വിക്കി

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ml">
  <siteinfo>
    <sitename>വിക്കിപീഡിയ</sitename>
    <dbname>mlwiki</dbname>
    <base>https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">മീഡിയ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">പ്രത്യേകം</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">സംവാദം</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ഉപയോക്താവ്</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">പ്രമാണം</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി സംവാദം</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ഫലകം</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">സഹായം</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">സഹായത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">വർഗ്ഗം</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">കവാടം</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">കവാടത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">കരട്</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">കരട് സംവാദം</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ഘടകം</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>വിക്കി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34</id>
    <revision>
      <id>4652477</id>
      <parentid>3951471</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:36:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9929" sha1="dskzrzjmxlskqrc1b2tu62adnrl934p" xml:space="preserve">{{prettyurl|Wiki}} 
ഏതൊരു ഉപയോക്താവിനും വിവരങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കാനും, നീക്കം ചെയ്യാനും, മാറ്റംവരുത്താനുമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യവും സൗകര്യവും നൽകുന്ന വെ‌ബ്‌സൈ‌റ്റുകളെയാണ് '''വിക്കി''' എന്ന വാക്കുകൊണ്ടുദ്ദേശിക്കുന്നത്. വളരെ എളുപ്പത്തിൽ വിവരങ്ങൾ ചേർക്കാം എന്നതിനാൽ, കൂട്ടായ്മയിലൂടെ രചനകൾനടത്താനുള്ള ഒരു മികച്ച ഉപാധി ആയി വിക്കികൾ മാറിയിട്ടുണ്ട്. [[വിക്കിപീഡിയ]] ഇതിനുള്ള മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. ഇത്തരത്തിൽ കൂട്ടായ്മയിലൂടെ കുറിപ്പുകളും ലേഖനങ്ങളും മറ്റുള്ള രചനകളും നടത്തുന്നതിനുള്ള സൗകര്യം നൽകുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളെ കുറിക്കാനും വിക്കി എന്ന വാക്കു ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. സോഫ്റ്റ്‌വെയർ രംഗത്ത്‌ കൂട്ടായ്മയുടെ പുതിയ മാനങ്ങൾ നൽകുകയാണ് വിക്കി എന്ന ആശയം. ഒരു കൂട്ടം ഉപയോക്താക്കളാണ്‌ ഇത്തരം ലേഖന സമുച്ചയം സാധാരണയായി രചിക്കുന്നത്‌. [[വിക്കിപീഡിയ|വിക്കിപ്പീഡിയയാണ്‌]] ഇന്നുള്ള ഏറ്റവും വലിയ വിക്കി.

== ചരിത്രം ==
[[വാർഡ്‌ കനിംഹാം]] എന്ന പോർട്ട്‌ലാൻഡുകാരനാണ്‌ വിക്കി എന്ന ആശയത്തിനും, സോഫ്റ്റ്‌വെയറിനും അടിത്തറയിട്ടത്‌. 1994 ഇൽ അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത [[വിക്കിവിക്കിവെബ്]] എന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയറാണ് വിക്കി എന്ന ആശയത്തിന് തുടക്കമിട്ടത്. 1995 മാർച്ച് 25 ന് അദ്ദേഹം ഇത് c2.com എന്ന ഇന്റർനെറ്റ് സൈറ്റിൽ ഇൻസ്റ്റാൾചെയ്തു. 
=== പേരിനു പിന്നിൽ ===
[[ചിത്രം:HNL Wiki Wiki Bus.jpg|thumb|വികി വിക്കി ഹോണോലുലു വിമാനത്തവളത്തിൽ]]
കനിംഹാം തന്നെയാണ് വിക്കി എന്ന പേര് നിർദ്ദേശിച്ചത്. [[ഹോണോലുലു വിമാനത്താവളം|ഹോണോലുലു വിമാനത്താവളത്തിലെ]] ടെർമിനലുകളെ ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഓടിയിരുന്ന വിക്കിവിക്കി ചാൻസ് ആർ.ടി 52 എന്ന ബസ്സ് സർവ്വീസിനെകുറിച്ച് അവിടുത്തെ ഒരു തൊഴിലാളി പറഞ്ഞതിനെ ഓർത്തായിരുന്നു ഈ പേരിടൽ. ഹവായിയൻ ഭാഷയിൽ വിക്കി എന്നാൽ വേഗത്തിൽ എന്നാണ് അർത്ഥം. &quot;What I Know Is&quot; എന്നതിന്റെ ചുരുക്കെഴുത്തായും വിക്കിയെ കരുതാറുണ്ട്. എന്നാൽ യഥാർഥത്തിൽ പേരിട്ടശേഷം ഇങ്ങനെ ഒരു പൂർണ്ണരൂപം കണ്ടെത്തുകയായിരുന്നു.

== പ്രധാന സ്വഭാവങ്ങൾ ==
ലളിതമായ മാർക്കപ്പുകളുപയോഗിച്ചാണ് വിക്കി പേജുകൾ രചിക്കപ്പെടുന്നത് എന്നതിനാൽ ഏവർക്കും ഇതിൽ പങ്കാളിയാകാൻ കഴിയുന്നു. [[എച്ച്.ടി.എം.എൽ]] മാർക്കപ്പിനെ സാധാരണ വിക്കികൾ പൂർണ്ണമായും പിന്തുണയ്ക്കാറുണ്ട്. എങ്കിലും പൊതുവേ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന മാർക്കപ്പകൾ അതിലും ലളിതമാണ്. വിക്കി പേജുകൾ രചിക്കാനോ, മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താനോ, വെബ് ബ്രൌസർ ഒഴികെ മറ്റൊരു സോഫ്റ്റ്‌വെയറും വേണ്ട എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ആകർഷണം. വിക്കി പേജുകൾ സാധാരണ പരസ്പരം [[ഹൈപ്പർലിങ്ക്|ഹൈപ്പർലിങ്കുകളിലൂടെ]] ശക്തമായി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കും. 
സാധാരണയായി ഏതു വായനക്കാരനും വിവരങ്ങളിൽ മാറ്റംവരുത്താനുള്ള സൗകര്യം വിക്കി പേജുകൾ നൽകാറുണ്ട്. എങ്കിലും ചില വിക്കി പേജുകളിൽ ഇത് റജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ഉപയോക്താക്കൾക്കുമാത്രമായി ചുരുക്കാറുണ്ട്. വിക്കി പേജുകളിൽ വരുത്തുന്ന മാറ്റങ്ങളൊക്കെ അപ്പപ്പോൾ തന്നെ പ്രാബല്യത്തിൽ വരും.

== വിക്കിസൈറ്റുകൾ മലയാളത്തിൽ==
വിക്കി സോഫ്ട് വെയറിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനേകം സൈറ്റുകളുണ്ട്. ഏറ്റവും മുന്നിൽ നിൽകുന്നത് വിക്കിപീഡിയയും വിക്കിമീഡിയയുടെ അനുബന്ധ സൈറ്റുകളുമാണ്. മലയാളത്തിൽ വിക്കി ഉപയോഗിച്ചു പ്രവർത്തിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സൈറ്റുകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്.

* [http://ml.wikipedia.org മലയാളം വിക്കിപീഡിയ]
* [http://ml.wiktionary.org വിക്കി ഡിക്ഷ്ണറി]
* [http://ml.wikiquote.org/വിക്കി ചൊല്ലുകൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://ml.wikisource.org/വിക്കി ഗ്രന്ഥശാല]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://ml.wikibooks.org വിക്കിപാഠശാല]
* [http://beta.wikiversity.org വിക്കിസർവകലാശാല]
* [http://www.schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100608094747/http://schoolwiki.in/ |date=2010-06-08 }}
* [http://wiki.smc.org.in സ്വതന്ത്ര മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് വിക്കി ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130912022239/http://wiki.smc.org.in/ |date=2013-09-12 }}
* [http://mal.sarva.gov.in സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101013010707/http://mal.sarva.gov.in/ |date=2010-10-13 }}
* [http://malayalam.kerala.gov.in/ മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081007033735/http://malayalam.kerala.gov.in/ |date=2008-10-07 }}
* [http://ponkavanam.com പൂങ്കാവനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160110001609/http://ponkavanam.com/ |date=2016-01-10 }}
* [http://wiki.kssp.in/ പരിഷത്ത് വിക്കി]

==പുറമെയുള്ള കണ്ണികൾ==

* [http://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki/ml മീഡിയാവിക്കി സൈറ്റ്]

* [http://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki/ml മീഡിയാവിക്കിയുടെ മലയാളം പേജ്]

* [https://www.facebook.com/MediaWikiProject ഫേസ്ബുക്ക് പേജ്]
* [http://www.mediawiki.org/wiki/Sites_using_MediaWiki/ml മലയാളം സൈറ്റുകളുടെ പട്ടിക]

* [http://www.mediawiki.org/wiki/Sites_using_MediaWiki/multilingual മറ്റു ഭാഷാസൈറ്റുകളുടെ പട്ടിക]

* [http://schoolwiki.in/ വിക്കി സോഫ്ട് വെയർ ഡൌൺലോഡ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100608094747/http://schoolwiki.in/ |date=2010-06-08 }}

[[വർഗ്ഗം:വെബ്സൈറ്റുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആപ്ലിക്കേഷൻ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]</text>
      <sha1>dskzrzjmxlskqrc1b2tu62adnrl934p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എൻ.എസ്‌. മാധവൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1037</id>
    <revision>
      <id>4652269</id>
      <parentid>4619478</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* പുരസ്കാരങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4652269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9364" sha1="334nzk4plkvdmd4oukpkypql5fzy63s" xml:space="preserve">{{prettyurl|N. S. Madhavan}}
{{Infobox Writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]] --&gt;
| name        = എൻ എസ് മാധവൻ 
 | pseudonym   = 
 | birthdate   = 1948
 | birthplace  = [[എറണാകുളം]], [[കേരളം]]
 | occupation  = നോവലിസ്റ്റ്, ചെറുകഥാകൃത്ത്
 | nationality = {{IND}}
 | genre       = [[നോവൽ]], [[ചെറുകഥ]] 
 | subject     = സാമൂഹികം 
 | movement    = 
 | spouse      =ഷീലാ റെഡ്ഡി 
 | children  = [[മീനാക്ഷി റെഡ്ഡി മാധവൻ]]
 | awards      = [[ഓടക്കുഴൽ പുരസ്കാരം]], [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]]
 | website     = 
|image=NS Madhavan 2024 at Kollam sreenarayana sahityolsavam.jpg|caption=എൻ.എസ് മാധവൻ}}
ഒരു [[മലയാളം|മലയാള]]  [[ചെറുകഥ|ചെറുകഥാകൃത്തും]] [[നോവൽ|നോവലിസ്റ്റുമാണ്]] '''എൻ.എസ്‌ മാധവൻ'''. [[മലയാള സാഹിത്യം|മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ]] അവഗണിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ചെറുകഥകൾ എന്ന സാഹിത്യവിഭാഗത്തെ മുഖ്യധാരയിലേക്ക്‌ കൈപിടിച്ചുയർത്തിയ കഥാകൃത്തുക്കളിലൊരാളായി എൻ.എസ്. മാധവൻ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു. മലയാള മനോരമ പത്രത്തിൽ തത്സമയം എന്ന പംക്തി ഇദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.

== ജീവിതരേഖ ==
1948 -ൽ [[എറണാകുളം|എറണാകുളത്ത്‌]] ജനിച്ചു. [[മഹാരാജാസ് കോളജ്]], തിരുവനന്തപുരം [[മാർ ഇവാനിയസ് കോളേജ്|മാർ ഇവാനിയോസ്‌ കോളേജ്]]‌, [[കേരള സർവ്വകലാശാല]] ധനശാസ്ത്ര വകുപ്പ്‌ എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു വിദ്യാഭ്യാസം. 1975 -ൽ [[ഐ.എ.എസ്‌]] ലഭിച്ചു. [[കേരള സർക്കാർ]] ധനകാര്യവകുപ്പിൽ സ്പെഷ്യൽ സെക്രട്ടറി ആയിരുന്നു. 1970 -ൽ [[മാതൃഭൂമി]] നടത്തിയ ചെറുകഥാ മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം എഴുതിയ ''ശിശു'' എന്ന ചെറുകഥ ഒന്നാംസ്ഥാനം നേടി&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.azhimukham.com/news/3037/pacha-kanyakakal-n-s-maadhavan-short-story-vayana-chathanoor-mohan |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-08-23 |archive-date=2015-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151020015508/http://www.azhimukham.com/news/3037/pacha-kanyakakal-n-s-maadhavan-short-story-vayana-chathanoor-mohan |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]] [[ഓടക്കുഴൽ അവാർഡ്‌|ഓടക്കുഴൽ]] , [[മുട്ടത്തുവർക്കി പുരസ്കാരം]] തുടങ്ങിയ അവാർഡുകൾ ''ഹിഗ്വിറ്റ''യ്ക്കു ലഭിച്ചു. മികച്ച ഒറ്റക്കഥകൾക്കുള്ള മൾബറി, പത്മരാജൻ, വി.പി. ശിവകുമാർ സ്മാരക കേളി, തുടങ്ങിയ അവാർഡുകൾക്കു പുറമേ ദില്ലിയിലെ കഥ പ്രൈസിനായി മൂന്നുതവണ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഭാര്യ ഷീലാ റെഡ്ഡി. ഒരു മകൾ പ്രസിദ്ധയായ [[ബ്ലോഗർ|ബ്ലോഗറും]] എഴുത്തുകാരിയുമായ [[Meenakshi Reddy Madhavan|മീനാക്ഷി റെഡ്ഡി മാധവൻ]].
[[പ്രമാണം:NS Madhavan 2024@Kollam 3.ogg|ലഘുചിത്രം| കൊല്ലത്തു നടന്ന നൂറനാട് ഹനീഫ അനുസ്മരണത്തിൽ സംസാരിക്കുന്നു 2024]]

== കൃതികൾ ==

'''കഥാസമാഹാരങ്ങൾ''' 

*''[[ഹിഗ്വിറ്റ (ചെറുകഥ)|ഹിഗ്വിറ്റ]]'',
*വന്മരങ്ങൾ വീഴുമ്പോൾ
*''ചൂളൈമേടിലെ ശവങ്ങൾ'',
*''[[തിരുത്ത് (ചെറുകഥ)]]'',
*''പര്യായകഥകൾ''
*[[പഞ്ചകന്യകകൾ]]
*''[[ഭീമച്ചൻ]]''
 
'''നോവൽ'''  
*[[ലന്തൻബത്തേരിയിലെ ലുത്തിനിയകൾ]] &lt;ref name=&quot;മാധ്യമം&quot;&gt;{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/629|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 700|date = 2011-07-25|accessdate = 2013-03-23|language = മലയാളം}}&lt;/ref&gt;.

'''ലേഖനസമാഹാരം 

*[[പുറം മറുപുറം]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://secure.mathrubhumi.com/books/essays/bookdetails/1039/puram-marupuram|title=പുറം മറുപുറം മാധവൻ എൻ.എസ്|language=ml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130553/https://secure.mathrubhumi.com/books/essays/bookdetails/1039/puram-marupuram|archive-date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;.

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
 [[പ്രമാണം:N S madhavan.JPG|ലഘുചിത്രം]]

*പത്മപ്രഭാ പുരസ്കാരം&lt;ref&gt;[http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=140087 പത്മപ്രഭാ സാഹിത്യപുരസ്‌കാരം എൻ.എസ്.മാധവന് ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; - 2010
*കേരളസാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം - ഹിഗ്വിറ്റ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralasahityaakademi.org/pdf/Award%20Pages.pdf|title=കേരളാ സാഹിത്യ അക്കാദമി|access-date=2024-10-30|archive-date=2016-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403033639/https://keralasahityaakademi.org/pdf/Award%20Pages.pdf|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;
*മുട്ടത്തുവർക്കി പുരസ്കാരം
*ഓടക്കുഴൽ പുരസ്കാരം
*വി.പി. ശിവകുമാർ സ്മാരക കേളി പുരസ്കാരം
*പത്മരാജൻ പുരസ്കാരം.
*കഥാ പ്രൈസ് -ദില്ലി
*എഴുത്തച്ഛൻ പുരസ്കാരം (2024)
*[[കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്|2022 - കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്]]
==ചിത്രങ്ങൾ==
&lt;gallery&gt;
NS Madhavan2.jpeg|എൻ.എസ്. മാധവൻ
NS Madhavan 2024@Kollam1.jpg|thumb|NS Madhavan @Kollam, Nooranad Haneef 18th Commemmoration 2024|എൻ.എസ്. മാധവൻ കൊല്ലത്തു നടന്ന നൂറനാട് ഹനീഫ അനുസ്മരണത്തിൽ സംസാരിക്കുന്നു 2024
NS Madavan at Kollam Nov 2024.jpg|എൻ.എസ്. മാധവൻ കൊല്ലത്തു നടന്ന സംസ്ഥാന ലൈബ്രറി കൗൺസിൽ പുരസ്കാര വേദിയിൽ
NS Madavan at Kollam Nov 2024 2.jpg|സംസ്ഥാന ലൈബ്രറി കൗൺസിൽ പുരസ്കാര വേദിയിൽ
&lt;/gallery&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
{{അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രം}}

{{commons category|N. S. Madhavan}}

[[വർഗ്ഗം:മലയാള കഥാകൃത്തുക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1948-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളം നോവലെഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മുട്ടത്തു വർക്കി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നോവലിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓടക്കുഴൽ പുരസ്കാരജേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ചെറുകഥക്കുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്മപ്രഭാ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാരാജാസ് കോളേജിന്റെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]]</text>
      <sha1>334nzk4plkvdmd4oukpkypql5fzy63s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇ.കെ. നായനാർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2795</id>
    <revision>
      <id>4652242</id>
      <parentid>4631912</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:16:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46774" sha1="pklrcpfldb0kebqnbbldw250cmcjl12" xml:space="preserve">{{prettyurl|E. K. Nayanar}}
{{Infobox officeholder
| name                = ഇ. കെ. നായനാർ
| image               = [[File:E K Nayanar 2.jpg|250px]]
| caption             = ഇ.കെ.നായനാർ
| birth_name          = ഏറമ്പാല കൃഷ്ണൻ നായനാർ
| birth_date          = {{birth date|1918|12|9}}
| birth_place         = [[കല്ല്യാശ്ശേരി]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]], കേരളം
| death_date          = {{death date and age|2004|5|19|1918|12|9|def=yes}}
| death_place         = [[ന്യൂ ഡെൽഹി]], [[ഡെൽഹി]], [[ഇന്ത്യ]]
| office              = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term                =
[[മേയ് 20]] [[1996]] -  [[മേയ് 13]] [[2001]] 
| predecessor        = 
[[എ.കെ. ആന്റണി]]
| successor           = [[എ.കെ. ആന്റണി]]
| term1               =[[മാർച്ച് 26]], [[1987]] -  [[ജൂൺ 17]], [[1991]] 
| predecessor1         = 
[[കെ. കരുണാകരൻ]] 
 | successor1           = [[കെ. കരുണാകരൻ]]
| term2                =[[ജനുവരി 25]], [[1980]] - [[ഒക്ടോബർ 20]], [[1981]]
| predecessor2         = [[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ് കോയ]]
| successor2           = [[കെ. കരുണാകരൻ]]
| constituency0        = [[മലമ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം | മലമ്പുഴ]], [[തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം | തൃക്കരിപ്പൂർ]], [[തലശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം | തലശ്ശേരി]]
| office5             = [[ലോക്സഭ]] അംഗം
| term5              = 1967-1971
| constituency5       = [[പാലക്കാട് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം | പാലക്കാട്]]
| office6             = [[സി.പി.ഐ(എം)]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term6               = 1972-1980, 1991-1996
| predecessor6        = [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]]
| successor6          = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| office7             = പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് ,[[കേരള നിയമസഭ]]
| term7              = 1981-1982, 1982-1987, 1991-1992
| predecessor7       = [[കെ. കരുണാകരൻ]]
| successor7          = [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]]
| office10             = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം
| term10         = 1996-2001, 1991-1996, 1987-1991, 1982-1987, 1980-1982, 1974-1977
| constituency10       = * തലശ്ശേരി
* തൃക്കരിപ്പൂർ
* മലമ്പുഴ
* ഇരിക്കൂർ
| residence           = [[കല്ല്യാശ്ശേരി]], [[കണ്ണൂർ]]
| party               = [[സി.പി.ഐ.(എം)]]
| spouse              = ശാരദ
| children            = 4
| year                = 2025
| date                = ജൂൺ 24
| source              = |
| sound               = https://www.youtube.com/shorts/TyNJ38QA1HI
}}
'''ഏറമ്പാല കൃഷ്ണൻ നായനാർ''' അഥവാ '''ഇ.കെ. നായനാർ''' ([[ഡിസംബർ 9]], [[1918]] - [[മേയ് 19]], [[2004]]) കേരളത്തിന്റെ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളത്തിലെ സമുന്നതനായ നേതാവുമായിരുന്നു. മൂന്നു തവണ(1996-2001, 1987-1991, 1980-1981) കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു. മൂന്ന് തവണയായി ആകെ 11 വർഷക്കാലം ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഇദ്ദേഹമാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം കേരളം ഭരിച്ച മുഖ്യമന്ത്രി&lt;ref name=&quot;കേരള നിയമസഭ&quot;&gt;{{cite web|first=ഇ.കെ. നായനാർ|last=ഇ.കെ. നായനാർ|title=ഇ.കെ.നായനാർ |url=http://niyamasabha.org/codes/members/m474.htm|work=കേരള നിയമസഭ|publisher=കേരള നിയമസഭ|accessdate=2011 നവംബർ 24}}&lt;/ref&gt; (മൂന്ന് തവണയായി ആകെ 4010 ദിവസം). 1992 മുതൽ 2004 വരെ 12 വർഷക്കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ
പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ അംഗമായിരുന്നു.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] കല്ല്യാശ്ശേരിയിൽ ഏറമ്പാല നാരായണി അമ്മയുടേയും എം. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാരുടേയും രണ്ടാമത്തെ മകനായി 1919 ഡിസംബർ 9-ന് നായനാർ ജനിച്ചു. നാരായണൻ നായനാരും ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മയുമായിരുന്നു സഹോദരങ്ങൾ. സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൻ്റെ ആവേശം ഉൾക്കൊണ്ട് സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കുമ്പോഴെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. കോൺഗ്രസിലെ ഇടതുപക്ഷ ചിന്താഗതിക്കാർ കോൺഗ്രസ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് രൂപം നൽകിയപ്പോൾ അവർക്കൊപ്പമായി പ്രവർത്തനം. മൊറാഴ കയ്യൂർ സമരങ്ങളോടെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലേക്കുയർന്നു.

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
1940-ൽ ആറോൺ മിൽ സമരത്തെ തുടർന്നാണ് നായനാർ ആദ്യമായി അറസ്റ്റിലായത്. അതിനടുത്ത വർഷം നടന്ന ചരിത്ര പ്രസിദ്ധമായ കയ്യൂർ സമരത്തിൽ മൂന്നാം പ്രതിയായിരുന്നു. ഒളിവിൽ പോയതിനാൽ തൂക്കു മരത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപെട്ടു.

ഒളിസങ്കേതം മലബാറിൽ നിന്ന് തിരുവിതാംകൂറിലേക്ക് മാറ്റിയതോടെ കേരള കൗമുദിയിൽ പത്രപ്രവർത്തകനായി. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം കേസുകൾ പിൻവലിക്കപ്പെട്ടു. ഇതിനു ശേഷം ദേശാഭിമാനിയിലും പത്രപ്രവർത്തകനായി.

കൊൽക്കത്ത തീസിസിനെ തുടർന്ന് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി നിരോധിക്കപ്പെട്ട
1948-ൽ വീണ്ടും ഒളിവ് ജീവിതം നയിക്കേണ്ടി വന്നു. ഇന്ത്യ-ചൈന യുദ്ധകാലത്ത് ചൈനീസ് ചാരനെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി ജയിലിലാക്കി.

1948 മുതൽ 1955 വരെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കണ്ണൂർ താലൂക്ക് കമ്മറ്റിയുടെ സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന നായനാർ 1956 മുതൽ 1964 വരെ അവിഭക്ത കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കോഴിക്കോട് ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയും അവിഭക്ത കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയിലും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ കൗൺസിലിലും അംഗമായിരുന്നു.

കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി അഖിലേന്ത്യ അടിസ്ഥാനത്തിൽ രണ്ടായി പിളർന്ന 
1964 ജൂലൈ 7ന് പുതുതായി രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] അഥവാ സി.പി.എമ്മിൻ്റെ സ്ഥാപക നേതാവായ നായനാർ 1964 മുതൽ 1967 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ 
കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെ ആദ്യ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു.

1967-ൽ പാലക്കാട് ലോക്സഭ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ലോക്സഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതോടെ പാർലമെൻ്ററി പ്രവർത്തനത്തിനും തുടക്കമായി. എന്നാൽ 1971-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കാസർകോട് മണ്ഡലത്തിൽ കോൺഗ്രസിലെ യുവനേതാവ് കടന്നപ്പള്ളി രാമചന്ദ്രനോട് ഏറ്റുമുട്ടിയപ്പോൾ വിജയിക്കാനായില്ല. ഇത് കേരള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ അട്ടിമറികളിലൊന്നാണ്.

പാർട്ടി നേതൃത്വത്തിൻ്റെ ഉയരങ്ങളിലേക്കായിരുന്നു പിന്നീട് വളർച്ച. 1964-ൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രക്കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന നായനാർ 1972-ൽ ആദ്യമായി മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് 1992-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പരമോന്നത സമിതിയായ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോവിലും നായനാർ എത്തി. 1974-ലെ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇരിക്കൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ച് ആദ്യമായി സംസ്ഥാന നിയമസഭയിലെത്തി.

1975-ലെ അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത് നായനാർ വീണ്ടും ഒളിവിൽ പോയി.
1980-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മലമ്പുഴയിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു. എ.കെ.ആൻറണി നേതൃത്വം നൽകിയ കോൺഗ്രസ് (യു) ഗ്രൂപ്പ്, കെ.എം.മാണി നേതൃത്വം നൽകിയ കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.) എന്നീ ഘടകകക്ഷി വിഭാഗങ്ങളുടെ പിന്തുണയിൽ ആദ്യമായി സംസ്ഥാന മുഖ്യമന്ത്രിയുമായി. പക്ഷേ ആ സർക്കാർ അധികനാൾ നിലനിന്നില്ല. പിന്തുണ പിൻവലിച്ച് ആൻറണിയും മാണിയും ഐക്യജനാധിപത്യ മുന്നണിയിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു പോയതാണ് സർക്കാർ വീഴാൻ കാരണം. 1980 ജനുവരി 25 മുതൽ 1981 ഒക്ടോബർ 21 വരെയെ ഇ.കെ.നായനാർ മന്ത്രിസഭ നിലനിന്നുള്ളൂ.

തുടർന്ന് 1981-ൽ തന്നെ കെ.കരുണാകരൻ്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പുതിയ മന്ത്രിസഭ രൂപീകരിച്ചപ്പോൾ നായനാർ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി. ആ മന്ത്രിസഭയും  അധികനാൾ നില നിന്നില്ല. 1982-ൽ വീണ്ടും നിയമസഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. മലമ്പുഴയിൽ നിന്ന് ജയിച്ച് നായനാർ വീണ്ടും നിയമസഭയിലെത്തി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി രണ്ടാമൂഴം.

തൃക്കരിപ്പൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ച് 1987-ൽ വീണ്ടും മുഖ്യമന്ത്രിയായ നായനാർ 1991-ലും തൃക്കരിപ്പൂരിൽ നിന്ന് തന്നെ നിയമസഭയിലെത്തി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവാകാനായിരുന്നു അത്തവണ നിയോഗം. 1992-ൽ പ്രതിപക്ഷ നേതൃസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞു. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതിനെ തുടർന്നാണിത്.

1996-ൽ പാർട്ടി മൂന്നാമതും മുഖ്യമന്ത്രിക്കസേര നായനാരെ ഏൽപ്പിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം നിയമസഭാംഗമായിരുന്നില്ല. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞ് തലശ്ശേരിയിൽ നിന്ന് ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ നിയമസഭയിലെത്തുകയായിരുന്നു. 2001-ലെ നിയമസഭ  തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാതെ മാറി നിന്നെങ്കിലും സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തിൽ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായി നായനാർ നിറഞ്ഞുനിന്നു.

മുഖ്യമന്ത്രിയെന്ന നിലയിൽ പല നേട്ടങ്ങളും നായനാർക്ക് അവകാശപ്പെടാം. ഭൂപരിഷ്ണകരണ രംഗത്തും തൊഴിലാളി ക്ഷേമ രംഗത്തും ഒട്ടനവധി സംഭാവനകൾ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ വകയായിട്ടുണ്ട്.
* കേരള കയർ തൊഴിലാളി ക്ഷേമനിധി ആക്ട് 1987
* കേരള ഖാദി തൊഴിലാളി ക്ഷേമനിധി ആക്ട് 1989
* കേരള അബ്കാരി തൊഴിലാളി ക്ഷേമനിധി ആക്ട് 1989
* കേരള നിർമാണ തൊഴിലാളി ക്ഷേമനിധി ആക്ട് 1989
* കേരള റേഷൻ ഡീലേഴ്സ് ക്ഷേമനിധി ആക്ട് 1998

എന്നിവയെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കാലത്ത് നിലവിൽ വന്ന നിയമങ്ങളാണ്. 
സംസ്ഥാനത്തെ ആദ്യ ഐ.ടി പാർക്ക് നിലവിൽ വന്നതും സാക്ഷരതാ യജ്ഞം, മാവേലി സ്റ്റോർ, ജനകീയാസൂത്രണം, കുടുംബശ്രീ തുടങ്ങി കേരളത്തിൻ്റെ തനതായ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പ്രായോഗികമാക്കപ്പെട്ടതും
കണ്ണൂർ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതും ഇ.കെ.നായനാരുടെ ഭരണകാലത്താണ്.

ജനകീയനെന്നതിനൊപ്പം ജനപ്രിയനുമായിരുന്നു നായനാർ.
കേരള ജനത ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്നേഹവും ആദരവും വച്ചു പുലർത്തിയ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കൻമാരിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥാനമുണ്ട്. സാധാരണക്കാരെ തന്നിലേക്ക് ആകർഷിക്കാൻ നായനാർക്കായി. ഫലിതം കലർത്തി സരസമായി നല്ല ഒഴുക്കോടെ സംസാരിക്കുന്ന പ്രകൃതമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഫലിതോക്തികൾ പലതും വളരെയേറെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ചിലതെല്ലാം ചെറിയ വിവാദങ്ങളിലേക്കും വഴിതെളിച്ചു. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ദേശാഭിമാനി ദിനപ്പത്രത്തിൻ്റെ പത്രാധിപർ എന്ന നിലയിലും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. (1982-1986,1991-1996). സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ-സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യമുള്ള ഒട്ടനവധി ലേഖനങ്ങൾ ഇക്കാലയളവിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
ഇരുപതോളം പുസ്തകങ്ങൾ രചിച്ചു.

രാഷ്ട്രീയഗുരുനാഥൻ കെ.പി.ആർ ഗോപാലൻ്റെ അനന്തരവൾ ശാരദ ടീച്ചറാണ് നായനാരുടെ ഭാര്യ. 1958 സെപ്റ്റംബർ 28-നാണ് നായനാർ ശാരദ ടീച്ചറെ വിവാഹം കഴിച്ചത്. നാലു മക്കളാണ് ഈ ദമ്പതികൾക്കുണ്ടായത്: സുധ (1960-), ഉഷ (1964-), കൃഷ്ണകുമാർ (1966-), വിനോദ് (1969-). ഒമ്പത് പേരക്കുട്ടികളും ഇവർക്കുണ്ട്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*ഇ.കെ.നായനാർ മുഖ്യമന്ത്രിയും പിണറായി വിജയൻ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രിയുമായിരുന്ന 1996-2001 കാലയളവിലാണ് കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഏറെ വിവാദം സൃഷ്ടിച്ച [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ കേസ്]] ഉണ്ടാകുന്നത്

== കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ ==
കുട്ടികളുടെ  വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനമായ ബാലസംഘത്തിന്റെ ആദ്യ രൂപമായ ദേശീയ ബാലസംഘത്തിന്റെ പ്രഥമ പ്രസിഡണ്ടായ് പ്രവർത്തിച്ചു.
സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനികളുടെയും വിപ്ലവകാരികളുടെയും കുടുംബമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. ബന്ധുവായ കെ.പി.ആർ. ഗോപാലൻ കേരളത്തിലെ ആദ്യകാല  കമ്യൂണിസ്റ്റ് വിപ്ലവകാരികളിൽ പ്രമുഖനാണ്. കല്യാശ്ശേരി സ്കൂളിലായിരുന്നു പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം, സ്കൂളിൽ രണ്ട് ഹരിജൻ വിദ്യാർത്ഥികൾ വന്നു ചേർന്നത് ധാരാളം ഒച്ചപ്പാടുകൾ സൃഷ്ടിച്ചു. മൂന്നാം ദിവസം കേളപ്പനാണ് ഹരിജൻ കുട്ടികളെ സ്കൂളിലാക്കാൻ വന്നത്. ആദ്യ ദിവസം കുട്ടികളെ മറ്റുള്ളവർ അടിച്ചോടിച്ചിരുന്നു. ഈ സംഭവം ബാലനായ നായനാരെ വല്ലാതെ വേദനിപ്പിച്ചിരുന്നു. കല്യാശ്ശേരി എലമെന്ററി സ്കൂളിലെ പഠനം കഴിഞ്ഞ് പിന്നീട് തളിപ്പറമ്പ് മുടത്തേടത്ത് ഹൈസ്കൂളിലായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം. 1958-ൽ കെ.പി.ആർ. ഗോപാലന്റെ അനന്തരവളായ ശാരദയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.deshabhimani.com/periodicalContent7.php?id=699 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-09-10 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220430/http://www.deshabhimani.com/periodicalContent7.php?id=699 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ഒര
സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസകാലത്തുതന്നെ ദേശീയപ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു.  ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹജാഥക്ക് കല്യാശ്ശേരിയിൽ നൽകിയ സ്വീകരണത്തിൽ പങ്കെടുക്കുമ്പോൾ നായനാർക്ക്  പതിമൂന്നു വയസ്സായിരുന്നു പ്രായം.1938 ഡിസംബർ 28ന് കല്ല്യാശ്ശേരിയിൽ ദേശീയ ബാലസംഘം രൂപീകരിച്ചപ്പോൾ അതിന്റെ പ്രഥമ പ്രസിഡണ്ടായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിന്റെ]] പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സഹായിക്കാൻ തുടങ്ങി. യൂത്ത് ലീഗിൽ അംഗമായി. ഉത്തരവാദഭരണം ആവശ്യപ്പെട്ടു നടന്ന പ്രക്ഷോഭത്തിൽ പങ്കുകൊണ്ടു. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ അംഗമായിച്ചേർന്നു.  പാർട്ടിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം [[ദേശാഭിമാനി വാരിക|ദേശാഭിമാനിയിൽ]] ജോലിക്കു ചേർന്നു. വടക്കേ മലബാറിലെ കർഷകരെ സംഘടിപ്പിച്ചു. 1964-ലെ ദേശീയ കൗൺസിലിൽ നിന്നും ഇറങ്ങിപ്പോന്നവരിൽ ഒരാളായിരുന്നു നായനാർ. 2004 മെയ് 19-ന് തന്റെ 85-ആം വയസ്സിൽ [[ഡെൽഹി|ഡെൽഹിയിൽ]] വച്ച് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.
ലോകത്തിലെ കുട്ടികളുടെ ഏറ്റവും വലിയ സമാന്തര വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനമായ ബാലസംഘത്തിന്റെ ആദ്യ രൂപമായ ദേശീയ ബാലസംഘത്തിന്റെ രൂപീകരണം 1938 ഡിസംബർ 28ന് കല്ല്യാശ്ശേരിയിൽ വെച്ചാണ് നടന്നത്.ആ സമ്മേളനത്തിൽ വെച്ച് ദേശീയ ബാലസംഘത്തിന്റെ പ്രഥമ പ്രസിഡണ്ടായ് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സ്കൂളിലായിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ പയ്യന്നൂരിലേക്കു വന്ന [[ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹം|ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹ]] ജാഥയെ സ്വീകരിക്കുവാൻ അടുത്ത ബന്ധു  കൂടിയായ [[കെ.പി.ആർ. ഗോപാലൻ|കെ.പി.ആർ.ഗോപാലന്റെ]] കൂടെ പോയി. അതിനുശേഷം കോൺഗ്രസ്സിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സഹായിക്കാൻ തുടങ്ങി. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരികോളേജിൽ സംഘടിപ്പിച്ച അഖിലകേരള വിദ്യാർത്ഥി സമ്മേളനത്തിന്റെ ഭാഗമായി രൂപംകൊണ്ട  ഓൾ കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷന്റെ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ഓൾ കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷന്റെ മുഖപത്രമായ സ്റ്റുഡന്റിന്റെ പത്രാധിപസമിതി അംഗമായി. ഉത്തരവാദ ഭരണം ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് നടത്തിയ വിദ്യാർത്ഥി ജാഥയുടെ നേതാവായിരുന്നു നായനാർ.&lt;ref name=kcpap377&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=377|quote=ഇ.കെ.നായനാർ- വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക്}}&lt;/ref&gt;

[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിൽ]] പ്രവർത്തിക്കുന്ന സമയത്താണ് അതിലെ  ഇടതു പക്ഷ ചിന്താഗതിക്കാർ ചേർന്ന് [[കോൺഗ്രസ്സ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]  രൂപീകരിക്കുന്നത്.  ഇടതുപക്ഷ ചിന്തകൾ വച്ചു പുലർത്തിയിരുന്ന നായനാർക്ക് അതിൽ ചേരാൻ രണ്ടാമതൊന്ന് ആലോചിക്കാനുണ്ടായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=kcpap378&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=378|quote=ഇ.കെ.നായനാർ- കോൺഗ്രസ്സ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലേക്ക്}}&lt;/ref&gt; 1939 ൽ ആറോൺ മിൽ തൊഴിലാളിയൂണിയൻ നടത്തിയ പണിമുടക്കുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അറസ്റ്റിലാവുകയും ആറുമാസത്തെ തടവുശിക്ഷ ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=aaron1&gt;{{cite web|title=ഇ.കെ.നായനാർ|url=http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/e%20k%20nayanar.php|publisher=കേരളസ്റ്റേറ്റ്.ഇൻ|quote=ആറോൺ മിൽ തൊഴിൽ പണിമുടക്ക്|accessdate=2013 സെപ്തംബർ 08|archive-date=2013-09-08|archive-url=https://archive.today/20130908153208/http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/e%20k%20nayanar.php|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;  ഈ സമയത്താണ് കോൺഗ്രസ്സ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ  പാറപ്പുറം സമ്മേളനം, ആ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് നായനാരും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാരനായി.
[[1939|1939ൽ]]  [[കമ്യൂണിസം|കമ്യൂണിസ്റ്റ്]] പാർട്ടിയിൽ ചേർന്ന നായനാർക്ക് [[കയ്യൂർ-മൊറാഴ കർഷകലഹള|കയ്യൂർ-മൊറാഴ കർഷകലഹളകളിൽ]] വഹിച്ച പങ്കിനെ തുടർന്ന് അറസ്റ്റിൽനിന്ന് രക്ഷപെടാൻ ഒളിവിൽ പോകേണ്ടിവന്നു.&lt;ref name=moraazha1&gt;{{cite web|title=മൊറാഴ സംഭവം|url=http://niyamasabha.org/codes/Chief%20Ministers%20Book%20Final.pdf|publisher=കേരള നിയമസഭ|accessdate=2013 സെപ്തംബർ 08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=morazha22&gt;{{cite web|title=ദ പീപ്പിൾസ് ലീഡർ|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=20040618002008900.htm&amp;date=fl2112%2F&amp;prd=fline&amp;|publisher=ഫ്രണ്ട്ലൈൻ|last=ആർ.|first=കൃഷ്ണകുമാർ|date=2004 ജൂൺ 18|access-date=2013-09-08|archive-date=2013-09-08|archive-url=https://archive.today/20130908153846/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=20040618002008900.htm&amp;date=fl2112/&amp;prd=fline&amp;|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=morazha43&gt;{{cite web|title=ഇ.കെ.നായനാർ|url=http://www.niyamasabha.org/codes/members/m474.htm|publisher=കേരള നിയമസഭ|accessdate=2013 സെപ്തംബർ 08|archive-date=2013-09-08|archive-url=https://archive.today/20130908154040/http://www.niyamasabha.org/codes/members/m474.htm|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി രൂപംകൊണ്ടതിന്റെ ശേഷം നടന്ന പ്രതിഷേധദിനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടായിരുന്നു [[മൊറാഴ സംഭവം]] നടന്നത്.

[[1940|1940ൽ]] മിൽ തൊഴിലാളികളുടെ സമരത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയതിന് ജയിലിലായി. അതിനുശേഷം [[കയ്യൂർ സമരം|കയ്യൂർ സമരത്തിൽ]] പങ്കെടുത്തു. മൂന്നാം പ്രതിയായിരുന്ന നായനാർ ഒളിവിൽ പോയി. [[1943]] മാർച്ച് 29ന് മറ്റു പ്രതികളെ  തൂക്കിക്കൊന്നു.&lt;ref name=kayyur1&gt;{{cite book|title=മൈ സ്ട്രഗ്ഗിൾ - ആൻ ഓട്ടോബയോഗ്രഫി|last=ഇ.കെ.|first=നായനാർ|url=http://books.google.com.sa/books?id=pvdHAAAAMAAJ&amp;q=|publisher=വികാസ് പബ്ലിഷിംഗ് ഹൌസ്|isbn=978-0706919738|year=1982}}&lt;/ref&gt; [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയും]] [[ചൈന|ചൈനയുമായുള്ള]] യുദ്ധകാലത്ത് ചൈനാചാരനെന്ന് മുദ്രകുത്തി ജയിലിലടച്ചു. [[1956|1956ൽ]] കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. [[1964]]-ൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി പിളർന്നപ്പോൾ നായനാർ സി.പി.എം ഇൽ ചേർന്നു.  1964 ൽ ഏപ്രിലിലെ നാഷണൽ കൗൺസിലിൽ നിന്നും ഇറങ്ങിപ്പോന്നവരിൽ നായനാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഏഴാം കോൺഗ്രസ്സിൽ നായനാരെ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റിയിലേക്കു തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഏഴാം കോൺഗ്രസ്സ് കഴിഞ്ഞ ഉടൻ അറസ്റ്റിലായി.&lt;ref name=kcpap381&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=381|quote=ഇ.കെ.നായനാർ- മുഴുവൻ സമയ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്}}&lt;/ref&gt;

[[1967|1967ൽ]] [[പാലക്കാട്|പാലക്കാടുനിന്ന്]] [[ലോക്സഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [[1972]] മുതൽ [[1980]] വരെ സി.പി.എം. കേന്ദ്ര കമ്മറ്റി അംഗമായിരുന്നു. [[1972|1972ൽ]] [[സി.എച്ച്. കണാരൻ|സി.എച്ച്. കണാരന്റെ]] മരണത്തോടെ അദ്ദേഹം സി.പി.എം.ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. ഇരിക്കൂറിൽ നിന്നും ജയിച്ച ഉടൻ തന്നെ [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|ഇന്ത്യയിൽ അടിയന്തരാവസ്ഥ]] പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് മറ്റു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കൾക്കൊപ്പം ഒളിവിൽ പോയി.&lt;ref name=kcpap3801&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=380-381|quote=ഇ.കെ.നായനാർ- നിയമസഭാ സാമാജികൻ}}&lt;/ref&gt;

[[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]]  6 തവണ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[1974|1974ൽ]] [[ഇരിക്കൂർ|ഇരിക്കൂറിൽ]] നിന്നും മൽസരിച്ച് ആദ്യമായി നിയമസഭാ അംഗമായി. [[1980|1980ൽ]] [[മലമ്പുഴ|മലമ്പുഴയിൽ]] നിന്നും ജയിച്ച് ആദ്യമായി [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|മുഖ്യമന്ത്രിയായി]]. [[1982|1982ൽ]] [[മലമ്പുഴ|മലമ്പുഴയിൽ]] നിന്നും വീണ്ടും ജയിച്ച് [[പ്രതിപക്ഷനേതാവ്|പ്രതിപക്ഷനേതാവായി]]. [[1987]], [[1991]] കാലഘട്ടങ്ങളിൽ [[തൃക്കരിപ്പൂർ]] മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും ജയിച്ച് യഥാക്രമം മുഖ്യമന്ത്രിയും പ്രതിപക്ഷനേതാവുമായി.

[[1996]]ൽ അദ്ദേഹം മൽസരിച്ചില്ല. എന്നാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുശേഷം [[ഇടതുമുന്നണി|ഇടതുമുന്നണിക്ക്]] ഭൂരിപക്ഷം ലഭിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രിയായി. അതിനു ശേഷം തലശ്ശേരിയിൽ നിന്നും ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടേ ജയിച്ചു. മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനാർത്ഥിയായിരുന്ന [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] മാരാരിക്കുളത്ത് തോറ്റതാണ് നായനാർക്ക് മൂന്നാമൂഴം ഉണ്ടാക്കിയത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് വിജയിച്ച സ്ഥലങ്ങളിൽ [[ഇരിക്കൂർ]], [[മലമ്പുഴ]], [[തൃക്കരിപ്പൂർ]], [[തലശ്ശേരി]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടും.
കുറിക്കുകൊള്ളുന്ന വിമർശനത്തിനും നർമ്മത്തിനും പ്രശസ്തനായിരുന്നു നായനാർ. ‘അമേരിക്കയിൽ ചായകുടിക്കുന്നതുപോലെയാണ് ബലാത്സംഗങ്ങൾ നടക്കുന്നത്’ എന്നു [[സൂര്യനെല്ലി സ്ത്രീപീഡനക്കേസ്|സൂര്യനെല്ലി സംഭവത്തിന്റെ]] പശ്ചാത്തലത്തിൽ പറഞ്ഞത് ഏറെ വിവാദങ്ങൾക്കു വഴി തെളിച്ചിരുന്നു. [[ഏഷ്യാനെറ്റ്|ഏഷ്യാനെറ്റിൽ]] ‘മുഖ്യമന്ത്രിയോടു ചോദിക്കാം’ എന്ന പേരിൽ ആഴ്ചയിലൊരിക്കൽ പൊതുജന സമ്പർക്ക പരിപാടി തന്റെ മൂന്നാം മുഖ്യമന്ത്രിപദത്തിന്റെ കാലയളവിൽ നായനാർ നടത്തിയിരുന്നു.

== കൃതികൾ ==
*ദോഹ ഡയറി
*സമരത്തിച്ചൂളയിൽ (മൈ സ്ട്രഗിൾസ് എന്ന സ്വന്തം ആത്മകഥയുടെ മലയാള വിവർത്തനം)
*അറേബ്യൻ സ്കെച്ചുകൾ
*എന്റെ ചൈന ഡയറി
*മാർക്സിസം ഒരു മുഖവുര
*അമേരിക്കൻ ഡയറി
*വിപ്ലവാചാര്യന്മാർ
*സാഹിത്യവും സംസ്കാരവും
*ജെയിലിലെ ഓർമ്മകൾ

== മരണം ==
[[പ്രമാണം:ഇകെ നായനാരുടെ ശവകുടീരം.JPG|thumb|200px|കണ്ണൂർ പയ്യാമ്പലം കടൽതീരത്തു് സ: ഇ കെ നായനാർ അന്ത്യവിശ്രമംകൊള്ളുന്നയിടം]]
വളരെക്കാലം [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹരോഗിയായിരുന്ന]] നായനാരെ പ്രമേഹത്തിന് മെച്ചപ്പെട്ട ചികിത്സക്കായി [[2004]] [[ഏപ്രിൽ 25]]-ന് [[ദില്ലി|ദില്ലിയിലെ]] എയിംസ് ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചു. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ വലിയ കുഴപ്പങ്ങളില്ലാതെ കഴിഞ്ഞ അദ്ദേഹത്തിന് മേയ് ആറിന് അതികഠിനമായ [[ഹൃദയാഘാതം]] അനുഭവപ്പെടുകയുണ്ടായി. മുമ്പും രണ്ടുതവണ ഹൃദയാഘാതം വന്ന നായനാരുടെ ആരോഗ്യനില തുടർന്ന് ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും മോശമായി വന്നു. ഒടുവിൽ [[മേയ് 19]]-ന് വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയോടെ സംഭവിച്ച ഹൃദയസ്തംഭനത്തെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;&quot;Balarama Digest 2011 June 11 issue കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ&quot; | Subscribe Balarama Digest Online | https://subscribe.manoramaonline.com/home-digital.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210219000106/https://subscribe.manoramaonline.com/home-digital.html |date=2021-02-19 }}&lt;/ref&gt; മരണസമയത്ത് 85 വയസ്സായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. മൃതദേഹം വിമാനമാർഗ്ഗം തിരുവനന്തപുരത്തെത്തിച്ചു. അവിടെ സെക്രട്ടേറിയറ്റിലും എ.കെ.ജി. സെന്ററിലും പൊതുദർശനത്തിന് വച്ചശേഷം വിലാപയാത്രയായി ജന്മദേശമായ [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂരിലേക്ക്]] കൊണ്ടുപോയി. നിരവധിയാളുകൾ നായനാരെ അവസാനമായി ഒരുനോക്കുകാണാൻ വഴിയിൽ തടിച്ചുകൂടിയിരുന്നു. കണ്ണൂരിലെ [[പയ്യാമ്പലം കടപ്പുറം|പയ്യാമ്പലം കടൽത്തീരത്ത്]] [[സ്വദേശാഭിമാനി രാമകൃഷ്ണപിള്ള]], [[എ.കെ. ഗോപാലൻ|എ.കെ.ജി.]], [[കെ.ജി. മാരാർ]] എന്നിവരുടെ ശവകുടീരങ്ങൾക്കടുത്താണ് നായനാരെ സംസ്കരിച്ചത്.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist|2}}


== സ്രോതസ്സുകൾ  ==
{{commons category|E. K. Nayanar}}
* [http://thatsmalayalam.oneindia.in/biodata/2001/051701nayanar.html നായനാരുടെ ജീവിതം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[വർഗ്ഗം:1918-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2004-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 9-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേയ് 19-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഴാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനവിധിക്ക് മുൻപ് സംസ്ഥാന മന്ത്രിയായവർ]]


{{start box}}
{{succession box | before = [[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ്കോയ]] | title = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] | years = 1980– 1981 | after = [[കെ. കരുണാകരൻ]]}}
{{succession box | before = [[കെ. കരുണാകരൻ]] | title = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] | years = 1987– 1991 | after = [[കെ. കരുണാകരൻ]]}}
{{succession box | before = [[എ.കെ. ആന്റണി]] | title = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] | years = 1996– 2001 | after = [[എ.കെ. ആന്റണി]]}}
{{end box}}
{{CMs_of_Kerala}}
{{DEFAULTSORT:നായനാർ}}</text>
      <sha1>pklrcpfldb0kebqnbbldw250cmcjl12</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652246</id>
      <parentid>4652242</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46791" sha1="e5t76yaia9c02m7zdxcue9eolzmgeww" xml:space="preserve">{{prettyurl|E. K. Nayanar}}
{{Infobox officeholder
| name                = ഇ. കെ. നായനാർ
| image               = [[File:E K Nayanar 2.jpg|250px]]
| caption             = ഇ.കെ.നായനാർ
| birth_name          = ഏറമ്പാല കൃഷ്ണൻ നായനാർ
| birth_date          = {{birth date|1918|12|9}}
| birth_place         = [[കല്ല്യാശ്ശേരി]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]], കേരളം
| death_date          = {{death date and age|2004|5|19|1918|12|9|def=yes}}
| death_place         = [[ന്യൂ ഡെൽഹി]], [[ഡെൽഹി]], [[ഇന്ത്യ]]
| office              = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term                =
[[മേയ് 20]] [[1996]] -  [[മേയ് 13]] [[2001]] 
| predecessor        = 
[[എ.കെ. ആന്റണി]]
| successor           = [[എ.കെ. ആന്റണി]]
| term1               =[[മാർച്ച് 26]], [[1987]] -  [[ജൂൺ 17]], [[1991]] 
| predecessor1         = 
[[കെ. കരുണാകരൻ]] 
 | successor1           = [[കെ. കരുണാകരൻ]]
| term2                =[[ജനുവരി 25]], [[1980]] - [[ഒക്ടോബർ 20]], [[1981]]
| predecessor2         = [[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ് കോയ]]
| successor2           = [[കെ. കരുണാകരൻ]]
| constituency0        = [[മലമ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം | മലമ്പുഴ]], [[തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം | തൃക്കരിപ്പൂർ]], [[തലശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം | തലശ്ശേരി]]
| office5             = [[ലോക്സഭ]] അംഗം
| term5              = 1967-1971
| constituency5       = [[പാലക്കാട് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം | പാലക്കാട്]]
| office6             = [[സി.പി.ഐ(എം)]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term6               = 1972-1980, 1991-1996
| predecessor6        = [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]]
| successor6          = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| office7             = പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് ,[[കേരള നിയമസഭ]]
| term7              = 1981-1982, 1982-1987, 1991-1992
| predecessor7       = [[കെ. കരുണാകരൻ]]
| successor7          = [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]]
| office10             = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം
| term10         = 1996-2001, 1991-1996, 1987-1991, 1982-1987, 1980-1982, 1974-1977
| constituency10       = 
* [[തലശ്ശേരി]]
* [[തൃക്കരിപ്പൂർ]]
* [[മലമ്പുഴ]]
* [[ഇരിക്കൂർ]]
| residence           = [[കല്ല്യാശ്ശേരി]], [[കണ്ണൂർ]]
| party               = [[സി.പി.ഐ.(എം)]]
| spouse              = ശാരദ
| children            = 4
| year                = 2025
| date                = ജൂൺ 24
| source              = |
| sound               = https://www.youtube.com/shorts/TyNJ38QA1HI
}}
'''ഏറമ്പാല കൃഷ്ണൻ നായനാർ''' അഥവാ '''ഇ.കെ. നായനാർ''' ([[ഡിസംബർ 9]], [[1918]] - [[മേയ് 19]], [[2004]]) കേരളത്തിന്റെ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളത്തിലെ സമുന്നതനായ നേതാവുമായിരുന്നു. മൂന്നു തവണ(1996-2001, 1987-1991, 1980-1981) കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു. മൂന്ന് തവണയായി ആകെ 11 വർഷക്കാലം ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഇദ്ദേഹമാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം കേരളം ഭരിച്ച മുഖ്യമന്ത്രി&lt;ref name=&quot;കേരള നിയമസഭ&quot;&gt;{{cite web|first=ഇ.കെ. നായനാർ|last=ഇ.കെ. നായനാർ|title=ഇ.കെ.നായനാർ |url=http://niyamasabha.org/codes/members/m474.htm|work=കേരള നിയമസഭ|publisher=കേരള നിയമസഭ|accessdate=2011 നവംബർ 24}}&lt;/ref&gt; (മൂന്ന് തവണയായി ആകെ 4010 ദിവസം). 1992 മുതൽ 2004 വരെ 12 വർഷക്കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ
പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ അംഗമായിരുന്നു.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] കല്ല്യാശ്ശേരിയിൽ ഏറമ്പാല നാരായണി അമ്മയുടേയും എം. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാരുടേയും രണ്ടാമത്തെ മകനായി 1919 ഡിസംബർ 9-ന് നായനാർ ജനിച്ചു. നാരായണൻ നായനാരും ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മയുമായിരുന്നു സഹോദരങ്ങൾ. സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൻ്റെ ആവേശം ഉൾക്കൊണ്ട് സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കുമ്പോഴെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. കോൺഗ്രസിലെ ഇടതുപക്ഷ ചിന്താഗതിക്കാർ കോൺഗ്രസ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് രൂപം നൽകിയപ്പോൾ അവർക്കൊപ്പമായി പ്രവർത്തനം. മൊറാഴ കയ്യൂർ സമരങ്ങളോടെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലേക്കുയർന്നു.

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
1940-ൽ ആറോൺ മിൽ സമരത്തെ തുടർന്നാണ് നായനാർ ആദ്യമായി അറസ്റ്റിലായത്. അതിനടുത്ത വർഷം നടന്ന ചരിത്ര പ്രസിദ്ധമായ കയ്യൂർ സമരത്തിൽ മൂന്നാം പ്രതിയായിരുന്നു. ഒളിവിൽ പോയതിനാൽ തൂക്കു മരത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപെട്ടു.

ഒളിസങ്കേതം മലബാറിൽ നിന്ന് തിരുവിതാംകൂറിലേക്ക് മാറ്റിയതോടെ കേരള കൗമുദിയിൽ പത്രപ്രവർത്തകനായി. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം കേസുകൾ പിൻവലിക്കപ്പെട്ടു. ഇതിനു ശേഷം ദേശാഭിമാനിയിലും പത്രപ്രവർത്തകനായി.

കൊൽക്കത്ത തീസിസിനെ തുടർന്ന് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി നിരോധിക്കപ്പെട്ട
1948-ൽ വീണ്ടും ഒളിവ് ജീവിതം നയിക്കേണ്ടി വന്നു. ഇന്ത്യ-ചൈന യുദ്ധകാലത്ത് ചൈനീസ് ചാരനെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി ജയിലിലാക്കി.

1948 മുതൽ 1955 വരെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കണ്ണൂർ താലൂക്ക് കമ്മറ്റിയുടെ സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന നായനാർ 1956 മുതൽ 1964 വരെ അവിഭക്ത കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കോഴിക്കോട് ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയും അവിഭക്ത കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയിലും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ കൗൺസിലിലും അംഗമായിരുന്നു.

കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി അഖിലേന്ത്യ അടിസ്ഥാനത്തിൽ രണ്ടായി പിളർന്ന 
1964 ജൂലൈ 7ന് പുതുതായി രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] അഥവാ സി.പി.എമ്മിൻ്റെ സ്ഥാപക നേതാവായ നായനാർ 1964 മുതൽ 1967 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ 
കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെ ആദ്യ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു.

1967-ൽ പാലക്കാട് ലോക്സഭ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ലോക്സഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതോടെ പാർലമെൻ്ററി പ്രവർത്തനത്തിനും തുടക്കമായി. എന്നാൽ 1971-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കാസർകോട് മണ്ഡലത്തിൽ കോൺഗ്രസിലെ യുവനേതാവ് കടന്നപ്പള്ളി രാമചന്ദ്രനോട് ഏറ്റുമുട്ടിയപ്പോൾ വിജയിക്കാനായില്ല. ഇത് കേരള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ അട്ടിമറികളിലൊന്നാണ്.

പാർട്ടി നേതൃത്വത്തിൻ്റെ ഉയരങ്ങളിലേക്കായിരുന്നു പിന്നീട് വളർച്ച. 1964-ൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രക്കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന നായനാർ 1972-ൽ ആദ്യമായി മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് 1992-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പരമോന്നത സമിതിയായ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോവിലും നായനാർ എത്തി. 1974-ലെ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇരിക്കൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ച് ആദ്യമായി സംസ്ഥാന നിയമസഭയിലെത്തി.

1975-ലെ അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത് നായനാർ വീണ്ടും ഒളിവിൽ പോയി.
1980-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മലമ്പുഴയിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു. എ.കെ.ആൻറണി നേതൃത്വം നൽകിയ കോൺഗ്രസ് (യു) ഗ്രൂപ്പ്, കെ.എം.മാണി നേതൃത്വം നൽകിയ കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.) എന്നീ ഘടകകക്ഷി വിഭാഗങ്ങളുടെ പിന്തുണയിൽ ആദ്യമായി സംസ്ഥാന മുഖ്യമന്ത്രിയുമായി. പക്ഷേ ആ സർക്കാർ അധികനാൾ നിലനിന്നില്ല. പിന്തുണ പിൻവലിച്ച് ആൻറണിയും മാണിയും ഐക്യജനാധിപത്യ മുന്നണിയിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു പോയതാണ് സർക്കാർ വീഴാൻ കാരണം. 1980 ജനുവരി 25 മുതൽ 1981 ഒക്ടോബർ 21 വരെയെ ഇ.കെ.നായനാർ മന്ത്രിസഭ നിലനിന്നുള്ളൂ.

തുടർന്ന് 1981-ൽ തന്നെ കെ.കരുണാകരൻ്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പുതിയ മന്ത്രിസഭ രൂപീകരിച്ചപ്പോൾ നായനാർ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി. ആ മന്ത്രിസഭയും  അധികനാൾ നില നിന്നില്ല. 1982-ൽ വീണ്ടും നിയമസഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. മലമ്പുഴയിൽ നിന്ന് ജയിച്ച് നായനാർ വീണ്ടും നിയമസഭയിലെത്തി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി രണ്ടാമൂഴം.

തൃക്കരിപ്പൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ച് 1987-ൽ വീണ്ടും മുഖ്യമന്ത്രിയായ നായനാർ 1991-ലും തൃക്കരിപ്പൂരിൽ നിന്ന് തന്നെ നിയമസഭയിലെത്തി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവാകാനായിരുന്നു അത്തവണ നിയോഗം. 1992-ൽ പ്രതിപക്ഷ നേതൃസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞു. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതിനെ തുടർന്നാണിത്.

1996-ൽ പാർട്ടി മൂന്നാമതും മുഖ്യമന്ത്രിക്കസേര നായനാരെ ഏൽപ്പിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം നിയമസഭാംഗമായിരുന്നില്ല. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞ് തലശ്ശേരിയിൽ നിന്ന് ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ നിയമസഭയിലെത്തുകയായിരുന്നു. 2001-ലെ നിയമസഭ  തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാതെ മാറി നിന്നെങ്കിലും സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തിൽ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായി നായനാർ നിറഞ്ഞുനിന്നു.

മുഖ്യമന്ത്രിയെന്ന നിലയിൽ പല നേട്ടങ്ങളും നായനാർക്ക് അവകാശപ്പെടാം. ഭൂപരിഷ്ണകരണ രംഗത്തും തൊഴിലാളി ക്ഷേമ രംഗത്തും ഒട്ടനവധി സംഭാവനകൾ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ വകയായിട്ടുണ്ട്.
* കേരള കയർ തൊഴിലാളി ക്ഷേമനിധി ആക്ട് 1987
* കേരള ഖാദി തൊഴിലാളി ക്ഷേമനിധി ആക്ട് 1989
* കേരള അബ്കാരി തൊഴിലാളി ക്ഷേമനിധി ആക്ട് 1989
* കേരള നിർമാണ തൊഴിലാളി ക്ഷേമനിധി ആക്ട് 1989
* കേരള റേഷൻ ഡീലേഴ്സ് ക്ഷേമനിധി ആക്ട് 1998

എന്നിവയെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കാലത്ത് നിലവിൽ വന്ന നിയമങ്ങളാണ്. 
സംസ്ഥാനത്തെ ആദ്യ ഐ.ടി പാർക്ക് നിലവിൽ വന്നതും സാക്ഷരതാ യജ്ഞം, മാവേലി സ്റ്റോർ, ജനകീയാസൂത്രണം, കുടുംബശ്രീ തുടങ്ങി കേരളത്തിൻ്റെ തനതായ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പ്രായോഗികമാക്കപ്പെട്ടതും
കണ്ണൂർ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതും ഇ.കെ.നായനാരുടെ ഭരണകാലത്താണ്.

ജനകീയനെന്നതിനൊപ്പം ജനപ്രിയനുമായിരുന്നു നായനാർ.
കേരള ജനത ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്നേഹവും ആദരവും വച്ചു പുലർത്തിയ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കൻമാരിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥാനമുണ്ട്. സാധാരണക്കാരെ തന്നിലേക്ക് ആകർഷിക്കാൻ നായനാർക്കായി. ഫലിതം കലർത്തി സരസമായി നല്ല ഒഴുക്കോടെ സംസാരിക്കുന്ന പ്രകൃതമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഫലിതോക്തികൾ പലതും വളരെയേറെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ചിലതെല്ലാം ചെറിയ വിവാദങ്ങളിലേക്കും വഴിതെളിച്ചു. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ദേശാഭിമാനി ദിനപ്പത്രത്തിൻ്റെ പത്രാധിപർ എന്ന നിലയിലും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. (1982-1986,1991-1996). സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ-സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യമുള്ള ഒട്ടനവധി ലേഖനങ്ങൾ ഇക്കാലയളവിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
ഇരുപതോളം പുസ്തകങ്ങൾ രചിച്ചു.

രാഷ്ട്രീയഗുരുനാഥൻ കെ.പി.ആർ ഗോപാലൻ്റെ അനന്തരവൾ ശാരദ ടീച്ചറാണ് നായനാരുടെ ഭാര്യ. 1958 സെപ്റ്റംബർ 28-നാണ് നായനാർ ശാരദ ടീച്ചറെ വിവാഹം കഴിച്ചത്. നാലു മക്കളാണ് ഈ ദമ്പതികൾക്കുണ്ടായത്: സുധ (1960-), ഉഷ (1964-), കൃഷ്ണകുമാർ (1966-), വിനോദ് (1969-). ഒമ്പത് പേരക്കുട്ടികളും ഇവർക്കുണ്ട്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*ഇ.കെ.നായനാർ മുഖ്യമന്ത്രിയും പിണറായി വിജയൻ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രിയുമായിരുന്ന 1996-2001 കാലയളവിലാണ് കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഏറെ വിവാദം സൃഷ്ടിച്ച [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ കേസ്]] ഉണ്ടാകുന്നത്

== കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ ==
കുട്ടികളുടെ  വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനമായ ബാലസംഘത്തിന്റെ ആദ്യ രൂപമായ ദേശീയ ബാലസംഘത്തിന്റെ പ്രഥമ പ്രസിഡണ്ടായ് പ്രവർത്തിച്ചു.
സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനികളുടെയും വിപ്ലവകാരികളുടെയും കുടുംബമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. ബന്ധുവായ കെ.പി.ആർ. ഗോപാലൻ കേരളത്തിലെ ആദ്യകാല  കമ്യൂണിസ്റ്റ് വിപ്ലവകാരികളിൽ പ്രമുഖനാണ്. കല്യാശ്ശേരി സ്കൂളിലായിരുന്നു പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം, സ്കൂളിൽ രണ്ട് ഹരിജൻ വിദ്യാർത്ഥികൾ വന്നു ചേർന്നത് ധാരാളം ഒച്ചപ്പാടുകൾ സൃഷ്ടിച്ചു. മൂന്നാം ദിവസം കേളപ്പനാണ് ഹരിജൻ കുട്ടികളെ സ്കൂളിലാക്കാൻ വന്നത്. ആദ്യ ദിവസം കുട്ടികളെ മറ്റുള്ളവർ അടിച്ചോടിച്ചിരുന്നു. ഈ സംഭവം ബാലനായ നായനാരെ വല്ലാതെ വേദനിപ്പിച്ചിരുന്നു. കല്യാശ്ശേരി എലമെന്ററി സ്കൂളിലെ പഠനം കഴിഞ്ഞ് പിന്നീട് തളിപ്പറമ്പ് മുടത്തേടത്ത് ഹൈസ്കൂളിലായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം. 1958-ൽ കെ.പി.ആർ. ഗോപാലന്റെ അനന്തരവളായ ശാരദയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.deshabhimani.com/periodicalContent7.php?id=699 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-09-10 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220430/http://www.deshabhimani.com/periodicalContent7.php?id=699 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ഒര
സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസകാലത്തുതന്നെ ദേശീയപ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു.  ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹജാഥക്ക് കല്യാശ്ശേരിയിൽ നൽകിയ സ്വീകരണത്തിൽ പങ്കെടുക്കുമ്പോൾ നായനാർക്ക്  പതിമൂന്നു വയസ്സായിരുന്നു പ്രായം.1938 ഡിസംബർ 28ന് കല്ല്യാശ്ശേരിയിൽ ദേശീയ ബാലസംഘം രൂപീകരിച്ചപ്പോൾ അതിന്റെ പ്രഥമ പ്രസിഡണ്ടായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിന്റെ]] പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സഹായിക്കാൻ തുടങ്ങി. യൂത്ത് ലീഗിൽ അംഗമായി. ഉത്തരവാദഭരണം ആവശ്യപ്പെട്ടു നടന്ന പ്രക്ഷോഭത്തിൽ പങ്കുകൊണ്ടു. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ അംഗമായിച്ചേർന്നു.  പാർട്ടിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം [[ദേശാഭിമാനി വാരിക|ദേശാഭിമാനിയിൽ]] ജോലിക്കു ചേർന്നു. വടക്കേ മലബാറിലെ കർഷകരെ സംഘടിപ്പിച്ചു. 1964-ലെ ദേശീയ കൗൺസിലിൽ നിന്നും ഇറങ്ങിപ്പോന്നവരിൽ ഒരാളായിരുന്നു നായനാർ. 2004 മെയ് 19-ന് തന്റെ 85-ആം വയസ്സിൽ [[ഡെൽഹി|ഡെൽഹിയിൽ]] വച്ച് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.
ലോകത്തിലെ കുട്ടികളുടെ ഏറ്റവും വലിയ സമാന്തര വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനമായ ബാലസംഘത്തിന്റെ ആദ്യ രൂപമായ ദേശീയ ബാലസംഘത്തിന്റെ രൂപീകരണം 1938 ഡിസംബർ 28ന് കല്ല്യാശ്ശേരിയിൽ വെച്ചാണ് നടന്നത്.ആ സമ്മേളനത്തിൽ വെച്ച് ദേശീയ ബാലസംഘത്തിന്റെ പ്രഥമ പ്രസിഡണ്ടായ് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സ്കൂളിലായിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ പയ്യന്നൂരിലേക്കു വന്ന [[ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹം|ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹ]] ജാഥയെ സ്വീകരിക്കുവാൻ അടുത്ത ബന്ധു  കൂടിയായ [[കെ.പി.ആർ. ഗോപാലൻ|കെ.പി.ആർ.ഗോപാലന്റെ]] കൂടെ പോയി. അതിനുശേഷം കോൺഗ്രസ്സിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സഹായിക്കാൻ തുടങ്ങി. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരികോളേജിൽ സംഘടിപ്പിച്ച അഖിലകേരള വിദ്യാർത്ഥി സമ്മേളനത്തിന്റെ ഭാഗമായി രൂപംകൊണ്ട  ഓൾ കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷന്റെ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ഓൾ കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷന്റെ മുഖപത്രമായ സ്റ്റുഡന്റിന്റെ പത്രാധിപസമിതി അംഗമായി. ഉത്തരവാദ ഭരണം ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് നടത്തിയ വിദ്യാർത്ഥി ജാഥയുടെ നേതാവായിരുന്നു നായനാർ.&lt;ref name=kcpap377&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=377|quote=ഇ.കെ.നായനാർ- വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക്}}&lt;/ref&gt;

[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിൽ]] പ്രവർത്തിക്കുന്ന സമയത്താണ് അതിലെ  ഇടതു പക്ഷ ചിന്താഗതിക്കാർ ചേർന്ന് [[കോൺഗ്രസ്സ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]  രൂപീകരിക്കുന്നത്.  ഇടതുപക്ഷ ചിന്തകൾ വച്ചു പുലർത്തിയിരുന്ന നായനാർക്ക് അതിൽ ചേരാൻ രണ്ടാമതൊന്ന് ആലോചിക്കാനുണ്ടായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=kcpap378&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=378|quote=ഇ.കെ.നായനാർ- കോൺഗ്രസ്സ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലേക്ക്}}&lt;/ref&gt; 1939 ൽ ആറോൺ മിൽ തൊഴിലാളിയൂണിയൻ നടത്തിയ പണിമുടക്കുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അറസ്റ്റിലാവുകയും ആറുമാസത്തെ തടവുശിക്ഷ ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=aaron1&gt;{{cite web|title=ഇ.കെ.നായനാർ|url=http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/e%20k%20nayanar.php|publisher=കേരളസ്റ്റേറ്റ്.ഇൻ|quote=ആറോൺ മിൽ തൊഴിൽ പണിമുടക്ക്|accessdate=2013 സെപ്തംബർ 08|archive-date=2013-09-08|archive-url=https://archive.today/20130908153208/http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/e%20k%20nayanar.php|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;  ഈ സമയത്താണ് കോൺഗ്രസ്സ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ  പാറപ്പുറം സമ്മേളനം, ആ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് നായനാരും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാരനായി.
[[1939|1939ൽ]]  [[കമ്യൂണിസം|കമ്യൂണിസ്റ്റ്]] പാർട്ടിയിൽ ചേർന്ന നായനാർക്ക് [[കയ്യൂർ-മൊറാഴ കർഷകലഹള|കയ്യൂർ-മൊറാഴ കർഷകലഹളകളിൽ]] വഹിച്ച പങ്കിനെ തുടർന്ന് അറസ്റ്റിൽനിന്ന് രക്ഷപെടാൻ ഒളിവിൽ പോകേണ്ടിവന്നു.&lt;ref name=moraazha1&gt;{{cite web|title=മൊറാഴ സംഭവം|url=http://niyamasabha.org/codes/Chief%20Ministers%20Book%20Final.pdf|publisher=കേരള നിയമസഭ|accessdate=2013 സെപ്തംബർ 08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=morazha22&gt;{{cite web|title=ദ പീപ്പിൾസ് ലീഡർ|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=20040618002008900.htm&amp;date=fl2112%2F&amp;prd=fline&amp;|publisher=ഫ്രണ്ട്ലൈൻ|last=ആർ.|first=കൃഷ്ണകുമാർ|date=2004 ജൂൺ 18|access-date=2013-09-08|archive-date=2013-09-08|archive-url=https://archive.today/20130908153846/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=20040618002008900.htm&amp;date=fl2112/&amp;prd=fline&amp;|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=morazha43&gt;{{cite web|title=ഇ.കെ.നായനാർ|url=http://www.niyamasabha.org/codes/members/m474.htm|publisher=കേരള നിയമസഭ|accessdate=2013 സെപ്തംബർ 08|archive-date=2013-09-08|archive-url=https://archive.today/20130908154040/http://www.niyamasabha.org/codes/members/m474.htm|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി രൂപംകൊണ്ടതിന്റെ ശേഷം നടന്ന പ്രതിഷേധദിനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടായിരുന്നു [[മൊറാഴ സംഭവം]] നടന്നത്.

[[1940|1940ൽ]] മിൽ തൊഴിലാളികളുടെ സമരത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയതിന് ജയിലിലായി. അതിനുശേഷം [[കയ്യൂർ സമരം|കയ്യൂർ സമരത്തിൽ]] പങ്കെടുത്തു. മൂന്നാം പ്രതിയായിരുന്ന നായനാർ ഒളിവിൽ പോയി. [[1943]] മാർച്ച് 29ന് മറ്റു പ്രതികളെ  തൂക്കിക്കൊന്നു.&lt;ref name=kayyur1&gt;{{cite book|title=മൈ സ്ട്രഗ്ഗിൾ - ആൻ ഓട്ടോബയോഗ്രഫി|last=ഇ.കെ.|first=നായനാർ|url=http://books.google.com.sa/books?id=pvdHAAAAMAAJ&amp;q=|publisher=വികാസ് പബ്ലിഷിംഗ് ഹൌസ്|isbn=978-0706919738|year=1982}}&lt;/ref&gt; [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയും]] [[ചൈന|ചൈനയുമായുള്ള]] യുദ്ധകാലത്ത് ചൈനാചാരനെന്ന് മുദ്രകുത്തി ജയിലിലടച്ചു. [[1956|1956ൽ]] കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. [[1964]]-ൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി പിളർന്നപ്പോൾ നായനാർ സി.പി.എം ഇൽ ചേർന്നു.  1964 ൽ ഏപ്രിലിലെ നാഷണൽ കൗൺസിലിൽ നിന്നും ഇറങ്ങിപ്പോന്നവരിൽ നായനാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഏഴാം കോൺഗ്രസ്സിൽ നായനാരെ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റിയിലേക്കു തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഏഴാം കോൺഗ്രസ്സ് കഴിഞ്ഞ ഉടൻ അറസ്റ്റിലായി.&lt;ref name=kcpap381&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=381|quote=ഇ.കെ.നായനാർ- മുഴുവൻ സമയ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്}}&lt;/ref&gt;

[[1967|1967ൽ]] [[പാലക്കാട്|പാലക്കാടുനിന്ന്]] [[ലോക്സഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [[1972]] മുതൽ [[1980]] വരെ സി.പി.എം. കേന്ദ്ര കമ്മറ്റി അംഗമായിരുന്നു. [[1972|1972ൽ]] [[സി.എച്ച്. കണാരൻ|സി.എച്ച്. കണാരന്റെ]] മരണത്തോടെ അദ്ദേഹം സി.പി.എം.ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. ഇരിക്കൂറിൽ നിന്നും ജയിച്ച ഉടൻ തന്നെ [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|ഇന്ത്യയിൽ അടിയന്തരാവസ്ഥ]] പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് മറ്റു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കൾക്കൊപ്പം ഒളിവിൽ പോയി.&lt;ref name=kcpap3801&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=380-381|quote=ഇ.കെ.നായനാർ- നിയമസഭാ സാമാജികൻ}}&lt;/ref&gt;

[[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]]  6 തവണ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[1974|1974ൽ]] [[ഇരിക്കൂർ|ഇരിക്കൂറിൽ]] നിന്നും മൽസരിച്ച് ആദ്യമായി നിയമസഭാ അംഗമായി. [[1980|1980ൽ]] [[മലമ്പുഴ|മലമ്പുഴയിൽ]] നിന്നും ജയിച്ച് ആദ്യമായി [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|മുഖ്യമന്ത്രിയായി]]. [[1982|1982ൽ]] [[മലമ്പുഴ|മലമ്പുഴയിൽ]] നിന്നും വീണ്ടും ജയിച്ച് [[പ്രതിപക്ഷനേതാവ്|പ്രതിപക്ഷനേതാവായി]]. [[1987]], [[1991]] കാലഘട്ടങ്ങളിൽ [[തൃക്കരിപ്പൂർ]] മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും ജയിച്ച് യഥാക്രമം മുഖ്യമന്ത്രിയും പ്രതിപക്ഷനേതാവുമായി.

[[1996]]ൽ അദ്ദേഹം മൽസരിച്ചില്ല. എന്നാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുശേഷം [[ഇടതുമുന്നണി|ഇടതുമുന്നണിക്ക്]] ഭൂരിപക്ഷം ലഭിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രിയായി. അതിനു ശേഷം തലശ്ശേരിയിൽ നിന്നും ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടേ ജയിച്ചു. മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനാർത്ഥിയായിരുന്ന [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] മാരാരിക്കുളത്ത് തോറ്റതാണ് നായനാർക്ക് മൂന്നാമൂഴം ഉണ്ടാക്കിയത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് വിജയിച്ച സ്ഥലങ്ങളിൽ [[ഇരിക്കൂർ]], [[മലമ്പുഴ]], [[തൃക്കരിപ്പൂർ]], [[തലശ്ശേരി]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടും.
കുറിക്കുകൊള്ളുന്ന വിമർശനത്തിനും നർമ്മത്തിനും പ്രശസ്തനായിരുന്നു നായനാർ. ‘അമേരിക്കയിൽ ചായകുടിക്കുന്നതുപോലെയാണ് ബലാത്സംഗങ്ങൾ നടക്കുന്നത്’ എന്നു [[സൂര്യനെല്ലി സ്ത്രീപീഡനക്കേസ്|സൂര്യനെല്ലി സംഭവത്തിന്റെ]] പശ്ചാത്തലത്തിൽ പറഞ്ഞത് ഏറെ വിവാദങ്ങൾക്കു വഴി തെളിച്ചിരുന്നു. [[ഏഷ്യാനെറ്റ്|ഏഷ്യാനെറ്റിൽ]] ‘മുഖ്യമന്ത്രിയോടു ചോദിക്കാം’ എന്ന പേരിൽ ആഴ്ചയിലൊരിക്കൽ പൊതുജന സമ്പർക്ക പരിപാടി തന്റെ മൂന്നാം മുഖ്യമന്ത്രിപദത്തിന്റെ കാലയളവിൽ നായനാർ നടത്തിയിരുന്നു.

== കൃതികൾ ==
*ദോഹ ഡയറി
*സമരത്തിച്ചൂളയിൽ (മൈ സ്ട്രഗിൾസ് എന്ന സ്വന്തം ആത്മകഥയുടെ മലയാള വിവർത്തനം)
*അറേബ്യൻ സ്കെച്ചുകൾ
*എന്റെ ചൈന ഡയറി
*മാർക്സിസം ഒരു മുഖവുര
*അമേരിക്കൻ ഡയറി
*വിപ്ലവാചാര്യന്മാർ
*സാഹിത്യവും സംസ്കാരവും
*ജെയിലിലെ ഓർമ്മകൾ

== മരണം ==
[[പ്രമാണം:ഇകെ നായനാരുടെ ശവകുടീരം.JPG|thumb|200px|കണ്ണൂർ പയ്യാമ്പലം കടൽതീരത്തു് സ: ഇ കെ നായനാർ അന്ത്യവിശ്രമംകൊള്ളുന്നയിടം]]
വളരെക്കാലം [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹരോഗിയായിരുന്ന]] നായനാരെ പ്രമേഹത്തിന് മെച്ചപ്പെട്ട ചികിത്സക്കായി [[2004]] [[ഏപ്രിൽ 25]]-ന് [[ദില്ലി|ദില്ലിയിലെ]] എയിംസ് ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചു. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ വലിയ കുഴപ്പങ്ങളില്ലാതെ കഴിഞ്ഞ അദ്ദേഹത്തിന് മേയ് ആറിന് അതികഠിനമായ [[ഹൃദയാഘാതം]] അനുഭവപ്പെടുകയുണ്ടായി. മുമ്പും രണ്ടുതവണ ഹൃദയാഘാതം വന്ന നായനാരുടെ ആരോഗ്യനില തുടർന്ന് ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും മോശമായി വന്നു. ഒടുവിൽ [[മേയ് 19]]-ന് വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയോടെ സംഭവിച്ച ഹൃദയസ്തംഭനത്തെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;&quot;Balarama Digest 2011 June 11 issue കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ&quot; | Subscribe Balarama Digest Online | https://subscribe.manoramaonline.com/home-digital.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210219000106/https://subscribe.manoramaonline.com/home-digital.html |date=2021-02-19 }}&lt;/ref&gt; മരണസമയത്ത് 85 വയസ്സായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. മൃതദേഹം വിമാനമാർഗ്ഗം തിരുവനന്തപുരത്തെത്തിച്ചു. അവിടെ സെക്രട്ടേറിയറ്റിലും എ.കെ.ജി. സെന്ററിലും പൊതുദർശനത്തിന് വച്ചശേഷം വിലാപയാത്രയായി ജന്മദേശമായ [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂരിലേക്ക്]] കൊണ്ടുപോയി. നിരവധിയാളുകൾ നായനാരെ അവസാനമായി ഒരുനോക്കുകാണാൻ വഴിയിൽ തടിച്ചുകൂടിയിരുന്നു. കണ്ണൂരിലെ [[പയ്യാമ്പലം കടപ്പുറം|പയ്യാമ്പലം കടൽത്തീരത്ത്]] [[സ്വദേശാഭിമാനി രാമകൃഷ്ണപിള്ള]], [[എ.കെ. ഗോപാലൻ|എ.കെ.ജി.]], [[കെ.ജി. മാരാർ]] എന്നിവരുടെ ശവകുടീരങ്ങൾക്കടുത്താണ് നായനാരെ സംസ്കരിച്ചത്.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist|2}}


== സ്രോതസ്സുകൾ  ==
{{commons category|E. K. Nayanar}}
* [http://thatsmalayalam.oneindia.in/biodata/2001/051701nayanar.html നായനാരുടെ ജീവിതം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[വർഗ്ഗം:1918-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2004-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 9-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേയ് 19-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഴാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനവിധിക്ക് മുൻപ് സംസ്ഥാന മന്ത്രിയായവർ]]


{{start box}}
{{succession box | before = [[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ്കോയ]] | title = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] | years = 1980– 1981 | after = [[കെ. കരുണാകരൻ]]}}
{{succession box | before = [[കെ. കരുണാകരൻ]] | title = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] | years = 1987– 1991 | after = [[കെ. കരുണാകരൻ]]}}
{{succession box | before = [[എ.കെ. ആന്റണി]] | title = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] | years = 1996– 2001 | after = [[എ.കെ. ആന്റണി]]}}
{{end box}}
{{CMs_of_Kerala}}
{{DEFAULTSORT:നായനാർ}}</text>
      <sha1>e5t76yaia9c02m7zdxcue9eolzmgeww</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652248</id>
      <parentid>4652246</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:22:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46820" sha1="5c13xeaen7tx0qm16om8hnaxg65n4vi" xml:space="preserve">{{prettyurl|E. K. Nayanar}}
{{Infobox officeholder
| name                = ഇ. കെ. നായനാർ
| image               = [[File:E K Nayanar 2.jpg|250px]]
| caption             = ഇ.കെ.നായനാർ
| birth_name          = ഏറമ്പാല കൃഷ്ണൻ നായനാർ
| birth_date          = {{birth date|1918|12|9}}
| birth_place         = [[കല്ല്യാശ്ശേരി]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]], കേരളം
| death_date          = {{death date and age|2004|5|19|1918|12|9|def=yes}}
| death_place         = [[ന്യൂ ഡെൽഹി]], [[ഡെൽഹി]], [[ഇന്ത്യ]]
| office              = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term                =
[[മേയ് 20]] [[1996]] -  [[മേയ് 13]] [[2001]] 
| predecessor        = 
[[എ.കെ. ആന്റണി]]
| successor           = [[എ.കെ. ആന്റണി]]
| term1               =[[മാർച്ച് 26]], [[1987]] -  [[ജൂൺ 17]], [[1991]] 
| predecessor1         = 
[[കെ. കരുണാകരൻ]] 
 | successor1           = [[കെ. കരുണാകരൻ]]
| term2                =[[ജനുവരി 25]], [[1980]] - [[ഒക്ടോബർ 20]], [[1981]]
| predecessor2         = [[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ് കോയ]]
| successor2           = [[കെ. കരുണാകരൻ]]
| constituency0        = [[മലമ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം | മലമ്പുഴ]], [[തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം | തൃക്കരിപ്പൂർ]], [[തലശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം | തലശ്ശേരി]]
| office5             = [[ലോക്സഭ]] അംഗം
| term5              = 1967-1971
| constituency5       = [[പാലക്കാട് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം | പാലക്കാട്]]
| office6             = [[സി.പി.ഐ(എം)]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term6               = 1972-1980, 1991-1996
| predecessor6        = [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]]
| successor6          = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| office7             = പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് ,[[കേരള നിയമസഭ]]
| term7              = 1981-1982, 1982-1987, 1991-1992
| predecessor7       = [[കെ. കരുണാകരൻ]]
| successor7          = [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]]
| office10             = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം
| term10         = 1996-2001, 1991-1996, 1987-1991, 1982-1987, 1980-1982, 1974-1977
| constituency10       = 
* [[തലശ്ശേരി]]
* [[തൃക്കരിപ്പൂർ]]
* [[മലമ്പുഴ]]
* [[ഇരിക്കൂർ]]
| residence           = [[കല്ല്യാശ്ശേരി]], [[കണ്ണൂർ]]
| party               = [[സി.പി.ഐ.(എം)]] [[File:CPI-M-flag.svg|50px]]
| spouse              = ശാരദ
| children            = 4
| year                = 2025
| date                = ജൂൺ 24
| source              = |
| sound               = https://www.youtube.com/shorts/TyNJ38QA1HI
}}
'''ഏറമ്പാല കൃഷ്ണൻ നായനാർ''' അഥവാ '''ഇ.കെ. നായനാർ''' ([[ഡിസംബർ 9]], [[1918]] - [[മേയ് 19]], [[2004]]) കേരളത്തിന്റെ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളത്തിലെ സമുന്നതനായ നേതാവുമായിരുന്നു. മൂന്നു തവണ(1996-2001, 1987-1991, 1980-1981) കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു. മൂന്ന് തവണയായി ആകെ 11 വർഷക്കാലം ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഇദ്ദേഹമാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം കേരളം ഭരിച്ച മുഖ്യമന്ത്രി&lt;ref name=&quot;കേരള നിയമസഭ&quot;&gt;{{cite web|first=ഇ.കെ. നായനാർ|last=ഇ.കെ. നായനാർ|title=ഇ.കെ.നായനാർ |url=http://niyamasabha.org/codes/members/m474.htm|work=കേരള നിയമസഭ|publisher=കേരള നിയമസഭ|accessdate=2011 നവംബർ 24}}&lt;/ref&gt; (മൂന്ന് തവണയായി ആകെ 4010 ദിവസം). 1992 മുതൽ 2004 വരെ 12 വർഷക്കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ
പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ അംഗമായിരുന്നു.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] കല്ല്യാശ്ശേരിയിൽ ഏറമ്പാല നാരായണി അമ്മയുടേയും എം. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാരുടേയും രണ്ടാമത്തെ മകനായി 1919 ഡിസംബർ 9-ന് നായനാർ ജനിച്ചു. നാരായണൻ നായനാരും ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മയുമായിരുന്നു സഹോദരങ്ങൾ. സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൻ്റെ ആവേശം ഉൾക്കൊണ്ട് സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കുമ്പോഴെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. കോൺഗ്രസിലെ ഇടതുപക്ഷ ചിന്താഗതിക്കാർ കോൺഗ്രസ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് രൂപം നൽകിയപ്പോൾ അവർക്കൊപ്പമായി പ്രവർത്തനം. മൊറാഴ കയ്യൂർ സമരങ്ങളോടെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലേക്കുയർന്നു.

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
1940-ൽ ആറോൺ മിൽ സമരത്തെ തുടർന്നാണ് നായനാർ ആദ്യമായി അറസ്റ്റിലായത്. അതിനടുത്ത വർഷം നടന്ന ചരിത്ര പ്രസിദ്ധമായ കയ്യൂർ സമരത്തിൽ മൂന്നാം പ്രതിയായിരുന്നു. ഒളിവിൽ പോയതിനാൽ തൂക്കു മരത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപെട്ടു.

ഒളിസങ്കേതം മലബാറിൽ നിന്ന് തിരുവിതാംകൂറിലേക്ക് മാറ്റിയതോടെ കേരള കൗമുദിയിൽ പത്രപ്രവർത്തകനായി. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം കേസുകൾ പിൻവലിക്കപ്പെട്ടു. ഇതിനു ശേഷം ദേശാഭിമാനിയിലും പത്രപ്രവർത്തകനായി.

കൊൽക്കത്ത തീസിസിനെ തുടർന്ന് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി നിരോധിക്കപ്പെട്ട
1948-ൽ വീണ്ടും ഒളിവ് ജീവിതം നയിക്കേണ്ടി വന്നു. ഇന്ത്യ-ചൈന യുദ്ധകാലത്ത് ചൈനീസ് ചാരനെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി ജയിലിലാക്കി.

1948 മുതൽ 1955 വരെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കണ്ണൂർ താലൂക്ക് കമ്മറ്റിയുടെ സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന നായനാർ 1956 മുതൽ 1964 വരെ അവിഭക്ത കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കോഴിക്കോട് ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയും അവിഭക്ത കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയിലും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ കൗൺസിലിലും അംഗമായിരുന്നു.

കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി അഖിലേന്ത്യ അടിസ്ഥാനത്തിൽ രണ്ടായി പിളർന്ന 
1964 ജൂലൈ 7ന് പുതുതായി രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] അഥവാ സി.പി.എമ്മിൻ്റെ സ്ഥാപക നേതാവായ നായനാർ 1964 മുതൽ 1967 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ 
കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെ ആദ്യ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു.

1967-ൽ പാലക്കാട് ലോക്സഭ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ലോക്സഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതോടെ പാർലമെൻ്ററി പ്രവർത്തനത്തിനും തുടക്കമായി. എന്നാൽ 1971-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കാസർകോട് മണ്ഡലത്തിൽ കോൺഗ്രസിലെ യുവനേതാവ് കടന്നപ്പള്ളി രാമചന്ദ്രനോട് ഏറ്റുമുട്ടിയപ്പോൾ വിജയിക്കാനായില്ല. ഇത് കേരള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ അട്ടിമറികളിലൊന്നാണ്.

പാർട്ടി നേതൃത്വത്തിൻ്റെ ഉയരങ്ങളിലേക്കായിരുന്നു പിന്നീട് വളർച്ച. 1964-ൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രക്കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന നായനാർ 1972-ൽ ആദ്യമായി മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് 1992-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പരമോന്നത സമിതിയായ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോവിലും നായനാർ എത്തി. 1974-ലെ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇരിക്കൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ച് ആദ്യമായി സംസ്ഥാന നിയമസഭയിലെത്തി.

1975-ലെ അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത് നായനാർ വീണ്ടും ഒളിവിൽ പോയി.
1980-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മലമ്പുഴയിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു. എ.കെ.ആൻറണി നേതൃത്വം നൽകിയ കോൺഗ്രസ് (യു) ഗ്രൂപ്പ്, കെ.എം.മാണി നേതൃത്വം നൽകിയ കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.) എന്നീ ഘടകകക്ഷി വിഭാഗങ്ങളുടെ പിന്തുണയിൽ ആദ്യമായി സംസ്ഥാന മുഖ്യമന്ത്രിയുമായി. പക്ഷേ ആ സർക്കാർ അധികനാൾ നിലനിന്നില്ല. പിന്തുണ പിൻവലിച്ച് ആൻറണിയും മാണിയും ഐക്യജനാധിപത്യ മുന്നണിയിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു പോയതാണ് സർക്കാർ വീഴാൻ കാരണം. 1980 ജനുവരി 25 മുതൽ 1981 ഒക്ടോബർ 21 വരെയെ ഇ.കെ.നായനാർ മന്ത്രിസഭ നിലനിന്നുള്ളൂ.

തുടർന്ന് 1981-ൽ തന്നെ കെ.കരുണാകരൻ്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പുതിയ മന്ത്രിസഭ രൂപീകരിച്ചപ്പോൾ നായനാർ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി. ആ മന്ത്രിസഭയും  അധികനാൾ നില നിന്നില്ല. 1982-ൽ വീണ്ടും നിയമസഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. മലമ്പുഴയിൽ നിന്ന് ജയിച്ച് നായനാർ വീണ്ടും നിയമസഭയിലെത്തി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി രണ്ടാമൂഴം.

തൃക്കരിപ്പൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ച് 1987-ൽ വീണ്ടും മുഖ്യമന്ത്രിയായ നായനാർ 1991-ലും തൃക്കരിപ്പൂരിൽ നിന്ന് തന്നെ നിയമസഭയിലെത്തി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവാകാനായിരുന്നു അത്തവണ നിയോഗം. 1992-ൽ പ്രതിപക്ഷ നേതൃസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞു. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതിനെ തുടർന്നാണിത്.

1996-ൽ പാർട്ടി മൂന്നാമതും മുഖ്യമന്ത്രിക്കസേര നായനാരെ ഏൽപ്പിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം നിയമസഭാംഗമായിരുന്നില്ല. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞ് തലശ്ശേരിയിൽ നിന്ന് ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ നിയമസഭയിലെത്തുകയായിരുന്നു. 2001-ലെ നിയമസഭ  തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാതെ മാറി നിന്നെങ്കിലും സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തിൽ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായി നായനാർ നിറഞ്ഞുനിന്നു.

മുഖ്യമന്ത്രിയെന്ന നിലയിൽ പല നേട്ടങ്ങളും നായനാർക്ക് അവകാശപ്പെടാം. ഭൂപരിഷ്ണകരണ രംഗത്തും തൊഴിലാളി ക്ഷേമ രംഗത്തും ഒട്ടനവധി സംഭാവനകൾ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ വകയായിട്ടുണ്ട്.
* കേരള കയർ തൊഴിലാളി ക്ഷേമനിധി ആക്ട് 1987
* കേരള ഖാദി തൊഴിലാളി ക്ഷേമനിധി ആക്ട് 1989
* കേരള അബ്കാരി തൊഴിലാളി ക്ഷേമനിധി ആക്ട് 1989
* കേരള നിർമാണ തൊഴിലാളി ക്ഷേമനിധി ആക്ട് 1989
* കേരള റേഷൻ ഡീലേഴ്സ് ക്ഷേമനിധി ആക്ട് 1998

എന്നിവയെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കാലത്ത് നിലവിൽ വന്ന നിയമങ്ങളാണ്. 
സംസ്ഥാനത്തെ ആദ്യ ഐ.ടി പാർക്ക് നിലവിൽ വന്നതും സാക്ഷരതാ യജ്ഞം, മാവേലി സ്റ്റോർ, ജനകീയാസൂത്രണം, കുടുംബശ്രീ തുടങ്ങി കേരളത്തിൻ്റെ തനതായ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പ്രായോഗികമാക്കപ്പെട്ടതും
കണ്ണൂർ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതും ഇ.കെ.നായനാരുടെ ഭരണകാലത്താണ്.

ജനകീയനെന്നതിനൊപ്പം ജനപ്രിയനുമായിരുന്നു നായനാർ.
കേരള ജനത ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്നേഹവും ആദരവും വച്ചു പുലർത്തിയ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കൻമാരിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥാനമുണ്ട്. സാധാരണക്കാരെ തന്നിലേക്ക് ആകർഷിക്കാൻ നായനാർക്കായി. ഫലിതം കലർത്തി സരസമായി നല്ല ഒഴുക്കോടെ സംസാരിക്കുന്ന പ്രകൃതമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഫലിതോക്തികൾ പലതും വളരെയേറെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ചിലതെല്ലാം ചെറിയ വിവാദങ്ങളിലേക്കും വഴിതെളിച്ചു. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ദേശാഭിമാനി ദിനപ്പത്രത്തിൻ്റെ പത്രാധിപർ എന്ന നിലയിലും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. (1982-1986,1991-1996). സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ-സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യമുള്ള ഒട്ടനവധി ലേഖനങ്ങൾ ഇക്കാലയളവിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
ഇരുപതോളം പുസ്തകങ്ങൾ രചിച്ചു.

രാഷ്ട്രീയഗുരുനാഥൻ കെ.പി.ആർ ഗോപാലൻ്റെ അനന്തരവൾ ശാരദ ടീച്ചറാണ് നായനാരുടെ ഭാര്യ. 1958 സെപ്റ്റംബർ 28-നാണ് നായനാർ ശാരദ ടീച്ചറെ വിവാഹം കഴിച്ചത്. നാലു മക്കളാണ് ഈ ദമ്പതികൾക്കുണ്ടായത്: സുധ (1960-), ഉഷ (1964-), കൃഷ്ണകുമാർ (1966-), വിനോദ് (1969-). ഒമ്പത് പേരക്കുട്ടികളും ഇവർക്കുണ്ട്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*ഇ.കെ.നായനാർ മുഖ്യമന്ത്രിയും പിണറായി വിജയൻ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രിയുമായിരുന്ന 1996-2001 കാലയളവിലാണ് കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഏറെ വിവാദം സൃഷ്ടിച്ച [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ കേസ്]] ഉണ്ടാകുന്നത്

== കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ ==
കുട്ടികളുടെ  വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനമായ ബാലസംഘത്തിന്റെ ആദ്യ രൂപമായ ദേശീയ ബാലസംഘത്തിന്റെ പ്രഥമ പ്രസിഡണ്ടായ് പ്രവർത്തിച്ചു.
സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനികളുടെയും വിപ്ലവകാരികളുടെയും കുടുംബമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. ബന്ധുവായ കെ.പി.ആർ. ഗോപാലൻ കേരളത്തിലെ ആദ്യകാല  കമ്യൂണിസ്റ്റ് വിപ്ലവകാരികളിൽ പ്രമുഖനാണ്. കല്യാശ്ശേരി സ്കൂളിലായിരുന്നു പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം, സ്കൂളിൽ രണ്ട് ഹരിജൻ വിദ്യാർത്ഥികൾ വന്നു ചേർന്നത് ധാരാളം ഒച്ചപ്പാടുകൾ സൃഷ്ടിച്ചു. മൂന്നാം ദിവസം കേളപ്പനാണ് ഹരിജൻ കുട്ടികളെ സ്കൂളിലാക്കാൻ വന്നത്. ആദ്യ ദിവസം കുട്ടികളെ മറ്റുള്ളവർ അടിച്ചോടിച്ചിരുന്നു. ഈ സംഭവം ബാലനായ നായനാരെ വല്ലാതെ വേദനിപ്പിച്ചിരുന്നു. കല്യാശ്ശേരി എലമെന്ററി സ്കൂളിലെ പഠനം കഴിഞ്ഞ് പിന്നീട് തളിപ്പറമ്പ് മുടത്തേടത്ത് ഹൈസ്കൂളിലായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം. 1958-ൽ കെ.പി.ആർ. ഗോപാലന്റെ അനന്തരവളായ ശാരദയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.deshabhimani.com/periodicalContent7.php?id=699 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-09-10 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220430/http://www.deshabhimani.com/periodicalContent7.php?id=699 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ഒര
സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസകാലത്തുതന്നെ ദേശീയപ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു.  ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹജാഥക്ക് കല്യാശ്ശേരിയിൽ നൽകിയ സ്വീകരണത്തിൽ പങ്കെടുക്കുമ്പോൾ നായനാർക്ക്  പതിമൂന്നു വയസ്സായിരുന്നു പ്രായം.1938 ഡിസംബർ 28ന് കല്ല്യാശ്ശേരിയിൽ ദേശീയ ബാലസംഘം രൂപീകരിച്ചപ്പോൾ അതിന്റെ പ്രഥമ പ്രസിഡണ്ടായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിന്റെ]] പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സഹായിക്കാൻ തുടങ്ങി. യൂത്ത് ലീഗിൽ അംഗമായി. ഉത്തരവാദഭരണം ആവശ്യപ്പെട്ടു നടന്ന പ്രക്ഷോഭത്തിൽ പങ്കുകൊണ്ടു. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ അംഗമായിച്ചേർന്നു.  പാർട്ടിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം [[ദേശാഭിമാനി വാരിക|ദേശാഭിമാനിയിൽ]] ജോലിക്കു ചേർന്നു. വടക്കേ മലബാറിലെ കർഷകരെ സംഘടിപ്പിച്ചു. 1964-ലെ ദേശീയ കൗൺസിലിൽ നിന്നും ഇറങ്ങിപ്പോന്നവരിൽ ഒരാളായിരുന്നു നായനാർ. 2004 മെയ് 19-ന് തന്റെ 85-ആം വയസ്സിൽ [[ഡെൽഹി|ഡെൽഹിയിൽ]] വച്ച് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.
ലോകത്തിലെ കുട്ടികളുടെ ഏറ്റവും വലിയ സമാന്തര വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനമായ ബാലസംഘത്തിന്റെ ആദ്യ രൂപമായ ദേശീയ ബാലസംഘത്തിന്റെ രൂപീകരണം 1938 ഡിസംബർ 28ന് കല്ല്യാശ്ശേരിയിൽ വെച്ചാണ് നടന്നത്.ആ സമ്മേളനത്തിൽ വെച്ച് ദേശീയ ബാലസംഘത്തിന്റെ പ്രഥമ പ്രസിഡണ്ടായ് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സ്കൂളിലായിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ പയ്യന്നൂരിലേക്കു വന്ന [[ഉപ്പു സത്യാഗ്രഹം|ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹ]] ജാഥയെ സ്വീകരിക്കുവാൻ അടുത്ത ബന്ധു  കൂടിയായ [[കെ.പി.ആർ. ഗോപാലൻ|കെ.പി.ആർ.ഗോപാലന്റെ]] കൂടെ പോയി. അതിനുശേഷം കോൺഗ്രസ്സിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സഹായിക്കാൻ തുടങ്ങി. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരികോളേജിൽ സംഘടിപ്പിച്ച അഖിലകേരള വിദ്യാർത്ഥി സമ്മേളനത്തിന്റെ ഭാഗമായി രൂപംകൊണ്ട  ഓൾ കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷന്റെ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ഓൾ കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷന്റെ മുഖപത്രമായ സ്റ്റുഡന്റിന്റെ പത്രാധിപസമിതി അംഗമായി. ഉത്തരവാദ ഭരണം ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് നടത്തിയ വിദ്യാർത്ഥി ജാഥയുടെ നേതാവായിരുന്നു നായനാർ.&lt;ref name=kcpap377&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=377|quote=ഇ.കെ.നായനാർ- വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക്}}&lt;/ref&gt;

[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിൽ]] പ്രവർത്തിക്കുന്ന സമയത്താണ് അതിലെ  ഇടതു പക്ഷ ചിന്താഗതിക്കാർ ചേർന്ന് [[കോൺഗ്രസ്സ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]  രൂപീകരിക്കുന്നത്.  ഇടതുപക്ഷ ചിന്തകൾ വച്ചു പുലർത്തിയിരുന്ന നായനാർക്ക് അതിൽ ചേരാൻ രണ്ടാമതൊന്ന് ആലോചിക്കാനുണ്ടായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=kcpap378&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=378|quote=ഇ.കെ.നായനാർ- കോൺഗ്രസ്സ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലേക്ക്}}&lt;/ref&gt; 1939 ൽ ആറോൺ മിൽ തൊഴിലാളിയൂണിയൻ നടത്തിയ പണിമുടക്കുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അറസ്റ്റിലാവുകയും ആറുമാസത്തെ തടവുശിക്ഷ ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=aaron1&gt;{{cite web|title=ഇ.കെ.നായനാർ|url=http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/e%20k%20nayanar.php|publisher=കേരളസ്റ്റേറ്റ്.ഇൻ|quote=ആറോൺ മിൽ തൊഴിൽ പണിമുടക്ക്|accessdate=2013 സെപ്തംബർ 08|archive-date=2013-09-08|archive-url=https://archive.today/20130908153208/http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/e%20k%20nayanar.php|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;  ഈ സമയത്താണ് കോൺഗ്രസ്സ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ  പാറപ്പുറം സമ്മേളനം, ആ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് നായനാരും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാരനായി.
[[1939|1939ൽ]]  [[കമ്യൂണിസം|കമ്യൂണിസ്റ്റ്]] പാർട്ടിയിൽ ചേർന്ന നായനാർക്ക് [[കയ്യൂർ-മൊറാഴ കർഷകലഹള|കയ്യൂർ-മൊറാഴ കർഷകലഹളകളിൽ]] വഹിച്ച പങ്കിനെ തുടർന്ന് അറസ്റ്റിൽനിന്ന് രക്ഷപെടാൻ ഒളിവിൽ പോകേണ്ടിവന്നു.&lt;ref name=moraazha1&gt;{{cite web|title=മൊറാഴ സംഭവം|url=http://niyamasabha.org/codes/Chief%20Ministers%20Book%20Final.pdf|publisher=കേരള നിയമസഭ|accessdate=2013 സെപ്തംബർ 08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=morazha22&gt;{{cite web|title=ദ പീപ്പിൾസ് ലീഡർ|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=20040618002008900.htm&amp;date=fl2112%2F&amp;prd=fline&amp;|publisher=ഫ്രണ്ട്ലൈൻ|last=ആർ.|first=കൃഷ്ണകുമാർ|date=2004 ജൂൺ 18|access-date=2013-09-08|archive-date=2013-09-08|archive-url=https://archive.today/20130908153846/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=20040618002008900.htm&amp;date=fl2112/&amp;prd=fline&amp;|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=morazha43&gt;{{cite web|title=ഇ.കെ.നായനാർ|url=http://www.niyamasabha.org/codes/members/m474.htm|publisher=കേരള നിയമസഭ|accessdate=2013 സെപ്തംബർ 08|archive-date=2013-09-08|archive-url=https://archive.today/20130908154040/http://www.niyamasabha.org/codes/members/m474.htm|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി രൂപംകൊണ്ടതിന്റെ ശേഷം നടന്ന പ്രതിഷേധദിനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടായിരുന്നു [[മൊറാഴ സംഭവം]] നടന്നത്.

[[1940|1940ൽ]] മിൽ തൊഴിലാളികളുടെ സമരത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയതിന് ജയിലിലായി. അതിനുശേഷം [[കയ്യൂർ സമരം|കയ്യൂർ സമരത്തിൽ]] പങ്കെടുത്തു. മൂന്നാം പ്രതിയായിരുന്ന നായനാർ ഒളിവിൽ പോയി. [[1943]] മാർച്ച് 29ന് മറ്റു പ്രതികളെ  തൂക്കിക്കൊന്നു.&lt;ref name=kayyur1&gt;{{cite book|title=മൈ സ്ട്രഗ്ഗിൾ - ആൻ ഓട്ടോബയോഗ്രഫി|last=ഇ.കെ.|first=നായനാർ|url=http://books.google.com.sa/books?id=pvdHAAAAMAAJ&amp;q=|publisher=വികാസ് പബ്ലിഷിംഗ് ഹൌസ്|isbn=978-0706919738|year=1982}}&lt;/ref&gt; [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയും]] [[ചൈന|ചൈനയുമായുള്ള]] യുദ്ധകാലത്ത് ചൈനാചാരനെന്ന് മുദ്രകുത്തി ജയിലിലടച്ചു. [[1956|1956ൽ]] കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. [[1964]]-ൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി പിളർന്നപ്പോൾ നായനാർ സി.പി.എം ഇൽ ചേർന്നു.  1964 ൽ ഏപ്രിലിലെ നാഷണൽ കൗൺസിലിൽ നിന്നും ഇറങ്ങിപ്പോന്നവരിൽ നായനാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഏഴാം കോൺഗ്രസ്സിൽ നായനാരെ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റിയിലേക്കു തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഏഴാം കോൺഗ്രസ്സ് കഴിഞ്ഞ ഉടൻ അറസ്റ്റിലായി.&lt;ref name=kcpap381&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=381|quote=ഇ.കെ.നായനാർ- മുഴുവൻ സമയ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്}}&lt;/ref&gt;

[[1967|1967ൽ]] [[പാലക്കാട്|പാലക്കാടുനിന്ന്]] [[ലോക്സഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [[1972]] മുതൽ [[1980]] വരെ സി.പി.എം. കേന്ദ്ര കമ്മറ്റി അംഗമായിരുന്നു. [[1972|1972ൽ]] [[സി.എച്ച്. കണാരൻ|സി.എച്ച്. കണാരന്റെ]] മരണത്തോടെ അദ്ദേഹം സി.പി.എം.ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. ഇരിക്കൂറിൽ നിന്നും ജയിച്ച ഉടൻ തന്നെ [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|ഇന്ത്യയിൽ അടിയന്തരാവസ്ഥ]] പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് മറ്റു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കൾക്കൊപ്പം ഒളിവിൽ പോയി.&lt;ref name=kcpap3801&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=380-381|quote=ഇ.കെ.നായനാർ- നിയമസഭാ സാമാജികൻ}}&lt;/ref&gt;

[[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]]  6 തവണ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[1974|1974ൽ]] [[ഇരിക്കൂർ|ഇരിക്കൂറിൽ]] നിന്നും മൽസരിച്ച് ആദ്യമായി നിയമസഭാ അംഗമായി. [[1980|1980ൽ]] [[മലമ്പുഴ|മലമ്പുഴയിൽ]] നിന്നും ജയിച്ച് ആദ്യമായി [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|മുഖ്യമന്ത്രിയായി]]. [[1982|1982ൽ]] [[മലമ്പുഴ|മലമ്പുഴയിൽ]] നിന്നും വീണ്ടും ജയിച്ച് [[പ്രതിപക്ഷനേതാവ്|പ്രതിപക്ഷനേതാവായി]]. [[1987]], [[1991]] കാലഘട്ടങ്ങളിൽ [[തൃക്കരിപ്പൂർ]] മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും ജയിച്ച് യഥാക്രമം മുഖ്യമന്ത്രിയും പ്രതിപക്ഷനേതാവുമായി.

[[1996]]ൽ അദ്ദേഹം മൽസരിച്ചില്ല. എന്നാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുശേഷം [[ഇടതുമുന്നണി|ഇടതുമുന്നണിക്ക്]] ഭൂരിപക്ഷം ലഭിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രിയായി. അതിനു ശേഷം തലശ്ശേരിയിൽ നിന്നും ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടേ ജയിച്ചു. മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനാർത്ഥിയായിരുന്ന [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] മാരാരിക്കുളത്ത് തോറ്റതാണ് നായനാർക്ക് മൂന്നാമൂഴം ഉണ്ടാക്കിയത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് വിജയിച്ച സ്ഥലങ്ങളിൽ [[ഇരിക്കൂർ]], [[മലമ്പുഴ]], [[തൃക്കരിപ്പൂർ]], [[തലശ്ശേരി]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടും.
കുറിക്കുകൊള്ളുന്ന വിമർശനത്തിനും നർമ്മത്തിനും പ്രശസ്തനായിരുന്നു നായനാർ. ‘അമേരിക്കയിൽ ചായകുടിക്കുന്നതുപോലെയാണ് ബലാത്സംഗങ്ങൾ നടക്കുന്നത്’ എന്നു [[സൂര്യനെല്ലി സ്ത്രീപീഡനക്കേസ്|സൂര്യനെല്ലി സംഭവത്തിന്റെ]] പശ്ചാത്തലത്തിൽ പറഞ്ഞത് ഏറെ വിവാദങ്ങൾക്കു വഴി തെളിച്ചിരുന്നു. [[ഏഷ്യാനെറ്റ്|ഏഷ്യാനെറ്റിൽ]] ‘മുഖ്യമന്ത്രിയോടു ചോദിക്കാം’ എന്ന പേരിൽ ആഴ്ചയിലൊരിക്കൽ പൊതുജന സമ്പർക്ക പരിപാടി തന്റെ മൂന്നാം മുഖ്യമന്ത്രിപദത്തിന്റെ കാലയളവിൽ നായനാർ നടത്തിയിരുന്നു.

== കൃതികൾ ==
*ദോഹ ഡയറി
*സമരത്തിച്ചൂളയിൽ (മൈ സ്ട്രഗിൾസ് എന്ന സ്വന്തം ആത്മകഥയുടെ മലയാള വിവർത്തനം)
*അറേബ്യൻ സ്കെച്ചുകൾ
*എന്റെ ചൈന ഡയറി
*മാർക്സിസം ഒരു മുഖവുര
*അമേരിക്കൻ ഡയറി
*വിപ്ലവാചാര്യന്മാർ
*സാഹിത്യവും സംസ്കാരവും
*ജെയിലിലെ ഓർമ്മകൾ

== മരണം ==
[[പ്രമാണം:ഇകെ നായനാരുടെ ശവകുടീരം.JPG|thumb|200px|കണ്ണൂർ പയ്യാമ്പലം കടൽതീരത്തു് സ: ഇ കെ നായനാർ അന്ത്യവിശ്രമംകൊള്ളുന്നയിടം]]
വളരെക്കാലം [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹരോഗിയായിരുന്ന]] നായനാരെ പ്രമേഹത്തിന് മെച്ചപ്പെട്ട ചികിത്സക്കായി [[2004]] [[ഏപ്രിൽ 25]]-ന് [[ദില്ലി|ദില്ലിയിലെ]] എയിംസ് ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചു. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ വലിയ കുഴപ്പങ്ങളില്ലാതെ കഴിഞ്ഞ അദ്ദേഹത്തിന് മേയ് ആറിന് അതികഠിനമായ [[ഹൃദയാഘാതം]] അനുഭവപ്പെടുകയുണ്ടായി. മുമ്പും രണ്ടുതവണ ഹൃദയാഘാതം വന്ന നായനാരുടെ ആരോഗ്യനില തുടർന്ന് ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും മോശമായി വന്നു. ഒടുവിൽ [[മേയ് 19]]-ന് വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയോടെ സംഭവിച്ച ഹൃദയസ്തംഭനത്തെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;&quot;Balarama Digest 2011 June 11 issue കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ&quot; | Subscribe Balarama Digest Online | https://subscribe.manoramaonline.com/home-digital.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210219000106/https://subscribe.manoramaonline.com/home-digital.html |date=2021-02-19 }}&lt;/ref&gt; മരണസമയത്ത് 85 വയസ്സായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. മൃതദേഹം വിമാനമാർഗ്ഗം തിരുവനന്തപുരത്തെത്തിച്ചു. അവിടെ സെക്രട്ടേറിയറ്റിലും എ.കെ.ജി. സെന്ററിലും പൊതുദർശനത്തിന് വച്ചശേഷം വിലാപയാത്രയായി ജന്മദേശമായ [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂരിലേക്ക്]] കൊണ്ടുപോയി. നിരവധിയാളുകൾ നായനാരെ അവസാനമായി ഒരുനോക്കുകാണാൻ വഴിയിൽ തടിച്ചുകൂടിയിരുന്നു. കണ്ണൂരിലെ [[പയ്യാമ്പലം കടപ്പുറം|പയ്യാമ്പലം കടൽത്തീരത്ത്]] [[സ്വദേശാഭിമാനി രാമകൃഷ്ണപിള്ള]], [[എ.കെ. ഗോപാലൻ|എ.കെ.ജി.]], [[കെ.ജി. മാരാർ]] എന്നിവരുടെ ശവകുടീരങ്ങൾക്കടുത്താണ് നായനാരെ സംസ്കരിച്ചത്.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist|2}}


== സ്രോതസ്സുകൾ  ==
{{commons category|E. K. Nayanar}}
* [http://thatsmalayalam.oneindia.in/biodata/2001/051701nayanar.html നായനാരുടെ ജീവിതം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[വർഗ്ഗം:1918-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2004-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 9-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേയ് 19-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഴാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനവിധിക്ക് മുൻപ് സംസ്ഥാന മന്ത്രിയായവർ]]


{{start box}}
{{succession box | before = [[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ്കോയ]] | title = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] | years = 1980– 1981 | after = [[കെ. കരുണാകരൻ]]}}
{{succession box | before = [[കെ. കരുണാകരൻ]] | title = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] | years = 1987– 1991 | after = [[കെ. കരുണാകരൻ]]}}
{{succession box | before = [[എ.കെ. ആന്റണി]] | title = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] | years = 1996– 2001 | after = [[എ.കെ. ആന്റണി]]}}
{{end box}}
{{CMs_of_Kerala}}
{{DEFAULTSORT:നായനാർ}}</text>
      <sha1>5c13xeaen7tx0qm16om8hnaxg65n4vi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>രജനീഷ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3316</id>
    <revision>
      <id>4652335</id>
      <parentid>4602028</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:07:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49658" sha1="54nt5agzuglwkilop7pq4p6ev5lcg5q" xml:space="preserve">{{prettyurl|Osho}}
{{Infobox Artist
| bgcolour      = 
| name          = ഓഷോ
| image         = Osho.jpg
| imagesize     = 200px
| caption       = 
| birthname     = “രജനീഷ്” ചന്ദ്രമോഹൻ ജയിൻ
| birthdate     = [[11 ഡിസംബർ]] [[1931]]
| location      = കുച്‌വാഡ, മധ്യപ്രദേശ്, ഇൻഡ്യ
| deathdate     = [[19 ജനുവരി]] [[1990]]
| deathplace    = പൂണെ, ഇൻഡ്യ
| nationality   = [[പ്രമാണം:Flag of India.svg|20px]] [[India]]n
| field         = 
| training      = 
| movement      = [[ജീവൻ ജാഗ്രുതി ആന്ദോളൻ]] (Jivan Jagruti Andolan),&lt;br /&gt;
[[ഓഷോ കമ്മ്യൂൺ]],

നിയോ സന്ന്യാസ് ഇന്റ്ര്നാഷണൽ,

ഓറഞ്ച് പീപ്പിൾ,

രജനീഷ് ഫൌണ്ടേഷൻ ഇന്റർനാഷണൽ,

രജനീഷ് ഫ്രണ്ട്സ് ഇന്റർനാഷണൽ.&lt;br /&gt;
| famous works  = ഫ്രം സെക്സ് റ്റു സൂപ്പർകോൺഷ്യസ്നസ്സ്,
&lt;p&gt;മൈ വേ, ദി വേ ഓഫ് ദി വൈറ്റ്,
&lt;p&gt;ദി ബുക്ക് ഒഫ് സീക്രട്സ്
| patrons       = 
| influenced by =
| influenced    = 
| awards        = 
}}
'''രജനീഷ് ചന്ദ്രമോഹൻ ജെയിൻ'''(रजनीश चन्द्र मोहन जैन)  ([[ഡിസംബർ 11]], 1931 - [[ജനുവരി 19]], 1990) ആയിരത്തിത്തൊള്ളായിരത്തി എഴുപതുകളിൽ '''ഭഗവാൻ രജനീഷ്''' എന്നും പിന്നീട് '''ഓഷോ''' എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഭാരതീയനായ ആത്മീയ ഗുരുവാണു്. വിവാദമായി മാറിയ ഓഷോ-രജനീഷ് മതാശ്രമങ്ങളുടെ ആത്മീയാചാര്യൻ എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധനായ രജനീഷ് [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലും]] [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലുമായി]] ജീവിച്ചിരുന്നു. അല്പകാലം ഫിലോസഫി പ്രൊഫസ്സറായിരുന്നു. ലൈംഗികതയിലൂടെ ആത്‌മീയതയുടെ പരമപദപ്രാപ്തിയിലേക്ക് (മോക്ഷം ) എത്തിച്ചേരാം എന്നുള്ള ഭാരതീയ താന്ത്രിക സങ്കൽപ്പത്തിന്റെ ആധുനിക വക്താവ് കൂടി ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം.

== ജീവിത രേഖ ==
രജനീഷ്‌ എന്ന വിളിപ്പേരുണ്ടായിരുന്ന&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/eb/article-9001180/Bhagwan-Shree-Rajneesh Encyclopædia Britannica entry]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FF1&quot;&gt;Article in ''[[The New Yorker]]'' magazine, Sept. 22 1986: Frances FitzGerald: A reporter at large – Rajneeshpuram (part 1)&lt;/ref&gt; ചന്ദ്ര മോഹൻ ജയിൻ ഡിസംബർ 11 1931 ന്‌ [[മധ്യപ്രദേശ്‌]] സംസ്ഥാനത്തെ [[കുച്ച്‌വാഡ]] ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു തുണി വ്യാപാരിയുടെ പതിനൊന്നു മക്കളിൽ മൂത്തവനായി ജനിച്ചു. ഏഴാം വയസ്സിൽ അപമൃത്യു സംഭവിക്കും എന്ന് ജാതകത്തിൽ കണ്ടതിനാൽ.&lt;ref&gt;Autobiographical anecdote recounted in his book ''Vigyan Bhairav Tantra'', Vol. 1, Chapter 23&lt;/ref&gt; ജാതകത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്ന തരൺപന്തി ജയിനുകളായിരുന്ന മാതാപിതാക്കൾ അദ്ദേഹത്തെ ഏഴുവയസ്സു വരെ മാതാമഹന്റെ പരിചരണത്തിലാണ്‌ വളർത്തിയത്‌.

എല്ലാവിധ സ്വാതന്ത്ര്യവും ബഹുമാനവും ലഭിച്ചിരുന്ന മാതൃഗൃഹത്തിലെ താമസം തന്റെ വളർച്ചയെ വളരെയധികം സ്വാധീനിച്ചു എന്ന് അദ്ദേഹം പിൽക്കാലത്ത്‌ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്‌.&lt;ref&gt;In his book ''From Darkness to Light'', Chapter 6: Every Child's Original Face is the Face of God&lt;/ref&gt; ഏഴു വയസ്സു മുതൽ മാതാപിതാക്കളുടെ കൂടെ ജീവിച്ച രജനീഷ്‌ ഒരു അനുഗൃഹീത വിദ്യാർത്ഥിയും യാഥാസ്ഥിതികരായ ജയിൻ ആചാരങ്ങൾക്കെതിരെ വിപ്ലവകരമായ നിലപാടുകൾ സ്വീകരിച്ച പ്രസംഗകനുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.oshoworld.com/biography/briefbio.asp |title=Online biography |access-date=2007-10-03 |archive-date=2018-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003204820/http://www.oshoworld.com/biography/briefbio.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; വിവാഹം കഴിപ്പിക്കുവാനുള്ള മാതാപിതാക്കളുടെ ശ്രമങ്ങളെ എതിർത്ത&lt;ref&gt;http://www.youtube.com/watch?v=5ocbZhRQS9&lt;/ref&gt; രജനീഷിന്‌ തന്റെ പിതാമഹന്റെ ഭാഗത്തു നിന്നും വളരെ സ്വാതന്ത്ര്യവും പിന്തുണയും ലഭിച്ചിരുന്നു. 

[[തരൻപന്തി ജയിൻ]] സമുദായം 1939 മുതൽ [[ജബൽപ്പൂർ|ജബൽപ്പൂരിൽ]] നടത്തിയിരുന്ന സർവ്വ മത സമ്മേളനത്തിൽ 1951 ൽ പൊതു വേദിയിൽ ആദ്യമായി പ്രസംഗിച്ചു. മൗലികചിന്തകനായ രജനീഷിന്റെ പ്രസംഗങ്ങൾ യാഥാസ്ഥിതികരായ ജയിനന്മാർക്ക്‌ ഉൾക്കൊള്ളുവാൻ സാധിക്കാതെ വന്നപ്പോൾ 1968 നു ശേഷം അവർ അദ്ദേഹത്തെ ക്ഷണിക്കാതെയായി..&lt;ref&gt;Smarika, Sarva Dharma Sammelan, 1974, Taran Taran Samaj, Jabalpur&lt;/ref&gt;

== പ്രബോധോദയം ==
21 മാർച്ച്‌ 1953 ൽ തനിക്ക്‌ ആത്മീയ പ്രബോധോദയം സംഭവിച്ചു എന്ന് രജനീഷ്‌ പറയുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.realization.org/page/doc0/doc0015.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2007-10-03 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928004628/http://www.realization.org/page/doc0/doc0015.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

''...ഏഴു ദിവസത്തെ തീവ്രമായ ആത്മീയാനുഭവങ്ങൾക്കു ശേഷം ഞാൻ പൂന്തോട്ടത്തിൽ ചെന്നു... ഞാൻ അവിടേയ്ക്കു കടന്ന നിമിഷത്തിൽ എല്ലാം തേജോമയമായി...ആ കൃപാനുഗ്രഹം അവിടമൊട്ടാകെ പരന്നു... ഞാൻ ആദ്യമായി ആ പൂന്തോട്ടത്തിന്റെ ഭംഗി ആസ്വദിക്കുകയായിരുന്നു...ഇലകളുടെ പച്ചപ്പും, അവയിലെ ജീവനും, ജീവരസം വരെയും എനിക്ക്‌ ആസ്വദിക്കുവാൻ സാധിച്ചു...ആ പൂന്തോട്ടം ആകെ സജീവമായതു പോലെ...ചെറു പുൽക്കൊടികൾ വരെ അതി സുന്ദരമായിരുന്നു...ഞാൻ ചുറ്റും നോക്കി...ഒരു മരം മാത്രം അത്യുജ്ജ്വലമായ പ്രകാശം വമിപ്പിക്കുന്നതായി തോന്നി... ആ മരച്ചുവട്ടിലേക്ക്‌ ഞാൻ ആകർഷിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു..അത്‌ ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തതായിരുന്നില്ല...ദൈവം സ്വയം തിരഞ്ഞെടുത്തതായിരുന്നു...ഞാൻ ആ മരച്ചുവട്ടിലിരുന്നപ്പോൾ എന്റെ ചിന്തകൾ ശാന്തമായി... ഈ പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ തേജോമയമായി...'' &lt;ref&gt;''The Discipline of Transcendence'', Vol. 2, Chapter 11&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==

[[സാഗർ സർവ്വകലാശാല]]യ്ക്കു &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sagaruniversity.nic.in/univ.htm |title=University of Sagar website |access-date=2007-10-03 |archive-date=2007-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071212195125/http://www.sagaruniversity.nic.in/univ.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; കീഴിലുള്ള ഡി. എൻ. ജയിൻ കലാലയത്തിൽ നിന്ന് 1955 [[തത്വശാസ്ത്രം|തത്വശാസ്ത്രത്തിൽ]] ബിരുദവും, 1957 ൽ വൈശിഷ്ട്യമായി ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും നേടി. കുറച്ചു കാലത്തേക്ക്‌ റായ്പ്പൂർ സംസ്കൃത കലാലയത്തിൽ അദ്ധ്യാപകനായിരുന്നു. 1966 വരെ [[ജബൽപ്പൂർ]] സർവകലാശാലയിൽ തത്ത്വശാസ്ത്ര പ്രഫസ്സറായിരുന്നു. ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം ഭാരതമാകെ സഞ്ചരിക്കുകയും ആചാര്യ രജനീഷ്‌ എന്ന പേരിൽ [[സമഷ്ടിവാദം|സമഷ്ടിവാദത്തേയും]] [[ഗാന്ധി]]യേയും വിമർശിച്ച്‌ പലയിടത്തും പ്രഭാഷണങ്ങൾ നൽകുകയുമുണ്ടായി.

1962 ൽ 3 മുതൽ 10 ദിവസങ്ങൾ വരെ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ധ്യാന പരമ്പരകൾക്ക്‌ തുടക്കം കൊടുക്കുകയും, ജീവനെ ഉൽബുദ്ധമാക്കുന്ന മുന്നേറ്റം എന്ന് അർത്ഥം വരുന്ന &quot;ജീവൻ ജാഗ്രുതി ആന്ദോളൻ&quot; എന്ന സംഘടന രൂപം കൊള്ളുകയും ചെയ്തു. 1966 ൽ അദ്ധ്യാപനവൃത്തി ഉപേക്ഷിച്ചു.&lt;ref&gt;''Autobiography of a Spiritually Incorrect Mystic'', Appendix&lt;/ref&gt; 1968 ൽ, ഹൈന്ദവ നേതാക്കൾ ലൈംഗികതയ്ക്കെതിരെ കടുത്ത നിലപാട്‌ സ്വീകരിക്കുന്നതിലെ കാപട്യത്തെപ്പറ്റി പ്രസംഗിച്ചത്‌ അവരിൽ രോഷം ഉളവാക്കി. 1968 ൽ നടന്ന രണ്ടാമത്‌ ലോക ഹിന്ദു സമ്മേളനത്തിൽ, വ്യവസ്ഥാപിത മതങ്ങളേയും പൗരോഹിത്യത്തേയും വിമർശിച്ച്‌ പ്രസംഗിച്ചത്‌ വിവാദമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://nwda-db.wsulibs.wsu.edu/findaid/ark:/80444/xv60199 University of Oregon Libraries Collection], Historical Note&lt;/ref&gt; 1969ൽ ഓഷോയുടെ ചില സുഹൃത്തുക്കൾ ചേർന്ന് ഒരു സ്ഥാപനത്തിന്‌ രൂപം നൽകുകയും [[മുംബൈ]] യിൽ ഒരു വാടക കെട്ടിടത്തിൽ അദ്ദേഹം താമസമാവുകയും ചെയ്തു.

1970 സെപ്റ്റംബർ 26 ന്‌ തുറസ്സായ ഒരു ധ്യാന കേന്ദ്രത്തിൽ വച്ച്‌ ആദ്യമായി ഒരു ശിഷ്യന്‌ [[സന്ന്യാസ ദീക്ഷ]] നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനവ സന്ന്യാസി സങ്കൽപ്പത്തിൽ ശിഷ്യന്മാർ പരമ്പരാഗതമായി തപസ്വികൾ ധരിച്ചിരുന്ന [[കാവി]] വസ്ത്രമാണ്‌ ധരിക്കേണ്ടിയിരുന്നത്‌ പക്ഷെ പരമ്പരാഗത സന്ന്യാസികളുടെ ബ്രഹ്മചര്യം അനുഷ്ഠിച്ചുള്ള ജീവിതചര്യ പിന്തുടരണമെന്ന് യാതൊരു നിർബന്ധവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല..

== 1971 - 1980 ==

1971 മുതൽ അദ്ദേഹം [[ഭഗവാൻ]] [[ശ്രീ]] രജനീഷ്‌ എന്ന നാമത്തിലാണ്‌ അറിഞ്ഞിരുന്നത്‌. സന്ദർശകരുടെ ഒഴുക്ക്‌ വർദ്ധിച്ചതിനാലും, ആരോഗ്യപരമായ കാരണങ്ങളാലും 1974 ൽ, തന്റെ ബോധോദയത്തിന്റെ 21 ആം വാർഷിക ദിനത്തിൽ, ഓഷോ തന്റെ ആസ്ഥാനം മുംബൈക്ക്‌ അടുത്തുള്ള മലയോര കേന്ദ്രമായ [[പൂണെ]]യിലേക്കു മാറ്റി. അവിടെ ആറ്‌ ഏക്കർ സ്ഥലത്തിനുള്ളിൽ നിർമ്മിച്ചിരുന്ന രണ്ട്‌ വീടുകളായിരുന്നു  ഓഷോ അന്താരാഷ്ട്ര ധ്യാന കേന്ദ്രം.&lt;ref&gt;http://www.osho.com/Main.cfm?Area=MedResort&amp;Language=English&lt;/ref&gt; ഓഷോയുടെ പ്രഭാഷണങ്ങളിൽ ആകൃഷ്ടരായി അനവധി വിദേശികൾ ഓഷോയുടെ ശിഷ്യത്ത്വം സ്വീകരിച്ചതിനൊപ്പം &quot;ആശ്രമവും&quot; വികസിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;Judith M. Fox: ''Osho Rajneesh'', (2002: 15) ISBN 1-56085-156-2&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Judith M. Fox: ''Osho Rajneesh'', (2002: 17) ISBN 1-56085-156-2&lt;/ref&gt; 1980 ൽ, പ്രഭാഷണം നൽകുന്നതിനിടെ ഒരു [[ഹിന്ദു]] [[മൗലികവാദി]] ഓഷോയെ വധിക്കുവാൻ ശ്രമിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/28605046.cms ''Times of India'' article dated 18 Nov. 2002]&lt;/ref&gt; 1974 മുതൽ 1981 വരെ ഓഷോ [[പൂണെ]] ആശ്രമത്തിൽ തുടർന്നു.

== 1981 - 1990 ==

1981 ഏപ്രിൽ 10ന്‌ പതിനഞ്ച്‌ വർഷത്തെ പ്രഭാഷണ പരമ്പരകൾക്കു ശേഷം ഓഷോ മൂന്നരവർഷം നീണ്ട മൗനവ്രതത്തിൽ കടന്നു.&lt;ref&gt;Judith M. Fox: ''Osho Rajneesh'', (2002: 21) ISBN 1-56085-156-2&lt;/ref&gt; ഇതിനിടയിൽ [[നികുതി വെട്ടിപ്പ്‌]] മുതലായ കുറ്റങ്ങൾക്ക്‌ ഇൻഡ്യൻ അധികാരികൾ കുറ്റം ചുമത്തുകയും അറസ്റ്റിനു മുൻപ്‌ ഓഷോ ചികിത്സയ്ക്ക്‌ എന്ന വ്യാജേന [[ഇന്ത്യ]] വിടുകയും ചെയ്തു &lt;ref&gt;Hugh milne, Bhagwan- The God That failed‌ ISBN 0-85066-006-9&lt;/ref&gt; ഇതേ സമയത്ത്‌ [[പ്രമേഹം]], [[ശ്വാസം മുട്ടൽ]], [[നടുവേദന]] തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ അലട്ടിയിരുന്നു.{{തെളിവ്}}

ഓഷോയുടെ അനുയായികൾ [[വാസ്കോ കൗണ്ടി]]യിൽ([[ഒറിഗോൺ]]), ഏകദേശം 60 കോടി [[ഡോളർ]] മുടക്കി വാങ്ങിയ 64000 [[ഏക്കർ]] വിസ്തൃതിയുള്ള മേച്ചിൽ പ്രദേശം നിയമപരമായി രജനീഷ്‌പുരം എന്ന നഗരമായി സംഘടിപ്പിച്ചു. 1981 മധ്യത്തോടെ ഓഷോ അവിടെ എത്തുകയും അടുത്ത നാലു വർഷങ്ങൾ അവിടെ കഴിയുകയും ചെയ്തു. ആത്മീയ ഗുരുവിനു ചേരാത്തരീതിയിൽ ആഡംബര സമൃദ്ധിയിൽ &lt;ref name=&quot;hindu.com&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/mag/2004/05/16/stories/2004051600330800.htm |title=''The Hindu'' article dated 16 May 2004 |access-date=2007-10-03 |archive-date=2012-03-24 |archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.hindu.com%2Fmag%2F2004%2F05%2F16%2Fstories%2F2004051600330800.htm&amp;date=2012-03-24 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; രജനീഷ്‌പുരത്ത്‌ കഴിഞ്ഞ ഓഷോയ്ക്‌ 90 [[റോൾസ്‌ റോയ്സ്‌]] വാഹനങ്ങളും&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sannyas.net/friends/write/subhuti.htm |title=Face to Faith – Parable of the Rolls Royces |access-date=2007-10-03 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928222024/http://www.sannyas.net/friends/write/subhuti.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  വീടിനുള്ളിൽത്തന്നെ നീന്തൽക്കുളവും ഉണ്ടായിരുന്നു.

1984 ഒക്ടോബറിൽ ഓഷോ തന്റെ മൗന വ്രതം അവസാനിപ്പിച്ചു. 1985 ജൂലൈ മുതൽ പ്രഭാഷണ പരമ്പരകൾ വീണ്ടും തുടങ്ങി.

ഓറിഗൺ സംസ്ഥാനമായും രജനീഷ്പുരത്തിന്റെ അയൽക്കാരുമായും നിലനിന്നിരുന്ന നിയമ പ്രശ്നങ്ങളും ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ashejournal.com/index.php?id=151 |title=Article in ''Ashé'' magazine |access-date=2007-10-03 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707173151/http://www.ashejournal.com/index.php?id=151 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (സർക്കാർ അധികാരികൾക്കു നേരെയുള്ള വധ ശ്രമം, സംഭാഷണം ചോർത്തുന്ന നടപടികൾ, ഓഷോയുടെ ഡോക്ടർക്കു നേരെയുണ്ടായ വധ ശ്രമം, [[സാൽമണല്ല]] ജീവാണുവിനെ ഉപയോഗിച്ച്‌ സാധാരണക്കാർക്കു നേരെ നടത്തിയ ജൈവ തീവ്രവാദം)&lt;ref&gt;Article in ''[[The New Yorker]]'' magazine, Sept. 29 1986: Frances FitzGerald: A reporter at large – Rajneeshpuram (part 2)&lt;/ref&gt; രജനീഷ്പുരത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനെ പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചു. കുറ്റക്കാരായിരുന്ന സന്ന്യാസികൾ യൂറോപ്പിലേക്ക്‌ രക്ഷപെട്ടു. (മാ ആനന്ദ്‌ ഷീല എന്ന സന്ന്യാസിനി ഇതിന്റെ പേരിൽ പിന്നീട്‌ പിടിയിലായി) 

ഓഷോ ഈ പ്രശ്നങ്ങളിലൊന്നും കുറ്റാരോപിതനായില്ലയെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഖ്യാതിയെ, വിശേഷിച്ച്‌ പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ, പരിഹരിക്കാവുന്നതിനപ്പുറം ബാധിച്ചു. 1985 ഒക്ടോബറിൽ, ഓഷോയെ [[നോർത്ത്‌ കരോളീന|നോർത്ത്‌ കരോളീനയിൽ]] വച്ച്‌ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിൽ]] നിന്ന് രക്ഷപെടുന്നതിനിടെ അറസ്റ്റ്‌ ചെയ്തു. ലഘുവായ കുടിയേറ്റ നിയമ ലംഘനങ്ങൾ ആരോപിക്കപ്പെട്ട ഓഷോ, രാജ്യം വിട്ടുപോകാമെന്ന ഉറപ്പിന്മേൽ പന്ത്രണ്ട്‌ ദിവസത്തെ തടവിനു ശേഷം മോചിതനായി.&lt;ref&gt;Lewis F. Carter, ''Charisma and Control in Rajneeshpuram'' (1990: 233–238) ISBN 0-521-38554-7&lt;/ref&gt;. ഓഷോ പിന്നീട്‌ ലോകമാകെ സഞ്ചരിച്ച്‌ തന്റെ പ്രഭാഷണ പരമ്പരകൾ തുടർന്നു. ഇരുപതിലേറെ രാജ്യങ്ങൾ ഓഷോയ്ക്ക്‌ സന്ദർശനാനുമതി നിഷേധിച്ചിരുന്നു.

1986 ജൂലൈയിൽ ഇന്ത്യയിലെത്തിയ ഓഷോ, 1987 ജനുവരിയിൽ പൂണെയിലെ ആശ്രമത്തിലേക്കു മടങ്ങി. 1988 ഡിസംബറിൽ ഓഷോ എന്ന പേര്‌ സ്വീകരിച്ചു.1990 ജനുവരി 19 ന്‌ ഓഷോ അന്തരിച്ചു.

ഹൃദയാഘാതമാണ്‌ മരണകാരണമെന്ന് പറയുന്നതെങ്കിലും, അമേരിക്കയിൽ തടവിൽ കഴിഞ്ഞ സമയത്ത്‌ അമേരിക്കൻ സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന്‌ അണുപ്രസരണ ശേഷിയുള്ള ഏതോ വിഷവസ്തു നൽകിയെന്നും അത്‌ [[താല്ലിയം]] എന്ന രാസവസ്തുവാണെന്നും അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;In his book ''Jesus Crucified Again, This Time in Ronald Reagan's America''&lt;/ref&gt; ഓഷോയുടെ [[ചിതാഭസ്മം]] പൂണെയിലെ ആശ്രമത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. സ്മാരക ലേഘനത്തിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതിയിരിക്കുന്നു, &quot;ഓഷോ. ജനിച്ചിട്ടില്ല, മരിച്ചിട്ടില്ല. ഡിസംബർ 11 1931നും, ജനുവരി 19 1990നും ഇടയ്ക്ക്‌ ഈ ലോകം സന്ദർശിക്കുക മാത്രം ചെയ്തു.&quot;

== മഹത്ത്വം ==
[[പ്രമാണം:Osho International Meditation Resort.jpg|ലഘുചിത്രം|വലത്ത്‌|300px]]

[[പൂണെ]] യിലെ [http://www.osho.com/Main.cfm?Area=MedResort&amp;Language=English ഓഷോ  അന്താരാഷ്ട്ര ധ്യാനകേന്ദ്രം] പ്രതിവർഷം 200000 ആളുകൾ സന്ദർശിക്കുന്നു &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.virtualpune.com/html/localguide/attractions/html/osho_international_resort.shtml |title=Page on virtualpune.com |access-date=2007-10-03 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928042034/http://www.virtualpune.com/html/localguide/attractions/html/osho_international_resort.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070706214125/http://www.indianembassy.ru/cd_journey_through_india/CD2/en/en_things.html Indian Embassy website], section &quot;A modern Ashram&quot;&lt;/ref&gt;

ഓഷോയുടെ കൃതികൾ ഇതു വരെ 55 ഭാഷകളിലേക്ക്‌ [[മൊഴിമാറ്റം]] ചെയ്തിട്ടുണ്ട്‌.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main31.asp?filename=Ne300607Business_Of_the.asp |title=''Tehelka'' article dated 30 June 2007 |access-date=2007-10-03 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://archive.today/20140122121036/http://malayalam.webdunia.com/newsworld/news/keralanews/0805/22/1080522060_1.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://publishingtrends.com/copy/01/0105/0105osho.htm |title=PublishingTrends.com |access-date=2007-10-03 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927232528/http://publishingtrends.com/copy/01/0105/0105osho.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ഓഷോയുടെ വാചകങ്ങൾ സ്ഥിരമായി [[ദ ടൈംസ്‌ ഓഫ്‌ ഇന്ത്യ|ടൈംസ്‌ ഒഫ്‌ ഇൻഡ്യയിൽ]] വരുന്നുണ്ട്‌. ഇൻഡ്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി [[മൻമോഹൻ സിംഗ്‌]]&quot;&lt;ref name=&quot;sfgate.com&quot;&gt;{{Cite web |url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/08/29/ING9G8DKC31.DTL |title=''San Francisco Chronicle'' article dated 29 Aug. 2004 |access-date=2007-10-03 |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012182506/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/08/29/ING9G8DKC31.DTL |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, കഥാകൃത്ത്‌ [[ഖുശ്‌വന്ത് സിങ്]]&lt;ref name=&quot;sfgate.com&quot;/&gt;, അഭിനേതാക്കളായ [[വിനോദ് ഖന്ന]].&lt;ref&gt;[http://www.outlookindia.com/glitterati.asp?fodname=20030804 Article on Outlookindia.com dated 4 Aug. 2003]&lt;/ref&gt;, [[മോഹൻലാൽ]]{{FACT}} തുടങ്ങിയ പ്രശസ്തർ ഓഷോ തങ്ങളെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ടന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

== വിവാദങ്ങൾ ==
വിവാദങ്ങൾ ഓഷോയെ വിടാതെ പിന്തുടർന്നു.&lt;ref&gt;[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/403145.cms ''Times of India'' article dated 3 Jan. 2004]&lt;/ref&gt;. [[ലൈംഗികത]]യെയും വികാരപ്രകടനങ്ങളെയും പറ്റി ഓഷോയ്ക്കുണ്ടായിരുന്ന വിശാല മനഃസ്ഥിതി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യഗണങ്ങളുടെ അതിരുവിട്ട പെരുമാറ്റരീതികൾക്ക്‌ കാരണമായി,&lt;ref&gt;[http://movies2.nytimes.com/mem/movies/review.html?res=9D01E2D81038F930A25752C1A967948260 ''New York Times'' article dated 13 Nov. 1981]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; . ഇത്‌ ഇന്ത്യയിലെയും അമേരിക്കയിലേയും ജനങ്ങളിൽ ഞെട്ടലും വെറുപ്പും ഉളവാക്കി. പാശ്ചാത്യ അച്ചടി മാധ്യമങ്ങൾ ,&lt;ref&gt;[http://www.religioustolerance.org/rajneesh.htm Article on religioustolerance.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121114035739/http://www.religioustolerance.org/rajneesh.htm |date=2012-11-14 }}, in the last paragraph above the section ''Beliefs and Practices''&lt;/ref&gt; ഓഷോയ്ക്ക്‌ &quot;യോനികളുടെ അധിപൻ&quot; എന്ന ഒരു പദവി നൽകുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലൈംഗിക വിഷയങ്ങളിലുള്ള പ്രഭാഷണങ്ങൾക്കു മാത്രം പ്രാധാന്യം കൊടുത്തിരുന്നു.

ആഡംബര പ്രിയനായിരുന്ന ഓഷോ&lt;ref name=&quot;hindu.com&quot;/&gt; , ഭൗതിക ദാരിദ്ര്യം ആത്മീയതയെ ഒരു തരത്തിലും ബാധിക്കില്ല .&lt;ref&gt;In his book ''Beyond Psychology'', Chapter 9: I Want to Provoke Your Jealousy&lt;/ref&gt; എന്ന് വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. താൻ പണക്കാരന്റെ ഗുരുവാണന്ന് പലപ്പോഴും ഓഷോ പറഞ്ഞിരുന്നു&quot;,&lt;ref&gt;In his book ''From Darkness to Light'', Chapter 29: History repeats itself, unfortunately, Question 1&lt;/ref&gt; . 

തന്റെ പ്രഭാഷണങ്ങളിൽ ഓഷോ, [[കുടുംബം]], [[രാഷ്ട്രം]], [[മതം]] തുടങ്ങിയ സമൂഹാധിഷ്ഠിത നിലപാടുകളെ ശക്തമായി വിമർശിക്കുകയും, രാഷ്ട്രീയക്കാരേയും പുരോഹിതന്മാരേയും ,&lt;ref&gt;ഒരു പുസ്തകത്തിന്റെ പേരു കാണൂ, ''Priests and Politicians: The Mafia of the Soul'', ISBN 3-89338-000-0&lt;/ref&gt; തുല്യമായി അവഹേളിക്കുകയും  ചെയ്തിരുന്നു - അവർ തിരിച്ചും. [[ദന്ത ചികിത്സ]]യ്ക്കിടെ വേദന സംഹാരിയായുപയോഗിച്ചിരുന്ന [[നൈട്രസ്‌ ഓക്സൈഡ്‌]] വാതകത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ ഓഷോ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sannyasworld.com/index.php?name=News&amp;file=article&amp;thold=-1&amp;mode=flat&amp;order=0&amp;sid=74 |title=Article on sannyasworld.com |access-date=2007-10-03 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929181947/http://www.sannyasworld.com/index.php?name=News&amp;file=article&amp;thold=-1&amp;mode=flat&amp;order=0&amp;sid=74 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; മൂന്ന് കൃതികൾ പറഞ്ഞെഴുതിച്ചിട്ടുണ്ട്‌(ഗ്ലിംപ്സസ്‌ ഒഫ്‌ എ ഗോൾഡൻ ചൈൽഡ്‌ഹുഡ്‌, നോട്സ്‌ ഒഫ്‌ എ മാഡ്മാൻ, ബുക്സ്‌ ഐ ഹാവ്‌ ലവ്ഡ്‌) ഓഷോനൈട്രസ്‌ ഓക്സൈഡിന്‌ അടിമയായിരുന്നു എന്നും ആരോപിച്ചിരുന്നു.

ഓഷോ വചനങ്ങൾ
* നിങ്ങൾ‍ പ്രബുദ്ധനായിത്തീരുമ്പോൾ അത്രയ്ക്കുമധികം നിങ്ങളനുഭവിച്ച എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും എല്ലാ സ്വപ്നങ്ങളും എല്ലാ കഷ്ടപ്പാടുകളും പെട്ടെന്ന് അത്രയ്ക്കും അപ്രധാനങ്ങളും അത്രയ്ക്കുമപ്രസക്തങ്ങളുമായി തീരുന്നു. അവ നിങ്ങളുടെ ബോധമണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുതന്നെ അപ്രത്യക്ഷമാകും. അവ നിങ്ങളുടെ ജീവിതകഥയുടെ ഭാഗമേയല്ലാതായി തീരും. അതു നിങ്ങൾക്കല്ല, മറ്റാർക്കോ സംഭവിച്ചതാണെന്നതുപോലെ. 
* മരിക്കുമ്പോൾ ശ്വാസം നിലയ്ക്കും. ഗാഢമായ ധ്യാനത്തിലും ശ്വാസം നിലയ്ക്കും. അതിനാൽ ഗാഢമായ ധ്യാനത്തിനും മരണത്തിനും പൊതുവായ ഒരു കാര്യമവിടെയുണ്ട്. രണ്ടിലും ശ്വാസം നിലയ്ക്കും. അതിനാൽ ഒരു മനുഷ്യൻ ധ്യാനമറിയുന്നുവെങ്കിൽ അയാൾ മരണവുമെന്തെന്നറിഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു. അതുകൊണ്ടാണ് ധ്യാനിയ്ക്കുന്നവൻ മരണഭയത്തിൽ നിന്നും മുക്തനായിത്തീരുന്നത്. ശ്വാസം നിലയ്ക്കുന്നുവെങ്കിലും താനവിടെയുണ്ടെന്ന് അയാൾക്കറിയാം.
* എല്ലാ ലൈംഗികതയും വിഡ്ഢിത്തമാണ്. അതൊരു ജൈവതൃഷ്ണ മാത്രമാണെന്നതും നിങ്ങൾ അതിന്റെ ഇര മാത്രമാണെന്നതുമാണ് കാരണം.
* സംഗീതം ധ്യാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും അടുത്തു നിൽക്കുന്ന ഒന്നാണ്. ധ്യാനത്തിലേക്കുള്ള ഒരു വഴിയാണ് സംഗീതം. ഏറ്റവും നല്ല വഴിയും. ധ്യാനം എന്നത് ശബ്ദരഹിതമായ ശബ്ദത്തെ ശ്രവിയ്ക്കുന്ന കലയാണ്. നിശ്ശബ്ദതയുടെ സംഗീതം കേൾക്കുന്ന കല.
* മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രശ്നങ്ങളിലൊന്നിതാണ്. അവന് മറ്റുള്ളവർ തെറ്റായ വഴിയിലാണെന്ന് വളരെ എളുപ്പത്തിൽ മനസ്സിലാവും. എന്നാൽ താനും അതേ മാർഗ്ഗത്തിൽ തന്നെയാണെന്ന കാര്യം അവന് ഒരിക്കലും മനസ്സിലാക്കാനാവുന്നില്ല.
* ഭക്ഷണം നാവിന് കുറച്ച് രുചി നൽകുന്നു. അതിനുവേണ്ടി ജീവിയ്ക്കാൻ മാത്രം അതിലൊന്നുമില്ല. എന്നാൽ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രം ധാരാളം ആളുകൾ ജീവിയ്ക്കുന്നു. ജീവിയ്ക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രം ഭക്ഷിയ്ക്കുന്നവരുടെ സംഖ്യ എത്രയോ കുറവാണ്.
* ശാസ്ത്രം പ്രകൃതിയെ കീഴടക്കിയിട്ടൊന്നുമില്ല. എന്നാൽ അതിനെ കീഴടക്കുന്നതിനായുള്ള ശ്രമത്തിൽ അത് വളരെയധികം നശിപ്പിയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തിട്ടുള്ളത്.
* നിങ്ങളുടെ ശ്വസനത്തെ നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുമ്പോൾ നിങ്ങളത്ഭുതപ്പെടും. പതുക്കെ പതുക്കെ നിങ്ങളുടെ ശ്വാസം ശാന്തവും നിശ്ശബ്ദവുമാകുന്നതോടെ നിങ്ങളുടെ മനസ്സും ശാന്തവും നിശ്ശബ്ദവുമാകാൻ തുടങ്ങും. ശ്വസനത്തെ നിരീക്ഷിയ്ക്കുന്നതിലൂടെ നിങ്ങൾ മനസ്സിനെ നിരീക്ഷിയ്ക്കുന്നതിന് കഴിവുള്ളവനായിത്തീരും.
* വിമർശിയ്ക്കുന്നവർ പല കാര്യങ്ങളും നഷ്ടപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടേയിരിയ്ക്കുന്നു. ഒരു വിമർശകൻ ഒരു സംഗീതം കേൾക്കുവാൻ തുടങ്ങുകയാണെങ്കിൽ അയാളുടെ ശ്രവണം സമ്പൂർണ്ണമല്ല. അയാൾ നിരന്തരം താരതമ്യപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കും, വിധി കല്പിച്ചുകൊണ്ടിരിയ്ക്കും, വ്യാഖ്യാനിച്ചുകൊണ്ടുമിരിയ്ക്കും.
* നിങ്ങളെന്തെങ്കിലും അടിച്ചമർത്തുകയാണെങ്കിൽ അത് പുറത്തേക്ക് വരുന്നതിനായി മറ്റേതെങ്കിലുമൊരു മാർഗ്ഗം, ഏതെങ്കിലും പ്രകൃതിവിരുദ്ധമായൊരു വഴി കണ്ടെത്താൻ തുടങ്ങും. പ്രകൃതിവിരുദ്ധമായ എല്ലാ ലൈംഗിക സ്വഭാവങ്ങൾക്കും മതപരമായ ഉറവിടമാണുള്ളതെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നത് അതുകൊണ്ടാണ്. എല്ലാ മതങ്ങളും ലൈംഗികതയ്ക്ക് എതിരായിരിയ്ക്കുന്നു എന്ന ലളിതമായൊരു കാരണമാണ് അതിനു പിന്നിലുള്ളത്.
* കാമനയുടെ സഹജസ്വഭാവം തന്നെ പൂർത്തീകരിയ്ക്കപ്പെടുവാൻ സാദ്ധ്യമല്ല എന്നുള്ളതാണ്. ഓരോ കാമനയും നടക്കുവാൻ സാദ്ധ്യമല്ലാത്ത എന്തോ ഒന്നിനു വേണ്ടിയുള്ള വെറുമൊരു മോഹം മാത്രമാണ്. ഓരോ കാമനയും അർത്ഥമാക്കുന്നത് ഇനിയും ഇനിയും ഇനിയും എന്നാണ്. കൂടുതൽ കൂടുതലിനു വേണ്ടിയുള്ള ഈ നിരന്തരമായ മോഹത്തെ എങ്ങനെയാണ് നിങ്ങൾക്ക് പൂർത്തീകരിയ്ക്കാൻ കഴിയുക. നിങ്ങൾക്ക് ലോകത്തിലെ മുഴുവൻ ധനവും ഉണ്ടായേക്കാം അപ്പോഴും കാമനയവിടെത്തന്നെയുണ്ടാകും.
* വാസ്തവത്തിൽ ആരുംതന്നെ മറ്റൊരാൾക്കു വേണ്ടി ഉണ്ടാക്കപ്പെടുന്നില്ല. ഓരോരുത്തരും ഉണ്ടാക്കപ്പെടുന്നത് അവനവനുവേണ്ടിത്തന്നെയാണ്. ദൈവം ഒരിക്കലും നിങ്ങളെ ജോഡികളായി സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല. ആ അസംബന്ധങ്ങളെയെല്ലാം വിട്ടുകളയുക. അവൻ ഉണ്ടാക്കുന്നത് വ്യക്തികളെ മാത്രമാണ്.
* ജീവിതത്തെ ലളിതമായി ഒരു കളിതമാശയായി എടുക്കുക. അല്പം കൂടി ചിരിയ്കുക. പ്രാർത്ഥനയേക്കാൾ എത്രയോ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ് ചിരി. പ്രാർത്ഥന അഹംബോധത്തെ നശിപ്പിയ്ക്കുന്നില്ല. എന്നാൽ ചിരി അഹന്തയെ തീർച്ചയായും നശിപ്പിയ്ക്കുന്നു. അഹംബോധം മാറിനിൽക്കുമ്പോഴാണ് നിങ്ങൾ ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ഒരു കൊച്ചുകുഞ്ഞായി അപ്പോൾ നിങ്ങൾ ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. ഒരു വിശിഷ്ടവ്യക്തിയാണ് നിങ്ങളെന്ന കാര്യം അപ്പോൾ നിങ്ങൾ മറക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഗൌരവം ചോർന്നുപോയിരിയ്ക്കുന്നു. ഒരു നിമിഷത്തേക്ക് സ്വയം മറക്കുന്നു.
* ചിരിയ്ക്കുമ്പോൽ നിങ്ങളെ നിരീക്ഷിയ്ക്കുക. എവിടെ അഹന്ത പെട്ടെന്ന് നിങ്ങൾ ഉരുകിയിരിയ്ക്കുന്നു. ഖരാവസ്ഥ മാറിയിരിയ്ക്കുന്നു. നിങ്ങൾ ഒഴുകുകയാണ്. വൃദ്ധനോ അനുഭവസമ്പന്നനോ പണ്ഡിതനോ ഒന്നുമല്ല നിങ്ങളിപ്പോൾ.

== കൂ‍ടുതൽ വായിക്കുവാൻ ==

* Osho, ''Autobiography of a Spiritually Incorrect Mystic'' ([[St. Martin's Press|St. Martin's Griffin]]) 2001 ISBN 0-312-28071-8
* Osho, ''Glimpses of a Golden Childhood'' (Rajneesh Foundation International) 1985 ISBN 0-88050-715-2; new edition (Rebel Publishing House) 1998 ISBN 81-7261-072-6
* Sue Appleton, ''Bhagwan Shree Rajneesh: The Most Dangerous Man Since Jesus Christ'' (Rebel Publishing House) 1987 ISBN 3-89338-001-9
* Harry Aveling (ed.), ''Osho Rajneesh and His Disciples: Some Western Perceptions'' ([[Motilal Banarsidass]]) 1999 ISBN 81-208-1598-X (Hardcover); ISBN 81-208-1599-8 (Paperback)
* Ma Satya Bharti, ''Death Comes Dancing: Celebrating Life With Bhagwan Shree Rajneesh'' ([[Routledge]]) 1981 ISBN 0-7100-0705-1
* Satya Bharti Franklin, ''The Promise of Paradise: A Woman's Intimate Story of the Perils of Life With Rajneesh'' (Station Hill Press) 1992 ISBN 0-88268-136-2
* Lewis F. Carter, ''Charisma and Control in Rajneeshpuram: A Community without Shared Values'' ([[Cambridge University Press]]) 1990 ISBN 0-521-38554-7
* Frances FitzGerald, ''Cities on a Hill: A Journey Through Contemporary American Cultures'' ([[Simon &amp; Schuster]]) 1986 ISBN 0-671-55209-0 (includes a section on [[Rajneeshpuram]] previously published in two parts in ''[[The New Yorker]]'' magazine, Sept. 22 and Sept. 29 1986 editions)
* Juliet Forman, ''Bhagwan: One Man Against the Whole Ugly Past of Humanity'' (Rebel Publishing House) 2002 ISBN 3-89338-103-1
* Judith M. Fox, ''Osho Rajneesh. Studies in Contemporary Religion Series, No. 4'' ([[Signature Books]]) 2002 ISBN 1-56085-156-2 [https://web.archive.org/web/20030116055900/http://www.signaturebooks.com/excerpts/osho.htm Excerpts available here]
* Tim Guest, ''My Life in Orange: Growing up with the Guru'' (Harvest Books) 2005 ISBN 0-15-603106-X
* Bernard Gunther, Swami Deva Amit Prem, ''Dying for Enlightenment: Living with Bhagwan Shree Rajneesh'' ([[Harper &amp; Row]]) 1979 ISBN 0-06-063527-4
* Rosemary Hamilton, Rosemary Lansdowne, ''Hell-bent for Enlightenment: Unmasking Sex, Power, and Death With a Notorious Master'' (White Cloud Press) 1998 ISBN 1-883991-15-3
* Win McCormack, ''Oregon Magazine: The Rajneesh Files 1981-86'' (New Oregon Publishers, Inc.) 1985 [[ASIN]] B000DZUH6E
* George Meredith, ''Bhagwan: The Most Godless Yet the Most Godly Man'' (Rebel Publishing House) 1988 [[ASIN]] B0000D65TA (by Osho's personal physician)
* Hugh Milne, ''Bhagwan: The God that Failed'' ([[St. Martin's Press]]) 1987 ISBN 0-312-00106-1 (by Osho's one-time bodyguard)
* Bob Mullan, ''Life as Laughter: Following Bhagwan Shree Rajneesh'' ([[Routledge|Routledge &amp; Kegan Paul Books Ltd]]) 1984 ISBN 0-7102-0043-9
* Donna Quick, ''A Place Called Antelope: The Rajneesh Story'' (August Press) 1995 ISBN 0-9643118-0-1
* Ma Prem Snhggfgfffgfffhunyo, ''My Diamond Days with Osho: The New Diamond Sutra'' (Full Circle Publishing Ltd) 2000 ISBN 81-7621-036-6

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

{{wikiquote|ഓഷോ}}
* [http://www.osho.com/ Website of Osho International Foundation, includes a presentation of the Osho International Meditation Resort in Pune, India, and a fully searchable library of Osho's books (Hindi archive free, English archive charged)]
* [http://video.google.com/videosearch?q=%22osho+international+foundation%22+OR+oshointernational+OR+%22osho.com%22+-krunk+-sheela+-stevegjones+-%22spirit%20on%20sound%22&amp;so=4&amp;num=100 ഓഷോ വീഡിയോകൾ ''വീഡിയോ ഗൂഗിളിൽ'' നിന്ന് ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://video.google.com/videoplay?docid=4506616324224559004 Instruction video for Osho Dynamic Meditation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828083913/http://video.google.com/videoplay?docid=4506616324224559004 |date=2010-08-28 }} 
* [http://www2.db.dk/pe/bookman.htm India's greatest bookman / Pierre Evald in: ''LOGOS – The Journal of the World Book Community'', vol. 12, 2001, no. 1. Page 49-51.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071020052456/http://www2.db.dk/pe/bookman.htm |date=2007-10-20 }}
* [http://www.youtube.com/watch?v=3cDgOf2Om28 University of Oregon video on ''The Rise and Fall of Rajneeshpuram'']
* [http://nwda-db.wsulibs.wsu.edu/findaid/ark:/80444/xv60199 Guide to the Rajneesh collection at the University of Oregon]
* [http://www.religioustolerance.org/rajneesh.htm Résumé of the Osho movement's history] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121114035739/http://www.religioustolerance.org/rajneesh.htm |date=2012-11-14 }}
* [http://www.oshophotos.com ഓഷോ ചിത്രങ്ങളുടെ വെബ് സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070509230616/http://www.oshophotos.com/ |date=2007-05-09 }}

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}
== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://oshosearch.net/Convert/Mahasattva_Veeren_Speaks.html Message to Seekers(Disclaimer!!)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200207162354/http://oshosearch.net/Convert/Mahasattva_Veeren_Speaks.html |date=2020-02-07 }}
* [https://archive.org/search.php?query=osho rajneesh on archive.org]
* [http://oshosearch.net/Convert/index_Convert_Osho.html rajneesh archive collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200330074244/http://oshosearch.net/Convert/index_Convert_Osho.html |date=2020-03-30 }}
* {{cite web |url=http://www.oregonlive.com/rajneesh/index.ssf/page/post.html |title=Rajneeshees in Oregon: The Untold History |newspaper=[[The Oregonian]] |first=Les |last=Zaitz |date=14 April 2011 |accessdate=25 April 2018 |archive-date=2018-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613211525/https://www.oregonlive.com/rajneesh/index.ssf/page/post.html |url-status=dead }} (updated 12 July 2017).
* {{cite web |url=http://www.oregonlive.com/tv/2018/03/netflix_documentary_on_rajnees.html |title=Netflix documentary on Rajneeshees in Oregon revisits an amazing, enraging true story |date=19 March 2018 |accessdate=25 April 2018 |first=Kristi |last=Turnquist |newspaper=[[The Oregonian]]}}
* [http://www.sannyas.wiki/index.php?title=Osho_Bibliography Osho bibliography]{{snd}} On Sannyas Wiki site, a site devoted to Osho's work, his discourses, his books, and the music made around him
* [https://archive.org/details/video_2019-03-03_04-32-08 rajneesh was once attacked with a knife discourse * Vilas Tupe Throws Knife Towards Osho In A Discourse... * Date – 22 May 1980 Day – Thursday Time &amp; Venue – Morning, Buddha Hall, Rajneesh Ashram, Pune, India In the above photo video you will hear the voice of Vilas Tupe shouting: from at around 23 Minutes: 14 Seconds]

{{Osho movement}}
{{Authority control}}


[[വർഗ്ഗം:1931-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം: 1990-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 11-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 19-ന് മരിച്ചവർ]]

[[വർഗ്ഗം:സാംസ്കാരികം]]
[[വർഗ്ഗം:തത്ത്വചിന്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ആത്മീയാചാര്യന്മാർ]]</text>
      <sha1>54nt5agzuglwkilop7pq4p6ev5lcg5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ശശി തരൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4089</id>
    <revision>
      <id>4652268</id>
      <parentid>4611491</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* കുടുംബാംഗങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4652268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27472" sha1="9p1rw0nj8i1cbo0vzcyfza832obu1vy" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ശശി തരൂർ
| image               = File:Sasi Tharoor 2021 at Kollam.jpg
| office              = [[തിരുവനന്തപുരം ലോക്സഭാമണ്ഡലം|തിരുവനന്തപുരം]]&lt;br&gt;ലോക്‌സഭാ അംഗം
| term_start          = 16 May 2009
| term_end            = 
| predecessor         = [[പന്ന്യൻ രവീന്ദ്രൻ]]
| successor           = 
| majority            = 99,989 (9.9%)
| office1             = [[Ministry of Human Resource Development|Minister of State for Human Resource Development]]
| primeminister1      = [[മൻ‌മോഹൻ സിംഗ്]]
| term_start1         = 28 October 2012
| term_end1           = 18 May 2014
| predecessor1        = ദഗ്ഗുബതി പുരണ്ഡേശ്വരി
| successor1          = [[ഉപേന്ദ്ര കുശ്‌വാഹ]]
| office2             = [[Minister of External Affairs (India)|Minister of State for External Affairs]]
| primeminister2      = [[മൻ‌മോഹൻ സിംഗ്]]
| term_start2         = 28 May 2009
| term_end2           = 18 April 2010
| predecessor2        = ആനന്ദ് ശർമ്മ
| successor2          = [[ഇ. അഹമ്മദ്]]
| office3             = [[United Nations Department of Global Communications|Under Secretary General of the United Nations for Communications and Public Information]]
| 1blankname3         = {{nowrap|Secretary General}}
| 1namedata3          = [[കോഫി അന്നൻ]]
| term_start3         = 1 June 2002
| term_end3           = 9 February 2007
| predecessor3        = Position established
| successor3          = [[Kiyotaka Akasaka]]
| birth_date          = {{birth date and age|1956|3|9|df=y}}
| birth_place         = [[ലണ്ടൻ]], [[ഇംഗ്ലണ്ട്]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| spouse              = തിലോത്തമ മുഖർജി (Divorced)&lt;br&gt;{{marriage|Christa Giles|2007|2010|end=div}}&lt;br&gt;{{marriage|[[സുനന്ദ പുഷ്കർ]]|2010|2014|end=died}}
| children            = 2
| education           = [[St. Stephen's College, Delhi]] {{small|([[Bachelor of Arts|BA]])}}&lt;br&gt;[[Tufts University]] {{small|([[Master of Arts|MA]], [[Master of Arts in Law and Diplomacy|MALD]], [[Doctor of Philosophy|PhD]])}}
| website             = {{url|shashitharoor.in|Official website}}
}}
2009 മുതൽ [[തിരുവനന്തപുരം| തിരുവനന്തപുരത്ത്]] നിന്നുള്ള [[ലോക്സഭ|ലോക്സഭാംഗവും]] മുൻ കേന്ദ്രമന്ത്രിയും മുതിർന്ന [[കോൺഗ്രസ്]] നേതാവുമാണ് 
'''ശശി തരൂർ'''(ജനനം: 9 മാർച്ച് 1956)&lt;ref&gt;https://starsunfolded.com/shashi-tharoor/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://shashitharoor.in/biography&lt;/ref&gt;

[[ഇന്ത്യ]]യിൽ നിന്നുള്ള മുൻ [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|യു.എൻ.]] നയതന്ത്രജ്ഞനും രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനും പതിനേഴാം ലോകസഭയിലെ എം.പി.യുമാണ്‌ '''ശശി തരൂർ'''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.oneindia.com/politicians/dr-shashi-tharoor-33971.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-02-09 |archive-date=2021-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309061147/https://www.oneindia.com/politicians/dr-shashi-tharoor-33971.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ]] വാർത്താവിനിമയവും പബ്ലിക് ഇൻഫർമേഷനും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന അണ്ടർ സെക്രട്ടറി ജനറൽ ആയി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. [[കോഫി അന്നാൻ|കോഫി അന്നാനു]] ശേഷം [[യു.എൻ]] സെക്രട്ടറി ജനറൽ സ്ഥാനത്തേക്ക് ഭാരതസർക്കാരിന്റെ പിന്തുണയോടെ മത്സരിച്ചെങ്കിലും അനൗദ്യോഗിക വോട്ടെടുപ്പുകൾക്ക് ശേഷം വിജയപ്രതീക്ഷ നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ മത്സരത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി.  എഴുത്തുകാരനും പത്രപ്രവർത്തകനും മികച്ച പ്രസംഗകനും  കൂടിയാണ്‌ തരൂർ. ഇന്ത്യയിലെ കേന്ദ്ര മാനവ വിഭവ ശേഷി സഹമന്ത്രി&lt;ref name=&quot;mat2&quot;/&gt;, കേന്ദ്ര വിദേശകാര്യ സഹമന്ത്രി&lt;ref name=&quot;sworn&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=1229469&amp;n_type=HO&amp;category_id=1|title=59 കേന്ദ്രമന്ത്രിമാർ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്‌തു|date=മേയ് 28, 2009|publisher=മാതൃഭൂമി|language=മലയാളം|accessdate=മേയ് 28, 2009|archive-date=2009-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090530064450/http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=1229469&amp;n_type=HO&amp;category_id=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നീ പദവികൾ തരൂർ വഹിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/article/how-shashi-tharoor-won-thiruvananthapuram-third-consecutive-time-102293&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://164.100.47.194/Loksabha/Members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=4569&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.india.gov.in/my-government/indian-parliament/shashi-tharoor&lt;/ref&gt; [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] നേതാവ് കൂടിയാണ് തരൂർ.

==ജീവിതരേഖ==
തരൂർ ചന്ദ്രശേഖരൻ നായരുടെയും ലില്ലി തരൂരിന്റെയും ( ലില്ലി മേനോൻ ) മകനായി [[1956]]ൽ [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിൽ]] ജനനം.&lt;ref&gt;ശശി തരൂർ; ''ദി ഗ്രേറ്റ് ഇൻഡ്യൻ നോവൽ''; പെൻ‌ഗ്വിൻ ബുക്സ്/വൈക്കിങ്ങ്; ന്യൂ ഡെൽഹി: 1989. ISBN 0-14-012049-1]]&lt;/ref&gt;‍ [[കൽക്കട്ട]]യിലും [[ബോംബെ]]യിലുമായി കൗമാരം. ഇന്ത്യയിലും അമേരിക്കയിലും വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. &lt;!-- [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലുള്ള]] [[എലവഞ്ചേരി]] ഗ്രാമമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദേശം. 1 --&gt;1978 മുതൽ 2007 വരെ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ പ്രവർത്തിച്ചു വന്നു.

[[2009-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|2009-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] [[തിരുവനന്തപുരം ലോക്സഭാമണ്ഡലം|തിരുവനന്തപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്ന് [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ]] സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ച് 99998 വോട്ടുകൾക്ക് വിജയിച്ചു. തുടർന്ന് കേന്ദ്ര വിദേശ കാര്യ സഹ മന്ത്രിയായി. കൊച്ചി ഐ. പി. എൽ ടീമുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുണ്ടായ വിവാദങ്ങളെ തുടർന്ന് 2010 ഏപ്രിൽ 18-ന് വിദേശകാര്യ സഹമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വെച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=95558 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-04-18 |archive-date=2010-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100421041420/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=95558 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.2012 ഒക്ടോബർ 28-നു നടന്ന കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭ പുനഃസംഘടനയിൽ ശശി തരൂരിന് മാനവവിഭവശേഷി വകുപ്പും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;mat2&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=312840 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-10-28 |archive-date=2012-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029092547/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=312840 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണം ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഗുണം ചെയ്യ്തു എന്ന വാദം തള്ളുന്ന ആൻ ഇറ ഓഫ് ഡാർക്നസ് എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന് 2019 ലെ കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു.

== ശശി തരൂരിന്റെ പുസ്തകങ്ങൾ ==
ശശി തരൂർ എഴുതിയിട്ടുള്ള പുസ്തകങ്ങൾ വായനക്കാർക്ക് ഇന്ത്യയെ കുറിച്ചുള്ള ഗൗരവമായ അറിവുകൾ നൽകുന്നു. വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ രചിച്ചിട്ടുള്ള പുസ്തകങ്ങൾ വളരെ പ്രശസ്തമാണ്. അവയിൽ ചിലത് താഴെപ്പറയുന്നതാണ്:
**The Great Indian Novel (1989) - ഇന്ത്യയുടെ മഹാഭാരത കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി രചിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ സാറ്റയർ.
**Riot: A Love Story (2001) - തീവ്രവാദം, മതനിലപാട് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു സാഹസിക പ്രണയകഥ
**India: From Midnight to the Millennium (1997) - ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ അൻപതാം വാർഷികത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രം, പുരോഗതി, വെല്ലുവിളികൾ എന്നിവയെ കുറിച്ച്.
**The Elephant, the Tiger, and the Cell Phone: Reflections on India in the 21st Century (2007) - 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യയെ കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ സമാഹാരം.
**Pax Indica: India and the World of the 21st Century (2012) - 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങളെ കുറിച്ച്.
**An Era of Darkness: The British Empire in India (2016) - ബ്രിട്ടീഷ് രാജിന്റെ ഇന്ത്യയിലെ കോളനിയൽ ഭരണത്തിന്റെ കറുത്ത വശങ്ങളെ കുറിച്ച്.
**Inglorious Empire: What the British Did to India (2017) - മുൻപത്തെ പുസ്തകത്തിന്റെ ബ്രിട്ടീഷ് പതിപ്പ്.
**The Paradoxical Prime Minister: Narendra Modi and His India (2018) - പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്രമോദിയുടെ ഭരണത്തെ കുറിച്ചുള്ള വിമർശനാത്മകമായ ഒരു നിരൂപണം.
**The Hindu Way: An Introduction to Hinduism (2019) - ഹിന്ദു മതത്തിന്റെ തത്ത്വങ്ങൾ, ആചാരങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പുസ്തകം.
**The Battle of Belonging: On Nationalism, Patriotism, and What It Means to Be Indian (2020) - ദേശീയത, ദേശാഭിമാനം, ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ ചിന്താഗതികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച്.


# ബുക്‌ലെസ് ഇൻ ബാഗ്ദാദ് ഉം, വായനയെക്കുറിച്ചുള്ള മറ്റു കുറിപ്പുകളും
# നെഹ്രു - ഇന്ത്യയുടെ കണ്ടുപിടിത്തം
# കേരളം - ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം നാട് (ചിത്രങ്ങൾ - [[എം.എഫ്. ഹുസൈൻ]], വർണ്ണന - ശശി തരൂർ)
#[[ഇന്ത്യ - അർദ്ധരാത്രിമുതൽ അരനൂറ്റാണ്ട്]]
# ലഹള
# ഗ്രേറ്റ് ഇന്ത്യൻ നോവൽ
# അഞ്ചു ഡോളർ ചിരിയും മറ്റു കഥകളും
# ഷോ ബിസിനസ്

== വിവാദങ്ങൾ ==
* ബോംബെയിൽ 2008 നവംബർ 26 ന്‌ ഉണ്ടായ  ഭീകരാക്രമണത്തോട് പ്രതികരിച്ചുകൊണ്ട് ശശിതരൂർ, ഇസ്രയേലി പത്രമായ ഹാരറ്റ്സിൽ എഴുതിയ &quot;ഇന്ത്യ ഇസ്രയേലിനോട് അസൂയപ്പെടുന്നു&quot; (പ്രൊജക്ട് സിൻഡിക്കേറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലേഖനം ഈ പത്രം പുന:പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്) എന്ന ലേഖനം&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.haaretz.com/hasen/spages/1057981.html |title=ഹാരറ്റ്സിലെ ശശിയുടെ വിവാദ ലേഖനം |access-date=2009-09-17 |archive-date=2009-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090928031508/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1057981.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; വലിയ വിവാദമാവുകയുണ്ടായി. പാലസ്തീൻ ജനതയുടെ വികാരങ്ങളേ മുറിവേൽപ്പിക്കുന്നതാണ്‌ ഈ ലേഖനം എന്ന് ആരോപണം ഉയർന്നു. തിരുവനന്തപുരം ലോകസഭ തിരെഞ്ഞെടുപ്പിൽ ശശി തരൂരിനെതിരെ ഈ ലേഖനം വലിയൊരു പ്രചരണായുധമായിരുന്നു.
* 2008 ഡിസംബറിൽ കൊച്ചിയിൽ ഫെഡറൽ ബാങ്ക് സംഘടിപ്പിച്ച കെപി ഹോർമിസ് അനുസ്മരണ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്ത ശശി തരൂർ ചടങ്ങിന്റെ അവസാനം ദേശീയഗാനം ആലപിക്കുമ്പോൾ അമേരിക്കൻ മാതൃകയിൽ കൈ നെഞ്ചോടു ചേർത്തു പിടിക്കണമെന്നു നിർദ്ദേശിച്ചത് ദേശീയ ഗാനത്തോടുള്ള അവഹേളനമാണെന്ന ആരോപിച്ചു എറണാകുളം അഡീഷണൽ സിജെഎം കോടതിയിൽ ഹരജി നൽകുകയും പിന്നീട് തരൂരിന് കോടതി ജാമ്യം നൽകുകയും ചെയ്തു.
* കേന്ദ്ര മന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റതിന്‌ ശേഷം മൂന്നു മാസം ഔദ്യോഗിക വസതിക്ക് പകരം ദൽഹിയിലെ പഞ്ചനക്ഷത്ര ഹോട്ടലിൽ താമസിക്കുകയും ഇത് വിവാദമായതിനെ തുടർന്ന് കോണ്ഗ്രസ് നേതൃത്വം ഇടപെട്ട് സംസ്ഥാന ഭവനുകളിലേക്ക്‌ മാറാൻ നിർദ്ദേശം നൽകുകയും ചെയ്തു. 
* ചെലവു ചുരുക്കൽ നടപടികളുടെ ഭാഗമായി സോണിയാ ഗാന്ധി യാത്രാവിമാനത്തിലും രാഹുൽ ഗാന്ധി ട്രെയിനിലും സഞ്ചരിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ, ട്വിറ്റർ നെറ്റ്‌വർക്കിൽ ഒരു ചോദ്യത്തിനു നൽകിയ മറുപടിയിൽ ഇക്കോണമി ക്ലാസിനെ &quot;കന്നുകാലി-ക്ലാസ്&quot; (cattle class) എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചത് &lt;ref&gt;[http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=55558 മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090922170734/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=55558 |date=2009-09-22 }} 18/09/2009 ശേഖരിച്ചത്&lt;/ref&gt; അനുചിതമായെന്നാണു കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിക്കുള്ളിലെതന്നെ വിലയിരുത്തൽ ഉണ്ടായി.
*2010 ഫിബ്രവരിയിൽ പ്രധാനമന്ത്രിയോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയിൽ നടത്തിയ സന്ദർശനവേളയിൽ സൗദിയിലെ ഇന്ത്യൻ അംബാസഡർ റിയാദിൽ നൽകിയ വിരുന്നിൽ, ഇന്ത്യ-പാക്ക് ചർച്ചകളിൽ സൗദി അറേബ്യയും പങ്കാളിയാവണമെന്ന തരൂറിന്റെ നിർദ്ദേശം വിവാദമായി.
*കൊച്ചി [[ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ്|ഐ.പി.എല്ലിന്റെ]] ഉടമസ്ഥരായ റോൺഡിവൂ കൺസോർഷ്യത്തിന്റെ സൗജന്യ ഓഹരികളിൽ 19 ശതമാനം (ഏകദേശം 70 കോടി രൂപ) തരൂരുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള സുനന്ദ പുഷ്‌കറിന്  വിയർപ്പ്  ഓഹരി&lt;ref name=&quot;sunanda-sweat&quot;&gt;{{cite news|url=http://in.news.yahoo.com/48/20100416/804/tnl-sunanda-gets-mother-of-all-sweethear.html|title=Sunanda gets mother of all sweetheart deals: her Rs 70-crore stake can soar absolutely free|date=ഏപ്രിൽ 16, 2010|publisher=Yahoo! News|language=English|accessdate=ഏപ്രിൽ 22, 2010}}&lt;/ref&gt; എന്ന നിലയിൽ  നൽകിയെന്ന ഐപിഎൽ ചെയർമാൻ [[ലളിത് മോദി|ലളിത് മോദിയുടെ]] വെളിപ്പെടുത്തൽ ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലും ക്രിക്കറ്റ് മേഖലയിലും വീണ്ടും വിവാദ വിഷയമായി. പ്രധാനമന്ത്രി ഡോ. മൻമോഹൻസിങ്ങിന്റെ കടുത്ത നിലപാടും &lt;ref name=&quot;sashi-pm&quot;&gt;{{cite news|url=http://thatsmalayalam.oneindia.in/news/2010/04/14/world-action-against-tharoor-after-checking-facts.html|title=ക്രമക്കേട് ഉണ്ടെങ്കിൽ തരൂരിനെതിരെ നടപടി|date=ഏപ്രിൽ 14, 2010|publisher=ദാറ്റ്സ്മലയാളം|language=മലയാളം|accessdate=ഏപ്രിൽ 22, 2010|archive-date=2011-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110917140728/http://thatsmalayalam.oneindia.in/news/2010/04/14/world-action-against-tharoor-after-checking-facts.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; രാജിക്കുവേണ്ടിയുള്ള പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ മുറവിളിയും തരൂരിനെ കേന്ദ്രമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വെക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;sashi-resign&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=95558|title=ഐ.പി.എൽ വിവാദം: ശശി തരൂർ രാജിവെച്ചു|date=ഏപ്രിൽ 18, 2010|publisher=മാതൃഭൂമി|language=മലയാളം|accessdate=ഏപ്രിൽ 22, 2010|archive-date=2010-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20100421041420/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=95558|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*കോമൺവെൽത്ത്  ഗെയിംസിന്റെ കൺസൾട്ടന്റ് എന്ന നിലയിൽ വൻ തുക കൈപ്പറ്റിയതായി ആക്ഷേപമുയർന്നു
== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-04-11 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-04-11 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും വോട്ടും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും വോട്ടും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും വോട്ടും
|- 
|2019	|| [[തിരുവനന്തപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ശശി തരൂർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 416131 || [[കുമ്മനം രാജശേഖരൻ]] || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]], 316142 || [[സി. ദിവാകരൻ]] || [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 258556
|-
|2014	|| [[തിരുവനന്തപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ശശി തരൂർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 297806  || [[ഒ. രാജഗോപാൽ]] || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]], 282336 || [[ബെന്നറ്റ് എബ്രാഹം]] || [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 248941
|-
|2009	||[[തിരുവനന്തപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] ||  [[ശശി തരൂർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 326725  ||[[പി. രാമചന്ദ്രൻ നായർ]] ||[[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 226727|| (1. [[എ. നീലലോഹിതദാസൻ നാടാർ]]), (2. [[പി.കെ. കൃഷ്ണദാസ്]]) || (1. [[ബി.എസ്.പി.]], 86233), (2. [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]], 84094)
|-
|}

== കുടുംബാംഗങ്ങൾ ==

* അച്ഛൻ: ചന്ദ്രൻ തരൂർ (1993 ൽ ഹൃദ്രോഗം മൂലം നിര്യാതനായി)
* അമ്മ: ലില്ലി തരൂർ
* മുൻ ഭാര്യമാർ: തിലോത്തമ (കൊൽക്കത്തക്കാരിയാണ്),ക്രിസ്റ്റ ഗിൽസ് (കാനഡ), സുനന്ദ പുഷ്കർ (2014 ജനുവരി 17 നു ദെൽഹി ലീല ഹോടെൽ ഇൽ മരിച്ച് നിലയിൽ കണ്ടു)
* മക്കൾ: ഇഷാൻ, കനിഷ്ക് (ഇരട്ടകളാണ്)

== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==

* [[കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്|2023 - കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്]]

== അവലംബം ==
{{reflist}}
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Commons category|Shashi Tharoor}}
* [http://twitter.com/ShashiTharoor ട്വിറ്റർ ഫീഡ്]
* [http://tharoor.in/ വ്യക്തിപരമായ വെബ് സൈറ്റ്]
* [http://www.un.org/News/ossg/sg/stories/tharoor_bio.htm ശശി തരൂരിനെപ്പറ്റി യു.എൻ വെബ് സൈറ്റിൽ]
* [http://www.indian-elections.com/kerala/trivandrum.html വോട്ടുനില] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090414204858/http://www.indian-elections.com/kerala/trivandrum.html |date=2009-04-14 }}

{{അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രം}}
{{പതിനഞ്ചാം ലോകസഭയിൽ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള അംഗങ്ങൾ}}
{{പതിനാറാം ലോകസഭയിൽ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള അംഗങ്ങൾ}}{{പതിനേഴാം ലോകസഭയിൽ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള അംഗങ്ങൾ}}{{Kerala-politician-stub}}
[[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 9-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:യുനൈറ്റഡ് നാഷണൽ ഒഫീഷ്യലുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്തോ-ഇംഗ്ലീഷ് എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം ലോക്‌സഭയിൽ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഡെൽഹി സർവ്വകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളികളായ കേന്ദ്രമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനെട്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>9p1rw0nj8i1cbo0vzcyfza832obu1vy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്</title>
    <ns>4</ns>
    <id>6692</id>
    <revision>
      <id>4652278</id>
      <parentid>4652113</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:58:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akbarali</username>
        <id>17542</id>
      </contributor>
      <comment>/* നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണം */ മറുപടി</comment>
      <origin>4652278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129011" sha1="4ag3u4lzqrx8rp1mn3vqn8s8ndtgtxr" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{prettyurl|Wikipedia:Panchayath}}
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; buyhttyyuackground:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''പഴയ വാർത്തകൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്/Archive1|നിലവറ 1]]
|}

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്തിലേക്കു സ്വാഗതം&lt;/big&gt;'''&lt;br /&gt;
വിക്കിപീഡിയയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചും നയങ്ങളെക്കുറിച്ചും സാങ്കേതിക കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും ചർച്ച ചെയ്യാനുള്ള വേദിയാണ് വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്ത്. കൂടുതൽ സൗകര്യാർത്ഥം പഞ്ചായത്തിനെ '''ആറു ഗ്രാമസഭകളായി''' തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. താങ്കളുടെ സംശയങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും ഏതു വിഭാഗത്തിൽപെടുന്നുവെന്നു പരിശോധിച്ച് താഴെക്കാണുന്ന പട്ടികയിൽ നിന്നും അനുയോജ്യമായ സഭ തിരഞ്ഞെടുക്കുക. ഗ്രാമസഭകളിലെ ചർച്ചകളിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കാൻ മറക്കരുത്.&lt;/div&gt; 
[[Image:WikiPanchayath.png|center|250px]]

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;6&quot; align=&quot;center&quot; | '''വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്തിലെ സഭകൾ'''
|-
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|വാർത്തകൾ]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|പുതിയ വാർത്തകളെ പറ്റിയുള്ള ഒരു ചർച്ചതുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|action=watch}} {{h:title|വാർത്തകളുടെ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ) {{h:title|വാർത്തകളുടെ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശേഷങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|നയരൂപീകരണം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|action=edit&amp;section=new}}  {{h:title|നയരൂപീകരണത്തെ പറ്റി പുതിയ ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|action=watch}} {{h:title|നയരൂപീകരണ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം) {{h:title|നയരൂപീകരണ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
നിലവിലുള്ള നയങ്ങളും കീഴ്‌വഴക്കങ്ങളും ഈ മേഖലയിൽ വേണ്ട പരിഷ്കാരങ്ങളും ചർച്ച ചെയ്യുന്ന സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|സാങ്കേതികം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|സാങ്കേതിക കാര്യങ്ങളെ പറ്റി പുതിയ ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|action=watch}} {{h:title|സാങ്കേതിക സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സാങ്കേതികം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സാങ്കേതികം) {{h:title|സാങ്കേതിക സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
സാങ്കേതിക വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്ന സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|നിർദ്ദേശങ്ങൾ]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|പുതിയ ഒരു നിർദ്ദേശത്തെ പറ്റി ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|action=watch}} {{h:title|നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ) {{h:title|നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
പുതിയ പദ്ധതികളും ആശയങ്ങളും പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള സഭ.&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|സഹായം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|വിക്കി സംബന്ധമായ സഹായം ആവശ്യപ്പെടാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|action=watch}} {{h:title|സഹായ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സഹായം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സഹായം) {{h:title|സഹായ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
വിക്കി എഡിറ്റിങ്ങിനും മറ്റുമുള്ള സഹായങ്ങൾ അഭ്യർത്ഥിക്കാനുള്ള സ്ഥലം&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|പലവക]]''' &lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|മറ്റ് അഞ്ച് സഭകളിലും പെടാത്ത ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ‍|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|action=watch}} {{h:title|പലവക സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക) {{h:title|പലവക സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
ഇതര വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യാനുള്ള സഭ&lt;/small&gt;
|}
{{-}}
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; | '''കൂടുതൽ'''
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | എല്ലാ സഭകളും ഒരുമിച്ച് കാണുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (എല്ലാ സഭകളും)|എല്ലാ സഭകളും]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | പഞ്ചായത്ത് മുഴുവൻ തിരയുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_( തിരച്ചിൽ]&lt;/span&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ|വിക്കിപീഡിയയെ]] പറ്റിയുള്ള സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളും അവയുടെ ഉത്തരങ്ങളും
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങൾ|സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങൾ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | വിക്കിപീഡിയ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായത്തിന്]]
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശ|സഹായമേശ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങളുടെ_കാര്യത്തിലുള്ള_നയങ്ങൾ|ചിത്രങ്ങളുടെ പകർപ്പവകാശത്തെ]] പറ്റിയുള്ള സംശയനിവാരണത്തിന്
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പകർപ്പവകാശത്തെ പറ്റിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ|പകർപ്പവകാശത്തെ പറ്റിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പ്രത്യേക_അവകാശങ്ങളുള്ള_ഉപയോക്താക്കൾ_(തത്സമയവിവരം)| പ്രത്യേക അവകാശങ്ങളുള്ള ഉപയോക്താക്കളുടെ പട്ടിക (തത്സമയവിവരം)]]
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | മറ്റു വിക്കിപീഡിയരുമായി [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|തത്സമയസംവാദം]] നടത്തുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | irc://irc.freenode.net/wikipedia-ml
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ]] [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിന്റെ] വിലാസം
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [mailto:wikiml-l@lists.wikimedia.org wikiml-l@lists.wikimedia.org]
|}

== വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2024 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന മാസത്തിൽ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [[commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|'''വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2024''']] എന്ന പേരിൽ കോമ്മൺസിൽ ഒരു ഫോട്ടോ കാമ്പയിൻ സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ 30 വരെയാണ് ഫോട്ടോ കാമ്പയിൻ നടത്തുന്നത്.

വിക്കിമീഡിയ കോമൺസസിൽ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്വതന്ത്ര ചിത്രങ്ങൾ, വീഡിയോകൾ ചേർക്കുകയും മറ്റുള്ളവരെ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ആണ് ഈ പ്രചാരണത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.

പരിപാടിയുമായി ബന്ധപെട്ട് കോമൺസിൽ ചേർക്കുന്ന ഓണചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് താളുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക, കൂടാതെ ചിത്രങ്ങളില്ലാത്ത ലേഖനങ്ങളിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുക, ഓണവിഭവങ്ങളുടെ ശേഖരം സൃഷ്‌ടിക്കുക തുടങ്ങി നിരവധി കാര്യങ്ങൾ നമ്മുക്ക് വിക്കിയിൽ ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്. ഇതിനുവേണ്ടി ഒരു തിരുത്തൽ യജ്ഞം ഓൺലൈൻ ആയും കൂടാതെ ഒക്ടോബർ മാസത്തിൽ ഓഫ്‌ലൈൻ ആയും സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.

മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിൻ്റെ പൂർണ പിന്തുണ ഈ പരിപാടിയുടെ വിജയത്തിന് ആവശ്യമാണ്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [https://t.me/wikilovesonam ഒരു ടെലിഗ്രാം ഗ്രൂപ്പ്] ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കോമൺസിൽ ചിത്രങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണം തുടങ്ങിയ മറ്റ് കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കുറച്ചു പേരുടെ സഹായം ആവശ്യമുണ്ട്. താൽപ്പര്യമുള്ളവർ എന്നെ അറിയിക്കുമല്ലോ..

സസ്നേഹം
&lt;br/&gt; [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 12:53, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC)

:സുഹൃത്തുക്കളേ,
:&lt;br&gt;
:ഈ വർഷത്തെ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിങ്ങളുടെ സ്ഥലങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന പരിപാടികളുടെ ഫോട്ടോ, വീഡിയോ ഡോക്യുമെൻ്റേഷൻ ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് ആർക്കെങ്കിലും താൽപ്പര്യമുണ്ടെങ്കിൽ [[പ്രത്യേകം:ഉപയോക്തൃഇമെയിൽ/Gnoeee|എന്നെ അറിയിക്കാമോ]]..
:&lt;br&gt;
:പങ്കെടുക്കുന്നവർക്ക് വരുന്ന യാത്രാ ചെലവുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ വിക്കി ലവ്സ് ഓണം ക്യാമ്പയിന്റെ ഭാഗമായി നൽകാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്.
:&lt;br&gt;
:സസ്നേഹം.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:47, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

==സഞ്ചാരം-വിക്കിമീഡിയ ഗ്ലാം പ്രൊജക്റ്റ്==
വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളിൽ വീഡിയോകളുടെ അഭാവം നമുക്കെല്ലാമറിയാവുന്നതാണല്ലോ. പല വിഷയത്തെക്കുറിച്ചും നല്ല ദൃശ്യങ്ങൾ ഇൻറർനെറ്റിൽ ലഭ്യമാണെങ്കിലും, മീഡിയ/ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനികളുടെ കോപ്പിറൈറ് പോളിസി വിക്കിപീഡിയക്ക് യോജിച്ചത് അല്ലാത്തതാണ് ഇതിന്റെ ഒരു കാരണം. പക്ഷെ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Broadcast WikiLovesBroadcast] തുടങ്ങിയ ക്യാമ്പയ്ൻസ് വഴി ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനികൾ വിക്കിപീഡിയക്ക് വീഡിയോ സംഭാവന ചെയ്തു പോരുന്നുണ്ട്. 

വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ പാർട്ട്ണർഷിപ്പ് ടീമിലെ [https://meta.wikimedia.org/wiki/User:VSj_(WMF) വിപിൻ] സഫാരി ടിവിയുടെ സ്ഥാപകൻ സന്തോഷ് ജോർജ് കുളങ്ങരയെ നേരിട്ടു കാണുകയുണ്ടായി. സഞ്ചാരത്തിന്റെ വീഡിയോ ദൃശ്യങ്ങൾ വിക്കിപീഡിയയിൽ ക്രീയേറ്റീവ് കോമൺസ് ലൈസെൻസിൽ ലഭ്യമാക്കുന്നത് സംസാരിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം താല്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു എന്നാണ് അറിയാൻ കഴിഞ്ഞത്. പക്ഷെ ഇത് നടപ്പിലാക്കാനുള്ള സമയമോ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാങ്കേതിക പരിശീലനമോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്റ്റാഫിന് ഉണ്ടാവില്ല എന്നാണ് അനുമാനിക്കുന്നത്. 

മലയാളം വിക്കിമീഡിയ സമൂഹം WikiLovesBroadcast ക്യാമ്പയിൻ ആയി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ചാൽ ഒരുപക്ഷെ ഇത് ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കാൻ കഴിഞ്ഞേക്കും. ഒന്നോ രണ്ടോ മിനുട്ട് ദൈർഘ്യം വരുന്ന ഈ ദൃശ്യങ്ങൾ മലയാളത്തിലെയും മറ്റു ഭാഷ വിക്കിപീഡിയകളിലെയും അനുയോജ്യമായ ലേഖനങ്ങളിൽ ചേർക്കാവുന്നതാണ്. സഞ്ചാരം എന്ന പരിപാടിയിലെ ദൃശ്യങ്ങൾക്ക് പുറമെ, കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് ഉപയോഗപ്രദമായതുമായ മറ്റു ദൃശ്യങ്ങളും സഫാരി ടീവി നിർമിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ വിഷയം ചർച്ച ചെയാനും, താല്പര്യമുള്ളവർ ചേർന്ന് ഒരു പ്രൊജക്റ്റ് പ്ലാൻ തയ്യാറാക്കാനും ഒരു കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയാൽ നന്നായിരിക്കും. എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായം അറിയിക്കാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 20:04, 20 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

:ഈ കാര്യത്തിന് കൂടുതൽ ക്ലാരിറ്റി വേണം. അതായത് ഈ വീഡിയോകൾ എങ്ങനെ ലഭ്യമാകുന്നു? ഏതെല്ലാം ഭാഗമാണ് നമ്മൾ കട്ട് ചെയ്ത് എടുക്കേണ്ടത്? കട്ട് ചെയ്തെടുത്ത വീഡിയോകൾ വീണ്ടും റീവാലിഡേറ്റ് ചെയ്യുന്നതെങ്ങനെ? OTRS എന്ന പ്രോസസ് ചെയ്യുന്നതെങ്ങനെ? ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ ക്ലാരിറ്റി വരണം. ഈ കാര്യത്തിൽ എനിക്കുള്ള ഒരു എക്സ്പീഡിയൻസ് കഴിഞ്ഞ വിക്കിമാനിയയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരു ടൂൾ ഞാനും മുജീബും ചേർന്ന് നിർമ്മിക്കുകയുണ്ടായി. വിക്കിമാനിയയുടെ ഒരു ദിവസം നീളമുള്ള വീഡിയോയിൽ നിന്നും ഒരു സെഷൻ വീഡിയോ കട്ട് ചെയ്ത് കോമൺസിൽ അപ്ലോഡ് ചെയ്യുന്ന ഒരു ടൂൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ കാര്യങ്ങൾ ആരോട് ആലോചിക്കണം. എങ്ങനെ മുന്നോട്ട് പോകാം എന്ന നിർദ്ദേശം തരിക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:55, 21 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
::മറുപടി എഴുതിയതിൽ വളരെ നന്ദി. താങ്കളും മുജീബും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ടൂൾ നമ്മുടെ പ്രൊജക്റ്റിന് വളരെയധികം ഉപകാരപ്രദമായിരിക്കും. താങ്കൾ ചോദിച്ച മറ്റ് ചോദ്യങ്ങൾക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകുന്നതിലുപരി താങ്കളും മറ്റ് വിക്കിപ്രവർത്തകരുമായി കൂടി ആലോചിച്ച് വ്യക്തത വരുത്തുന്നതാകും നല്ലത് എന്നാണ് എൻ്റെ അഭിപ്രായം. അടുത്ത വിക്കിമീഡിയൻസ് ഇൻ കേരള മീറ്റിങ്ങിൽ ഇത് ചർച്ചയ്ക്ക് വയ്ക്കാൻ കഴിയുമോ? 
::സഞ്ചാരവുമായി MoU (memorandum of understanding) വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ ഒപ്പിട്ടശേഷം, 10-20 വീഡിയോകൾ അടങ്ങുന്ന ഒരു പൈലറ്റ് അപ്ലോഡ് നടത്തി നോക്കിയിട്ട് പ്രൊജക്റ്റ് വികസിപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കും നല്ലത് എന്നതാണ് എനിക്ക് തോന്നുന്നത്, മറ്റ് അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ പങ്കുവയ്ക്കുമല്ലോ. സഞ്ചാരം വീഡിയോകളിൽ വിക്കിമീഡിയയക്ക് ഉപകാരപ്രദമായവ ഏത്, ആ വീഡിയോകളിൽ ഏത് ഭാഗങ്ങളാണ് മുറിച്ചെടുക്കേണ്ടത് എന്നതൊക്കെ നമ്മൾ തീരുമാനിക്കേണ്ടതാണ്. 
::Wiki Loves Broadcast ലെ മറ്റ് പ്രൊജക്റ്റുകളിൽ നിന്ന് പാഠങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട് OTRS എങ്ങനെ വേണമെന്നത് സഞ്ചാരവുമായി ചർച്ച ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്ക് വിപിന് നേതൃത്വം നൽകാൻ കഴിയേണ്ടതാണ്. 
::റീവാലിഡേഷൻ/അപ്ലോഡ് സന്നദ്ധപ്രവർത്തനമായി ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും ഉചിതം. പക്ഷെ, മറ്റ് ജോലികൾക്ക് വിക്കിമീഡിയൻ ഇൻ റസിഡൻസ് എന്ന റോളിലേക്ക് ഫണ്ടിങ്ങോടുകൂടി കുറച്ച് മാസങ്ങൾ ജോലി ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും ഉത്തമം എന്ന് തോന്നുന്നു, അങ്ങനെയല്ലാതെ ചെയ്യാൻ താല്പര്യമുള്ളവർ ഉണ്ടെങ്കിൽ തീർച്ചയായും അവർക്ക് ജോലി ഏറ്റെടുത്ത് ചെയ്യാവുന്നതാണ്. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 15:48, 21 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)


== വിക്കിമീഡിയ വർക്ക്ഷോപ്പ് 2024 @ തൃശ്ശൂർ ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിക്കി ലൗസ് ഓണവുമായി ബന്ധപെട്ട് [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|വിക്കിമീഡിയ കോമ്മൺസിൽ ഫോട്ടോ കാമ്പയിനും]], [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2024|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ തിരുത്തൽ യജ്ഞവും]] സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്നുവരുകയാണലോ. 

ഇതുമായി ബന്ധപെട്ട് 2024 ഒക്ടോബർ മാസം 12-13 തീയതികളിൽ തൃശ്ശൂരിൽ വെച്ചു ഒരു ഓഫ്‌ലൈൻ വർക്ക്ഷോപ്പ് / തിരുത്തൽ യജ്ഞം നടത്തുവാൻ ആലോചിക്കുന്നു. 

വിക്കി ലൗസ് ഓണം പരിപാടിയുമായി ബന്ധപെട്ട് കോമൺസിൽ വരുന്ന ഓണചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വിക്കിപീഡിയ താളുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക, കൂടാതെ ചിത്രങ്ങളില്ലാത്ത ലേഖനങ്ങളിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുക, വിക്കിമീഡിയ - വിക്കിഡാറ്റ - വിക്കിമീഡിയ കോമൺസ് ടൂളുകൾ പരിചയപ്പെടുത്തുക തുടങ്ങിയവയാണ് മുഖ്യ കാര്യപരിപാടി.

പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വരുന്നവർക്ക് സ്കോളർഷിപ്പുകളുണ്ട്. സ്കോളർഷിപ്പ് ലഭിച്ചാൽ യാത്രയും, താമസവും നൽകുന്നതായിരിക്കും. സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനായി [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdRStE2b8TFcfY6X09ZmYlU2XRz74gciiPhJCe9yBPtwgBhyw/viewform?usp=sf_link ഈ ലിങ്ക്] സന്ദർശിക്കുക. സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി: ഒക്ടോബർ 5, 2024.

വിക്കിപ്രവർത്തകരെ കൂടാതെ, വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതിക്കുറിച്ച് അറിയാനും പഠിക്കാനും താല്പര്യമുള്ളവർക്കും ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാം. പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുള്ളവർക്ക് [[:meta:Event:Wiki Loves Onam 2024/Wikimedia Workshop Thrissur|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ]] ചെയ്‌യാം.

സസ്നേഹം,
[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:19, 23 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

== A2K Monthly Report for August 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We are excited to present our August newsletter, showcasing the impactful initiatives led by CIS-A2K throughout the month. In this edition, you'll find a comprehensive overview of our events and activities, highlighting our collaborative efforts, community engagements, and a sneak peek into the exciting initiatives planned for the coming month.

; In the Limelight- Doing good as a creative person

; Monthly Recap
* Wiki Women Collective - South Asia Call
* Digitizing the Literary Legacy of Sane Guruji
* A2K at Wikimania
* Multilingual Wikisource

;Coming Soon - Upcoming Activities
* Tamil Content Enrichment Meet
* Santali Wiki Conference
* TTT 2024

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/August 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:55, 26 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report for September 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We are thrilled to share our September newsletter, packed with highlights of the key initiatives driven by CIS-A2K over the past month. This edition features a detailed recap of our events, collaborative projects, and community outreach efforts. You'll also get an exclusive look at the exciting plans and initiatives we have in store for the upcoming month. Stay connected with our vibrant community and join us in celebrating the progress we’ve made together!

; In the Limelight- Santali Wiki Regional Conference 2024
; Dispatches from A2K

; Monthly Recap
* Book Lover’s Club in Belagavi
* CIS-A2K’s Multi-Year Grant Proposal
* Supporting the volunteer-led committee on WikiConference India 2025
* Tamil Content Enrichment Meet
* Experience of CIS-A2K's Wikimania Scholarship recipients

;Coming Soon - Upcoming Activities
* Train-the-trainer 2024
* Indic Community Engagement Call
* A2K at Wikimedia Technology Summit 2024

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/September 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:13, 10 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Announcing Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024 &amp; scholarship applications ==

Dear Wikimedians,

We hope you are well. 

We are thrilled to announce the upcoming [[:metawiki:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]], hosted by the [[:metawiki:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers UG]] (aka Indic-TechCom) in collaboration with the [[:metawiki:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians UG]]. The event will take place in Bhubaneswar during 20-22 December 2024.

Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve the experience of contributors and consumers of Wikimedia projects. The event is intended for:

* Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, which includes developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers etc.
* Content contributors having in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc.
* Contributors to any other FOSS community or have participated in Wikimedia events in the past, and would like to get started with contributing to Wikimedia technical spaces.

We encourage you to follow the essential details &amp; updates on Meta-Wiki regarding this event. 

Event Meta-Wiki page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Wikimedia_Hackathon_Bhubaneswar_2024

Scholarship application form: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf07lWyPJc6bxOCKl_i2vuMBdWa9EAzMRUej4x1ii3jFjTIaQ/viewform Click here to apply ]

''(Scholarships are available to assist with your attendance, covering travel, accommodation, food, and related expenses.)''

Please read the application guidance on the Meta-Wiki page before applying.

The scholarship application is open until the end of the day 2 November 2024 (Saturday).
 
If you have any questions, concerns or need any support with the application, please start a discussion on the event talk page or reach out to us contact@indicmediawikidev.org via email.

Best,

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 09:35, 19 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&amp;oldid=25720607 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2025==
വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2025 കൊച്ചിയിൽ വച്ച് നടത്താനുള്ള താത്പര്യം വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസ‌ർഗ്രൂപ്പിന്റെ പേരിൽ പോസ്റ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[:meta:WikiConference_India_2025/City_Selection#Kochi|സിറ്റി ബിഡ് കാണുക]]. നിങ്ങളുടെ പിൻതുണ അറിയിക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:54, 20 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
*{{ശരി}}--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  04:52, 21 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)

=='പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും' - പരിപാടിക്കായി സൈറ്റ് നോട്ടീസ്==

മലയാളം വിക്കിഗ്രന്ഥശാലയിൽ നവംബർ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയിട്ടുള്ള പരിപാടിയാണ് 'പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും'. പ്രസ്തുത പരിപാടി എല്ലാവരിലേക്കും എത്തിക്കുവാനായി പരിപാടിയുടെ വിവരം ഇവിടത്തെ സൈറ്റ് നോട്ടീസിൽ ചേർക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത പരിപാടിയുടെ വിക്കിഗ്രന്ഥശാലയിലെ കണ്ണി - [https://w.wiki/BpRA പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും]. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 17:19, 3 നവംബർ 2024 (UTC)

== A2K Monthly Report for October 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We’re thrilled to share our October newsletter, featuring the impactful work led or support by CIS-A2K over the past month. In this edition, you’ll discover a detailed summary of our events and initiatives, emphasizing our collaborative projects, community interactions, and a preview of the exciting plans on the horizon for next month.

; In the Limelight: TTT
;Dispatches from A2K

; Monthly Recap
* Wikimedia Technology Summit

; Coming Soon - Upcoming Activities
* TTT follow-ups

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/October 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:09, 8 നവംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==മലയാളം വിക്കിവോയേജ് പുനരുജ്ജീവനം==
വളരെ നാളുകളായി മലയാളം വിക്കിവോയേജ് പദ്ധതി ഇൻക്യുബേറ്ററിൽ തുടരുന്നു. അത് പുറത്തിറക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി വിക്കിവോയേജിന്റെ ഒരു പരിശീലന പരിപാടി മാർച്ച് 2025ൽ നടത്താനായി ആലോചിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ നടത്തിപ്പിലേക്കായി ഫെബ്രുവരു-മാർച്ച് 2025 ഗ്രാന്റ് സൈക്കിളിൽ ഒരു റാപ്പിഡ് ഗ്രാന്റ്  വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗമായി സമർപ്പിക്കാനുദ്ദേശിക്കുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആദ്യ ആലോചനകൾ നവംബർ മാസത്തിലെ ഓൺലൈൻ മീറ്റിംഗിൽ ചർച്ചചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്. കൂടുതൽ വിശദമായ ചർച്ചയും നിർദ്ദേശങ്ങളും വിക്കി കോൺഫറൻസ് കേരള 2024ൽ ഡിസംബർ 2024 ൽ ചെയ്യുമെന്നു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:21, 30 നവംബർ 2024 (UTC)

== വിക്കിമാനിയ 2025 ഓറിയന്റേഷൻ പരിപാടി - മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിനുവേണ്ടി ==

എല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം 👋🏼

വിക്കി സം‌രഭങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഉപയോക്താക്കൾക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന ആഗോള സംഗമമാണ്‌ വിക്കിമാനിയ. ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ സ്കോളർഷിപ്പ് നൽകുന്നുണ്ട്.

വിക്കിമാനിയ 2025 സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കുന്നതിൽ മലയാളം കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളെ സഹായിക്കാൻ ഒരു ഓറിയൻ്റേഷൻ കോൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നു. ഈ സെഷനിൽ മുൻ സ്കോളർഷിപ്പ് ലഭിച്ചവരുടെ അനുഭവങ്ങളും സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ഘട്ടങ്ങളുടെ ഒരു അവലോകനവും ഉൾപ്പെടും.

സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി ഡിസംബർ 8 ആണ്.

* തീയതി: ഡിസംബർ 1, 2024
* സമയം: വൈകുന്നേരം 8:30-9:15 വരെ
*  ഇവൻ്റ് പേജ്: https://w.wiki/CEon


മുൻകാലങ്ങളിൽ സ്കോളർഷിപ്പ്  ലഭിച്ചവരെയും ഈ വർഷം വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും ഈ കോളിൽ ചേരാനും മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ഞങ്ങൾ ക്ഷണിക്കുന്നു.

പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് ഇവന്റ് പേജിൽ ചേർക്കുക.

നിങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങളോ നിർദ്ദേശങ്ങളോ പങ്കിടാൻ മടിക്കേണ്ടതില്ല..
വിക്കിമാനിയ 2025-ലേക്ക് നമ്മുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യം കൊണ്ടുവരാൻ നമുക്ക് ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാം. 🌍

സ്നേഹപൂർവം,&lt;/br&gt;
[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 13:53, 1 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

==വിക്കിമാനിയ 2027-2028 താത്പര്യ പ്രകടനം==
വിക്കിമാനിയ സ്റ്റീയറിംഗ് കമ്മറ്റി 2027, 2028 എന്നീവർഷങ്ങളിലേക്കുള്ള വിക്കിമാനിയ നടത്തുവാനായി പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളിൽനിന്നും താത്പര്യപത്രം ക്ഷണിച്ചിരിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നും [[:meta:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|ഇന്ത്യയിൽ വച്ച് വിക്കിമാനിയ നടത്തുവാനായുള്ള താത്പര്യം]] പ്രകടിപ്പിക്കുവാനാഗ്രഹിക്കുന്നു. വിക്കിമാനിയ ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുമായും തെക്കൻ ഏഷ്യയിലെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെ പ്രാദേശിക ഗ്രൂപ്പുകളുമായും ചേർന്നാണ് നടത്താൻ കഴിയുക. ഈ വിഷയത്തിൽ നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായമറിയിക്കുക. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ [[:m:Wikimania_2027|മെറ്റാ താളിലും]]  [[:wikimania:Wikimania:Expressions_of_Interest|വിക്കിമാനിയ വിക്കിയിലും]] [https://diff.wikimedia.org/2024/12/02/host-wikimania-2027-and-beyond-open-call-for-wikimedia-organizers/ ഡിഫ് പോസ്റ്റിലും] ലഭ്യമാണ്. ഇതിനായി നിങ്ങളുടെ പിൻതുണ അറിയിക്കാനും സാധിക്കുന്നതാണ്. 

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 08:41, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
: പൂർണ്ണപിന്തുണ. 2025 ലെ വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യയുടെ ബിഡിൽ നമ്മൾ പങ്കെടുക്കുകയും കൊച്ചിയിൽ വച്ച് ഇന്ത്യ സമ്മേളനം നടത്താനായി  നമ്മൾ ഒരുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. 2027 ലേയ്ക്ക് വിക്കിമാനിയ നടത്താൻ സാധിക്കുന്ന ഒരു സമൂഹമായി വളരാൻ ശ്രമിക്കുക എന്നത് തന്നെ ഒരു വലിയ കാര്യമായി. 2015ൽ ഞാൻ ആദ്യമായി ഒരു വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുത്ത് മെക്സിക്കോയിൽനിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ കണ്ട ഒരു സ്വപ്നമാണ്, ഇതുപോലെ ഒരു അന്താരാഷ്ട്രപരിപാടി എന്നാണ് നമ്മുടെ നാട്ടിലും സംഘടിപ്പിക്കാനാകുക എന്നത്. അത്തരത്തിലുള്ള ഓരോരുത്തരുടെയും സ്വപ്നത്തിനായി ആളുകളെ സംഘടിപ്പിക്കാനും ഇന്ത്യൻ ഭാഷാ വിക്കിസമൂഹങ്ങൾക്കിടയിലെ നേതൃത്വപരമായ ശ്രമങ്ങൾക്കും  എല്ലാ ആശംസകളും പിന്തുണകളും. --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 12:46, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

== [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedians, 

We are excited to '''Initiate the discussions about India’s potential bid to host [[:m:Wikimania 2027|Wikimania 2027]]''', the annual international conference of the Wikimedia movement. This is a call to the community to express interest and share ideas for organizing this flagship event in India.

Having a consortium of a good number of country groups, recognised affiliates, thematic groups or regional leaders primarily from Asia for this purpose will ultimately strengthen our proposal from the region. This is the first step in a collaborative journey. We invite all interested community members to contribute to the discussion, share your thoughts, and help shape the vision for hosting Wikimania 2027 in India.

Your participation will ensure this effort reflects the strength and diversity of the Indian Wikimedia community. Please join the conversation on [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation#Invitation to Join the Conversation|Meta page]] and help make this vision a reality!

Regards,
&lt;br&gt;
[[:m:Wikimedians of Kerala|Wikimedians of Kerala User Group]] and [[:m:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians User Group]]
&lt;br&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 15:14, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_VPs&amp;oldid=27906962 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report – November 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We’re excited to bring you the November edition of the CIS-A2K newsletter, highlighting our impactful initiatives and accomplishments over the past month. This issue offers a comprehensive recap of our events, collaborative projects, and community engagement efforts. It also provides a glimpse into the exciting plans we have lined up for the coming month. Stay connected with our vibrant community as we celebrate the progress we’ve made together!

; In the Limelight: Tulu Wikisource

; Dispatches from A2K 
; Monthly Recap

* Learning hours Call
* Dandari-Gussadi Festival Documentation, Commons Education Project: Adilabad
* Executive Directors meeting at Oslo

; Coming Soon - Upcoming Activities
* Indic Wikimedia Hackathon 2024
* Learning Hours

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/November 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Warm regards,
CIS-A2K Team [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:46, 10 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2024==
വിക്കി കോൺഫറൻസ് കേരള 2024 തൃശൂരിൽ വച്ച് നടക്കുന്നു. ഈ പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനുള്ള അവസാന ദിവസം 19 ഡിസംബർ 2024 വരെ നീട്ടിയിരിക്കുന്നു. രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ [ https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGM52u5Igbv-xRt15V0XkS5czgktwF_WDWj5VoBJQYC8VWFg/viewform?usp=dialog ഈ ഫോം] പൂരിപ്പിക്കുക. വിശദവിവരങ്ങൾക്ക് [[:meta:WikiConference Kerala 2024|മെറ്റാ താൾ സന്ദർശിക്കുക]]

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28074658 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Biplab Anand@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report – December 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

Happy 2025! We are thrilled to share with you the December edition of the CIS-A2K Newsletter, showcasing our initiatives and achievements from the past month. In this issue, we offer a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Additionally, we provide a preview of the exciting plans we have in store for the upcoming month. Stay connected with our dynamic community as we celebrate the progress we’ve made together!

; In the Limelight: Santali Food Festival

; Dispatches from A2K 
; Monthly Recap

* Learning hours Call
* Indic Wikimedia Hackathon 2024
* Santali Food Festival

; Coming Soon - Upcoming Activities
* She Leads Bootcamp

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/December 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Warm regards,
CIS-A2K Team 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:11, 12 ജനുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിമാനിയ 2027 ഇന്ത്യയിൽ വച്ച് നടത്താനുള്ള പ്രപ്പോസൽ ആലോചനായോഗം==
2027 ലെ വിക്കിമാനിയ ഇന്ത്യയിൽ വച്ചുനടത്തുന്നതിനായുള്ള  പ്രപ്പോസൽ തയ്യാറാക്കുന്നതിനോടനുബന്ധിച്ച് തെക്കൻ ഏഷ്യയിലെ വിവിധ വിക്കികമ്യൂണിറ്റികളുടെ അഭിപ്രായരൂപീകരണത്തിനുമായുള്ള ഒരു യോഗം 15 ജനുവരി 2025 ന് 7pm മുതൽ 8pm വരെ ഗൂഗിൾ മീറ്റായി നടത്തുന്നു. വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരളയും ഒഡിയ വിക്കിമീഡിയൻസ് യൂസർഗ്രൂപ്പും ചേർന്നാണ്  ഇതിനായുള്ള ആദ്യത്തെ ആലോചനകൾ നടത്തിയത്. മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിലെ എല്ലാവരേയും ഈ യോഗത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നു.

*തീയ്യതി : 15 ജനുവരി 2025
*സമയം: 7pm മുതൽ 8pm വരെ
*സ്ഥലം:  ഗൂഗിൾ മീറ്റ് - https://meet.google.com/sns-qebp-hck
*കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ  : https://meta.wikimedia.org/wiki/Expressions_of_Interest_to_host_Wikimania_2027_in_India:_Initial_conversation

എന്ന്,
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിനുവേണ്ടി
--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 19:20, 13 ജനുവരി 2025 (UTC)

== അഞ്ച് ഭാഷകളിലുള്ള പുതിയ വീഡിയോകൾ ==
Hi all, a project I led is almost complete, creating nearly [[:commons:Category:OpenSpeaks_Archives|20 videos in five low-resource languages]]. These languages, Kusunda, Ho, Bonda, and Baleswari-Odia, have few resources and are covered less in Wikipedia. I want to share them with you. I would appreciate it if you could use them in relevant Malayalam Wikipedia articles. Thanks!

മലയാളം (യന്ത്ര വിവർത്തനത്തിലൂടെ എഴുതിയത്): നമസ്കാരം! അഞ്ച് ഭാഷകളിലായി [[:commons:Category:OpenSpeaks_Archives|~ 20 വീഡിയോകൾ]] സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രോജക്റ്റിന് ഞാൻ നേതൃത്വം നൽകി. കുസുന്ദ, ഹോ, ബോണ്ട, വാൻ-ഗുജ്ജാരി, ബാലേശ്വരി-ഒഡിയ എന്നീ ഭാഷകൾക്ക് വിഭവങ്ങൾ കുറവാണ്. അവ നിങ്ങളുമായി പങ്കിടാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പ്രസക്തമായ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളിൽ അവ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ ഞാൻ അതിനെ അഭിനന്ദിക്കുന്നു. നന്ദി!

--[[ഉപയോക്താവ്:Psubhashish|Psubhashish]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Psubhashish|സംവാദം]]) 00:25, 21 ജനുവരി 2025 (UTC)

== New Wikimedia Campaign Launching Tomorrow: Indic Writing Systems Campaign 2025 ==

Dear Wikimedians,

We are excited to announce the launch of the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025|Indic writing systems campaign 2025]], which will take place from 23 January 2025 (World Endangered Writing Day) to 21 February 2025 (International Mother Language Day). This initiative is part of the ongoing efforts of [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems|WikiProject writing Systems]] to raise awareness about the documentation and revitalization of writing systems, many of which are currently underrepresented or endangered.

Representatives from important organizations that work with writing systems, such as Endangered Alphabets and the Script Encoding Initiative, support the campaign. The campaign will feature two primary activities focused on the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Lists|list of target scripts]]:

* '''Wikidata Labelathon''': A focused effort to improve and expand the information related to South Asian scripts on Wikidata.

* '''Wikipedia Translatathon''': A collaborative activity aimed at enhancing the coverage of South Asian writing systems and their cultural significance on Wikipedia.


We are looking for local organizers to engage their respective communities. If you are interested in organizing, kindly sign-up [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Local Organizers|here]]. We also encourage all Indic Wikimedians to [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Participate|join us]] in this important campaign to help document and celebrate the diverse writing systems of South Asia. 


Thank you for your support, and we look forward to your active participation. 

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:29, 22 ജനുവരി 2025 (UTC)
Navya sri Kalli
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&amp;oldid=22433435 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2025== 

പ്രിയമുള്ളവരേ,

റമദാൻ മാസത്തിൽ ആചരിക്കുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന ആചാരങ്ങളും പാരമ്പര്യങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനും പങ്കിടുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു വാർഷിക ആഗോള മത്സരമാണ് 'വിക്കി ലൗസ് റമദാൻ' അഥവാ 'വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു'.

2025 ലെ പതിപ്പ് ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെ 32 രാജ്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക ആചാരങ്ങൾ, ഇസ്ലാമിക പൈതൃകം, പ്രധാന ഇസ്ലാമിക വ്യക്തികളുടെ ജീവചരിത്രങ്ങൾ എന്നിവ വിക്കിയിൽ വ്യാപിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം.

വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിബുക്കുകൾ, വിക്കിവോയേജ് തുടങ്ങിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലായി 26-ലധികം ഭാഷകളിൽ സംഭാവനകൾ ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ് ഇതിലൂടെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.

ഓൺലൈൻ പരിപാടികളിലൂടെയും പരിശീലന സെഷനുകളിലൂടെയും, വൈവിധ്യമാർന്ന സമൂഹങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്താത്തുവാനും അറിവ് പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും വിവിധ സംസ്കാരകങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം വളർത്തുവാനുമാണ് WLR 2025-ലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. വിക്കിമീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ റമദാൻ പാരമ്പര്യങ്ങളുടെയും ഇസ്ലാമിക പൈതൃകത്തിന്റെയും പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ഈ മത്സരം 2025 ഫെബ്രുവരി 25 മുതൽ ഏപ്രിൽ 15 വരെയാണ് സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാവാൻ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയാണ്..

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് പദ്ധതി പേജ് സന്ദർശിക്കുക, പദ്ധതിയിൽ പങ്കാളികളാവുക:

https://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി_റമദാനെ_സ്നേഹിക്കുന്നു_2025/പങ്കെടുക്കുന്നവർ

-വിക്കി ലൗസ് റമദാൻ സംഘാടക സമിതി, മലയാളം വിക്കിമീഡിയ

--[[ഉപയോക്താവ്:Erfanebrahimsait|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;'''ഇർഫാൻ ഇബ്രാഹിം സേട്ട്'''&lt;/font&gt;]] 09:33, 11 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)

== A2K Monthly Newsletter – January 2025 ==

Dear Wikimedians,

We are delighted to share the January edition of the CIS-A2K Newsletter, highlighting our initiatives and accomplishments from the past month. This issue features a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Plus, get a sneak peek at the exciting plans we have for the upcoming month. Let’s continue strengthening our community and celebrating our collective progress!

;In the Limelight

* Wikipedia and Wikimedia Commons App Usage in India: Key Insights and Challenges

;Dispatches from A2K

;Monthly Highlights
* Learning Hours Call
* She Leads Bootcamp 2025
* Wikisource Reader App

; Coming Soon – Upcoming Activities
* Participation in Wikisource Conference
* Second Iteration of She Leads

Please read the full newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/January 2025|here]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Looking forward to another impactful year ahead!

Regards,
CIS-A2K Team [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:34, 12 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=28096022 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Editing contest about Norway ==
Hello! Please excuse me from writing in English. If this post should be posted on a different page instead, please feel free to move it (or tell me to move it).

I am Jon Harald Søby from the Norwegian Wikimedia chapter, [[wmno:|Wikimedia Norge]]. During the month of April, we are holding [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04|an editing contest]] about India on the Wikipedias in [[:nb:|Norwegian Bokmål]], [[:nn:|Norwegian Nynorsk]], [[:se:|Northern Sámi]] and [[:smn:|Inari Sámi]]̩, and we had the idea to also organize an &quot;inverse&quot; contest where contributors to Indian-language Wikipedias can write about Norway and Sápmi.

Therefore, I would like to invite interested participants from the Malayalam-language Wikipedia (it doesn't matter if you're from India or not) to join the contest by visiting [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04/For Indians|this page in the Norwegian Bokmål Wikipedia]] and following the instructions that are there.

Hope to see you there! [[ഉപയോക്താവ്:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jon Harald Søby (WMNO)|സംവാദം]]) 09:09, 4 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
== വിക്കിഗ്രന്ഥശാല കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025 ==
മലയാളം വിക്കിസോഴ്സിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥശാലാപ്രവർത്തകരുടെ ഒരു പൊതു ഒത്തുചേരൽ ഏപ്രിൽ 18,19 തിയ്യതികളിലായി  തൃശ്ശൂരിലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി ചങ്ങമ്പുഴ ഹാളിൽ വച്ച് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ [[S:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025|വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025]] ലഭ്യമാണ്.--[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 19:33, 12 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)

== Invitation for the next South Asia Open Community Call (SAOCC) with a focus on WMF's Annual Plans (27th April, 2025) ==

Dear All,

The [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call (SAOCC)]] is a monthly call where South Asian communities come together to participate, share community activities, receive important updates and ask questions in the moderated discussions. 

The next SAOCC is scheduled for 27th April, 6:00 PM-7:00 PM (1230-1330 UTC) and will have a section with representatives from WMF who will be sharing more about their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|Annual Plans]] for the next year, in addition to Open Community Updates. 

We request you all to please attend the call and you can find the joining details [https://meta.wikimedia.org/wiki/South_Asia_Open_Community_Call#27_April_2025 here]. 

Thank you! [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:25, 14 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Update from A2K team: May 2025 ==

Hello everyone,

We’re happy to share that the ''Access to Knowledge'' (A2K) program has now formally become part of the '''Raj Reddy Centre for Technology and Society''' at '''IIIT-Hyderabad'''. Going forward, our work will continue under the name [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]].

The new team includes most members from the former A2K team, along with colleagues from IIIT-H already involved in Wikimedia and Open Knowledge work. Through this integration, our commitment to partnering with Indic Wikimedia communities, the GLAM sector, and broader open knowledge networks remains strong and ongoing. Learn more at our Team’s page on Meta-Wiki.

We’ll also be hosting an open session during the upcoming [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] on 6 - 7 pm, and we look forward to connecting with you there.

Thanks for your continued support! Thank you 

Pavan Santhosh,

On behalf of the Open Knowledge Initiatives Team.
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 📣 Announcing the South Asia Newsletter – Get Involved! 🌏 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Hello Wikimedians of South Asia! 👋

We’re excited to launch the planning phase for the '''South Asia Newsletter''' – a bi-monthly, community-driven publication that brings news, updates, and original stories from across our vibrant region, to one page!

We’re looking for passionate contributors to join us in shaping this initiative:

* Editors/Reviewers – Craft and curate impactful content
* Technical Contributors – Build and maintain templates, modules, and other magic on meta.
* Community Representatives – Represent your Wikimedia Affiliate or community

If you're excited to contribute and help build a strong regional voice, we’d love to have you on board!

👉 Express your interest though [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfhk4NIe3YwbX88SG5hJzcF3GjEeh5B1dMgKE3JGSFZ1vtrZw/viewform this link].

Please share this with your community members.. Let’s build this together! 💬

This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at 15:42, 6 ജൂൺ 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&amp;oldid=25720607 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള - പ്രതിമാസ യോഗം - ജൂൺ 2025 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന ശനിയാഴ്ച [[:m:Wikimedians of Kerala|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള]] യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ [[metawiki:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|പ്രതിമാസ യോഗം ഓൺലൈനായി]] നടത്തുന്നു. 

നിലവിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളെയും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു.
* തീയതി: 28 ജൂൺ 2025, ശനിയാഴ്ച
* സമയം: വൈകുനേരം 07:30 മുതൽ 08:30 വരെ
ഈ വരുന്ന യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനും വിവരങ്ങൾ ഇമെയിൽ വഴി ലഭിക്കുന്നതിനും [[പ്രത്യേകം:RegisterForEvent/1785|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]].- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 07:27, 25 ജൂൺ 2025 (UTC)
== വിക്കി എക്‌സ്‌പ്ലറേഷൻ മലപ്പുറം ==

വിക്കി എക്‌സ്‌പ്ലറേഷൻ മലപ്പുറം എന്ന പേരിൽ പുതിയൊരു വിക്കിമീഡിയ സംരംഭത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കുന്നു. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ *ബസ്‌സ്റ്റോപ്പുകളും ബസ്‌സ്റ്റാന്റുകളും* ഫോട്ടോ രൂപത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തി അവ *വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ* സ്വതന്ത്ര ലൈസൻസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യുകയാണ് ലക്ഷ്യം.

📍ഈ പദ്ധതി പൊതുഗതാഗത സൗകര്യങ്ങളുടെ ദൃശ്യ രേഖയ്ക്കും അറിവിന്റെ ശേഖരണത്തിനും വലിയ സഹായം ചെയ്യും.

*🔸 നിങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടത്:*  
– മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ബസ്‌സ്റ്റോപ്പുകളും സ്റ്റാന്റുകളും ഫോട്ടോയെടുക്കുക  
– ചിത്രങ്ങൾ കോമൺസിൽ ശരിയായ വിവരണത്തോടെയും വിഭാഗത്തോടെയും അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യുക  
– ആവശ്യമുള്ളവർക്കായി വിക്കിപീഡിയ താളുകളിൽ ഈ ചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാം

*ഈ ദൃശ്യ പര്യടനത്തിൽ പങ്കാളിയാവാൻ നിങ്ങളേയും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു!*  
കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ബന്ധപ്പെടുക:  
[[ഉപയോക്താവ്:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kamarudheenelankur|സംവാദം]])
==വിക്കി മീഡിയ പരിശീലനം==

പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളേ...
വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങൾ മാധ്യമ പ്രവർത്തകർക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തുകയെന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്കായി ഒരു പരിശീലന പരിപാടി സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.വിശദ വിവരങ്ങൾക്കായി താഴെയുള്ള മെറ്റ പേജ് സന്ദർശിക്കുക.

https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Newsroom_to_commons


താൽപ്പര്യമുള്ളവർ പങ്കെടുക്കുമല്ലോ...
[[ഉപയോക്താവ്:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kamarudheenelankur|സംവാദം]])

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള - പ്രതിമാസ യോഗം - ജൂലൈ 2025 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന ശനിയാഴ്ച വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗം ഓൺലൈനായി നടത്തുന്നു.

നിലവിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളെയും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

* തീയതി: 26 ജൂലൈ 2025, ശനിയാഴ്ച
* സമയം: വൈകുനേരം 07:30 മുതൽ 08:30 വരെ

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/July_2025|ഈ താൾ]] സന്ദർശിക്കുക. ഈ വരുന്ന യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനും വിവരങ്ങൾ ഇമെയിൽ വഴി ലഭിക്കുന്നതിനും [[Special:RegisterForEvent/1898|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ]] ചെയ്യുക.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 06:33, 24 ജൂലൈ 2025 (UTC)

== 2025 ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റീസ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് – സ്ഥാനാർത്ഥി ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

[[:m:Wikimedians of Kerala|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്]] വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റീസ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ സ്ഥാനാർത്ഥി ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് പ്രക്രിയയിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള യോഗ്യതയുണ്ട്. 12 സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ നിന്ന്, ബോർഡിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കനുസൃതമായി പരമാവധി 6 പേരെ യൂസർഗ്രൂപ്പിന് ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് ചെയാൻ സാധിക്കും.

യൂസർഗ്രൂപിന്റെ ഭാഗമായി സ്ഥാനാർത്ഥികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ്, നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം ശേഖരിക്കാൻ ഈ ഗൂഗിൾ ഫോമിൽ നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ നൽകുമല്ലോ.. താങ്കൾ [[:m:Wikimedians of Kerala/Members|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപിന്റെ അംഗമാണെങ്കിൽ]], താങ്കൾക്ക് ഇതിൽ വോട്ട് ചെയ്‌യാം. 

🔗 https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfnUTRD02ER8iBba7mmFF_mx0mYC8RxG2ODaDx8h-TWkKU7_w/viewform

⏰ 2025 ജൂലൈ 28 രാത്രി 11:59 IST-ക്ക് മുമ്പ് ഫോർം സമർപ്പിക്കണം.

നന്ദി!
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന് വേണ്ടി
&lt;br&gt;
– [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 14:46, 28 ജൂലൈ 2025 (UTC)

== Call for Expression of Interest – Advanced Train the Trainer 2025 (ATTT) ==

''Sorry for writing in English. Please feel free to translate it into your language.''

The [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]] (OKI) team at IIIT-Hyderabad is organising [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer (ATTT) 2025]], tentatively in the second week of October 2025 at IIIT-Hyderabad. 

The program is for experienced Wikimedians who have attended TTT earlier and wish to deepen their leadership, thematic expertise, and practical skills. It will run in parallel [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Tracks|tracks]]: 

* ''' Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Measure, analyse, and communicate the impact of Wikimedia initiatives. 
* '''Project Design Challenge''' – Develop a 3-month project with mentoring and planning tools. 

Info about the event:
* Deadline: 20 August 2025 
* Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]

If you cannot apply directly on Meta, email your proposal (following the Meta template) with a valid reason to nitesh@research.iiit.ac.in. 

— Open Knowledge Initiatives Team, IIIT-Hyderabad 

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:00, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Expression of Interest Extended: Advanced Train the Trainer 2025 ==

Dear all,

We are pleased to inform you that the deadline to submit your Expression of Interest has been extended until '''26 August'''. The [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer]] (ATTT) 2025 will be held on '''10, 11, and 12 October 2025 at IIIT-Hyderabad'''.
ATTT is designed for experienced Wikimedians who have or have not previously participated in Train the Trainer, but wish to develop further their leadership, thematic expertise, and practical application skills. The training will run in two thematic tracks:
* '''Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Learn to measure, analyse, and narrate the impact of Wikimedia initiatives through hands-on labs and peer feedback.
* '''Project Design: From Learning to Action''' – Work on a 3-month project with mentoring and planning tools, turning learning into impactful, context-driven initiatives.
**  Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]
**  Deadline to apply (extended): 26 August 2025
**  Event Dates: 10-12 October 2025
We will share further updates with you soon.

''Note: If you are unsure about which track to choose, please still submit your application by answering the questions thoroughly. Our team will review it and assign you to the most suitable track. If you are not comfortable applying directly on Meta, you may send your proposal (using the Meta template and with a valid reason) to nitesh@research.iiit.ac.in. If selected, the OKI team will publish it on Meta on your behalf.''

We look forward to receiving your applications and working together to shape impactful Wikimedia leadership! 

Regards,  

Open Knowledge Initiatives Team

IIIT-Hyderabad 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:42, 20 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Final Call: Apply for Advanced Train the Trainer 2025 by Today ==

Dear all,

This is a kind reminder that today is the '''last day''' to submit your '''Expression of Interest for Advanced Train the Trainer 2025'''. If you are interested, we warmly encourage you to complete your application at the earliest using the link below: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Here]]

''Please note that we will not be able to accommodate requests for reopening the form after the deadline. Once submissions close, our team will begin the review process.''

We look forward to your participation and thank you for your continued interest in strengthening leadership within our communities.

Regards, IIITH-OKI 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:35, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ജന്മദിനാഘോഷം 2025 ==
മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ 23-ാമത് ജന്മദിനാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച്. ഈ പരിപാടി എല്ലാവർഷത്തെയും പോലെ വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ വാർഷികസമ്മേളനത്തോടനുബന്ധിച്ച് തൃശൂരിൽ നടത്താമെന്ന് വിചാരിക്കുന്നു. ഇതോടനുബന്ധിച്ച് വന്നുചേരുന്ന ചെലവകൾക്കായി ഒരു റാപ്പിഡ് ഗ്രാന്റ് ഇന്ത്യ റാപ്പിഡ് പ്രോഗ്രാം വഴി അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇതുമായിബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാകുന്ന മുറക്ക് അറിയിക്കുന്നതാണ്. നിർദ്ദേശങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും ക്ഷണിക്കുന്നു. -- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:46, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)

==അറിയിപ്പ്==
നമസ്കാരം, സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ പങ്കാളിത്തം ലഭിക്കുന്നതിനായി, മലയാളം വികിബുക്ക്സിൽ എന്റെ ഭരണാധികാരാവകാശ (അഡ്മിന്ഷിപ്പ്) അഭ്യർത്ഥന ഇവിടെ പോസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നു. ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ച ഇവിടെ കാണാം: [https://ml.wikibooks.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%A0%E0%B4%B6%E0%B4%BE%E0%B4%B2:%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B5%BC%E2%80%8C%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%95%E0%B5%BC#%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B5%BC%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%95_%E0%B4%AA%E0%B4%A6%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%85%E0%B4%AA%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B4%95%E0%B5%BE_-_Requests_for_Sysop_status ലിങ്ക്].--[[ഉപയോക്താവ്:Plutus|Plutus]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Plutus|സംവാദം]]) 09:11, 9 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)

== Proposal: Culture Exchange – October 2025 ==
Dear all,

I would like to propose organizing [[m:Culture_Exchange|'''Culture Exchange''']] on Malayalam Wikipedia during the month of October 2025.  

For the first phase, three regions will be included: Bangladesh, Ukraine, and the Indian state of Kerala. The main rules are:  
* Participants on the Malayalam Wikipedia will not write articles related to Kerala.  
* Similarly, no one will write about their own language or culture.  

This way, we will create and improve articles about each other’s cultures, making the knowledge exchange more diverse and enriching.  

I would appreciate hearing the community’s feedback. If there is consensus, we can start the event in October itself.  

Ping {{re|Ranjithsiji|Akbarali}}

Thank you. [[ഉപയോക്താവ്:ZI Jony|ZI Jony]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ZI Jony|സംവാദം]]) 14:28, 10 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)

== [[:wikimania:2026|വിക്കിമാനിയ 2026]] സ്കോളർഷിപ്പുകൾ ==

21-ാമത് വിക്കിമാനിയ 2026 ജൂലൈ 21 മുതൽ 25 വരെ ഫ്രാൻസിലെ പാരീസിൽ നേരിട്ടും ഓൺലൈനായും നടത്താൻ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. വിക്കിപീഡിയയുടെ 25-ാം വാർഷികാഘോഷവും ഇതുമായി ബന്ധപെട്ട് നടത്തുന്നു.

2026-ലെ വിക്കിമാനിയയിൽ നേരിട്ട് പങ്കെടുക്കാൻ സ്കോളർഷിപ്പുകൾക്ക് ഇപ്പോൾ അപേക്ഷിക്കാം..

🗓️ അപേക്ഷാ ഫോം: സെപ്റ്റംബർ 10 – ഒക്ടോബർ 31, 2025 വരെ തുറന്നിരിക്കും.

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ഈ താൾ സന്ദർശിക്കുക: https://wikimania.wikimedia.org/wiki/2026:Scholarships

- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 14:26, 29 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)
==മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ജന്മദിനാഘോഷം 2025==
വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരളയോടനുബന്ധിച്ച് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ 23-ാം ജന്മദിനാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. വിശദവിവരങ്ങൾ [[:meta:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|മെറ്റാ താളിൽ]] ലഭ്യമാണ്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സ്കോളർഷിപ്പ് ക്ഷണിച്ചിട്ടുണ്ട്. 
[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfUXAe-o7hu5sx0mbaSwkuUPqoExpd6VwlPthkojjy6bHLrKA/viewform?usp=dialog സ്കോളർഷിപ്പ് ഫോം ഇവിടെ] അപേക്ഷാ ഫോം സ്വീകരിക്കുന്ന അവസാനതീയ്യതി 10 ഡിസംബർ 2025 ആണ്.

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 10:41, 27 നവംബർ 2025 (UTC)

==വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള 2024-25 പ്രവർത്തനറിപ്പോർട്ട്==
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർ ഗ്രൂപ്പിന്റെ 2024-25 പ്രവർത്തനറിപ്പോർട്ടിന്റെ [[:meta:Wikimedians of Kerala/Annual Report 2024-25|കരട് രൂപം]] തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഈ കരട് വായിച്ചുനോക്കാനും അഭിപ്രായങ്ങൾ അറിയിക്കാനും ഇതിൽ ഏതെങ്കിലും പദ്ധതികളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരം വിട്ടുപോയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അറിയിക്കാനും താത്പര്യപ്പെടുന്നു. എത്രയും വേഗം റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ടതിനാൽ ഈ കാര്യം ഗൗരവത്തിലെടുക്കാനും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. 

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:47, 29 നവംബർ 2025 (UTC)
== [[ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം]] ==
ദയവായി ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ഇത് ഇല്ലാതാക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുക.-[[ഉപയോക്താവ്:Baangla|Baangla]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Baangla|സംവാദം]]) 17:07, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-ലേക്കുള്ള സ്കോളർഷിപ്പ് അപേക്ഷകൾ ക്ഷണിക്കുന്നു ==

എല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം,

വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-ൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനുള്ള സ്കോളർഷിപ്പ് അപേക്ഷകൾ ഇപ്പോൾ സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. 2026 സെപ്റ്റംബർ 4 മുതൽ 6 വരെ നമ്മുടെ കൊച്ചിയിലാണ് കോൺഫറൻസ് നടക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യയിലെയും ദക്ഷിണേഷ്യയിലെയും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെയും വിക്കിപീഡിയർ, കമ്മ്യൂണിറ്റി സംഘാടകർ, മറ്റ് സംഭാവനകൾ നൽകുന്നവർ എന്നിവർ ഒത്തുചേരുന്ന വേദിയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ. സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാന പ്രസ്ഥാനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നതിനും സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനുമുള്ള ഒരിടമാണിത്.

വിക്കിമീഡിയ സംരംഭങ്ങളിൽ സജീവമായി ഇടപെടുന്നവർക്കും കൂട്ടായ്മ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുന്നവർക്കും സ്കോളർഷിപ്പിനായി അപേക്ഷിക്കാവുന്നതാണ്. വിശദമായ അറിയിപ്പ് ഇവിടെ വായിക്കാം. 🙂

'''അപേക്ഷിക്കേണ്ട അവസാന തീയതി:''' 15 ഏപ്രിൽ 2026, 11:59 p.m. IST

'''അപേക്ഷിക്കാനുള്ള ലിങ്ക്:''' https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform 

'''കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്:''' [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|മെറ്റാ വിക്കി താൾ]] സന്ദർശിക്കുക

ഈ അറിയിപ്പ് നിങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയിലെ മറ്റുള്ളവരുമായും പങ്കുവെക്കുമല്ലോ.

നന്ദി,

'''വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 സംഘാടക സമിതി'''

-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 21:09, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:41, 5 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Invitation to participate in Abstract Wikipedia pilot ==
Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia.

[[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be output into many languages using Wikifunctions. This approach allows Wikipedia communities to leverage these articles to expand content and close the existing knowledge gaps between different language versions of Wikipedia.

We would love to explore working with you as a pilot community for Abstract Wikipedia, especially given your current work with Wikidata lexemes and Wikifunctions functions. These two aspects are the cornerstone of Abstract Wikipedia, as it combines them to create language-independent articles.

With this in mind, we would like to hear your thoughts on a few questions:

# Are you interested in participating in an Abstract Wikipedia pilot? This would mean that abstract content from Abstract Wikipedia could be integrated into your Wikipedia, in place of currently non-existing. Your community will be in full control of which articles to integrate.
# Would you be open to working with our partners in Wikimedia Deutschland to improve coverage of Wikidata lexemes in your language? This would involve creating missing lexemes, fixing issues on existing lexemes, adding forms and senses, improving overall quality, and linking them to Wikidata Items.
# Would you be interested in working with the Wikifunctions community to improve coverage of language functions in your language? Or would you be interested in collaborating with a partner to do so?
# Does an affiliate or group in your community currently have funding (General Support Fund, Rapid Fund etc.) to organize any workshops or events for you to engage your community?

We want to stress again that your community will remain fully in control of its content, as existing local articles would never be replaced, and contributors could improve shared content from Abstract Wikipedia.

Thank you in advance for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. -- [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 11:41, 13 മേയ് 2026 (UTC)

:Hello @[[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]
:Thank you for reaching out and also sharing the invitation to Wikimedians of Kerala UG over Email.
:From our side, we are interest in '''learning more about and exploring the possibility of participating in Abstract Wikipedia pilot initiative'''. Regarding Wikidata Lexemes and Wikifunctions, some of the members of our community have already been involved in activities related to both areas, and we see value in further strengthening language resources for Malayalam. We would be interested in exploring collaborations to improve lexeme coverage, quality, forms, senses and connections with Wikidata items. We would welcome discussions on expanding language-related functions and identifying areas where community members can contribute and also collaborating with partners. Yes, our UG have running General Support Fund for our planned activities. We can facilitate workshops, training sessions if required with the support from Abstract Wikipedia team or with the support from the partners. Let us know how we are going to proceed with this. - [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 07:14, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)
::@[[ഉപയോക്താവ്:Gnoeee|Gnoeee]] This is fantastic! Thank you very much for your appreciation! We'll keep in touch for the next steps. [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 09:27, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)
:{{support}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:33, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:02, 17 മേയ് 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-നുള്ള സ്വന്തം ചെലവിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള രജിസ്ട്രേഷനും (Self-Funded Registration) അവതരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള (Call for Submissions) അവസരവും ഇപ്പോൾ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് സന്തോഷത്തോടെ അറിയിക്കുന്നു. ==

പ്രിയ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളേ,

വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-നുള്ള സ്വന്തം ചെലവിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള രജിസ്ട്രേഷനും (Self-Funded Registration) അവതരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള (Call for Submissions) അവസരവും ഇപ്പോൾ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് സന്തോഷത്തോടെ അറിയിക്കുന്നു.

2026 സെപ്റ്റംബർ 4 മുതൽ 6 വരെ കൊച്ചിയിൽ വച്ചാണ് വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 നടക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിലും ദക്ഷിണേഷ്യയിലുടനീളമുള്ള വിക്കിമീഡിയക്കാർ, കമ്മ്യൂണിറ്റി സംഘാടകർ, ഡെവലപ്പർമാർ, ഗവേഷകർ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാന പ്രേമികൾ എന്നിവരെ ഈ സമ്മേളനം ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവരാനും,  പരസ്പരം സഹകരിക്കാനും, അനുഭവങ്ങൾ പങ്കിടാനും ഈ കോൺഫറൻസ് സഹായിക്കും. WCI 2026-ന്റെ വിഷയം

“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.”

എന്നതാണ്. എഐയുടെ കടന്നുവരവും പുതിയ അറിവുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന രീതികളും ഉൾപ്പെടെ വളരെ വേഗത്തിലുള്ള സാങ്കേതിക മാറ്റങ്ങളിലൂടെയാണ് വിക്കിമീഡിയ പ്രസ്ഥാനം ഇപ്പോൾ കടന്നുപോകുന്നത്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയിലും ദക്ഷിണേഷ്യയിലുമുള്ള കമ്മ്യൂണിറ്റി നേതൃത്വം, അറിവ് ലഭിക്കുന്നതിലെ തുല്യത, പ്രാദേശിക ഭാഷകൾ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനം, വിക്കിമീഡിയയുടെ ഭാവി എന്നീ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യാൻ ഒരിടം ഒരുക്കുക എന്നതാണ് സമ്മേളനം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.

'''സ്വാശ്രയ രജിസ്ട്രേഷൻ (Self-Funded Registration)'''

സ്വന്തം ചെലവിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള അപേക്ഷ ഇപ്പോൾ പ്രെറ്റിക്സിൽ ലഭ്യമാണ്.

രജിസ്ട്രേഷൻ ഫോം: https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/

വിശദാംശങ്ങളും യോഗ്യതയും: &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration&lt;/nowiki&gt;

'''അവതരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള അവസരം (Call for Submissions)'''

അവതരണങ്ങൾ ഇപ്പോൾ Eventyay മുഖേന സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ശില്പശാലകൾ, ചർച്ചകൾ, പാനലുകൾ,  ലഘു പ്രസംഗങ്ങൾ, പോസ്റ്റർ അവതരണങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള നിങ്ങളുടെ ആശയങ്ങൾ ഞങ്ങൾ ക്ഷണിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ പരിചയസമ്പന്നനോ പുതിയ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗമോ ആകട്ടെ, നിങ്ങളുടെ ആശയങ്ങൾക്കും അനുഭവങ്ങൾക്കും അറിവുകൾക്കും ഈ സമ്മേളനത്തെ കൂടുതൽ മികച്ചതാക്കാനും പ്രസ്ഥാനത്തിലെ പ്രധാന ചർച്ചകളിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കാനും സാധിക്കും.

വിശദാംശങ്ങളും മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളും: &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions&lt;/nowiki&gt;

സബ്മിഷൻ അവസാന തീയതി: ജൂലൈ 15, 2026

പങ്കാളിത്തവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശദാംശങ്ങൾ, സമയക്രമങ്ങൾ, കോൺഫറൻസ് അപ്‌ഡേറ്റുകൾ, സമർപ്പണ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-നെക്കുറിച്ചുള്ള പൂർണ്ണ വിവരങ്ങൾക്ക്, ദയവായി ഔദ്യോഗിക അറിയിപ്പ് പരിശോധിക്കുക:

വിശദമായ അറിയിപ്പ്: [[diffblog:2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/|ബ്ലോഗ് പോസ്റ്റ് ലിങ്ക്]]

കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളോട് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനും, പ്രമേയങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനും ഈ അറിയിപ്പ് അവരുടെ കൂട്ടായ്മകളിൽ പങ്കിടാനും ഞങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

ആശംസകളോടെ, വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 സംഘാടക സമിതി [[ഉപയോക്താവ്:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amrit Sufi|സംവാദം]]) 10:22, 30 ജൂൺ 2026 (UTC)

== Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 ==

Dear Wikimedia Contributors,

We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.

'''Campaign Focus:'''

* Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages
* Improve content quality with citations, images, and comprehensive information
* Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media
* Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics

We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.

For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project.

Best regards, ''Communications Team, WCI 2026''

-- [[ഉപയോക്താവ്:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kuldeepburjbhalaike|സംവാദം]]) 11:43, 26 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണം ==

നമസ്കാരം. [[:mw:Special:MyLanguage/Content translation|ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ ഉപകരണം]] (Content Translation — CX) വഴി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളിലെ ഭാഷയും വ്യാകരണവും മാത്രം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്ന, നിർമ്മിതബുദ്ധി (ക്ലോഡ് ഫേബിൾ 5) ഉപയോഗിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ബോട്ട് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം തേടുന്നു. പദ്ധതിരേഖ: '''[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം]]'''.

'''ഇതുവരെ ചെയ്തത് (ചുരുക്കത്തിൽ):'''
* യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം ഏറ്റവും കൂടിയ 100 CX-ലേഖനങ്ങളിൽ, മനുഷ്യമേൽനോട്ടത്തിൽ ഒരു പൈലറ്റ് പഠനം നടത്തി; 92 ലേഖനങ്ങളിൽ ഭാഷാതിരുത്തൽ വരുത്തി. എല്ലാ diff-കളും [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|ഫലരേഖയിൽ]] പരസ്യമായി ലഭ്യമാണ്.
* വസ്തുതകൾ, സംഖ്യകൾ, അവലംബങ്ങൾ, ഫലകങ്ങൾ, കണ്ണികൾ എന്നിവയൊന്നും മാറ്റിയിട്ടില്ല. ബോട്ട് നടത്തിയ തിരുത്തുകൾ ഞാൻ പരിശോധിച്ചു; അർത്ഥവ്യതിയാനമോ വിവരനഷ്ടമോ കണ്ടെത്തിയില്ല. ('governing body' → 'ഗവർമെന്റ് ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള കമ്മിറ്റി', കായികതാരം 'Everton Weekes' → 'ആഴ്ചകൾ' തുടങ്ങിയ ഗുരുതര യന്ത്രപരിഭാഷാപ്പിശകുകളും ഈ പ്രക്രിയയിൽ ബോട്ട് കണ്ടെത്തി തിരുത്തി.)
* ഭാഷാതിരുത്തലിനിടെ 41 ലേഖനങ്ങളിൽ കണ്ടെത്തിയ വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ AI തിരുത്താതെ, ഉപയോക്താക്കളുടെ ശ്രദ്ധയ്ക്കായി ഫലരേഖയിൽ രേഖപ്പെടുത്തി.

'''ഇനി ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്:''' സമൂഹത്തിന്റെ അനുകൂല അഭിപ്രായമുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ/അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷകൾ|ബോട്ട് അംഗീകാരത്തിന് അപേക്ഷിക്കും]]. ഈ ചർച്ചയിലും ബോട്ട് അപേക്ഷയിലും ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ നിർദ്ദേശങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളിച്ച് ബോട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതശേഷമേ തുടർപ്രവർത്തനമുണ്ടാകൂ. അംഗീകാരം ലഭിച്ചാൽ, CX ടാഗുള്ള ലേഖനങ്ങളിൽ ബോട്ട് ഭാഷ മാത്രം തിരുത്തും; ഓരോ തിരുത്തിന്റെയും diff പദ്ധതിത്താളിന്റെ ഉപതാളിൽ പട്ടികപ്പെടുത്തും. ഏതു തിരുത്തും ആർക്കും ഒറ്റ ക്ലിക്കിൽ മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാം; സമൂഹം ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ പ്രവർത്തനം ഉടൻ നിർത്തും.

'''മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായങ്ങൾ തേടുന്നു :'''
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|പൈലറ്റ് ഫലരേഖയിലെ]] ഏതാനും diff-കൾ പരിശോധിച്ച്, തിരുത്തുകളുടെ കൃത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങൾ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
# ഇത്തരമൊരു ബോട്ട് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനോടുള്ള പൊതുനിലപാട് — അനുകൂലമോ, പ്രതികൂലമോ, നിബന്ധനകളോടെ അനുകൂലമോ എന്നതും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/രീതിശാസ്ത്രം|രീതിശാസ്ത്രത്തിലും നിയന്ത്രണങ്ങളിലും]] വരുത്തേണ്ട മാറ്റങ്ങൾ, കൂട്ടിച്ചേർക്കേണ്ട സുരക്ഷാക്രമീകരണങ്ങൾ എന്നിവയിലും അഭിപ്രായം തേടുന്നു.

എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായങ്ങളും നിർദ്ദേശങ്ങളും വിമർശനങ്ങളും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. നന്ദി. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 09:40, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

:മലയാളം വിക്കിയിൽ ഇങ്ങനെ ഒരു ബോട്ട് അത്യാവശ്യമാണ് അനുകൂലിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Tonynirappathu|Tonynirappathu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Tonynirappathu|സംവാദം]]) 09:55, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
*പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ ലേഖനങ്ങളുടെ നാൾവഴി വ്യത്യാസം പരിശോധിച്ചു. മികച്ച പ്രവർത്തനമാണ് നടത്തിയിരിക്കുന്നത്. തുടർപ്രവർത്തങ്ങളെ അനുകൂലിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  10:47, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

:എഐ ടൂളുകളെ വിക്കി എഡിറ്റിംഗിന് പോസിറ്റീവായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന രീതിയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നതിനെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
:Claude Fable 5ൽ ഇതിനായി നൽകിയ പ്രോംപ്റ്റ് ഇവിടെ പങ്കുവെക്കാമോ.? [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;അക്ബറലി&lt;/span&gt;{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 	 16:58, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>4ag3u4lzqrx8rp1mn3vqn8s8ndtgtxr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652452</id>
      <parentid>4652278</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T07:35:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>/* നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണം */ മറുപടി</comment>
      <origin>4652452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130406" sha1="22ad94i6h072ngtaelk2v55anax0na4" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{prettyurl|Wikipedia:Panchayath}}
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; buyhttyyuackground:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''പഴയ വാർത്തകൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്/Archive1|നിലവറ 1]]
|}

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്തിലേക്കു സ്വാഗതം&lt;/big&gt;'''&lt;br /&gt;
വിക്കിപീഡിയയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചും നയങ്ങളെക്കുറിച്ചും സാങ്കേതിക കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും ചർച്ച ചെയ്യാനുള്ള വേദിയാണ് വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്ത്. കൂടുതൽ സൗകര്യാർത്ഥം പഞ്ചായത്തിനെ '''ആറു ഗ്രാമസഭകളായി''' തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. താങ്കളുടെ സംശയങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും ഏതു വിഭാഗത്തിൽപെടുന്നുവെന്നു പരിശോധിച്ച് താഴെക്കാണുന്ന പട്ടികയിൽ നിന്നും അനുയോജ്യമായ സഭ തിരഞ്ഞെടുക്കുക. ഗ്രാമസഭകളിലെ ചർച്ചകളിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കാൻ മറക്കരുത്.&lt;/div&gt; 
[[Image:WikiPanchayath.png|center|250px]]

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;6&quot; align=&quot;center&quot; | '''വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്തിലെ സഭകൾ'''
|-
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|വാർത്തകൾ]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|പുതിയ വാർത്തകളെ പറ്റിയുള്ള ഒരു ചർച്ചതുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|action=watch}} {{h:title|വാർത്തകളുടെ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ) {{h:title|വാർത്തകളുടെ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശേഷങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|നയരൂപീകരണം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|action=edit&amp;section=new}}  {{h:title|നയരൂപീകരണത്തെ പറ്റി പുതിയ ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|action=watch}} {{h:title|നയരൂപീകരണ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം) {{h:title|നയരൂപീകരണ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
നിലവിലുള്ള നയങ്ങളും കീഴ്‌വഴക്കങ്ങളും ഈ മേഖലയിൽ വേണ്ട പരിഷ്കാരങ്ങളും ചർച്ച ചെയ്യുന്ന സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|സാങ്കേതികം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|സാങ്കേതിക കാര്യങ്ങളെ പറ്റി പുതിയ ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|action=watch}} {{h:title|സാങ്കേതിക സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സാങ്കേതികം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സാങ്കേതികം) {{h:title|സാങ്കേതിക സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
സാങ്കേതിക വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്ന സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|നിർദ്ദേശങ്ങൾ]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|പുതിയ ഒരു നിർദ്ദേശത്തെ പറ്റി ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|action=watch}} {{h:title|നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ) {{h:title|നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
പുതിയ പദ്ധതികളും ആശയങ്ങളും പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള സഭ.&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|സഹായം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|വിക്കി സംബന്ധമായ സഹായം ആവശ്യപ്പെടാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|action=watch}} {{h:title|സഹായ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സഹായം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സഹായം) {{h:title|സഹായ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
വിക്കി എഡിറ്റിങ്ങിനും മറ്റുമുള്ള സഹായങ്ങൾ അഭ്യർത്ഥിക്കാനുള്ള സ്ഥലം&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|പലവക]]''' &lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|മറ്റ് അഞ്ച് സഭകളിലും പെടാത്ത ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ‍|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|action=watch}} {{h:title|പലവക സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക) {{h:title|പലവക സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
ഇതര വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യാനുള്ള സഭ&lt;/small&gt;
|}
{{-}}
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; | '''കൂടുതൽ'''
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | എല്ലാ സഭകളും ഒരുമിച്ച് കാണുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (എല്ലാ സഭകളും)|എല്ലാ സഭകളും]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | പഞ്ചായത്ത് മുഴുവൻ തിരയുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_( തിരച്ചിൽ]&lt;/span&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ|വിക്കിപീഡിയയെ]] പറ്റിയുള്ള സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളും അവയുടെ ഉത്തരങ്ങളും
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങൾ|സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങൾ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | വിക്കിപീഡിയ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായത്തിന്]]
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശ|സഹായമേശ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങളുടെ_കാര്യത്തിലുള്ള_നയങ്ങൾ|ചിത്രങ്ങളുടെ പകർപ്പവകാശത്തെ]] പറ്റിയുള്ള സംശയനിവാരണത്തിന്
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പകർപ്പവകാശത്തെ പറ്റിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ|പകർപ്പവകാശത്തെ പറ്റിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പ്രത്യേക_അവകാശങ്ങളുള്ള_ഉപയോക്താക്കൾ_(തത്സമയവിവരം)| പ്രത്യേക അവകാശങ്ങളുള്ള ഉപയോക്താക്കളുടെ പട്ടിക (തത്സമയവിവരം)]]
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | മറ്റു വിക്കിപീഡിയരുമായി [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|തത്സമയസംവാദം]] നടത്തുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | irc://irc.freenode.net/wikipedia-ml
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ]] [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിന്റെ] വിലാസം
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [mailto:wikiml-l@lists.wikimedia.org wikiml-l@lists.wikimedia.org]
|}

== വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2024 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന മാസത്തിൽ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [[commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|'''വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2024''']] എന്ന പേരിൽ കോമ്മൺസിൽ ഒരു ഫോട്ടോ കാമ്പയിൻ സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ 30 വരെയാണ് ഫോട്ടോ കാമ്പയിൻ നടത്തുന്നത്.

വിക്കിമീഡിയ കോമൺസസിൽ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്വതന്ത്ര ചിത്രങ്ങൾ, വീഡിയോകൾ ചേർക്കുകയും മറ്റുള്ളവരെ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ആണ് ഈ പ്രചാരണത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.

പരിപാടിയുമായി ബന്ധപെട്ട് കോമൺസിൽ ചേർക്കുന്ന ഓണചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് താളുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക, കൂടാതെ ചിത്രങ്ങളില്ലാത്ത ലേഖനങ്ങളിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുക, ഓണവിഭവങ്ങളുടെ ശേഖരം സൃഷ്‌ടിക്കുക തുടങ്ങി നിരവധി കാര്യങ്ങൾ നമ്മുക്ക് വിക്കിയിൽ ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്. ഇതിനുവേണ്ടി ഒരു തിരുത്തൽ യജ്ഞം ഓൺലൈൻ ആയും കൂടാതെ ഒക്ടോബർ മാസത്തിൽ ഓഫ്‌ലൈൻ ആയും സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.

മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിൻ്റെ പൂർണ പിന്തുണ ഈ പരിപാടിയുടെ വിജയത്തിന് ആവശ്യമാണ്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [https://t.me/wikilovesonam ഒരു ടെലിഗ്രാം ഗ്രൂപ്പ്] ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കോമൺസിൽ ചിത്രങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണം തുടങ്ങിയ മറ്റ് കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കുറച്ചു പേരുടെ സഹായം ആവശ്യമുണ്ട്. താൽപ്പര്യമുള്ളവർ എന്നെ അറിയിക്കുമല്ലോ..

സസ്നേഹം
&lt;br/&gt; [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 12:53, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC)

:സുഹൃത്തുക്കളേ,
:&lt;br&gt;
:ഈ വർഷത്തെ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിങ്ങളുടെ സ്ഥലങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന പരിപാടികളുടെ ഫോട്ടോ, വീഡിയോ ഡോക്യുമെൻ്റേഷൻ ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് ആർക്കെങ്കിലും താൽപ്പര്യമുണ്ടെങ്കിൽ [[പ്രത്യേകം:ഉപയോക്തൃഇമെയിൽ/Gnoeee|എന്നെ അറിയിക്കാമോ]]..
:&lt;br&gt;
:പങ്കെടുക്കുന്നവർക്ക് വരുന്ന യാത്രാ ചെലവുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ വിക്കി ലവ്സ് ഓണം ക്യാമ്പയിന്റെ ഭാഗമായി നൽകാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്.
:&lt;br&gt;
:സസ്നേഹം.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:47, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

==സഞ്ചാരം-വിക്കിമീഡിയ ഗ്ലാം പ്രൊജക്റ്റ്==
വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളിൽ വീഡിയോകളുടെ അഭാവം നമുക്കെല്ലാമറിയാവുന്നതാണല്ലോ. പല വിഷയത്തെക്കുറിച്ചും നല്ല ദൃശ്യങ്ങൾ ഇൻറർനെറ്റിൽ ലഭ്യമാണെങ്കിലും, മീഡിയ/ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനികളുടെ കോപ്പിറൈറ് പോളിസി വിക്കിപീഡിയക്ക് യോജിച്ചത് അല്ലാത്തതാണ് ഇതിന്റെ ഒരു കാരണം. പക്ഷെ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Broadcast WikiLovesBroadcast] തുടങ്ങിയ ക്യാമ്പയ്ൻസ് വഴി ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനികൾ വിക്കിപീഡിയക്ക് വീഡിയോ സംഭാവന ചെയ്തു പോരുന്നുണ്ട്. 

വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ പാർട്ട്ണർഷിപ്പ് ടീമിലെ [https://meta.wikimedia.org/wiki/User:VSj_(WMF) വിപിൻ] സഫാരി ടിവിയുടെ സ്ഥാപകൻ സന്തോഷ് ജോർജ് കുളങ്ങരയെ നേരിട്ടു കാണുകയുണ്ടായി. സഞ്ചാരത്തിന്റെ വീഡിയോ ദൃശ്യങ്ങൾ വിക്കിപീഡിയയിൽ ക്രീയേറ്റീവ് കോമൺസ് ലൈസെൻസിൽ ലഭ്യമാക്കുന്നത് സംസാരിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം താല്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു എന്നാണ് അറിയാൻ കഴിഞ്ഞത്. പക്ഷെ ഇത് നടപ്പിലാക്കാനുള്ള സമയമോ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാങ്കേതിക പരിശീലനമോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്റ്റാഫിന് ഉണ്ടാവില്ല എന്നാണ് അനുമാനിക്കുന്നത്. 

മലയാളം വിക്കിമീഡിയ സമൂഹം WikiLovesBroadcast ക്യാമ്പയിൻ ആയി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ചാൽ ഒരുപക്ഷെ ഇത് ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കാൻ കഴിഞ്ഞേക്കും. ഒന്നോ രണ്ടോ മിനുട്ട് ദൈർഘ്യം വരുന്ന ഈ ദൃശ്യങ്ങൾ മലയാളത്തിലെയും മറ്റു ഭാഷ വിക്കിപീഡിയകളിലെയും അനുയോജ്യമായ ലേഖനങ്ങളിൽ ചേർക്കാവുന്നതാണ്. സഞ്ചാരം എന്ന പരിപാടിയിലെ ദൃശ്യങ്ങൾക്ക് പുറമെ, കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് ഉപയോഗപ്രദമായതുമായ മറ്റു ദൃശ്യങ്ങളും സഫാരി ടീവി നിർമിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ വിഷയം ചർച്ച ചെയാനും, താല്പര്യമുള്ളവർ ചേർന്ന് ഒരു പ്രൊജക്റ്റ് പ്ലാൻ തയ്യാറാക്കാനും ഒരു കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയാൽ നന്നായിരിക്കും. എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായം അറിയിക്കാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 20:04, 20 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

:ഈ കാര്യത്തിന് കൂടുതൽ ക്ലാരിറ്റി വേണം. അതായത് ഈ വീഡിയോകൾ എങ്ങനെ ലഭ്യമാകുന്നു? ഏതെല്ലാം ഭാഗമാണ് നമ്മൾ കട്ട് ചെയ്ത് എടുക്കേണ്ടത്? കട്ട് ചെയ്തെടുത്ത വീഡിയോകൾ വീണ്ടും റീവാലിഡേറ്റ് ചെയ്യുന്നതെങ്ങനെ? OTRS എന്ന പ്രോസസ് ചെയ്യുന്നതെങ്ങനെ? ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ ക്ലാരിറ്റി വരണം. ഈ കാര്യത്തിൽ എനിക്കുള്ള ഒരു എക്സ്പീഡിയൻസ് കഴിഞ്ഞ വിക്കിമാനിയയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരു ടൂൾ ഞാനും മുജീബും ചേർന്ന് നിർമ്മിക്കുകയുണ്ടായി. വിക്കിമാനിയയുടെ ഒരു ദിവസം നീളമുള്ള വീഡിയോയിൽ നിന്നും ഒരു സെഷൻ വീഡിയോ കട്ട് ചെയ്ത് കോമൺസിൽ അപ്ലോഡ് ചെയ്യുന്ന ഒരു ടൂൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ കാര്യങ്ങൾ ആരോട് ആലോചിക്കണം. എങ്ങനെ മുന്നോട്ട് പോകാം എന്ന നിർദ്ദേശം തരിക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:55, 21 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
::മറുപടി എഴുതിയതിൽ വളരെ നന്ദി. താങ്കളും മുജീബും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ടൂൾ നമ്മുടെ പ്രൊജക്റ്റിന് വളരെയധികം ഉപകാരപ്രദമായിരിക്കും. താങ്കൾ ചോദിച്ച മറ്റ് ചോദ്യങ്ങൾക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകുന്നതിലുപരി താങ്കളും മറ്റ് വിക്കിപ്രവർത്തകരുമായി കൂടി ആലോചിച്ച് വ്യക്തത വരുത്തുന്നതാകും നല്ലത് എന്നാണ് എൻ്റെ അഭിപ്രായം. അടുത്ത വിക്കിമീഡിയൻസ് ഇൻ കേരള മീറ്റിങ്ങിൽ ഇത് ചർച്ചയ്ക്ക് വയ്ക്കാൻ കഴിയുമോ? 
::സഞ്ചാരവുമായി MoU (memorandum of understanding) വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ ഒപ്പിട്ടശേഷം, 10-20 വീഡിയോകൾ അടങ്ങുന്ന ഒരു പൈലറ്റ് അപ്ലോഡ് നടത്തി നോക്കിയിട്ട് പ്രൊജക്റ്റ് വികസിപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കും നല്ലത് എന്നതാണ് എനിക്ക് തോന്നുന്നത്, മറ്റ് അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ പങ്കുവയ്ക്കുമല്ലോ. സഞ്ചാരം വീഡിയോകളിൽ വിക്കിമീഡിയയക്ക് ഉപകാരപ്രദമായവ ഏത്, ആ വീഡിയോകളിൽ ഏത് ഭാഗങ്ങളാണ് മുറിച്ചെടുക്കേണ്ടത് എന്നതൊക്കെ നമ്മൾ തീരുമാനിക്കേണ്ടതാണ്. 
::Wiki Loves Broadcast ലെ മറ്റ് പ്രൊജക്റ്റുകളിൽ നിന്ന് പാഠങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട് OTRS എങ്ങനെ വേണമെന്നത് സഞ്ചാരവുമായി ചർച്ച ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്ക് വിപിന് നേതൃത്വം നൽകാൻ കഴിയേണ്ടതാണ്. 
::റീവാലിഡേഷൻ/അപ്ലോഡ് സന്നദ്ധപ്രവർത്തനമായി ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും ഉചിതം. പക്ഷെ, മറ്റ് ജോലികൾക്ക് വിക്കിമീഡിയൻ ഇൻ റസിഡൻസ് എന്ന റോളിലേക്ക് ഫണ്ടിങ്ങോടുകൂടി കുറച്ച് മാസങ്ങൾ ജോലി ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും ഉത്തമം എന്ന് തോന്നുന്നു, അങ്ങനെയല്ലാതെ ചെയ്യാൻ താല്പര്യമുള്ളവർ ഉണ്ടെങ്കിൽ തീർച്ചയായും അവർക്ക് ജോലി ഏറ്റെടുത്ത് ചെയ്യാവുന്നതാണ്. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 15:48, 21 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)


== വിക്കിമീഡിയ വർക്ക്ഷോപ്പ് 2024 @ തൃശ്ശൂർ ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിക്കി ലൗസ് ഓണവുമായി ബന്ധപെട്ട് [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|വിക്കിമീഡിയ കോമ്മൺസിൽ ഫോട്ടോ കാമ്പയിനും]], [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2024|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ തിരുത്തൽ യജ്ഞവും]] സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്നുവരുകയാണലോ. 

ഇതുമായി ബന്ധപെട്ട് 2024 ഒക്ടോബർ മാസം 12-13 തീയതികളിൽ തൃശ്ശൂരിൽ വെച്ചു ഒരു ഓഫ്‌ലൈൻ വർക്ക്ഷോപ്പ് / തിരുത്തൽ യജ്ഞം നടത്തുവാൻ ആലോചിക്കുന്നു. 

വിക്കി ലൗസ് ഓണം പരിപാടിയുമായി ബന്ധപെട്ട് കോമൺസിൽ വരുന്ന ഓണചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വിക്കിപീഡിയ താളുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക, കൂടാതെ ചിത്രങ്ങളില്ലാത്ത ലേഖനങ്ങളിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുക, വിക്കിമീഡിയ - വിക്കിഡാറ്റ - വിക്കിമീഡിയ കോമൺസ് ടൂളുകൾ പരിചയപ്പെടുത്തുക തുടങ്ങിയവയാണ് മുഖ്യ കാര്യപരിപാടി.

പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വരുന്നവർക്ക് സ്കോളർഷിപ്പുകളുണ്ട്. സ്കോളർഷിപ്പ് ലഭിച്ചാൽ യാത്രയും, താമസവും നൽകുന്നതായിരിക്കും. സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനായി [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdRStE2b8TFcfY6X09ZmYlU2XRz74gciiPhJCe9yBPtwgBhyw/viewform?usp=sf_link ഈ ലിങ്ക്] സന്ദർശിക്കുക. സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി: ഒക്ടോബർ 5, 2024.

വിക്കിപ്രവർത്തകരെ കൂടാതെ, വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതിക്കുറിച്ച് അറിയാനും പഠിക്കാനും താല്പര്യമുള്ളവർക്കും ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാം. പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുള്ളവർക്ക് [[:meta:Event:Wiki Loves Onam 2024/Wikimedia Workshop Thrissur|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ]] ചെയ്‌യാം.

സസ്നേഹം,
[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:19, 23 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

== A2K Monthly Report for August 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We are excited to present our August newsletter, showcasing the impactful initiatives led by CIS-A2K throughout the month. In this edition, you'll find a comprehensive overview of our events and activities, highlighting our collaborative efforts, community engagements, and a sneak peek into the exciting initiatives planned for the coming month.

; In the Limelight- Doing good as a creative person

; Monthly Recap
* Wiki Women Collective - South Asia Call
* Digitizing the Literary Legacy of Sane Guruji
* A2K at Wikimania
* Multilingual Wikisource

;Coming Soon - Upcoming Activities
* Tamil Content Enrichment Meet
* Santali Wiki Conference
* TTT 2024

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/August 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:55, 26 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report for September 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We are thrilled to share our September newsletter, packed with highlights of the key initiatives driven by CIS-A2K over the past month. This edition features a detailed recap of our events, collaborative projects, and community outreach efforts. You'll also get an exclusive look at the exciting plans and initiatives we have in store for the upcoming month. Stay connected with our vibrant community and join us in celebrating the progress we’ve made together!

; In the Limelight- Santali Wiki Regional Conference 2024
; Dispatches from A2K

; Monthly Recap
* Book Lover’s Club in Belagavi
* CIS-A2K’s Multi-Year Grant Proposal
* Supporting the volunteer-led committee on WikiConference India 2025
* Tamil Content Enrichment Meet
* Experience of CIS-A2K's Wikimania Scholarship recipients

;Coming Soon - Upcoming Activities
* Train-the-trainer 2024
* Indic Community Engagement Call
* A2K at Wikimedia Technology Summit 2024

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/September 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:13, 10 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Announcing Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024 &amp; scholarship applications ==

Dear Wikimedians,

We hope you are well. 

We are thrilled to announce the upcoming [[:metawiki:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]], hosted by the [[:metawiki:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers UG]] (aka Indic-TechCom) in collaboration with the [[:metawiki:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians UG]]. The event will take place in Bhubaneswar during 20-22 December 2024.

Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve the experience of contributors and consumers of Wikimedia projects. The event is intended for:

* Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, which includes developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers etc.
* Content contributors having in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc.
* Contributors to any other FOSS community or have participated in Wikimedia events in the past, and would like to get started with contributing to Wikimedia technical spaces.

We encourage you to follow the essential details &amp; updates on Meta-Wiki regarding this event. 

Event Meta-Wiki page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Wikimedia_Hackathon_Bhubaneswar_2024

Scholarship application form: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf07lWyPJc6bxOCKl_i2vuMBdWa9EAzMRUej4x1ii3jFjTIaQ/viewform Click here to apply ]

''(Scholarships are available to assist with your attendance, covering travel, accommodation, food, and related expenses.)''

Please read the application guidance on the Meta-Wiki page before applying.

The scholarship application is open until the end of the day 2 November 2024 (Saturday).
 
If you have any questions, concerns or need any support with the application, please start a discussion on the event talk page or reach out to us contact@indicmediawikidev.org via email.

Best,

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 09:35, 19 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&amp;oldid=25720607 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2025==
വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2025 കൊച്ചിയിൽ വച്ച് നടത്താനുള്ള താത്പര്യം വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസ‌ർഗ്രൂപ്പിന്റെ പേരിൽ പോസ്റ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[:meta:WikiConference_India_2025/City_Selection#Kochi|സിറ്റി ബിഡ് കാണുക]]. നിങ്ങളുടെ പിൻതുണ അറിയിക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:54, 20 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
*{{ശരി}}--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  04:52, 21 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)

=='പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും' - പരിപാടിക്കായി സൈറ്റ് നോട്ടീസ്==

മലയാളം വിക്കിഗ്രന്ഥശാലയിൽ നവംബർ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയിട്ടുള്ള പരിപാടിയാണ് 'പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും'. പ്രസ്തുത പരിപാടി എല്ലാവരിലേക്കും എത്തിക്കുവാനായി പരിപാടിയുടെ വിവരം ഇവിടത്തെ സൈറ്റ് നോട്ടീസിൽ ചേർക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത പരിപാടിയുടെ വിക്കിഗ്രന്ഥശാലയിലെ കണ്ണി - [https://w.wiki/BpRA പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും]. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 17:19, 3 നവംബർ 2024 (UTC)

== A2K Monthly Report for October 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We’re thrilled to share our October newsletter, featuring the impactful work led or support by CIS-A2K over the past month. In this edition, you’ll discover a detailed summary of our events and initiatives, emphasizing our collaborative projects, community interactions, and a preview of the exciting plans on the horizon for next month.

; In the Limelight: TTT
;Dispatches from A2K

; Monthly Recap
* Wikimedia Technology Summit

; Coming Soon - Upcoming Activities
* TTT follow-ups

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/October 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:09, 8 നവംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==മലയാളം വിക്കിവോയേജ് പുനരുജ്ജീവനം==
വളരെ നാളുകളായി മലയാളം വിക്കിവോയേജ് പദ്ധതി ഇൻക്യുബേറ്ററിൽ തുടരുന്നു. അത് പുറത്തിറക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി വിക്കിവോയേജിന്റെ ഒരു പരിശീലന പരിപാടി മാർച്ച് 2025ൽ നടത്താനായി ആലോചിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ നടത്തിപ്പിലേക്കായി ഫെബ്രുവരു-മാർച്ച് 2025 ഗ്രാന്റ് സൈക്കിളിൽ ഒരു റാപ്പിഡ് ഗ്രാന്റ്  വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗമായി സമർപ്പിക്കാനുദ്ദേശിക്കുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആദ്യ ആലോചനകൾ നവംബർ മാസത്തിലെ ഓൺലൈൻ മീറ്റിംഗിൽ ചർച്ചചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്. കൂടുതൽ വിശദമായ ചർച്ചയും നിർദ്ദേശങ്ങളും വിക്കി കോൺഫറൻസ് കേരള 2024ൽ ഡിസംബർ 2024 ൽ ചെയ്യുമെന്നു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:21, 30 നവംബർ 2024 (UTC)

== വിക്കിമാനിയ 2025 ഓറിയന്റേഷൻ പരിപാടി - മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിനുവേണ്ടി ==

എല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം 👋🏼

വിക്കി സം‌രഭങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഉപയോക്താക്കൾക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന ആഗോള സംഗമമാണ്‌ വിക്കിമാനിയ. ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ സ്കോളർഷിപ്പ് നൽകുന്നുണ്ട്.

വിക്കിമാനിയ 2025 സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കുന്നതിൽ മലയാളം കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളെ സഹായിക്കാൻ ഒരു ഓറിയൻ്റേഷൻ കോൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നു. ഈ സെഷനിൽ മുൻ സ്കോളർഷിപ്പ് ലഭിച്ചവരുടെ അനുഭവങ്ങളും സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ഘട്ടങ്ങളുടെ ഒരു അവലോകനവും ഉൾപ്പെടും.

സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി ഡിസംബർ 8 ആണ്.

* തീയതി: ഡിസംബർ 1, 2024
* സമയം: വൈകുന്നേരം 8:30-9:15 വരെ
*  ഇവൻ്റ് പേജ്: https://w.wiki/CEon


മുൻകാലങ്ങളിൽ സ്കോളർഷിപ്പ്  ലഭിച്ചവരെയും ഈ വർഷം വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും ഈ കോളിൽ ചേരാനും മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ഞങ്ങൾ ക്ഷണിക്കുന്നു.

പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് ഇവന്റ് പേജിൽ ചേർക്കുക.

നിങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങളോ നിർദ്ദേശങ്ങളോ പങ്കിടാൻ മടിക്കേണ്ടതില്ല..
വിക്കിമാനിയ 2025-ലേക്ക് നമ്മുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യം കൊണ്ടുവരാൻ നമുക്ക് ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാം. 🌍

സ്നേഹപൂർവം,&lt;/br&gt;
[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 13:53, 1 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

==വിക്കിമാനിയ 2027-2028 താത്പര്യ പ്രകടനം==
വിക്കിമാനിയ സ്റ്റീയറിംഗ് കമ്മറ്റി 2027, 2028 എന്നീവർഷങ്ങളിലേക്കുള്ള വിക്കിമാനിയ നടത്തുവാനായി പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളിൽനിന്നും താത്പര്യപത്രം ക്ഷണിച്ചിരിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നും [[:meta:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|ഇന്ത്യയിൽ വച്ച് വിക്കിമാനിയ നടത്തുവാനായുള്ള താത്പര്യം]] പ്രകടിപ്പിക്കുവാനാഗ്രഹിക്കുന്നു. വിക്കിമാനിയ ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുമായും തെക്കൻ ഏഷ്യയിലെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെ പ്രാദേശിക ഗ്രൂപ്പുകളുമായും ചേർന്നാണ് നടത്താൻ കഴിയുക. ഈ വിഷയത്തിൽ നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായമറിയിക്കുക. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ [[:m:Wikimania_2027|മെറ്റാ താളിലും]]  [[:wikimania:Wikimania:Expressions_of_Interest|വിക്കിമാനിയ വിക്കിയിലും]] [https://diff.wikimedia.org/2024/12/02/host-wikimania-2027-and-beyond-open-call-for-wikimedia-organizers/ ഡിഫ് പോസ്റ്റിലും] ലഭ്യമാണ്. ഇതിനായി നിങ്ങളുടെ പിൻതുണ അറിയിക്കാനും സാധിക്കുന്നതാണ്. 

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 08:41, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
: പൂർണ്ണപിന്തുണ. 2025 ലെ വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യയുടെ ബിഡിൽ നമ്മൾ പങ്കെടുക്കുകയും കൊച്ചിയിൽ വച്ച് ഇന്ത്യ സമ്മേളനം നടത്താനായി  നമ്മൾ ഒരുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. 2027 ലേയ്ക്ക് വിക്കിമാനിയ നടത്താൻ സാധിക്കുന്ന ഒരു സമൂഹമായി വളരാൻ ശ്രമിക്കുക എന്നത് തന്നെ ഒരു വലിയ കാര്യമായി. 2015ൽ ഞാൻ ആദ്യമായി ഒരു വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുത്ത് മെക്സിക്കോയിൽനിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ കണ്ട ഒരു സ്വപ്നമാണ്, ഇതുപോലെ ഒരു അന്താരാഷ്ട്രപരിപാടി എന്നാണ് നമ്മുടെ നാട്ടിലും സംഘടിപ്പിക്കാനാകുക എന്നത്. അത്തരത്തിലുള്ള ഓരോരുത്തരുടെയും സ്വപ്നത്തിനായി ആളുകളെ സംഘടിപ്പിക്കാനും ഇന്ത്യൻ ഭാഷാ വിക്കിസമൂഹങ്ങൾക്കിടയിലെ നേതൃത്വപരമായ ശ്രമങ്ങൾക്കും  എല്ലാ ആശംസകളും പിന്തുണകളും. --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 12:46, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

== [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedians, 

We are excited to '''Initiate the discussions about India’s potential bid to host [[:m:Wikimania 2027|Wikimania 2027]]''', the annual international conference of the Wikimedia movement. This is a call to the community to express interest and share ideas for organizing this flagship event in India.

Having a consortium of a good number of country groups, recognised affiliates, thematic groups or regional leaders primarily from Asia for this purpose will ultimately strengthen our proposal from the region. This is the first step in a collaborative journey. We invite all interested community members to contribute to the discussion, share your thoughts, and help shape the vision for hosting Wikimania 2027 in India.

Your participation will ensure this effort reflects the strength and diversity of the Indian Wikimedia community. Please join the conversation on [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation#Invitation to Join the Conversation|Meta page]] and help make this vision a reality!

Regards,
&lt;br&gt;
[[:m:Wikimedians of Kerala|Wikimedians of Kerala User Group]] and [[:m:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians User Group]]
&lt;br&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 15:14, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_VPs&amp;oldid=27906962 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report – November 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We’re excited to bring you the November edition of the CIS-A2K newsletter, highlighting our impactful initiatives and accomplishments over the past month. This issue offers a comprehensive recap of our events, collaborative projects, and community engagement efforts. It also provides a glimpse into the exciting plans we have lined up for the coming month. Stay connected with our vibrant community as we celebrate the progress we’ve made together!

; In the Limelight: Tulu Wikisource

; Dispatches from A2K 
; Monthly Recap

* Learning hours Call
* Dandari-Gussadi Festival Documentation, Commons Education Project: Adilabad
* Executive Directors meeting at Oslo

; Coming Soon - Upcoming Activities
* Indic Wikimedia Hackathon 2024
* Learning Hours

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/November 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Warm regards,
CIS-A2K Team [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:46, 10 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2024==
വിക്കി കോൺഫറൻസ് കേരള 2024 തൃശൂരിൽ വച്ച് നടക്കുന്നു. ഈ പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനുള്ള അവസാന ദിവസം 19 ഡിസംബർ 2024 വരെ നീട്ടിയിരിക്കുന്നു. രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ [ https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGM52u5Igbv-xRt15V0XkS5czgktwF_WDWj5VoBJQYC8VWFg/viewform?usp=dialog ഈ ഫോം] പൂരിപ്പിക്കുക. വിശദവിവരങ്ങൾക്ക് [[:meta:WikiConference Kerala 2024|മെറ്റാ താൾ സന്ദർശിക്കുക]]

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28074658 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Biplab Anand@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report – December 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

Happy 2025! We are thrilled to share with you the December edition of the CIS-A2K Newsletter, showcasing our initiatives and achievements from the past month. In this issue, we offer a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Additionally, we provide a preview of the exciting plans we have in store for the upcoming month. Stay connected with our dynamic community as we celebrate the progress we’ve made together!

; In the Limelight: Santali Food Festival

; Dispatches from A2K 
; Monthly Recap

* Learning hours Call
* Indic Wikimedia Hackathon 2024
* Santali Food Festival

; Coming Soon - Upcoming Activities
* She Leads Bootcamp

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/December 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Warm regards,
CIS-A2K Team 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:11, 12 ജനുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിമാനിയ 2027 ഇന്ത്യയിൽ വച്ച് നടത്താനുള്ള പ്രപ്പോസൽ ആലോചനായോഗം==
2027 ലെ വിക്കിമാനിയ ഇന്ത്യയിൽ വച്ചുനടത്തുന്നതിനായുള്ള  പ്രപ്പോസൽ തയ്യാറാക്കുന്നതിനോടനുബന്ധിച്ച് തെക്കൻ ഏഷ്യയിലെ വിവിധ വിക്കികമ്യൂണിറ്റികളുടെ അഭിപ്രായരൂപീകരണത്തിനുമായുള്ള ഒരു യോഗം 15 ജനുവരി 2025 ന് 7pm മുതൽ 8pm വരെ ഗൂഗിൾ മീറ്റായി നടത്തുന്നു. വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരളയും ഒഡിയ വിക്കിമീഡിയൻസ് യൂസർഗ്രൂപ്പും ചേർന്നാണ്  ഇതിനായുള്ള ആദ്യത്തെ ആലോചനകൾ നടത്തിയത്. മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിലെ എല്ലാവരേയും ഈ യോഗത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നു.

*തീയ്യതി : 15 ജനുവരി 2025
*സമയം: 7pm മുതൽ 8pm വരെ
*സ്ഥലം:  ഗൂഗിൾ മീറ്റ് - https://meet.google.com/sns-qebp-hck
*കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ  : https://meta.wikimedia.org/wiki/Expressions_of_Interest_to_host_Wikimania_2027_in_India:_Initial_conversation

എന്ന്,
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിനുവേണ്ടി
--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 19:20, 13 ജനുവരി 2025 (UTC)

== അഞ്ച് ഭാഷകളിലുള്ള പുതിയ വീഡിയോകൾ ==
Hi all, a project I led is almost complete, creating nearly [[:commons:Category:OpenSpeaks_Archives|20 videos in five low-resource languages]]. These languages, Kusunda, Ho, Bonda, and Baleswari-Odia, have few resources and are covered less in Wikipedia. I want to share them with you. I would appreciate it if you could use them in relevant Malayalam Wikipedia articles. Thanks!

മലയാളം (യന്ത്ര വിവർത്തനത്തിലൂടെ എഴുതിയത്): നമസ്കാരം! അഞ്ച് ഭാഷകളിലായി [[:commons:Category:OpenSpeaks_Archives|~ 20 വീഡിയോകൾ]] സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രോജക്റ്റിന് ഞാൻ നേതൃത്വം നൽകി. കുസുന്ദ, ഹോ, ബോണ്ട, വാൻ-ഗുജ്ജാരി, ബാലേശ്വരി-ഒഡിയ എന്നീ ഭാഷകൾക്ക് വിഭവങ്ങൾ കുറവാണ്. അവ നിങ്ങളുമായി പങ്കിടാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പ്രസക്തമായ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളിൽ അവ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ ഞാൻ അതിനെ അഭിനന്ദിക്കുന്നു. നന്ദി!

--[[ഉപയോക്താവ്:Psubhashish|Psubhashish]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Psubhashish|സംവാദം]]) 00:25, 21 ജനുവരി 2025 (UTC)

== New Wikimedia Campaign Launching Tomorrow: Indic Writing Systems Campaign 2025 ==

Dear Wikimedians,

We are excited to announce the launch of the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025|Indic writing systems campaign 2025]], which will take place from 23 January 2025 (World Endangered Writing Day) to 21 February 2025 (International Mother Language Day). This initiative is part of the ongoing efforts of [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems|WikiProject writing Systems]] to raise awareness about the documentation and revitalization of writing systems, many of which are currently underrepresented or endangered.

Representatives from important organizations that work with writing systems, such as Endangered Alphabets and the Script Encoding Initiative, support the campaign. The campaign will feature two primary activities focused on the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Lists|list of target scripts]]:

* '''Wikidata Labelathon''': A focused effort to improve and expand the information related to South Asian scripts on Wikidata.

* '''Wikipedia Translatathon''': A collaborative activity aimed at enhancing the coverage of South Asian writing systems and their cultural significance on Wikipedia.


We are looking for local organizers to engage their respective communities. If you are interested in organizing, kindly sign-up [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Local Organizers|here]]. We also encourage all Indic Wikimedians to [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Participate|join us]] in this important campaign to help document and celebrate the diverse writing systems of South Asia. 


Thank you for your support, and we look forward to your active participation. 

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:29, 22 ജനുവരി 2025 (UTC)
Navya sri Kalli
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&amp;oldid=22433435 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2025== 

പ്രിയമുള്ളവരേ,

റമദാൻ മാസത്തിൽ ആചരിക്കുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന ആചാരങ്ങളും പാരമ്പര്യങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനും പങ്കിടുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു വാർഷിക ആഗോള മത്സരമാണ് 'വിക്കി ലൗസ് റമദാൻ' അഥവാ 'വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു'.

2025 ലെ പതിപ്പ് ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെ 32 രാജ്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക ആചാരങ്ങൾ, ഇസ്ലാമിക പൈതൃകം, പ്രധാന ഇസ്ലാമിക വ്യക്തികളുടെ ജീവചരിത്രങ്ങൾ എന്നിവ വിക്കിയിൽ വ്യാപിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം.

വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിബുക്കുകൾ, വിക്കിവോയേജ് തുടങ്ങിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലായി 26-ലധികം ഭാഷകളിൽ സംഭാവനകൾ ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ് ഇതിലൂടെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.

ഓൺലൈൻ പരിപാടികളിലൂടെയും പരിശീലന സെഷനുകളിലൂടെയും, വൈവിധ്യമാർന്ന സമൂഹങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്താത്തുവാനും അറിവ് പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും വിവിധ സംസ്കാരകങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം വളർത്തുവാനുമാണ് WLR 2025-ലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. വിക്കിമീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ റമദാൻ പാരമ്പര്യങ്ങളുടെയും ഇസ്ലാമിക പൈതൃകത്തിന്റെയും പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ഈ മത്സരം 2025 ഫെബ്രുവരി 25 മുതൽ ഏപ്രിൽ 15 വരെയാണ് സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാവാൻ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയാണ്..

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് പദ്ധതി പേജ് സന്ദർശിക്കുക, പദ്ധതിയിൽ പങ്കാളികളാവുക:

https://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി_റമദാനെ_സ്നേഹിക്കുന്നു_2025/പങ്കെടുക്കുന്നവർ

-വിക്കി ലൗസ് റമദാൻ സംഘാടക സമിതി, മലയാളം വിക്കിമീഡിയ

--[[ഉപയോക്താവ്:Erfanebrahimsait|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;'''ഇർഫാൻ ഇബ്രാഹിം സേട്ട്'''&lt;/font&gt;]] 09:33, 11 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)

== A2K Monthly Newsletter – January 2025 ==

Dear Wikimedians,

We are delighted to share the January edition of the CIS-A2K Newsletter, highlighting our initiatives and accomplishments from the past month. This issue features a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Plus, get a sneak peek at the exciting plans we have for the upcoming month. Let’s continue strengthening our community and celebrating our collective progress!

;In the Limelight

* Wikipedia and Wikimedia Commons App Usage in India: Key Insights and Challenges

;Dispatches from A2K

;Monthly Highlights
* Learning Hours Call
* She Leads Bootcamp 2025
* Wikisource Reader App

; Coming Soon – Upcoming Activities
* Participation in Wikisource Conference
* Second Iteration of She Leads

Please read the full newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/January 2025|here]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Looking forward to another impactful year ahead!

Regards,
CIS-A2K Team [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:34, 12 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=28096022 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Editing contest about Norway ==
Hello! Please excuse me from writing in English. If this post should be posted on a different page instead, please feel free to move it (or tell me to move it).

I am Jon Harald Søby from the Norwegian Wikimedia chapter, [[wmno:|Wikimedia Norge]]. During the month of April, we are holding [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04|an editing contest]] about India on the Wikipedias in [[:nb:|Norwegian Bokmål]], [[:nn:|Norwegian Nynorsk]], [[:se:|Northern Sámi]] and [[:smn:|Inari Sámi]]̩, and we had the idea to also organize an &quot;inverse&quot; contest where contributors to Indian-language Wikipedias can write about Norway and Sápmi.

Therefore, I would like to invite interested participants from the Malayalam-language Wikipedia (it doesn't matter if you're from India or not) to join the contest by visiting [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04/For Indians|this page in the Norwegian Bokmål Wikipedia]] and following the instructions that are there.

Hope to see you there! [[ഉപയോക്താവ്:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jon Harald Søby (WMNO)|സംവാദം]]) 09:09, 4 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
== വിക്കിഗ്രന്ഥശാല കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025 ==
മലയാളം വിക്കിസോഴ്സിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥശാലാപ്രവർത്തകരുടെ ഒരു പൊതു ഒത്തുചേരൽ ഏപ്രിൽ 18,19 തിയ്യതികളിലായി  തൃശ്ശൂരിലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി ചങ്ങമ്പുഴ ഹാളിൽ വച്ച് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ [[S:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025|വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025]] ലഭ്യമാണ്.--[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 19:33, 12 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)

== Invitation for the next South Asia Open Community Call (SAOCC) with a focus on WMF's Annual Plans (27th April, 2025) ==

Dear All,

The [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call (SAOCC)]] is a monthly call where South Asian communities come together to participate, share community activities, receive important updates and ask questions in the moderated discussions. 

The next SAOCC is scheduled for 27th April, 6:00 PM-7:00 PM (1230-1330 UTC) and will have a section with representatives from WMF who will be sharing more about their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|Annual Plans]] for the next year, in addition to Open Community Updates. 

We request you all to please attend the call and you can find the joining details [https://meta.wikimedia.org/wiki/South_Asia_Open_Community_Call#27_April_2025 here]. 

Thank you! [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:25, 14 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Update from A2K team: May 2025 ==

Hello everyone,

We’re happy to share that the ''Access to Knowledge'' (A2K) program has now formally become part of the '''Raj Reddy Centre for Technology and Society''' at '''IIIT-Hyderabad'''. Going forward, our work will continue under the name [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]].

The new team includes most members from the former A2K team, along with colleagues from IIIT-H already involved in Wikimedia and Open Knowledge work. Through this integration, our commitment to partnering with Indic Wikimedia communities, the GLAM sector, and broader open knowledge networks remains strong and ongoing. Learn more at our Team’s page on Meta-Wiki.

We’ll also be hosting an open session during the upcoming [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] on 6 - 7 pm, and we look forward to connecting with you there.

Thanks for your continued support! Thank you 

Pavan Santhosh,

On behalf of the Open Knowledge Initiatives Team.
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 📣 Announcing the South Asia Newsletter – Get Involved! 🌏 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Hello Wikimedians of South Asia! 👋

We’re excited to launch the planning phase for the '''South Asia Newsletter''' – a bi-monthly, community-driven publication that brings news, updates, and original stories from across our vibrant region, to one page!

We’re looking for passionate contributors to join us in shaping this initiative:

* Editors/Reviewers – Craft and curate impactful content
* Technical Contributors – Build and maintain templates, modules, and other magic on meta.
* Community Representatives – Represent your Wikimedia Affiliate or community

If you're excited to contribute and help build a strong regional voice, we’d love to have you on board!

👉 Express your interest though [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfhk4NIe3YwbX88SG5hJzcF3GjEeh5B1dMgKE3JGSFZ1vtrZw/viewform this link].

Please share this with your community members.. Let’s build this together! 💬

This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at 15:42, 6 ജൂൺ 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&amp;oldid=25720607 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള - പ്രതിമാസ യോഗം - ജൂൺ 2025 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന ശനിയാഴ്ച [[:m:Wikimedians of Kerala|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള]] യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ [[metawiki:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|പ്രതിമാസ യോഗം ഓൺലൈനായി]] നടത്തുന്നു. 

നിലവിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളെയും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു.
* തീയതി: 28 ജൂൺ 2025, ശനിയാഴ്ച
* സമയം: വൈകുനേരം 07:30 മുതൽ 08:30 വരെ
ഈ വരുന്ന യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനും വിവരങ്ങൾ ഇമെയിൽ വഴി ലഭിക്കുന്നതിനും [[പ്രത്യേകം:RegisterForEvent/1785|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]].- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 07:27, 25 ജൂൺ 2025 (UTC)
== വിക്കി എക്‌സ്‌പ്ലറേഷൻ മലപ്പുറം ==

വിക്കി എക്‌സ്‌പ്ലറേഷൻ മലപ്പുറം എന്ന പേരിൽ പുതിയൊരു വിക്കിമീഡിയ സംരംഭത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കുന്നു. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ *ബസ്‌സ്റ്റോപ്പുകളും ബസ്‌സ്റ്റാന്റുകളും* ഫോട്ടോ രൂപത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തി അവ *വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ* സ്വതന്ത്ര ലൈസൻസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യുകയാണ് ലക്ഷ്യം.

📍ഈ പദ്ധതി പൊതുഗതാഗത സൗകര്യങ്ങളുടെ ദൃശ്യ രേഖയ്ക്കും അറിവിന്റെ ശേഖരണത്തിനും വലിയ സഹായം ചെയ്യും.

*🔸 നിങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടത്:*  
– മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ബസ്‌സ്റ്റോപ്പുകളും സ്റ്റാന്റുകളും ഫോട്ടോയെടുക്കുക  
– ചിത്രങ്ങൾ കോമൺസിൽ ശരിയായ വിവരണത്തോടെയും വിഭാഗത്തോടെയും അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യുക  
– ആവശ്യമുള്ളവർക്കായി വിക്കിപീഡിയ താളുകളിൽ ഈ ചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാം

*ഈ ദൃശ്യ പര്യടനത്തിൽ പങ്കാളിയാവാൻ നിങ്ങളേയും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു!*  
കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ബന്ധപ്പെടുക:  
[[ഉപയോക്താവ്:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kamarudheenelankur|സംവാദം]])
==വിക്കി മീഡിയ പരിശീലനം==

പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളേ...
വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങൾ മാധ്യമ പ്രവർത്തകർക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തുകയെന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്കായി ഒരു പരിശീലന പരിപാടി സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.വിശദ വിവരങ്ങൾക്കായി താഴെയുള്ള മെറ്റ പേജ് സന്ദർശിക്കുക.

https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Newsroom_to_commons


താൽപ്പര്യമുള്ളവർ പങ്കെടുക്കുമല്ലോ...
[[ഉപയോക്താവ്:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kamarudheenelankur|സംവാദം]])

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള - പ്രതിമാസ യോഗം - ജൂലൈ 2025 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന ശനിയാഴ്ച വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗം ഓൺലൈനായി നടത്തുന്നു.

നിലവിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളെയും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

* തീയതി: 26 ജൂലൈ 2025, ശനിയാഴ്ച
* സമയം: വൈകുനേരം 07:30 മുതൽ 08:30 വരെ

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/July_2025|ഈ താൾ]] സന്ദർശിക്കുക. ഈ വരുന്ന യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനും വിവരങ്ങൾ ഇമെയിൽ വഴി ലഭിക്കുന്നതിനും [[Special:RegisterForEvent/1898|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ]] ചെയ്യുക.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 06:33, 24 ജൂലൈ 2025 (UTC)

== 2025 ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റീസ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് – സ്ഥാനാർത്ഥി ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

[[:m:Wikimedians of Kerala|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്]] വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റീസ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ സ്ഥാനാർത്ഥി ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് പ്രക്രിയയിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള യോഗ്യതയുണ്ട്. 12 സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ നിന്ന്, ബോർഡിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കനുസൃതമായി പരമാവധി 6 പേരെ യൂസർഗ്രൂപ്പിന് ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് ചെയാൻ സാധിക്കും.

യൂസർഗ്രൂപിന്റെ ഭാഗമായി സ്ഥാനാർത്ഥികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ്, നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം ശേഖരിക്കാൻ ഈ ഗൂഗിൾ ഫോമിൽ നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ നൽകുമല്ലോ.. താങ്കൾ [[:m:Wikimedians of Kerala/Members|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപിന്റെ അംഗമാണെങ്കിൽ]], താങ്കൾക്ക് ഇതിൽ വോട്ട് ചെയ്‌യാം. 

🔗 https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfnUTRD02ER8iBba7mmFF_mx0mYC8RxG2ODaDx8h-TWkKU7_w/viewform

⏰ 2025 ജൂലൈ 28 രാത്രി 11:59 IST-ക്ക് മുമ്പ് ഫോർം സമർപ്പിക്കണം.

നന്ദി!
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന് വേണ്ടി
&lt;br&gt;
– [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 14:46, 28 ജൂലൈ 2025 (UTC)

== Call for Expression of Interest – Advanced Train the Trainer 2025 (ATTT) ==

''Sorry for writing in English. Please feel free to translate it into your language.''

The [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]] (OKI) team at IIIT-Hyderabad is organising [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer (ATTT) 2025]], tentatively in the second week of October 2025 at IIIT-Hyderabad. 

The program is for experienced Wikimedians who have attended TTT earlier and wish to deepen their leadership, thematic expertise, and practical skills. It will run in parallel [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Tracks|tracks]]: 

* ''' Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Measure, analyse, and communicate the impact of Wikimedia initiatives. 
* '''Project Design Challenge''' – Develop a 3-month project with mentoring and planning tools. 

Info about the event:
* Deadline: 20 August 2025 
* Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]

If you cannot apply directly on Meta, email your proposal (following the Meta template) with a valid reason to nitesh@research.iiit.ac.in. 

— Open Knowledge Initiatives Team, IIIT-Hyderabad 

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:00, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Expression of Interest Extended: Advanced Train the Trainer 2025 ==

Dear all,

We are pleased to inform you that the deadline to submit your Expression of Interest has been extended until '''26 August'''. The [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer]] (ATTT) 2025 will be held on '''10, 11, and 12 October 2025 at IIIT-Hyderabad'''.
ATTT is designed for experienced Wikimedians who have or have not previously participated in Train the Trainer, but wish to develop further their leadership, thematic expertise, and practical application skills. The training will run in two thematic tracks:
* '''Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Learn to measure, analyse, and narrate the impact of Wikimedia initiatives through hands-on labs and peer feedback.
* '''Project Design: From Learning to Action''' – Work on a 3-month project with mentoring and planning tools, turning learning into impactful, context-driven initiatives.
**  Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]
**  Deadline to apply (extended): 26 August 2025
**  Event Dates: 10-12 October 2025
We will share further updates with you soon.

''Note: If you are unsure about which track to choose, please still submit your application by answering the questions thoroughly. Our team will review it and assign you to the most suitable track. If you are not comfortable applying directly on Meta, you may send your proposal (using the Meta template and with a valid reason) to nitesh@research.iiit.ac.in. If selected, the OKI team will publish it on Meta on your behalf.''

We look forward to receiving your applications and working together to shape impactful Wikimedia leadership! 

Regards,  

Open Knowledge Initiatives Team

IIIT-Hyderabad 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:42, 20 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Final Call: Apply for Advanced Train the Trainer 2025 by Today ==

Dear all,

This is a kind reminder that today is the '''last day''' to submit your '''Expression of Interest for Advanced Train the Trainer 2025'''. If you are interested, we warmly encourage you to complete your application at the earliest using the link below: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Here]]

''Please note that we will not be able to accommodate requests for reopening the form after the deadline. Once submissions close, our team will begin the review process.''

We look forward to your participation and thank you for your continued interest in strengthening leadership within our communities.

Regards, IIITH-OKI 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:35, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ജന്മദിനാഘോഷം 2025 ==
മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ 23-ാമത് ജന്മദിനാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച്. ഈ പരിപാടി എല്ലാവർഷത്തെയും പോലെ വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ വാർഷികസമ്മേളനത്തോടനുബന്ധിച്ച് തൃശൂരിൽ നടത്താമെന്ന് വിചാരിക്കുന്നു. ഇതോടനുബന്ധിച്ച് വന്നുചേരുന്ന ചെലവകൾക്കായി ഒരു റാപ്പിഡ് ഗ്രാന്റ് ഇന്ത്യ റാപ്പിഡ് പ്രോഗ്രാം വഴി അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇതുമായിബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാകുന്ന മുറക്ക് അറിയിക്കുന്നതാണ്. നിർദ്ദേശങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും ക്ഷണിക്കുന്നു. -- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:46, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)

==അറിയിപ്പ്==
നമസ്കാരം, സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ പങ്കാളിത്തം ലഭിക്കുന്നതിനായി, മലയാളം വികിബുക്ക്സിൽ എന്റെ ഭരണാധികാരാവകാശ (അഡ്മിന്ഷിപ്പ്) അഭ്യർത്ഥന ഇവിടെ പോസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നു. ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ച ഇവിടെ കാണാം: [https://ml.wikibooks.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%A0%E0%B4%B6%E0%B4%BE%E0%B4%B2:%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B5%BC%E2%80%8C%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%95%E0%B5%BC#%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B5%BC%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%95_%E0%B4%AA%E0%B4%A6%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%85%E0%B4%AA%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B4%95%E0%B5%BE_-_Requests_for_Sysop_status ലിങ്ക്].--[[ഉപയോക്താവ്:Plutus|Plutus]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Plutus|സംവാദം]]) 09:11, 9 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)

== Proposal: Culture Exchange – October 2025 ==
Dear all,

I would like to propose organizing [[m:Culture_Exchange|'''Culture Exchange''']] on Malayalam Wikipedia during the month of October 2025.  

For the first phase, three regions will be included: Bangladesh, Ukraine, and the Indian state of Kerala. The main rules are:  
* Participants on the Malayalam Wikipedia will not write articles related to Kerala.  
* Similarly, no one will write about their own language or culture.  

This way, we will create and improve articles about each other’s cultures, making the knowledge exchange more diverse and enriching.  

I would appreciate hearing the community’s feedback. If there is consensus, we can start the event in October itself.  

Ping {{re|Ranjithsiji|Akbarali}}

Thank you. [[ഉപയോക്താവ്:ZI Jony|ZI Jony]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ZI Jony|സംവാദം]]) 14:28, 10 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)

== [[:wikimania:2026|വിക്കിമാനിയ 2026]] സ്കോളർഷിപ്പുകൾ ==

21-ാമത് വിക്കിമാനിയ 2026 ജൂലൈ 21 മുതൽ 25 വരെ ഫ്രാൻസിലെ പാരീസിൽ നേരിട്ടും ഓൺലൈനായും നടത്താൻ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. വിക്കിപീഡിയയുടെ 25-ാം വാർഷികാഘോഷവും ഇതുമായി ബന്ധപെട്ട് നടത്തുന്നു.

2026-ലെ വിക്കിമാനിയയിൽ നേരിട്ട് പങ്കെടുക്കാൻ സ്കോളർഷിപ്പുകൾക്ക് ഇപ്പോൾ അപേക്ഷിക്കാം..

🗓️ അപേക്ഷാ ഫോം: സെപ്റ്റംബർ 10 – ഒക്ടോബർ 31, 2025 വരെ തുറന്നിരിക്കും.

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ഈ താൾ സന്ദർശിക്കുക: https://wikimania.wikimedia.org/wiki/2026:Scholarships

- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 14:26, 29 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)
==മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ജന്മദിനാഘോഷം 2025==
വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരളയോടനുബന്ധിച്ച് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ 23-ാം ജന്മദിനാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. വിശദവിവരങ്ങൾ [[:meta:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|മെറ്റാ താളിൽ]] ലഭ്യമാണ്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സ്കോളർഷിപ്പ് ക്ഷണിച്ചിട്ടുണ്ട്. 
[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfUXAe-o7hu5sx0mbaSwkuUPqoExpd6VwlPthkojjy6bHLrKA/viewform?usp=dialog സ്കോളർഷിപ്പ് ഫോം ഇവിടെ] അപേക്ഷാ ഫോം സ്വീകരിക്കുന്ന അവസാനതീയ്യതി 10 ഡിസംബർ 2025 ആണ്.

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 10:41, 27 നവംബർ 2025 (UTC)

==വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള 2024-25 പ്രവർത്തനറിപ്പോർട്ട്==
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർ ഗ്രൂപ്പിന്റെ 2024-25 പ്രവർത്തനറിപ്പോർട്ടിന്റെ [[:meta:Wikimedians of Kerala/Annual Report 2024-25|കരട് രൂപം]] തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഈ കരട് വായിച്ചുനോക്കാനും അഭിപ്രായങ്ങൾ അറിയിക്കാനും ഇതിൽ ഏതെങ്കിലും പദ്ധതികളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരം വിട്ടുപോയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അറിയിക്കാനും താത്പര്യപ്പെടുന്നു. എത്രയും വേഗം റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ടതിനാൽ ഈ കാര്യം ഗൗരവത്തിലെടുക്കാനും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. 

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:47, 29 നവംബർ 2025 (UTC)
== [[ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം]] ==
ദയവായി ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ഇത് ഇല്ലാതാക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുക.-[[ഉപയോക്താവ്:Baangla|Baangla]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Baangla|സംവാദം]]) 17:07, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-ലേക്കുള്ള സ്കോളർഷിപ്പ് അപേക്ഷകൾ ക്ഷണിക്കുന്നു ==

എല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം,

വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-ൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനുള്ള സ്കോളർഷിപ്പ് അപേക്ഷകൾ ഇപ്പോൾ സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. 2026 സെപ്റ്റംബർ 4 മുതൽ 6 വരെ നമ്മുടെ കൊച്ചിയിലാണ് കോൺഫറൻസ് നടക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യയിലെയും ദക്ഷിണേഷ്യയിലെയും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെയും വിക്കിപീഡിയർ, കമ്മ്യൂണിറ്റി സംഘാടകർ, മറ്റ് സംഭാവനകൾ നൽകുന്നവർ എന്നിവർ ഒത്തുചേരുന്ന വേദിയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ. സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാന പ്രസ്ഥാനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നതിനും സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനുമുള്ള ഒരിടമാണിത്.

വിക്കിമീഡിയ സംരംഭങ്ങളിൽ സജീവമായി ഇടപെടുന്നവർക്കും കൂട്ടായ്മ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുന്നവർക്കും സ്കോളർഷിപ്പിനായി അപേക്ഷിക്കാവുന്നതാണ്. വിശദമായ അറിയിപ്പ് ഇവിടെ വായിക്കാം. 🙂

'''അപേക്ഷിക്കേണ്ട അവസാന തീയതി:''' 15 ഏപ്രിൽ 2026, 11:59 p.m. IST

'''അപേക്ഷിക്കാനുള്ള ലിങ്ക്:''' https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform 

'''കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്:''' [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|മെറ്റാ വിക്കി താൾ]] സന്ദർശിക്കുക

ഈ അറിയിപ്പ് നിങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയിലെ മറ്റുള്ളവരുമായും പങ്കുവെക്കുമല്ലോ.

നന്ദി,

'''വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 സംഘാടക സമിതി'''

-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 21:09, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:41, 5 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Invitation to participate in Abstract Wikipedia pilot ==
Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia.

[[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be output into many languages using Wikifunctions. This approach allows Wikipedia communities to leverage these articles to expand content and close the existing knowledge gaps between different language versions of Wikipedia.

We would love to explore working with you as a pilot community for Abstract Wikipedia, especially given your current work with Wikidata lexemes and Wikifunctions functions. These two aspects are the cornerstone of Abstract Wikipedia, as it combines them to create language-independent articles.

With this in mind, we would like to hear your thoughts on a few questions:

# Are you interested in participating in an Abstract Wikipedia pilot? This would mean that abstract content from Abstract Wikipedia could be integrated into your Wikipedia, in place of currently non-existing. Your community will be in full control of which articles to integrate.
# Would you be open to working with our partners in Wikimedia Deutschland to improve coverage of Wikidata lexemes in your language? This would involve creating missing lexemes, fixing issues on existing lexemes, adding forms and senses, improving overall quality, and linking them to Wikidata Items.
# Would you be interested in working with the Wikifunctions community to improve coverage of language functions in your language? Or would you be interested in collaborating with a partner to do so?
# Does an affiliate or group in your community currently have funding (General Support Fund, Rapid Fund etc.) to organize any workshops or events for you to engage your community?

We want to stress again that your community will remain fully in control of its content, as existing local articles would never be replaced, and contributors could improve shared content from Abstract Wikipedia.

Thank you in advance for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. -- [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 11:41, 13 മേയ് 2026 (UTC)

:Hello @[[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]
:Thank you for reaching out and also sharing the invitation to Wikimedians of Kerala UG over Email.
:From our side, we are interest in '''learning more about and exploring the possibility of participating in Abstract Wikipedia pilot initiative'''. Regarding Wikidata Lexemes and Wikifunctions, some of the members of our community have already been involved in activities related to both areas, and we see value in further strengthening language resources for Malayalam. We would be interested in exploring collaborations to improve lexeme coverage, quality, forms, senses and connections with Wikidata items. We would welcome discussions on expanding language-related functions and identifying areas where community members can contribute and also collaborating with partners. Yes, our UG have running General Support Fund for our planned activities. We can facilitate workshops, training sessions if required with the support from Abstract Wikipedia team or with the support from the partners. Let us know how we are going to proceed with this. - [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 07:14, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)
::@[[ഉപയോക്താവ്:Gnoeee|Gnoeee]] This is fantastic! Thank you very much for your appreciation! We'll keep in touch for the next steps. [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 09:27, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)
:{{support}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:33, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:02, 17 മേയ് 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-നുള്ള സ്വന്തം ചെലവിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള രജിസ്ട്രേഷനും (Self-Funded Registration) അവതരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള (Call for Submissions) അവസരവും ഇപ്പോൾ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് സന്തോഷത്തോടെ അറിയിക്കുന്നു. ==

പ്രിയ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളേ,

വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-നുള്ള സ്വന്തം ചെലവിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള രജിസ്ട്രേഷനും (Self-Funded Registration) അവതരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള (Call for Submissions) അവസരവും ഇപ്പോൾ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് സന്തോഷത്തോടെ അറിയിക്കുന്നു.

2026 സെപ്റ്റംബർ 4 മുതൽ 6 വരെ കൊച്ചിയിൽ വച്ചാണ് വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 നടക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിലും ദക്ഷിണേഷ്യയിലുടനീളമുള്ള വിക്കിമീഡിയക്കാർ, കമ്മ്യൂണിറ്റി സംഘാടകർ, ഡെവലപ്പർമാർ, ഗവേഷകർ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാന പ്രേമികൾ എന്നിവരെ ഈ സമ്മേളനം ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവരാനും,  പരസ്പരം സഹകരിക്കാനും, അനുഭവങ്ങൾ പങ്കിടാനും ഈ കോൺഫറൻസ് സഹായിക്കും. WCI 2026-ന്റെ വിഷയം

“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.”

എന്നതാണ്. എഐയുടെ കടന്നുവരവും പുതിയ അറിവുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന രീതികളും ഉൾപ്പെടെ വളരെ വേഗത്തിലുള്ള സാങ്കേതിക മാറ്റങ്ങളിലൂടെയാണ് വിക്കിമീഡിയ പ്രസ്ഥാനം ഇപ്പോൾ കടന്നുപോകുന്നത്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയിലും ദക്ഷിണേഷ്യയിലുമുള്ള കമ്മ്യൂണിറ്റി നേതൃത്വം, അറിവ് ലഭിക്കുന്നതിലെ തുല്യത, പ്രാദേശിക ഭാഷകൾ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനം, വിക്കിമീഡിയയുടെ ഭാവി എന്നീ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യാൻ ഒരിടം ഒരുക്കുക എന്നതാണ് സമ്മേളനം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.

'''സ്വാശ്രയ രജിസ്ട്രേഷൻ (Self-Funded Registration)'''

സ്വന്തം ചെലവിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള അപേക്ഷ ഇപ്പോൾ പ്രെറ്റിക്സിൽ ലഭ്യമാണ്.

രജിസ്ട്രേഷൻ ഫോം: https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/

വിശദാംശങ്ങളും യോഗ്യതയും: &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration&lt;/nowiki&gt;

'''അവതരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള അവസരം (Call for Submissions)'''

അവതരണങ്ങൾ ഇപ്പോൾ Eventyay മുഖേന സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ശില്പശാലകൾ, ചർച്ചകൾ, പാനലുകൾ,  ലഘു പ്രസംഗങ്ങൾ, പോസ്റ്റർ അവതരണങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള നിങ്ങളുടെ ആശയങ്ങൾ ഞങ്ങൾ ക്ഷണിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ പരിചയസമ്പന്നനോ പുതിയ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗമോ ആകട്ടെ, നിങ്ങളുടെ ആശയങ്ങൾക്കും അനുഭവങ്ങൾക്കും അറിവുകൾക്കും ഈ സമ്മേളനത്തെ കൂടുതൽ മികച്ചതാക്കാനും പ്രസ്ഥാനത്തിലെ പ്രധാന ചർച്ചകളിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കാനും സാധിക്കും.

വിശദാംശങ്ങളും മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളും: &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions&lt;/nowiki&gt;

സബ്മിഷൻ അവസാന തീയതി: ജൂലൈ 15, 2026

പങ്കാളിത്തവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശദാംശങ്ങൾ, സമയക്രമങ്ങൾ, കോൺഫറൻസ് അപ്‌ഡേറ്റുകൾ, സമർപ്പണ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-നെക്കുറിച്ചുള്ള പൂർണ്ണ വിവരങ്ങൾക്ക്, ദയവായി ഔദ്യോഗിക അറിയിപ്പ് പരിശോധിക്കുക:

വിശദമായ അറിയിപ്പ്: [[diffblog:2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/|ബ്ലോഗ് പോസ്റ്റ് ലിങ്ക്]]

കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളോട് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനും, പ്രമേയങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനും ഈ അറിയിപ്പ് അവരുടെ കൂട്ടായ്മകളിൽ പങ്കിടാനും ഞങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

ആശംസകളോടെ, വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 സംഘാടക സമിതി [[ഉപയോക്താവ്:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amrit Sufi|സംവാദം]]) 10:22, 30 ജൂൺ 2026 (UTC)

== Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 ==

Dear Wikimedia Contributors,

We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.

'''Campaign Focus:'''

* Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages
* Improve content quality with citations, images, and comprehensive information
* Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media
* Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics

We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.

For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project.

Best regards, ''Communications Team, WCI 2026''

-- [[ഉപയോക്താവ്:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kuldeepburjbhalaike|സംവാദം]]) 11:43, 26 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണം ==

നമസ്കാരം. [[:mw:Special:MyLanguage/Content translation|ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ ഉപകരണം]] (Content Translation — CX) വഴി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളിലെ ഭാഷയും വ്യാകരണവും മാത്രം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്ന, നിർമ്മിതബുദ്ധി (ക്ലോഡ് ഫേബിൾ 5) ഉപയോഗിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ബോട്ട് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം തേടുന്നു. പദ്ധതിരേഖ: '''[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം]]'''.

'''ഇതുവരെ ചെയ്തത് (ചുരുക്കത്തിൽ):'''
* യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം ഏറ്റവും കൂടിയ 100 CX-ലേഖനങ്ങളിൽ, മനുഷ്യമേൽനോട്ടത്തിൽ ഒരു പൈലറ്റ് പഠനം നടത്തി; 92 ലേഖനങ്ങളിൽ ഭാഷാതിരുത്തൽ വരുത്തി. എല്ലാ diff-കളും [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|ഫലരേഖയിൽ]] പരസ്യമായി ലഭ്യമാണ്.
* വസ്തുതകൾ, സംഖ്യകൾ, അവലംബങ്ങൾ, ഫലകങ്ങൾ, കണ്ണികൾ എന്നിവയൊന്നും മാറ്റിയിട്ടില്ല. ബോട്ട് നടത്തിയ തിരുത്തുകൾ ഞാൻ പരിശോധിച്ചു; അർത്ഥവ്യതിയാനമോ വിവരനഷ്ടമോ കണ്ടെത്തിയില്ല. ('governing body' → 'ഗവർമെന്റ് ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള കമ്മിറ്റി', കായികതാരം 'Everton Weekes' → 'ആഴ്ചകൾ' തുടങ്ങിയ ഗുരുതര യന്ത്രപരിഭാഷാപ്പിശകുകളും ഈ പ്രക്രിയയിൽ ബോട്ട് കണ്ടെത്തി തിരുത്തി.)
* ഭാഷാതിരുത്തലിനിടെ 41 ലേഖനങ്ങളിൽ കണ്ടെത്തിയ വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ AI തിരുത്താതെ, ഉപയോക്താക്കളുടെ ശ്രദ്ധയ്ക്കായി ഫലരേഖയിൽ രേഖപ്പെടുത്തി.

'''ഇനി ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്:''' സമൂഹത്തിന്റെ അനുകൂല അഭിപ്രായമുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ/അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷകൾ|ബോട്ട് അംഗീകാരത്തിന് അപേക്ഷിക്കും]]. ഈ ചർച്ചയിലും ബോട്ട് അപേക്ഷയിലും ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ നിർദ്ദേശങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളിച്ച് ബോട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതശേഷമേ തുടർപ്രവർത്തനമുണ്ടാകൂ. അംഗീകാരം ലഭിച്ചാൽ, CX ടാഗുള്ള ലേഖനങ്ങളിൽ ബോട്ട് ഭാഷ മാത്രം തിരുത്തും; ഓരോ തിരുത്തിന്റെയും diff പദ്ധതിത്താളിന്റെ ഉപതാളിൽ പട്ടികപ്പെടുത്തും. ഏതു തിരുത്തും ആർക്കും ഒറ്റ ക്ലിക്കിൽ മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാം; സമൂഹം ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ പ്രവർത്തനം ഉടൻ നിർത്തും.

'''മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായങ്ങൾ തേടുന്നു :'''
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|പൈലറ്റ് ഫലരേഖയിലെ]] ഏതാനും diff-കൾ പരിശോധിച്ച്, തിരുത്തുകളുടെ കൃത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങൾ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
# ഇത്തരമൊരു ബോട്ട് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനോടുള്ള പൊതുനിലപാട് — അനുകൂലമോ, പ്രതികൂലമോ, നിബന്ധനകളോടെ അനുകൂലമോ എന്നതും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/രീതിശാസ്ത്രം|രീതിശാസ്ത്രത്തിലും നിയന്ത്രണങ്ങളിലും]] വരുത്തേണ്ട മാറ്റങ്ങൾ, കൂട്ടിച്ചേർക്കേണ്ട സുരക്ഷാക്രമീകരണങ്ങൾ എന്നിവയിലും അഭിപ്രായം തേടുന്നു.

എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായങ്ങളും നിർദ്ദേശങ്ങളും വിമർശനങ്ങളും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. നന്ദി. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 09:40, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

:മലയാളം വിക്കിയിൽ ഇങ്ങനെ ഒരു ബോട്ട് അത്യാവശ്യമാണ് അനുകൂലിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Tonynirappathu|Tonynirappathu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Tonynirappathu|സംവാദം]]) 09:55, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
*പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ ലേഖനങ്ങളുടെ നാൾവഴി വ്യത്യാസം പരിശോധിച്ചു. മികച്ച പ്രവർത്തനമാണ് നടത്തിയിരിക്കുന്നത്. തുടർപ്രവർത്തങ്ങളെ അനുകൂലിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  10:47, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

:എഐ ടൂളുകളെ വിക്കി എഡിറ്റിംഗിന് പോസിറ്റീവായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന രീതിയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നതിനെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
:Claude Fable 5ൽ ഇതിനായി നൽകിയ പ്രോംപ്റ്റ് ഇവിടെ പങ്കുവെക്കാമോ.? [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;അക്ബറലി&lt;/span&gt;{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 	 16:58, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
::@[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|Akbarali]]: ബോട്ട് പൈഥണിലാണ് എഴുതിയിരിക്കുന്നത്. എ.ഐ ബോട്ടായതുകൊണ്ട് കോഡിനുള്ളിൽ സ്വാഭാവികമായും പ്രോംറ്റുകളുമുണ്ട്. മുഴുവൻ കോഡും അതിലടങ്ങിയ പ്രോംറ്റും എന്റെ ഗിറ്റ്ഹബ് പ്രൊഫൈലിൽ [https://github.com/nethahussain/translation-cleanup-bot ഇവിടെ] കാണാം. പല മോഡലുകളുടെ എ.പി.ഐ കീകൾ പരിശോധിച്ച് നോക്കിയെങ്കിലും ക്ലോഡ് ഫേബിൾ 5 ആണ് സ്ഥിരമായി, ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള തിരുത്തുകൾ നൽകുന്നത് എന്നതിനാലാണ് ആ മോഡൽ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. കോഡും പ്രോംറ്റും പരിശോധിച്ച് അഭിപ്രായങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ പറയുമല്ലോ. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 07:35, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>22ad94i6h072ngtaelk2v55anax0na4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചെ ഗെവാറ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17537</id>
    <revision>
      <id>4652317</id>
      <parentid>4651519</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T18:54:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheWikiholic</username>
        <id>77980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-41986-84|~2026-41986-84]] ([[User talk:~2026-41986-84|സംവാദം]]) നടത്തിയ തിരുത്തലുകൾ നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; നിലവിലുള്ള പതിപ്പ് [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] സൃഷ്ടിച്ചതാണ്</comment>
      <origin>4631574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="245063" sha1="dhxt3sc8adcq7e98m9nxkd8k3c4dh28" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Che Guevara}}
{{Infobox person
| name               = ചെഗുവേര
| image              = GuerrilleroHeroico.jpg
| caption            = &quot;''[[Guerrillero Heroico]]''&quot; &lt;br /&gt; 1960 മാർച്ച് 5 ന് [[ആൽബർട്ടോ കോർഡ]] എടുത്ത ചെഗുവേരയുടെ ലോകപ്രശസ്തമായ ചിത്രം.
| birth_date         = {{birth date|mf=yes|1928|5|14}}{{fn|(൧)}}
| birth_place        = [[Rosario, Santa Fe|റൊസാരിയോ]], [[അർജന്റീന]]
| death_date         = {{death date and age|mf=yes|1967|10|9|1928|6|14}}
| death_place        = [[ലാ ഹിഗ്വേര]], [[ബൊളീവിയ]]
| citizenship        = 
| alma_mater         = 
| death_cause        = 
| children           = ഹിൽഡ (1956-1995), [[അലെയ്ഡ ഗുവേര|അലെയ്ഡ]] (ജനനം 1960), കാമിലോ (ജനനം 1962), സീലിയ (ജനനം 1963), ഏണസ്റ്റോ (ജനനം 1965)
| education          = 
| known_for          = 
| ethnicity          = 
| nationality        = 
| occupation         = 
| body_discovered    = 
| image_size         = 250px
| monuments          = 
| movement           = 
| notable_works      = 
| opponents          = 
| organization       = [[ജൂലൈ 26-ലെ മുന്നേറ്റം]], യുണൈറ്റഡ് പാർട്ടി ഓഫ് ദി ക്യൂബൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് റെവല്യൂഷൻ,&lt;ref&gt;Partido Unido de la Revolución Socialista de Cuba, aka PURSC.&lt;/ref&gt; [[ദേശീയ ലിബറേഷൻ ആർമി (ബൊളീവിയ)]]
| parents            = 
| religion           = ''ഇല്ല'' ([[നിരീശ്വരവാദം]])&lt;ref&gt;[[#refHall2004|Hall 2004]]. &quot;ബൊളീവിയൻ കാടുകളിൽ വെച്ച് വധിക്കപ്പെട്ട ഒരു നിരീശ്വരവാദിയായ പുണ്യവാളനായിരുന്നു ചെ. എല്ലാ പുണ്യവാളന്മാരേയും പോലെ അദ്ദേഹവും ഒരു സഞ്ചാരപ്രിയനായിരുന്നു.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#refSanati2007|സനാതി 2007]]. &quot;മുസ്തഫ കമ്രാൻ ഒരു മുസ്ലീമായ വിപ്ലവകാരിയായിരുന്നു. എന്നാൽ ചെ ഒരു നിരീശ്വരവാദിയും.&quot;&lt;/ref&gt;
| resting_place      = [[സാന്റാ ക്ലാര]], [[ക്യൂബ]] യിലെ  [[ചെഗെവാറ മ്യുസോളിയം]]
| signature          = CheGuevaraSignature.svg
| signature_size     = 110
| style              = 
| years_active       = 
| influences         = 
| influenced         = 
| spouse             = [[ഹിൽഡ ഗാഡിയ]] (1955-1959)&lt;br /&gt;[[അലെയ്ഡ മാർച്ച്]] (1959 മുതൽ)
| box_width          = 260
}}
[[അർജന്റീന|അർജന്റീനയിൽ]] ജനിച്ച  [[സോഷ്യലിസം|സോഷ്യലിസ്റ്റ്]]  [[വിപ്ലവം|വിപ്ലവകാരിയും]] അന്തർദേശീയ [[ഗറില്ല|ഗറില്ലകളുടെ]] നേതാവും ആയിരുന്നു '''ചെ ഗുവേര'''  എന്നും '''ചെ''' എന്നു മാത്രമായും അറിയപ്പെടുന്ന '''ഏർണസ്റ്റോ ഗുവേര  ഡി ലാ സെർന''' ({{IPA-es|ˈtʃe ɣeˈβaɾa}}{{fn|(൨)}})  [[1928]] [[ജൂൺ 14]]{{fn|(൧)}}- [[1967]] [[ഒക്ടോബർ 09]]). [[ക്യൂബൻ വിപ്ലവം|ക്യൂബൻ വിപ്ലവത്തിന്റെ]] പ്രധാന നേതാവായിരുന്ന ഇദ്ദേഹം അടിച്ചമർത്തുന്ന ഭരണകൂടങ്ങളെ തുടച്ചുമാറ്റുവാൻ ഒളിപ്പോരുൾപ്പെടെയുള്ള സായുധപോരാട്ടങ്ങളുടെ മാർഗ്ഗങ്ങളാണ് നല്ലതെന്നു വിശ്വസിച്ചു. 

ചെറുപ്പത്തിൽ വൈദ്യപഠനം നടത്തിയ ചെ ക്രൈസ്തവ വിമോചന ശാസ്‌ത്രത്താൽ സ്വധീനിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ചെ ഗുവേര യ്ക്ക്, [[ദക്ഷിണ അമേരിക്ക|ദക്ഷിണ അമേരിക്കയിലുടനീളം]] നടത്തിയ യാത്രകളിൽ ജനങ്ങളുടെ ദരിദ്രമായ ചുറ്റുപാടുകൾ നേരിട്ട് മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിച്ചു.&lt;ref name=&quot;RevMedicine&quot;&gt;[http://www.marxists.org/archive/guevara/1960/08/19.htm വിപ്ലവാത്മകമായ മരുന്ന്] [[ക്യൂബ|ക്യൂബയോടുള്ള]] ചെ ഗുവേരയുടെ പ്രസംഗം ആഗസ്റ്റ് 19, 1960.&lt;/ref&gt; ഈ യാത്രകളുടെ അനുഭവങ്ങളും അതിൽ നിന്നുൾക്കൊണ്ട നിരീക്ഷണങ്ങളും ഈ പ്രദേശത്തെ സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക അസമത്വങ്ങൾക്കുള്ള  പ്രതിവിധി വിപ്ലവമാണെന്ന നിലപാടിലെത്തിക്കുവാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. .&lt;ref name=&quot;AfroAsian1965&quot;&gt;[http://www.marxists.org/archive/guevara/1965/02/24.htm ആഫ്രോ ഏഷ്യൻ കോൺഫ്രൻസ് അൾജീരിയ] രണ്ടാം സാമ്പത്തിക സെമിനാറിൽ ചെ നടത്തിയ പ്രഭാഷണം, [[അൾജീരിയ]]  [[ഫെബ്രുവരി]] 24, 1965.&lt;/ref&gt; [[മാർക്സിസം|മാർക്സിസത്തെ]] പറ്റി കൂടുതലായി പഠിക്കാനും [[ഗ്വാട്ടിമാല|ഗ്വാട്ടിമാലയിൽ]] പ്രസിഡന്റ് [[ജേക്കബ് അർബൻസ് ഗുസ്മാൻ]] നടത്തിയ പരിഷ്ക്കാരങ്ങളെ പറ്റി അറിയാനും ഈ അന്വേഷണങ്ങൾ ഇടയാക്കി. ക്യൂബയിലെ [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്യൂണിസ്റ്റ്]] സർക്കാരിൽ വ്യവസായമന്ത്രി, ദേശീയ ബാങ്കിന്റെ ചെയർമാൻ തുടങ്ങിയ തസ്തികകൾ വഹിക്കുകയും ചെയ്തു.

[[1956]]-ൽ [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിൽ]] ആയിരിക്കുമ്പോൾ ചെ ഗുവേര  [[ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡൽ കാസ്ട്രോയുടെ]] വിപ്ലവ പാർട്ടിയായ [[ജൂലൈ 26-ലെ മുന്നേറ്റം|ജൂലൈ 26-ലെ മുന്നേറ്റ സേനയിൽ]] ചേർന്നു. തുടർന്ന് 1956 ൽ ഏകാധിപതിയായ ജനറൽ [[ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റ|ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റയെ]]‍ [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] നിന്നും തുരത്തി അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ [[ഗ്രൻ‌മ]] എന്ന പായ്ക്കപ്പലിൽ അദ്ദേഹം [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിലേക്ക്]] യാത്ര തിരിച്ചു.&lt;ref&gt;[[#refBeaubien2009|ബിയൂബിയൻ, എൻ.പി.ആർ ഓഡിയോ റിപ്പോർട്ട് 2009]], 00:09-00:13.&lt;/ref&gt; വിപ്ലവാനന്തരം, “സുപ്രീം പ്രോസിക്യൂട്ടർ” എന്ന പദവിയിൽ നിയമിതനായ ചെഗുവേരയായിരുന്നു മുൻഭരണകാലത്തെ യുദ്ധകുറ്റവാളികളുടേയും മറ്റും വിചാരണ നടത്തി വിധി നടപ്പിലാക്കിയിരുന്നത്. പുതിയ ഭരണകൂടത്തിൽ പല പ്രധാന തസ്തികകളും വഹിക്കുകയും ഗറില്ലാ യുദ്ധമുറകളെ പറ്റി പുസ്തകങ്ങളും ലേഖനങ്ങളും എഴുതുകയും ചെയ്ത ചെഗുവേര  [[1965]]-ൽ [[കോംഗോ|കോംഗോയിലും]] തുടർന്ന് [[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയയിലും]] വിപ്ലവം സംഘടിപ്പിക്കുകയെന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെ ക്യൂബ വിട്ടു. ബൊളീവിയയിൽ വെച്ച് [[സി.ഐ.എ.|സി.ഐ.ഐ. യുടേയും]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] സൈന്യത്തിന്റെ പ്രത്യേക സേനയുടേയും&lt;ref&gt;
[http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB5/index.html ചെഗുവേരയുടെ വധം, നാഷണൽ സെക്യൂരിറ്റി ലൈബ്രറി പുസ്തകം ലക്കം 5 - തരം തിരിക്കാത്ത ഉയർന്ന രഹസ്യ സ്വഭാവമുള്ള രേഖകൾ]&lt;/ref&gt; സഹായത്തോടെയുള്ള ഒരു ആക്രമണത്തിൽ പിടിയിലായ ചെഗെവാറയെ [[1967]] [[ഒക്ടോബർ 9]]-നു [[ബൊളീവിയൻ സൈന്യം]] വാലിഗ്രനേഡിനടുത്തുള്ള [[ലാ ഹിഗ്വേര|ലാ ഹിഗ്വേരയിൽ]] വെച്ച് വിചാരണ കൂടാതെ വധിച്ചു.&lt;ref&gt;Rostow, Walter W. ''ചെയുടെ മരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് , പ്രസിഡന്റിനുള്ള നിവേദനം&quot;'', തീയതി 11 ഒക്ടോബർ 1967. Online at [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB5/che7_1.htm GWU നാഷണൽ സെക്യൂരിറ്റി ലൈബ്രറി] ശേഖരിച്ചത് [[08 October]] [[2006]].&lt;br /&gt;° റയാൻ ഹെന്റ്രി ബട്ടർഫീൽഡ്. ''ചെ യുടെ പതനം: പട്ടാളക്കാരുടേയും , ഒറ്റുകാരുടേയും നയതന്ത്രത്തിന്റേയും കഥ'', [[ന്യൂയോർക്ക്]] , 1998: ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവ്വകലാശാല, pp 129–135.&lt;/ref&gt;

മരണത്തിനു ശേഷം ചെഗുവേര  സാമൂഹിക വിപ്ലവ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഒരു പ്രതീകമായി മാറുകയും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള [[പോപ് സംസ്കാരം|പോപ് സംസ്കാരത്തിന്റെ]] ബിംബങ്ങളിൽ ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. [[ആൽബർട്ടോ കോർദ|ആൽബർട്ടോ കോർദയെടുത്ത]] ചെഗുവേരയുടെ ചിത്രം പ്രമുഖപ്രചാരം നേടി, ടീഷർട്ടുകളിലും പ്രതിഷേധ ബാനറുകളിലും മറ്റും സ്ഥിരം കാഴ്ചയായി. അമേരിക്കയിലെ [[മേരിലാൻഡ് സർവ്വകലാശാല]] ഈ ചിത്രത്തെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ചിത്രമെന്നും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രതീകമെന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു.&lt;ref name=&quot;corda&quot;&gt;മേരിലാന്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ആർട്ട്സ്, ബി.ബി.സി  വാർത്തകൾ &quot;ചെയുടെ ഛായാഗ്രഹകൻ മരിച്ചു &quot;, 26 May 2001.[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/1352650.stm] ബി.ബി.സി ന്യൂസ് ,ഓൺലൈൻ, ശേഖരിച്ചത്  ജനുവരി 4,2006&lt;/ref&gt;
[[പ്രമാണം:Che Guevara statue.jpg|thumb|200px|right|ഒക്ടോബർ 9,1967 നു ബൊളീവിയയിൽ   ചെ ഗെവാറ കൊല്ലപ്പെട്ട ഇടത്തെ പ്രതിമ.]]

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
[[പ്രമാണം:Chefamily.jpg|thumb|right|200px|കൗമാരപ്രായത്തിലുള്ള ചെ (ഇടത്ത്) മാതാപിതാക്കളുടേയും സഹോദരങ്ങളോടെയും ഒപ്പം, 1944 ലെ ചിത്രം. അടുത്തിരിക്കുന്നവർ ഇടത്ത് നിന്നും വലത്തോട്ട്: സീലിയ (അമ്മ), സീലിയ (സഹോദരി), റോബർട്ടോ, യുവാൻ മാർട്ടിൻ, ഏണസ്റ്റോ (അച്‌ഛൻ), അന്ന മരിയ]]

1928 ജൂൺ 14 ന് [[അർജന്റീന|അർജന്റീനയിലെ]] [[റൊസാരിയോ|റൊസാരിയോയിൽ]], സീലിയ ദെ ലാ സെർന ലോസയുടേയും ഏണസ്റ്റോ ഗെവാറ ലിഞ്ചിന്റേയും അഞ്ച് മക്കളിൽ മൂത്തവനായാണ് ചെയുടെ ജനനം. യഥാർത്ഥത്തിൽ മെയ് 14 നാണ് ചെ ജനിച്ചത്.ചേയുടെ അമ്മ വിവാഹത്തിന് മുൻപേ തന്നെ ചെയെ ഗർഭിണിയായിരുന്നു. നാണക്കേട് മറക്കാൻ കുട്ടി ജനിച്ചത് ജൂൺ 14 ആണ് എന്ന് അവർ ലോകത്തെ പറഞ്ഞ് വിശ്വാസിപ്പിചു. സ്കൂൾ  

സർട്ടിഫിക്കട്ടിലും അങ്ങനെ തന്നെയാണ് നൽകിയിരുന്നത്.

[[ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക|ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയിലൂടെ]] നിരവധി യാത്രകൾ നടത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക നാമം ഏണസ്റ്റോ ഗുവേര  എന്നാണെങ്കിലും, മാതാപിതാക്കളുടെ കുടുംബപേരായ ലാ സെർനോ എന്നും , ലിഞ്ച് എന്നും തന്റെ പേരിന്റെ കൂടെ ചെഗുവേര  ഉപയോഗിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. പ്രസരിപ്പുള്ള കുട്ടിയായിരുന്ന ഗുവേര യെ കളിയാക്കി പിതാവ് ഇങ്ങനെ പറയുമായിരുന്നു. &quot;അവന്റെ ശരീരത്തിൽ ഐറിഷ് വിപ്ലവകാരികളുടെ രക്തമാണ്&quot;. ചെറുപ്പകാലത്തിലേ തന്നെ പാവപ്പെട്ട ജനങ്ങളോടുള്ള ഒരു താൽപര്യം കുട്ടിയിലുണ്ടായിരുന്നു.  ഇടതുപക്ഷ ചിന്താഗതികളോടുകൂടിയാണ് ആ കുടുംബത്തിൽ ചെ വളർന്നത്. ചെറിയ കുട്ടി ആയിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, ലോക രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ച് വളരെ ആഴത്തിലുള്ള അറിവ്    ഗുവേരയ്ക്കുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;redmom&quot;&gt;[http://www.time.com/time/printout/0,8816,872604,00.html അർജന്റീന - ചെയുടെ ചുവന്ന അമ്മ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826054445/http://www.time.com/time/printout/0,8816,872604,00.html |date=2013-08-26 }} 'ടൈം മാസിക' ജൂലൈ 14, 1961.&lt;/ref&gt;

ചെ എന്ന ചെല്ലപ്പേര്  പിന്നീട് ക്യൂബൻ സഖാക്കൾ ഏണസ്റ്റോവിന് നല്കിയതാണ്. സ്പാനിഷ് ഭാഷയിൽ ചെ എന്ന പദത്തിന്  ചങ്ങാതി, സഖാവ്,  സഹോദരൻ എന്നൊക്കെ സന്ദർഭാനുസരം വിവക്ഷകളുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book
| title = ബൊളീവിയൻ ഡയറി (മലയാള പരിഭാഷ)
| last = ചെ ഗുവേര
| first = ഏണസ്റ്റോ
| publisher = ഡി.സി.ബുക്സ്
| year = 2011
| isbn = 9788126429608
| location = Kottayam
| pages = 9
}}&lt;/ref&gt;  
=== ബൗദ്ധിക സാഹിത്യ താല്പര്യങ്ങൾ ===
തന്റെ പിതാവിൽ നിന്നും [[ചെസ്സ്]] കളി പഠിച്ച ചെ,  പന്ത്രണ്ടാം വയസ്സു മുതൽ പ്രാദേശിക മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ തുടങ്ങി.  എന്നാൽ മുതിർന്നുവരുന്തോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ താല്പര്യം [[സാഹിത്യം|സാഹിത്യത്തിലേക്കു]] മാറി. [[പാബ്ലോ നെരൂദ]] , [[ജോൺ കീറ്റ്സ്]] , [[ഫെഡറികോ ഗാർസിയ]] , [[ഗബ്രിയേലാ മിസ്ത്രെൽ|ഗബ്രിയേലാ മിസ്ത്രൽ]] , [[വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ]] തുടങ്ങിയവരുടെ കവിതകളിൽ അദ്ദേഹം ആകൃഷ്ടനായി.&lt;ref name=&quot;Hart 2004, pg 98&quot; &gt;[[#refHart2004|ഹാർട്ട് 2004]], പുറം 98.&lt;/ref&gt;. [[റുഡ്യാർഡ് കിപ്ലിംഗ്|റുഡ് യാർഡ് കിപ്ലിംഗിന്റേയും]] , [[ഹൊസെയ്ത്തോ ഫെർണാണ്ടസ് ഡയസ്|ഹൊസെ ഹെർണാണ്ടസിന്റേയും]] കൃതികൾ അദ്ദേഹത്തിനു ഇഷ്ടമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Hart 2004, pg 98&quot;&gt;[[#refHart2004|ഹാർട്ട് 2004]], പുറം 98.&lt;/ref&gt; വീട്ടിൽ ഏതാണ്ട് 3,000 ത്തോളം പുസ്തകങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് ചെ യെ ഒരു ഉത്സാഹിയായ ഒരു വായനക്കാരനാക്കി. ഈ പുസ്തകങ്ങളിലൂടെ അദ്ദേഹം [[കാൾ മാക്സ്|കാറൽ മാർക്സിനേയും]] , [[ജൂൾസ് വെർനെ|ജൂൾസ് വെർനെയെയുമെല്ലാം]] മനസ്സിലാക്കിത്തുടങ്ങി. കൂടാതെ , [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു]], [[ആൽബർട്ട് കാമ്യു|ആൽബർട്ട് കാമു]] , [[റൊബർട്ട് ഫ്രോസ്റ്റ്|റോബർട്ട് ഫ്രോസ്റ്റ്]] , [[എച്ച്.ജി. വെൽസ്|എച്.ജി.വെൽസ്]] തുടങ്ങിയ പ്രമുഖരുടെ പുസ്തകങ്ങളും അദ്ദേഹം ആസ്വദിച്ചു.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;([[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറങ്ങൾ 37–38).&lt;/ref&gt;.

കുറേക്കൂടി മുതിർന്നപ്പോൾ ലത്തീൻ അമേരിക്കൻ സാഹിത്യത്തിലായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ താല്പര്യം. അതിന്റെ ഫലമായി, [[ഹൊറാസിയോ ക്വിറോഗ]] , [[സിറോ അലെഗ്രിയാ]] , [[ജോർജെ ഇക്കാസ]], [[റൂബൻ ദാരിയോ|റൂബൻ ഡാരിയോ]], [[മിഗൽ അസ്തൂരിയസ്]] തുടങ്ങിയവരുടെ കൃതികൾ അദ്ദേഹം ഇഷ്ടപ്പെടാൻ തുടങ്ങി &lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;. ഈ എഴുത്തുകാരുടെ പല ആശയങ്ങളും അദ്ദേഹം തന്റെ നോട്ട്ബുക്കിൽ കുറിച്ചു വെക്കുമായിരുന്നു. [[ബുദ്ധൻ|ബുദ്ധന്റേയും]] [[അരിസ്റ്റോട്ടിൽ|അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റേയും]] ആശയങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുറിപ്പുകളിൽ പെടുന്നു. [[ബെർട്രാൻഡ് റസ്സൽ|ബെർട്രാണ്ട് റസ്സലിന്റെ]] സ്നേഹത്തേയും, ദേശപ്രേമത്തേയും സംബന്ധിച്ചുള്ള ആശയങ്ങളും ചെ യെ ഇക്കാലത്ത് ആകർഷിച്ചിരുന്നു.  കൂടാതെ  [[സ്വപ്നങ്ങളുടെ വ്യാഖ്യാനം|സ്വപ്നവ്യാഖ്യാനത്തേയും]] , [[ഈഡിപ്പസ്]] കോംപ്ലക്സിനേയും സംബന്ധിച്ചുള്ള [[സിഗ്മണ്ട് ഫ്രോയിഡ്|സിഗ്മണ്ട് ഫ്രോയിഡിന്റെ]] മനശാസ്ത്ര പരികല്പനകളും  അദ്ദേഹത്തിന്റെ  പല പ്രസംഗങ്ങളിലും രചനകളിലും കടന്നുവരുന്നതായി  ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചിട്ടുണ്ട് &lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;.  [[തത്ത്വശാസ്ത്രം]] , [[കണക്ക്]] , [[രാഷ്ട്രീയം]] , [[സമൂഹശാസ്ത്രം]] , [[ചരിത്രം]] എന്നിവയായിരുന്നു സ്കൂൾ ക്ലാസ്സുകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനവിഷയങ്ങൾ.&lt;ref&gt;[[#refSandison1996|സാൻഡിസൺ 1996]], പുറം 10.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#refKellner1989|കെൽനർ 1989]], പുറം 26.&lt;/ref&gt;

പിന്നീട് പുറത്തുവന്ന കണ്ടെത്തലുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ചെ ഒരു നല്ല വായനക്കാരനായിരുന്നു എന്നു ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[[#refRatner1997|റാട്ട്നർ 1997]], പുറം 25.&lt;/ref&gt;

=== മോട്ടോർ സൈക്കിൾ യാത്ര ===
{{main|ദി മോട്ടോർ സൈക്കിൾ ഡയറീസ് (പുസ്തകം)| ദി മോട്ടോർ സൈക്കിൾ ഡയറീസ് (ചലച്ചിത്രം)}}
1948 ൽ ചെ , ബ്യുനോസ് ഐറിസ് സർവ്വകലാശാലയിൽ വൈദ്യം പഠിക്കാനായി ചേർന്നു. ലോകത്തെ അറിയാനായി വളരെയേറെ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന അദ്ദേഹം തന്റെ സുഹൃത്തുമായി ചേർന്ന് നടത്തിയ രണ്ട് ലോകയാത്രകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതവീക്ഷണത്തെ മാറ്റിമറിച്ചു. [[ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക|ലാറ്റിനമേരിക്കയുടെ]] സാമ്പത്തിക അരക്ഷിതാവസ്ഥയേയും ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെയും അടുത്തറിയാൻ ഈ യാത്രകൾ സഹായിച്ചു.  ചെറിയ മോട്ടോർ ഘടിപ്പിച്ച ഒരു [[സൈക്കിൾ|സൈക്കിളിലായിരുന്നു]] ആദ്യയാത്ര.  [[അർജന്റീന|അർജന്റീനയുടെ]] വടക്കൻ പ്രവിശ്യകളിൽ ഏതാണ്ട് 4,500 കിലോമീറ്റർ താണ്ടിയ ഈ യാത്ര [[1950]] ലായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറം 59-64.&lt;/ref&gt;. 1951-ൽ നടത്തിയ രണ്ടാമത്തെ യാത്ര പെട്ടെന്നായിരുന്നു.യാത്രയിൽ  ചെ കറുപ്പ് വാങ്ങി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു   ഇത്തവണ സുഹൃത്തായ [[ആൽബെർട്ടൊ ഗ്രെനാഡൊ|ആൽബർട്ടോ ഗ്രനാഡോയും]] കൂടെയുണ്ടായിരുന്നു. ഈ സഞ്ചാരത്തിനു വേണ്ടി സഞ്ചാരികൾ അവരുടെ പഠനക്ലാസ്സിൽ നിന്നും ഒരു വർഷത്തെ അവധി എടുത്തു.  [[പെറു|പെറുവിലെ]] ഒരു കുഷ്ഠരോഗികളുടെ കോളനിയിൽ സന്നദ്ധപ്രവർത്തനം നടത്തുക എന്ന ഉദ്ദേശവും ഈ യാത്രയ്ക്കുണ്ടായിരുന്നു.  [[ആമസോൺ നദി|ആമസോൺ നദിയുടെ]] തീരത്തുകൂടെ ആയിരുന്നു ഈ യാത്ര മിക്കവാറും.

[[പ്രമാണം:Che Guevara-Granado - Mapa 1er viaje - 1952.jpg|thumb|upright|left|1952 ലെ യാത്രയുടെ ഭൂപടം,  ചുവപ്പു വര വിമാനയാത്രയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു]]

[[ചിലി]]യിലൂടെയുള്ള യാത്രയിൽ ഖനിതൊഴിലാളികളുടെ കഷ്ടപ്പാടുകൾ കണ്ട ചെ കുപിതനായി. അത്രക്ക് ദുരിതം നിറഞ്ഞതായിരുന്നു അവരുടെ ജീവിതം.  [[മാച്ചു പിക്‌ച്ചു|മാച്ചുപിച്ചുവിലെ]] വിദൂര ഗ്രാമങ്ങളിലെ കഷ്ടതകൾ അദ്ദേഹത്തെ വിഷമിപ്പിച്ചു. ഭൂപ്രഭുക്കളുടെ പീഡനത്തിനിരയാകുന്ന കർഷകരെ അദ്ദേഹം കണ്ടു.&lt;ref name=&quot;Kellner89pg27&quot;&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], പുറം 27.&lt;/ref&gt;.  ഈ യാത്രയിൽ കണ്ട സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം കുറിപ്പുകൾ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നു. &quot;മോട്ടോർസൈക്കിൾ ഡയറീസ്&quot; എന്ന പേരിൽ പുസ്തകമായി ഇവ പിന്നീട് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;mcd&quot;&gt;[http://www.nytimes.com/2005/02/20/books/bestseller/0220bestpapernonfiction.html #38 മോട്ടോർ സൈക്കിൾ ഡയറീസ് 2005-02-20] ഏറ്റവും വില്പനയുള്ള പുസ്തകം , ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്&lt;/ref&gt;. ഈ പുസ്തകത്തെ ആശ്രയിച്ച് ഇതേ പേരിൽ പിന്നീട് [[ചലച്ചിത്രം|സിനിമയായി]] പുറത്തിറങ്ങിയ സിനിമ, ഒട്ടേറെ അവാർഡുകൾ നേടി.&lt;ref name=&quot;cans&quot;&gt;[http://www.festival-cannes.com/index.php/en/archives/awards/2004 കാൻ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013220405/http://www.festival-cannes.com/index.php/en/archives/awards/2004 |date=2007-10-13 }} അവാർഡുകൾ . അവസാന സന്ദർശനം: മാർച്ച്  23, 2008.&lt;/ref&gt;.

ബ്യൂനോസ് ഐറിസിലുള്ള വീട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തുന്നതിനു മുമ്പായി , ചെ [[പെറു]], [[ചിലി]], [[ഇക്വഡോർ]], [[വെനിസ്വേല]], [[പനാമ]], ഐക്യനാടുകളിലെ [[മിയാമി]] എന്നീ സ്ഥലങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചു.  യാത്രയുടെ അന്ത്യത്തിൽ, ചിതറിത്തെറിച്ചു കിടക്കുന്ന ചില രാഷ്ട്രങ്ങളെന്നതിലുപരി [[ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക|ലാറ്റിനമേരിക്കൻ]] പ്രദേശം എന്ന രീതിയിലുള്ള ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് അദ്ദേഹത്തിനു ഉരുത്തിരിഞ്ഞു വന്നു.  അതിർത്തികളെ അതിലംഘിച്ചു നിൽക്കുന്ന ഒരു ഏകീകൃത  [[ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക|ലാറ്റിനമേരിക്കൻ]] [[സംസ്കാരം]] എന്ന ലക്ഷ്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ രൂപപ്പെട്ടു. തിരിച്ചു വന്ന് പുനരാരംഭിച്ച പഠനം 1953-ൽപൂർത്തിയാക്കിയതോടെ ചെഗുവേര , &quot;ഡോക്ടർ:ഏണസ്റ്റോ ചെ ഗുവേര &quot; ആയി മാറി.&lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറം 98.&lt;/ref&gt; 

[[ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക|ലാറ്റിനമേരിക്കൻ]] യാത്രകളിൽ നിന്ന്  [[ദാരിദ്ര്യം|ദാരിദ്ര്യത്തേയും]] , പട്ടിണിയേയും, രോഗപീഡകളേയും കുറിച്ചു ലഭിച്ച അറിവാകാം, ഇത്തരം ദുരനുഭവങ്ങളിൽ നിന്നും ലോകത്തെ മോചിപ്പിക്കണം എന്ന തോന്നൽ അദ്ദേഹത്തിൽ ഉളവാക്കിയത്.&lt;ref name=&quot;RevMedicine&quot; /&gt;

== ഗ്വാട്ടിമാല, അർബെൻസ് യുണൈറ്റഡ് ഫ്രൂട്ട് ==
[[1953]] [[ജൂലൈ]] ഏഴിനു ചെ പുതിയ ഒരു ദൗത്യവുമായി പുറപ്പെട്ടു. ഇത്തവണ അത് [[ബൊളീവിയ]], [[പെറു]], [[ഇക്വഡോർ]], [[പനാമ]], [[കോസ്റ്റാറിക്ക]], [[നിക്കരാഗ്വ]], [[ഹോണ്ടുറാസ്]], [[എൽ സാൽവദോർ|എൽ-സാൽവദോർ]] എന്ന രാജ്യങ്ങളെ ലക്ഷ്യമാക്കിയായിരുന്നു. [[1953]] ൽ ഗ്വാട്ടിമാല വിടുന്നതിനു മുമ്പായി , സാൻജോസിലുള്ള തന്റെ അമ്മായി ആയ ബിയാ‌ട്രീസിന് തന്റെ തൽസ്ഥിതിയെപ്പറ്റി വിവരം നൽകി. ഈ എഴുത്തിൽ യൂണൈറ്റഡ് ഫ്രൂട്ട് കമ്പനിയിലെ ദുരനുഭവങ്ങൾ എഴുതിയിരുന്നു. മുതലാളി വർഗ്ഗം എത്ര ക്രൂരമായാണ് തൊഴിലാളികളോട് പെരുമാറുന്നത് എന്ന് ഇതിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറം 126.&lt;/ref&gt;. ഈ നീരാളികളിൽ നിന്നും തൊഴിലാളി സമൂഹത്തെ രക്ഷിക്കണം എന്ന ലക്ഷ്യം കൂടുതൽ ശക്തമായത് ഇവിടെ വെച്ചാണ്. കൂടാതെ, ഇവരെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യണം എന്നതു കൂടി തന്റെ ലക്ഷ്യമായി ചെ കരുതി.&lt;ref&gt;[[#refTaibo1999|തൈബോ 1999]], പുറം 31.&lt;/ref&gt;. തിരിച്ച് ഗ്വാട്ടിമാലയിൽ എത്തിയ ചെ അവിടുത്തെ സർക്കാർ നടത്തുന്ന ഭൂപരിഷ്കരണ പരിപാടികളിൽ പങ്കാളിയായി. ഉപയോഗിക്കാതെ കിടക്കുന്ന വൻതോതിലുള്ള കൃഷിയിടങ്ങൾ ജന്മികളിൽ നിന്നും പിടിച്ചെടുത്ത് ഭൂരഹിതർക്കും, കർഷകർക്കുമായി വീതിച്ചു കൊടുത്തു. 225,000 ഏക്കറോളം ഭൂമി യുണൈറ്റഡ് ഫ്രൂട്ട് കമ്പനിയിൽ നിന്നും സർക്കാർ പിടിച്ചെടുത്തു. ഈ ഭൂപരിഷ്കരണ നിയമം ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബാധിച്ചത് ഈ കമ്പനിയെത്തന്നെയായിരുന്നു. ഗ്വാട്ടിമാലയിൽ തന്നെ തുടർന്നു പ്രവർത്തിക്കാനായി ചെ ഗുവേരയുടെ ഉള്ളിൽ രൂപപ്പെട്ടു വന്ന തികഞ്ഞ വിപ്ലവകാരി തീരുമാനിച്ചു &lt;ref name=&quot;Kellner89pg31&quot;&gt;[[#refGuevaraLynch2000|ഗുവേര ലിഞ്ച് 2000]],പുറം  26.&lt;/ref&gt;

[[ഗ്വാട്ടിമാല|ഗ്വാട്ടിമാലയിൽ]] ചെ, അറിയപ്പെടുന്ന പെറുവിയൻ സാമ്പത്തികവിദഗ്ദ്ധയായ ഹിൽദ ഗദിയ അക്കോസ്റ്റയെ പരിചയപ്പെട്ടു. അവർ അവിടെ ഇടതുപക്ഷപ്രസ്ഥാനങ്ങളുമായി വളരെ അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തുന്ന ഒരാളായിരുന്നു. ഗ്വാട്ടിമാലയിലെ ജനാധിപത്യസർക്കാരിലെ ചില ഉയർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഹിൽദ ചെ ഗുവേരക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തിക്കൊടുത്തു. 1953 ജൂലൈ ഇരുപത്താറിൻ ക്യൂബയിൽ നടന്ന മൊങ്കാട ബാരക്ക് ആക്രമണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് , [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡറൽ കാസ്ട്രോയുമായി]] അടുത്ത ബന്ധമുള്ള ചിലരുമായി പരിചയപ്പെടാൻ ചെ ഗുവേ ക്ക് സാധിച്ചു. ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് '''ചെ''' എന്ന തന്റെ ചുരുക്കപേര് അദ്ദേഹം സ്വീകരിക്കുന്നത്. സഹോദരൻ എന്നർത്ഥം വരുന്ന ഒരു വാക്കാണത്രെ ഇത്.  ഒരു ജോലി കണ്ടെത്താനായുള്ള ശ്രമം വിജയിച്ചില്ല , കൂടാതെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി പരുങ്ങലിലുമായ തുടങ്ങിയ കാലമായിരുന്നു അത്. [[1954]] മെയ് പതിനഞ്ചിന് [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] [[ചെക്കോസ്ലാവാക്യ|ചെക്കോസ്ലാവാക്യയിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു ആയുധശേഖരം ഗ്വാട്ടിമാല സർക്കാരിനായി എത്തിച്ചേർന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] സി.ഐ.എ രാജ്യം ആക്രമിക്കുകയും കാർലോസ് കാസ്റ്റിലോസ് അർമാസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു വിമത സർക്കാരിനെ അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിൽ കുപിതരായ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് യുവത്വം അവിടെ ഒരു സൈന്യം രൂപീകരിക്കുകയും അമേരിക്കൻ സൈന്യത്തിനെതിരേ പോരാടാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. ചെഗുവേര ഈ പ്രവൃത്തിയിൽ ആകൃഷ്ടനാകുകയും ഇതിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഇവരുടെ നിർവികാരത , അദ്ദേഹത്തെ അതിൽ നിന്ന് പിന്തിരിഞ്ഞ് വൈദ്യ സേവന രംഗത്തേക്ക് പിന്മാറാനായി ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.  എന്നാൽ പിന്നീട് ചെ യിലുള്ള വിപ്ലവകാരി വീണ്ടു ഈ സൈനികനടപടിയിലേക്ക് സന്നദ്ധപ്രവർത്തകനായി ചേരുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ ഗ്വാട്ടിമാലയിലെ നേതാവ് അർബെൻസ് മെക്സിക്കൻ നയതന്ത്രകാര്യാലയത്തിൽ ഒരു അഭയാർത്ഥിയായി അഭയം തേടി , തന്റെ വിദേശ അനുഭാവികളോട് ഉടൻ തന്നെ രാജ്യം വിട്ടുപോകാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.  പിന്നീട് ചെറുത്തുനിൽക്കുവാനുള്ള ചെ യുടെ  ആവർത്തിച്ചുള്ള ആഹ്വാനങ്ങൾക്ക് ആരും ചെവി കൊടുക്കാൻ തയ്യാറായില്ല മാത്രവുമല്ല , ചെ അമേരിക്കൻ സൈന്യത്തിന്റെ നോട്ടപ്പുള്ളി കൂടിയായി.&lt;ref name=&quot;Kellner89pg32&quot;&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ1989]],പുറം  32.&lt;/ref&gt; ചെ ഗുവേരക്ക് രക്ഷപ്പെടാനായി അർജന്റീനയുടെ കോൺസുലേറ്റിൽ അഭയം പ്രാപിക്കേണ്ടി വന്നു. [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിലേക്ക്]] ഒരു സുരക്ഷിതമായ മാർഗ്ഗം കണ്ടെത്തുന്നതുവരെ അവിടെ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന് താമസിക്കേണ്ടി വന്നു.&lt;ref&gt;[[#refTaibo1999|തൈബോ 1999]], പുറം  39.&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ചെയുടെ സുഹൃത്തായ ഹിൽദ അവിടെ വെച്ച് അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.  [[1955]] സെപ്തംബരിൽ മെക്സിക്കോയിൽ വെച്ച് ചെ ഹിൽദയെ വിവാഹം കഴിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Memoira&quot;&gt;[http://www.firstcoastnews.com/life/books/news-article.aspx?storyid=116566&amp;catid=256 ചെ യോടൊത്തുള്ള എന്റെ ജീവിതം , ഗദിയ ഹിൽദ ]&quot;. ''അസ്സോസ്സിയേറ്റഡ് പ്രസ്സ്''  ഓഗസ്റ്റ് 16, 2008. ശേഖരിച്ചത്  ഫെബ്രുവരി 23, 2009.&lt;/ref&gt;.

ഗ്വാട്ടിമാല സർക്കാരിനോടുള്ള അമേരിക്കയുടെ സമീപനം തികച്ചും സാമ്രാജ്യത്വം ആണെന്ന് ചെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. വികസിത രാജ്യങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താനുള്ള അമേരിക്കയുടെ ഈ നിലപാടിനോട് ചെ ശക്തിയുക്തം യുദ്ധം  പ്രഖ്യാപിച്ചു. സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരേ പോരാടാൻ സായുധവിപ്ലവമാണ് വേണ്ടതെന്ന് ചെ മനസ്സിലാക്കി.&lt;ref&gt;[http://www.fsmitha.com/h2/ch24x.html ചെഗുവേര  1960–67 ഫ്രാങ്ക്.ഇ.സ്മിത].&lt;/ref&gt;.ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഹിൽദ പിന്നീടെഴുതി ''ഗ്വാട്ടിമാല സംഭവം , സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരേ പോരാടാൻ സായുധവിപ്ലവത്തിനു മാത്രമേ കഴിയുകയുള്ള എന്ന തിരിച്ചറിവ് ചെ യിലുണ്ടായി. അതു മാത്രമാണ് ശരിയായ വഴിയെന്ന് അദ്ദേഹത്തിനു മനസ്സിലായി'' &lt;ref&gt;{{cite book |title=ചെ ഗുവേര |first=ആൻഡ്രൂ |last=സിൻക്ലെയർ |publisher=ദ വൈക്കിംഗ് പ്രസ്സ് |year=1970 |page=12}}&lt;/ref&gt;

== മെക്സിക്കോ സിറ്റിയും ഒരുക്കങ്ങളും ==
[[1954]] ൽ ചെ [[മെക്സിക്കോ]] നഗരത്തിൽ എത്തി , അവിടെയുള്ള ജനറൽ ആശുപത്രിയിൽ അലർജി വിഭാഗത്തിൽ ജോലിക്കായി ചേർന്നു. ഇതു കൂടാതെ [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിലെ]] നാഷണൽ ഓട്ടോണമസ് സർവ്വകലാശാലയിൽ ക്ലാസ്സുകൾ എടുക്കാൻ പോകുമായിരുന്നു. ഈ സമയത്തു തന്നെ ലാറ്റിന ന്യൂസ് ഏജൻസിക്കുവേണ്ടി [[ഛായാഗ്രഹണം|ഛായാഗ്രാഹകന്റെ]] ജോലിയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], പുറം 33.&lt;/ref&gt;. [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കയിൽ]] ഭിഷഗ്വരനായി ജോലി ചെയ്യുകയും , അവിടുത്തെ മോശം സാഹചര്യങ്ങളെയോർത്ത് പ്രധാനമായി ദാരിദ്ര്യവും , രോഗപീഡയും അദ്ദേഹം വളരെയധികം ചിന്താകുലനായിരുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യഭാര്യ താൻ എഴുതിയ പുസ്തകത്തിൽ ഓർമ്മിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;RebelWife&quot;&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/10/09/AR2008100902413.html റിബൽ വൈഫ്, ഹിൽദയുടെ &quot;ചെ ഗുവേരയോടൊത്തുള്ള എന്റെ ജീവിതം&quot; എന്ന പുസ്തകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം] ടോം ജെൽട്ടൺ, ''[[ദ വാഷിംഗടൺ പോസ്റ്റ്]] '', ഒക്ടോബർ 12, 2008.&lt;/ref&gt;. പ്രായം ചെന്ന ഒരു അലക്കുകാരിയോടുള്ള ചെ യുടെ ആദരം , ഈ പുസ്തകത്തിൽ ഹിൽദ ഓർമ്മിക്കുന്നു. &quot;അവർ യഥാർത്ഥ തൊഴിലാളി വർഗ്ഗത്തിന്റേയും , ചൂഷണത്തിനിരയാവുന്നവരുടേയും ഒരു പ്രതിനിധി ആണെന്ന് &quot; എപ്പോഴും പറയുമായിരുന്നത്രെ. ചൂഷണത്തിനിരയാവുന്നവർക്കും , തൊഴിലാളിവർഗ്ഗത്തിനും ഒരു നല്ല ഭാവി പടുത്തുയർത്താനുള്ള പ്രതിജ്ഞ അടങ്ങുന്ന ഒരു കവിത ചെ ഈ സ്ത്രീക്കു വേണ്ടി സമർപ്പിച്ചിരുന്നതായും ഹിൽദയുടെ ഓർമ്മകളിൽ പറയുന്നു.&quot;&lt;ref name=&quot;RebelWife&quot; /&gt;

ഇക്കാലയളവിൽ [[ഗ്വാട്ടിമാല|ഗ്വാട്ടിമാലയിൽ]] വച്ചു പരിചയപ്പെട്ട [[ക്യൂബ|ക്യൂബൻ]] വിപ്ലവകാരികളുമായി ചെ ബന്ധം പുതുക്കിത്തുടങ്ങി. അതിൽ , നിക്കോ ലോപസ് എന്നുള്ളയാൾ [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡൽ കാസ്ട്രോയുടെ]] സഹോദരനായ റോൾ കാസ്ട്രോയെ പരിചയപ്പെടുത്തിക്കൊടുത്തു. ഇതു വഴി ചെ , [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡൽ കാസ്ട്രോയുമായി]] അടുത്തു. ഈ സമയത്ത് [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ]] , [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] [[അമേരിക്ക]] സൃഷ്ടിച്ച ഏകാധിപതിയായ ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റക്കെതിരേ സന്ധിയില്ലാത്ത സമരത്തിലായിരുന്നു. അയാളെ അധികാരത്തിൽ നിന്നും തൂത്തെറിയുകയായിരുന്നു [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡലിന്റെ]] ലക്ഷ്യം. കണ്ടുമുട്ടിയ ആദ്യ രാത്രിയിലെ ദീർഘസംഭാഷത്തിനുശേഷം [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡലിന്റെ]] സംഘടനയായ ജൂലൈ 26മൂവ്മെന്റിൽ ചെ അംഗമായി &lt;ref&gt;[[#refTaibo1999|തൈബോ 1999]], പുറം  55.&lt;/ref&gt;. ലോകം മാറ്റിമറിക്കാൻ പോകുന്ന വിപ്ലവകരമായ സൗഹൃദം എന്നാണ് ഇരുവരുടെയും ജീവചരിത്രമെഴുതിയ സൈമണ്ട് റെഡ് ഹെൻട്രി ഈ കൂടിക്കാഴ്ചയെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് &lt;ref name=&quot;friendship&quot;&gt;[http://www.guardian.co.uk/books/interactive/2009/jan/09/fidel-castro-che-guevara-biography '''ഫിഡലും ചെയും വിപ്ലവാത്മകമായ സൗഹൃദം'''  - സൈമണ്ട് റെഡ് ഹെൻട്രി]  ഗാർഡിയൻ ദിനപത്രം ജനുവരി  9, 2009&lt;/ref&gt;

അമേരിക്ക ലോകത്താകമാനം പാവ സർക്കാരുകളെ സൃഷ്ടിച്ചു വരുന്ന ഒരു സമയമായിരുന്നു. ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ ഭരണവും മറ്റൊന്നായിരുന്നില്ല. ക്യൂബയിലും ബാറ്റിസ്റ്റയിലൂടെ അമേരിക്കയാണ് ഭരണം നടത്തിയിരുന്നത്. ഈ പാവ സർക്കാരിന്റെ നാഡീവ്യൂഹങ്ങൾ അറുത്തെടുക്കണമെന്നതിൽ നിന്നും പിന്നോട്ട് പോവേണ്ടതില്ല എന്ന തീരുമാനത്തിൽ ചെ എത്തിച്ചേർന്നു. മൂവ്മെന്റിന്റെ വൈദ്യവിഭാഗത്തിന്റെ ചുമതല സ്വയം ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ചെ അംഗങ്ങളോടൊപ്പം സൈനിക പരിശീലനത്തിനു ചേർന്നു. പിന്നീട് ലോക പ്രശസ്തമായ ഗറില്ലാ യുദ്ധ തന്ത്രങ്ങൾ ഇവിടെ നിന്നാണ് ചെ പഠിക്കുന്നത്. കുന്നുകളിലും, കാടുകളിലും, പുഴയിലും ഉള്ള അതി കഠിനമായ പരിശീലനങ്ങളായിരുന്നു പിന്നീടുണ്ടായിരുന്നത്. ഗ്രൂപ്പിന്റെ നേതാവായ ആൽബർട്ടോ ബയോ യുടെ ഏറ്റവും നല്ല വിദ്യാർത്ഥി എന്ന പ്രശംസ കൂടി ചെ നേടിയെടുത്തു. നൽകിയ എല്ലാ പരീക്ഷകളിലും ഒന്നാമനായി തന്നെയാണ് ചെ വിജയിച്ചു കയറിയത്.&lt;ref&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], പുറം 37.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴസൺ 1997]], പുറം  194.&lt;/ref&gt;

== ക്യൂബൻ വിപ്ലവം ==
=== കടന്നാക്രമണം , യുദ്ധമുന്നണി , സാന്താക്ലാര ===

[[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിൽ]] നിന്നും ,  [[ക്യൂബ|ക്യൂബയെ]] ആക്രമിക്കാനായിരുന്നു [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡലിന്റെ]] പദ്ധതി. ഒരു പഴയ ബോട്ടിലാണ് അവർ ക്യൂബയെ ലക്ഷ്യമാക്കി നീങ്ങിയത്. എന്നാൽ [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] ഇറങ്ങിയ ഉടൻ അവർ ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ സൈന്യത്താൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു. കൂടെയുള്ളവർ, കൊല്ലപ്പെടുകയോ പിടിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്തു. പിടിക്കപ്പെട്ടവരെ പിന്നീട് [[വധശിക്ഷ|വധശിക്ഷയ്ക്കു]] വിധേയരാക്കി. ആ സംഘത്തിലെ 22 പേരാണ് പിന്നീട് ജീവനോടെ ഉണ്ടായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൽഡേഴ്സൺ 1997]], p. 213.&lt;/ref&gt;. 88 ഓളം പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഇവിടെ വെച്ചാണ് ചെ , തന്റെ മെഡിക്കൽ രംഗം കൈവിട്ട് പകരം ആയുധം കൈയ്യിലെടുക്കുന്നത്. ഒരു ഭിഷഗ്വരനിൽ നിന്നും സായുധപോരാളിയിലേക്കുള്ള മാറ്റം കൂടിയായിരുന്നു അത്.
[[പ്രമാണം:CheMuleFull.jpg|thumb|left|ചെഗെവാറ , സാന്താക്ലാര, ക്യൂബ, നവംബർ 1958.]]

വളരെ ചെറിയ ഒരു സംഘം മാത്രമാണ് പിന്നീട് അവശേഷിച്ചത് , സിയറ മയിസ്ത്ര മലനിരകളിൽ തമ്പടിച്ച് അവർ ആക്രമണം തുടർന്നു. [[ഫ്രാങ്ക് പയസിന്റെ]] , ഗറില്ലാ സംഘങ്ങളിൽ നിന്നും അവർക്ക് സഹായം ലഭിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. [[1957]] ൽ [[ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്|ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസിൽ]] [[ഹെർബർട്ട് മാത്യൂസ്]] [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡൽ കാസ്ട്രോയുമായി]] നടത്തിയ അഭിമുഖ സംഭാഷണം പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തുന്നതുവരെ ലോകം വിശ്വസിച്ചിരുന്നത് [[ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡൽ]] കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നു തന്നെയാണ്. ഈ അഭിമുഖ സംഭാഷണം [[ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡലിനെയും]] ഗറില്ലാസൈന്യത്തിനേയും കുറിച്ച് ജനങ്ങളിൽ ഒരു തരം ആദരപൂർവ്വമായ അത്ഭുതമാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്. ഈ അഭിമുഖത്തിൽ ചെ പങ്കെടുത്തിരുന്നില്ല. എന്നാൽ സമരമുന്നേറ്റങ്ങളിൽ മാധ്യമങ്ങൾക്കുള്ള പങ്കിനേക്കുറിച്ച് ചെ പിന്നീട് ബോധവാനായി. സംഘത്തിലെ അംഗങ്ങളെല്ലാം തന്നെ മാനസികമായും ശാരീരികമായും തളർന്നു. കൂടാതെ കാട്ടിലുള്ള ചില കൊതുകുകളുടെ ആക്രമണം മൂലം ശരീരത്തിനുണ്ടായ അസുഖവും  അവരെ തളർത്തി.&lt;ref&gt;[[#refSandison1996|സാൻഡിസൺ 1996]], p. 32.&lt;/ref&gt;. യൂദ്ധമുന്നണിയിലെ ഏറ്റവും വേദനാജനകമായ ദിനങ്ങൾ എന്നാണ് ഈ ദിവസങ്ങളെ ചെ പിന്നീട് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.&lt;ref&gt;[[#refDePalma2006|ഡിപാമ 2006]], പുറങ്ങൾ 110–111.&lt;/ref&gt;.

സിയറ മയിസ്ത്ര മലനിരകളിൽ ഒളിച്ചു താമസിക്കുമ്പോൾ ചെ ഒരു കാര്യം മനസ്സിലാക്കി. ഈ മലനിരകളിൽ, വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നൊന്നില്ല, ആരോഗ്യസംരക്ഷണം പരിമിതമായേ ഉള്ളു. 40% ത്തോളം ആളുകൾ നിരക്ഷരരാണ്.  യുദ്ധം തുടരുമ്പോൾ തന്നെ, ചെ ഈ വിമതസൈന്യത്തിന്റെ ഒഴിവാക്കാൻ വയ്യാത്ത ഒരു ഘടകമായി മാറി. ക്ഷമയും, നയതന്ത്രവും കൊണ്ട് [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡലിന്റെ]] വിശ്വാസം നേടിയെടുത്തു. ചെ, ഇവിടെ ഗ്രനേഡുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ പണിശാലകൾ നിർമ്മിച്ചു , ബ്രഡ്ഡുകൾ ഉണ്ടാക്കാനായി അടുപ്പുകൾ പണിതു. പുതിയതായി സൈന്യത്തിലേക്കു വരുന്നവരെ ആക്രമണമുറകൾ പഠിപ്പിച്ചു. എല്ലാത്തിലുമുപരിയായി, നിരക്ഷരരായ ജനങ്ങളെ എഴുതാനും വായിക്കാനും പഠിപ്പിച്ചു. ആരോഗ്യസംരക്ഷണത്തിനായി ചെറിയ ആശുപത്രികൾ സ്ഥാപിച്ചു. മൂന്നു വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം , ചെ [[ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡലിന്റെ]] തലച്ചോറ് എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. സെക്കന്റ് ആർമി കോളത്തിന്റെ കമ്മാണ്ടർ ആയി ചെ ഗെവാറയെ ഫിഡൽ അവരോധിച്ചു.

സൈന്യത്തിലെ രണ്ടാം കമ്മാണ്ടർ ആയി ചെ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടതിനുശേഷം , അദ്ദേഹം തികഞ്ഞ ഒരു സൈന്യാധിപനായി മാറി. സൈന്യത്തിൽ നിന്നും മറ്റു കാരണങ്ങൾ കൊണ്ട് ഒളിച്ചോടിയവരേയും , പിന്തിരിഞ്ഞവരെയും യാതൊരു ദാക്ഷിണ്യവും കൂടാതെ വെടിവെച്ചു കൊന്നുകളയാൻ ചെ മടിച്ചില്ല.&lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറങ്ങൾ 269–270.&lt;/ref&gt;. സംശയംതോന്നുന്നവരെ പിന്തുടരുവാൻ ചെ തന്റെ വിശ്വസ്തരെ അയച്ചു. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടുതന്നെ ക്രൂരനായ ഒരു കമ്മാണ്ടർ എന്ന ഒരു പേര് ചെയിൽ അവരോധിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;[[#refCastañeda1998|കാസ്റ്റാനെഡാ 1998]], പുറങ്ങൾ 105, 119.&lt;/ref&gt;. ഒറ്റുകാരെയും, ഒളിച്ചോടിയവരെയും, രഹസ്യങ്ങൾ ചോർത്തുന്നവരെയും നിഷ്ക്കരുണം ചെ വധിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;execution-squads&quot;&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറങ്ങൾ. 237–238, 269–270, 277–278.&lt;/ref&gt;. ഇത്തരത്തിൽ വധശിക്ഷയ്ക്കു വിധേയനാക്കിയ ഒട്ടിമോ ഗെവാറ എന്ന ഒറ്റുകാരന്റെ അവസാന സമയത്തെക്കുറിച്ച് ചെ പിന്നീട് തന്റെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകളിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഈ കർഷകനായിരുന്ന ഒട്ടിമോ , ബാറ്റിസ്റ്റായുടെ സൈന്യത്തിൻ വിമത സൈന്യത്തിന്റെ താവളങ്ങൾ രഹസ്യമായി ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു കൊടുത്തു എന്നതായിരുന്നു കുറ്റം. ഇയാളുടെ സൂചനകൾ അനുസരിച്ച് ക്യൂബയുടെ വായുസേന , ഇത്തരം താവളങ്ങൾ ആക്രമിച്ചു കീഴ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി. വിചാരണവേളയിൽ ഒട്ടിമോ കുറ്റം സമ്മതിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Lutherpg97-99&quot;&gt;[[#refLuther2001|ലൂഥർ 2001]], പുറങ്ങൾ 97–99.&lt;/ref&gt;. ഒട്ടിമോ , ചെ ഗെവാറയോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു &quot;എന്റെ ജീവിതം പെട്ടെന്ന് തന്നെ അവസാനിപ്പിച്ചു തരു&quot;. ഈ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച്  ചെ എഴുതുന്നു &quot; സന്ദർഭം അത്ര സുഖകരമല്ലായിരുന്നു , ഞാൻ ഈ പ്രശ്നം പെട്ടെന്ന് തന്നെ അവസാനിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഒരു .32 തോക്ക് ഉപയോഗിച്ച് അവന്റെ തലച്ചോറിന്റെ വലതുവശത്തായി ഞാൻ നിറയൊഴിച്ചു. വലതു ടെംപറൽ ലോബിൽ അത് ഒരു ദ്വാരം ഉണ്ടാക്കി.&lt;ref name=&quot;Andersonpg238&quot;&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറം 237.&lt;/ref&gt;. ഒറു ഒറ്റുകാരന്റെ വധശിക്ഷ എന്ന പേരിൽ പിന്നീട് ചെ ഒരു പുസ്തകം എഴുതുകയുണ്ടായി &lt;ref name=&quot;Andersonpg238&quot;&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറം 237.&lt;/ref&gt;
[[പ്രമാണം:ChePipe.jpg|thumb|upright|left|എസ്കാമ്പ്രേ മലനിരകളിലുള്ള ഒരു ഗറില്ലാ താവളത്തിൽ .]]
യുദ്ധമുന്നണിയിലുടനീളം വളരെ ക്രൂരനായ ഒരു നേതാവായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും , കിട്ടുന്ന ഇടവേളകളിൽ തന്റെ സൈനികർക്ക് പുസ്തകങ്ങളെ പരിചയപ്പെടുത്തിക്കൊടുക്കുന്നതിൽ ചെ ശ്രദ്ധാലുവായിരുന്നു. [[റോബർട്ട് ലൂയീസ് സ്റ്റീവൻസന്റേയും]] , [[സെർവാന്റസിന്റേയും]] , ചില [[സ്പെയിൻ|സ്പാനിഷ്]] എഴുത്തുകാരുടേയും മറ്റും [[കവിത|കവിതകളും]] എല്ലാം തന്റെ സൈനികർക്ക് വായിക്കാനായി ചെ നൽകിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;[[#refSandison1996|സാൻഡിസൺ1996]], പുറം  35.&lt;/ref&gt;. [[ഹൊസെ മാർട്ടി|ഹൊസെ മാർട്ടിയുടെ]] ''അതിരുകളില്ലാത്ത സാക്ഷരത'' എന്ന ആശയത്തിൽ ചെ ആകൃഷ്ടനായിരുന്നു. നിരക്ഷരരായ ജനങ്ങളെ അത്യാവശ്യം എഴുതാനും വായിക്കാനും പഠിപ്പിക്കാനായി തന്റെ സൈനികാംഗങ്ങളോട് ചെ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇതിലൂടെ അജ്ഞതയ്ക്കെതിരേ ഒരു യുദ്ധം കൂടി ചെ തുടങ്ങിവെച്ചു. 

ഫിഡൽ കാസ്ട്രോയ്ക്ക് വളരെ പ്രിയപ്പെട്ട ഒരു കമ്മാണ്ടർ ആയിരുന്നു ചെ. ബുദ്ധിമാനും , കഴിവുള്ളവനും ആയ ഒരു നേതാവ് എന്നാണ് ഫിഡൽ ചെ ഗെവാറയെ വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്. തന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ മാനസികമൂല്യങ്ങൾക്ക് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന ഒരു ഓഫീസർ എന്നായിരുന്നു ഫിഡൽ ചെ ഗെവാറയെക്കുറിച്ച് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;[[#refIgnacio2007|ഇഗ്നാസിയോ 2007]], പുറങ്ങൾ 177.&lt;/ref&gt;. ചെ ഗെവാറയുടെ ചങ്കൂറ്റത്തോടെയുള്ള നീക്കങ്ങൾ , ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ പോലും ആദരവ് പിടിച്ചു പറ്റിയിരുന്നതായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലെഫ്റ്റനന്റ് ആയിരുന്ന ജോയൽ ഇഗ്ലെസിയാസ് ഓർക്കുന്നു. യുദ്ധഭൂമിയിൽ മുറിവേറ്റു കിടക്കുന്ന ജോയലിനെ സഹായിക്കാനായി , വെടിയുണ്ടകളെ പോലും വകവെക്കാതെ ഓടിയെത്തിയ ചെ ഗെവാറയെ ജോയൽ ഓർക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;wp&quot; &gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/reviews/companero.htm പോസ്റ്റർ ബോയ് ഓഫ് റെവല്യൂഷൻ ] സോൾ ലാൻഡൂ, ''[[ദ വാഷിംഗ്ടൺ പോസ്റ്റ്]]'', ഒക്ടോബർ 19, 1997, പുറം  X01.&lt;/ref&gt;.

ഒരു വിമത റേഡിയോ പ്രക്ഷേപണം നടത്തുന്നതിൽ ചെ വിജയിച്ചിരുന്നു. ഇതിലൂടെ സൈന്യത്തിന്റെ വിവരങ്ങൾ ജനങ്ങളിലേക്കെത്തിച്ചു. കൂടാതെ വളർന്നു വരുന്ന വിമത സൈന്യങ്ങൾ തമ്മിൽ റേഡിയോയിലൂടെ പരസ്പരം ആശയവിനിമയം നടത്താനും ഈ രീതി ഉപകരിച്ചു. ഗ്വാട്ടിമാലയിലെ സർക്കാരിനെ പുറത്താക്കാനായി അമേരിക്കൻ ചാരസംഘടന ഉപയോഗിച്ച റേഡിയോ ആശയവിനിമയത്തിൽ നിന്ന് ചെ ഏറെ പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടു.&lt;ref name=&quot;radio&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.pateplumaradio.com/central/cuba/rebel1.html |title =വിപ്ലവം , റേഡിയോയും ഫിഡലിന്റെ ഉദയവും |first=ഡോൺ |last=മൂർ |publisher=പേറ്റ്പ്ലുമ റേഡിയോ}}&lt;/ref&gt;

1958 ന്റെ അവസാനത്തിൽ ലാ മെർസിഡസ് യുദ്ധത്തിൽ ചെ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നു. ഫിഡലിന്റെ സൈന്യത്തെ തകർക്കാനുള്ള ബാറ്റിസ്റ്റയുടേയും , അമേരിക്കയുടേയും ശ്രമത്തെ ചെ പരാജയപ്പെടുത്തിക്കളഞ്ഞു. അമേരിക്കൻ പട്ടാള ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന ലാറി ബോക്ക്മാൻ ഈ ശ്രമത്തെ പിന്നീട് വിശേഷിപ്പിച്ചത് ''ബ്രില്ല്യന്റ്'' എന്നാണ്.&lt;ref&gt;[[#refBockman1984|ബോക്ക്മാൻ 1984]].&lt;/ref&gt;. ഗറില്ല യുദ്ധമുറയിൽ ഒരു നിപുണനായി ചെ മാറിയിരുന്നു അപ്പോഴേക്കും. പെട്ടെന്നുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കു ശേഷം , കാട്ടിൽ ഓടിമറയാനുള്ള കഴിവ് ചെ യ്ക്കുണ്ടായിരുന്നു. പ്രത്യാക്രമണം നടത്താൻ സൈന്യത്തിനു സമയം ലഭിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് ചെ കാടുകളിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചിരിക്കും.&lt;ref&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], p. 40.&lt;/ref&gt;

യുദ്ധം മുറുകിയതോടെ , ചെ ഒരു പ്രത്യേക സൈന്യവുമായി ഹവാന ലക്ഷ്യമാക്കി നീങ്ങിത്തുടങ്ങി. ഏതാണ്ട് ഏഴു ആഴ്ചയോളം നീണ്ട , കാൽനടയായി മാത്രമുള്ള ഒരു യാത്രയായിരുന്നു അത്. ശത്രുക്കളുടെ കണ്ണിൽ പെടാതിരിക്കാനായി രാത്രിമാത്രമാണ് ആ സംഘം സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത്.  ആ യാത്രയിൽ പലപ്പോഴും ഭക്ഷണം പോലുമില്ലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kellner1989pg47&quot;&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], p. 47.&lt;/ref&gt;. താവളത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ സഹായികൾ വഴിയാണ് കറുപ്പ് ശേഖരിച്ചിരുന്നു,അതുവഴി കറുപ്പ് ഉപയോഗത്തിന് നിശാപാർട്ടികൾ  സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 1958 ഡിസംബർ അവസാന നാളുകളിൽ , ലാസ് വില്ലാസ് പ്രദേശം കീഴടക്കുക വഴി ദ്വീപിനെ രണ്ടാക്കി വിഭജിക്കാം എന്നുള്ളതായിരുന്നു സൈന്യത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഈ യാത്രയിൽ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല വിജയങ്ങളും നേടിയെങ്കിലും , സാന്താ ക്ലാര എന്ന ലക്ഷ്യത്തിലേക്കെത്താൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. എന്നാൽ അവരുടെ അവസാന ലക്ഷ്യം സാന്താ ക്ലാര ആയിരുന്നു താനും&lt;ref&gt;[[#refCastro1972|കാസ്റ്റ്രോ 1972]], പുറങ്ങൾ. 439–442.&lt;/ref&gt;. അവസാനം ചെ സാന്താ ക്ലാര ആക്രമിക്കാനായി തന്റെ ആത്മഹത്യാ സംഘത്തെ തയ്യാറാക്കി. ഇത് തന്റെ ലക്ഷ്യത്തിലേക്കുള്ള അവസാന തയ്യാറെടുപ്പാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിനു അറിയാമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[[#refDorschner1980|ഡോർഷ്നർ 1980]], പുറങ്ങൾ 41–47, 81–87.&lt;/ref&gt;. ഈ അവസാന യുദ്ധത്തിൽ ചെ യുടെ സൈന്യ പല തവണ ശത്രുസൈന്യത്താൽ വളയപ്പെട്ടു. ഈ യുദ്ധത്തിൽ ചെ ഗെവാറയുടെ വിജയസാദ്ധ്യത 10:1 ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;[[#refSandison1996|സാൻഡിസൺ 1996]], p. 39.&lt;/ref&gt;.
[[പ്രമാണം:Che SClara.jpg|thumb|left|upright|സാന്താ ക്ലാര യുദ്ധത്തിനു ശേഷം , ജനുവരി 1, 1959.]]

1958 പുതുവത്സര സായാഹ്നത്തിൽ ചെ യുടെ സൈന്യം സാന്താ ക്ലാര പിടിച്ചടക്കിയതായി , വിമത റേഡിയോ പ്രഖ്യാപനം നടത്തി. എന്നാൽ ദേശീയ മാധ്യമങ്ങൾ നേരെ വിരുദ്ധ റിപ്പോർട്ടുകളാണ് പുറത്തു വിട്ടുകൊണ്ടിരുന്നത്. യുദ്ധത്തിൽ ചെ കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നുള്ളതായിരുന്ന ഒരു റിപ്പോർട്ട്. 1 ജനുവരി 1959 ന് ബാറ്റിസ്റ്റ ഡൊമിനിക്കൻ റിപബ്ലിക്കിലേക്ക് വിമാനമാർഗ്ഗം കടന്നു കളഞ്ഞു. ഈ സമയത്ത് ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ പട്ടാള ഉദ്യോഗസ്ഥർ ചെ ഗെവാറയുമായി ഒരു സമാധാന ചർച്ച നടത്തുകയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], p. 48.&lt;/ref&gt;. ജനുവരി രണ്ടാം തീയതി ചെ , ഹവാന നഗരത്തിൽ കടന്നു , തലസ്ഥാനത്തിന്റെ പൂർണ്ണനിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], p. 13.&lt;/ref&gt;. 1959 ജനുവരി എട്ടാം തീയതി മാത്രമേ , ഫിഡലിന് ഹവാനാ നഗരത്തിലെത്താനായി സാധിച്ചുള്ളു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹവാനായിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിലായി സ്വീകരണങ്ങൾ ഏറ്റു വാങ്ങാനായി തങ്ങേണ്ടി വന്നു. ജനുവരി പകുതിയോടെ , തരാരായിലുള്ള ഒരു വിശ്രമ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് ചെ പോയി , ആ സമയത്തുണ്ടായ ഒരു ആസ്തമ രോഗത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ ക്ഷീണത്തിൽ നിന്നും മുക്തി നേടാനായിരുന്നു ഇത്.&lt;ref&gt;[[#refCastañeda|കാസ്റ്റനെഡാ]], പുറങ്ങൾ 145–146.&lt;/ref&gt;. തരാരായിൽ വിശ്രമ ജീവിതം നയിക്കുമ്പോഴും , ക്യൂബയുടെ സാമ്പത്തിക, സാമൂഹിക, ഭാവിയെപ്പറ്റിയുള്ള പദ്ധതികൾ തയ്യാറാക്കാനുള്ള ചർച്ചകളിലും മറ്റും ചെ പങ്കെടുക്കുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Castañeda, p. 146&quot;&gt;കാസ്റ്റാനെഡാ, p. 146.&lt;/ref&gt;. ഈ സമയത്താണ് ചെ തന്റെ പ്രസിദ്ധമായ  ''ഗറില്ലാ യുദ്ധ തന്ത്രങ്ങൾ'' എന്ന പുസ്തകം രചിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Castañeda, p. 146&quot;/&gt;.

ഫെബ്രുവരിയിൽ , വിജയത്തിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് കണക്കിലെടുത്ത് ''ജന്മം കൊണ്ടുള്ള ക്യൂബൻ പൗരൻ'' എന്ന പദവി നല്കി ആദരിച്ചു.&lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], 397.&lt;/ref&gt;. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ , ജനുവരി അവസാനം ക്യൂബയിലെത്തിച്ചേർന്നു. ചെ ഹിൽദയോടു പറഞ്ഞു താൻ മറ്റൊരു സ്ത്രീയുമായി സ്നേഹത്തിലാണ് എന്ന് , അതോടൊപ്പം തന്നെ ഇരുവരും വിവാഹമോചന തീരുമാനത്തിലെത്തിച്ചേർന്നു.&lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], p. 424.&lt;/ref&gt; മെയ് 22ന് ഇവർ രണ്ടുപേരും ഔദ്യോഗികമായി പിരിഞ്ഞു. 1959 ജൂൺ 2 ന് ക്യൂബൻ പൗരത്വമുള്ള , ജൂലൈ 26 മൂവ്മെന്റ് പ്രവർത്തകയായിരുന്ന അലൈഡാ മാർച്ചിനെ ചെ വിവാഹം ചെയ്തു. 1958  കളുടെ അവസാനം മുതൽ ഇരുവരും ഒരുമിച്ചു ജീവിച്ചു വരുകയായിരുന്നു. തരാരയിലെ കടൽക്കരയിലുള്ള ഗ്രാമത്തിലേക്ക് അലൈഡയുമായി ചെ തിരിച്ചു പോയി.&lt;ref&gt;Castañeda, p. 159.&lt;/ref&gt;.  രണ്ട് വിവാഹങ്ങളിലും ചെ ഗെവാറക്ക് കുട്ടികളുണ്ടായിരുന്നു. 
ഹിൽദ ഗദിയ യിലുണ്ടായ മക്കൾ , ഹിൽദ ബിയാട്രിസ് ഗെവാറ ഗദിയ (ജനനം 1956 ഫെബ്രുവരി 15 മെക്സിക്കോഃ മരണം 1995 ഓഗസ്റ്റ് 21 ക്യൂബ)
അലൈഡ മാർച്ചിലുണ്ടായ മക്കൾ, അലൈഡാ ഗെവാറ മാർച്ച് (ജനനം 1960 നവംബർ 24 ഹവാന) , കാമിലോ ഗെവാറ മാർച്ച് (ജനനം 1962 മെയ് 20 ക്യൂബ), സെലിയ ഗെവാറ മാർച്ച് (ജനനം 1963 ജൂൺ 14 ക്യൂബ), ഏണസ്റ്റോ ഗെവാറ മാർച്ച് (ജനനം 1965 ഫെബ്രുവരി 24 ഹവാന). ഇതു കൂടാതെ ലിലിയ റോസ ലോപസ് എന്ന സ്ത്രീയിലും ഒരു കുട്ടിയുണ്ടായി. എന്നാൽ ചെ ഇവരെ വിവാഹം കഴിച്ചിരുന്നില്ല. ഒമർ പെരസ് (1964 മാർച്ച് 19 , ഹവാന) &lt;ref&gt;([[#refCastañeda1998|കാസ്റ്റാനെഡാ 1998]], പുറങ്ങൾ. 264–265).&lt;/ref&gt;

=== ലാകാബാന , ഭൂപരിഷ്കരണം , സാക്ഷരത ===
വിമതസൈന്യത്തിന്റെ അടിച്ചമർത്തലിനു നേതൃത്വം നൽകിയ ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ സർക്കാരിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ എന്തു ചെയ്യണം എന്നതായിരുന്നു , പുതിയതായി അവരോധിക്കപ്പെട്ട സർക്കാരിന്റെ ഏറ്റവും കുഴപ്പം പിടിച്ച രാഷ്ട്രീയ പ്രശ്നം. ഇവർ യുദ്ധ തടവുകാരായതുകൊണ്ട് , രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ യുദ്ധ കുറ്റവാളികളെ ചെയ്തതുപോലെ തന്നെ വിചാരണ നടത്തണം എന്നതായിരുന്നു ഭൂരിപക്ഷത്തിന്റേയും അഭിപ്രായം. നാസികൾക്കെതിരേ നടത്തിയ ന്യൂറംബർഗ് വിചാരണ  തന്നെ വേണമെന്നതായിരുന്നു റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ തീരുമാനം.&lt;ref&gt;[[#refTreto1991|ഗോമസ് ട്രെറ്റോ 1991]], pp. 115–116.&lt;/ref&gt;. ഈ പദ്ധതിയുടെ ഒരു ഭാഗം നടപ്പാക്കാനായി , ഫിഡൽ , ചെ ഗെവാറയെ നിയമിച്ചു. അഞ്ചു മാസത്തേക്കായിരുന്നു നിയമനം (ജനുവരി 2 മുതൽ ജൂൺ 12, 1959 വരെ). ''വിപ്ലവാത്മകമായ നീതി'' എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ഒരു നീതിയാണ് ചെ ഗെവാറ ഈ കുറ്റവാളികളിൽ നടപ്പാക്കിയത്. ഇതിൽ, ഒറ്റുകാരും, യുദ്ധക്കുറ്റവാളികളും ഒക്കെ ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറം  376.&lt;/ref&gt;. ലാകാബാന കോട്ടയുടെ പരമാധികാരി എന്ന നിലയിൽ ചെ എല്ലാ അപ്പീലുകളും വായിച്ചുനോക്കി പഠിച്ച ശേഷമാണ് തീരുമാനത്തിലേക്കെത്തിയത്. ചില കേസുകളിൽ ട്രൈബ്യൂണലിന്റെ തീരുമാനം , ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡിനെക്കൊണ്ടുള്ള വധശിക്ഷ ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;[[#refNiess2007|നിയസ്സ് 2007]], പുറം  60.&lt;/ref&gt;. ജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ കയ്യാൽ നീതി നടപ്പാക്കുന്നതു തടയാനായി വധശിക്ഷ തന്നെ വേണം എന്ന് ക്യൂബൻ നീതിന്യായ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഉന്നത ഉപദേശകനായ റോൾ ഗോമസ് ട്രെറ്റോ അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇല്ലെങ്കിൽ ഇരുപതു കൊല്ലങ്ങൾക്കു മുമ്പ് ആന്റി മച്ചാഡോ വിപ്ലവം പോലൊന്ന് സംഭവിച്ചേക്കാം എന്നും കൂടി അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പു നൽകിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;[[#refTreto1991|ഗോമസ് ട്രെറ്റോ 1991]],പുറം 116.&lt;/ref&gt;. ചരിത്രകാരൻമാർ പറയുന്നത് , ട്രൈബ്യൂണലിന്റെ തീരുമാനങ്ങളെ 93% ആളുകളും അനുകൂലിച്ചു എന്നു തന്നെയാണ്. 1959 ജനുവരി 22 , ന് അമേരിക്കയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ച ഒരു ന്യൂസ് റീലിൽ കാണിക്കുന്നതു പ്രകാരം , പത്തു ലക്ഷത്തിലധികം വരുന്ന ജനങ്ങളോട് ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ ചോദിക്കുന്നു, ''നിങ്ങൾ ഈ തീരുമാനം അംഗീകരിക്കുന്നോ ഇല്ലയോ എന്ന്''. ഗർജ്ജനം പോലുള്ള ശബ്ദമാണ് മറുപടിയായി കേട്ടത് , എല്ലാവരും ഒന്നടങ്കം , ഉവ്വ് എന്നർത്ഥം വരുന്ന ''si'' എന്നലറുകയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.youtube.com/watch_popup?v=wUPqsh52QPc&amp;vq=small കാസ്ട്രോയിന്റെ റാലിഃ ക്യൂബ വിധിയോട് ജനങ്ങളുടെ അനുകൂല പ്രതികരണം ] – വീഡിയോ ദൃശ്യം [[യൂണിവേഴ്സൽ ന്യൂസ് റീൽ|യൂണിവേഴ്സൽ ഇന്റർനാഷണൽ ന്യൂസ്]] , വിവരണം  [[എഡ് ഹെർലി]], ജനുവരി 22, 1959&lt;/ref&gt;. ഏതാണ്ട് 20,000 ത്തോളം ക്യൂബക്കാരെ ബാറ്റിസ്റ്റായുടെ ഭരണകൂടം കൊന്നു എന്നാണ് കണക്ക് , അതിലേറെ പേർ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ പീഡനങ്ങൾക്കു ഇരയായി ഇപ്പോഴും മരിച്ചവരെ പോലെ ജീവിക്കുന്നു. 

ലാകാബാനയിലെ ട്രൈബ്യൂണൽ ഏതാണ്ട് 55നും 105നും ഇടയ്ക്കുള്ള ആളുകളെ വധശിക്ഷക്കു വിധിച്ചു എന്നു കണക്കുകൾ പറയുന്നു. ചില ജീവചരിത്രകാരൻമാർ പറയുന്നതുപ്രകാരം ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡിന്റെ വധശിക്ഷ ചെ ഒരു അനുഷ്ഠാനം പോലെ ആസ്വദിച്ചിരുന്നു എന്നാണ് , എന്നാൽ മാപ്പു കൊടുക്കേണ്ടവർക്ക് അത് നൽകാനും അദ്ദേഹം തയ്യാറായിരുന്നു.

ഈ നീതിന്യായവിധി നടക്കുമ്പോൾ തന്നെ ചെ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഭൂപരിഷ്കരണവുമായി മുന്നോട്ടു പോകുന്നുമുണ്ടായിരുന്നു. വിജയകരമായ ക്യൂബൻ വിപ്ലവത്തിനുശേഷം തന്റെ സേനാംഗങ്ങളോടു നടത്തിയ പ്രസംഗങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പറയുകയുണ്ടായി. ക്യൂബയുടെ സാമൂഹ്യ നീതി എന്നത് ഭൂവിതരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുകയാണ് എന്ന്. വിമതസേനയുടെ സാമൂഹിക ആശയങ്ങൾ എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പ്രസംഗം എന്ന് ചെ പരാമർശിക്കുന്ന പ്രഭാഷണത്തിൽ പറയുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], പുറം 54.&lt;/ref&gt;. 1957  മെയ് 17 ന് ചെ ഗെവാറയുടെ അഗ്രേരിയൻ ഭുപരിഷ്കരണം ഫലം കണ്ടു തുടങ്ങി. ഇതിൻ പ്രകാരം സ്വകാര്യ വ്യക്തി കൈവശവം വെക്കാവുന്ന ഭൂമിയുടെ പരിധി 1,000 ഏക്കറാക്കി പരിമിതപ്പെടുത്തി. കൂടുതൽ കൈയിലിരിക്കുന്ന ഭൂമി കർഷകർക്കായി വിതരണം ചെയ്യാനും തീരുമാനിച്ചു. അല്ലെങ്കിൽ സർക്കാർ ഏറ്റെടുക്കണം എന്ന നിയമം കൂടി വന്നു. കൂടാതെ കരിമ്പിൻ തോട്ടങ്ങളുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഇനിമുതൽ വിദേശികൾക്കുണ്ടായിരിക്കില്ല എന്നും നിയമം നടപ്പിലാക്കി.&lt;ref&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], p. 57.&lt;/ref&gt;
[[പ്രമാണം:Che Guevara June 2, 1959.jpg|thumb|left|150px|ചെ തന്റെ പ്രശസ്തമായ പച്ച സൈനിക വേഷത്തിൽ]]

[[1959]] ജൂൺ 12ന് [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡൽ]] ചെ ഗെവാറയെ ഒരു വിദേശ പര്യടനത്തിനായി അയച്ചു. [[മൊറോക്കോ]], [[സുഡാൻ]], [[ഈജിപ്ത്]], [[പാകിസ്താൻ]], [[സിറിയ]], [[ഇൻഡ്യ]], [[ശ്രീലങ്ക]], [[ബർമ]], [[തായ്ലൻഡ്]], [[ഇൻഡോനേഷ്യ]], [[ജപ്പാൻ]], [[യൂഗോസ്ലാവ്യ]], [[ഗ്രീസ്]] എന്നിവയടങ്ങുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ ഒരു മൂന്നുമാസത്തെ പര്യടനം ആണ് തീരുമാനിച്ചിരുന്നത്. തന്റെ സ്വന്തം പാർട്ടിയിൽ ചെ ഗെവാറക്കെതിരേ പടനയിക്കുന്ന ചിലരെ സമാധാനിപ്പിക്കാനും, ചെ ഗെവാറയിലൂടെ തകർന്നിരുന്ന [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുമായുള്ള]] സൗഹൃദം തുടരാനുമായിരുന്നു ഈ നാടുകടത്തൽ.&lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറം 423.&lt;/ref&gt;. ചെ പന്ത്രണ്ട് ദിവസത്തോളം [[ജപ്പാൻ|ജപ്പാനിൽ]] ചിലവിട്ടു. ജപ്പാനുമായുള്ള ക്യൂബയുെട വ്യാവസായിക ബന്ധം വളർത്താനുള്ള ചർച്ചകൾക്കായിരുന്നു ഈ കാലയളവ് ചെ ഉപയോഗിച്ചത്. രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിൽ ജീവൻ വെടിഞ്ഞ സൈനികരുടെ ഓർമ്മക്കായി സ്ഥാപിച്ച , അജ്ഞാതസൈനികരുടെ ശവകുടീരം എന്ന സ്ഥലം സന്ദർശിക്കാൻ ചെ വിസമ്മതിച്ചു.  ജപ്പാനിലെ സാമ്രാജ്യത്വശക്തികൾ രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധകാലത്ത് ധാരാളം നിഷ്കളങ്കരായ ഏഷ്യാക്കാരെ വധിച്ചു എന്നുള്ള കാരണം പറഞ്ഞാണ് ആ ശവകുടീരം സന്ദർശന തീരുമാനം ചെ നിരാകരിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;Anderson 1997 p 431&quot;&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറം  431.&lt;/ref&gt; പകരം അദ്ദേഹം [[ഹിരോഷിമ]] സന്ദർശിച്ചു. പ്രസിഡന്റ് ട്രൂമാനെ ചെ വിദൂഷകൻ എന്നു വിളിച്ചും കളിയാക്കി.&lt;ref&gt;[[#refTaibo1999|തൈബോ 1999]],പുറം 300.&lt;/ref&gt; ഹിരോഷിമയിലെ സമാധാനകുടീരം സന്ദർശിച്ച ശേഷം ക്യൂബയിലേക്കയച്ച എഴുത്തിൽ അദ്ദേഹം കുറിച്ചിരുന്നു. ''സമാധാനത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് , ഹിരോഷിമയിലേക്ക് കണ്ണോടിക്കുന്നത് നല്ലതായിരിക്കും.''&lt;ref name=&quot;hiroshimache&quot; &gt;[https://archive.today/20120713160044/search.japantimes.co.jp/print/nn20080516a3.html ചെ ഗുവേരയുടെ മകളുടെ ഹിരോഷിമാ സന്ദർശനം]  ''ജപ്പാൻ ടൈംസ്'', മെയ് 16, 2008&lt;/ref&gt;.

തന്റെ വിദേശ പര്യടനം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചെത്തിയപ്പോഴേക്കും [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡൽ]] രാഷ്ട്രീയമായി ശക്തിയാർജ്ജിച്ചിരുന്നു. ഭൂവുടമകളിൽ നിന്നും അധികമുള്ള ഭൂമി പിടിച്ചെടുക്കുകയും, അത് അർഹരായവർക്ക് വിതരണം ചെയ്യുകയും എന്ന പദ്ധതി വളരെ വലിയ രീതിയിൽ തന്നെ നടക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഭൂവുടമകൾക്ക് നല്ല രീതിയിലുള്ള നഷ്ടപരിഹാരവും കൊടുത്തിരുന്നു.  എന്നാൽ ഇതേ സമയത്ത് ഭൂമി നഷ്ടപ്പെട്ട ജന്മികൾ , ഈ [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] സർക്കാരിനെതിരേ ഒരു നീക്കം നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. [[ജൂലൈ]] 26 മൂവ്മെന്റിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധനായിരുന്ന ഹ്യൂബർ മെതോസിനെ മുന്നിൽ നിറുത്തിയാണ് ഈ ഭൂവുടമകൾ നീങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;Anderson 1997 p 435&quot;&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറം 435.&lt;/ref&gt;. ഈ ഒരു സംഘടനക്ക് ഡൊമിനിക്കൻ റിപ്ലബിക്ക് പോലുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും ധാരാളം പിന്തുണ ലഭിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഇത്തരം കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഫിഡലിന്റെ നേതൃത്വത്തെ മറിച്ചിടാനായി പരിശ്രമിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ അതിനുള്ള ഒരുക്കുങ്ങൾ നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. 
[[പ്രമാണം:KordaOfCheWalking.jpg|right|thumb|ചെ തന്റെ ഭാര്യയുമൊത്ത് ഹവാന തെരുവീഥിയിൽ , 1960]]

1960 മാർച്ച് 4 ന് നടന്ന ശക്തിയേറിയ രണ്ട് സ്ഫോടനങ്ങളിലൂടെ ഇത്തരം കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ നീക്കങ്ങൾക്ക് കരുത്തു പ്രാപിച്ചുു. [[ബെൽജിയം|ബെൽജിയത്തിൽ]] നിന്നും ആയുധങ്ങളുമായി ഹവാനദ്വീപിലേക്കു വന്ന ഒരു ചരക്കുകപ്പൽ സ്ഫോടനത്തിലൂടെ തകർക്കപ്പെട്ടു. ഏതാണ്ട് 75 ഓളം പേർ ഈ സംഭവത്തിൽ മരിച്ചു. ഈ സ്ഫോടനം നടക്കുമ്പോൾ മറ്റൊരു മീറ്റിംഗിലായിരുന്ന ചെ , ഉടനടി തന്നെ സംഭവസ്ഥലത്തെത്തി വൈദ്യസഹായത്തിനു നേതൃത്വം നൽകി. [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡൽ]] ഈ സംഭവം അമേരിക്കൻ ചാരസംഘടനയായ സി.ഐ.എ യുടെ പ്രവൃത്തി ആണെന്നാരോപിച്ചു.&lt;ref&gt;[[#refCasey2009|കാസെ 2009]], പുറം  25.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[#refCasey2009|കാസെ 2009]], പുറങ്ങൾ 25–50.&lt;/ref&gt;.

വിമതരെ അടിച്ചമർത്താനും, ഭൂപരിഷ്കരണത്തിനു ആക്കം കൂട്ടാനും ഈ ചെറിയ സംഭവങ്ങൾ ഫിഡലിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. ഭൂപരിഷ്കരണത്തിനു ആക്കം കൂട്ടാനായി ഒരു പ്രത്യേക സർക്കാർ വിഭാഗം തന്നെ [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡൽ]] രൂപം കൊടുത്തു. നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അർഗ്രേരിയൽ റീഫോം എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. ചെ ഗെവാറയെ തന്നെ അതിന്റെ നായകനായും ഫിഡൽ അവരോധിച്ചു. വളരെ പെട്ടെന്നു തന്നെ ആ വകുപ്പ് ക്യൂബയുടെ സർക്കാർ സംവിധാനത്തിൽ ഒരു നിർണ്ണായക പങ്കായി തീർന്നു. വ്യവസായിക മന്ത്രി എന്ന പേരിലും , ഈ വകുപ്പിന്റെ തലവനെന്ന നിലയിലും ചെ ഒരു ക്യൂബയുടെ വളർച്ചയിൽ ഒരു ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ഘടകമായി മാറി&lt;ref name=&quot;Kellner58&quot;&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], പുറം 58.&lt;/ref&gt;. സഹകരണസംഘങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാനും, പിടിച്ചെടുത്ത് ഭൂമി കൃത്യമായി പങ്കുവെയ്ക്കാനുമായി ഈ വകുപ്പിന്റെ കീഴിൽ ഏതാണ്ട് 1,00,000 ഓളം വരുന്ന അംഗങ്ങളുള്ള ഒരു സേനയെ ചെ വാർത്തെടുത്തു. പിടിച്ചെടുത്ത ഭൂമിയിൽ 480,000 ഏക്കറോളം വരുന്നവ അമേരിക്കയിലെ വിവിധ കമ്പനികളുടേതായിരുന്നു. അന്നത്തെ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] നേതൃത്വം ക്യൂബയിൽ നിന്നും [[പഞ്ചസാര|പഞ്ചസാരയുടെ]] ഇറക്കുമതി ഗണ്യമായി കുറച്ചു.&lt;ref name=&quot;Kellner55&quot;&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], പുറം  55.&lt;/ref&gt;. അമേരിക്കയുടെ ''സാമ്പത്തിക അക്രമം'' എന്നാണ് തന്റെ സേനയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ട് ചെ ഈ കൃത്യത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

ഭൂപരിഷ്കരണത്തോടൊപ്പം ചെ ശ്രദ്ധവെച്ച മറ്റൊരു കാര്യമാണ് സാക്ഷരത. ക്യൂബയിലെ ജനങ്ങൾ ഭൂരിഭാഗവും നിരക്ഷരരായിരുന്നു. ക്യൂബയുടെ സാക്ഷരതാ നിരക്ക് ഏതാണ്ട് 60–76%. യോഗ്യതയുള്ള അദ്ധ്യാപകരുടെ അഭാവവും, വിദൂരഗ്രാമങ്ങളിലെ സൗകര്യക്കുറവുമായിരുന്നു ഇതിനു കാരണം.&lt;ref name=&quot;Kellnerpg61&quot;&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], പുറം 61.&lt;/ref&gt;.  ചെ ഗെവാറ മുൻകൈ എടുത്തുള്ള പ്രവർത്തനം കൊണ്ട് 1961 ക്യൂബ ഒരു ''വിദ്യാഭ്യാസ വർഷം'' ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അതിനുശേഷം ചെ , സാക്ഷരതാ പ്രക്രിയക്കു വേഗത കൂട്ടാനായി ''സാക്ഷര സേന'' എന്ന ഒരു സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരുടെ സേന ഉണ്ടാക്കി.&lt;ref name = &quot;LiteracyC&quot;&gt;[http://www.independent.co.uk/news/world/americas/latin-lessons-what-can-we-learn-from-the-worldrsquos-most-ambitious-literacy-campaign-2124433.html ലാറ്റിൻ പാഠങ്ങൾ] ദ ഇൻഡിപെന്റഡന്റ്  നവംബർ 7, 2010&lt;/ref&gt; ഇവർ വിദൂര ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി വിദ്യാലയങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു. തീർത്തും നിരക്ഷരരായ കർഷകരെ എഴുതാനും വായിക്കാനും പഠിപ്പിച്ചു. മറ്റേതൊരു കാൽവെയ്പും പോലെ , ഇതും ഒരു വിജയകരമായ മുന്നേറ്റമായി മാറി. ഏതാണ്ട് 707,212 ഓളം ആളുകൾ ഈ വിപ്ലവത്തിലൂടെ സാക്ഷരരായി മാറി.

ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള നടപടിക്രമങ്ങളും ചെ ഇതോടൊപ്പം നടത്തിവന്നിരുന്നു. ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം വെള്ളക്കാർക്കുമാത്രം എന്ന രീതി അവസാനിച്ചിരിക്കുകയാണ് , ഒരു യോഗത്തിൽ വിദ്യാർത്ഥികളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ട് ചെ പറഞ്ഞു. സർവകലാശാലകൾ കറുപ്പു നിറമുള്ള ചായം തേക്കാൻ സമയമായി , അതല്ലെങ്കിൽ അവർ വാതിലുകൾ ചവിട്ടി തുറക്കുകയും അവർക്കിഷ്ടമുള്ള നിറങ്ങൾ മതിലുകളിൽ തേക്കുകയും ചെയ്യും.&lt;ref name = &quot;Andersonpg449&quot;&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറം 449&lt;/ref&gt;.

=== ഒരു പുതിയ മനുഷ്യൻ , ബേ ഓഫ് പിഗ്സ് ===
ഈ സമയത്ത് ചെ ക്യൂബയുടെ ധനകാര്യമന്ത്രി എന്ന സ്ഥാനവും, ദേശീയ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡണ്ട് സ്ഥാനവും ഒരുമിച്ചു വഹിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. വ്യവസായ മന്ത്രിയുടെ പദവിക്കു പുറമേ ആയിരുന്നു ഇത്. ഈ പദവികൾ അദ്ദേഹത്തിന് ക്യൂബൻ സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയിൽ ഒരു പരമാധികാരി എന്ന സ്ഥാനം നേടിക്കൊടുത്തു.&lt;ref name=&quot;Kellner55&quot;/&gt;. ദേശീയ ബാങ്കിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷൻ എന്ന നിലയിൽ ക്യൂബൻ കറൻസിയിൽ ഒപ്പു വെക്കേണ്ട ജോലിയും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. പൂർണ്ണമായ ഒപ്പ് പതിപ്പിക്കുന്നതിനു പകരം , അദ്ദേഹം ''ചെ'' എന്ന തന്റെ ചുരുക്കപ്പേരാണ് ഒപ്പിടാൻ ഉപയോഗിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;Crompton2009&quot;&gt;[[#refCrompton2009|ക്രോംപട്ൺ 2009]], പുറം 71.&lt;/ref&gt;.  ഇങ്ങനെ ഒപ്പു വെയ്ക്കുന്നതിലൂടെ , പണത്തോടുള്ള തന്റെ വിദ്വേഷവും, സമൂഹത്തിൽ പണം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ചേരിതിരിവുകളോടുള്ള വെറുപ്പും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Crompton2009&quot;/&gt;. 

ചെ ഗെവാറയുടെ ആദ്യത്തെ ലക്ഷ്യം തന്നെ പണം ഒരിടത്തു കുമിഞ്ഞുകൂടുന്നത് തടയുകയും, അതിനെ വികസനപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു. ക്യാപിറ്റലിസം എന്നതിനെ ,''ഒരു കൂട്ടം ചെന്നായ്ക്കൾ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം എന്നാണ്'' അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്. അതിൽ മറ്റൊരാളുടെ ചിലവിൽ വേറൊരാൾ വിജയിക്കുന്നു. ഇത് ഒഴിവാക്കി പുതിയ ഒരു മനുഷ്യനെ സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഗ്രഹം.

സന്നദ്ധപ്രവർത്തനത്തിലൂടെയും , മനസ്സിലെടുക്കുന്ന ഉറച്ച തീരുമാനത്തിലൂടെയും മാത്രമേ, വ്യക്തിയും സമൂഹവും തമ്മിലുള്ള ഐക്യം കെട്ടിപ്പടുക്കാനാവു എന്നു ചെ വിശ്വസിച്ചു. ഇത് സമൂഹത്തിൽ നടപ്പാക്കാനായി അദ്ദേഹം തന്നെ മുന്നിട്ടിറങ്ങി. മന്ത്രിമന്ദിരത്തിലുള്ള ഉദ്യോഗം കൂടാതെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒഴിവു സമയങ്ങളിൽ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങളിലും, കരിമ്പിൻ ചെടികൾ വെട്ടാൻ പോലും അദ്ദേഹം തയ്യാറായി.&lt;ref name=&quot;checommon&quot;&gt;[http://www.pbs.org/wgbh/amex/castro/peopleevents/p_guevara.html ചെ ഗുവേര , ജനപ്രിയനായകൻ].&lt;/ref&gt;. മുപ്പത്താറു മണിക്കൂർ വരെ ഒറ്റയടിക്ക് അദ്ദേഹം ജോലികൾ ചെയ്തു, അർദ്ധരാത്രിയിൽ കൂടിയാലോചനകളും, യാത്രയ്ക്കിടയിൽ ഭക്ഷണവും എല്ലാം ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഓരോ തൊഴിലാളിയും ഒരു മിനിമം ഉല്പാദനം നടത്തിയിരിക്കണം എന്ന് ചെ ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു. ഇതിൽ കൂടുതൽ സംഭാവന ചെയ്യുന്നവർക്ക് ശമ്പളക്കൂടുതലിനു പകരം ഒരു യോഗ്യതാ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ആണ് അദ്ദേഹം നല്കിയിരുന്നത്. എന്നാൽ നിശ്ചിത അളവ് ഉല്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്ത തൊഴിലാളിയുടെ വേതനം, കുറക്കുകയും ചെയ്തു. പുതിയ ഒരു തൊഴിൽ സംസ്ക്കാരം തന്നെ വളർത്തിയെടുക്കുകയായിരുന്നു ചെ ഗെവാറ.

[[പ്രമാണം:CheFishing.jpg|thumb|ഹവാനയിലെ ഒരു ഒഴിവുകാലത്ത് - മെയ് 15, 1960.]]

ചെ ഗെവാറയുടെ പുതിയ നയങ്ങൾ പ്രകാരം പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള വാണിജ്യ ബന്ധങ്ങൾ ക്യൂബക്ക് കുറഞ്ഞു വന്നു. പക്ഷെ ചെ, അതിനു പകരമായി കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് രാജ്യങ്ങളുമായി വാണിജ്യബന്ധങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചെടുത്തു. 1960കളുടെ അവസാനത്തിൽ ചെ , [[ചെക്കോസ്ലാവാക്യ]], [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]], [[ഉത്തര കൊറിയ|നോർത്ത് കൊറിയ]], [[ഹംഗറി]], [[കിഴക്കൻ ജർമ്മനി]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചു. ഇത്തരം കരാറുകൾ ക്യൂബയുടെ സാമ്പത്തികസ്ഥിതിയെ കുറച്ചെങ്കിലും ഉയർത്തി. എങ്കിലും, പാശ്ചാത്യരാജ്യങ്ങളെ ഒഴിവാക്കി ഒരു സാമ്പത്തിക ഉയർച്ച ക്യൂബയെപോലൊരു രാജ്യത്തിനു കഴിയുമായിരുന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=|first=|date=1984–03–23|title=ലാറ്റിനമേരിക്കൻ റിപ്പോർട്ട്|volume=|issue=JPRS–LAM–84–037|page=24|url=http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?Location=U2&amp;doc=GetTRDoc.pdf&amp;AD=ADA351284|publisher=ഫോറിൻ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റ് ഇൻഫോർമേഷൻ സർവീസ്|ശേഖരിച്ച തീയതി=2010-10-30|access-date=2012-06-14|archive-date=2011-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20111115225537/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?Location=U2&amp;doc=GetTRDoc.pdf&amp;AD=ADA351284|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. കിഴക്കൻ ജർമ്മനിയിൽ വെച്ചാണ്, പിന്നീട് ചെ ഗെവാറയുടെ പരിഭാഷകനായ ടാമര ബൊങ്കെയെ ചെ കണ്ടുമുട്ടുന്നത്. പിന്നീട് ടാമര, ചെ ഗെവാറയുടെ കൂടെ ചേരുകയും, ബൊളീവിയൻ കാടുകളിൽ വെച്ച് ചെ ഗെവാറയോടൊപ്പം കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

യോഗ്യതകളും, അയോഗ്യതകളും എന്തൊക്കെയായിരുന്നാലും, ചെ ഗെവാറയുടെ സാമ്പത്തിക പരിഷ്കാരങ്ങൾ വൻ പരാജയമാവുകയായിരുന്നു. പുതിയ തൊഴിൽ നയം, ഉല്പാദനക്ഷമതയിൽ വൻ കുറവു വരുത്തി, കൂടാതെ, ജോലിക്കു ഹാജരാവാതിരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം കൂടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], p. 74.&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;chesaint&quot;&gt;[http://www.newstatesman.com/society/2007/09/che-revolutionary-american ദ സ്പിരിറ്റ് ഓഫ് ചെ ഗുവേര] ഐ.ഫ് സ്റ്റോൺ, ന്യൂ സ്റ്റേറ്റ്സ്മാൻ, ഒക്ടോബർ 20, 1967.&lt;/ref&gt;.

[[1961]] ഏപ്രിൽ 17ന് , [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിൽ]] നിന്ന് പരിശീലനം ലഭിച്ച ചില ക്യൂബക്കാർ രാജ്യത്തെ ആക്രമിച്ചു. ഇവർ മുമ്പ്, പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ട് ക്യൂബയിൽ നിന്ന് നാടുകടത്തപ്പെട്ടവരായിരുന്നു. ഇവർ എണ്ണത്തിൽ ഏതാണ്ട് 1,400 ഓളം വരുമായിരുന്നു. ഇതാണ് ബേ ഓഫ് പിഗ്സ് ആക്രമണം എന്നറിയപ്പെട്ടത്. ചെ ഗെവാറ ഈ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ടു പങ്കെടുത്തിരുന്നില്ല , എങ്കിലും വിജയത്തിന്റെ ഒരു പങ്ക് അദ്ദേഹത്തിനു ചരിത്രകാരന്മാർ നല്കിയിട്ടുണ്ട്. കാരണം അന്നത്തെ സായുധസേനയുടെ ഇൻസ്ട്രക്ഷൻ മേധാവി ചെ ഗെവാറയായിരുന്നു. [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡലിന്റെ]] അധികാരക്കസേരയെ മറിച്ചിടാനുള്ള [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയുടെ]] തന്ത്രങ്ങളുടെ ഒരു ഭാഗമായിരുന്നു ബേ ഓഫ് പിഗ്സ് ആക്രമണം. ഏതാണ്ട് 200,000 വരുന്ന ഒരു പട്ടാളത്തെ, ഏതു സമയത്തും ഉണ്ടാകാൻ പോകുന്ന ഒരു സൈനിക നടപടിക്കായി ചെ ഗെവാറ ഒരുക്കി നിറുത്തിയിരുന്നു. ഇതിൽ സ്ത്രീകളും, പുരുഷന്മാരും പെട്ടിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് ഈ വിജയത്തിൽ ചെ ഗെവാറയ്ക്ക് ചരിത്രകാരന്മാർ ഒരു പങ്ക് നല്കുന്നത്. ഈ സമയത്ത് തന്റെ, കൈത്തോക്കിൽ നിന്ന് അബദ്ധത്തിൽ ചെ ഗെവാറയ്ക്ക് വെടിയേൽക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറം  507.&lt;/ref&gt;.

ഈ ഒരു രാഷ്ട്രീയ വിജയത്തിന് ചെ ഗെവാറ ഒരവസരത്തിൽ അമേരിക്കയോട് നന്ദി പറയുകയുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;NSA Archive&quot;&gt;{{cite web|last=Jones|first=Nate|title=ഡോക്യുമെന്റ് ഫ്രൈഡേ: ബേ ഓഫ് പിഗ്സ് ആക്രമണത്തിന് ചെ ഗുവേരയുടെ നന്ദി|url=http://nsarchive.wordpress.com/2012/02/03/document-friday-che-guevara-thanks-the-united-states-for-the-bay-of-pigs-invasion/|publisher=[[നാഷണൽ സെക്യൂരിറ്റി ആർക്കൈവ്|NSA Archive]]|ശേഖരിച്ച തീയതി=മെയ് 4, 2012}}&lt;/ref&gt;.

1961 ഓഗസ്റ്റിൽ ഉറുഗ്വേയിൽ വെച്ചു നടന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക ഉച്ചകോടിയിൽ സംബന്ധിക്കവേ, അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റിന് ചെ ഗെവാറ ഒരു നന്ദി പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ഒരു കത്ത് റിച്ചാർഡ്.എൻ.ഗുഡ്വിൻ എന്ന സെക്രട്ടറി വശം കൊടുത്തയച്ചു. അതിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതിയിരുന്നു.''ബേ ഓഫ് പിഗ്സ് ആക്രമണത്തിന് ഞാൻ താങ്കളോട് നന്ദി പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.ഇതുവരെ വിപ്ലവം ഉലച്ചിലുള്ള ഒന്നായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ, അത് വളരെയേറെ കരുത്താർജ്ജിച്ചിരിക്കുന്നു.'' &lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറം 509.&lt;/ref&gt;. ഒരു ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രം എന്നു സ്വയം വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന അമേരിക്കക്കെതിരേ ചെ ഗെവാറ ആഞ്ഞടിച്ചു. സാമ്പത്തികമായിമുൻതൂക്കമുള്ള കുറെ ആളുകൾ കറുത്തവർഗ്ഗക്കാരോടു കാണിക്കുന്ന വംശവിദ്വേഷം എന്നാണ് അമേരിക്കയുടെ ജനാധിപത്യത്തെ ചെ ഗെവാറ വിവരിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;PuntaDelEsteChe&quot;&gt;[http://www.marxists.org/archive/guevara/1961/08/08.htm സാമ്പത്തികത്തെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്നും വേർതിരിക്കാനാവില്ല] ചെ ഗുവേര ചെയ്ത പ്രസംഗം, ഇന്റർ അമേരിക്കൻ ഇക്കോണമിക്കൽ ആന്റ് സോഷ്യൽ കൗൺസിൽ), ഉറുഗ്വേ, ഓഗസ്റ്റ് 8, 1961.&lt;/ref&gt;. അണുബോംബിന്റെ പിതാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന പോൾ റോബ്സൺ പോലുള്ളവരെ അവരുടെ സ്ഥാനത്തു നിന്നും നീക്കംചെയ്യുക. അമേരിക്ക ഒരിക്കലും യഥാർത്ഥത്തിലുള്ള പരിഷ്കരണം താല്പര്യപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. അമേരിക്കയിലെ വിദഗ്ദ്ധന്മാർ ഇതുവരെ അർഗ്രാരിയൻ ഭൂപരിഷ്കരണത്തെക്കുറിച്ച് ഒന്നും പറഞ്ഞിട്ടില്ല. പകരം അവർ കൊട്ടിഘോഷിക്കുന്നത് ജലസേചനം പോലുള്ള സുരക്ഷിതമായ വിഷയങ്ങളാണ്. ചുരുക്കത്തിൽ ശൗചാലയങ്ങൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള വിപ്ലവങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയാണ് അവർ തയ്യാറാകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], p. 78.&lt;/ref&gt;.

[[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെയും]] ക്യൂബയുടേയും ബന്ധത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ശില്പി ചെ ഗെവാറ ആണ്.  ഈ നയതന്ത്ര ബന്ധത്തെതുടർന്നാണ് [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] അണുവായുധം ഘടിപ്പിച്ച ബാലിസ്റ്റിക്ക് മിസ്സൈലുകൾ ക്യൂബയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഒക്ടോബർ [[1962]]  ലോകത്തെ ഒരു ആണവയുദ്ധത്തിന്റെ അടുത്തുവരെ കൊണ്ടെത്തിച്ചു. [[ക്യൂബൻ മിസൈൽ പ്രതിസന്ധി]] എന്ന ഈ സംഭവത്തിനു ശേഷം ഒരു [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടീഷ്]] [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] പത്രമായ ഡെയിലി വർക്കർ നു കൊടുത്ത അഭിമുഖത്തിൽ റഷ്യ ചെയ്ത വഞ്ചനയെക്കുറിച്ചു പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. മിസ്സൈലുകൾ ക്യൂബയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നെങ്കിൽ ഞങ്ങൾ അത് നേരത്തെ നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് വിക്ഷേപിച്ചേനെ , ചെ തുടർന്നു പറയുന്നു.&lt;ref name=&quot;Anderson 1997 p 545&quot;&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറം 545.&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ [[റഷ്യ|റഷ്യയും]] , [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയും]] ക്യൂബയെ തങ്ങളുടെ താല്പര്യങ്ങൾക്കു വേണ്ടി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു എന്ന് ചെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. അതിൽ പിന്നീട് അമേരിക്കയെ ആക്ഷേപിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ, റഷ്യയെയും ചെ നിന്ദിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], പുറം 73.&lt;/ref&gt;.

== അന്താരാഷ്ട്ര നയതന്ത്രം ==
[[പ്രമാണം:CheGuevaraCountries.jpg|thumb|left|300px|ചുവപ്പു നിറം- ചെ സന്ദർശിച്ചതും ജീവിച്ചതുമായ രാജ്യങ്ങൾ. പച്ച നിറം - വിപ്ലവം നയിച്ച രാജ്യങ്ങൾ]]
1964 ഡിസംബറോടെ , ചെ വളരെ ഔന്നത്യത്തിലുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രതന്ത്രജ്ഞനായി ഉയർന്നു കഴിഞ്ഞു. ഐക്യരാഷ്ട്രസംഘടനയുടെ ന്യൂയോർക്ക് സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള ക്യൂബൻ സംഘത്തെ നയിച്ചത് ചെ ഗെവാറയാണ്. ദക്ഷിണആഫ്രിക്കയിൽ നടക്കുന്ന വർണ്ണവിവേചനത്തിനെ അഭിമുഖീകരിക്കാൻ കഴിവില്ലാത്ത ഐക്യരാഷ്ട്രസഭക്കെതിരെ ചെ ആഞ്ഞടിച്ചു. ''ഇത് തടയാൻ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭക്ക് ഒന്നും ചെയ്യാനാകില്ലേ'' എന്നു ചെ തന്റെ പ്രസംഗത്തിൽ ആവർത്തിച്ചു ചോദിച്ചു &lt;ref name=&quot;GuevaraUnitedNations&quot;&gt;[http://www.marxists.org/archive/guevara/1964/12/11.htm കുറ്റാരോപിതരായ കോളനിവാഴ്ച] ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭയുടെ 19ാം സമ്മേളനത്തിൽ ക്യൂബയെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് ചെയ്ത പ്രസംഗം. ചെ ഗുവേര ഡിസംബർ 11, 1964.&lt;/ref&gt;.

യാങ്കി കുത്തക മുതലാളിത്ത്വത്തിന്റെ കീഴിൽ തഴയപ്പെട്ടു കിടന്നിരുന്ന തൊഴിലാളി സമൂഹം ഉണർന്നെണീക്കുമെന്നും , അവ ലാറ്റിനമേരിക്കയിലെ സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെ തുടച്ചു നീക്കുമെന്നും ചെ ഈ പ്രസംഗത്തിൽ ഉറക്കെ പറഞ്ഞു. ജനസമൂഹം പുഛിക്കപ്പെട്ട്, തഴയപ്പെട്ട് ദാരിദ്ര്യത്താലും പീഡനത്താലും തളർന്നു കിടക്കുകയായിരുന്നു. ഇവർ ഉണർന്നെണീക്കും. അവരുടെ രക്തം കൊണ്ട് തന്നെ അവർ അവരുടെ ചരിത്രം രചിക്കും. ക്രോധത്തിന്റെ തിരമാലകൾ ലാറ്റിനമേരിക്കയാകെ തന്നെ ആഞ്ഞടിക്കാൻ പോകുകയാണെന്ന് ചെ പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref name=&quot;GuevaraUnitedNations1&quot;&gt;[http://www.marxists.org/archive/guevara/1964/12/11.htm ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിലെ പ്രസംഗം] ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭയുടെ 19ാം സമ്മേളനത്തിൽ ക്യൂബയെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് ചെയ്ത പ്രസംഗം. ചെ ഗുവേര ഡിസംബർ 11, 1964.&lt;/ref&gt;.

ക്യൂബയിൽ നിന്നും നാടുകടത്തപ്പെട്ട കുറ്റവാളികളിൽ നിന്നുണ്ടായ രണ്ടു ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്നും ചെ ഈ സമ്മേളനത്തിനിടക്ക് രക്ഷപ്പെടുകയുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;NYTDec1964&quot;&gt;[http://www.latinamericanstudies.org/belligerence/bazooka.htm ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിലേക്ക് റോക്കറ്റ് ആക്രമണം] ഹോമർ ബിഗാർട്ട്, ദ ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്, ഡിസംബർ 12, 1964 – പുറം1.&lt;/ref&gt;. ആദ്യത്തേത് , മോളി ഗോൺസാൽവസ് എന്നയാൾ സുരക്ഷാ മതിലുകൾ തകർത്ത് ചെ ഗെവാറക്കു നേരെ ഏഴിഞ്ചു നീളമുള്ള കഠാരയുമായി ചാടി വീഴുകയായിരുന്നു. രണ്ടാമത്തേത്, ചെറിയ ദൂരത്തുനിന്നും തൊടുക്കാവുന്ന ഒരു റോക്കറ്റ് ഉപയോഗിച്ചുള്ളതായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;NYTDec1964&quot; /&gt; ഈ രണ്ടു സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചും ചെ പ്രതികരിച്ചത് ഇങ്ങനെയായിരുന്നു. ''തോക്കുപയോഗിച്ച് ഒരു പുരുഷനാൽ വധിക്കപ്പെടുന്നതിനേക്കാൾ എന്തുകൊണ്ടും നല്ലത്, ഒരു കത്തി ഉപയോഗിച്ച് ഒരു സ്ത്രീയാൽ കൊല്ലപ്പെടുന്നതാണ്'' എന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;NYTDec1964&quot; /&gt; 

ന്യുയോർക്കിലായിരിക്കുമ്പോൾ കൊളംബിയൻ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് സർവീസിന്റെ ഫേസ് ദ നേഷൻ എന്ന പരിപാടിയിൽ പ്രമുഖരോടൊപ്പം പങ്കെടുക്കുകയുണ്ടായി. യൂജിൻ മക്കാർത്തി , മാൽക്കം എക്സ് എന്നിവരുൾപ്പെടെയുണ്ടായിരുന്നു ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്തത്. ഈ രാജ്യത്തിലുള്ള ഏറ്റവും മികച്ച വിപ്ലവകാരി എന്നാണ് ഇവർ ചെ ഗെവാറയെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്.&lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], p. 618.&lt;/ref&gt;.

=== അൾജീരിയ, സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ, ചൈന ===
[[1965]] [[ഫെബ്രുവരി]] 24 നാണ് ചെ ഗെവാറ അവസാനമായി ഒരു അന്താരാഷ്ട്രവേദിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്. [[അൾജീരിയ|അൾജീരിയയിൽ]] വെച്ചു നടന്ന ആഫ്രോ ഏഷ്യൻ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്തതായിരുന്നു അത്. സാമ്രാജ്യത്വ ശക്തികളുടെ ചൂഷണത്തിനെതിരേ മൂകമായി നിലകൊള്ളുന്ന [[ജനാധിപത്യം|ജനാധിപത്യരാജ്യങ്ങളുടെ]] നിലപാടിനെതിരേ ചെ ഗുവേ ആ വേദിയിൽ തുറന്നടിച്ചു.&lt;ref&gt;[[#refGuevara1969|ഗുവേര 1969]], പുറം 350.&lt;/ref&gt;. സാമ്രാജ്യത്ത്വശക്തികളെ എതിർക്കാനായി [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുരാജ്യങ്ങൾക്കുള്ള]] വ്യക്തമായ നയങ്ങളും ചെ അവതരിപ്പിച്ചു. [[ക്യൂബ|ക്യൂബയുടെ]] പ്രധാന സാമ്പത്തികഉറവിടമായ [[റഷ്യ|സോവിയറ്റ്]] റഷ്യയുടെ ചില നയങ്ങളെയും ചെ പൊതുവേദിയിൽ എതിർത്തു. [[മാർച്ച്]] പതിനാലിന് തിരിച്ച് ക്യൂബയിലെത്തിയ ചെ ഗെവാറക്ക് [[ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡലിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ശാന്തഗംഭീരമായ വരവേല്പാണ് ഹവാന വിമാനത്താവളത്തിൽ വെച്ചു നൽകിയത്.&lt;ref&gt;[[#refGuevara1969|ഗുവേര 1969]], പുറങ്ങൾ 352–59.&lt;/ref&gt;. ഭൂമിയെ രണ്ടാക്കി ഭാഗിച്ചു ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന രണ്ട് ശക്തിളെന്നാണ് [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയേയും]],  [[റഷ്യ|സോവിയറ്റ്]] റഷ്യയേയും ചെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. [[വിയറ്റ്നാം യുദ്ധം|വിയറ്റ്നാം യുദ്ധത്തിൽ]] ചെ ഉത്തര [[വിയറ്റ്നാം|വിയറ്റ്നാമിനെ]] പിന്തുണച്ചു. വികസ്വരരാജ്യങ്ങളോട് മറ്റൊരു വിയറ്റ്നാമാകാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും ഉണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;MessTricont1967&quot;&gt;[http://www.marxists.org/archive/guevara/1967/04/16.htm ചെ ഗുവേരയുടെ സന്ദേശം] ബൊളീവിയിൻ കാടുകളിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ താവളത്തിൽ നിന്നുമയച്ച സന്ദേശം  1967.&lt;/ref&gt;.

[[മാവോ സേതൂങ്|മാവോ സെ തൂംഗിന്റെ]] ശക്തനായ ഒരു പിന്തുടർച്ചക്കാരനായിരുന്നു ചെ. [[ക്യൂബ|ക്യൂബയുടെ]] പുരോഗതി [[റഷ്യ|റഷ്യയുടെ]] സാമ്പത്തിക സഹായത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന അവസരത്തിൽ ചെ ഗെവാറയുടെ ഈ റഷ്യ വിരുദ്ധ നിലപാടുകൾ ക്യൂബക്ക് ഒരു പാട് പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടാക്കി. [[മാവോ സേതൂങ്|മാവോയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ചൈന]]നേടിയെടുത്ത വൻ [[വ്യവസായം|വ്യവസായ]] പുരോഗതി ചെ ഗെവാറയെ ആകർഷിച്ചിരുന്നു. അത്തരമൊരു മാറ്റം ആണ് ക്യൂബയിൽ നടപ്പാക്കാൻ ചെ സ്വപ്നം കണ്ടിരുന്നത്. ചെ ഗെവാറയുടെ റഷ്യൻ വിരുദ്ധ നിലപാടുകൾ കൊണ്ട് വിഷമത്തിലായത് [[ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡൽ]] ആയിരുന്നു. റഷ്യൻ നിലപാടുകളെയും നയങ്ങളെയും [[ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡൽ]]  സ്വാഗതം ചെയ്തുിരുന്നുവെങ്കിലും, അഴിമതിനിറഞ്ഞത് എന്നു പറഞ്ഞ് ചെ നിഷ്ക്കരുണം തള്ളിക്കളയുകയായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;anitrussian&quot;&gt;[http://www.globalresearch.ca/index.php?context=va&amp;aid=9315 സോവിയറ്റ് സാമ്പത്തികവ്യവസ്ഥക്കെതിരെയുള്ള ചെ ഗുവേരയുടെ അവസാന വിധി] ജോൺ റിഡ്ഡൽ, ''സെന്റർ ഫോർ റിസർച്ച് ഗ്ലോബലൈസേഷൻ'', ജൂൺ 13, 2008.&lt;/ref&gt;.

[[റഷ്യ|റഷ്യയുടെ]] സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളോടുള്ള ചെ ഗെവാറയുടെ വിമർശനം അദ്ദേഹത്തിന്റെ അക്കാലത്തുള്ള കുറിപ്പുകളിൽ കാണാമായിരുന്നു. സോവിയറ്റുകൾ [[കാൾ മാക്സ്|മാർക്സിനെ]] മറന്നു എന്നദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. [[മുതലാളിത്തം|മുതലാളിത്ത്വത്തിൽ]] നിന്നും [[ജനാധിപത്യം|ജനാധിപത്യത്തിലേക്കുള്ള]] മാറ്റത്തിന്റെ ഭാഗമായ [[വർഗ്ഗസമരം|വർഗ്ഗസമരത്തെ]] തുടച്ചു നീക്കാനുള്ള സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ താല്പര്യവും [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയോടുള്ള]] സമാധാന നിലപാടുമെല്ലാം ചെ ഗെവാറ എതിർത്തിരുന്നു.&lt;ref name = &quot;Yaffe2006&quot;&gt;[http://www.marxists.org/subject/economy/authors/yaffeh/che-critic.htm ചെ ഗുവേരഃ റഷ്യയുടെ സാമ്പത്തിക,രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകൾക്കെതിരെയുള്ള വിമതൻ] ഹെല്ലൻ യാഫി , 2006&lt;/ref&gt;. [[പണം]], [[ഉല്പന്നം|ഉല്പന്നങ്ങൾ]], [[വിപണി]], [[വ്യാപാരം]] എന്നിവ ഇല്ലാതായി കാണാനാണ് ചെ ആഗ്രഹിച്ചത്.&lt;ref name = &quot;Yaffe2006&quot; /&gt; എന്നാൽ റഷ്യ ഇതിനു വേണ്ടിയാണ് പരിശ്രമിച്ചത്. സോവിയറ്റുകാർ മാറാനായി തയ്യാറായില്ലെങ്കിൽ അവർ തിരിച്ച് മുതലാളിത്ത്വത്തിലേക്കു തന്നെയാണ് പോകുന്നത് എന്ന് ചെ ഉറക്കെ പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref name = &quot;Yaffe2006&quot; /&gt;.

[[അൾജീരിയ|അൾജീരിയൻ]] പ്രസംഗത്തിനുശേഷം, ഏവരെയും അമ്പരപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ചെ ഗെവാറ പൊതുമധ്യത്തിൽ നിന്നും അപ്രത്യക്ഷനായി. നിഗൂഢമായ ഒരു താവളത്തിലേക്കാണ് അദ്ദേഹം പോയത്. അതിനെക്കുറിച്ച്, യാതൊരാൾക്കും അറിവുണ്ടായിരുന്നില്ല. [[ക്യൂബ|ക്യൂബയുടെ]] വ്യവസായ മന്ത്രി കൂടിയായിരുന്ന ചെ ഗെവാറയുടെ ഈ ഒളിച്ചോട്ടം നടപ്പിലായിക്കൊണ്ടിരുന്ന [[ക്യൂബ|ക്യൂബൻ]] വ്യാവസായിക പുരോഗതിയെ പിന്നോട്ടടിച്ചു. ചെ ഗെവാറയുടെ [[ചൈന|ചൈനീസ്]] രീതി റദ്ദാക്കാൻ [[ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡലിന്റെ]] മുകളിൽ [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ്]] സമ്മർദ്ദം കൂടി വന്നു. ചെ ഗെവാറ, തനിക്കു തോന്നുമ്പോൾ മാത്രം പൊതുജനമധ്യത്തിൽ വരുമെന്ന് [[ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡൽ]] ഒരു പൊതുയോഗത്തിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ചെഗെവാറയുടെ അപ്രത്യക്ഷമാകലിനെ തുടർന്നുണ്ടായ നിഗൂഢത നീക്കുവാനാണ് ഫിഡൽ ഇങ്ങനെയൊരു പ്രഖ്യാപനം നടത്തിയത്. 1965 ഒക്ടോബർ 3 ന് തീയതി വെക്കാത്ത ഒരു കത്ത് ചെ ഗെവാറ ഫിഡലിന് അയച്ചത് ഫിഡൽ പൊതുജനമധ്യത്തിൽ വായിക്കുകയുണ്ടായി. അതിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിരുന്നു. ക്യൂബൻ വിപ്ലവത്തോട് ഐക്യം പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് തന്നെ, ലോകത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിൽ വിപ്ലവം നയിക്കാനായി താൻ പോകുകയാണ്. ക്യൂബയിലെ സർക്കാരിലും, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലുമുള്ള എല്ലാ ഔദ്യോഗി സ്ഥാനങ്ങളും രാജിവെക്കുകയാണ്. ഇതോടൊപ്പം ക്യൂബൻ വിപ്ലവത്തിന്റെ ഭാഗമായി ലഭിച്ച ക്യൂബൻ പൗരൻ എന്ന പദവിയും ഉപേക്ഷിക്കുകയാണ്.&lt;ref&gt;[[#refGuevara1965|ഗുവേര 1965]].&lt;/ref&gt;

== കോംഗോ ==
[[റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് കോംഗോ|കോംഗോയിൽ]] നടന്നുവന്നിരുന്ന സമരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കാനും തന്റെ പരിചയസമ്പത്ത് അവിടുത്തെ പോരാളികൾക്ക് പകർന്നു നൽകാനുമായിരുന്നു [[1965]] ൽ ചെ ഗെവാറ [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കയിലെ]] കോംഗോയിലേക്ക് പോയത്. സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധയുദ്ധത്തിൽ ആഫ്രിക്ക ഒരു തുടക്കക്കാർ മാത്രമാണെന്നും, അതുകൊണ്ട് തന്നെ അത്തരം [[വിപ്ലവം|വിപ്ലവങ്ങളിൽ]] അവിടെ ധാരാളം സാദ്ധ്യതകളുണ്ടെന്നും ചെ ഗെവാറ വിശ്വസിച്ചു.&lt;ref&gt;[[#refBenBella1997|ബെൻ ബെല്ല 1997]].&lt;/ref&gt;. ചെ ഗെവാറയുമായി സഹോദരബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്ന [[ഈജിപ്ത്]] പ്രസിഡന്റ് ഈ നടപടിയിൽ നിന്നും പിൻമാറാൻ ചെ ഗെവാറയെ ഉപദേശിച്ചു. ഈ പോരാട്ടം പരാജയത്തിലേ കലാശിക്കൂ എന്ന് പ്രസിഡന്റായിരുന്ന [[ജമാൽ അബ്ദുൾ നാസർ ചെ ഗുവേരക്ക്|ജമാൽ അബ്ദുൾ നാസർ ചെ ഗെവാറക്ക്]] മുന്നറിയിപ്പു നൽകി. എന്നാൽ ഈ ഉപദേശങ്ങളെയും മുന്നറിയിപ്പുകളേയും അവഗണിച്ച് ചെ ആഫ്രിക്കയിലേക്ക് യാത്രയായി. റെമോൺ ബെനിറ്റ്സ് എന്ന വ്യാജ നാമത്തിലാണ് ചെ ആഫ്രിക്കയിലേക്ക് പോയത്.&lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], p. 629.&lt;/ref&gt;. ചെ ഗെവാറയും, തന്റെ പന്ത്രണ്ട് സഹപ്രവർത്തകരും [[1965]] ഏപ്രിൽ 24 ന് [[റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് കോംഗോ|കോംഗോയിലെത്തിച്ചേർന്നു]]. ഏതാണ്ട നൂറോളം അഫ്രോ-ക്യൂബൻ വംശജരും ചെ ഗെവാറയുടെ സൈന്യത്തിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;[[#refGalvez1999|ഗാൽവ്സ് 1999]],പുറം  62.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#refGott2004|ഗോത്ത് 2004]] പുറം 219.&lt;/ref&gt;. ഈ സംഘം പിന്നീട് ഗറില്ലാ നേതാവായ [[ലോറൻസ് ഡിസയർ കാബില]] എന്നയാളുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഗറില്ലാ സംഘവുമായി ചേർന്നു പ്രവർത്തിക്കാൻ തീരുമാനമായി. സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെടുകയും പിന്നീട് ഫയറിംഗ്സ്ക്വാഡിനാൽ വധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത മുൻ കോംഗോ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന [[പാട്രിസ് ലുമുംബയുടെ]] ഒരു ആരാധകനായിരുന്നു ചെ. ''അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം നമുക്കെല്ലാവർക്കും ഒരു പാഠമായിരിക്കണമെന്ന്'' ചെ തന്റെ സംഘാങ്ങളോട് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], പുറം 86.&lt;/ref&gt;.
പ്രാദേശിക ഭാഷയായ [[സ്വാഹിലി|സ്വാഹിലിയിൽ]] ചെ അത്ര പ്രാഗല്ഭ്യമുള്ളയാളായിരുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് തന്നെ തന്റെ ദ്വിഭാഷിയായി ഒരു കൗമാരക്കാരനെ ചെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഫ്രെഡ്ഡി ഇലങ്ക എന്ന ഈ ചെറുപ്പക്കാരൻ മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ചെ ഗെവാറയുടെ ഒരു ആരാധകനായി മാറി. ചെ ഗെവാറയുടെ കഠിനയത്നങ്ങൾ അയാളെ ആകർഷിച്ചു. കറുത്ത വർഗ്ഗക്കാരോടും, വെളുത്ത വർഗ്ഗക്കാരോടും ഒരുപോലെ പെരുമാറുന്ന ആൾ എന്നായിരുന്നു ഫ്രെഡ്ഡിയുടെ കണ്ടെത്തൽ.&lt;ref name=&quot;checongo&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4522526.stm ഡോക്ടർ കോംഗോസ് റിബൽ-ടേൺഡ്-ബ്രെയിൻ സർജൻ] മാർക്ക് ഡോയൽ, ''ബി.ബി.സി വേൾഡ്, ഡിസംബർ 13, 2005.&lt;/ref&gt;. കബിലയുടെ സംഘാംഗങ്ങളിലുള്ള വിശ്വാസം ചെ ഗെവാറക്കു നഷ്ടപ്പെട്ടു. അവരുടെ അച്ചടക്കത്തിൽ ചെ തൃപ്തനല്ലായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[[#refBBCNews2001a|ബി.ബി.സി വാർത്തകൾ]] ജനുവരി 17, 2001.&lt;/ref&gt;.

സ്വാർത്ഥരായ ചില വെള്ളക്കാർ [[റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് കോംഗോ|കോംഗോ]] നാഷണൽ ആർമിയുമായി ചേർന്ന് ചെ ഗെവാറയുടെ നീക്കത്തെ എതിർക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] ചാരസംഘടനയായ സി.ഐ.എ ഇവർക്ക് എല്ലാവിധ സഹായങ്ങളും നൽകിയിരുന്നു. ഫിസി ഗ്രാമത്തിനടുത്തുള്ള മലനിരകളിൽ വെച്ച് ചെഗെവാറയുടെ ഒരു പദ്ധതി ഈ സംഘം തകർക്കുകയുണ്ടായി. ചെ ഗെവാറയുടെ എല്ലാ നീക്കങ്ങളും അവർ നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെ ഗെവാറക്കുള്ള സാധനലഭ്യതാ മാർഗ്ഗം അവർ അടച്ചു. ഇത് ചെ ഗെവാറയുടെ വല്ലാതെ കുരുക്കിലാക്കി. ചെ ഗെവാറ തന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം ഒളിപ്പിക്കാൻ നോക്കിയെങ്കിലും [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] സർക്കാർ ചെ യുടെ എല്ലാ നീക്കങ്ങളും രഹസ്യമായി അറിയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെ യുടെ എല്ലാ ആശയവിനിമയവും ചോർത്തിയെടുക്കാനായി അമേരിക്ക ഇന്ത്യൻ ഓഷ്യനിൽ സദാ റോന്തുചുറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു യുദ്ധക്കപ്പൽ അയച്ചിരുന്നു. യു.എസ്.എൻ.എസ് പ്രൈവറ്റ് ഹൊസെ എഫ്.വാൽഡെസ് എന്നായിരുന്നു ഈ കപ്പലിന്റെ പേര്.&lt;ref&gt;[[#refBamford2002|ബാംഫോർഡ് 2002]], p. 181).&lt;/ref&gt;.

[[പ്രമാണം:Cheguevaracongo.jpg|thumb|കോംഗോ കാടുകളിൽ റേഡിയോ ശ്രവിക്കുന്നു]]

ഫോക്കോ തിയറിയും, ഗറില്ലായുദ്ധതന്ത്രങ്ങളും എല്ലാം ഉപയോഗിച്ച് വിപ്ലവം ഒരു വിജയമാക്കിതീർക്കാൻ ചെ ഗെവാറ കഠിനമായി പ്രയത്നിച്ചു. പക്ഷെ കോംഗോയിൽ  അദ്ദേഹത്തിനു വിജയിക്കാനായില്ല. അവിടുത്തെ ആളുകളുടെ കഴിവില്ലായ്മയെക്കുറിച്ച് കോംഗോ ഡയറി എന്ന തന്റെ പുസ്തകത്തിൽ അദ്ദേഹം വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ കടുത്ത [[ആസ്മ|ആസ്മയും]], ഡിസന്റ്റി എന്ന അസുഖവും അദ്ദേഹത്തെ തളർത്തി.&lt;ref&gt;[[#refIrelandsOwn2000|ഐർലണ്ട്സ് ഓൺ 2000]].&lt;/ref&gt;. അപ്പോഴേക്കും തന്റെ സംഘാംങ്ങളിലെ ആറു പേർ യുദ്ധത്തിൽ മരണപ്പെട്ടിരുന്നു. കൂടെയുള്ള ആറുപേരെയും കൂട്ടി അക്കൊല്ലം അവസാനം നവംബർ 20, 1965 ൽ ചെഗെവാറ [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കയിൽ]] നിന്നു തിരിച്ചുപോയി. ഒരു വേള മുറിവേറ്റവരെ ക്യൂബയിലേക്ക് അയച്ചിട്ട് മരണം വരെ യുദ്ധം തുടരാൻ ചെ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഫിഡൽ പ്രത്യേക ദൂതനെ വിട്ട് ചെ ഗെവാറയോട് മടങ്ങിപ്പോരാൻ നിർദ്ദേശിക്കുകയായിരുന്നു. തന്റെ കോംഗോ അനുഭവത്തെക്കുറിച്ച് ചെ വളരെ നിരാശനായിരുന്നു. യുദ്ധം ചെയ്യാൻ താല്പര്യമില്ലാത്ത ഒരു ജനത എന്നാണ് കോംഗോയിലെ ജനങ്ങളെ ചെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ''മാനുഷികഘടങ്ങൾ തോറ്റു, യുദ്ധം ചെയ്യാനുള്ള മനസ്സില്ലായിരുന്നു ആർക്കും, നേതാക്കൾക്ക് അഴിമതിയിലായിരുന്നു താല്പര്യം, അവിടെ ഒന്നും ചെയ്യാനുണ്ടായിരുന്നില്ല'' എന്നാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ കോംഗോ ഡയറി എന്ന പുസ്തകത്തിൽ എഴുതിയത്.&lt;ref&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], പുറം  87.&lt;/ref&gt;. ''ഇത് ഒരു പരാജയത്തിന്റെ ചരിത്രമാണ്'' എന്നാണ് കോംഗോ ഡയറി എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ ആമുഖത്തിൽ ചെ എഴുതിവെച്ചത്.
&lt;ref&gt;[[#refGuevara2000|ഗുവേര 2000]], പുറം 1.&lt;/ref&gt;.

തിരിച്ചു [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിലേക്ക്]] മടങ്ങാൻ ചെ ഗെവാറക്ക് ഒട്ടും തന്നെ ഇഷ്ടമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അതിനു പ്രധാനകാരണം തന്റെ വിടവാങ്ങൽ കത്ത് ഫിഡൽ പൊതുജനങ്ങളെ കാണിച്ചു എന്നതായിരുന്നു. അത് തന്റെ മരണശേഷം മാത്രമേ പുറത്തു കാണിക്കാവു എന്ന് [[ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡലിനോടു]] പറഞ്ഞിരുന്നുവെങ്കിലും ഫിഡൽ അത് അനുസരിച്ചില്ലായിരുന്നു. അടുത്ത ഒമ്പതുമാസക്കാലം, ചെ [[ടാൻസാനിയ|ടാൻസാനിയയിലുള്ള]] ഡാർ-എസ്-സെലാം എന്ന സ്ഥലത്തും, [[ചെക്ക്‌ റിപ്പബ്ലിക്ക്‌|ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ പ്രേഗിലുമായി ഒളിവുതാമസത്തിലായിരുന്നു. തന്റെ കോംഗോ അനുഭവങ്ങൾ ക്രോഡീകരിച്ച് രണ്ട് പുസ്തകങ്ങൾ ചെ ഇവിടെ വെച്ച് എഴുതുകയുണ്ടായി. ഒന്ന് സാമ്പത്തികവും, മറ്റൊന്നും തത്ത്വചിന്തയുമായിരുന്നു വിഷയങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;hideout&quot;&gt;[http://www.radio.cz/en/article/129231 ചെഗുവേര സെന്റ്രൽ ബൊഹീമിയൻ ഹൈഡ് എവേ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210217163104/https://english.radio.cz/che-guevaras-central-bohemian-hideaway-8572588 |date=2021-02-17 }} വില്ലോബി ''ചെക്ക് റേഡിയോ'', ജൂൺ 27, 2010&lt;/ref&gt;.

ഇതിനിടെ ചെ പല പാശ്ചാത്യരാജ്യങ്ങളും സന്ദർശിച്ചു. ആഫിക്കയിലേക്ക് യാത്രയായപ്പോൾ ക്യൂബൻ ഇന്റലിജൻസ് സൃഷ്ടിച്ച തന്റെ കപടവ്യക്തിത്വം നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് അറിയാൻ കൂടിയായിരുന്നു ഈ യാത്രകൾ. ഈ സമയത്തെല്ലാം ചെ ബൊളീവിയക്കു വേണ്ടി തയ്യാറെടുക്കുക കൂടിയായിരുന്നു. പലപ്പോഴായി [[ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡലിനെയും]] തന്റെ ഭാര്യയെയും കാണാനായി ചെ ക്യൂബയിലേക്ക് രഹസ്യയാത്രകൾ നടത്തി. തന്റെ മരണശേഷം വായിക്കാനായി തന്റെ അഞ്ച് മക്കൾക്കും എഴുത്തുകൾ എഴുതിവെച്ചു. ആ എഴുത്തുകൾ അവസാനിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്.

{{ഉദ്ധരണി|ലോകത്തിൽ എവിടെയും,ആർക്കെതിരേയും അനീതി കണ്ടാൽ അതിനെ ശക്തമായി എതിർക്കുക. ഇതാണ് ഒരു വിപ്ലവകാരിയുടെ എറ്റവും മനോഹരമായ ഗുണം }}   &lt;ref&gt;[[#refGuevara2009|ഗുവേര 2009]], പുറം  167.&lt;/ref&gt;

== ബൊളീവിയ ==
1966 അവസാനം പോലും ചെ ഗെവാറയുടെ താവളം എവിടെയെന്ന് പൊതുജനങ്ങൾക്ക് അറിയാമായിരുന്നില്ല. പക്ഷെ മൊസാമ്പിക്കിന്റെ ഇൻഡിപെന്റൻസ് മൂവ്മെന്റ് സംഘടനയായ ഫ്രെലിമോ തങ്ങൾ ചെ ഗെവാറയെ [[ടാൻസാനിയ|ടാൻസാനിയക്കടുത്തുള്ള]] ഡാർ-എസ്-സെലാമിൽ വച്ചു കണ്ടു എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. അവിടെ വെച്ച് ചെ ഗെവാറ തങ്ങളുടെ വിപ്ലവപരിപാടികളിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള താല്പര്യം അറിയിച്ചെങ്കിലും തങ്ങൾ അത് തള്ളിക്കളഞ്ഞു എന്നു പുറംലോകത്തോട് പറയുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;[[#refMittleman1981|മിറ്റ്ലെമാൻ 1981]], പുറം  38.&lt;/ref&gt;. 1967ലെ അന്താരാഷ്ട്ര തൊഴിലാളി ദിനത്തിലെ ഒരു പ്രസംഗത്തിൽ [[ക്യൂബ|ക്യൂബയുടെ]] സൈനികവിഭാഗ മന്ത്രിയായ ജുവാൻ അൽമൈദ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു ''ചെ ലാറ്റിനമേരിക്കയിലെവിടെയോ വിപ്ലവപരിപാടികളുമായി തിരക്കിലാണ്''.

[[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയയിലേക്ക്]] തിരിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് ചെ ശാരീരികമായി മാറി. തന്റെ താടി അദ്ദേഹം വടിച്ചു കളഞ്ഞു. കൂടാെത തലമുടിയിൽ കുറച്ചു ഭാഗവും. തലമുടി ചാരനിറത്തിലുള്ള ചായംപൂശി. ഇത്തരത്തിൽ താൻ ചെ ഗെവാറയാണെന്ന് ലോകം അറിയാതിരിക്കാനുള്ള എല്ലാ കരുതലും അദ്ദേഹം എടുത്തു. [[1966]] നവംബർ മൂന്നിന് അഡോൾഫോ മെനാ ഗോൺസാൽവസ് എന്ന ഉറുഗ്വേൻ വ്യാപാരിയായി അദ്ദേഹം ലാ പാസ് വിമാനത്താവളത്തിൽ വന്നിറങ്ങി&lt;ref&gt;{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/1747|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 767|date = 2012 നവംബർ 05|accessdate = 2013 മെയ് 15|language = മലയാളം}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jacobson, Sid and Ernie Colón. ''ചെ എ ഗ്രാഫിക് ബയോഗ്രഫി''. [[ഹിൽ ആന്റ് വാംഗ്]] , 2009. 98.&lt;/ref&gt;.

[[പ്രമാണം:CheinBolivia1.jpg|thumb|ബൊളീവിയൻ ഗ്രാമത്തിൽ, മരണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള കാലം. (1967).]]

ചെ ഗെവാറയുടെ ആദ്യത്തെ താവളം, നങ്കാഹുവാ എന്ന വിദൂര ഗ്രാമത്തിലുള്ള മൊണ്ടേൻ ഡ്രൈ ഫോറസ്റ്റ് ആയിരുന്നു. ഒരു ഗറില്ലാ സൈന്യം വാർത്തെടുക്കാനുള്ള യാതൊരു സാഹചര്യവും ആ താഴ്വരയിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. തുടക്കം മുതൽ തന്നെ ആ ദൗത്യം ഒരു വിഷമമേറിയതായിരുന്നു. [[അർജന്റീന|അർജന്റീനയിൽ]] ജനിച്ച [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിക്കാരിയായ]] [[ടാമര ബങ്കെ]] എന്ന യുവതിയായിരുന്നു ലാ പാസിലെ ചെ യുടെ പ്രധാന സഹചാരി.&lt;ref name=&quot;#refSelvage1985|സെൽവേജ് 1985&quot;&gt;[[#refSelvage1985|സെൽവേജ് 1985]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]],പുറം 693.&lt;/ref&gt;.

ഏതാണ്ട് അമ്പത് പേരടങ്ങുന്ന ഒരു ചെറിയ സൈന്യമായിരുന്നു ചെ ഗെവാറക്ക് അവിടെയുണ്ടായിരുന്നത്.&lt;ref name=&quot;eln&quot;&gt;[http://www.latinamericanstudies.org/che/bolivia-guerrillas.htm ചെ ഗുവേരയുടെ ബൊളീവിയൻ ഗറില്ലാ സൈന്യം] ലാറ്റിനമേരിക്കൻ സ്റ്റഡീസ് ഓർഗനൈസേഷൻ&lt;/ref&gt;. നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ആർമി ഓഫ് ബൊളീവിയ എന്ന പേരിലാണ് ഈ ഗറില്ലാ സൈന്യം അറിയപ്പെട്ടത്. കാമിറി പ്രദേശത്ത് ഈ സൈന്യം വളരെ വിലപ്പെട്ട ചില വിജയങ്ങൾ നേടുകയുണ്ടായി. [[1967]] ലെ വിവിധ കാലങ്ങളിൽ ചെ യുടെ സൈന്യം [[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയൻ]] സേനക്കെതിരേ കടുത്ത ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തി വിജയിച്ചു. ഇത്തരം തുടരെയുള്ള വിജയങ്ങൾ കണ്ട് [[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയൻ]]സർക്കാർ ഈ സൈന്യത്തിന്റെ വലിപ്പം വളരെ വലുതായിരിക്കുമെന്നുള്ള തെറ്റിദ്ധാരണക്കടിമപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ആ സെപ്തംബറിൽ സേന, രണ്ട് ഗറില്ലാ ഗ്രൂപ്പുകളെ പൂർണ്ണമായും നശിപ്പിച്ചു. അവരുടെ നേതാക്കളെ ക്രൂരമായി വധിച്ചു.&lt;ref&gt;[[#refKellner1989|കെല്ലനർ 1989]], പുറം  97.&lt;/ref&gt;.

ചരിത്ര ഗവേഷകരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ താഴെ പറയുന്ന കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് [[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയയിൽ]] ചെ ഗെവാറക്ക് വിജയിക്കാനാവാഞ്ഞത്.

* ചെ ഗെവാറ പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നത് യാതൊരു പരിശീലനവുമില്ലാത്ത, കഴിവുകൾ കുറഞ്ഞ [[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയൻ]] [[പട്ടാളം|പട്ടാളത്തെ]] മാത്രമേ ഏതിരിട്ടാൽ മതി എന്നാണ്. എന്നാൽ [[അമേരിക്ക]] [[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയയിലെ]] പുതിയ [[വിപ്ലവം|വിപ്ലവത്തെ]] തകർക്കാനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയ ഒരു സൈനിക സംഘത്തെ അയച്ചിരുന്നത് ചെ ഗെവാറക്ക് അറിയാമായിരുന്നില്ല. ഈ സേന, ഗറില്ലാ യുദ്ധ മുറകളിൽ പ്രാവീണ്യം ലഭിച്ചിരുന്നവരായിരുന്നു. ഇവർ ബൊളീവിയൻ സൈന്യത്തെയും ഇത്തരം യുദ്ധമുറകൾ പരിശീലിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;[[#refUSArmy1967|യു.എസ്.ആർമി1967]] , [[#refRyan1998|റിയാൻ 1998]], pp. 82–102]]&lt;/ref&gt;.
* ചെ ഗെവാറ പ്രാദേശിക ഗ്രൂപ്പുകളിൽ നിന്നും സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അത് അദ്ദേഹത്തിനു ലഭിച്ചില്ല. [[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയൻ]] [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] പാർട്ടിയും സഹകരിച്ചില്ല. അവർക്ക് [[ഹവാന|ഹവാനയേക്കാൾ]], [[മോസ്ക്കോ|മോസ്ക്കോയോടായിരുന്നു]] അടുപ്പം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം കണ്ടെടുത്ത് ഒരു ഡയറിയിൽ [[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയയിലെ]] [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] പാർട്ടിയെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ എഴുതിയിരുന്നു. ''വഞ്ചകർ, കൂറില്ലാത്തവർ, വിഡ്ഢികൾ''.&lt;ref name=&quot;bolivian&quot;&gt;&quot;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,837605,00.html ബിഡ്ഢിംഗ് ഫോർ ചെ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826055852/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,837605,00.html |date=2013-08-26 }}&quot;, ''ടൈം മാഗസിൻ'', ഡിസംബർ. 15, 1967.&lt;/ref&gt;

*ഹവാനയുമായി വേണ്ട സമയത്ത് [[റേഡിയോ]] ബന്ധം പുലർത്താൻ ചെ ഗെവാറയുടെ സൈന്യത്തിനു കഴിഞ്ഞില്ല. [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] നിന്നും അവർക്കു കൊടുത്തിരുന്ന രണ്ട് ഷോർട്ട് വേവ് റേഡിയോകളും തകരാറുള്ളവയായിരുന്നു. ഗറില്ലകൾ, കാട്ടിനുള്ളിൽ വേണ്ട ആവശ്യവസ്തുക്കൾ കിട്ടാതെ ഒറ്റപ്പെട്ടു.

ഇതു കൂടാതെ പ്രാദേശികനേതാക്കളും, സംഘങ്ങളുമായി ഒരു സമവായത്തിനു ശ്രമിക്കാതെ, അവരുമായി ഏറ്റുമുട്ടാനാണ് ചെ ഗെവാറ പലപ്പോഴും ശ്രമിച്ചത്. ഇത് അദ്ദേഹം പ്രതീക്ഷിച്ച സഹകരണം കിട്ടാതിരിക്കാൻ ഇടയാക്കി. കോംഗോയിലും ഇതു തന്നെ സംഭവിച്ചു. ക്യൂബയിലും ഇത് ഉണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും തക്ക സമയത്ത് [[ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡൽ]] ഇടപെട്ട് അതെല്ലാം പരിഹരിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;[[#refCastañeda1998|കാസ്റ്റാനെടാ 1998]], പുറങ്ങൾ 107–112; 131–132.&lt;/ref&gt;.

ബൊളീവിയയിൽ തന്റെ സേനയിൽ ചേരാൻ പ്രദേശവാസികളെ അദ്ദേഹത്തിനു കിട്ടിയില്ല. ബൊളീവിയയിലെ അവസാനകാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഡയറിയിൽ ചെ ഗെവാറ ഇങ്ങനെ എഴുതി. ''കർഷകർ യാതൊരു സഹായവും ഞങ്ങൾക്കു നല്കിയില്ല, എന്നുമാത്രമല്ല അവർ ഒറ്റുകാരായി മാറുകയും ചെയ്തു'' 
&lt;ref&gt;[[#refWright2000|റൈറ്റ് 2000]], പുറം 86.&lt;/ref&gt;

=== വധശിക്ഷ ===
[[ഫെലിക്സ് റോഡ്രിഗ്സ്]] എന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് ചെ ഗെവാറയെ പിടിക്കാനുള്ള സെന്റ്രൽ ഇന്റലിജൻസ് ഏജൻസിയുടെ സേനയുടെ തലവനായിരുന്നത്. [[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയൻ]] കാടുകളിൽ ചെ ഗെവാറയെ ഏതുവിധേനയും പിടിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ദൗത്യം. നാസി യുദ്ധ കുറ്റവാളിയായിരുന്ന ക്ലോസ് ബാർബി എന്നയാളായിരുന്നു അവസാനം ചെ ഗെവാറയെ പിടിക്കാനായി ഈ സേനയെ സഹായിച്ചത്. ഇയാൾക്ക് [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിൽ]] പങ്കെടുത്ത്, ഗറില്ലായുദ്ധമുറകളിൽ പരിചയം നേടിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ObserverChe&quot;&gt;[http://www.guardian.co.uk/uk/2007/dec/23/world.secondworldwar ബാർബി &quot;ചെ ഗുവേരയെ പിടിച്ച വിവരണം&quot;] ഡേവിഡ് സ്മിത്ത്,ദ ഒബ്സർവ്വർ, ഡിസംബർ 23, 2007.&lt;/ref&gt;. 
[[പ്രമാണം:Vallegrande location.png|thumb|right|വല്ലെഗ്രാൻഡ്, ബൊളീവിയ.]]
1967 ഒക്ടോബർ 7ന്, ഒരു ഒറ്റുകാരൻ [[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയൻ]] പ്രത്യേക സേനയെ ചെ ഗെവാറയുടെ ഒളിത്താവളത്തിലേക്കു നയിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://www.theage.com.au/world/green-beret-behind-the-capture-of-che-guevara-20100907-14zhp.html ചെ ഗുവേരയെ പിടികൂടുന്നു] റിച്ചാർഡ് ഗോത്ത്, ദ ഏജ്, സെപ്തംബർ 8, 2010&lt;/ref&gt;. ഒക്ടോബർ 8ന് ഏതാണ്ട് 1,800 ഓളം വരുന്ന പട്ടാളക്കാർ ചെ ഗെവാറയുടെ ഒളിസങ്കേതം വളഞ്ഞു. [[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയൻ]] [[പട്ടാളം|പട്ടാളമേധാവി]] ബെർനാർദിനോ ഹുൻകാ യുടെ വാക്കുകൾ ചെ ഗെവാറയുടെ ജീവചരിത്രകാരൻ ജോൺ ലീ ആൻഡേഴ്സൺ ഇങ്ങനെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. മുറിവേറ്റു, തോക്കുപയോഗിക്കാൻ കഴിയാതെയായ ചെ പട്ടാളക്കാരെ കണ്ട് ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു '' ഞാൻ ചെ ഗെവാറയാണ്, എന്നെ കൊല്ലാതെ ജീവനോടെ പിടിക്കുന്നതാണ് നിങ്ങൾ കൂടുതൽ നല്ലത് '' &lt;ref&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], പുറം 733.&lt;/ref&gt;

അന്നു രാത്രിതന്നെ ചെ ഗെവാറയെ ബന്ധിച്ച് തൊട്ടടുത്ത ഗ്രാമമായ ലാ ഹിഗ്വേരയിലെ ഒരു പൊളിഞ്ഞ മണ്ണു കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ സ്കൂളിലേക്ക് എത്തിച്ചു. അടുത്ത ദിവസം, [[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയൻ]] മേധാവികളുടെ ചോദ്യങ്ങൾക്കു മറുപടി പറയാൻ ചെ തയ്യാറായില്ല. എന്നാൽ സൈനികാംഗങ്ങളോട് പതിഞ്ഞ ഭാഷയിൽ സംസാരിച്ചു. [[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയൻ]] സേനാംഗമായ ഗുസ്മാന്റെ വാക്കുകളിൽ ആ സമയത്തെല്ലാം ചെ , അക്ഷ്യോഭ്യനായി കാണപ്പെട്ടു. ഗുസ്മാന്റെ വിവരണങ്ങളിൽ ചെ ഗെവാറെ പിടിക്കുമ്പോൾ , അദ്ദേഹത്തിന്റെ വലതു കാൽവണ്ണയിൽ വെടിയേറ്റ മുറിവുണ്ടായിരുന്നു, മുടി പൊടികൊണ്ട് കട്ടപിടിച്ചിരുന്നു, വസ്ത്രങ്ങൾ കീറിപ്പറിഞ്ഞിരുന്നു, ഒരു പഴയ പാദരക്ഷകളാണ് കാലിൽ ധരിച്ചിരുന്നത്. എങ്കിലും അദ്ദേഹം,  തല ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച്  എല്ലാവരുടേയും കണ്ണുകളിൽ നോക്കി ആണ് സംസാരിച്ചിരുന്നത്. ദയ തോന്നിയ ആ പട്ടാളക്കാരൻ അദ്ദേഹത്തിന് സിഗററ്റ് നൽകി. അതു സ്വീകരിച്ച ചെ , ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെ നന്ദി പറഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;The Man Who Buried Che&quot;&gt;&quot;[http://www.fiu.edu/~fcf/cheremains111897.html ചെ ഗുവേരയെ കുരുതികഴിച്ചവൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207082403/http://www.fiu.edu/~fcf/cheremains111897.html |date=2008-12-07 }}&quot; ജുവാൻ ഒ തമായോ, മിയാമി ഹെറാൾഡ്, സെപ്തംബർ 19, 1997.&lt;/ref&gt;. ചെ ഗെവാറ പുകവലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന പൈപ്പ് വായിൽ നിന്നെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ച എസ്പിനോസ എന്ന ബൊളീവിയൻ പട്ടാളക്കാരനെ ചെ ചവിട്ടിത്തെറിപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈയും കാലും കെട്ടിയിരുന്നിട്ടുപോലും. വെടിവെച്ചുകൊല്ലുന്നതിനു തൊട്ടുമുമ്പ്, അഡ്മിറൽ ഉഗാർത്തെയുടെ മുഖത്ത് ചെ ധിക്കാരത്തോടെ തുപ്പുകയുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;Michèle&quot;&gt;{{cite journal |title=ചെ ഗുവേരയുടെ വധശിക്ഷ |first=മൈക്കിൾ |last=റേ |journal=റാംപാർട്ട്സ് മാഗസിൻ|month=മാർച്ച് |year=1968 |page=33}}&lt;/ref&gt;.

പിറ്റേ ദിവസം രാവിലെ , ചെ ആ ഗ്രാമത്തിലെ സ്കൂൾ [[അദ്ധ്യാപിക|അദ്ധ്യാപികയെ]] കാണണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. 22 കാരിയായ [[ജൂലിയ കോർട്ടസ്]] ഈ സംഭവത്തെ പിന്നീട് ഇങ്ങനെ വിവരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണുകളിൽ നോക്കാൻ എനിക്കാവുമായിരുന്നില്ല, തുളച്ചു കയറുന്ന ഒരു തീക്ഷ്ണമായ ഒരു നോട്ടമായിരുന്നു. ഇമകൾ അനങ്ങാതെ നിന്ന പ്രശാന്തമായ നോട്ടം.&lt;ref name=&quot;Michèle&quot; /&gt;. സ്കൂളിന്റെ ശോചനീയാവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് ചെ ജൂലിയയോട് സംസാരിച്ചു. സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ആഡംബര കാറുകളിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ഈ സ്കൂൾ ഇങ്ങനെ കിടക്കുന്നത് ഒരു ശരിയായ രീതിയല്ലെന്ന് ചെ പറയുകയുണ്ടായി. ഇതുകൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ ഈ വ്യവസ്ഥിതിക്കെതിരായി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതെന്നും കൂടി കൂട്ടിച്ചേർത്തു.&lt;ref name=&quot;Michèle&quot; /&gt;.

ഒക്ടോബർ 9ന്റെ പ്രഭാതത്തിൽ ബൊളീവിയൻ പ്രസിഡന്റ് റെനെ ചെഗെവാറയെ വധിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു. [[മാരിയോ തെരാൻ]] എന്ന പട്ടാളക്കാരനാണ് ചെ ഗെവാറയെ വധിക്കാനായി മുന്നോട്ടു വന്നത്. ചെ ഗെവാറയെ കൊല്ലാനുള്ള അധികാരം അയാൾ ചോദിച്ചു വാങ്ങുകയായിരുന്നു. അയാളുടെ മൂന്നു സുഹൃത്തുക്കുൾ മുമ്പ് ചെ ഗെവാറയുടെ ഗറില്ലാസംഘവുമായുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുള്ള വിരോധമായിരുന്നു, ഈ തീരുമാനമെടുക്കാൻ കാരണം. ചെ ഗെവാറ കൊല്ലപ്പെട്ടത് ഒരു ഏറ്റുമുട്ടലിലൂടെയാണെന്ന് ലോകത്തോടു വെളിവാക്കാനായി മുറിവുകളുടെ എണ്ണം പൊരുത്തമുള്ളവയായിരിക്കണമെന്ന് ഫെലിക്സ് റോഡ്രിഗ്സ് ആ പട്ടാളക്കാരനോട് പറഞ്ഞിരുന്നു. യാതൊരുവിധേനെയും ചെ രക്ഷപ്പെടാതിരിക്കാനായാണ് ബൊളീവിയൻ പ്രസിഡന്റ് ആ കൃത്യം വളരെ പെട്ടെന്ന് തന്നെയാക്കിയത്. കൂടാതെ വിചാരണ ഒഴിവാക്കാൻ ഈ തീരുമാനം കൊണ്ട് അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;Almudevar&quot;.&gt;&quot;[http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2007/10/09/MNVASLK4R.DTL ചെ ഗുവേരയുടെ കൊലപാതകം, 40 കൊല്ലങ്ങൾക്കു മുമ്പ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306183805/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2007/10/09/MNVASLK4R.DTL |date=2012-03-06 }}.സാൻഫ്രാൻസിസ്കോ ക്രോണിക്കിൾ. ഒക്ടോബർ 9 ചൊവ്വ, 2007. ശേഖരിച്ചത് നവംബർ 7, 2009.&lt;/ref&gt;.
 

വധിക്കപ്പെടുന്നതിനു തൊട്ടുമുമ്പ് നിന്റെ അറിവില്ലായ്മയെക്കുറിച്ചു നീ ചിന്തിക്കുന്നുവോ എന്ന് പട്ടാളക്കാരൻ ചെ ഗെവാറയോട് ചോദിച്ചു. ഉറച്ച  മറുപടി വന്നു ''ഇല്ല , ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നത് വിപ്ലവത്തിന്റെ അമരത്വത്തെക്കുറിച്ചാണ്''.&lt;ref&gt;[[#refTime1970|ടൈം മാഗസിൻ 1970]].&lt;/ref&gt; തെരാൻ തന്നെ വധിക്കുവാൻ കുടിലിലേക്ക് കടന്നപ്പോൾ ചെ അയാളോട് പറഞ്ഞു '' എനിക്കറിയാം നീ എന്നെ കൊല്ലാനാണ് വന്നിരിക്കുന്നതെന്ന്, നിറയൊഴിക്കൂ, ഭീരു. നീ ഒരു മനുഷ്യനെമാത്രമാണ് കൊല്ലാൻ പോകുന്നത്''. തെരാൻ ഒന്നു പതറിയെങ്കിലും തന്റെ യന്ത്രത്തോക്കുകൊണ്ട് ചെ ഗെവാറക്കു നേരെ നിറയൊഴിച്ചു. കൈകളിലും കാലിലും വെടിവെച്ചു. ചെ നിലത്തു വീണു പിടഞ്ഞു. കരയാതിരിക്കാനായി തന്റെ കൈയ്യിൽ ചെ കടിച്ചു പിടിച്ചു. തെരാൻ പിന്നീട് തുരുതുരാ നിറയൊഴിച്ചു. നെഞ്ചിലുൾപ്പടെ ഒമ്പതുപ്രാവശ്യം തെരാൻ ചെ ഗെവാറക്കു നേരെ നിറയൊഴിച്ചു. അഞ്ചു പ്രാവശ്യം കാലുകളിലായിരുന്നു. രണ്ടെണ്ണം യഥാക്രമം വലതുതോളിലും കൈയ്യിലും. ഒരെണ്ണം നെഞ്ചിലും, അവസാനത്തേത് കണ്ഠനാളത്തിലുമായിരുന്നു വെടിയേറ്റത്.&lt;ref name=&quot;Michèle&quot; /&gt;

=== മരണശേഷം , ഓർമ്മകൾ ===
&lt;br /&gt;''{{nbsp|4}}[[പ്രമാണം:Camera-photo.svg|17px]]{{nbsp|4}}[[commons:Image:CheExec9B.jpg|മുഖം]] {{nbsp|3}} [[commons:Image:CheExec19.jpg|വശത്തുനിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] {{nbsp|3}}[[commons:Image:Exec22.gif|പാദരക്ഷകൾ]]''

മരണശേഷം ചെ ഗെവാറയുടെ ശവശരീരം ഒരു ഹെലികോപ്ടറിന്റെ വശത്ത് കെട്ടിവച്ച നിലയിലാണ് കൊണ്ടുപോയത്. വല്ലൈഗ്രാൻഡയിലുള്ള ഒരു ആശുപത്രിയിലെ അലക്കുമുറിയിൽ ആണ് ചെ ഗെവാറയുടെ മൃതശരീരം കിടത്തിയിരുന്നത്. മരിച്ചത് ചെ ഗെവാറ തന്നെയെന്ന് ഉറപ്പിക്കാനായി ധാരാളം ദൃക്സാക്ഷികളെ കൊണ്ടുവന്ന് ശരീരം കാണിച്ചിരുന്നു. അതിൽ പ്രധാനിയായിരുന്നു ബ്രിട്ടീഷ് പത്രലേഖകനായിരുന്ന റിച്ചാർഡ് ഗോട്ട്, ഇദ്ദേഹമാണ് ജീവനോടെ ചെ ഗെവാറയെ കണ്ട ഏക സാക്ഷി എന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;[[#refAlmudevar2007|അൽമുദേവർ 2007]] - [[#refGott2005|ഗോട്ട് 2005]].&lt;/ref&gt;. 

മരിച്ചു കിടന്ന ചെ ഗെവാറയെ അവിടുത്തെ ആളുകൾ ഒരു വിശുദ്ധനെപ്പോലെയാണ് നോക്കിക്കണ്ടത്. ഇംഗ്ലീഷ് നിരൂപകനായ ജോൺ ബെർഗർ, ചെ ഗെവാറയുടെ പോസ്റ്റ്മോർട്ടത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങളെ വിശ്വവിഖ്യാതമായ രണ്ടു ചിത്രങ്ങളോടാണ് ഉപമിച്ചത്. അതിൽ ഒന്ന് ക്രിസ്തുവിന്റെ മരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ആൻഡ്രിയ മാന്റെഗ്ന വരച്ച ഒരു ലോകപ്രശസ്ത്ര ചിത്രം കൂടിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[[#refCasey2009|കാസെ 2009]], പുറം 183.&lt;/ref&gt;.

ചെ ഗെവാറയെ കൊല്ലാനുള്ള തീരുമാനത്തെ ''വിഡ്ഢിത്തം'' എന്നാണ് അമേരിക്കയുടെ 36ാമത്തെ പ്രസിഡണ്ടായിരുന്ന ലിൻഡൻ.ബി.ജോൺസൺ അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. എന്നാൽ ബൊളീവിയയുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുനോക്കിയാൽ ശരിയും എന്നദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.&lt;ref&gt;[[#refLacey2007a|ലാസെ 2007a]].&lt;/ref&gt;. ചെ ഗെവാറയുടെ കൊലപാതകശേഷം അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന പല വസ്തുക്കളും റോഡ്രിഗ്സ് തന്റേതാക്കുകയുണ്ടായി. അതിലൊന്നായിരുന്നു ചെ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന റോളക്സ് ജി.എം.ടി.മാസ്റ്റർ വാച്ച്.&lt;ref name=&quot;watchrolex&quot;&gt;[http://www.watchblog.dk/pictures/people/slides/cheGMT.jpg ചെ ഗുവേരയുടെ വാച്ച്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100524222707/http://www.watchblog.dk/pictures/people/slides/cheGMT.jpg |date=2010-05-24 }}.&lt;/ref&gt;. അയാൾ അത് കുറേക്കാലം കൈയ്യിൽ തുടർച്ചയായി അണിഞ്ഞിരുന്നു.  പിന്നീട് ഈ വക വസ്തുക്കളെല്ലാം സി.ഐ.എ യുടെ പക്കൽ എത്തിച്ചേർന്നു. ഒരു സൈനിക ഡോക്ടർ ചെ ഗെവാറയുടെ കൈകൾ ഛേദിച്ചെടുത്തു. അതിനുശേഷം ബൊളീവിയൻ സൈനികർ മൃതശരീരം പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത ഒരിടത്തേക്ക് മാറ്റി. മൃതശരീരം കത്തിച്ചോ , മറവുചെയ്തോ എന്നുപോലും അവർ പുറത്തു പറഞ്ഞില്ല. മുറിച്ചെടുത്ത കരങ്ങൾ വിരലടയാളപരിശേധനക്കായി ബ്യൂനസ് ഐറിസിലേക്ക് അയച്ചു. അവിടെ അർജന്റീന പോലീസിന്റെ കയ്യിൽ ചെ ഗെവാറയുടെ വിരലടയാളം സൂക്ഷിച്ചുവെച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. 

ഒക്ടോബർ 15ന് ഫിഡൽ ഔദ്യോഗികമായി ചെ ഗെവാറയുടെ മരണം പ്രഖ്യാപിച്ചു കൂടാതെ മൂന്നു ദിവസത്തെ ദുഃഖാചരണവും ക്യൂബയിലെങ്ങും അചരിക്കാൻ നിർദ്ദേശം നൽകി. ഹവാനയിലെ ജനങ്ങളെ അഭിവാദ്യംചെയ്ത് ഫിഡൽ ചെ ഗെവാറയെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

{{ഉദ്ധരണി| നമ്മുടെ അടുത്ത തലമുറ എങ്ങനെ ആയിരിക്കണം എന്നുള്ളതിനുള്ള ഉദാഹരണമാണ് ചെ. നമ്മുടെ കുട്ടികൾ ചെ ഗുവേരയെപോലെ വിദ്യാഭ്യാസം നേടണം. ഒരു മാതൃകാപുരുഷനെയാണ് നാം തേടുന്നതെങ്കിൽ ഒട്ടും മടിക്കാതെ എനിക്കു ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാൻ കഴിയും. അത് ചെ ഗുവേരയാണ്}}

[[പ്രമാണം:SculptureCheGuevaraCuba.jpg|thumb|[[പ്ലാസ ദെ റെവല്യൂഷൻ]]]]
ചെ ഗെവാറയോടൊപ്പം പിടിയിലായ റെജിസ് ഡിബ്രേ പിന്നീടി ജയിലിൽ നിന്നു നൽകിയ ഒരഭിമുഖത്തിൽ ചെ ഗെവാറയും മറ്റു ഗറില്ലകളും കാട്ടിലനുഭവിച്ച കഷ്ടപ്പാടുകളുടെയും വേദനകളുടെയും യഥാർത്ഥ ചിത്രം ലോകത്തിനു മുന്നിൽ വരച്ചു കാട്ടുന്നു. ''അവർ കാടിന്റെ ഇരകളായിരുന്നു, കാടു തന്നെ അവരെ ഭക്ഷിച്ചു''.&lt;ref name=&quot;Nadle&quot;&gt;{{cite journal |title=റെജിസ് ഡിബ്രേ യുമായുള്ള അഭിമുഖം, ജയിലിൽ നിന്നും |first=മർലിൻ |last=നാദെൽ |journal=റാംപാർട്ട്സ് മാഗസിൻ |date=ഓഗസ്റ്റ് 24, 1968 |page=42}}&lt;/ref&gt;. ചെ ഗെവാറയുടെ സംഘം, ദിവസങ്ങളോളം, ഭക്ഷണവും, വെള്ളവും, പാദരക്ഷകളും ഇല്ലാതെ കാട്ടിലൂടെ അലയുകയായിരുന്നു. കൂടാതെ വിവിധ രോഗങ്ങളും അവരെ തളർത്തിയിരുന്നു. ആ നാളുകളിൽ പോലും [[ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക|ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയുടെ]] നല്ല ഭാവിയെക്കുറിച്ച് ചെ ശുഭാപ്തിവിശ്വാസമുള്ളവനായിരുന്നു. 

1995കളുടെ അവസാനത്തിൽ വിരമിച്ച ബൊളീവിയൻ സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന മാരിയോ വാർഗാസ്, ചെ യുടെ ജീവചരിത്രകാരനായ ലീ ആൻഡേഴ്സണോട് പറയുകയുണ്ടായി, പിന്നീട് ചെ ഗെവാറയുടെ ശരീരം വല്ലാഗ്രാൻഡാ വ്യോമതാവളത്തിനടുത്തു നിന്നും അവർ കണ്ടെടുത്തു എന്ന്. ചെ ഗെവാറയുടെ ശരീരത്തിനായ ഏതാണ്ട് ഒരുകൊല്ലക്കാലം നീണ്ടു നിന്ന തിരച്ചിലിനൊടുവിലാണ് ക്യൂബയുടെ ഫോറൻസിക് വിദഗ്ദരും മറ്റുമടങ്ങുന്ന ഒരു സംഘം ഏഴു മൃതശരീരങ്ങൾ ഒരുമിച്ചു മറവുചെയ്തിരുന്ന രണ്ട് വലിയ ശവക്കുഴികൾ കണ്ടെത്തിയത്. അതിൽ ഒന്നിന്റെ കൈകൾ ചെ ഗെവാറയെപ്പോലെ ഛേദിച്ചിരുന്നു.  ക്യൂബൻ സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരും, ആഭ്യന്തരമന്ത്രാലയവും ഈ മൃതശരീരം ചെ ഗെവാറയുടെ തന്നെയാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു. മൃതശരീരത്തിന്റെ ജാക്കറ്റിനുള്ളിൽ ഒരു ചെറിയ പോക്കറ്റിൽ ഒരു കെട്ട് പുകയില നിരീക്ഷകർ കണ്ടെത്തി. ഗുസ്മാൻ എന്ന ബൊളീവിയൻ പട്ടാളക്കാരൻ ചെ ഗെവാറക്ക് അവസാനമായി കൊടുത്തതായിരുന്നു അത്. ഗുസ്മാൻ ഇതിനെക്കുറിച്ചു ഇങ്ങനെ അനുസ്മരിക്കുന്നു. ക്യൂബക്കാർ ഏതെങ്കിലും ഒരു പഴയ അസ്ഥിക്കഷണം കണ്ടെടുത്ത് ഇത് ചെ ആണെന്ന് പറയുമെന്ന് എനിക്കു സംശയമുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ പുകയിലക്കെട്ട് കണ്ടെടുത്തതോടെ എനിക്കുറപ്പായി അത് ചെ ഗെവാറ തന്നെയാണെന്ന്.&lt;ref name=&quot;The Man Who Buried Che&quot;/&gt;.

1997ൽ ചെ ഗെവാറയെയും തന്റെ ആറു സംഘാംഗങ്ങളേയും, സാന്റാക്ലാരയിലുള്ള ഒരു മ്യുസോളിയത്തിൽ പൂർണ്ണ സൈനികബഹുമതികളോടെ അടക്കി. സാന്റാക്ലാരയിലായിരുന്നു മഹത്തായ ക്യൂബൻ വിപ്ലവത്തിന്റെ വിജയാഘോഷം ചെ നടത്തിയത്.&lt;ref name=&quot;rip&quot;&gt;[http://www.cnn.com/WORLD/9710/17/cuba.che/ ചെ ഗുവേരക്ക് ക്യൂബയുടെ അഭിവാദ്യങ്ങൾ] സി.എൻ.എൻ, ഒക്ടോബർ 17, 1997&lt;/ref&gt;.

[[പ്രമാണം:Che Guevara - Grab in Santa Clara, Kuba.jpg|thumb|left|ചെ ഗെവാറയുടെ സ്മാരകം, സാന്താക്ലാര, ക്യൂബ.]]
ചെ ഗെവാറയുടെ ഡയറിയും മറ്റ് ചില സ്വകാര്യവസ്തുക്കളും പിന്നീട് കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. കൈകൊണ്ട് എഴുതിയ 30,000 വാക്കുകൾ ഉള്ള ചെ ഗെവാറയുടെ ഡയറിയാണ് അതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്. കൂടാതെ കുറെ കവിതകളും, ഒരു ചെറുകഥയും. ഡയറിയിലെ ആദ്യത്തെ വരികൾ എഴുതിയത് നവംബർ 7 1966ന് ആണ്. അവസാനം അതിൽ പേന പതിഞ്ഞത് പിടിക്കപ്പെടുന്നതിനു തൊട്ടുമുമ്പും. 1967 ഒക്ടോബർ 7 നും. അതുവരെ  ഗറില്ലകളുടെ അപക്വമായ നീക്കങ്ങളും, ചെ ഗെവാറയുടെ നീക്കങ്ങളും എല്ലാം ഈ പുസ്തകത്താളിൽ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;diary&quot;&gt;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,837605,00.html ബിഡ്ഡിംഗ് ഫോർ ചെ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826055852/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,837605,00.html |date=2013-08-26 }}&quot;, ടൈംസ് മാഗസിനൻ, ഡിസംബർ. 15, 1967.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[#refGuevara1967b|ഗുവേര 1967b]].&lt;/ref&gt;. ബൊളീവിയയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുമായുള്ള എതിർപ്പുകളും, അവിടെ ചെ ഗെവാറക്ക് പ്രതീക്ഷിച്ച സേനാബലം നൽകിയില്ല. കൂടാതെ, ഭാഷാപരമായ പ്രശ്നങ്ങളും കൂടൂതൽ ആളുകളെ ഗറില്ലാ സൈന്യത്തിലേക്കെടുക്കുന്നതിൽ നിന്നും ചെ ഗെവാറക്കു തിരിച്ചടിയായി. കൂടാതെ സന്തതസഹചാരിയായിരുന്ന ആസ്തമ അസുഖവും അദ്ദേഹത്തെ തളർത്തിയിരുന്നു. ആവശ്യത്തിനു മരുന്നുകൾ ലഭിക്കാതിരുന്നതും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്നോട്ടുള്ള പ്രയാണത്തിനു തടസ്സമായി.&lt;ref&gt;[[#refRyan1998|റിയാൻ 1998]], പുറം 45.&lt;/ref&gt;.

റാംപാർട്ട്സ് മാഗസിൻ ബൊളീവിയൻ ഡയറി ഉടനടി തന്നെ മൊഴിമാറ്റം നടത്തി, ലോകമെമ്പാടും വിതരണം ചെയ്തു. 2008 ൽ ബൊളീവിയൻ സർക്കാർ, ചെഗെവാറയുടെ മറ്റു ചില നോട്ടുപുസ്തകങ്ങളും, ബ്ലാക്ക് ആന്റ് വൈറ്റ് ചിത്രങ്ങളും കണ്ടെടുത്തു. കൈയെഴുത്തു പ്രതികളുടെ ചിത്രങ്ങൾ പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തുമെന്ന് സർക്കാർ പ്രഖ്യാപിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;[[#refRyan1998|റിയാൻ 1998]], പുറം  104.&lt;/ref&gt;.

== മരണത്തിനുശേഷം ==
=== പ്രശംസ ===
[[പ്രമാണം:Che Guevara - flag.jpg|thumb|left|പതാകയിലുള്ള ചെ ഗെവാറയുടെ ചിത്രം &quot;ചെ ഗെവാറ ജീവിക്കുന്നു&quot; എന്നെഴുതിയിരിക്കുന്നു.]]
മരണത്തിനു 40 കൊല്ലങ്ങൾക്കു ശേഷവും, ചെ ഗെവാറയുടെ ജീവിതം വിവാദപൂർണ്ണമായി തന്നെ തുടരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം അദ്ദേഹത്തെ ഇന്നും പിടികിട്ടാത്ത ഒരു പ്രത്യേക തരം വ്യക്തിത്വമായി നിലനിർത്തുന്നു. [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിലെ]] ഏറ്റവും സ്നേഹിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ജനപ്രിയനായകനായി ചെ മാറി. സ്കൂൾ കുട്ടികൾ &quot;'ഞങ്ങൾ ചെ ഗെവാറയെപ്പോലെ ആകും&quot;' എന്ന് എല്ലാ ദിവസവും പ്രതിജ്ഞ എടുക്കുന്നു.&lt;ref&gt;[[#refPeoplesWeekly2004|പ്യൂപ്പിൾസ് വീക്കിലി 2004]].&lt;/ref&gt;. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മസ്ഥലമായ [[അർജന്റീന|അർജന്റീനയിൽ]] ചെ ഗെവാറയുടെ പേരിൽ വിദ്യാലയങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;schools&quot;&gt;[http://www.reuters.com/article/worldNews/idUSN1446436420080614?sp=true അർജന്റീനയുെട വൈകിപ്പോയ സമർപ്പണം] ഹെലൻ പോപ്പർ, റോയിട്ടർസ്, ജൂൺ 14, 2008.&lt;/ref&gt; ചെ ഗെവാറയുടെ ജന്മനാടായ റൊസാരിയോയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചെമ്പിൽ തീർത്ത 12 അടി നീളമുള്ള പൂർണ്ണകായ പ്രതിമ ഉണ്ട്. [[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയയിലെ]] ചില കർഷക ഗോത്രങ്ങൾ ചെ ഗെവാറയെ വിശുദ്ധനായി കാണുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തിനു വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;sculptureഠ&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7455196.stm 80 ാമത്തെ ജന്മദിനത്തിൽ പ്രതിമാ സമർപ്പണം] ഡാനിയൽ ഷൂമ്ലർ, ബി.ബി.സി ന്യൂസ്, ജൂൺ 15, 2008.&lt;/ref&gt;. 

പ്രശസ്തരായ പല ലോക നേതാക്കളും ചെ ഗെവാറയെ വാഴ്തത്തി പറയാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;praise&quot;&gt;[http://www.nytimes.com/2005/11/20/magazine/20bolivia.html?_r=1&amp;pagewanted=all&amp;oref=slogin ചെ ഗുവേരയുടെ രണ്ടാം വരവ്] ഡേവിഡ് റൈഫ്, നവംബർ 20, 2005, ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്.&lt;/ref&gt;.[[നെൽസൺ മണ്ടേല]] ''സമാധാനം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏതൊരു മനുഷ്യനുമുള്ള പ്രചോദനം''. [[ഷാൺ-പോൾ സാർത്ര്|ഷോൺ പോൾ സാർത്ര്]] ''നമ്മുടെ കാലഘട്ടത്തിൽ ജീവിച്ച ഒരു പരിപൂർണ്ണനായ മനുഷ്യൻ'' &lt;ref&gt;[[#refMoynihan2006|മൊയ്നിഹാൻ 2006]].&lt;/ref&gt;.  ഗ്രഹാം ഗ്രീനി ''സാഹസികതയെയും, ശൗര്യത്തെയും പ്രതിനിധീകരിച്ച മനുഷ്യൻ''.  സ്റ്റോക്ക്ലി കർമിഷെൽ ''ചെ ഗെവാറ മരിച്ചിട്ടില്ല അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയങ്ങൾ നമ്മോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്നു'' &lt;ref&gt;[[#refSinclair1968/06|സിൻക്ലയർ 1968 / 2006]], പുറം 67.&lt;/ref&gt;.  [[ആൽബർട്ടോ ഗ്രനേഡോ]] (അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലാറ്റിനമേരിക്കൻ യാത്രയിലെ സുഹൃത്ത്) ''ചെ ഗെവാറ എന്തുചെയ്യുമെന്നാണോ പറഞ്ഞിരുന്നത്, അത് ചെയ്തു.അതുകൊണ്ടു തന്നെ ചെ ഇപ്പോഴും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു'' &lt;ref name=&quot;granado&quot;&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/10/05/AR2007100501880_pf.html ചെ ഗുവേരയെ ഓർമ്മിക്കുമ്പോൾ] അൽവാരോ സുവാസോ ''ദ വാഷിംഗ്ടൺ പോസ്റ്റ്'' (6 ഒക്ടോബർ 2007)&lt;/ref&gt;.  [[ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ]] ''ചെ ഗെവാറ, ലോകത്തിലും, ലാറ്റിനമേരിക്കയിലും സാമൂഹ്യബോധത്തിന്റെ വിത്തുകൾ പാകി. തണ്ടിൽ നിന്നും പാകമാകുന്നതിനു മുമ്പ് മുറിച്ചെടുക്കപ്പെട്ട ഒരു പൂവായിരുന്നു ചെ.'' &lt;ref name=&quot;fidelmemory&quot;&gt;[http://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUSN08305951 &quot;ക്യൂബ ചെഗുവേരയെ ഓർമ്മിക്കുന്നു.&quot;] &quot; റോസ താനിയ വാൽഡെസ്,  ''റോയിട്ടർസ്'' (8 ഒക്ടോബർ 2007)&lt;/ref&gt;.

=== വിമർശനം ===
മറുവശത്ത് ചെ ഗെവാറയുടെ നയങ്ങളെയും അദ്ദേഹത്തിനെത്തന്നെയും ശക്തിയായി വെറുക്കുന്ന ചിലരുമുണ്ടായിരുന്നു. [[ജേക്കബ് മാക്കോവർ]] എന്ന [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] നിന്നും സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെട്ട ഒരു നേതാവ് പറഞ്ഞത്. ചെ ഗെവാറ നിഷ്ഠൂരനായിരുന്ന ഒരു ആരാച്ചാരായിരുന്നു എന്നാണ്. പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പു നിരോധനം, സിനിമയുടെ നിരോധനം, [[സംഗീതം]] നിറുത്തലാക്കൽ എന്നിവ ചെ ഗെവാറക്ക് ശത്രുക്കളെ സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Machover&quot;&gt;[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article2461399.ece ചെ ഗുവേരയുടെ മുഖംമൂടിക്കിപ്പുറം,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121181216/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article2461399.ece |date=2008-11-21 }} ടൈംസ് ഓൺലൈൻ, സെപ്തംബർ 16, 2007.&lt;/ref&gt;. വിചാരണകൾ കൂടാതെ തടവുകാരെ നിഷ്കരുണം വധിക്കാനായി ചെ ഗെവാറ കല്പിക്കുമായിരുന്നു. ചെ ഗെവാറ [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|സ്റ്റാലിന്റെ]] ഒരു ആരാധകനായിരുന്നു എന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശത്രുക്കൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. ചെഗെവാറ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ മദ്യത്തിനും മയക്കുമരുന്നിനും അടിമ ആയിരിന്നു, എപ്പോഴും മദ്യകുപ്പികളും ,ചുരുട്ടും ,കഞ്ചാവു ബാഗിൽ  കൊണ്ടാണ് സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത്. വ്യക്തിയാണ് ഒരു സമൂഹത്തിൽ പ്രധാനം എന്ന തത്ത്വത്തിനെതിരായിരുന്നു ചെ ഗെവാറ. യുവതലമുറ യാതൊരു ചോദ്യങ്ങളും ഉപാധികളും കൂടാതെ സർക്കാരിനെ അനുസരിക്കണം എന്ന ചെ ഗെവാറയുടെ നിലപാട്  ധാരാളം ശത്രുക്കളെ സൃഷ്ടിച്ചു. [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിലെ]] പഴയ ഒരു [[ജയിൽ|ജയിൽപുള്ളിയായിരുന്ന]] അർമാണ്ടോ പറയുന്നത്, യാതൊരു കുറ്റവും ചെയ്യാത്തവരെ പോലും ചെ വിചാരണപോലും ചെയ്യാതെ തൂക്കിലേറ്റി എന്നാണ്. 

ക്യൂബൻ സർക്കാർ സംഗീതത്തെ സാമ്രാജ്യവിരുദ്ധമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇത് വ്യാപകമായ പ്രതിഷേധം ക്ഷണിച്ചു വരുത്തി.  [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിലെ]] അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു സംഗീതജ്ഞനായിരുന്നു [[പാക്വിറ്റോ റിവേറ]]  ചെ ഗെവാറയുമായുള്ള ഒരു സംഭാഷണത്തിനുശേഷം താൻ ക്യൂബ വിടാൻ തീരുമാനിച്ചു എന്നു വ്യക്തമാക്കി &lt;ref name=&quot;rude&quot;&gt;[http://markhumphrys.com/che.html ചെ ഗുവേരയോടുള്ള വിരോധം]. മാർക്കും&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rude1&quot;&gt;[http://www.project-syndicate.org/commentary/the-real-che-guevara ചെ ഗുവേരയുടെ യഥാർത്ഥ മുഖം] പ്രൊജക്ട് സിൻഡിക്കേറ്റ്&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rude3&quot;&gt;[http://archive.frontpagemag.com/readArticle.aspx?ARTID=26735 ചെ ഗുവേര തിരസ്കരിക്കപ്പെടുന്നു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ഫ്രണ്ട്പേജ് മാഗസിൻ&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rude3&quot;/&gt;. നിരൂപകർ പറയുന്നത്, ക്യൂബയിലുണ്ടായ മിസ്സൈൽ പ്രതിസന്ധിയിൽ റഷ്യയിൽ നിന്നും ആണവ മിസ്സൈലുകൾ ക്യൂബയിലേക്ക് വരുത്തുക വഴി, ഒരു വിപ്ലവകാരിയുടെ അല്ല, പകരം ഒരു യുദ്ധക്കൊതിയനെയാണ് ചെ ഗെവാറയിൽ കാണാനായത് എന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;Anderson 1997 p 545&quot;&gt;[[#refAnderson1997|ആൻഡേഴ്സൺ 1997]], p. 545.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;missile&quot;&gt;[http://www.independent.co.uk/opinion/commentators/johann-hari/johann-hari-should-che-be-an-icon-no-394336.html ചെഗുവേരയിലെ യുദ്ധക്കൊതിയൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120523032626/http://www.independent.co.uk/opinion/commentators/johann-hari/johann-hari-should-che-be-an-icon-no-394336.html |date=2012-05-23 }} ഇൻഡിപെൻഡന്റ് ദിനപത്രം&lt;/ref&gt;. [[ഇംഗ്ലീഷ്]] പത്രപ്രവർത്തകനായിരുന്ന [[ക്രിസ്റ്റഫർ ഹിച്ചൻസിന്റെ]] അഭിപ്രായപ്രകാരം, ഒരാൾക്ക് ഒരേ സമയം തന്നെ വിപ്ലവകാരിയും, മിസ്സൈലിന്റെ സ്വിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവനും ആയിരിക്കാൻ സാദ്ധ്യമല്ല എന്നാണ്. ഏതെങ്കിലും ഒന്നേ ആകാൻ പറ്റു. [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] നിന്നും നാടുകടത്തപ്പെട്ടവരുടെ ഇടയിലും, [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കക്കാരുടെ]] ഇടയിലും ചെ ഗെവാറയുടെ ചിത്രം വളരെ ക്രൂരവും പൈശാചികവും ആയിരുന്നു. ചെ ഗെവാറയുടെ ആശയങ്ങൾ പിന്തുടർന്നവരെല്ലാം പിന്നീട് വിജയപാതയിലേക്കെത്തിയില്ല എന്ന് അവർ ഉദാഹരണസഹിതം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ശീതരക്തത്തോടുകൂടിയ ഒരു കൊലപാതക യന്ത്രം എന്നുവരെ അദ്ദേഹത്തെ അവർ വിശേഷിപ്പിച്ചു. ക്യൂബൻ അമേരിക്കൻ സമൂഹം ചെ ഗെവാറയെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ഇങ്ങനെയാണ് ''ലാ കാബാനയിലെ കശാപ്പുകാരൻ'' &lt;ref&gt;[[#refCasey2009|കാസെ 2009]], പുറങ്ങൾ 325 &amp; 235.&lt;/ref&gt;.

അൽവാറോ വാർഗാസ് ലിയോസ എന്ന രാഷ്ട്രീയ നിരൂപകൻ പറയുന്നതിൻ പ്രകാരം, ചെ ഗെവാറ വ്യവസായമന്ത്രിയും, ദേശീയബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റും ആയിരിക്കുന്ന സമയത്ത് [[ക്യൂബ]] വളരെ മോശമായ രീതിയിലുള്ള വ്യാവസായിക അധഃപതനം നേരിടുകയായിരുന്നു. [[പഞ്ചസാര|പഞ്ചസാരയുടെ]] ഉല്പാദനം ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞു. വ്യാവസായിക വളർച്ച താഴോട്ടായി. [[ഏണസ്റ്റോ ബെതാൻകോർട്ട്]] എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. ''ചെ ഗെവാറക്ക് അത്യാവശ്യം വേണ്ട, അടിസ്ഥാനപരമായ പല സാമ്പത്തിക തത്ത്വങ്ങളും അറിയില്ലായിരുന്നു'' &lt;ref name=&quot;criticise&quot;&gt;[http://www.independent.org/newsroom/article.asp?id=1535  ചെ വിമർശിക്കപ്പെടുന്നു] ഇൻഡിപെൻഡന്റ് ദിനപത്രം&lt;/ref&gt;.

=== ചിത്രം ===
1968 ൽ ‌[[റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് അയർലണ്ട്|ഐറിഷ്]] ചിത്രകാരനായ ജിംഫിറ്റ്സ്പാട്രിക് വരച്ച ചെ ഗെവാറയുടെ ചിത്രമാണ് പിന്നീട് ലോകത്തിലെമ്പാടും പ്രചരിച്ച, ലോകം ഏറ്റവും ശ്രദ്ധിച്ച ചിത്രമായി മാറിയത്. തൊപ്പികളിലും, ഷർട്ടുകളിലും, പോസ്റ്ററുകളിലും എല്ലാം പിന്നീട് എണ്ണമില്ലാത്തവണ്ണം ഈ ചിത്രം ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;[[#refBBCNews2007|ബി.ബി.സി ന്യൂസ് 2007]].&lt;/ref&gt; വിമർശനങ്ങൾ എന്തു തന്നെയുണ്ടായിരുന്നാലും, യുവത്വത്തിന്റെ ഒളിമങ്ങാത്ത ഒരു ബിംബം ആണ് ചെ ഗെവാറ.&lt;ref name=myth&gt;[[#refOHagan2004|ഒഹഗാൻ 2004]]&lt;/ref&gt;.

[[പോളണ്ട്]] സർക്കാർ [[ലെനിൻ|ലെനിന്റെയും]] [[ലിയോൺ ട്രോട്സ്കി|ട്രോട്സ്ക്കിയുടേയും]] ചിത്രങ്ങൾ നിരോധിച്ചപോലെ തന്നെ ചെ ഗെവാറയുടെ ചിത്രങ്ങളും [[പോളണ്ട്|പോളണ്ടിൽ]] നിരോധിച്ചു. ചെ ഗെവാറയുടെ ചിത്രങ്ങൾ ഏതു തരത്തിലും അത് വസ്ത്രങ്ങളിലായാലും ഉപയോഗിക്കുന്നത് തടഞ്ഞുകൊണ്ടുള്ള സമഗ്രമായ ഒരു പ്രചാരണം [[പോളണ്ട്]] നടത്തി.&lt;ref name=&quot;poland&quot;&gt;[http://digitaljournal.com/article/271492][[പോളണ്ട്]]&lt;span&gt; ചെ ഗുവേരയുടെ ചിത്രങ്ങൾ നിരോധിക്കുന്നു&lt;/span&gt; ഡിജിറ്റൽ ജേണൽ&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;poland1&quot;&gt;[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/poland/5207669/Poland-to-ban-Che-Guevara-image.html പോളണ്ടിന്റെ ചെ നിരോധനം] ടെലഗ്രാഫ് ദിനപത്രം&lt;/ref&gt;.

== ശേഖരണി ==
=== വീഡിയോ ദൃശ്യങ്ങൾ ===
* ചെ ഗെവാറ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സമ്മേളനത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു ഡിസംബർ 11, 1964, (6:21), ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ ചേർത്തത്., '''[http://www.youtube.com/watch_popup?v=bufHojkoGtw വീഡിയോ ദൃശ്യം]'''
* ചെ ഗെവാറയുമായുള്ള അഭിമുഖം, ഐർലണ്ട് സന്ദർശന വേളയിൽ, (2:53), ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷ, ആർ.ടി.ഈ.ലൈബ്രറീസ് ചേർത്തത്, '''[http://www.rte.ie/laweb/smil/t01/t01g_cguevara_tv.smil വീഡിയോ ദൃശ്യം]'''
* ചെ ഗെവാറ കവിത ചൊല്ലുന്നു, (0:58), ഇംഗ്ലീഷ് സബ്ടൈറ്റിലുകൾ, കൾട്ടർ വീഡിയോ 2001, '''[http://www.youtube.com/watch_popup?v=QQI0BhEq4U8 വീഡിയോ ദൃശ്യം]'''
* ഫിഡലിനുള്ള പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു, (0:22), ഇംഗ്ലീഷ് സബ്ടൈറ്റിലുകൾ, കൾട്ടർ വീഡിയോ 2001, '''[http://www.youtube.com/watch_popup?v=emcJlShCmA4 വീഡിയോ ദൃശ്യം]'''
* തൊഴിലാളിത്ത്വത്തെക്കുറിച്ചു സംസാരിക്കുന്നു, (0:28), ഇംഗ്ലീഷ് സബ്ടൈറ്റിലുകൾ, കൾട്ടർ വീഡിയോ 2001, '''[http://www.youtube.com/watch_popup?v=ucXfIND8VKo വീഡിയോ ദൃശ്യം]'''
* ബേ ഓഫ് പിഗ്സിനെപ്പറ്റി , (0:17), ഇംഗ്ലീഷ് സബ്ടൈറ്റിലുകൾ, കൾട്ടർ വീഡിയോ 2001, '''[http://www.youtube.com/watch_popup?v=OMA7Jv1RWIA വീഡിയോ ദൃശ്യം]'''
* സാമ്രാജ്യത്ത്വത്തിനെതിരേയുള്ള പ്രസംഗം, (1:20), ഇംഗ്ലീഷ് സബ്ടൈറ്റിലുകൾ, കൾട്ടർ വീഡിയോ 2001, '''[http://www.youtube.com/watch_popup?v=wdo6FwAPyng വീഡിയോ ദൃശ്യം]'''
=== ശബ്ദലേഖനം ===
* ചെ ഗെവാറയുമായുള്ള അഭിമുഖം എ.ബി.സി റേഡിയോ, (23:53), ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷ,വിവരണം ലിസാ ഹോവാർഡ്, മാർച്ച് 24, 1964, '''[http://crooksandliars.com/medialoader/7922/000a1/mp3/Che_Guevara_-_1964.mp3 ശബ്ദരേഖ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723035733/http://crooksandliars.com/medialoader/7922/000a1/mp3/Che_Guevara_-_1964.mp3 |date=2011-07-23 }}'''

== കൃതികൾ ==
'''ചെ ഗെവാറ, സ്പാനിഷ് ഭാഷയിൽ എഴുതിയത്. പിന്നീടവ ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് മൊഴിമാറ്റം നടത്തി'''
{{refbegin}}
* ''എ ന്യൂ സൊസൈറ്റി, റിഫ്ലക്ഷൻസ് ഓഫ് ടുഡേയ്സ് വേൾഡ്'', {{nbsp|2}}ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ്, 1996, ISBN 1-875284-06-0
* ''ബാക്ക് ഓൺ ദ റോഡ്ഃ എ ജേർണി ത്രൂ ലാറ്റിനമേരിക്ക'', {{nbsp|2}}ഗ്രോവ് പ്രസ്സ്, 2002, ISBN 0-8021-3942-6
* ''ചെ ഗുവേര, ക്യൂബ, ആന്റ് ദ റോഡ് ടു ദ സോഷ്യലിസം'', {{nbsp|2}}പാത്ഫൈൻഡർ പ്രസ്സ്, 1991, ISBN 0-87348-643-9
* ''ചെ ഗുവേര ഓൺ ഗ്ലോബൽ ജസ്റ്റീസ്'', {{nbsp|2}}ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ് (ഓസ്ട്രേലിയ), 2002, ISBN 1-876175-45-1
* ''ചെ ഗുവേര: റാഡിക്കൽ റൈറ്റിംഗ്സ് ഓൺ ഗറില്ലാ വാർ, പൊളിറ്റിക്സ് ആന്റ് റെവലൂഷൻ,'' {{nbsp|2}}ഫിൽക്വേറിയൻ പബ്ലിഷിംഗ്സ്, 2006, ISBN 1-59986-999-3
* ''ചെ ഗുവേര റീഡർ: റൈറ്റിംഗ്സ് ഓൺ പൊളിറ്റിക്ക്സ് ആന്റ് റെവലൂഷൻ'', {{nbsp|2}}ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ്, 2003, ISBN 1-876175-69-9
* ''ചെ ഗുവേര സ്പീക്സ്: സെലക്ടട് സ്പീച്ചസ് ആന്റ് റൈറ്റിംഗ്സ്', {{nbsp|2}}പാത്ഫൈൻഡർ പ്രസ്സ് (ന്യൂയോർക്ക്), 1980, ISBN 0-87348-602-1
* ''ചെ ഗുവേര ടോക്സ് ടു യംഗ് പ്യൂപ്പിൾ'', {{nbsp|2}}പാത്ഫൈൻഡർ, 2000, ISBN 0-87348-911-X
* ''ചെ: ദ ഡയറീസ് ഓഫ് ഏണസ്റ്റോ ചെഗുവേര'', {{nbsp|2}}ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ് (AU), 2008, ISBN 1-920888-93-4
* ''കൊളോണിയലിസം ഈസ് ഡ്യൂമ്ഡ്'', {{nbsp|2}}വിദേശ കാര്യമന്ത്രാലയം,  ക്യൂബൻ റിപ്ലബിക്, 1964, ASIN B0010AAN1K
* ''ക്രിട്ടിക്കൽ നോട്ട്സ് ഓൺ പൊളിറ്റിക്കൽ ഇക്കോണമി: എ റെവല്യൂഷണറി ഹ്യൂമനിസ്റ്റ് അപ്പോച്ച് ടു മാർക്സിസ്റ്റ് ഇക്കോണമിക്സ്'', {{nbsp|2}}ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ്, 2008, ISBN 1-876175-55-9
* ''എപ്പിസോഡ്സ് ഓഫ് ക്യൂബൻ റെവല്യൂഷണറി വാർ, 1956–58'', {{nbsp|2}}പാത്ഫൈൻഡർ പ്രസ്സ് (ന്യൂയോർക്ക്), 1996, ISBN 0-87348-824-5
* ''ഗറില്ല വാര്ഫെയർ: ഓഥറൈസ്ഡ് എഡിഷൻ', {{nbsp|2}}ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ്, 2006, ISBN 1-920888-28-4
* ''ലാറ്റിൻ അമേരിക്കഃ ഏവേക്കനിംഗ് ഓഫ് എ കോണ്ടിനെന്റ്'', {{nbsp|2}}ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ്, 2005, ISBN 1-876175-73-7
* ''മാർക്സ് &amp; ഏംഗൽസ് ആൻ ഇൻഡ്രൊഡക്ഷൻ'', {{nbsp|2}}ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ്, 2007, ISBN 1-920888-92-6
* ''ഔവർ അമേരിക്ക ആന്റ് ദെയർസ്: കെന്നഡി ആന്റ് ദ അല്ലയൻസ് ഫോർ പ്രോഗ്രസ്സ്'', {{nbsp|2}}ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ്, 2006, ISBN 1-876175-81-8
* ''റെമിനിസെൻസസ് ഓഫ് ക്യൂബൻ റെവല്യൂഷണറി വാർ: ഓഥറൈസ്ഡ് എഡിഷൻ'', {{nbsp|2}}ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ്, 2005, ISBN 1-920888-33-0
* ''സെൽഫ് പോർട്രെയ്റ്റ് ചെ ഗുവേര'', {{nbsp|2}}ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ് (ഓസ്ട്രേലിയ), 2004, ISBN 1-876175-82-6
* ''സോഷ്യലിസം ആന്റ് മാൻ ഇൻ ക്യൂബ'', {{nbsp|2}}പാത്ഫൈൻഡർ പ്രസ്സ് (ന്യൂയോർക്ക്), 1989, ISBN 0-87348-577-7
* ''ദ ആഫ്രിക്കൻ ഡ്രീം: ദ ഡയറീസ് ഓഫ് റെവല്യൂഷണറി വാർ ഇൻ കോംഗോ'', {{nbsp|2}}ഗ്രോവ് പ്രസ്സ്, 2001, ISBN 0-8021-3834-9
* ''ദ അർജന്റീന'', {{nbsp|2}}ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ് (ഓസ്ട്രേലിയ), 2008, ISBN 1-920888-93-4
* ''ദ ബൊളീവിയൻ ഡയറി ഓഫ് ഏണസ്റ്റോ ചെഗുവേര'', {{nbsp|2}}പാത്ഫൈൻഡർ പ്രസ്സ്, 1994, ISBN 0-87348-766-4
* ''ദ ഗ്രേറ്റ് ഡിബേറ്റ് ഓൺ പൊളിറ്റിക്കൽ ഇക്കോണമി'', {{nbsp|2}}ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ്, 2006, ISBN 1-876175-54-0
* ''ദ മോട്ടോർ സൈക്കിൾ ഡയറീസ്: എ ജേർണി എറൗണ്ട് സൗത്ത് അമേരിക്ക'', {{nbsp|2}}ലണ്ടൻ: വേർസോ, 1996, ISBN 1-85702-399-4
* ''ദ സീക്ടട്ട് പേപ്പേർസ് ഓഫ് റെവല്യൂഷണറി: ദ ഡയറി ഓഫ് ചെഗുവേര'', {{nbsp|2}}അമേരിക്കൻ റീ പ്രിന്റ് കമ്പനി, 1975, ASIN B0007GW08W
* ''ടു സ്പീക്ക് ദ ട്രൂത്ത് : വൈ വാഷിംഗ്ടൺസ് കോൾഡ് വാർ എഗെൻസ്റ്റ് ക്യൂബ ഡസിന്റ് എൻഡ്'', {{nbsp|2}}പാത്ഫൈൻഡർ, 1993, ISBN 0-87348-633-1
{{refend}}

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery caption=&quot;ചെ ഗുവേര&quot; widths=&quot;140px&quot; heights=&quot;100px&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
File:Che1933.jpg|ബാല്യം
File:Che graves.jpg |ചെ യുടെ ശവകുടീരം
File:Che Guevara - 1 año - 1929.jpg| ചെ , ബാല്യത്തിലെ ഒരു ചിത്രം
File:CheyFidel.jpg|ഫിഡൽ കാസ്ട്രോയുമൊന്നിച്ച്
File:Che Guevara - Familia.jpg| കുടുംബചിത്രം
File:Che_Guevara_in_Gaza.jpg| ഗാസ ദ്വീപിൽ
File:Che Guevara school.jpg|ചെ പഠിച്ച വിദ്യാലയം
File:Che SClara.jpg| സാന്താ ക്ലാരയിലെ യുദ്ധമുഖത്ത്
File:Chebooks.jpg|ചെ ഗുവേരയെക്കുറിച്ചുള്ള പുസ്തകങ്ങൾ
File:CheinMoscow.jpg|മോസ്കോ സന്ദർശനം
File:CheMotorcycle.jpg|ആദ്യ യാത്രയ്ക്കുപയോഗിച്ച സൈക്കിൾ
File:Aleida Guevara.JPG|അലൈഡ ചെ ഗുവേര
File:Cam&amp;che.jpg|ചെ ഗുവേരയുടെ ആയുധങ്ങൾ
File:Cheguevaracongo.jpg|കോംഗോയിൽ
File:Cuba - Santa Clara - stèle du Che.JPG|സാന്താക്ലാര, ക്യൂബയിലെ വിജയസ്തൂപം
File:Tren blindado-Santa Clara (Cuba)-Che Guevara-Flikr-emeryjl-388610245 (CC-BY).jpg|ക്യൂബൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഗറില്ലകൾ തകർത്ത ഒരു ട്രെയിൻ
File:Che-airport-14mar65.jpg|അൾജീരിയൻ യാത്രക്കുശേഷം ഹവാന വിമാനത്താവളത്തിലെ സ്വീകരണം
File:Chedriving.jpg|അഡലൈഡയോടൊപ്പം കാർ സവാരി
File:Alberto-granado-scaled.JPG|ആൽബർട്ടോ ഗ്രനേഡോ, മോട്ടോർസൈക്കിൾ യാത്രയിലെ സുഹൃത്ത്
File:Casa Che Alta Gracia3.JPG|യാത്രയ്ക്കുപയോഗിച്ച നോർട്ടൺ മോട്ടോർസൈക്കിൾ
File:Che Guevara monumento Rosario 1.JPG|ജന്മദേശത്തുള്ള പ്രതിമ
File:Che Guevara 78th birthday Rosario.jpg|ജന്മദേശത്ത് 78 ാമത്തെ ജന്മദിനാഘോഷം
File:Luis Korda 02.jpg|ഫിഡലുമൊന്നിച്ച് ക്യൂബയിൽ
File:Chechicoburro.jpg|ബാല്യകാലചിത്രം
File:CheOnBike1950.jpg|ആദ്യയാത്രക്കുപയോഗിച്ച സൈക്കിൾ.

&lt;/gallery&gt;

==കുറിപ്പുകൾ==
{{fnb|(൧)}}രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന ജനനത്തീയതി [//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/78/Ernesto_Guevara_Acta_de_Nacimiento.jpg അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജനനസർട്ടിഫിക്കറ്റ്] 1928 ജൂൺ 14 ആണ്. എന്നാൽ ചെ യുടെ ജനനം ആക്കൊല്ലം മെയ് 14 ആണെന്നും ചില സ്രോതസ്സുകളെ ഉദ്ധരിച്ചു പറയപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹത്തന്റെ മാതാപിതാക്കളുടെ വിവാഹം കഴിയുമ്പോൾ , അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ ചെ ഗെവാറയെ ഗർഭം ധരിച്ചിരുന്നുവത്രെ. ഇത് ഒരു അജ്ഞാതനായ ജ്യോതിഷിയിൽ നിന്നും അറിഞ്ഞതാണ് ([[#refആൻഡേഴ്സൺ 1997|ആൻഡേഴ്സൺ1997]], pp.&amp;nbsp;3, 769.)

{{fnb|(൨)}} The various sound clips on this site of international Spanish speakers: [http://www.forvo.com/word/che_guevara#es Forvo.com] pronounce the ''G'' in the name &quot;Guevara&quot; as {{IPA|[ɡ]}} or {{IPA|[ɣ]}} depending on how carefully they enunciate. When the names are spoken together, it is {{IPA|[ɣ]}}; when enunciated separately, {{IPA|[ɡ]}}.

== അവലംബം ==
&lt;div class=&quot;reflist4&quot; style=&quot;height: 440px; overflow: auto; padding: 3px&quot; &gt;
{{Reflist|colwidth=30em}}
&lt;/div&gt;

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==
{{refbegin|colwidth=25em}}
* &lt;cite id=refAlmudevar2007&gt; ലോല അൽമുദേവർ (ഒക്ടോബർ 9, 2007). &quot;[http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2007/10/09/MNVASLK4R.DTL&amp;feed=rss.news ചെഗുവേരയുടെ വധം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306002759/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2007%2F10%2F09%2FMNVASLK4R.DTL&amp;feed=rss.news |date=2012-03-06 }}&quot;. സാൻഫ്രാൻസിസ്കോ ജേർണൽ.&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refAnderson1997&gt;ജോൺ ലീ ആൻഡേഴ്സൺ (1997). ''ചെ ഗുവേരഃ എ റെവല്യൂഷണറി ലൈഫ്''. ന്യൂയോർക്ക് : ഗ്രോവ് പ്രസ്സ്. ISBN 0-8021-1600-0.&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refBamford2002&gt; ജെയിംസ് ബാംഫോർഡ് (2002). ''ബോഡി ഓഫ് സീക്രട്ട്സ്: അനാട്ടമി ഓഫ് അൾട്ടാ സീക്രട്ട് നാഷണൽ സെക്യൂരിറ്റി ഏജൻസി'' (റീപ്രിന്റ്). ന്യൂയോർക്ക്: ആങ്കർ ബുക്സ്. ISBN 0-385-49908-6.&lt;/cite&gt;
*&lt;cite id=refBBCNews2001a&gt; ബി.ബി.സി.ന്യൂസ് (ജനുവരി 17, 2001). &quot;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1121068.stm Profile: ലോറന്റ് കാബില]&quot;. ശേഖരിച്ച തീയതി ഏപ്രിൽ 10, 2008.&lt;/cite&gt;.
* &lt;cite id=refBBCNews2001b&gt; ബി.ബി.സി.ന്യൂസ് (മെയ് 26, 2001). ''[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/1352650.stm ചെ ഗുവേര ഫോട്ടോഗ്രാഫർ ഡൈഡ്]''. ശേഖരിച്ചത് ജനുവരി 4, 2006.&lt;/cite&gt;.
* &lt;cite id=refBBCNews2007&gt; ബി.ബി.സി.ന്യൂസ്  (ഒക്ടോബർ 9, 2007). &quot;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7033880.stm ക്യൂബയുടെ അഭിവാദ്യം]&quot;. ''ബി.ബി.സി ന്യൂസ് ഇന്റർനാഷണൽ വെർഷൻ''.&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refBeaubien2009&gt;{{cite book|title=ക്യൂബ മാർക്സ് 50 ഇയേർസ് സിൻസ് 'ട്രയംഫന്റ് റെവല്യൂഷൻ'|last=ബ്യൂബിയൻ|first=ജാസൺ|authorlink=|coauthors=|year=2009|publisher=''എൻ.പി.ആർ ഓൾ തിംഗസ് കൺസിഡേഡ്'', Audio Report|location=|isbn=|pages=|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=98937598}}&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refBenBella1997&gt; ബെൻ ബെല്ല, അഹമ്മദ് (ഒക്ടോബർ 1997). &quot;[http://mondediplo.com/1997/10/che ചെ അസ് ഐ ന്യൂ ഹിം]&quot;. ''ലെ മൊണ്ടെ ഡിപ്ലോമാറ്റിക്. ശേഖരിച്ചത് ഫെബ്രുവരി 28, 2008.&lt;/cite&gt;.
* &lt;cite id=refBockman1984&gt; ബോക്ക്മാൻ, മേജർ ലാറി ജെയിംസ് (ഏപ്രിൽ 1, 1984). ''[http://www.globalsecurity.org/military/library/report/1984/BLJ.htm ദ സ്പിരിറ്റ് ഓഫ് മൊങ്കാദ: ഫിഡൽ കാസ്ട്രോസ് റൈസ് ടു പവർ 1953–1959]''. യുണെറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്: മറൈൻ കോർപ്സ്  കമ്മാന്റ്  ആന്റ് സ്റ്റാഫ് കോളെജ്.&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refCasey2009&gt;{{cite book|title=ചെ ആഫ്റ്റർ ലൈഫ്: ദ ലീഗസി ഓഫ് ആൻ ഇമേജ്|last=കാസെ|first=മൈക്കിൾ|authorlink=|coauthors=|year=2009|publisher=വിന്റേജ്|location=|isbn=0-307-27930-8|pages=|url=https://archive.org/details/chesafterlifeleg0000case}}&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refCastañeda1998&gt; കാസ്റ്റാനെഡാ, ജോർജ് ജി (1998). ''ചെ ഗുവേര: കംപാനെറോ''. ന്യൂയോർക്ക്: റാൻഡം ഹൗസ്. ISBN 0-679-75940-9.&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refCastro1972&gt; [[ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ|കാസ്ട്രോ, ഫിഡൽ]] (എഡിറ്റേർസ് ബൊണാഷ്യ, റോളണ്ടോ നെൽസൺ പി വാൽദേസ്; 1972). ''റെവല്യൂഷണറി സ്ട്രഗിൾ 1947–1958''. കേംബ്രിഡ്ജ്, മസാച്ചുസെറ്റ്സ്  ലണ്ടൻ: എം.ഐ.ടി.പ്രസ്സ് . ISBN 0-262-02065-3.&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refCasey2009&gt;{{cite book|title=ചെ ഗുവേരാസ് ആഫ്റ്റർ ലൈഫ്: ദ ലെഗസി ഓഫ് ആൻ ഇമേജ്|last=കാസെ|first=മിച്ചെൽ|authorlink=|coauthors=|year=2009|publisher=വിന്റേജ്|location=|isbn=0-307-27930-8|pages=|url=https://archive.org/details/chesafterlifeleg0000case}}&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refCastañeda1998&gt; കാസ്റ്റാനെദാ, ജോർജ് (1998). ''ചെ ഗുവേര കംപാനെരോ''. ന്യൂയോർക്ക്: റാൻഡംഹൗസ്. ISBN 0-679-75940-9.&lt;/cite&gt;.
* &lt;cite id=refCastro1972&gt; [[ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ|കാസ്ട്രോ, ഫിഡൽ]] (എഡിറ്റേഴ്സ് ബൊണാഷ്യ, റോളണ്ടോ. ഇ. നെൽസൺ.പി.വാൽഡെസ്; 1972). ''Revolutionary Struggle 1947–1958''. കേംബ്രിഡ്ജ് മസാച്ചുസെറ്റ്സ് ആന്റ് ലണ്ടൻ ISBN 0-262-02065-3.&lt;/cite&gt;
*&lt;cite id=refCrompton2009&gt;{{cite book |title=ചെ ഗുവേര: ദ മേക്കിംഗ് ഓഫ് എ റെവല്യൂഷണറി |last=ക്രോംപ്ടൺ |first=സാമുവൽ |authorlink= |coauthors= |year=2009 |publisher=ഗാരെത്ത് സ്റ്റീവൻസ് |isbn=1-4339-0053-X |pages= |url=https://archive.org/details/cheguevaramaking00crom }} &lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refDePalma2006&gt; ദെ പാമ, ആന്റണി (2006). ''ദ മാൻ ഹു ഇൻവെന്റഡ് ഫിഡൽ: കാസ്ട്രോ, ക്യൂബ, ഹെർബർട്ട്.എൽ.മാത്യൂസ്. ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്''. ന്യൂയോർക്ക്: പബ്ലിക്ക് അഫയെർസ്. ISBN 1-58648-332-3.&lt;/cite&gt;.
* &lt;cite id=refDorfman1999&gt; ഏരിയൽ ഡോർഫ്മാൻ (June 14, 1999). ''[http://205.188.238.181/time/time100/heroes/profile/guevara01.html Time 100: ചെ ഗുവേര] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425121227/http://205.188.238.181/time/time100/heroes/profile/guevara01.html |date=2011-04-25 }}''. ''ടൈംസ് മാഗസിൻ''.&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refDorschner1980&gt; ഡോർഷ്നർ, ജോൺ ആന്റ് റോബർട്ടോ ഫാബ്രിസിയോ (1980). ''ദ വിൻഡ്സ് ഓഫ് ഡിസംബർ: ദ ക്യൂബൻ റെവല്യൂഷൺ ഓഫ് 1958''.ന്യൂയോർക്ക്: കൊവാർഡ്, മകാൻ &amp; ജിയോഹെൻ. ISBN 0-698-10993-7.&lt;/cite&gt;.
* &lt;cite id=refDumur1964&gt; ഡ്യൂമർ, ജിൻ . ''[http://www.youtube.com/watch_popup?v=128waCCK40I&amp;vq=small ചെ ഗുവേരയുമായുള്ള അഭിമുഖം]'' (വീഡിയോ ദൃശ്യം; 9:43; ഇംഗ്ലീഷ് അടിക്കുറിപ്പുകൾ).&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refFreeSoc&gt;ഫ്രീ സൊസൈറ്റി പ്രൊജക്ട്. / ക്യൂബ ആർക്കെവ് (സെപ്തംബർ 30, 2009). &quot;{{PDFlink|[http://cubaarchive.org/home/images/stories/truth%20and%20memory/victims_of_che_guevara_in_cuba_9.30.2009.pdf വിക്ടിംസ് ഓഫ് ചെഗുവേര ഇൻ ക്യൂബ: 1957 to 1959]|244&amp;nbsp;KB}}&quot;. സമ്മിറ്റ്, ന്യൂ ജേർസി: ഫ്രീ സൊസൈറ്റി പ്രൊജക്ട്.&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refGalvez1999&gt; ഗാൽവസ്, വില്ല്യം (1999). ''ചെ ഇൻ ആഫ്രിക്ക: ചെഗുവേരാ കോംഗോ ഡയറി''. മെൽബൺ: ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ്, 1999. ISBN 1-876175-08-7.&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refTreto1991&gt; റൗൾ ഗോമസ് (സ്പിംഗ് 1991). &quot;[http://www.jstor.org/stable/2633612 തെർട്ടി ഇയേഴ്സ് ഓഫ് റെവല്യൂഷണറി ക്യൂബൻ ലോ]&quot;. ''ലാറ്റിൻ അമേരിക്കൻ പെർസ്പക്ടീവ്സ്'' '''18(2)''', ക്യൂബൻ വ്യൂസ് ഓൺ ദ റെവല്യൂഷൺ. 114–125.&lt;/cite&gt;.
*&lt;cite id=refGott2004&gt;{{cite book |title=''ക്യൂബ എ ന്യൂ ഹിസ്റ്ററി'' |last=ഗോത് |first=റിച്ചാർഡ് |authorlink= |coauthors= |year=2004 |publisher=യേൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |location= |isbn=0-300-10411-1 |pages= |url=https://archive.org/details/cubanewhistory0000gott }}&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refGott2005&gt; ഗോത് , റിച്ചാർഡ് (ഓഗസ്റ്റ് 11, 2005). &quot;[http://www.mindfully.org/Reform/2005/Che-Guevara-Gott11aug05.htm ബൊളീവിയ ഓൺ ദ ഡേ ഓഫ് ഡെത്ത് ഓഫ് ചെ ഗുവേര] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051126071737/http://www.mindfully.org/Reform/2005/Che-Guevara-Gott11aug05.htm |date=2005-11-26 }}&quot;. ''ലെ മോന്ദെ ഡിപ്ലോമാറ്റിക്''. ശേഖരിച്ചത് ഫെബ്രുവരി 26, 2006.&lt;/cite&gt;.
* &lt;cite id=refGrant2007&gt; ഗ്രാന്റ് , വിൽ (ഒക്ടോബർ 8, 2007). &quot;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7027619.stm സി.ഐ.എ മാൻ റീകൗണ്ട്സ് ചെ ഗുവേരാസ് ഡെത്ത്]&quot;. ''ബി.ബി.സി ന്യൂസ്''. ശേഖരിച്ചത് ഫെബ്രുവരി 29, 2008.&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refGuevara1995&gt; ചെ ഗുവേര, ഏണസ്റ്റോ &quot;ചെ&quot; (1995). ''മോട്ടോർ സൈക്കിൾ ഡയറീസ്''. ലണ്ടൻ: വെർസോ ബുക്ക്സ്.&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refGuevara1996&gt; ചെ ഗുവേര, ഏണസ്റ്റോ &quot;ചെ&quot;  (എഡിറ്റർ വാട്ടേർസ്, മേരി  ആലീസ്) (1996). ''എപ്പിസോഡ്സ് ഓഫ് ദ ക്യൂബൻ റെവല്യൂഷണറി വാർ 1956–1958''. ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്: പാത്ഫൈൻഡർ. ISBN 0-87348-824-5.&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refGuevara1965&gt; ചെ ഗുവേര, ഏണസ്റ്റോ &quot;ചെ&quot;  (1965). &quot;ചെ ഗുവേരാസ് ഫെയർവെൽ ലെറ്റർ&quot;.&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refGuevara1967a&gt; ചെ ഗുവേര, ഏണസ്റ്റോ &quot;ചെ&quot; (1967a). &quot;മെസ്സേജ് ടു ദ ട്രൈകോൺടിനെന്റൽ''&quot;&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refGuevara1967b&gt; ചെ ഗുവേര, ഏണസ്റ്റോ &quot;ചെ&quot;  (1967b). ''&quot;ബൊളീവിയൻ ഡയറി&quot;''. എഴുതിയത് 1966–1967.&lt;/cite&gt;.
* &lt;cite id=refGuevara1969&gt; ചെ ഗുവേര, ഏണസ്റ്റോ &quot;ചെ&quot;   (എഡിറ്റേഴ്സ് ബൊണാഷ്യ, റോളണ്ടോ. ഇ. നെൽസൺ.പി.വാൽഡെസ് 1969). സെലക്ടട് വർക്സ് ഓഫ് ഏണസ്റ്റോ ചെ ഗുവേര, കേംബ്രിഡ്ജ്, എം.ഐ.ടി.പ്രസ്സ്. ISBN 0-262-52016-8&lt;/cite&gt;
*&lt;cite id=refGuevara2009&gt;{{cite book |title=ഡയറീസ് ഓഫ് ഏണസ്റ്റോ ചെഗുവേര |last=ഗുവേര |first=ഏണസ്റ്റോ |authorlink= |coauthors= |year=2009 |publisher=ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ് |location= |isbn=1-920888-93-4 |pages= |url=https://archive.org/details/chediariesoferne00guev }}&lt;/cite&gt;.
* &lt;cite id=refGuevara1972&gt; ചെ ഗുവേര, ഏണസ്റ്റോ &quot;ചെ&quot;  (1972). ''പസാജെസ് ദെ  ലാ  ഗുവേര റെവല്യൂഷണറിയ''.&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refGuevara2000&gt; ചെ ഗുവേര, ഏണസ്റ്റോ &quot;ചെ&quot; ''ദ ആഫ്രിക്കൻ ഡ്രീം''.ന്യൂയോർക്ക്: ഗ്രോവ് പബ്ലിഷേഴ്സ്. ISBN 0-8021-3834-9.&lt;/cite&gt;
* &lt;cite id=refGuevara2005&gt; ചെ ഗുവേര, ഏണസ്റ്റോ &quot;ചെ&quot;  (2005). &quot;[http://www.marxists.org/archive/guevara/1965/03/man-socialism.htm സോഷ്യലിസം ആന്റ് മാൻ ഇൻ ക്യൂബ]&quot; (First published മാർച്ച് 12, 1965   ''ചെ ഗുവേര റീഡർ'. (1997). ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ്. ISBN 1-875284-93-1&lt;/cite&gt;
{{refend}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Multicol}}
* എ.ബി.സി വാർത്തകൾ: [http://abcnews.go.com/Exclusiva/popup?id=3703359 &quot;ചെ ഗുവേര ജീവിതവും മരണവും&quot;]
* ചെ ഗുവേര ഇന്റർനെറ്റ് ആർച്ചീവ്: [http://www.marxists.org/archive/guevara/works.htm പ്രസംഗങ്ങൾ] '''----''' [http://cheguevara.bravehost.com/gallery.htm ചിത്രങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080709051258/http://cheguevara.bravehost.com/gallery.htm |date=2008-07-09 }}
* സി.എൻ.എൻ (വീഡിയോ): [http://www.cnn.com/video/#/video/world/2008/05/29/black.uk.che.guevera.cnn &quot;ചെ ഗുവേര തിളങ്ങുന്ന നക്ഷത്രം&quot;]
* ചെ ഗുവേരയുടെ മരണം: [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB5/index.html തരംതിരിക്കപ്പെടാത്ത ചില രേഖകൾ , അമേരിക്ക]
* ഇന്നത്തെ ജനാധിപത്യം: [http://play.rbn.com/?url=demnow/demnow/demand/2007/oct/video/dnB20071009a.rm&amp;proto=rtsp &quot;ചെ ഗുവേരയുടെ ജീവിതം&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826044759/http://play.rbn.com/?url=demnow%2Fdemnow%2Fdemand%2F2007%2Foct%2Fvideo%2FdnB20071009a.rm&amp;proto=rtsp |date=2013-08-26 }}
* ഡിസ്ക്കവറി ചാനൽ: [http://video.google.com/videoplay?docid=2623926387575468019 ഏണസ്റ്റോ ചെ ഗുവേര]

{{Multicol-break}}
* ഹിസ്റ്ററി ഇന്റർനാഷണൽ: [http://video.google.com/videoplay?docid=-2146818297408673747&amp;hl=en &quot;ഒരു മോട്ടോർസൈക്കിൾ യാത്ര&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111121050945/http://video.google.com/videoplay?docid=-2146818297408673747&amp;hl=en |date=2011-11-21 }}
* എം.എസ്.എൻ.ബി.സി: [http://www.msnbc.msn.com/id/21151097/displaymode/1107/framenumber/1/s/2/ &quot;ക്യൂബയിൽ ചെ , ഇപ്പോഴും വിപ്ലവം വിൽക്കുന്നു&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090929123027/http://www.msnbc.msn.com/id/21151097/displaymode/1107/framenumber/1/s/2 |date=2009-09-29 }}
* ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ് : [http://www.nytimes.com/interactive/2007/10/08/world/americas/20071008_CHE_AUDIO_GRAPHIC.html# വിപ്ലവാത്മകമായ ഒരു ജീവിതം&quot;]
* റോയിട്ടേഴ്സ് : [http://www.reuters.com/news/pictures/slideshow?collectionId=1138#a=1 ചെ ഗുവേരയെ ബഹുമാനിക്കുമ്പോൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528152011/http://www.reuters.com/news/pictures/slideshow?collectionId=1138#a=1 |date=2010-05-28 }}
* സ്ലേറ്റ് മാസിക : [http://todayspictures.slate.com/20080610/ സചിത്രലേഖനം , ചെ ഗുവേര]
* ഹിസ്റ്ററി ചാനൽ: [http://video.google.com/videoplay?docid=5762714709014580290 ചെ ഗുവേരയുടെ കഥ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111115213434/http://video.google.com/videoplay?docid=5762714709014580290 |date=2011-11-15 }}
{{Multicol-end}}

{{Communism}}

[[വർഗ്ഗം:1928-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം: 1967-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 14-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 9-ന് മരിച്ചവർ]]
{{commons|Che Guevara}}

[[വർഗ്ഗം:ഗറില്ല യുദ്ധനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർക്സിസ്റ്റ് തത്ത്വചിന്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർക്സിസം]]
[[വർഗ്ഗം:സോഷ്യലിസം]]
[[വർഗ്ഗം:അർജന്റീനിയൻ വിപ്ലവകാരികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർക്സിസ്റ്റ് സൈദ്ധാന്തികർ]]</text>
      <sha1>dhxt3sc8adcq7e98m9nxkd8k3c4dh28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>താറാവ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24680</id>
    <revision>
      <id>4652342</id>
      <parentid>3633757</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:24:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* പ്രത്യുല്പാദനം */</comment>
      <origin>4652342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12445" sha1="hedvqewsqrwtzf9facxy3bdn60rcw23" xml:space="preserve">{{prettyurl|Duck}}
{{Taxobox
| color = pink
| name = താറാവ് 
| image = Ducks in plymouth, massachusetts.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = A duck (female) and drake (male) [[Mallard]]
| regnum = [[ജന്തു]]
| phylum = [[കശേരുകി]]
| classis = [[പക്ഷി]]
| ordo = [[Anseriformes]]
| familia = [[ഹംസം]] (അനാറ്റിഡേ)
| subdivision_ranks = Subfamilies
| subdivision = 
[[Dendrocygninae]]&lt;br/&gt;
[[Oxyurinae]]&lt;br/&gt;
[[Anatinae]]&lt;br/&gt;
[[Aythyinae]]&lt;br/&gt;
[[Merginae]]
}}

'''താറാവ്‌''' ഒരു  വളർത്തുപക്ഷിയാണ്. അൻസെറിഫോമസ് (Anseriformes) പക്ഷിഗോത്രത്തിൽപ്പെട്ട അനാട്ടിഡേ (Anattidae) കുടുംബത്തിന്റെ അനാറ്റിനേ (Anattinae) ഉപകുടുംബത്തിൽപ്പെടുന്നു. ശാ.നാ. അനാസ് പ്ലാറ്റിറിങ്ക പ്ലാറ്റിറിങ്ക (Anas platyrhyncha platyrhyncha). എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും താറാവുകളെ വളർത്തുന്നുണ്ട്. [[അമേരിക്ക]], [[ഇംഗ്ലണ്ട്]], [[ഹോളണ്ട്]], [[ഹംഗറി]], [[ഡെന്മാർക്ക്]], [[കാനഡ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം താറാവ് വളർത്തൽ ഒരു [[വ്യവസായം|വ്യവസായമായി]] വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] [[വളർത്തു പക്ഷി|വളർത്തു പക്ഷികളിൽ]] രണ്ടാം സ്ഥാനം താറാവിനാണ്; ഒന്നാം സ്ഥാനം [[കോഴി|കോഴിക്കും]]. 

[[കര|കരയിലും]] [[വെള്ളം|വെള്ളത്തിലും]] സഞ്ചരിക്കുവാനും ഇരതേടുവാനും കഴിവുള്ള ഇവയുടെ വംശത്തിലുള്ളവ  ശുദ്ധജലത്തിലും [[കടൽ‌]] വെള്ളത്തിലും കാണപ്പെടുന്നു.

== ശരീരപ്രകൃതി ==
=== കാലുകൾ ===
[[File:Leg Of White Duck.jpg|thumb|left|ചർമബന്ധമുള്ള വിരലുകൾ.]]
ഏതു പരിതഃസ്ഥിതിയിലും ജീവിക്കാൻ താറാവുകൾക്കുകഴിയും. പാടപോലുള്ള ചർമ്മം വിരലുകൾ തമ്മിൽ യോജിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കരയും വെള്ളവും ഇടകലർന്ന പ്രദേശങ്ങളാണ് ഇവക്കിഷ്ടമായ നീന്തുവാനായി സഹായിക്കുന്നത് ഈ പ്രത്യേകതയാണ്. ചർമബന്ധമുള്ള ഈ പാദങ്ങൾ ഇവയെ വളരെ വേഗം നീന്താൻ സഹായിക്കുന്നു

=== ശരീരവും കഴുത്തും ===
[[File:Flexible Neck Of White Duck.jpg|left|thumb|വഴക്കമുള്ള കഴുത്ത്.]]
[[File:Neck of white duck..jpg|thumb|right|നീളം കൂടിയ കഴുത്ത്.]]
കരയിലും വെള്ളത്തിലുമായി ജീവിക്കുന്ന താറാവിന്റെ ശരീരത്തിന് തോണിയുടെ ആകൃതിയാണ്. വളർച്ചയെത്തിയ താറാവുകൾക്ക് 30-60 സെ.മീ. നീളവും 0.5-7 കി.ഗ്രാം തൂക്കവുമുണ്ടായിരിക്കും. നീളം കൂടിയ കഴുത്ത്, ശരീരത്തിൽ തലയൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ഭഗത്തുമെത്തുന്നു.

=== ചുണ്ട് ===
[[File:Neck and bill of a White Duck.jpg|left|thumb|പരന്ന കൊക്ക് (ചുണ്ട്)]]
വലിപ്പമേറിയ പരന്ന കൊക്ക് (ചുണ്ട്), ഒരു അരിപ്പപോലെ വർത്തിക്കുന്നു. വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിത്തപ്പി കൊക്കിനുള്ളിലാക്കുന്ന ഇരയോടൊപ്പം കുറച്ചു വെള്ളവും വായ്ക്കകത്തേക്കു കടക്കും. കൊക്കിന്റെ വശങ്ങളിലായുള്ള സമാന്തര പ്ലേറ്റുകൾ ഇര പുറത്തേക്കു രക്ഷപ്പെടാതെ വെള്ളം പുറത്തേക്കു കളയുന്നതിനു സഹായിക്കുന്നു.

=== ചിറകും തൂവലും ===
[[File:White Duck Body Shap.jpg|thumb|തോണി പോലുള്ള ശരീരം, നീന്തുവാൻ സഹായിക്കുന്നു.]]
താറാവുകളുടെ ശരീരത്തിന്റെ വലിപ്പവുമായി താരതമ്യപ്പെടു ത്തുമ്പോൾ ചിറകുകൾക്ക് വലിപ്പം കുറവാണ്. ശരീരത്തോട് ചേർന്നിരിക്കുന്ന ഇരു ചിറകുകളിലുമുള്ള പറക്കത്തൂവലുകൾ ഉടൽ ഭാഗത്തു നിന്ന് അല്പം പിന്നിലേക്ക് തള്ളിനില്ക്കുന്നു. ശരീരത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗവും മറയത്തക്കവിധമാണ് തൂവലുകൾ ഉദ്ഭവിച്ചിരിക്കുന്നത്. എണ്ണമയമുള്ള തൂവലുകളും ത്വക്കിനടിയിലെ കട്ടിയായ കൊഴുപ്പു ശേഖരവും തണുത്ത ജലാശയങ്ങളിൽ പോലും വളരെ നേരം നീന്തി ഇര തേടാൻ ഇവയെ സഹായിക്കുന്നു.

വർഷംതോറും താറാവിന്റെ തൂവലുകൾ കൊഴിഞ്ഞു പോയ ശേഷം പുതിയവ ഉണ്ടാകുന്നു. ശരത്കാലത്താണ് സാധാരണയായി തൂവലുകൾ കൊഴിയുന്നത്. ആൺ താറാവുകളുടെ കോൺടൂർ തൂവലുകൾ വർഷത്തിൽ രണ്ടുതവണ കൊഴിയുക സാധാരണമാണ്. തൂവലുകൾ കൊഴിയുന്നതിനിടയ്ക്കുള്ള'ഹ്രസ്വ' കാലയളവിനെ 'എക്ളിപ്സ് പ്ളൂമേജ്' എന്നു പറയുന്നു.

== പ്രത്യുല്പാദനം ==
താറാമുട്ടയ്ക്ക് 70-84 ഗ്രാം തൂക്കം വരും. കോഴിമുട്ടയേക്കാൾ 15-20 ഗ്രാം കൂടുതലാണിത്. പ്രതിവർഷം കോഴികളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നതിനേക്കാൾ 40 മുതൽ 50 വരെ അധികം മുട്ടകൾ താറാവിൽ നിന്നു ലഭിക്കും. വിഗോവ പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ കൂടുതൽ മുട്ട ഇടുന്നതാണ്. വളർത്തു താറാവുകൾക്ക് അടയിരിക്കുന്ന സ്വഭാവമില്ലാത്തതിനാൽ ഇവയുടെ മുട്ട കോഴിമുട്ടകളോടൊപ്പം അടവച്ചോ ഇൻകുബേറ്ററിന്റെ സഹായത്താലോ വിരിയിച്ചെടുക്കുകയാണു പതിവ്.&lt;ref name=&quot;manoramaonline-ക&quot;&gt;[http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=18529675&amp;tabId=21&amp;BV_ID=@@@ താറാവമ്മ മുട്ടയിടും, അടയിരിക്കും, വിരിയിക്കും; കോഴിയമ്മ വേറേ പണി നോക്കട്ടെ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150312122234/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=18529675&amp;tabId=21&amp;BV_ID=@@@ |date=2015-03-12 }}, മലയാള മനോരമ, മാർച്ച് 12, 2015&lt;/ref&gt; മുട്ട വിരിയാൻ 28 ദിവസം ആവശ്യമാണ്.

== ഇനങ്ങൾ ==
[[Image:Ducks1a.JPG|thumb|350px|താറാവു പാടം, വോമ്പനാടു കായലിൽ നിന്ന് ]]
ഓർപിങ്ടൺ, പെക്കിൻസ്, വൈറ്റ് പെക്കിൻസ്, എയിൽ സ്ബെറി, മസ്കോവി, പെരെന്നൻ, വൈറ്റ് ടേബിൾ ഡക്ക്, റോയൽ വെൽഷ് ഹാൾക്വിൻ, മാഗ്പൈ തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന ഇറച്ചി താറാവുകൾ. 

വൈറ്റ് പെക്കിൻ അയിലസുബെറി എന്നീ തറാവിനങ്ങളുടെ സങ്കരമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനമാണ് വിഗോവ ഇറച്ചി താറാവുകൾ 48 ഗ്രാം തൂക്കത്തിൽ നിന്ന് ആറാഴ്ച കൊണ്ട് രണ്ടര മൂന്നു കിലോവരെ തൂക്കം വയ്ക്കുന്ന ഇനമാണിത്    

കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ളതും ധാരാളം വെളുത്ത മുട്ടകളിടുന്നതും രുചികരമായ മാംസം നല്കുന്നതുമായ ഓർപിങ്ടൺ ഇനം താറാവുകൾ അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത നിറങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്. ബ്ലാക്ക് കയുഗ, ബ്ലാക്ക് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യൻ, ഡീകോയ്, കൂയ്, കാലി, മിഗ്നോൺ, മൻഡാറിൻ, കരോലിന, വിഡ്ജിയോൺ, ഷോവല്ലെർ, പിൻടെയിൻ തുടങ്ങിയവയാണ് കൗതുക വർഗത്തിൽപ്പെട്ട താറാവിനങ്ങൾ.

== ചിത്രശാ‍ല ==
&lt;gallery widths=&quot;100&quot; heights=&quot;80&quot; perrow=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;&gt;
പ്രമാണം:Duck - താറാവ് 01.JPG|താറാവ് മുട്ട - കോഴിമുട്ടയേക്കാൾ വലിപ്പമുണ്ടാകും
പ്രമാണം:Duck - താറാവ് 02.JPG|ചുണ്ട്
പ്രമാണം:Duck, താറാവ്.JPG|ചാരനിറത്തിലുള്ള താറാവ്
പ്രമാണം:താറാവ്2.JPG|താറാവ്
പ്രമാണം:താറാവുകൾ.JPG|വെള്ളത്താറാവുകൾ - [[കുവൈറ്റ്|കുവൈറ്റിലെ]] ഒരു ചന്തയിൽ
പ്രമാണം:DuckFarm Niranam.JPG|താറാവ് വളർത്തൽ കേന്ദ്രം - നിരണം
പ്രമാണം:Duck farming vembanad lake 01.jpg|താറാവ് കൂട്ടങ്ങൾ 

File:Duck farming vembanad lake 03.jpg|വേമ്പനാട് കായലിലെ താറാവ് കൃഷി
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
{{Bird-stub|Duck}}

[[വർഗ്ഗം:പറക്കാത്ത പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അനാറ്റിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:താറാവുകൾ]]</text>
      <sha1>hedvqewsqrwtzf9facxy3bdn60rcw23</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652345</id>
      <parentid>4652342</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:36:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* പ്രത്യുല്പാദനം */</comment>
      <origin>4652345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12640" sha1="eidws2ur07u4bstjtzji2bm0isgmp9m" xml:space="preserve">{{prettyurl|Duck}}
{{Taxobox
| color = pink
| name = താറാവ് 
| image = Ducks in plymouth, massachusetts.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = A duck (female) and drake (male) [[Mallard]]
| regnum = [[ജന്തു]]
| phylum = [[കശേരുകി]]
| classis = [[പക്ഷി]]
| ordo = [[Anseriformes]]
| familia = [[ഹംസം]] (അനാറ്റിഡേ)
| subdivision_ranks = Subfamilies
| subdivision = 
[[Dendrocygninae]]&lt;br/&gt;
[[Oxyurinae]]&lt;br/&gt;
[[Anatinae]]&lt;br/&gt;
[[Aythyinae]]&lt;br/&gt;
[[Merginae]]
}}

'''താറാവ്‌''' ഒരു  വളർത്തുപക്ഷിയാണ്. അൻസെറിഫോമസ് (Anseriformes) പക്ഷിഗോത്രത്തിൽപ്പെട്ട അനാട്ടിഡേ (Anattidae) കുടുംബത്തിന്റെ അനാറ്റിനേ (Anattinae) ഉപകുടുംബത്തിൽപ്പെടുന്നു. ശാ.നാ. അനാസ് പ്ലാറ്റിറിങ്ക പ്ലാറ്റിറിങ്ക (Anas platyrhyncha platyrhyncha). എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും താറാവുകളെ വളർത്തുന്നുണ്ട്. [[അമേരിക്ക]], [[ഇംഗ്ലണ്ട്]], [[ഹോളണ്ട്]], [[ഹംഗറി]], [[ഡെന്മാർക്ക്]], [[കാനഡ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം താറാവ് വളർത്തൽ ഒരു [[വ്യവസായം|വ്യവസായമായി]] വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] [[വളർത്തു പക്ഷി|വളർത്തു പക്ഷികളിൽ]] രണ്ടാം സ്ഥാനം താറാവിനാണ്; ഒന്നാം സ്ഥാനം [[കോഴി|കോഴിക്കും]]. 

[[കര|കരയിലും]] [[വെള്ളം|വെള്ളത്തിലും]] സഞ്ചരിക്കുവാനും ഇരതേടുവാനും കഴിവുള്ള ഇവയുടെ വംശത്തിലുള്ളവ  ശുദ്ധജലത്തിലും [[കടൽ‌]] വെള്ളത്തിലും കാണപ്പെടുന്നു.

== ശരീരപ്രകൃതി ==
=== കാലുകൾ ===
[[File:Leg Of White Duck.jpg|thumb|left|ചർമബന്ധമുള്ള വിരലുകൾ.]]
ഏതു പരിതഃസ്ഥിതിയിലും ജീവിക്കാൻ താറാവുകൾക്കുകഴിയും. പാടപോലുള്ള ചർമ്മം വിരലുകൾ തമ്മിൽ യോജിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കരയും വെള്ളവും ഇടകലർന്ന പ്രദേശങ്ങളാണ് ഇവക്കിഷ്ടമായ നീന്തുവാനായി സഹായിക്കുന്നത് ഈ പ്രത്യേകതയാണ്. ചർമബന്ധമുള്ള ഈ പാദങ്ങൾ ഇവയെ വളരെ വേഗം നീന്താൻ സഹായിക്കുന്നു

=== ശരീരവും കഴുത്തും ===
[[File:Flexible Neck Of White Duck.jpg|left|thumb|വഴക്കമുള്ള കഴുത്ത്.]]
[[File:Neck of white duck..jpg|thumb|right|നീളം കൂടിയ കഴുത്ത്.]]
കരയിലും വെള്ളത്തിലുമായി ജീവിക്കുന്ന താറാവിന്റെ ശരീരത്തിന് തോണിയുടെ ആകൃതിയാണ്. വളർച്ചയെത്തിയ താറാവുകൾക്ക് 30-60 സെ.മീ. നീളവും 0.5-7 കി.ഗ്രാം തൂക്കവുമുണ്ടായിരിക്കും. നീളം കൂടിയ കഴുത്ത്, ശരീരത്തിൽ തലയൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ഭഗത്തുമെത്തുന്നു.

=== ചുണ്ട് ===
[[File:Neck and bill of a White Duck.jpg|left|thumb|പരന്ന കൊക്ക് (ചുണ്ട്)]]
വലിപ്പമേറിയ പരന്ന കൊക്ക് (ചുണ്ട്), ഒരു അരിപ്പപോലെ വർത്തിക്കുന്നു. വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിത്തപ്പി കൊക്കിനുള്ളിലാക്കുന്ന ഇരയോടൊപ്പം കുറച്ചു വെള്ളവും വായ്ക്കകത്തേക്കു കടക്കും. കൊക്കിന്റെ വശങ്ങളിലായുള്ള സമാന്തര പ്ലേറ്റുകൾ ഇര പുറത്തേക്കു രക്ഷപ്പെടാതെ വെള്ളം പുറത്തേക്കു കളയുന്നതിനു സഹായിക്കുന്നു.

=== ചിറകും തൂവലും ===
[[File:White Duck Body Shap.jpg|thumb|തോണി പോലുള്ള ശരീരം, നീന്തുവാൻ സഹായിക്കുന്നു.]]
താറാവുകളുടെ ശരീരത്തിന്റെ വലിപ്പവുമായി താരതമ്യപ്പെടു ത്തുമ്പോൾ ചിറകുകൾക്ക് വലിപ്പം കുറവാണ്. ശരീരത്തോട് ചേർന്നിരിക്കുന്ന ഇരു ചിറകുകളിലുമുള്ള പറക്കത്തൂവലുകൾ ഉടൽ ഭാഗത്തു നിന്ന് അല്പം പിന്നിലേക്ക് തള്ളിനില്ക്കുന്നു. ശരീരത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗവും മറയത്തക്കവിധമാണ് തൂവലുകൾ ഉദ്ഭവിച്ചിരിക്കുന്നത്. എണ്ണമയമുള്ള തൂവലുകളും ത്വക്കിനടിയിലെ കട്ടിയായ കൊഴുപ്പു ശേഖരവും തണുത്ത ജലാശയങ്ങളിൽ പോലും വളരെ നേരം നീന്തി ഇര തേടാൻ ഇവയെ സഹായിക്കുന്നു.

വർഷംതോറും താറാവിന്റെ തൂവലുകൾ കൊഴിഞ്ഞു പോയ ശേഷം പുതിയവ ഉണ്ടാകുന്നു. ശരത്കാലത്താണ് സാധാരണയായി തൂവലുകൾ കൊഴിയുന്നത്. ആൺ താറാവുകളുടെ കോൺടൂർ തൂവലുകൾ വർഷത്തിൽ രണ്ടുതവണ കൊഴിയുക സാധാരണമാണ്. തൂവലുകൾ കൊഴിയുന്നതിനിടയ്ക്കുള്ള'ഹ്രസ്വ' കാലയളവിനെ 'എക്ളിപ്സ് പ്ളൂമേജ്' എന്നു പറയുന്നു.

== മുട്ട ഉത്പാദനം, പ്രത്യുല്പാദനം ==
താറാമുട്ടയ്ക്ക് 70-84 ഗ്രാം തൂക്കം വരും. കോഴിമുട്ടയേക്കാൾ 15-20 ഗ്രാം കൂടുതലാണിത്. പ്രതിവർഷം കോഴികളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നതിനേക്കാൾ 40 മുതൽ 50 വരെ അധികം മുട്ടകൾ താറാവിൽ നിന്നു ലഭിക്കും.  സ്‌നോ വൈറ്റ് (Snow White), വിഗോവ (Vigova) തുടങ്ങിയ ഉത്പാദനശേഷി കൂടിയ ഇനങ്ങൾ. ഇവ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 300 മുട്ടവരെ ഇടുന്നവയാണ്. വളർത്തു താറാവുകൾക്ക് അടയിരിക്കുന്ന സ്വഭാവമില്ലാത്തതിനാൽ ഇവയുടെ മുട്ട കോഴിമുട്ടകളോടൊപ്പം അടവച്ചോ ഇൻകുബേറ്ററിന്റെ സഹായത്താലോ വിരിയിച്ചെടുക്കുകയാണു പതിവ്.&lt;ref name=&quot;manoramaonline-ക&quot;&gt;[http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=18529675&amp;tabId=21&amp;BV_ID=@@@ താറാവമ്മ മുട്ടയിടും, അടയിരിക്കും, വിരിയിക്കും; കോഴിയമ്മ വേറേ പണി നോക്കട്ടെ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150312122234/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=18529675&amp;tabId=21&amp;BV_ID=@@@ |date=2015-03-12 }}, മലയാള മനോരമ, മാർച്ച് 12, 2015&lt;/ref&gt; മുട്ട വിരിയാൻ 28 ദിവസം ആവശ്യമാണ്.

== ഇനങ്ങൾ ==
[[Image:Ducks1a.JPG|thumb|350px|താറാവു പാടം, വോമ്പനാടു കായലിൽ നിന്ന് ]]
ഓർപിങ്ടൺ, പെക്കിൻസ്, വൈറ്റ് പെക്കിൻസ്, എയിൽ സ്ബെറി, മസ്കോവി, പെരെന്നൻ, വൈറ്റ് ടേബിൾ ഡക്ക്, റോയൽ വെൽഷ് ഹാൾക്വിൻ, മാഗ്പൈ തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന ഇറച്ചി താറാവുകൾ. 

വൈറ്റ് പെക്കിൻ അയിലസുബെറി എന്നീ തറാവിനങ്ങളുടെ സങ്കരമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനമാണ് വിഗോവ ഇറച്ചി താറാവുകൾ 48 ഗ്രാം തൂക്കത്തിൽ നിന്ന് ആറാഴ്ച കൊണ്ട് രണ്ടര മൂന്നു കിലോവരെ തൂക്കം വയ്ക്കുന്ന ഇനമാണിത്    

കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ളതും ധാരാളം വെളുത്ത മുട്ടകളിടുന്നതും രുചികരമായ മാംസം നല്കുന്നതുമായ ഓർപിങ്ടൺ ഇനം താറാവുകൾ അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത നിറങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്. ബ്ലാക്ക് കയുഗ, ബ്ലാക്ക് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യൻ, ഡീകോയ്, കൂയ്, കാലി, മിഗ്നോൺ, മൻഡാറിൻ, കരോലിന, വിഡ്ജിയോൺ, ഷോവല്ലെർ, പിൻടെയിൻ തുടങ്ങിയവയാണ് കൗതുക വർഗത്തിൽപ്പെട്ട താറാവിനങ്ങൾ.

== ചിത്രശാ‍ല ==
&lt;gallery widths=&quot;100&quot; heights=&quot;80&quot; perrow=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;&gt;
പ്രമാണം:Duck - താറാവ് 01.JPG|താറാവ് മുട്ട - കോഴിമുട്ടയേക്കാൾ വലിപ്പമുണ്ടാകും
പ്രമാണം:Duck - താറാവ് 02.JPG|ചുണ്ട്
പ്രമാണം:Duck, താറാവ്.JPG|ചാരനിറത്തിലുള്ള താറാവ്
പ്രമാണം:താറാവ്2.JPG|താറാവ്
പ്രമാണം:താറാവുകൾ.JPG|വെള്ളത്താറാവുകൾ - [[കുവൈറ്റ്|കുവൈറ്റിലെ]] ഒരു ചന്തയിൽ
പ്രമാണം:DuckFarm Niranam.JPG|താറാവ് വളർത്തൽ കേന്ദ്രം - നിരണം
പ്രമാണം:Duck farming vembanad lake 01.jpg|താറാവ് കൂട്ടങ്ങൾ 

File:Duck farming vembanad lake 03.jpg|വേമ്പനാട് കായലിലെ താറാവ് കൃഷി
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
{{Bird-stub|Duck}}

[[വർഗ്ഗം:പറക്കാത്ത പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അനാറ്റിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:താറാവുകൾ]]</text>
      <sha1>eidws2ur07u4bstjtzji2bm0isgmp9m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652346</id>
      <parentid>4652345</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:38:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ഇനങ്ങൾ */ small info added</comment>
      <origin>4652346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13145" sha1="c520on7r0gncue1a7k8rej2b2j0x1z6" xml:space="preserve">{{prettyurl|Duck}}
{{Taxobox
| color = pink
| name = താറാവ് 
| image = Ducks in plymouth, massachusetts.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = A duck (female) and drake (male) [[Mallard]]
| regnum = [[ജന്തു]]
| phylum = [[കശേരുകി]]
| classis = [[പക്ഷി]]
| ordo = [[Anseriformes]]
| familia = [[ഹംസം]] (അനാറ്റിഡേ)
| subdivision_ranks = Subfamilies
| subdivision = 
[[Dendrocygninae]]&lt;br/&gt;
[[Oxyurinae]]&lt;br/&gt;
[[Anatinae]]&lt;br/&gt;
[[Aythyinae]]&lt;br/&gt;
[[Merginae]]
}}

'''താറാവ്‌''' ഒരു  വളർത്തുപക്ഷിയാണ്. അൻസെറിഫോമസ് (Anseriformes) പക്ഷിഗോത്രത്തിൽപ്പെട്ട അനാട്ടിഡേ (Anattidae) കുടുംബത്തിന്റെ അനാറ്റിനേ (Anattinae) ഉപകുടുംബത്തിൽപ്പെടുന്നു. ശാ.നാ. അനാസ് പ്ലാറ്റിറിങ്ക പ്ലാറ്റിറിങ്ക (Anas platyrhyncha platyrhyncha). എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും താറാവുകളെ വളർത്തുന്നുണ്ട്. [[അമേരിക്ക]], [[ഇംഗ്ലണ്ട്]], [[ഹോളണ്ട്]], [[ഹംഗറി]], [[ഡെന്മാർക്ക്]], [[കാനഡ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം താറാവ് വളർത്തൽ ഒരു [[വ്യവസായം|വ്യവസായമായി]] വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] [[വളർത്തു പക്ഷി|വളർത്തു പക്ഷികളിൽ]] രണ്ടാം സ്ഥാനം താറാവിനാണ്; ഒന്നാം സ്ഥാനം [[കോഴി|കോഴിക്കും]]. 

[[കര|കരയിലും]] [[വെള്ളം|വെള്ളത്തിലും]] സഞ്ചരിക്കുവാനും ഇരതേടുവാനും കഴിവുള്ള ഇവയുടെ വംശത്തിലുള്ളവ  ശുദ്ധജലത്തിലും [[കടൽ‌]] വെള്ളത്തിലും കാണപ്പെടുന്നു.

== ശരീരപ്രകൃതി ==
=== കാലുകൾ ===
[[File:Leg Of White Duck.jpg|thumb|left|ചർമബന്ധമുള്ള വിരലുകൾ.]]
ഏതു പരിതഃസ്ഥിതിയിലും ജീവിക്കാൻ താറാവുകൾക്കുകഴിയും. പാടപോലുള്ള ചർമ്മം വിരലുകൾ തമ്മിൽ യോജിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കരയും വെള്ളവും ഇടകലർന്ന പ്രദേശങ്ങളാണ് ഇവക്കിഷ്ടമായ നീന്തുവാനായി സഹായിക്കുന്നത് ഈ പ്രത്യേകതയാണ്. ചർമബന്ധമുള്ള ഈ പാദങ്ങൾ ഇവയെ വളരെ വേഗം നീന്താൻ സഹായിക്കുന്നു

=== ശരീരവും കഴുത്തും ===
[[File:Flexible Neck Of White Duck.jpg|left|thumb|വഴക്കമുള്ള കഴുത്ത്.]]
[[File:Neck of white duck..jpg|thumb|right|നീളം കൂടിയ കഴുത്ത്.]]
കരയിലും വെള്ളത്തിലുമായി ജീവിക്കുന്ന താറാവിന്റെ ശരീരത്തിന് തോണിയുടെ ആകൃതിയാണ്. വളർച്ചയെത്തിയ താറാവുകൾക്ക് 30-60 സെ.മീ. നീളവും 0.5-7 കി.ഗ്രാം തൂക്കവുമുണ്ടായിരിക്കും. നീളം കൂടിയ കഴുത്ത്, ശരീരത്തിൽ തലയൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ഭഗത്തുമെത്തുന്നു.

=== ചുണ്ട് ===
[[File:Neck and bill of a White Duck.jpg|left|thumb|പരന്ന കൊക്ക് (ചുണ്ട്)]]
വലിപ്പമേറിയ പരന്ന കൊക്ക് (ചുണ്ട്), ഒരു അരിപ്പപോലെ വർത്തിക്കുന്നു. വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിത്തപ്പി കൊക്കിനുള്ളിലാക്കുന്ന ഇരയോടൊപ്പം കുറച്ചു വെള്ളവും വായ്ക്കകത്തേക്കു കടക്കും. കൊക്കിന്റെ വശങ്ങളിലായുള്ള സമാന്തര പ്ലേറ്റുകൾ ഇര പുറത്തേക്കു രക്ഷപ്പെടാതെ വെള്ളം പുറത്തേക്കു കളയുന്നതിനു സഹായിക്കുന്നു.

=== ചിറകും തൂവലും ===
[[File:White Duck Body Shap.jpg|thumb|തോണി പോലുള്ള ശരീരം, നീന്തുവാൻ സഹായിക്കുന്നു.]]
താറാവുകളുടെ ശരീരത്തിന്റെ വലിപ്പവുമായി താരതമ്യപ്പെടു ത്തുമ്പോൾ ചിറകുകൾക്ക് വലിപ്പം കുറവാണ്. ശരീരത്തോട് ചേർന്നിരിക്കുന്ന ഇരു ചിറകുകളിലുമുള്ള പറക്കത്തൂവലുകൾ ഉടൽ ഭാഗത്തു നിന്ന് അല്പം പിന്നിലേക്ക് തള്ളിനില്ക്കുന്നു. ശരീരത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗവും മറയത്തക്കവിധമാണ് തൂവലുകൾ ഉദ്ഭവിച്ചിരിക്കുന്നത്. എണ്ണമയമുള്ള തൂവലുകളും ത്വക്കിനടിയിലെ കട്ടിയായ കൊഴുപ്പു ശേഖരവും തണുത്ത ജലാശയങ്ങളിൽ പോലും വളരെ നേരം നീന്തി ഇര തേടാൻ ഇവയെ സഹായിക്കുന്നു.

വർഷംതോറും താറാവിന്റെ തൂവലുകൾ കൊഴിഞ്ഞു പോയ ശേഷം പുതിയവ ഉണ്ടാകുന്നു. ശരത്കാലത്താണ് സാധാരണയായി തൂവലുകൾ കൊഴിയുന്നത്. ആൺ താറാവുകളുടെ കോൺടൂർ തൂവലുകൾ വർഷത്തിൽ രണ്ടുതവണ കൊഴിയുക സാധാരണമാണ്. തൂവലുകൾ കൊഴിയുന്നതിനിടയ്ക്കുള്ള'ഹ്രസ്വ' കാലയളവിനെ 'എക്ളിപ്സ് പ്ളൂമേജ്' എന്നു പറയുന്നു.

== മുട്ട ഉത്പാദനം, പ്രത്യുല്പാദനം ==
താറാമുട്ടയ്ക്ക് 70-84 ഗ്രാം തൂക്കം വരും. കോഴിമുട്ടയേക്കാൾ 15-20 ഗ്രാം കൂടുതലാണിത്. പ്രതിവർഷം കോഴികളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നതിനേക്കാൾ 40 മുതൽ 50 വരെ അധികം മുട്ടകൾ താറാവിൽ നിന്നു ലഭിക്കും.  സ്‌നോ വൈറ്റ് (Snow White), വിഗോവ (Vigova) തുടങ്ങിയ ഉത്പാദനശേഷി കൂടിയ ഇനങ്ങൾ. ഇവ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 300 മുട്ടവരെ ഇടുന്നവയാണ്. വളർത്തു താറാവുകൾക്ക് അടയിരിക്കുന്ന സ്വഭാവമില്ലാത്തതിനാൽ ഇവയുടെ മുട്ട കോഴിമുട്ടകളോടൊപ്പം അടവച്ചോ ഇൻകുബേറ്ററിന്റെ സഹായത്താലോ വിരിയിച്ചെടുക്കുകയാണു പതിവ്.&lt;ref name=&quot;manoramaonline-ക&quot;&gt;[http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=18529675&amp;tabId=21&amp;BV_ID=@@@ താറാവമ്മ മുട്ടയിടും, അടയിരിക്കും, വിരിയിക്കും; കോഴിയമ്മ വേറേ പണി നോക്കട്ടെ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150312122234/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=18529675&amp;tabId=21&amp;BV_ID=@@@ |date=2015-03-12 }}, മലയാള മനോരമ, മാർച്ച് 12, 2015&lt;/ref&gt; മുട്ട വിരിയാൻ 28 ദിവസം ആവശ്യമാണ്.

== ഇനങ്ങൾ ==
[[Image:Ducks1a.JPG|thumb|350px|താറാവു പാടം, വോമ്പനാടു കായലിൽ നിന്ന് ]]
കേരളത്തിലെ നാടൻ താറാവ് ഇനമാണ് [[കുട്ടനാടൻ താറാവ്]] അഥവാ ചാര ചെമ്പല്ലി താറാവ്.  സ്‌നോ വൈറ്റ് (Snow White), വിഗോവ (Vigova) തുടങ്ങിയവയാണ് ഉത്പാദനശേഷി കൂടിയ ഇനങ്ങൾ. ഇവ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 300 മുട്ടവരെ ഇടുന്നവയാണ്.  

ഓർപിങ്ടൺ, പെക്കിൻസ്, വൈറ്റ് പെക്കിൻസ്, എയിൽ സ്ബെറി, മസ്കോവി, പെരെന്നൻ, വൈറ്റ് ടേബിൾ ഡക്ക്, റോയൽ വെൽഷ് ഹാൾക്വിൻ, മാഗ്പൈ തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന ഇറച്ചി താറാവുകൾ. 

വൈറ്റ് പെക്കിൻ അയിലസുബെറി എന്നീ തറാവിനങ്ങളുടെ സങ്കരമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനമാണ് വിഗോവ ഇറച്ചി താറാവുകൾ 48 ഗ്രാം തൂക്കത്തിൽ നിന്ന് ആറാഴ്ച കൊണ്ട് രണ്ടര മൂന്നു കിലോവരെ തൂക്കം വയ്ക്കുന്ന ഇനമാണിത്    

കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ളതും ധാരാളം വെളുത്ത മുട്ടകളിടുന്നതും രുചികരമായ മാംസം നല്കുന്നതുമായ ഓർപിങ്ടൺ ഇനം താറാവുകൾ അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത നിറങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്. ബ്ലാക്ക് കയുഗ, ബ്ലാക്ക് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യൻ, ഡീകോയ്, കൂയ്, കാലി, മിഗ്നോൺ, മൻഡാറിൻ, കരോലിന, വിഡ്ജിയോൺ, ഷോവല്ലെർ, പിൻടെയിൻ തുടങ്ങിയവയാണ് കൗതുക വർഗത്തിൽപ്പെട്ട താറാവിനങ്ങൾ.

== ചിത്രശാ‍ല ==
&lt;gallery widths=&quot;100&quot; heights=&quot;80&quot; perrow=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;&gt;
പ്രമാണം:Duck - താറാവ് 01.JPG|താറാവ് മുട്ട - കോഴിമുട്ടയേക്കാൾ വലിപ്പമുണ്ടാകും
പ്രമാണം:Duck - താറാവ് 02.JPG|ചുണ്ട്
പ്രമാണം:Duck, താറാവ്.JPG|ചാരനിറത്തിലുള്ള താറാവ്
പ്രമാണം:താറാവ്2.JPG|താറാവ്
പ്രമാണം:താറാവുകൾ.JPG|വെള്ളത്താറാവുകൾ - [[കുവൈറ്റ്|കുവൈറ്റിലെ]] ഒരു ചന്തയിൽ
പ്രമാണം:DuckFarm Niranam.JPG|താറാവ് വളർത്തൽ കേന്ദ്രം - നിരണം
പ്രമാണം:Duck farming vembanad lake 01.jpg|താറാവ് കൂട്ടങ്ങൾ 

File:Duck farming vembanad lake 03.jpg|വേമ്പനാട് കായലിലെ താറാവ് കൃഷി
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
{{Bird-stub|Duck}}

[[വർഗ്ഗം:പറക്കാത്ത പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അനാറ്റിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:താറാവുകൾ]]</text>
      <sha1>c520on7r0gncue1a7k8rej2b2j0x1z6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബലരാമൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30305</id>
    <revision>
      <id>4652433</id>
      <parentid>4629078</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8124" sha1="43p2xs1983xs83xips58gd178zptm9g" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി. സ്വന്തം കർത്തവ്യമായ കൃഷിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം അതിനിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കുന്നുണ്ട്.പകൽ മുഴുവൻ കൃഷിയിടത്തിൽ പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ വധിച്ചുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ മായാദേവി വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

ബലരാമൻ മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല. ആ സമയത്ത് അദ്ദേഹം തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. ശ്രീ കൃഷ്ണന്റെ നിർദേശപ്രകാരം ആണത്. അദ്ദേഹം യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനന്റെ ഗുരുനാഥൻ കുടിയായിരുന്നു ബലരാമൻ. അദ്ദേഹം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നായേനേ...

ഒടുവിൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ ബലരാമൻ ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ ചെന്ന്‌ ധ്യാനനിമഗ്നനായി ഇരുന്നു. കുറച്ചു സമയം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്തുനിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം ഉത്ഭവിച്ച് സമുദ്രത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കിപ്പോയി. ഈ സമയത്ത്‌ സമുദ്രദേവൻ അർഘ്യവുമായി വന്ന്‌ ആ സർപ്പത്തെ പൂജിച്ചു. അനന്തരം ആ സർപ്പം ശ്വേതദ്വീപിലേക്ക്‌ പോയി. ആദിശേഷന്റെ അവതാരമായ ബലരാമമൂർത്തി അങ്ങനെ ആദിശേഷനിൽ തന്നെ വിലയം പ്രാപിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>43p2xs1983xs83xips58gd178zptm9g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652435</id>
      <parentid>4652433</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8098" sha1="oxofh8fde0svvsg6eenpmixt48oxzjm" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി. കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം വളരെ നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കുന്നുണ്ട്.പകൽ മുഴുവൻ കൃഷിയിടത്തിൽ പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ വധിച്ചുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ മായാദേവി വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

ബലരാമൻ മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല. ആ സമയത്ത് അദ്ദേഹം തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. ശ്രീ കൃഷ്ണന്റെ നിർദേശപ്രകാരം ആണത്. അദ്ദേഹം യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനന്റെ ഗുരുനാഥൻ കുടിയായിരുന്നു ബലരാമൻ. അദ്ദേഹം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നായേനേ...

ഒടുവിൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ ബലരാമൻ ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ ചെന്ന്‌ ധ്യാനനിമഗ്നനായി ഇരുന്നു. കുറച്ചു സമയം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്തുനിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം ഉത്ഭവിച്ച് സമുദ്രത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കിപ്പോയി. ഈ സമയത്ത്‌ സമുദ്രദേവൻ അർഘ്യവുമായി വന്ന്‌ ആ സർപ്പത്തെ പൂജിച്ചു. അനന്തരം ആ സർപ്പം ശ്വേതദ്വീപിലേക്ക്‌ പോയി. ആദിശേഷന്റെ അവതാരമായ ബലരാമമൂർത്തി അങ്ങനെ ആദിശേഷനിൽ തന്നെ വിലയം പ്രാപിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>oxofh8fde0svvsg6eenpmixt48oxzjm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652437</id>
      <parentid>4652435</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8092" sha1="rvi1lbldeavc2jq71acwlfe3aqvrccj" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി. കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം വളരെ നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കുന്നുണ്ട്.പകൽ മുഴുവൻ കൃഷിയിടത്തിൽ പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ വധിച്ചുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ മായാദേവി വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിൽ ബലരാമൻ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല. ആ സമയത്ത് അദേഹം  
തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ നിർദേശപ്രകാരമാണത്. അദ്ദേഹം യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനന്റെ ഗുരുനാഥൻ കുടിയായിരുന്നു ബലരാമൻ. അദ്ദേഹം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നായേനേ...

ഒടുവിൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ ബലരാമൻ ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ ചെന്ന്‌ ധ്യാനനിമഗ്നനായി ഇരുന്നു. കുറച്ചു സമയം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്തുനിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം ഉത്ഭവിച്ച് സമുദ്രത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കിപ്പോയി. ഈ സമയത്ത്‌ സമുദ്രദേവൻ അർഘ്യവുമായി വന്ന്‌ ആ സർപ്പത്തെ പൂജിച്ചു. അനന്തരം ആ സർപ്പം ശ്വേതദ്വീപിലേക്ക്‌ പോയി. ആദിശേഷന്റെ അവതാരമായ ബലരാമമൂർത്തി അങ്ങനെ ആദിശേഷനിൽ തന്നെ വിലയം പ്രാപിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>rvi1lbldeavc2jq71acwlfe3aqvrccj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652439</id>
      <parentid>4652437</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8098" sha1="8i4k7qtv2bz49k8vqqxmhm0tn0vmbr3" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി. കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം വളരെ നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കുന്നുണ്ട്.പകൽ മുഴുവൻ കൃഷിയിടത്തിൽ പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ വധിച്ചുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ മായാദേവി വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിൽ ബലരാമൻ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല. ആ സമയത്ത് അദ്ദേഹം  
തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ നിർദേശപ്രകാരമാണത്. അദ്ദേഹം യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനന്റെ ഗുരുനാഥൻ കുടിയായിരുന്നു ബലരാമൻ. അദ്ദേഹം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നായേനേ...

ഒടുവിൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ ബലരാമൻ ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ ചെന്ന്‌ ധ്യാനനിമഗ്നനായി ഇരുന്നു. കുറച്ചു സമയം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്തുനിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം ഉത്ഭവിച്ച് സമുദ്രത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കിപ്പോയി. ഈ സമയത്ത്‌ സമുദ്രദേവൻ അർഘ്യവുമായി വന്ന്‌ ആ സർപ്പത്തെ പൂജിച്ചു. അനന്തരം ആ സർപ്പം ശ്വേതദ്വീപിലേക്ക്‌ പോയി. ആദിശേഷന്റെ അവതാരമായ ബലരാമമൂർത്തി അങ്ങനെ ആദിശേഷനിൽ തന്നെ വിലയം പ്രാപിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>8i4k7qtv2bz49k8vqqxmhm0tn0vmbr3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652456</id>
      <parentid>4652439</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T08:31:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11229" sha1="ozutidze1yva3npevcvhy609m0z7gx3" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി. കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരി സുഭദ്രയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്യാരകയിൽ നിന്നും കടത്തി കൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
സുഭദ്രയ്ക്ക് അവനോടുള്ള പ്രണയത്തെ ക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ ബലരാമൻ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ കൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരത്തിലെത്തി 
സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
കോപിഷ്ടനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരനഗരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗാ നദിയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പു ചോദിച്ചു.

കൗരവരും പാണ്ഡവരും തമ്മിലുള്ള തർക്കങ്ങളിൽ ബലരാമൻ എപ്പോഴും നിഷ്പക്ഷ നിലപാട് സ്വീകരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തിരുന്നു എങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനന്റെ ഗുരുനാഥൻ കുടിയായിരുന്നു ബലരാമൻ. അദ്ദേഹം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നായേനേ...

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് കടലിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>ozutidze1yva3npevcvhy609m0z7gx3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652458</id>
      <parentid>4652456</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T08:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10958" sha1="jitlpd6lillybrjwtggi53e6g56tkrs" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി. കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരി സുഭദ്രയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്യാരകയിൽ നിന്നും കടത്തി കൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
സുഭദ്രയ്ക്ക് അവനോടുള്ള പ്രണയത്തെ ക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ ബലരാമൻ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരത്തിലെത്തി 
സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
കോപിഷ്ടനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗാനദിയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പു ചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തിരുന്നു എങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനന്റെ ഗുരുനാഥൻ കുടിയായിരുന്നു ബലരാമൻ. അദ്ദേഹം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നായേനേ...

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് കടലിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>jitlpd6lillybrjwtggi53e6g56tkrs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652459</id>
      <parentid>4652458</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T08:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10958" sha1="n8gmjbacxjue8n8ump9c6t9tyzed0je" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി. കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരി സുഭദ്രയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്യാരകയിൽ നിന്നും കടത്തി കൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
സുഭദ്രയ്ക്ക് അവനോടുള്ള പ്രണയത്തെ ക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ ബലരാമൻ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
കോപിഷ്ടനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗാനദിയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പുചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തിരുന്നു എങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനന്റെ ഗുരുനാഥൻ കുടിയായിരുന്നു ബലരാമൻ. അദ്ദേഹം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നായേനേ...

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് കടലിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>n8gmjbacxjue8n8ump9c6t9tyzed0je</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652460</id>
      <parentid>4652459</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T08:44:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10916" sha1="oqrfqtyuje9o1kc7ia2ej1bqr6d1kq7" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി. കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
കോപിഷ്ടനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗാനദിയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പുചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തിരുന്നു എങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനന്റെ ഗുരുനാഥൻ കുടിയായിരുന്നു ബലരാമൻ. അദ്ദേഹം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നായേനേ...

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് കടലിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>oqrfqtyuje9o1kc7ia2ej1bqr6d1kq7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652461</id>
      <parentid>4652460</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T08:51:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10773" sha1="kyguktop7n44qorwoip78pyn1b1kcck" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി. കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
കോപിഷ്ടനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗാനദിയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പുചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ  അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് കടലിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>kyguktop7n44qorwoip78pyn1b1kcck</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652462</id>
      <parentid>4652461</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T08:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10791" sha1="f4eqxymytz32y82vq3ip77cp861eiqb" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി. കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
കോപിഷ്ടനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗാനദിയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പുചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ  അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>f4eqxymytz32y82vq3ip77cp861eiqb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652463</id>
      <parentid>4652462</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10754" sha1="4q39x8g4e5019726hckpot2hblj192s" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി. കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
കോപിഷ്ടനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗാനദിയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പുചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ  അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>4q39x8g4e5019726hckpot2hblj192s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652464</id>
      <parentid>4652463</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:06:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10752" sha1="0922clen2m3smjov5xvv23ynwcybzfi" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി. കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
കോപിഷ്ടനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗാനദിയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പുചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>0922clen2m3smjov5xvv23ynwcybzfi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652465</id>
      <parentid>4652464</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10752" sha1="s0bhh834omntyeac59cpqkb53tci998" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി. കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
കോപിഷ്ടനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗാനദിയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പുചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>s0bhh834omntyeac59cpqkb53tci998</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652478</id>
      <parentid>4652465</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10751" sha1="csywo3dzdppaw7kgcjg5vn9li1mr35v" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
കോപിഷ്ടനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗാനദിയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പുചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>csywo3dzdppaw7kgcjg5vn9li1mr35v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652479</id>
      <parentid>4652478</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10751" sha1="8das45frduq5hwvyhjwrx673wk68yki" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
ക്രുദ്ധനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗാനദിയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പുചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>8das45frduq5hwvyhjwrx673wk68yki</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652480</id>
      <parentid>4652479</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10740" sha1="2rry9pg7qwremrxer1r91fg4ewj7xi6" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
ക്രുദ്ധനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പ് ചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>2rry9pg7qwremrxer1r91fg4ewj7xi6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652481</id>
      <parentid>4652480</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:50:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10719" sha1="f2ieea9gxbrpixy1xoroyyy80cz6wm0" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
ക്രുദ്ധനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പ് ചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>f2ieea9gxbrpixy1xoroyyy80cz6wm0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652483</id>
      <parentid>4652481</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:52:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10740" sha1="2rry9pg7qwremrxer1r91fg4ewj7xi6" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
ക്രുദ്ധനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പ് ചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>2rry9pg7qwremrxer1r91fg4ewj7xi6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652484</id>
      <parentid>4652483</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10742" sha1="jhalvnypp610io4rxa0xrs6rozx925t" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ വെളുത്തതും ശ്രീകൃഷ്ണൻ കറുത്തതും ആയിരുന്നത്രെ.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
 
രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.
കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
ക്രുദ്ധനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പ് ചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>jhalvnypp610io4rxa0xrs6rozx925t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652487</id>
      <parentid>4652484</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10840" sha1="mdrt1o2g4tqaboghqk6urpg2nhhgh55" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമൻ്റെ ദേഹത്തിന് നല്ല വെളുത്ത നിറമായിരുന്നെങ്കിൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ കാർമേഘവർണ്ണനായിരുന്നു.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
 
രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.
കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
ക്രുദ്ധനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പ് ചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>mdrt1o2g4tqaboghqk6urpg2nhhgh55</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652489</id>
      <parentid>4652487</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10812" sha1="hwqd263qtyowud81tzrzgquyt6t23qr" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമന് നല്ല വെളുത്ത നിറമായിരുന്നുവെങ്കിൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ കാർമേഘവർണ്ണനായിരുന്നു.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
 
രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.
കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
ക്രുദ്ധനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പ് ചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>hwqd263qtyowud81tzrzgquyt6t23qr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652496</id>
      <parentid>4652489</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12449" sha1="6uyopidfv6hwq810uxfskw92i219xil" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമന് നല്ല വെളുത്ത നിറമായിരുന്നുവെങ്കിൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ കാർമേഘവർണ്ണനായിരുന്നു.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
 
ബലരാമന് ഒരു വയസ്സുള്ളപ്പോഴാണ് ശ്രീകൃഷണൻ അമ്പാടിയിൽ എത്തുന്നത്. മെത്തയിൽ കിടന്ന് കാൽവിരൽ കുടഞ്ഞ് കൃഷ്ണൻ ചിരിക്കുമ്പോൾ ബലരാമൻ തൻ്റെ കുഞ്ഞു കൈകൾ കൊണ്ട് അനുജനെ തൊടാൻ ശ്രമിക്കുമായിരുന്നു. അമ്പാടിയിലെ  കൃഷ്‌ണൻ്റെ എല്ലാ കുസൃതികൾക്കും കൂട്ട് ബലരാമനായിരുന്നു. 

തങ്ങളെ വധിക്കാൻ കംസൻ അയച്ച അസുരന്മാരെയെല്ലാം രാമകൃഷ്‌ണന്മാർ വകവരുത്തി. വൈകാതെ കംസനെയും കൊന്ന് തങ്ങളുടെ മാതാപിതാക്കളെ തടവിൽ നിന്നും മോചിപ്പിച്ചു. കംസൻ്റെ ഭാര്യാപിതാവും മഗധയിലെ രാജാവുമായ ജരാസന്ധൻ പതിനേഴ് തവണ മഥുരയെ ആക്രമിച്ചു. ബലരാമൻ ജരാസന്ധനെ പിടിച്ച് ചങ്ങലയിൽ ബന്ധിച്ചെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ്റെ നിർദേശപ്രകാരം പിന്നീട് വെറുതെ വിടുകയായിരുന്നു.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.
കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
ക്രുദ്ധനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പ് ചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>6uyopidfv6hwq810uxfskw92i219xil</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652498</id>
      <parentid>4652496</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:05:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12450" sha1="gffxsk5shzj2b2u7gstbph8qugczh38" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമന് നല്ല വെളുത്ത നിറമായിരുന്നുവെങ്കിൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ കാർമേഘവർണ്ണനായിരുന്നു.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
 
ബലരാമന് ഒരു വയസ്സുള്ളപ്പോഴാണ് ശ്രീകൃഷണൻ അമ്പാടിയിൽ എത്തുന്നത്. മെത്തയിൽ കിടന്ന് കാൽവിരൽ കുടഞ്ഞ് കൃഷ്ണൻ ചിരിക്കുമ്പോൾ ബലരാമൻ തൻ്റെ കുഞ്ഞു കൈകൾ കൊണ്ട് അനുജനെ തൊടാൻ ശ്രമിക്കുമായിരുന്നു. അമ്പാടിയിലെ  കൃഷ്‌ണൻ്റെ എല്ലാ കുസൃതികൾക്കും കൂട്ട് ബലരാമനായിരുന്നു. 

തങ്ങളെ വധിക്കാൻ കംസൻ അയച്ച അസുരന്മാരെയെല്ലാം രാമകൃഷ്‌ണന്മാർ വകവരുത്തി. വൈകാതെ കംസനെയും കൊന്ന് തങ്ങളുടെ മാതാപിതാക്കളെ തടവിൽ നിന്നും മോചിപ്പിച്ചു. കംസൻ്റെ ഭാര്യാപിതാവും മഗധയിലെ രാജാവുമായ ജരാസന്ധൻ പതിനേഴ് തവണ മഥുരയെ ആക്രമിച്ചു. ബലരാമൻ ജരാസന്ധനെ പിടിച്ച് ചങ്ങലയിൽ ബന്ധിച്ചെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ്റെ നിർദേശ പ്രകാരം പിന്നീട് വെറുതെ വിടുകയായിരുന്നു.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.
കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
ക്രുദ്ധനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പ് ചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>gffxsk5shzj2b2u7gstbph8qugczh38</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652500</id>
      <parentid>4652498</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12474" sha1="okeyv7pevx33zye0dk75i9evfldwf0v" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമന് നല്ല വെളുത്ത നിറമായിരുന്നുവെങ്കിൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ കാർമേഘവർണ്ണനായിരുന്നു.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
 
ബലരാമന് രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോഴാണ് ശ്രീകൃഷ്ണൻ അമ്പാടിയിലേക്ക് എത്തുന്നത്. മെത്തയിൽ കിടന്ന് കാൽവിരൽ കുടഞ്ഞ് കൃഷ്ണൻ ചിരിക്കുമ്പോൾ ബലരാമൻ തൻ്റെ കുഞ്ഞു കൈകൾ കൊണ്ട് അനുജനെ തൊടാൻ ശ്രമിക്കുമായിരുന്നു. അമ്പാടിയിലെ  കൃഷ്‌ണൻ്റെ എല്ലാ കുസൃതികൾക്കും കൂട്ട് ബലരാമനായിരുന്നു. 

തങ്ങളെ വധിക്കാൻ കംസൻ അയച്ച അസുരന്മാരെയെല്ലാം രാമകൃഷ്‌ണന്മാർ വകവരുത്തി. വൈകാതെ കംസനെയും കൊന്ന് തങ്ങളുടെ മാതാപിതാക്കളെ തടവിൽ നിന്നും മോചിപ്പിച്ചു. കംസൻ്റെ ഭാര്യാപിതാവും മഗധയിലെ രാജാവുമായ ജരാസന്ധൻ പതിനേഴ് തവണ മഥുരയെ ആക്രമിച്ചു. ബലരാമൻ ജരാസന്ധനെ പിടിച്ച് ചങ്ങലയിൽ ബന്ധിച്ചെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ്റെ നിർദേശ പ്രകാരം പിന്നീട് വെറുതെ വിടുകയായിരുന്നു.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.
കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
ക്രുദ്ധനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പ് ചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>okeyv7pevx33zye0dk75i9evfldwf0v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652505</id>
      <parentid>4652500</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:15:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12478" sha1="56788wggo517i4z80rfp57b2kk1h0fb" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമന് നല്ല വെളുത്ത നിറമായിരുന്നുവെങ്കിൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ കാർമേഘവർണ്ണനായിരുന്നു.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
 
ബലരാമന് രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോഴാണ് ശ്രീകൃഷ്ണൻ അമ്പാടിയിലേക്ക് എത്തുന്നത്. മെത്തയിൽ കിടന്ന് കാൽവിരൽ കുടഞ്ഞ് കൃഷ്ണൻ ചിരിക്കുമ്പോൾ ബലരാമൻ തൻ്റെ കുഞ്ഞു കൈകൾ കൊണ്ട് അനുജനെ തൊടാൻ ശ്രമിക്കുമായിരുന്നു. അമ്പാടിയിലെ  കൃഷ്‌ണൻ്റെ എല്ലാ കുസൃതികൾക്കും കൂട്ട് ബലരാമനായിരുന്നു. 

തങ്ങളെ വധിക്കാൻ കംസൻ അയച്ച അസുരന്മാരെയെല്ലാം രാമകൃഷ്‌ണന്മാർ വകവരുത്തി. വൈകാതെ കംസനെയും കൊന്ന് തങ്ങളുടെ മാതാപിതാക്കളെ തടവിൽ നിന്നും മോചിപ്പിച്ചു. കംസൻ്റെ ഭാര്യാപിതാവും മഗധയിലെ രാജാവുമായ [[ജരാസന്ധൻ]] പതിനേഴ് തവണ മഥുരയെ ആക്രമിച്ചു. ബലരാമൻ ജരാസന്ധനെ പിടിച്ച് ചങ്ങലയിൽ ബന്ധിച്ചെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ്റെ നിർദേശ പ്രകാരം പിന്നീട് വെറുതെ വിടുകയായിരുന്നു.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.
കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
ക്രുദ്ധനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പ് ചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>56788wggo517i4z80rfp57b2kk1h0fb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652512</id>
      <parentid>4652505</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:27:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12503" sha1="rixffoipzv39wtjc5hwi59yk4furmvr" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമന് നല്ല വെളുത്ത നിറമായിരുന്നുവെങ്കിൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ കാർമേഘവർണ്ണനായിരുന്നു.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
 
ബലരാമന് രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോഴാണ് ശ്രീകൃഷ്ണൻ അമ്പാടിയിലേക്ക് എത്തുന്നത്. മെത്തയിൽ കിടന്ന് കാൽവിരൽ കുടഞ്ഞ് കൃഷ്ണൻ ചിരിക്കുമ്പോൾ ബലരാമൻ തൻ്റെ കുഞ്ഞു കൈകൾ കൊണ്ട് അനുജനെ തൊടാൻ ശ്രമിക്കുമായിരുന്നു. അമ്പാടിയിലെ  കൃഷ്‌ണൻ്റെ എല്ലാ കുസൃതികൾക്കും കൂട്ട് ബലരാമനായിരുന്നു. 

തങ്ങളെ വധിക്കാൻ കംസൻ അയച്ച അസുരന്മാരെയെല്ലാം രാമകൃഷ്‌ണന്മാർ വകവരുത്തി. വൈകാതെ മാതുലനായ കംസനെയും കൊന്ന് തടവിൽ നിന്നും തങ്ങളുടെ മാതാപിതാക്കളെ മോചിപ്പിച്ചു. കംസൻ്റെ ഭാര്യാപിതാവും മഗധയിലെ രാജാവുമായ [[ജരാസന്ധൻ]] പതിനേഴ് തവണ മഥുരയെ ആക്രമിച്ചു. ബലരാമൻ ജരാസന്ധനെ പിടിച്ച് ചങ്ങലയിൽ ബന്ധിച്ചെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ്റെ നിർദേശ പ്രകാരം പിന്നീട് വെറുതെ വിടുകയായിരുന്നു.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.
കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
ക്രുദ്ധനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പ് ചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>rixffoipzv39wtjc5hwi59yk4furmvr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652516</id>
      <parentid>4652512</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:34:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12689" sha1="n085wfohu5rdpopq0husn8spt46zpnf" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]]

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമന് നല്ല വെളുത്ത നിറമായിരുന്നുവെങ്കിൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ കാർമേഘവർണ്ണനായിരുന്നു.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
 
ബലരാമന് രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോഴാണ് ശ്രീകൃഷ്ണൻ അമ്പാടിയിലേക്ക് എത്തുന്നത്. മെത്തയിൽ കിടന്ന് കാൽവിരൽ കുടഞ്ഞ് കൃഷ്ണൻ ചിരിക്കുമ്പോൾ ബലരാമൻ തൻ്റെ കുഞ്ഞു കൈകൾ കൊണ്ട് അനുജനെ തൊടാൻ ശ്രമിക്കുമായിരുന്നു. അമ്പാടിയിലെ  കൃഷ്‌ണൻ്റെ എല്ലാ കുസൃതികൾക്കും കൂട്ട് ബലരാമനായിരുന്നു. 

തങ്ങളെ വധിക്കാൻ കംസൻ അയച്ച അസുരന്മാരെയെല്ലാം രാമകൃഷ്‌ണന്മാർ വകവരുത്തി. മാതുലൻ്റെ ധനുർയാഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി മഥുരയിൽ എത്തിയ ഇരുവരും മല്ലയുദ്ധത്തിൽ കംസനെ വധിച്ച് തങ്ങളുടെ മാതാപിതാക്കളെ തടവറയിൽ നിന്നും  മോചിപ്പിക്കുന്നു. കംസൻ്റെ ഭാര്യാപിതാവും മഗധയിലെ രാജാവുമായ [[ജരാസന്ധൻ]] പതിനേഴ് തവണ മഥുരയെ ആക്രമിച്ചു. ബലരാമൻ ജരാസന്ധനെ പിടിച്ച് ചങ്ങലയിൽ ബന്ധിച്ചെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ്റെ നിർദേശ പ്രകാരം പിന്നീട് വെറുതെ വിടുകയായിരുന്നു.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.
കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
ക്രുദ്ധനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പ് ചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>n085wfohu5rdpopq0husn8spt46zpnf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652519</id>
      <parentid>4652516</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:36:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12690" sha1="7ait93hx5ygpilgwfch8hhqwkr74uvm" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]] 

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമന് നല്ല വെളുത്ത നിറമായിരുന്നുവെങ്കിൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ കാർമേഘവർണ്ണനായിരുന്നു.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
 
ബലരാമന് രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോഴാണ് ശ്രീകൃഷ്ണൻ അമ്പാടിയിലേക്ക് എത്തുന്നത്. മെത്തയിൽ കിടന്ന് കാൽവിരൽ കുടഞ്ഞ് കൃഷ്ണൻ ചിരിക്കുമ്പോൾ ബലരാമൻ തൻ്റെ കുഞ്ഞു കൈകൾ കൊണ്ട് അനുജനെ തൊടാൻ ശ്രമിക്കുമായിരുന്നു. അമ്പാടിയിലെ  കൃഷ്‌ണൻ്റെ എല്ലാ കുസൃതികൾക്കും കൂട്ട് ബലരാമനായിരുന്നു. 

തങ്ങളെ വധിക്കാൻ കംസൻ അയച്ച അസുരന്മാരെയെല്ലാം രാമകൃഷ്‌ണന്മാർ വകവരുത്തി. മാതുലൻ്റെ ധനുർയാഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി മഥുരയിൽ എത്തിയ ഇരുവരും മല്ലയുദ്ധത്തിൽ കംസനെ വധിച്ച് തങ്ങളുടെ മാതാപിതാക്കളെ തടവറയിൽ നിന്നും  മോചിപ്പിക്കുന്നു. കംസൻ്റെ ഭാര്യാപിതാവും മഗധയിലെ രാജാവുമായ [[ജരാസന്ധൻ]] പതിനേഴ് തവണ മഥുരയെ ആക്രമിച്ചു. ബലരാമൻ ജരാസന്ധനെ പിടിച്ച് ചങ്ങലയിൽ ബന്ധിച്ചെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ്റെ നിർദേശ പ്രകാരം പിന്നീട് വെറുതെ വിടുകയായിരുന്നു.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.
കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
ക്രുദ്ധനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പ് ചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>7ait93hx5ygpilgwfch8hhqwkr74uvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652523</id>
      <parentid>4652519</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12694" sha1="jubfq5ep2ygom9ymaxuwlwwn7b9988p" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balarama}} 
{{Infobox deity
| type         = hindu
| image = File:Balarama, elder brother Krishna with Hala 1830 CE.jpg
| caption = Balarama, elder brother of Krishna with Hala 1830
| Devanagari = बलराम
| deity_of = God of Agriculture, Strength 
| Sanskrit_transliteration = Balarāma
| consort = [[Revati]]
| parents = [[Vasudeva]] (father) [[Devaki]] (conceived) &lt;br&gt; [[Rohini Devi|Rohini]] (birth)
| weapon = [[Plough]], [[Gada (mace)|Gada]]|siblings=[[Krishna]] and [[Subhadra]]}}

{{Vaishnavism}}
[[പ്രമാണം:Balarama Mural.jpg|right|thumb|200px|17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century mural of Balarama from a wall hanging in South Indian temple.]] 

[[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ അവതാരമാണ്‌ '''ബലരാമൻ'''&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; .  [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെയും]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെയും]] അംശം ബലരാമനിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു . എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിലെ [[ലക്ഷ്മണൻ]] [[അനന്തൻ|അനന്തന്റെ]] പൂർണമായ അംശമാണ്. അതിയായ ബലത്തോട്‌ കൂടിയവനാകയാൽ ബലഭദ്രൻ എന്നും 
സർവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തോട്  കൂടിയവനാകയാൽ രാമൻ എന്നും അവന് പേരുണ്ടായി. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങളും ചേർന്ന് അവൻ പിന്നീട് ബലരാമൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

വിഷ്ണുവിൻ്റെ ശ്രീരാമാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ ആദിശേഷൻ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായി ബലരാമൻ എന്ന നാമധേയത്തിലും അവതരിച്ചു. ബലരാമന് നല്ല വെളുത്ത നിറമായിരുന്നുവെങ്കിൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ കാർമേഘവർണ്ണനായിരുന്നു.

ദേവകിയുടെ ആറ്‌ ശിശുക്കളെയും കംസൻ കൊന്നുകളഞ്ഞു. ദേവകി ഏഴാമതും ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭത്തെ യോഗമായാദേവി
വസുദേവരുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ രോഹിണിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റി. ദേവകിയുടെ ഗർഭം അലസിപ്പോയതായി വാർത്തയും പരന്നു. രോഹിണി പ്രസവിച്ച ആ ശിശുവാണ്‌ ബലരാമൻ. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി രോഹിണിയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിച്ചതിനാലാണ് ആ കുഞ്ഞിന്
സംഘർഷണൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.

മേടമാസത്തിലെ കറുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞു വരുന്ന വൈശാഖമാസ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായി ബലരാമൻ അവതരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |title=Akshaya Tritiya Mythology |access-date=2017-04-26 |archive-date=2017-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504051352/http://www.manoramaonline.com/astrology/indepth/akshaya-thritiya/balarama-smruthi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
 
ബലരാമന് രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോഴാണ് ശ്രീകൃഷ്ണൻ അമ്പാടിയിലേക്ക് എത്തുന്നത്. മെത്തയിൽ കിടന്ന് കാൽവിരൽ കുടഞ്ഞ് കൃഷ്ണൻ ചിരിക്കുമ്പോൾ ബലരാമൻ തൻ്റെ കുഞ്ഞു കൈകൾ കൊണ്ട് അനുജനെ തൊടാൻ ശ്രമിക്കുമായിരുന്നു. അമ്പാടിയിലെ  കൃഷ്‌ണൻ്റെ എല്ലാ കുസൃതികൾക്കും കൂട്ട് ബലരാമനായിരുന്നു. 

തങ്ങളെ വധിക്കാൻ കംസൻ അയച്ച അസുരന്മാരെയെല്ലാം രാമകൃഷ്‌ണന്മാർ വകവരുത്തി. മാതുലൻ്റെ ധനുർയാഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി [[മഥുര]]യിൽ എത്തിയ ഇരുവരും മല്ലയുദ്ധത്തിൽ കംസനെ വധിച്ച് തങ്ങളുടെ മാതാപിതാക്കളെ തടവറയിൽ നിന്നും  മോചിപ്പിക്കുന്നു. കംസൻ്റെ ഭാര്യാപിതാവും മഗധയിലെ രാജാവുമായ [[ജരാസന്ധൻ]] പതിനേഴ് തവണ മഥുരയെ ആക്രമിച്ചു. ബലരാമൻ ജരാസന്ധനെ പിടിച്ച് ചങ്ങലയിൽ ബന്ധിച്ചെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ്റെ നിർദേശ പ്രകാരം പിന്നീട് വെറുതെ വിടുകയായിരുന്നു.

രേവതിയാണ് ബലഭദ്രൻ്റെ പത്നി.
കാർഷിക  വൃത്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയ ബലരാമൻ്റെ ആയുധം കലപ്പയായിരുന്നു. ഗദായുദ്ധത്തിലും ഇദ്ദേഹം നിപുണനായിരുന്നു. 

കൃഷിയുടെ സൗകര്യത്തിനായി കാളിന്ദിയെ കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുത് ഗതി മാറ്റിയതായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ പാടത്ത് പണിയെടുത്ത് അന്തിയാവുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് തെങ്ങിൻ കള്ള് കുടിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

ബലരാമൻ്റെ അസാമാന്യമായ ഗദായുദ്ധ പാടവം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഹസ്തിനപുരത്തെ
രാജകുമാരന്മാരായ ദുര്യോധനനും ഭീമനും
ദ്വാരകയിലെത്തി അവൻ്റെ ശിഷ്യരായി. ദുര്യോധൻ്റെ കഠിനാധ്വാനവും ഗദ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ അച്ചടക്കവും ബലരാമനെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
 
ബലരാമൻ തൻ്റെ സഹോദരിയെ ദുര്യോധനന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ്റെ സഹായത്തോടെ അർജുനൻ സുഭദ്രയെ ദ്വാരകയിൽ നിന്നും കടത്തികൊണ്ട് പോയി. ഇതറിഞ്ഞ ബലരാമൻ അർജുനനെ വധിയ്ക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇടപ്പെട്ട് അർജുനൻ്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ചും
അവർ തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും അറിയിച്ചപ്പോൾ ബലരാമൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഒരിക്കൽ ശ്രീകൃഷ്‌ണപുത്രനായ സാംബനെ കൗരവർ തടവിലാക്കി. ഇതറിഞ്ഞ് കോപിച്ച  ബലരാമൻ ഹസ്തിനപുരിയിൽ ചെന്ന് സാംബനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ കൗരവർ അവനെ അപമാനിച്ചു.
ക്രുദ്ധനായ ബലരാമൻ കലപ്പ നിലത്ത് കുത്തി ഹസ്തിനപുരത്തെ മുഴുവനായി ഗംഗയിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്താൻ തുടങ്ങി. ഭയന്നുപോയ കൗരവർ ബലരാമൻ്റെ കാലിൽ വീണ് മാപ്പ് ചോദിച്ചു.

മഹാഭാരതയുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ
ബലരാമൻ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലായി. തൻ്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ പാണ്ഡവ പക്ഷത്തായിരുന്നു. തൻ്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായ ദുര്യോധനനാകട്ടെ കൗരവപക്ഷത്തും. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭാഗമാകാൻ മനസ്സ് വരാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ബലരാമൻ  തീത്ഥാടനത്തിന് പോകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ ദുര്യോധനനെ അധർമ്മത്തിലൂടെ വധിക്കാൻ ബലരാമൻ അനുവദിക്കില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം മറ്റൊന്നാകുമായിരുന്നു.

ഗാന്ധാരിയുടെ ശാപത്താൽ യാദവകുലം തമ്മിൽ തല്ലിമരിച്ചു. ഇതുകണ്ട്‌ മനംനൊന്ത 
ബലരാമൻ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ ധ്യാനിച്ചിരുന്നു. അല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നും ഒരു വെളുത്ത സർപ്പം പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ ആദിശേഷൻ തൻ്റെ മനുഷ്യരൂപം വെടിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിലേക്ക്  മടങ്ങുകയായിരുന്നു. സമുദ്രദേവനും മറ്റ് നാഗരാജക്കന്മാരും വന്ന് ആദിശേഷനെ സ്വീകരിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ആനയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ കൃഷ്‌ണനും തൻ്റെ അവതാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
*ബലരാമൻ[http://www.janmabhumidaily.com/jnb/%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Hindu-myth-stub|Balarama}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{VishnuAvatars}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദശാവതാരം]]</text>
      <sha1>jubfq5ep2ygom9ymaxuwlwwn7b9988p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31461</id>
    <revision>
      <id>4652285</id>
      <parentid>4589923</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24379" sha1="80ku35bg4rhj5t851pavrtch6g29ami" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | title=Motto of CUSAT | accessdate=20 December 2012 | archive-date=2013-01-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130121050458/http://cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;'''
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.cusat.ac.in/about#vision| title=Vision and Mission | access-date=7 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cusat.ac.in/about|title=The University: About CUSAT|access-date=26 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619092942/https://www.cusat.ac.in/about|archive-date=19 June 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>80ku35bg4rhj5t851pavrtch6g29ami</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652286</id>
      <parentid>4652285</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:23:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* കാമ്പസുകൾ */</comment>
      <origin>4652286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24392" sha1="1apocc39stmm285s9osuigdw7atv0ma" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | title=Motto of CUSAT | accessdate=20 December 2012 | archive-date=2013-01-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130121050458/http://cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;'''
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.cusat.ac.in/about#vision| title=Vision and Mission | access-date=7 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cusat.ac.in/about|title=The University: About CUSAT|access-date=26 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619092942/https://www.cusat.ac.in/about|archive-date=19 June 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>1apocc39stmm285s9osuigdw7atv0ma</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652292</id>
      <parentid>4652286</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് */</comment>
      <origin>4652292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30352" sha1="nonm2k97zafyqmc4w81t9omgwtllxar" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | title=Motto of CUSAT | accessdate=20 December 2012 | archive-date=2013-01-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130121050458/http://cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;'''
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.cusat.ac.in/about#vision| title=Vision and Mission | access-date=7 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cusat.ac.in/about|title=The University: About CUSAT|access-date=26 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619092942/https://www.cusat.ac.in/about|archive-date=19 June 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== ഫാക്കൽറ്റികൾ ==
കുസാറ്റിനെ ഒമ്പത് ഫാക്കൽറ്റികളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sign Board In University showing different trades.jpg|thumb|right|വിവിധ വകുപ്പുകൾ കാണിക്കുന്ന സർവകലാശാലയിലെ സൈൻബോർഡ്..]] 
* [[ശാസ്ത്രം]]
* [[സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* [[എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[പരിസ്ഥിതി പഠനങ്ങൾ]]
* [[മാനവികത]]
* [[നിയമം]]
* [[സമുദ്ര ശാസ്ത്രം]]
* [[വൈദ്യശാസ്ത്രം]] സാങ്കേതികവിദ്യ
* [[സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം]]
=== ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റി ===
==== ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ====

കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1963-ൽ പ്രൊഫ. കെ. വെങ്കടേശ്വർലു കേരള സർവകലാശാലയുടെ എറണാകുളം സെന്ററിനെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പായി സ്ഥാപിച്ചു. പരീക്ഷണാത്മകവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ അധ്യാപനത്തിനും ഗവേഷണത്തിനുമുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണിത്. നാനോ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, സെമികണ്ടക്ടർ ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെല്ലുകൾ, ഹോളോഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയലുകൾ, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ആസ്ട്രോബയോളജി, ക്വാണ്ടം ഒപ്റ്റിക്സ് എന്നിവ താൽപ്പര്യമുള്ള മേഖലകളാണ്. യുജിസി, എഐസിടിഇ, ഐയുസിഎഎ, ഡിഎസ്ടി, ഡിആർഡിഒ, സിഎസ്ഐആർ, ഐയുഎസി, ഡിഎഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നാമമാത്ര നിരക്കിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന വിപുലമായ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിനുണ്ട്.

എംഎസ്‌സി (ഫിസിക്സ്), എം.ഫിൽ. (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഐയുസിഎഎ റിസോഴ്‌സ് സെന്റർ, കുസാറ്റ്, എഡുമിത്ര ഇന്റലക്ച്വൽ സർവീസസ് എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Physics - scope and awareness for school students|url=http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104170924/http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2012-11-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Physics: Scope and Awareness|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-for-physics-students/article703979.ece|newspaper=The Hindu|date=6 February 2010}}&lt;/ref&gt; ഒരു ശാസ്ത്ര അവബോധ പരിപാടിയും &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ സ്‌പേസ് ഒളിമ്പ്യാഡും നടത്തുന്നു.

==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>nonm2k97zafyqmc4w81t9omgwtllxar</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652293</id>
      <parentid>4652292</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:40:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് */</comment>
      <origin>4652293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32780" sha1="dop9z8ayxz3mts97w0i9h0ug4er7t32" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | title=Motto of CUSAT | accessdate=20 December 2012 | archive-date=2013-01-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130121050458/http://cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;'''
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.cusat.ac.in/about#vision| title=Vision and Mission | access-date=7 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cusat.ac.in/about|title=The University: About CUSAT|access-date=26 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619092942/https://www.cusat.ac.in/about|archive-date=19 June 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== ഫാക്കൽറ്റികൾ ==
കുസാറ്റിനെ ഒമ്പത് ഫാക്കൽറ്റികളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sign Board In University showing different trades.jpg|thumb|right|വിവിധ വകുപ്പുകൾ കാണിക്കുന്ന സർവകലാശാലയിലെ സൈൻബോർഡ്..]] 
* [[ശാസ്ത്രം]]
* [[സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* [[എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[പരിസ്ഥിതി പഠനങ്ങൾ]]
* [[മാനവികത]]
* [[നിയമം]]
* [[സമുദ്ര ശാസ്ത്രം]]
* [[വൈദ്യശാസ്ത്രം]] സാങ്കേതികവിദ്യ
* [[സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം]]
=== ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റി ===
==== ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ====

കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1963-ൽ പ്രൊഫ. കെ. വെങ്കടേശ്വർലു കേരള സർവകലാശാലയുടെ എറണാകുളം സെന്ററിനെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പായി സ്ഥാപിച്ചു. പരീക്ഷണാത്മകവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ അധ്യാപനത്തിനും ഗവേഷണത്തിനുമുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണിത്. നാനോ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, സെമികണ്ടക്ടർ ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെല്ലുകൾ, ഹോളോഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയലുകൾ, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ആസ്ട്രോബയോളജി, ക്വാണ്ടം ഒപ്റ്റിക്സ് എന്നിവ താൽപ്പര്യമുള്ള മേഖലകളാണ്. യുജിസി, എഐസിടിഇ, ഐയുസിഎഎ, ഡിഎസ്ടി, ഡിആർഡിഒ, സിഎസ്ഐആർ, ഐയുഎസി, ഡിഎഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നാമമാത്ര നിരക്കിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന വിപുലമായ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിനുണ്ട്.

എംഎസ്‌സി (ഫിസിക്സ്), എം.ഫിൽ. (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഐയുസിഎഎ റിസോഴ്‌സ് സെന്റർ, കുസാറ്റ്, എഡുമിത്ര ഇന്റലക്ച്വൽ സർവീസസ് എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Physics - scope and awareness for school students|url=http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104170924/http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2012-11-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Physics: Scope and Awareness|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-for-physics-students/article703979.ece|newspaper=The Hindu|date=6 February 2010}}&lt;/ref&gt; ഒരു ശാസ്ത്ര അവബോധ പരിപാടിയും &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ സ്‌പേസ് ഒളിമ്പ്യാഡും നടത്തുന്നു.
===സാങ്കേതിക വിഭാഗം===
===ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ്====
1975-ൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. മൈക്രോവേവ് ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സറുകൾ]], [[അണ്ടർവാട്ടർ അക്കോസ്റ്റിക്സ്]], സമുദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോവേവ്]] പ്രൊപ്പഗേഷൻ ആന്റിനകൾ, മൈക്രോവേവ് [[ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്]], [[പാറ്റേൺ റെക്കഗ്നിഷൻ]], സിഗ്നൽ പ്രോസസ്സിംഗിലും ഡിസ്പ്ലേ ഉപകരണങ്ങളിലും [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സർ]] ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. [[ഇന്ത്യ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | ഡിഎസ്ടി]], [[ഐഎസ്ആർഒ]], [[എഐസിടിഇ]], ഡിഒഇ, [[ഡിആർഡിഒ]], എംഒഡി, സംസ്ഥാന സർക്കാർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. [[ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജി | ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (നെതർലാൻഡ്സ്), പോളാരിസ് വൺ കോർപ്പറേഷൻ (മലേഷ്യ), [[കെന്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ), [[സറേ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ) എന്നിവയുമായി വകുപ്പിന് അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;DOE CUSAT&quot;&gt;{{cite news|url=http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| archive-date=13 May 2012| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>dop9z8ayxz3mts97w0i9h0ug4er7t32</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652298</id>
      <parentid>4652293</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ്= */</comment>
      <origin>4652298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34556" sha1="kao866ebbtl9nzjab8qwrewxbxdbl7x" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | title=Motto of CUSAT | accessdate=20 December 2012 | archive-date=2013-01-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130121050458/http://cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;'''
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.cusat.ac.in/about#vision| title=Vision and Mission | access-date=7 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cusat.ac.in/about|title=The University: About CUSAT|access-date=26 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619092942/https://www.cusat.ac.in/about|archive-date=19 June 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== ഫാക്കൽറ്റികൾ ==
കുസാറ്റിനെ ഒമ്പത് ഫാക്കൽറ്റികളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sign Board In University showing different trades.jpg|thumb|right|വിവിധ വകുപ്പുകൾ കാണിക്കുന്ന സർവകലാശാലയിലെ സൈൻബോർഡ്..]] 
* [[ശാസ്ത്രം]]
* [[സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* [[എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[പരിസ്ഥിതി പഠനങ്ങൾ]]
* [[മാനവികത]]
* [[നിയമം]]
* [[സമുദ്ര ശാസ്ത്രം]]
* [[വൈദ്യശാസ്ത്രം]] സാങ്കേതികവിദ്യ
* [[സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം]]
=== ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റി ===
==== ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ====

കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1963-ൽ പ്രൊഫ. കെ. വെങ്കടേശ്വർലു കേരള സർവകലാശാലയുടെ എറണാകുളം സെന്ററിനെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പായി സ്ഥാപിച്ചു. പരീക്ഷണാത്മകവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ അധ്യാപനത്തിനും ഗവേഷണത്തിനുമുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണിത്. നാനോ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, സെമികണ്ടക്ടർ ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെല്ലുകൾ, ഹോളോഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയലുകൾ, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ആസ്ട്രോബയോളജി, ക്വാണ്ടം ഒപ്റ്റിക്സ് എന്നിവ താൽപ്പര്യമുള്ള മേഖലകളാണ്. യുജിസി, എഐസിടിഇ, ഐയുസിഎഎ, ഡിഎസ്ടി, ഡിആർഡിഒ, സിഎസ്ഐആർ, ഐയുഎസി, ഡിഎഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നാമമാത്ര നിരക്കിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന വിപുലമായ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിനുണ്ട്.

എംഎസ്‌സി (ഫിസിക്സ്), എം.ഫിൽ. (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഐയുസിഎഎ റിസോഴ്‌സ് സെന്റർ, കുസാറ്റ്, എഡുമിത്ര ഇന്റലക്ച്വൽ സർവീസസ് എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Physics - scope and awareness for school students|url=http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104170924/http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2012-11-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Physics: Scope and Awareness|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-for-physics-students/article703979.ece|newspaper=The Hindu|date=6 February 2010}}&lt;/ref&gt; ഒരു ശാസ്ത്ര അവബോധ പരിപാടിയും &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ സ്‌പേസ് ഒളിമ്പ്യാഡും നടത്തുന്നു.
===സാങ്കേതിക വിഭാഗം===
====ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ്====
1975-ൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. മൈക്രോവേവ് ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സറുകൾ]], [[അണ്ടർവാട്ടർ അക്കോസ്റ്റിക്സ്]], സമുദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോവേവ്]] പ്രൊപ്പഗേഷൻ ആന്റിനകൾ, മൈക്രോവേവ് [[ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്]], [[പാറ്റേൺ റെക്കഗ്നിഷൻ]], സിഗ്നൽ പ്രോസസ്സിംഗിലും ഡിസ്പ്ലേ ഉപകരണങ്ങളിലും [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സർ]] ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. [[ഇന്ത്യ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | ഡിഎസ്ടി]], [[ഐഎസ്ആർഒ]], [[എഐസിടിഇ]], ഡിഒഇ, [[ഡിആർഡിഒ]], എംഒഡി, സംസ്ഥാന സർക്കാർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. [[ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജി | ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (നെതർലാൻഡ്സ്), പോളാരിസ് വൺ കോർപ്പറേഷൻ (മലേഷ്യ), [[കെന്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ), [[സറേ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ) എന്നിവയുമായി വകുപ്പിന് അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;DOE CUSAT&quot;&gt;{{cite news|url=http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| archive-date=13 May 2012| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

മൈക്രോവേവ് &amp; റഡാർ ഇലക്ട്രോണിക്സ്, ഡിജിറ്റൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് എന്നിവയിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെ എംഎസ്‌സി (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്), എംടെക് (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്) ബിരുദങ്ങളിലേക്കും പിഎച്ച്ഡിയിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് രണ്ട് ദേശീയ സിമ്പോസിയങ്ങൾ ദ്വിവത്സര പരിപാടികളായി നടത്തുന്നു: ആന്റിനകളും പ്രചാരണവും സംബന്ധിച്ച ദേശീയ സിമ്പോസിയം (APSYM), &lt;ref name=&quot;APSYM&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | title=APSYM-Antennas and propagation Symposium | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111103174648/http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | archive-date=3 November 2011 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഓഷ്യൻ ഇലക്ട്രോണിക്‌സിലെ സിമ്പോസിയം (SYMPOL).&lt;ref name=&quot;SYMPOL&quot;&gt;{{cite news |url=http://sympol.cusat.ac.in/index.html | title=SYMPOL – International Symposium on Ocean Electronics | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100103093538/http://sympol.cusat.ac.in/index.html | archive-date=3 January 2010 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>kao866ebbtl9nzjab8qwrewxbxdbl7x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652308</id>
      <parentid>4652298</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:58:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ് */</comment>
      <origin>4652308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39251" sha1="kn4a9qzqx14nek35tjnp4ssehhswwpi" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | title=Motto of CUSAT | accessdate=20 December 2012 | archive-date=2013-01-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130121050458/http://cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;'''
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.cusat.ac.in/about#vision| title=Vision and Mission | access-date=7 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cusat.ac.in/about|title=The University: About CUSAT|access-date=26 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619092942/https://www.cusat.ac.in/about|archive-date=19 June 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== ഫാക്കൽറ്റികൾ ==
കുസാറ്റിനെ ഒമ്പത് ഫാക്കൽറ്റികളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sign Board In University showing different trades.jpg|thumb|right|വിവിധ വകുപ്പുകൾ കാണിക്കുന്ന സർവകലാശാലയിലെ സൈൻബോർഡ്..]] 
* [[ശാസ്ത്രം]]
* [[സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* [[എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[പരിസ്ഥിതി പഠനങ്ങൾ]]
* [[മാനവികത]]
* [[നിയമം]]
* [[സമുദ്ര ശാസ്ത്രം]]
* [[വൈദ്യശാസ്ത്രം]] സാങ്കേതികവിദ്യ
* [[സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം]]
=== ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റി ===
==== ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ====

കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1963-ൽ പ്രൊഫ. കെ. വെങ്കടേശ്വർലു കേരള സർവകലാശാലയുടെ എറണാകുളം സെന്ററിനെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പായി സ്ഥാപിച്ചു. പരീക്ഷണാത്മകവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ അധ്യാപനത്തിനും ഗവേഷണത്തിനുമുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണിത്. നാനോ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, സെമികണ്ടക്ടർ ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെല്ലുകൾ, ഹോളോഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയലുകൾ, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ആസ്ട്രോബയോളജി, ക്വാണ്ടം ഒപ്റ്റിക്സ് എന്നിവ താൽപ്പര്യമുള്ള മേഖലകളാണ്. യുജിസി, എഐസിടിഇ, ഐയുസിഎഎ, ഡിഎസ്ടി, ഡിആർഡിഒ, സിഎസ്ഐആർ, ഐയുഎസി, ഡിഎഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നാമമാത്ര നിരക്കിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന വിപുലമായ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിനുണ്ട്.

എംഎസ്‌സി (ഫിസിക്സ്), എം.ഫിൽ. (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഐയുസിഎഎ റിസോഴ്‌സ് സെന്റർ, കുസാറ്റ്, എഡുമിത്ര ഇന്റലക്ച്വൽ സർവീസസ് എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Physics - scope and awareness for school students|url=http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104170924/http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2012-11-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Physics: Scope and Awareness|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-for-physics-students/article703979.ece|newspaper=The Hindu|date=6 February 2010}}&lt;/ref&gt; ഒരു ശാസ്ത്ര അവബോധ പരിപാടിയും &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ സ്‌പേസ് ഒളിമ്പ്യാഡും നടത്തുന്നു.
===സാങ്കേതിക വിഭാഗം===
====ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ്====
1975-ൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. മൈക്രോവേവ് ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സറുകൾ]], [[അണ്ടർവാട്ടർ അക്കോസ്റ്റിക്സ്]], സമുദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോവേവ്]] പ്രൊപ്പഗേഷൻ ആന്റിനകൾ, മൈക്രോവേവ് [[ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്]], [[പാറ്റേൺ റെക്കഗ്നിഷൻ]], സിഗ്നൽ പ്രോസസ്സിംഗിലും ഡിസ്പ്ലേ ഉപകരണങ്ങളിലും [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സർ]] ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. [[ഇന്ത്യ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | ഡിഎസ്ടി]], [[ഐഎസ്ആർഒ]], [[എഐസിടിഇ]], ഡിഒഇ, [[ഡിആർഡിഒ]], എംഒഡി, സംസ്ഥാന സർക്കാർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. [[ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജി | ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (നെതർലാൻഡ്സ്), പോളാരിസ് വൺ കോർപ്പറേഷൻ (മലേഷ്യ), [[കെന്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ), [[സറേ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ) എന്നിവയുമായി വകുപ്പിന് അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;DOE CUSAT&quot;&gt;{{cite news|url=http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| archive-date=13 May 2012| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

മൈക്രോവേവ് &amp; റഡാർ ഇലക്ട്രോണിക്സ്, ഡിജിറ്റൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് എന്നിവയിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെ എംഎസ്‌സി (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്), എംടെക് (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്) ബിരുദങ്ങളിലേക്കും പിഎച്ച്ഡിയിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് രണ്ട് ദേശീയ സിമ്പോസിയങ്ങൾ ദ്വിവത്സര പരിപാടികളായി നടത്തുന്നു: ആന്റിനകളും പ്രചാരണവും സംബന്ധിച്ച ദേശീയ സിമ്പോസിയം (APSYM), &lt;ref name=&quot;APSYM&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | title=APSYM-Antennas and propagation Symposium | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111103174648/http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | archive-date=3 November 2011 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഓഷ്യൻ ഇലക്ട്രോണിക്‌സിലെ സിമ്പോസിയം (SYMPOL).&lt;ref name=&quot;SYMPOL&quot;&gt;{{cite news |url=http://sympol.cusat.ac.in/index.html | title=SYMPOL – International Symposium on Ocean Electronics | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100103093538/http://sympol.cusat.ac.in/index.html | archive-date=3 January 2010 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=== ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് ===

യൂണിവേഴ്സിറ്റി സയൻസ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്ററിന്റെ (യുഎസ്ഐസി) ഒരു ശാഖയായി 1995-ൽ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. സർവകലാശാലയിലെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പുകൾക്കും ബാഹ്യ സംഘടനകൾക്കും ഡിസൈൻ, ഫാബ്രിക്കേഷൻ, ഗ്ലാസ് ബ്ലോയിംഗ്, കാർപ്പെന്ററി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സേവനങ്ങൾ ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു അക്കാദമിക് വകുപ്പ് എന്ന നിലയിൽ, ഡിഎസ്ടി, ഡിഎഇ, യുജിസി, എഐസിടിഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ, ട്വാസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ, അപ്ലൈഡ് ഫിസിക്സ് എന്നീ മേഖലകളിൽ ഇപ്പോൾ ഗവേഷണ പരിപാടികളുണ്ട്. അദ്ധ്യാപനം, ഗവേഷണം, കാലിബ്രേഷൻ, വ്യാവസായിക ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള പരീക്ഷണാത്മക സംവിധാനങ്ങളുടെ രൂപകൽപ്പനയ്ക്കും നിർമ്മാണത്തിനുമുള്ള കൺസൾട്ടൻസിയും ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/about-us/|title=Department Of Instrumentation, CUSAT}}&lt;/ref&gt; ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ നാല് വർഷത്തെ ബിടെക് (ബാച്ചിലേഴ്സ്) കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷനിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംഎസ്സി കോഴ്സും വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/courses/|date= 4 December 2019|title=Academic programs at Department of Instrumentation}}&lt;/ref&gt;

ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിലെ പ്രൊഫസറായ കെ എൻ മധുസൂദനനെ 2019 ഏപ്രിൽ 25-ന് ഗവർണർ പി സദാശിവം കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലറായി (വിസി) നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/25/k-n-madhusoodhanan-appointed-cusat-vc-1968709.html|date= 25 April 2019|title=K N Madhusoodhanan appointed Cusat VC}}&lt;/ref&gt;

=== പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് ===

1971-ൽ സ്ഥാപിതമായ പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് (പി.എസ്. &amp; ആർ.ടി.), പോളിമർ സയൻസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് മേഖലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ, ഗവേഷണ മേഖലകളിൽ ഒരു പയനിയറാണ്. റബ്ബർ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായി സഹകരിച്ച് 1972-ൽ ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു. ന്യൂഫിക് (എംഎച്ച്ഒ, നെതർലാൻഡ്‌സ്), ഫോക്‌സ്‌വാഗൺ ഫൗണ്ടേഷൻ (ജർമ്മനി), എംഎച്ച്ആർഡി, എഐസിടിഇ, ഡിആർഡിഒ, ഡിഎസ്ടി, യുജിസി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഇതിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>kn4a9qzqx14nek35tjnp4ssehhswwpi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652314</id>
      <parentid>4652308</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T18:18:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് */</comment>
      <origin>4652314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63337" sha1="7noe8smwub5sulqex9zu8yg3aw82jeq" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | title=Motto of CUSAT | accessdate=20 December 2012 | archive-date=2013-01-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130121050458/http://cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;'''
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.cusat.ac.in/about#vision| title=Vision and Mission | access-date=7 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cusat.ac.in/about|title=The University: About CUSAT|access-date=26 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619092942/https://www.cusat.ac.in/about|archive-date=19 June 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== ഫാക്കൽറ്റികൾ ==
കുസാറ്റിനെ ഒമ്പത് ഫാക്കൽറ്റികളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sign Board In University showing different trades.jpg|thumb|right|വിവിധ വകുപ്പുകൾ കാണിക്കുന്ന സർവകലാശാലയിലെ സൈൻബോർഡ്..]] 
* [[ശാസ്ത്രം]]
* [[സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* [[എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[പരിസ്ഥിതി പഠനങ്ങൾ]]
* [[മാനവികത]]
* [[നിയമം]]
* [[സമുദ്ര ശാസ്ത്രം]]
* [[വൈദ്യശാസ്ത്രം]] സാങ്കേതികവിദ്യ
* [[സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം]]
=== ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റി ===
==== ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ====

കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1963-ൽ പ്രൊഫ. കെ. വെങ്കടേശ്വർലു കേരള സർവകലാശാലയുടെ എറണാകുളം സെന്ററിനെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പായി സ്ഥാപിച്ചു. പരീക്ഷണാത്മകവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ അധ്യാപനത്തിനും ഗവേഷണത്തിനുമുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണിത്. നാനോ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, സെമികണ്ടക്ടർ ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെല്ലുകൾ, ഹോളോഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയലുകൾ, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ആസ്ട്രോബയോളജി, ക്വാണ്ടം ഒപ്റ്റിക്സ് എന്നിവ താൽപ്പര്യമുള്ള മേഖലകളാണ്. യുജിസി, എഐസിടിഇ, ഐയുസിഎഎ, ഡിഎസ്ടി, ഡിആർഡിഒ, സിഎസ്ഐആർ, ഐയുഎസി, ഡിഎഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നാമമാത്ര നിരക്കിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന വിപുലമായ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിനുണ്ട്.

എംഎസ്‌സി (ഫിസിക്സ്), എം.ഫിൽ. (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഐയുസിഎഎ റിസോഴ്‌സ് സെന്റർ, കുസാറ്റ്, എഡുമിത്ര ഇന്റലക്ച്വൽ സർവീസസ് എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Physics - scope and awareness for school students|url=http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104170924/http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2012-11-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Physics: Scope and Awareness|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-for-physics-students/article703979.ece|newspaper=The Hindu|date=6 February 2010}}&lt;/ref&gt; ഒരു ശാസ്ത്ര അവബോധ പരിപാടിയും &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ സ്‌പേസ് ഒളിമ്പ്യാഡും നടത്തുന്നു.
===സാങ്കേതിക വിഭാഗം===
====ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ്====
1975-ൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. മൈക്രോവേവ് ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സറുകൾ]], [[അണ്ടർവാട്ടർ അക്കോസ്റ്റിക്സ്]], സമുദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോവേവ്]] പ്രൊപ്പഗേഷൻ ആന്റിനകൾ, മൈക്രോവേവ് [[ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്]], [[പാറ്റേൺ റെക്കഗ്നിഷൻ]], സിഗ്നൽ പ്രോസസ്സിംഗിലും ഡിസ്പ്ലേ ഉപകരണങ്ങളിലും [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സർ]] ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. [[ഇന്ത്യ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | ഡിഎസ്ടി]], [[ഐഎസ്ആർഒ]], [[എഐസിടിഇ]], ഡിഒഇ, [[ഡിആർഡിഒ]], എംഒഡി, സംസ്ഥാന സർക്കാർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. [[ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജി | ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (നെതർലാൻഡ്സ്), പോളാരിസ് വൺ കോർപ്പറേഷൻ (മലേഷ്യ), [[കെന്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ), [[സറേ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ) എന്നിവയുമായി വകുപ്പിന് അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;DOE CUSAT&quot;&gt;{{cite news|url=http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| archive-date=13 May 2012| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

മൈക്രോവേവ് &amp; റഡാർ ഇലക്ട്രോണിക്സ്, ഡിജിറ്റൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് എന്നിവയിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെ എംഎസ്‌സി (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്), എംടെക് (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്) ബിരുദങ്ങളിലേക്കും പിഎച്ച്ഡിയിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് രണ്ട് ദേശീയ സിമ്പോസിയങ്ങൾ ദ്വിവത്സര പരിപാടികളായി നടത്തുന്നു: ആന്റിനകളും പ്രചാരണവും സംബന്ധിച്ച ദേശീയ സിമ്പോസിയം (APSYM), &lt;ref name=&quot;APSYM&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | title=APSYM-Antennas and propagation Symposium | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111103174648/http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | archive-date=3 November 2011 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഓഷ്യൻ ഇലക്ട്രോണിക്‌സിലെ സിമ്പോസിയം (SYMPOL).&lt;ref name=&quot;SYMPOL&quot;&gt;{{cite news |url=http://sympol.cusat.ac.in/index.html | title=SYMPOL – International Symposium on Ocean Electronics | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100103093538/http://sympol.cusat.ac.in/index.html | archive-date=3 January 2010 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=== ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് ===

യൂണിവേഴ്സിറ്റി സയൻസ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്ററിന്റെ (യുഎസ്ഐസി) ഒരു ശാഖയായി 1995-ൽ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. സർവകലാശാലയിലെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പുകൾക്കും ബാഹ്യ സംഘടനകൾക്കും ഡിസൈൻ, ഫാബ്രിക്കേഷൻ, ഗ്ലാസ് ബ്ലോയിംഗ്, കാർപ്പെന്ററി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സേവനങ്ങൾ ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു അക്കാദമിക് വകുപ്പ് എന്ന നിലയിൽ, ഡിഎസ്ടി, ഡിഎഇ, യുജിസി, എഐസിടിഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ, ട്വാസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ, അപ്ലൈഡ് ഫിസിക്സ് എന്നീ മേഖലകളിൽ ഇപ്പോൾ ഗവേഷണ പരിപാടികളുണ്ട്. അദ്ധ്യാപനം, ഗവേഷണം, കാലിബ്രേഷൻ, വ്യാവസായിക ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള പരീക്ഷണാത്മക സംവിധാനങ്ങളുടെ രൂപകൽപ്പനയ്ക്കും നിർമ്മാണത്തിനുമുള്ള കൺസൾട്ടൻസിയും ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/about-us/|title=Department Of Instrumentation, CUSAT}}&lt;/ref&gt; ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ നാല് വർഷത്തെ ബിടെക് (ബാച്ചിലേഴ്സ്) കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷനിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംഎസ്സി കോഴ്സും വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/courses/|date= 4 December 2019|title=Academic programs at Department of Instrumentation}}&lt;/ref&gt;

ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിലെ പ്രൊഫസറായ കെ എൻ മധുസൂദനനെ 2019 ഏപ്രിൽ 25-ന് ഗവർണർ പി സദാശിവം കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലറായി (വിസി) നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/25/k-n-madhusoodhanan-appointed-cusat-vc-1968709.html|date= 25 April 2019|title=K N Madhusoodhanan appointed Cusat VC}}&lt;/ref&gt;

=== പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് ===

1971-ൽ സ്ഥാപിതമായ പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് (പി.എസ്. &amp; ആർ.ടി.), പോളിമർ സയൻസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് മേഖലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ, ഗവേഷണ മേഖലകളിൽ ഒരു പയനിയറാണ്. റബ്ബർ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായി സഹകരിച്ച് 1972-ൽ ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു. ന്യൂഫിക് (എംഎച്ച്ഒ, നെതർലാൻഡ്‌സ്), ഫോക്‌സ്‌വാഗൺ ഫൗണ്ടേഷൻ (ജർമ്മനി), എംഎച്ച്ആർഡി, എഐസിടിഇ, ഡിആർഡിഒ, ഡിഎസ്ടി, യുജിസി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഇതിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

=== കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് ===
1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് നാവിക വാസ്തുവിദ്യയിലും കപ്പൽ നിർമ്മാണത്തിലുംഇന്ത്യയിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.  ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം 1975-ൽ ആരംഭിച്ചു. ജർമ്മനിയിലെ റോസ്റ്റോക്ക് സർവകലാശാലയുമായി സഹകരിച്ചാണ് നേവൽ ആർക്കിടെക്ചർ പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നത്, കൂടാതെ അതിലെ ബിരുദധാരികൾക്ക് കപ്പൽ നിർമ്മാണ വ്യവസായം, കപ്പൽ വർഗ്ഗീകരണ സൊസൈറ്റികൾ, ഗവേഷണ വികസന സംഘടനകൾ, ഇന്ത്യൻ നാവികസേന എന്നിവയിലെ തസ്തികകളിലേക്ക് ആവശ്യക്കാരുണ്ട്. ഷിപ്പിംഗ് മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ്) എം.ഒ.ടി. സർട്ടിഫിക്കറ്റ് പരീക്ഷയ്ക്കായി ബിടെക് കോഴ്‌സ് അംഗീകരിച്ചു, കൂടാതെ ഇന്ത്യൻ നാവികസേന ഈ വകുപ്പിനെ അവരുടെ ഓഫീസർമാരുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള ഒരു കേന്ദ്രമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

വകുപ്പിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാർത്ഥികൾ SHIPSTECHNIC എന്ന വാർഷിക സാങ്കേതിക മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.ണ്ട്
=== ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് ===

ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് (ISP) 1995-ൽ സ്ഥാപിതമായി. വിവിധ ലേസർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെയും ലേസർ ഘടകങ്ങളുടെയും രൂപകൽപ്പനയും നിർമ്മാണവും, ഫോട്ടോതെർമൽ, ഫോട്ടോഅക്കോസ്റ്റിക്, അനുബന്ധ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് വ്യത്യസ്ത വസ്തുക്കളിൽ രേഖീയമല്ലാത്ത പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ അന്വേഷണങ്ങൾ, ലേസർ-ഇൻഡ്യൂസ്ഡ് പ്ലാസ്മകളെക്കുറിച്ചുള്ള സമയ-സ്ഥല-പരിഹരിച്ച പഠനങ്ങൾ, ഫൈബർ-ഒപ്റ്റിക് സെൻസറുകളുടെ രൂപകൽപ്പനയും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, പോളിമർ നാരുകളുടെ നിർമ്മാണവും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് വസ്തുക്കളുടെ തയ്യാറാക്കലും അന്വേഷണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് സിദ്ധാന്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ എന്നിവ ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് DST, AICTE, UGC എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://photonics.cusat.ac.in/|title=International School of Photonics CUSAT|website=International School of Photonics|language=en-US|access-date=2016-09-29}}&lt;/ref&gt; 2002 മാർച്ചിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയെ &quot;ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസ് മേഖലയിൽ മികവിനുള്ള സാധ്യതയുള്ള സർവകലാശാല&quot; ആയി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തു. കൂടാതെ ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസിലെ ഒരു സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് (CELOS) സ്ഥാപിക്കാൻ 5 കോടി രൂപയുടെ ഗ്രാന്റ് നൽകി. പിന്നീട് ഈ കേന്ദ്രം ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സുമായി ലയിച്ചു.

എംടെക് (ഒപ്റ്റോ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് ലേസർ ടെക്നോളജി), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
=== കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് ===

കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് (DCA) 1994-ൽ സ്ഥാപിതമായി. യുജിസിയുടെയും ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പിന്റെയും സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ ഇത് കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസിൽ മാസ്റ്റേഴ്സ് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവര സുരക്ഷ, സിമുലേഷൻ, മോഡലിംഗ്, ക്രിപ്റ്റോഗ്രഫി, കോഡിംഗ് സിദ്ധാന്തം, ഭാഷാ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അൽഗോരിതങ്ങൾ, പാറ്റേൺ തിരിച്ചറിയൽ, വെബ് മൈനിംഗ്, ഗ്രാഫ് സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ, ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, ഡാറ്റ മൈനിംഗ്, നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Department of Computer Application|url=http://dca.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;2016 മുതൽ സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിന് സ്പെഷ്യലൈസേഷനും വകുപ്പ് നൽകുന്നു. സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ സൈദ്ധാന്തികവും പ്രായോഗികവുമായ അടിത്തറ വിദ്യാർത്ഥികളെ സജ്ജമാക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. മെഷീൻ ലേണിംഗ്, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, AI, ബിഗ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ് തുടങ്ങിയ നിലവിലെ സാങ്കേതികവിദ്യകളുമായുള്ള പരിചയം പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് വകുപ്പ് (DCS) ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റങ്ങളിലെ അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നുണ്ട് എന്നാൽ അതിവേഗ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, മനുഷ്യ-കമ്പ്യൂട്ടർ ഇടപെടലുകൾ, വിവര സുരക്ഷ, നെറ്റ്‌വർക്ക് ചെയ്ത എംബഡഡ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, വളരെ വലിയ തോതിലുള്ള സംയോജനം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റി കമ്പ്യൂട്ടർ സെന്ററും കുസാറ്റ് ഇൻട്രാനെറ്റും സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ ഇത് നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

എംടെക് (കമ്പ്യൂട്ടർ &amp; ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്), എംടെക് (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്), എംടെക് (ഡാറ്റ സയൻസ് &amp; ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനോടുകൂടിയ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്), എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് (ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; ഡാറ്റ സയൻസ്), പിഎച്ച്ഡി (കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് / കമ്പ്യൂട്ടർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:

1. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ ലബോറട്ടറി (AICV)

2. ബയോഇൻഫോർമാറ്റിക്സ് ലബോറട്ടറി (BI)

3. സൈബർ ഫിസിക്കൽ സിസ്റ്റംസ് ലബോറട്ടറി (CPS)

4. നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ് ലബോറട്ടറി (NLP)

5. സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ലബോറട്ടറി (SEL)

===എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്‌കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, തൃക്കാക്കര====
[[കൊച്ചി]]യിലും പരിസര പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന എഞ്ചിനീയർമാർക്ക് എഞ്ചിനീയറിംഗിലെ പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളിൽ (സിവിൽ, മെക്കാനിക്കൽ, ഇലക്ട്രിക്കൽ, കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) പാർട്ട് ടൈം എംടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിനായി 1979-ൽ [[സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുസാറ്റ്|സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] സ്ഥാപിതമായി. 1995-ൽ സ്കൂൾ [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് &amp; എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]] എന്നിവയിൽ ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. 1996-ൽ സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗും 2003-ൽ ഇലക്ട്രിക്കൽ &amp; ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗും ചേർത്തു.

1981-ൽ സ്കൂൾ പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ ചേർത്തു. {{2019-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്||df=}}, സ്കൂൾ 53 പിഎച്ച്ഡികൾ സൃഷ്ടിച്ചു, 250-ലധികം ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ ഗവേഷണ വിദ്യാർത്ഥികളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|DST]], സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ, [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ISRO]], [[ഓൾ ഇന്ത്യ കൗൺസിൽ ഫോർ ടെക്നിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ|AICTE]], [[കയർ ബോർഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|കയർ ബോർഡ്]], കേരള സ്റ്റേറ്റ് കയർ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള ബാഹ്യ ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

സ്കൂൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾക്ക് ടയർ-I സിസ്റ്റത്തിന് കീഴിൽ [[നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ]] (NBA) അംഗീകാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|title=Cochin University of Science and Technology-News|website=cusat.ac.in|access-date=2016-09-28|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812232930/http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;നിരവധി രാജ്യങ്ങളിലെ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ബിരുദ ബിരുദങ്ങൾക്ക് മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്ന വാഷിംഗ്ടൺ കരാറിൽ സ്ഥിരമായി ഒപ്പുവച്ചിട്ടുള്ള സ്ഥാപനമാണ് നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ (NBA).
'''ബിടെക്  ബിരുദ '''' ''കോഴ്‌സുകൾ'''' (ബ്രാക്കറ്റിൽ വിദ്യാർത്ഥി പ്രവേശനം)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406021538/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-date=2025-04-06 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (60)
* [[ഇലക്‌ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്‌നോളജി]] (90)
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (60)
[[File:Software engineering block.jpg|thumb|259x259px|Software Engineering block]]
''ബിരുദാനന്തര എംടെക് കോഴ്സുകൾ''''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401032640/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-date=2025-04-01 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''ഫുൾ ടൈം''
* ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സിസ്റ്റംസ്) (18)
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ് സിസ്റ്റംസ്) (18)
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (ജിയോ-ടെക്നിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (തെർമൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് &amp; കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (വയർലെസ് ടെക്നോളജി) (18)
''പാർട്ട് ടൈം''

* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ച എല്ലാ മേഖലകളിലും ''പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ'' ലഭ്യമാണ്.

====കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്====

[[കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ഒരു ബിടെക് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇതൊരു മുഴുവൻ സമയ നിർബന്ധിത റെസിഡൻഷ്യൽ പ്രോഗ്രാമാണ്. വിദ്യാർത്ഥികൾ ക്ലാസുകളിൽ [[മർച്ചന്റ് നേവി]] കേഡറ്റുകളുടെ യൂണിഫോം ധരിക്കുന്നു. കാഡറ്റുകൾക്ക് ശാരീരിക പരിശീലനം നിർബന്ധമാണ്.

ബിടെക് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിനുള്ള പ്രവേശനം പ്രതിവർഷം 80 ആണ്. 2014 ൽ, മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിൽ ഒരു മുഴുവൻ സമയ ദ്വിവത്സര എംടെക് പ്രോഗ്രാം (80 വിദ്യാർത്ഥികൾ) ചേർത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kmsme.cusat.ac.in/|title=Kunjali Marakkar School of Marine Engineering|website=kmsme.cusat.ac.in|access-date=2016-09-28}}&lt;/ref&gt;[[ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ഷിപ്പിംഗ്]] നടത്തുന്ന മത്സര പരീക്ഷകൾക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി എഞ്ചിൻ റൂം സിമുലേറ്ററിൽ ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സുകളും സ്കൂൾ നൽകുന്നു
====കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട്====
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട് 1999-ൽ സ്ഥാപിതമായതും കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതുമാണ്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ, [[കുട്ടനാട്ടിലെ]] [[പുളിങ്കുന്നൂ|പുളിങ്കുന്നൂ]] എന്ന സ്ഥലത്ത് 42 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. എറണാകുളം ജില്ലയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള കുസാറ്റിന്റെ ഏക കാമ്പസാണിത്. ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ ഇനിപ്പറയുന്ന ഭാഷകളിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്]] എഞ്ചിനീയറിംഗും
* ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് [[ഇലക്ട്രോണിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ്|ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]]
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ
===പരിസ്ഥിതി പഠന വിഭാഗം===
====പരിസ്ഥിതി പഠന സ്കൂൾ====
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും സുസ്ഥിര വികസനത്തിനും വേണ്ടി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഉന്നത പഠന കേന്ദ്രമായ സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ് 1983 ൽ സ്ഥാപിതമായി. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ്]], [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ]] എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഗ്രാന്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് സ്കൂളിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>7noe8smwub5sulqex9zu8yg3aw82jeq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652316</id>
      <parentid>4652314</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T18:48:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* പരിസ്ഥിതി പഠന സ്കൂൾ */</comment>
      <origin>4652316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101626" sha1="ka7nkl6s9tvfjncqu2cwg9eqoer1noi" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | title=Motto of CUSAT | accessdate=20 December 2012 | archive-date=2013-01-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130121050458/http://cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;'''
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.cusat.ac.in/about#vision| title=Vision and Mission | access-date=7 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cusat.ac.in/about|title=The University: About CUSAT|access-date=26 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619092942/https://www.cusat.ac.in/about|archive-date=19 June 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== ഫാക്കൽറ്റികൾ ==
കുസാറ്റിനെ ഒമ്പത് ഫാക്കൽറ്റികളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sign Board In University showing different trades.jpg|thumb|right|വിവിധ വകുപ്പുകൾ കാണിക്കുന്ന സർവകലാശാലയിലെ സൈൻബോർഡ്..]] 
* [[ശാസ്ത്രം]]
* [[സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* [[എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[പരിസ്ഥിതി പഠനങ്ങൾ]]
* [[മാനവികത]]
* [[നിയമം]]
* [[സമുദ്ര ശാസ്ത്രം]]
* [[വൈദ്യശാസ്ത്രം]] സാങ്കേതികവിദ്യ
* [[സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം]]
=== ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റി ===
==== ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ====

കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1963-ൽ പ്രൊഫ. കെ. വെങ്കടേശ്വർലു കേരള സർവകലാശാലയുടെ എറണാകുളം സെന്ററിനെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പായി സ്ഥാപിച്ചു. പരീക്ഷണാത്മകവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ അധ്യാപനത്തിനും ഗവേഷണത്തിനുമുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണിത്. നാനോ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, സെമികണ്ടക്ടർ ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെല്ലുകൾ, ഹോളോഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയലുകൾ, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ആസ്ട്രോബയോളജി, ക്വാണ്ടം ഒപ്റ്റിക്സ് എന്നിവ താൽപ്പര്യമുള്ള മേഖലകളാണ്. യുജിസി, എഐസിടിഇ, ഐയുസിഎഎ, ഡിഎസ്ടി, ഡിആർഡിഒ, സിഎസ്ഐആർ, ഐയുഎസി, ഡിഎഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നാമമാത്ര നിരക്കിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന വിപുലമായ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിനുണ്ട്.

എംഎസ്‌സി (ഫിസിക്സ്), എം.ഫിൽ. (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഐയുസിഎഎ റിസോഴ്‌സ് സെന്റർ, കുസാറ്റ്, എഡുമിത്ര ഇന്റലക്ച്വൽ സർവീസസ് എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Physics - scope and awareness for school students|url=http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104170924/http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2012-11-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Physics: Scope and Awareness|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-for-physics-students/article703979.ece|newspaper=The Hindu|date=6 February 2010}}&lt;/ref&gt; ഒരു ശാസ്ത്ര അവബോധ പരിപാടിയും &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ സ്‌പേസ് ഒളിമ്പ്യാഡും നടത്തുന്നു.
===സാങ്കേതിക വിഭാഗം===
====ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ്====
1975-ൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. മൈക്രോവേവ് ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സറുകൾ]], [[അണ്ടർവാട്ടർ അക്കോസ്റ്റിക്സ്]], സമുദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോവേവ്]] പ്രൊപ്പഗേഷൻ ആന്റിനകൾ, മൈക്രോവേവ് [[ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്]], [[പാറ്റേൺ റെക്കഗ്നിഷൻ]], സിഗ്നൽ പ്രോസസ്സിംഗിലും ഡിസ്പ്ലേ ഉപകരണങ്ങളിലും [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സർ]] ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. [[ഇന്ത്യ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | ഡിഎസ്ടി]], [[ഐഎസ്ആർഒ]], [[എഐസിടിഇ]], ഡിഒഇ, [[ഡിആർഡിഒ]], എംഒഡി, സംസ്ഥാന സർക്കാർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. [[ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജി | ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (നെതർലാൻഡ്സ്), പോളാരിസ് വൺ കോർപ്പറേഷൻ (മലേഷ്യ), [[കെന്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ), [[സറേ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ) എന്നിവയുമായി വകുപ്പിന് അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;DOE CUSAT&quot;&gt;{{cite news|url=http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| archive-date=13 May 2012| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

മൈക്രോവേവ് &amp; റഡാർ ഇലക്ട്രോണിക്സ്, ഡിജിറ്റൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് എന്നിവയിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെ എംഎസ്‌സി (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്), എംടെക് (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്) ബിരുദങ്ങളിലേക്കും പിഎച്ച്ഡിയിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് രണ്ട് ദേശീയ സിമ്പോസിയങ്ങൾ ദ്വിവത്സര പരിപാടികളായി നടത്തുന്നു: ആന്റിനകളും പ്രചാരണവും സംബന്ധിച്ച ദേശീയ സിമ്പോസിയം (APSYM), &lt;ref name=&quot;APSYM&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | title=APSYM-Antennas and propagation Symposium | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111103174648/http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | archive-date=3 November 2011 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഓഷ്യൻ ഇലക്ട്രോണിക്‌സിലെ സിമ്പോസിയം (SYMPOL).&lt;ref name=&quot;SYMPOL&quot;&gt;{{cite news |url=http://sympol.cusat.ac.in/index.html | title=SYMPOL – International Symposium on Ocean Electronics | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100103093538/http://sympol.cusat.ac.in/index.html | archive-date=3 January 2010 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=== ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് ===

യൂണിവേഴ്സിറ്റി സയൻസ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്ററിന്റെ (യുഎസ്ഐസി) ഒരു ശാഖയായി 1995-ൽ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. സർവകലാശാലയിലെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പുകൾക്കും ബാഹ്യ സംഘടനകൾക്കും ഡിസൈൻ, ഫാബ്രിക്കേഷൻ, ഗ്ലാസ് ബ്ലോയിംഗ്, കാർപ്പെന്ററി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സേവനങ്ങൾ ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു അക്കാദമിക് വകുപ്പ് എന്ന നിലയിൽ, ഡിഎസ്ടി, ഡിഎഇ, യുജിസി, എഐസിടിഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ, ട്വാസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ, അപ്ലൈഡ് ഫിസിക്സ് എന്നീ മേഖലകളിൽ ഇപ്പോൾ ഗവേഷണ പരിപാടികളുണ്ട്. അദ്ധ്യാപനം, ഗവേഷണം, കാലിബ്രേഷൻ, വ്യാവസായിക ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള പരീക്ഷണാത്മക സംവിധാനങ്ങളുടെ രൂപകൽപ്പനയ്ക്കും നിർമ്മാണത്തിനുമുള്ള കൺസൾട്ടൻസിയും ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/about-us/|title=Department Of Instrumentation, CUSAT}}&lt;/ref&gt; ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ നാല് വർഷത്തെ ബിടെക് (ബാച്ചിലേഴ്സ്) കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷനിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംഎസ്സി കോഴ്സും വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/courses/|date= 4 December 2019|title=Academic programs at Department of Instrumentation}}&lt;/ref&gt;

ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിലെ പ്രൊഫസറായ കെ എൻ മധുസൂദനനെ 2019 ഏപ്രിൽ 25-ന് ഗവർണർ പി സദാശിവം കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലറായി (വിസി) നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/25/k-n-madhusoodhanan-appointed-cusat-vc-1968709.html|date= 25 April 2019|title=K N Madhusoodhanan appointed Cusat VC}}&lt;/ref&gt;

=== പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് ===

1971-ൽ സ്ഥാപിതമായ പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് (പി.എസ്. &amp; ആർ.ടി.), പോളിമർ സയൻസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് മേഖലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ, ഗവേഷണ മേഖലകളിൽ ഒരു പയനിയറാണ്. റബ്ബർ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായി സഹകരിച്ച് 1972-ൽ ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു. ന്യൂഫിക് (എംഎച്ച്ഒ, നെതർലാൻഡ്‌സ്), ഫോക്‌സ്‌വാഗൺ ഫൗണ്ടേഷൻ (ജർമ്മനി), എംഎച്ച്ആർഡി, എഐസിടിഇ, ഡിആർഡിഒ, ഡിഎസ്ടി, യുജിസി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഇതിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

=== കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് ===
1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് നാവിക വാസ്തുവിദ്യയിലും കപ്പൽ നിർമ്മാണത്തിലുംഇന്ത്യയിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.  ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം 1975-ൽ ആരംഭിച്ചു. ജർമ്മനിയിലെ റോസ്റ്റോക്ക് സർവകലാശാലയുമായി സഹകരിച്ചാണ് നേവൽ ആർക്കിടെക്ചർ പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നത്, കൂടാതെ അതിലെ ബിരുദധാരികൾക്ക് കപ്പൽ നിർമ്മാണ വ്യവസായം, കപ്പൽ വർഗ്ഗീകരണ സൊസൈറ്റികൾ, ഗവേഷണ വികസന സംഘടനകൾ, ഇന്ത്യൻ നാവികസേന എന്നിവയിലെ തസ്തികകളിലേക്ക് ആവശ്യക്കാരുണ്ട്. ഷിപ്പിംഗ് മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ്) എം.ഒ.ടി. സർട്ടിഫിക്കറ്റ് പരീക്ഷയ്ക്കായി ബിടെക് കോഴ്‌സ് അംഗീകരിച്ചു, കൂടാതെ ഇന്ത്യൻ നാവികസേന ഈ വകുപ്പിനെ അവരുടെ ഓഫീസർമാരുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള ഒരു കേന്ദ്രമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

വകുപ്പിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാർത്ഥികൾ SHIPSTECHNIC എന്ന വാർഷിക സാങ്കേതിക മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.ണ്ട്
=== ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് ===

ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് (ISP) 1995-ൽ സ്ഥാപിതമായി. വിവിധ ലേസർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെയും ലേസർ ഘടകങ്ങളുടെയും രൂപകൽപ്പനയും നിർമ്മാണവും, ഫോട്ടോതെർമൽ, ഫോട്ടോഅക്കോസ്റ്റിക്, അനുബന്ധ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് വ്യത്യസ്ത വസ്തുക്കളിൽ രേഖീയമല്ലാത്ത പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ അന്വേഷണങ്ങൾ, ലേസർ-ഇൻഡ്യൂസ്ഡ് പ്ലാസ്മകളെക്കുറിച്ചുള്ള സമയ-സ്ഥല-പരിഹരിച്ച പഠനങ്ങൾ, ഫൈബർ-ഒപ്റ്റിക് സെൻസറുകളുടെ രൂപകൽപ്പനയും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, പോളിമർ നാരുകളുടെ നിർമ്മാണവും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് വസ്തുക്കളുടെ തയ്യാറാക്കലും അന്വേഷണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് സിദ്ധാന്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ എന്നിവ ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് DST, AICTE, UGC എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://photonics.cusat.ac.in/|title=International School of Photonics CUSAT|website=International School of Photonics|language=en-US|access-date=2016-09-29}}&lt;/ref&gt; 2002 മാർച്ചിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയെ &quot;ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസ് മേഖലയിൽ മികവിനുള്ള സാധ്യതയുള്ള സർവകലാശാല&quot; ആയി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തു. കൂടാതെ ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസിലെ ഒരു സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് (CELOS) സ്ഥാപിക്കാൻ 5 കോടി രൂപയുടെ ഗ്രാന്റ് നൽകി. പിന്നീട് ഈ കേന്ദ്രം ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സുമായി ലയിച്ചു.

എംടെക് (ഒപ്റ്റോ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് ലേസർ ടെക്നോളജി), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
=== കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് ===

കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് (DCA) 1994-ൽ സ്ഥാപിതമായി. യുജിസിയുടെയും ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പിന്റെയും സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ ഇത് കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസിൽ മാസ്റ്റേഴ്സ് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവര സുരക്ഷ, സിമുലേഷൻ, മോഡലിംഗ്, ക്രിപ്റ്റോഗ്രഫി, കോഡിംഗ് സിദ്ധാന്തം, ഭാഷാ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അൽഗോരിതങ്ങൾ, പാറ്റേൺ തിരിച്ചറിയൽ, വെബ് മൈനിംഗ്, ഗ്രാഫ് സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ, ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, ഡാറ്റ മൈനിംഗ്, നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Department of Computer Application|url=http://dca.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;2016 മുതൽ സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിന് സ്പെഷ്യലൈസേഷനും വകുപ്പ് നൽകുന്നു. സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ സൈദ്ധാന്തികവും പ്രായോഗികവുമായ അടിത്തറ വിദ്യാർത്ഥികളെ സജ്ജമാക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. മെഷീൻ ലേണിംഗ്, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, AI, ബിഗ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ് തുടങ്ങിയ നിലവിലെ സാങ്കേതികവിദ്യകളുമായുള്ള പരിചയം പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് വകുപ്പ് (DCS) ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റങ്ങളിലെ അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നുണ്ട് എന്നാൽ അതിവേഗ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, മനുഷ്യ-കമ്പ്യൂട്ടർ ഇടപെടലുകൾ, വിവര സുരക്ഷ, നെറ്റ്‌വർക്ക് ചെയ്ത എംബഡഡ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, വളരെ വലിയ തോതിലുള്ള സംയോജനം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റി കമ്പ്യൂട്ടർ സെന്ററും കുസാറ്റ് ഇൻട്രാനെറ്റും സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ ഇത് നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

എംടെക് (കമ്പ്യൂട്ടർ &amp; ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്), എംടെക് (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്), എംടെക് (ഡാറ്റ സയൻസ് &amp; ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനോടുകൂടിയ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്), എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് (ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; ഡാറ്റ സയൻസ്), പിഎച്ച്ഡി (കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് / കമ്പ്യൂട്ടർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:

1. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ ലബോറട്ടറി (AICV)

2. ബയോഇൻഫോർമാറ്റിക്സ് ലബോറട്ടറി (BI)

3. സൈബർ ഫിസിക്കൽ സിസ്റ്റംസ് ലബോറട്ടറി (CPS)

4. നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ് ലബോറട്ടറി (NLP)

5. സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ലബോറട്ടറി (SEL)

===എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്‌കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, തൃക്കാക്കര====
[[കൊച്ചി]]യിലും പരിസര പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന എഞ്ചിനീയർമാർക്ക് എഞ്ചിനീയറിംഗിലെ പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളിൽ (സിവിൽ, മെക്കാനിക്കൽ, ഇലക്ട്രിക്കൽ, കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) പാർട്ട് ടൈം എംടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിനായി 1979-ൽ [[സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുസാറ്റ്|സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] സ്ഥാപിതമായി. 1995-ൽ സ്കൂൾ [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് &amp; എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]] എന്നിവയിൽ ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. 1996-ൽ സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗും 2003-ൽ ഇലക്ട്രിക്കൽ &amp; ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗും ചേർത്തു.

1981-ൽ സ്കൂൾ പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ ചേർത്തു. {{2019-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്||df=}}, സ്കൂൾ 53 പിഎച്ച്ഡികൾ സൃഷ്ടിച്ചു, 250-ലധികം ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ ഗവേഷണ വിദ്യാർത്ഥികളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|DST]], സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ, [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ISRO]], [[ഓൾ ഇന്ത്യ കൗൺസിൽ ഫോർ ടെക്നിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ|AICTE]], [[കയർ ബോർഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|കയർ ബോർഡ്]], കേരള സ്റ്റേറ്റ് കയർ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള ബാഹ്യ ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

സ്കൂൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾക്ക് ടയർ-I സിസ്റ്റത്തിന് കീഴിൽ [[നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ]] (NBA) അംഗീകാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|title=Cochin University of Science and Technology-News|website=cusat.ac.in|access-date=2016-09-28|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812232930/http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;നിരവധി രാജ്യങ്ങളിലെ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ബിരുദ ബിരുദങ്ങൾക്ക് മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്ന വാഷിംഗ്ടൺ കരാറിൽ സ്ഥിരമായി ഒപ്പുവച്ചിട്ടുള്ള സ്ഥാപനമാണ് നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ (NBA).
'''ബിടെക്  ബിരുദ '''' ''കോഴ്‌സുകൾ'''' (ബ്രാക്കറ്റിൽ വിദ്യാർത്ഥി പ്രവേശനം)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406021538/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-date=2025-04-06 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (60)
* [[ഇലക്‌ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്‌നോളജി]] (90)
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (60)
[[File:Software engineering block.jpg|thumb|259x259px|Software Engineering block]]
''ബിരുദാനന്തര എംടെക് കോഴ്സുകൾ''''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401032640/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-date=2025-04-01 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''ഫുൾ ടൈം''
* ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സിസ്റ്റംസ്) (18)
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ് സിസ്റ്റംസ്) (18)
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (ജിയോ-ടെക്നിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (തെർമൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് &amp; കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (വയർലെസ് ടെക്നോളജി) (18)
''പാർട്ട് ടൈം''

* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ച എല്ലാ മേഖലകളിലും ''പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ'' ലഭ്യമാണ്.

====കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്====

[[കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ഒരു ബിടെക് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇതൊരു മുഴുവൻ സമയ നിർബന്ധിത റെസിഡൻഷ്യൽ പ്രോഗ്രാമാണ്. വിദ്യാർത്ഥികൾ ക്ലാസുകളിൽ [[മർച്ചന്റ് നേവി]] കേഡറ്റുകളുടെ യൂണിഫോം ധരിക്കുന്നു. കാഡറ്റുകൾക്ക് ശാരീരിക പരിശീലനം നിർബന്ധമാണ്.

ബിടെക് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിനുള്ള പ്രവേശനം പ്രതിവർഷം 80 ആണ്. 2014 ൽ, മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിൽ ഒരു മുഴുവൻ സമയ ദ്വിവത്സര എംടെക് പ്രോഗ്രാം (80 വിദ്യാർത്ഥികൾ) ചേർത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kmsme.cusat.ac.in/|title=Kunjali Marakkar School of Marine Engineering|website=kmsme.cusat.ac.in|access-date=2016-09-28}}&lt;/ref&gt;[[ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ഷിപ്പിംഗ്]] നടത്തുന്ന മത്സര പരീക്ഷകൾക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി എഞ്ചിൻ റൂം സിമുലേറ്ററിൽ ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സുകളും സ്കൂൾ നൽകുന്നു
====കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട്====
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട് 1999-ൽ സ്ഥാപിതമായതും കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതുമാണ്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ, [[കുട്ടനാട്ടിലെ]] [[പുളിങ്കുന്നൂ|പുളിങ്കുന്നൂ]] എന്ന സ്ഥലത്ത് 42 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. എറണാകുളം ജില്ലയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള കുസാറ്റിന്റെ ഏക കാമ്പസാണിത്. ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ ഇനിപ്പറയുന്ന ഭാഷകളിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്]] എഞ്ചിനീയറിംഗും
* ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് [[ഇലക്ട്രോണിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ്|ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]]
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ
===പരിസ്ഥിതി പഠന വിഭാഗം===
====പരിസ്ഥിതി പഠന സ്കൂൾ====
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും സുസ്ഥിര വികസനത്തിനും വേണ്ടി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഉന്നത പഠന കേന്ദ്രമായ സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ് 1983 ൽ സ്ഥാപിതമായി. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ്]], [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ]] എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഗ്രാന്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് സ്കൂളിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.


സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസുമായി ചേർന്നുള്ള നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH), ബയോടെക്നോളജിയിലെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസനത്തിലെ നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പിന്റെ സ്പോൺസർഷിപ്പിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നു.
പരിസ്ഥിതി സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ എംഎസ്‌സി രണ്ട് വിഷയങ്ങളിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെയാണ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്: 

സ്ട്രീം I: [[പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]

സ്ട്രീം 2: [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]].

പരിസ്ഥിതി ജീവശാസ്ത്രം, പരിസ്ഥിതി രസതന്ത്രം, പരിസ്ഥിതി ഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ് &amp; സോണോഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ്, [[പരിസ്ഥിതി മൈക്രോബയോളജി]], [[പരിസ്ഥിതി മാനേജ്മെന്റ്]], [[പരിസ്ഥിതി വിഷശാസ്ത്രം]], [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]], പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്, [[റിമോട്ട് സെൻസിംഗ്]] എന്നീ മേഖലകളിലാണ് ഡോക്ടറൽ പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു. കൂടാതെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധം, പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സംവിധാനങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലും എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. കൊച്ചി നഗരത്തിലെ മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതിയുടെ പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു..

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്‌സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു, കൂടാതെ [[കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധശേഷി]], പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, [[പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തൽ]] എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. [[കൊച്ചി മെട്രോ|കൊച്ചി മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതി]] നഗരത്തിനായുള്ള പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു.{{അവലംബം ആവശ്യമാണ്|തീയതി=മെയ് 2021}}

===മാനവികതാ ഫാക്കൽറ്റി===
===ഹിന്ദി വകുപ്പ്====
1963-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഹിന്ദി വകുപ്പ്, സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴയ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് ആദ്യം കേരള സർവകലാശാലയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു, പക്ഷേ 1971-ൽ കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറ്റി. യുജിസിയുടെ പിന്തുണയോടെ ഹിന്ദിയിൽ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് റിസർച്ച് സപ്പോർട്ട് (ഡിആർഎസ്), ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് സ്പെഷ്യൽ അസിസ്റ്റൻസ് (ഡിഎസ്എ) പ്രോഗ്രാമുകൾ ഉള്ള ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏക വകുപ്പാണിത്.
[[File:DEPARTMENT OF HINDI.jpg|thumb|right|Hindi Department]]

പുരാതന, ആധുനിക കവിത, ഫിക്ഷൻ, നാടക, നാടക പഠനങ്ങൾ, വിമർശനം, വ്യാകരണം, ഭാഷാശാസ്ത്രം, ഭാഷകളുടെയും സാഹിത്യത്തിന്റെയും താരതമ്യ പഠനങ്ങൾ, നാടോടി സാഹിത്യം, വിവർത്തനം, കമ്പ്യൂട്ടർ സഹായത്തോടെയുള്ള ഭാഷാ പഠനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളാണ് വകുപ്പിന്റെ ഗവേഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്.

പഠന-ഗവേഷണ പരിപാടികൾ:

* എം.എ. ഹിന്ദി ഭാഷയും സാഹിത്യവും
* ട്രാൻസ്ലേഷണൽ ആൻഡ് ഫങ്ഷണൽ ഹിന്ദിയിൽ എം.ഫിൽ. പി.ജി. ഡിപ്ലോമ
* പിഎച്ച്ഡി
* ഹിന്ദിയിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത പരിശീലനത്തിലും അധ്യാപനത്തിലും ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സ്

====ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ്====

ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് 1976-ൽ വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പായി സ്ഥാപിതമായി. ഇംഗ്ലീഷ്, [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]], [[ജർമ്മൻ ഭാഷ|ജർമ്മൻ]], [[ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷ|ഇറ്റാലിയൻ]], [[ജാപ്പനീസ് ഭാഷ|ജാപ്പനീസ്]], [[റഷ്യൻ ഭാഷ|റഷ്യൻ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഭാഷകൾ പഠിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ശ്രദ്ധ. [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ]] അധ്യാപനത്തിന്റെ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2012-ൽ വകുപ്പിന് ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് എന്ന് പേര് നൽകി.

===നിയമ ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്====
1962-ൽ കേരള സർവകലാശാലയുടെ ബിരുദാനന്തര നിയമ വകുപ്പായിട്ടാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് സ്ഥാപിതമായത്. ഈ വകുപ്പിന്റെ ആദ്യ ചെയർമാൻ അന്തർദേശീയമായി പ്രശസ്തനായ നിയമജ്ഞനും [[ഇന്ത്യൻ ലോ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ]] സ്ഥാപക ഡയറക്ടറും ഇന്റർനാഷണൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ട്രൈബ്യൂണലിൽ ഡെപ്യൂട്ടി ജഡ്ജിയുമായിരുന്ന പരേതനായ ഡോ. എ.ടി. മാർക്കോസ് ആയിരുന്നു.

[[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം] (MHRD) യുടെ സഹായത്തോടെ, അപൂർവ പുസ്തകങ്ങളും ജേണലുകളും അടങ്ങുന്ന ഒരു [[ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ]] ശേഖരം സ്കൂൾ പരിപാലിക്കുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഒരു ഘടക ഏജൻസിയായ [[വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ|വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ (WIPO)]], അതിന്റെ പ്രധാന പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ഈ ശേഖരത്തിലേക്ക് സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം|MHRD]] ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ പഠനത്തിനായി ഒരു അധ്യക്ഷസ്ഥാനം  അനുവദിച്ചു.

മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി, അന്തരിച്ച ജസ്റ്റിസ് [[വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ|വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ]] യുടെ പേരിൽ ഒരു മനുഷ്യാവകാശ ചെയർ സ്കൂളിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

സ്കൂൾ 3 വർഷത്തെ [[ബാച്ചിലർ ഓഫ് ലോസ്|എൽ.എൽ.ബി.]] പ്രോഗ്രാം, 5 വർഷത്തെ ബി.ബി.എ, എൽ.എൽ.ബി. (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം, ബി.കോം. എൽ.എൽ.ബി (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി റൈറ്റ്സ് സ്റ്റഡീസ്===
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് &amp; ടെക്നോളജിയുടെ സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസിൽ 2003-ൽ സ്ഥാപിതമായ സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്, ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2009-ൽ ഒരു ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. കേരള സർക്കാർ സ്ഥാപിച്ച കുസാറ്റിലെ ഒരു സ്വയംഭരണ കേന്ദ്രമാണിത്, കേരളത്തിലും പുറത്തുമുള്ള വിവിധ സർവകലാശാലകളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകർ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം സാധ്യമാക്കുന്ന ഒരു ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും റിസോഴ്‌സ് സെന്ററുമാണ് ഇത്. കേരള സർക്കാർ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് വിഭാവനം ചെയ്ത് നടപ്പിലാക്കുന്ന ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററുകളിൽ ഒന്നാണിത്.

നിയമ ഫാക്കൽറ്റി ഡീൻ ഡോ. കെ.എൻ. ചന്ദ്രശേഖരൻ പിള്ള ഡയറക്ടറായും ഡോ. ​​എൻ.എസ്. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ കോർഡിനേറ്ററായും ആണ് സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ് ആദ്യം സ്ഥാപിതമായത്. ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയവും ഈ കേന്ദ്രത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, 2003 ൽ കുസാറ്റിൽ ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശത്തിനായി ഒരു പീഠം  സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നിയമം, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം, രാഷ്ട്രീയ ശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകരെ നയ ഗവേഷണം നടത്താൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി IPR-മായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ സ്കോളർഷിപ്പുകളുള്ള മൾട്ടി-ഡിസിപ്ലിനറി പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവിധ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരവധി ഗവേഷണ പണ്ഡിതരുണ്ട്. ഡിപോസിറ്ററിയിലെ പ്രാഥമിക ഗവേഷണ സാമഗ്രികളുടെ ലഭ്യത ഗവേഷകർക്ക് ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ സുപ്രധാന വിഷയങ്ങളിൽ മിമിയോഗ്രാഫുകൾ പുറത്തിറക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസുമായി സഹകരിച്ച്, സ്കൂളിന്റെ LL.M പ്രോഗ്രാമിനായി ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കോഴ്സുകളും ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ബഹുമാനപ്പെട്ട കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനായി ഒരു ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലാണ് IUCIPRS നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. CUSAT ന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയും സെന്ററിന്റെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ്, അക്കാദമിക് പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു ഫാക്കൽറ്റി കമ്മിറ്റിയും ഉണ്ട്. ഡോ. എം. ഭാസിയാണ് സെന്ററിന്റെ ഡയറക്ടർ. 
===നൽകുന്ന കോഴ്‌സുകൾ===
1. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

2. എൽഎൽഎം (ഐപി) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

3. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ, 1 വർഷം)

4. ബിബിഎ എൽഎൽബി (5 വർഷം)
5. ബി.കോം എൽഎൽബി (5 വർഷം)

=== ഡി.ഡി.യു. കൗശൽ കേന്ദ്രം ===
[[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യു.ജി.സി]], വിദ്യാർത്ഥികളിൽ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും ആവശ്യകതയും മനസ്സിലാക്കി, വലിയ തോതിൽ ജോലിക്ക് തയ്യാറായ മനുഷ്യശക്തി സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത മനസ്സിലാക്കി കമ്മ്യൂണിറ്റി കോളേജുകളും ബി.വോക് പ്രോഗ്രാമുകളും ആരംഭിക്കുന്നതിനുള്ള സംരംഭങ്ങൾക്ക് തുടർച്ചയായി തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ. (ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ.) ആരംഭിച്ചു .

ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ക്ലാസ് റൂം കേന്ദ്രീകൃത ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസവും പരിശീലനവും വ്യവസായ പ്രാക്ടീഷണർമാരുടെ അനുഭവ പങ്കിടലും ബിസിനസ്സ് സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ഇന്റേൺഷിപ്പുകളും സംയോജിപ്പിച്ച് DDUKK വഴി ഗുണനിലവാരമുള്ള തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുക എന്നതാണ് DDUKK CUSAT ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ദീൻ ദയാൽ കേന്ദ്ര കരിയർ അധിഷ്ഠിത കോഴ്സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നു |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2015/dec/09/deen-dayal-kendra-to-start-career-oriented-courses-853559.html |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The New Indian Express |date=December 9, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Online |first1=Mathrubhumi Education |title=CUSAT-ൽ DDUKK-യുടെ കീഴിലുള്ള കോഴ്സുകൾ |url=https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905171424/https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |url-status=dead |archive-date=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |publisher=Mathrubhumu |date=Nov 16, 2015 }}&lt;/ref&gt; തൊഴിൽ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന യുവാക്കളുടെ ഒരു പുതിയ ലീഗ് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി സംയോജിത അറിവ് സമ്പാദിക്കുന്നതിലും മനുഷ്യ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലുമാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=തൊഴിൽ വിപണിയിൽ കണ്ണുവെച്ച്, കുസാറ്റിന്റെ ഡിഡിയുകെകെ ഇൻഫോപാർക്ക്, കിറ്റ്കോ എന്നിവയുമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടുന്നു |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/with-eye-on-job-market-cusats-ddukk-enters-into-tieups-with-infopark-kitco/article7956859.ece |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The Hindu |date=March 24, 2016}}&lt;/ref&gt; ഡിഡിയുകെകെയുടെ കീഴിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകളുടെ അധ്യാപന, പരിശീലന രീതിശാസ്ത്രം അതിനനുസൃതമായാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

2015 ൽ ഡോ. സക്കറിയ കെ.എ (പ്രൊഫസർ, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, കുസാറ്റ്) സ്ഥാപക ഡയറക്ടറായി ഡിഡിയുകെകെ സ്ഥാപിതമായി.

വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകൾ:

1. എം.വോക് ഇൻ ടെക്നോളജി ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് കൺസൾട്ടൻസി
2. എം.വോക് ഇൻ മൊബൈൽ ഫോൺ ആപ്ലിക്കേഷൻ ഡെവലപ്മെന്റ്
3. ബി.വോക് ഇൻ ബിസിനസ് പ്രോസസ് ആൻഡ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ്

===ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്====

വ്യാവസായിക ഫിഷറീസ് വകുപ്പ് 1976 ൽ സ്ഥാപിതമായി. അതിന്റെ അക്കാദമികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ നേട്ടങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നതിനായി 1995 ൽ ഒരു സ്കൂളായി അപ്ഗ്രേഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇതിന് അഞ്ച് ഡിവിഷനുകളുണ്ട്: 
* അക്വാകൾച്ചർ ആൻഡ് ക്യാപ്ചർ ഫിഷറീസ്
* ഫിഷറീസ് ടെക്നോളജി
* ഫിഷറീസ് ഇക്കണോമിക്സ്
* ഫിഷറീസ് മാനേജ്മെന്റ്.
[[File:ACARR CUSAT.jpg|thumb|326x326px|Advanced Center for Atmospheric Radar Research at CUSAT]]
====അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്====
കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണ/അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര മേഖലയിലെ അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും മികവ് പുലർത്തുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണ് അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്. കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

[[ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ]] ന്യൂ മില്ലേനിയം ഇന്ത്യൻ ടെക്നോളജി ലീഡർഷിപ്പ് ഇനിഷ്യേറ്റീവ് (NMITLI) മൺസൂൺ സംബന്ധമായ പ്രവചനങ്ങൾക്കായുള്ള [[മെസോസ്‌കെയിൽ മെറ്റീരിയോളജി|മെസോസ്‌കെയിൽ]] മോഡലിംഗിനായുള്ള മികവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി [[കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച്]] (CSIR) ഈ വകുപ്പിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി ഡൽഹി|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ഡൽഹി]]; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെറ്റീരിയോളജി]], പൂനെ; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്, ബാംഗ്ലൂർ]]; [[ടാറ്റ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫണ്ടമെന്റൽ റിസർച്ച്]], മുംബൈ; സി- എംഎംഎസിഎസ്, ബാംഗ്ലൂർ, [[നാഷണൽ എയ്‌റോസ്‌പേസ് ലബോറട്ടറീസ്]], ബാംഗ്ലൂർ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മറ്റ് പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങൾ ഇവയാണ്.

എം.എസ്‌സി ([[കാലാവസ്ഥാശാസ്ത്രം]]), എം.ടെക് ([[അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം|അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം]]) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്====
രാജ്യത്തെ സമുദ്ര ജീവശാസ്ത്രത്തിലെ മുൻനിര അക്കാദമിക് കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്. 1938-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് ഉടൻ തന്നെ ഒരു ഗവേഷണ പരിപാടി സ്ഥാപിച്ചു. 100-ലധികം പിഎച്ച്ഡി വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ വകുപ്പിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയിട്ടുണ്ട്.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

എംഎസ്‌സി (മറൈൻ ജിയോഫിസിക്സ്) ബിരുദം നേടുന്നതിനുള്ള ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. {{അവലംബം ആവശ്യമാണ്|തീയതി=മെയ് 2021}}

====ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====

കേരള സർവകലാശാലയിലെ മറൈൻ ബയോളജി ആൻഡ് ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പിന്റെ ഒരു ശാഖയായിരുന്നു ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്. 1965-ൽ സമുദ്രശാസ്ത്രത്തിൽ ഒരു ബിരുദാനന്തര ബിരുദ പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു, പിന്നീട് അത് കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലെ ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി ആൻഡ് മെറ്റീരിയോളജി ഡിവിഷനിലേക്ക് (POMD) മാറ്റി. 1996-ൽ, [[ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി]] വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി.

എം.എസ്‌സി (ഓഷ്യാനോഗ്രഫി), എംടെക് (ഓഷ്യൻ ടെക്നോളജി) ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ഫാക്കൽറ്റി===
===ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്====

1991-ൽ സ്ഥാപിതമായ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്, മൈക്രോബയോളജി, വൈറോളജി, മൈക്രോബയൽ ഇക്കോളജി, ന്യൂറോബയോളജി, സെൽ ആൻഡ് മോളിക്യുലാർ ബയോളജി, മെഡിക്കൽ ബയോകെമിസ്ട്രി, [[ജനിതക എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], പ്ലാന്റ് ബയോടെക്നോളജി, ബയോ-ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ സിസ്റ്റംസ്, മൈക്രോബയൽ ജനറ്റിക്സ് എന്നിവയിലെ ഗവേഷണങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

എം.എസ്‌സി. മൈക്രോബയോളജി (2018-ൽ ആരംഭിച്ചു), എം.എസ്‌സി. (ബയോടെക്നോളജി), ബയോളജിക്കൽ സയൻസസിൽ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് എം.എസ്‌സി (2021-ൽ ആരംഭിച്ചു), ബയോടെക്നോളജിയിൽ പിഎച്ച്ഡി എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു  പ്രൊഫ. (ഡോ.) പാർവതി എ. നിലവിൽ വകുപ്പ് മേധാവിയായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

===സാമൂഹിക ശാസ്ത്ര വിഭാഗം===
====അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ്====

സാങ്കേതികവിദ്യ, ഇക്കണോമെട്രിക്സ്, ഓപ്പറേഷൻസ് റിസർച്ച് എന്നിവയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലാണ് അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. [[കൊച്ചി]] നഗരത്തിന് ഒരു വ്യാവസായിക മേഖലയും മത്സ്യബന്ധനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു തീരദേശ മേഖലയുമുണ്ട്. വ്യവസായവും മത്സ്യബന്ധനവും പ്രദേശത്തെ പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണത്തിന് ഗണ്യമായ സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ, വ്യവസായത്തിന്റെയും മത്സ്യബന്ധന മേഖലയുടെയും സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങളിലും പരിസ്ഥിതിയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലും വകുപ്പ് പ്രത്യേക താൽപ്പര്യം കാണിക്കുന്നു.

എം.എ. (അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ്) ബിരുദത്തിലേക്കും എം.ഫിൽ., പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്====
സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ അക്കാദമിക് യൂണിറ്റുകളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ് (എസ്എംഎസ്), രാജ്യത്ത് സ്ഥാപിതമായ ആദ്യത്തെ അഞ്ച് മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. പ്രൊഫസർ എമെറിറ്റസ് [[എം. വി. പൈലി]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കേരള യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി 1964 ഒക്ടോബറിൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് [[ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ|ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ പരിസരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1971 ൽ ഇത് കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി, പിന്നീട് കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ആയി മാറി. അധ്യാപനം, പരിശീലനം, ഗവേഷണം, കൺസൾട്ടൻസി എന്നീ നാല് മേഖലകളിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

എസ്എംഎസ് ഇനിപ്പറയുന്ന ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: എംബിഎ, എം.ഫിൽ. (കൊമേഴ്‌സ്), പിഎച്ച്ഡി

==റാങ്കിംഗുകൾ==
{{Infobox India university ranking
| type = University
&lt;!----------International----------&gt;
| NIRF_U_2024 = 34
| THE_W_2024=1201-1500
| THES_A_2024=301-350
| NIRF_O_2024 = 51
}}

==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>ka7nkl6s9tvfjncqu2cwg9eqoer1noi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652318</id>
      <parentid>4652316</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:02:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* റാങ്കിംഗുകൾ */</comment>
      <origin>4652318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121134" sha1="i1ig3glaenpmr83jsj525h8w3rnjtn1" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | title=Motto of CUSAT | accessdate=20 December 2012 | archive-date=2013-01-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130121050458/http://cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;'''
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.cusat.ac.in/about#vision| title=Vision and Mission | access-date=7 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cusat.ac.in/about|title=The University: About CUSAT|access-date=26 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619092942/https://www.cusat.ac.in/about|archive-date=19 June 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== ഫാക്കൽറ്റികൾ ==
കുസാറ്റിനെ ഒമ്പത് ഫാക്കൽറ്റികളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sign Board In University showing different trades.jpg|thumb|right|വിവിധ വകുപ്പുകൾ കാണിക്കുന്ന സർവകലാശാലയിലെ സൈൻബോർഡ്..]] 
* [[ശാസ്ത്രം]]
* [[സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* [[എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[പരിസ്ഥിതി പഠനങ്ങൾ]]
* [[മാനവികത]]
* [[നിയമം]]
* [[സമുദ്ര ശാസ്ത്രം]]
* [[വൈദ്യശാസ്ത്രം]] സാങ്കേതികവിദ്യ
* [[സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം]]
=== ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റി ===
==== ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ====

കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1963-ൽ പ്രൊഫ. കെ. വെങ്കടേശ്വർലു കേരള സർവകലാശാലയുടെ എറണാകുളം സെന്ററിനെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പായി സ്ഥാപിച്ചു. പരീക്ഷണാത്മകവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ അധ്യാപനത്തിനും ഗവേഷണത്തിനുമുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണിത്. നാനോ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, സെമികണ്ടക്ടർ ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെല്ലുകൾ, ഹോളോഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയലുകൾ, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ആസ്ട്രോബയോളജി, ക്വാണ്ടം ഒപ്റ്റിക്സ് എന്നിവ താൽപ്പര്യമുള്ള മേഖലകളാണ്. യുജിസി, എഐസിടിഇ, ഐയുസിഎഎ, ഡിഎസ്ടി, ഡിആർഡിഒ, സിഎസ്ഐആർ, ഐയുഎസി, ഡിഎഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നാമമാത്ര നിരക്കിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന വിപുലമായ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിനുണ്ട്.

എംഎസ്‌സി (ഫിസിക്സ്), എം.ഫിൽ. (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഐയുസിഎഎ റിസോഴ്‌സ് സെന്റർ, കുസാറ്റ്, എഡുമിത്ര ഇന്റലക്ച്വൽ സർവീസസ് എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Physics - scope and awareness for school students|url=http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104170924/http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2012-11-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Physics: Scope and Awareness|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-for-physics-students/article703979.ece|newspaper=The Hindu|date=6 February 2010}}&lt;/ref&gt; ഒരു ശാസ്ത്ര അവബോധ പരിപാടിയും &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ സ്‌പേസ് ഒളിമ്പ്യാഡും നടത്തുന്നു.
===സാങ്കേതിക വിഭാഗം===
====ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ്====
1975-ൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. മൈക്രോവേവ് ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സറുകൾ]], [[അണ്ടർവാട്ടർ അക്കോസ്റ്റിക്സ്]], സമുദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോവേവ്]] പ്രൊപ്പഗേഷൻ ആന്റിനകൾ, മൈക്രോവേവ് [[ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്]], [[പാറ്റേൺ റെക്കഗ്നിഷൻ]], സിഗ്നൽ പ്രോസസ്സിംഗിലും ഡിസ്പ്ലേ ഉപകരണങ്ങളിലും [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സർ]] ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. [[ഇന്ത്യ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | ഡിഎസ്ടി]], [[ഐഎസ്ആർഒ]], [[എഐസിടിഇ]], ഡിഒഇ, [[ഡിആർഡിഒ]], എംഒഡി, സംസ്ഥാന സർക്കാർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. [[ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജി | ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (നെതർലാൻഡ്സ്), പോളാരിസ് വൺ കോർപ്പറേഷൻ (മലേഷ്യ), [[കെന്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ), [[സറേ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ) എന്നിവയുമായി വകുപ്പിന് അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;DOE CUSAT&quot;&gt;{{cite news|url=http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| archive-date=13 May 2012| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

മൈക്രോവേവ് &amp; റഡാർ ഇലക്ട്രോണിക്സ്, ഡിജിറ്റൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് എന്നിവയിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെ എംഎസ്‌സി (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്), എംടെക് (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്) ബിരുദങ്ങളിലേക്കും പിഎച്ച്ഡിയിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് രണ്ട് ദേശീയ സിമ്പോസിയങ്ങൾ ദ്വിവത്സര പരിപാടികളായി നടത്തുന്നു: ആന്റിനകളും പ്രചാരണവും സംബന്ധിച്ച ദേശീയ സിമ്പോസിയം (APSYM), &lt;ref name=&quot;APSYM&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | title=APSYM-Antennas and propagation Symposium | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111103174648/http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | archive-date=3 November 2011 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഓഷ്യൻ ഇലക്ട്രോണിക്‌സിലെ സിമ്പോസിയം (SYMPOL).&lt;ref name=&quot;SYMPOL&quot;&gt;{{cite news |url=http://sympol.cusat.ac.in/index.html | title=SYMPOL – International Symposium on Ocean Electronics | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100103093538/http://sympol.cusat.ac.in/index.html | archive-date=3 January 2010 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=== ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് ===

യൂണിവേഴ്സിറ്റി സയൻസ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്ററിന്റെ (യുഎസ്ഐസി) ഒരു ശാഖയായി 1995-ൽ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. സർവകലാശാലയിലെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പുകൾക്കും ബാഹ്യ സംഘടനകൾക്കും ഡിസൈൻ, ഫാബ്രിക്കേഷൻ, ഗ്ലാസ് ബ്ലോയിംഗ്, കാർപ്പെന്ററി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സേവനങ്ങൾ ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു അക്കാദമിക് വകുപ്പ് എന്ന നിലയിൽ, ഡിഎസ്ടി, ഡിഎഇ, യുജിസി, എഐസിടിഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ, ട്വാസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ, അപ്ലൈഡ് ഫിസിക്സ് എന്നീ മേഖലകളിൽ ഇപ്പോൾ ഗവേഷണ പരിപാടികളുണ്ട്. അദ്ധ്യാപനം, ഗവേഷണം, കാലിബ്രേഷൻ, വ്യാവസായിക ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള പരീക്ഷണാത്മക സംവിധാനങ്ങളുടെ രൂപകൽപ്പനയ്ക്കും നിർമ്മാണത്തിനുമുള്ള കൺസൾട്ടൻസിയും ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/about-us/|title=Department Of Instrumentation, CUSAT}}&lt;/ref&gt; ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ നാല് വർഷത്തെ ബിടെക് (ബാച്ചിലേഴ്സ്) കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷനിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംഎസ്സി കോഴ്സും വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/courses/|date= 4 December 2019|title=Academic programs at Department of Instrumentation}}&lt;/ref&gt;

ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിലെ പ്രൊഫസറായ കെ എൻ മധുസൂദനനെ 2019 ഏപ്രിൽ 25-ന് ഗവർണർ പി സദാശിവം കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലറായി (വിസി) നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/25/k-n-madhusoodhanan-appointed-cusat-vc-1968709.html|date= 25 April 2019|title=K N Madhusoodhanan appointed Cusat VC}}&lt;/ref&gt;

=== പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് ===

1971-ൽ സ്ഥാപിതമായ പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് (പി.എസ്. &amp; ആർ.ടി.), പോളിമർ സയൻസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് മേഖലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ, ഗവേഷണ മേഖലകളിൽ ഒരു പയനിയറാണ്. റബ്ബർ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായി സഹകരിച്ച് 1972-ൽ ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു. ന്യൂഫിക് (എംഎച്ച്ഒ, നെതർലാൻഡ്‌സ്), ഫോക്‌സ്‌വാഗൺ ഫൗണ്ടേഷൻ (ജർമ്മനി), എംഎച്ച്ആർഡി, എഐസിടിഇ, ഡിആർഡിഒ, ഡിഎസ്ടി, യുജിസി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഇതിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

=== കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് ===
1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് നാവിക വാസ്തുവിദ്യയിലും കപ്പൽ നിർമ്മാണത്തിലുംഇന്ത്യയിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.  ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം 1975-ൽ ആരംഭിച്ചു. ജർമ്മനിയിലെ റോസ്റ്റോക്ക് സർവകലാശാലയുമായി സഹകരിച്ചാണ് നേവൽ ആർക്കിടെക്ചർ പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നത്, കൂടാതെ അതിലെ ബിരുദധാരികൾക്ക് കപ്പൽ നിർമ്മാണ വ്യവസായം, കപ്പൽ വർഗ്ഗീകരണ സൊസൈറ്റികൾ, ഗവേഷണ വികസന സംഘടനകൾ, ഇന്ത്യൻ നാവികസേന എന്നിവയിലെ തസ്തികകളിലേക്ക് ആവശ്യക്കാരുണ്ട്. ഷിപ്പിംഗ് മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ്) എം.ഒ.ടി. സർട്ടിഫിക്കറ്റ് പരീക്ഷയ്ക്കായി ബിടെക് കോഴ്‌സ് അംഗീകരിച്ചു, കൂടാതെ ഇന്ത്യൻ നാവികസേന ഈ വകുപ്പിനെ അവരുടെ ഓഫീസർമാരുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള ഒരു കേന്ദ്രമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

വകുപ്പിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാർത്ഥികൾ SHIPSTECHNIC എന്ന വാർഷിക സാങ്കേതിക മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.ണ്ട്
=== ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് ===

ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് (ISP) 1995-ൽ സ്ഥാപിതമായി. വിവിധ ലേസർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെയും ലേസർ ഘടകങ്ങളുടെയും രൂപകൽപ്പനയും നിർമ്മാണവും, ഫോട്ടോതെർമൽ, ഫോട്ടോഅക്കോസ്റ്റിക്, അനുബന്ധ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് വ്യത്യസ്ത വസ്തുക്കളിൽ രേഖീയമല്ലാത്ത പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ അന്വേഷണങ്ങൾ, ലേസർ-ഇൻഡ്യൂസ്ഡ് പ്ലാസ്മകളെക്കുറിച്ചുള്ള സമയ-സ്ഥല-പരിഹരിച്ച പഠനങ്ങൾ, ഫൈബർ-ഒപ്റ്റിക് സെൻസറുകളുടെ രൂപകൽപ്പനയും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, പോളിമർ നാരുകളുടെ നിർമ്മാണവും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് വസ്തുക്കളുടെ തയ്യാറാക്കലും അന്വേഷണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് സിദ്ധാന്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ എന്നിവ ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് DST, AICTE, UGC എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://photonics.cusat.ac.in/|title=International School of Photonics CUSAT|website=International School of Photonics|language=en-US|access-date=2016-09-29}}&lt;/ref&gt; 2002 മാർച്ചിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയെ &quot;ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസ് മേഖലയിൽ മികവിനുള്ള സാധ്യതയുള്ള സർവകലാശാല&quot; ആയി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തു. കൂടാതെ ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസിലെ ഒരു സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് (CELOS) സ്ഥാപിക്കാൻ 5 കോടി രൂപയുടെ ഗ്രാന്റ് നൽകി. പിന്നീട് ഈ കേന്ദ്രം ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സുമായി ലയിച്ചു.

എംടെക് (ഒപ്റ്റോ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് ലേസർ ടെക്നോളജി), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
=== കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് ===

കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് (DCA) 1994-ൽ സ്ഥാപിതമായി. യുജിസിയുടെയും ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പിന്റെയും സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ ഇത് കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസിൽ മാസ്റ്റേഴ്സ് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവര സുരക്ഷ, സിമുലേഷൻ, മോഡലിംഗ്, ക്രിപ്റ്റോഗ്രഫി, കോഡിംഗ് സിദ്ധാന്തം, ഭാഷാ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അൽഗോരിതങ്ങൾ, പാറ്റേൺ തിരിച്ചറിയൽ, വെബ് മൈനിംഗ്, ഗ്രാഫ് സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ, ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, ഡാറ്റ മൈനിംഗ്, നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Department of Computer Application|url=http://dca.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;2016 മുതൽ സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിന് സ്പെഷ്യലൈസേഷനും വകുപ്പ് നൽകുന്നു. സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ സൈദ്ധാന്തികവും പ്രായോഗികവുമായ അടിത്തറ വിദ്യാർത്ഥികളെ സജ്ജമാക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. മെഷീൻ ലേണിംഗ്, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, AI, ബിഗ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ് തുടങ്ങിയ നിലവിലെ സാങ്കേതികവിദ്യകളുമായുള്ള പരിചയം പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് വകുപ്പ് (DCS) ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റങ്ങളിലെ അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നുണ്ട് എന്നാൽ അതിവേഗ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, മനുഷ്യ-കമ്പ്യൂട്ടർ ഇടപെടലുകൾ, വിവര സുരക്ഷ, നെറ്റ്‌വർക്ക് ചെയ്ത എംബഡഡ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, വളരെ വലിയ തോതിലുള്ള സംയോജനം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റി കമ്പ്യൂട്ടർ സെന്ററും കുസാറ്റ് ഇൻട്രാനെറ്റും സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ ഇത് നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

എംടെക് (കമ്പ്യൂട്ടർ &amp; ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്), എംടെക് (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്), എംടെക് (ഡാറ്റ സയൻസ് &amp; ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനോടുകൂടിയ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്), എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് (ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; ഡാറ്റ സയൻസ്), പിഎച്ച്ഡി (കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് / കമ്പ്യൂട്ടർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:

1. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ ലബോറട്ടറി (AICV)

2. ബയോഇൻഫോർമാറ്റിക്സ് ലബോറട്ടറി (BI)

3. സൈബർ ഫിസിക്കൽ സിസ്റ്റംസ് ലബോറട്ടറി (CPS)

4. നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ് ലബോറട്ടറി (NLP)

5. സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ലബോറട്ടറി (SEL)

===എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്‌കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, തൃക്കാക്കര====
[[കൊച്ചി]]യിലും പരിസര പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന എഞ്ചിനീയർമാർക്ക് എഞ്ചിനീയറിംഗിലെ പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളിൽ (സിവിൽ, മെക്കാനിക്കൽ, ഇലക്ട്രിക്കൽ, കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) പാർട്ട് ടൈം എംടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിനായി 1979-ൽ [[സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുസാറ്റ്|സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] സ്ഥാപിതമായി. 1995-ൽ സ്കൂൾ [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് &amp; എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]] എന്നിവയിൽ ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. 1996-ൽ സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗും 2003-ൽ ഇലക്ട്രിക്കൽ &amp; ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗും ചേർത്തു.

1981-ൽ സ്കൂൾ പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ ചേർത്തു. {{2019-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്||df=}}, സ്കൂൾ 53 പിഎച്ച്ഡികൾ സൃഷ്ടിച്ചു, 250-ലധികം ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ ഗവേഷണ വിദ്യാർത്ഥികളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|DST]], സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ, [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ISRO]], [[ഓൾ ഇന്ത്യ കൗൺസിൽ ഫോർ ടെക്നിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ|AICTE]], [[കയർ ബോർഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|കയർ ബോർഡ്]], കേരള സ്റ്റേറ്റ് കയർ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള ബാഹ്യ ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

സ്കൂൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾക്ക് ടയർ-I സിസ്റ്റത്തിന് കീഴിൽ [[നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ]] (NBA) അംഗീകാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|title=Cochin University of Science and Technology-News|website=cusat.ac.in|access-date=2016-09-28|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812232930/http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;നിരവധി രാജ്യങ്ങളിലെ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ബിരുദ ബിരുദങ്ങൾക്ക് മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്ന വാഷിംഗ്ടൺ കരാറിൽ സ്ഥിരമായി ഒപ്പുവച്ചിട്ടുള്ള സ്ഥാപനമാണ് നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ (NBA).
'''ബിടെക്  ബിരുദ '''' ''കോഴ്‌സുകൾ'''' (ബ്രാക്കറ്റിൽ വിദ്യാർത്ഥി പ്രവേശനം)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406021538/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-date=2025-04-06 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (60)
* [[ഇലക്‌ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്‌നോളജി]] (90)
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (60)
[[File:Software engineering block.jpg|thumb|259x259px|Software Engineering block]]
''ബിരുദാനന്തര എംടെക് കോഴ്സുകൾ''''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401032640/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-date=2025-04-01 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''ഫുൾ ടൈം''
* ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സിസ്റ്റംസ്) (18)
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ് സിസ്റ്റംസ്) (18)
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (ജിയോ-ടെക്നിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (തെർമൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് &amp; കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (വയർലെസ് ടെക്നോളജി) (18)
''പാർട്ട് ടൈം''

* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ച എല്ലാ മേഖലകളിലും ''പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ'' ലഭ്യമാണ്.

====കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്====

[[കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ഒരു ബിടെക് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇതൊരു മുഴുവൻ സമയ നിർബന്ധിത റെസിഡൻഷ്യൽ പ്രോഗ്രാമാണ്. വിദ്യാർത്ഥികൾ ക്ലാസുകളിൽ [[മർച്ചന്റ് നേവി]] കേഡറ്റുകളുടെ യൂണിഫോം ധരിക്കുന്നു. കാഡറ്റുകൾക്ക് ശാരീരിക പരിശീലനം നിർബന്ധമാണ്.

ബിടെക് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിനുള്ള പ്രവേശനം പ്രതിവർഷം 80 ആണ്. 2014 ൽ, മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിൽ ഒരു മുഴുവൻ സമയ ദ്വിവത്സര എംടെക് പ്രോഗ്രാം (80 വിദ്യാർത്ഥികൾ) ചേർത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kmsme.cusat.ac.in/|title=Kunjali Marakkar School of Marine Engineering|website=kmsme.cusat.ac.in|access-date=2016-09-28}}&lt;/ref&gt;[[ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ഷിപ്പിംഗ്]] നടത്തുന്ന മത്സര പരീക്ഷകൾക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി എഞ്ചിൻ റൂം സിമുലേറ്ററിൽ ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സുകളും സ്കൂൾ നൽകുന്നു
====കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട്====
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട് 1999-ൽ സ്ഥാപിതമായതും കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതുമാണ്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ, [[കുട്ടനാട്ടിലെ]] [[പുളിങ്കുന്നൂ|പുളിങ്കുന്നൂ]] എന്ന സ്ഥലത്ത് 42 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. എറണാകുളം ജില്ലയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള കുസാറ്റിന്റെ ഏക കാമ്പസാണിത്. ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ ഇനിപ്പറയുന്ന ഭാഷകളിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്]] എഞ്ചിനീയറിംഗും
* ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് [[ഇലക്ട്രോണിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ്|ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]]
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ
===പരിസ്ഥിതി പഠന വിഭാഗം===
====പരിസ്ഥിതി പഠന സ്കൂൾ====
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും സുസ്ഥിര വികസനത്തിനും വേണ്ടി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഉന്നത പഠന കേന്ദ്രമായ സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ് 1983 ൽ സ്ഥാപിതമായി. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ്]], [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ]] എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഗ്രാന്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് സ്കൂളിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.


സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസുമായി ചേർന്നുള്ള നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH), ബയോടെക്നോളജിയിലെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസനത്തിലെ നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പിന്റെ സ്പോൺസർഷിപ്പിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നു.
പരിസ്ഥിതി സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ എംഎസ്‌സി രണ്ട് വിഷയങ്ങളിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെയാണ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്: 

സ്ട്രീം I: [[പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]

സ്ട്രീം 2: [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]].

പരിസ്ഥിതി ജീവശാസ്ത്രം, പരിസ്ഥിതി രസതന്ത്രം, പരിസ്ഥിതി ഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ് &amp; സോണോഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ്, [[പരിസ്ഥിതി മൈക്രോബയോളജി]], [[പരിസ്ഥിതി മാനേജ്മെന്റ്]], [[പരിസ്ഥിതി വിഷശാസ്ത്രം]], [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]], പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്, [[റിമോട്ട് സെൻസിംഗ്]] എന്നീ മേഖലകളിലാണ് ഡോക്ടറൽ പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു. കൂടാതെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധം, പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സംവിധാനങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലും എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. കൊച്ചി നഗരത്തിലെ മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതിയുടെ പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു..

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്‌സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു, കൂടാതെ [[കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധശേഷി]], പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, [[പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തൽ]] എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. [[കൊച്ചി മെട്രോ|കൊച്ചി മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതി]] നഗരത്തിനായുള്ള പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു.{{അവലംബം ആവശ്യമാണ്|തീയതി=മെയ് 2021}}

===മാനവികതാ ഫാക്കൽറ്റി===
===ഹിന്ദി വകുപ്പ്====
1963-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഹിന്ദി വകുപ്പ്, സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴയ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് ആദ്യം കേരള സർവകലാശാലയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു, പക്ഷേ 1971-ൽ കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറ്റി. യുജിസിയുടെ പിന്തുണയോടെ ഹിന്ദിയിൽ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് റിസർച്ച് സപ്പോർട്ട് (ഡിആർഎസ്), ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് സ്പെഷ്യൽ അസിസ്റ്റൻസ് (ഡിഎസ്എ) പ്രോഗ്രാമുകൾ ഉള്ള ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏക വകുപ്പാണിത്.
[[File:DEPARTMENT OF HINDI.jpg|thumb|right|Hindi Department]]

പുരാതന, ആധുനിക കവിത, ഫിക്ഷൻ, നാടക, നാടക പഠനങ്ങൾ, വിമർശനം, വ്യാകരണം, ഭാഷാശാസ്ത്രം, ഭാഷകളുടെയും സാഹിത്യത്തിന്റെയും താരതമ്യ പഠനങ്ങൾ, നാടോടി സാഹിത്യം, വിവർത്തനം, കമ്പ്യൂട്ടർ സഹായത്തോടെയുള്ള ഭാഷാ പഠനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളാണ് വകുപ്പിന്റെ ഗവേഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്.

പഠന-ഗവേഷണ പരിപാടികൾ:

* എം.എ. ഹിന്ദി ഭാഷയും സാഹിത്യവും
* ട്രാൻസ്ലേഷണൽ ആൻഡ് ഫങ്ഷണൽ ഹിന്ദിയിൽ എം.ഫിൽ. പി.ജി. ഡിപ്ലോമ
* പിഎച്ച്ഡി
* ഹിന്ദിയിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത പരിശീലനത്തിലും അധ്യാപനത്തിലും ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സ്

====ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ്====

ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് 1976-ൽ വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പായി സ്ഥാപിതമായി. ഇംഗ്ലീഷ്, [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]], [[ജർമ്മൻ ഭാഷ|ജർമ്മൻ]], [[ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷ|ഇറ്റാലിയൻ]], [[ജാപ്പനീസ് ഭാഷ|ജാപ്പനീസ്]], [[റഷ്യൻ ഭാഷ|റഷ്യൻ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഭാഷകൾ പഠിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ശ്രദ്ധ. [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ]] അധ്യാപനത്തിന്റെ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2012-ൽ വകുപ്പിന് ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് എന്ന് പേര് നൽകി.

===നിയമ ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്====
1962-ൽ കേരള സർവകലാശാലയുടെ ബിരുദാനന്തര നിയമ വകുപ്പായിട്ടാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് സ്ഥാപിതമായത്. ഈ വകുപ്പിന്റെ ആദ്യ ചെയർമാൻ അന്തർദേശീയമായി പ്രശസ്തനായ നിയമജ്ഞനും [[ഇന്ത്യൻ ലോ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ]] സ്ഥാപക ഡയറക്ടറും ഇന്റർനാഷണൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ട്രൈബ്യൂണലിൽ ഡെപ്യൂട്ടി ജഡ്ജിയുമായിരുന്ന പരേതനായ ഡോ. എ.ടി. മാർക്കോസ് ആയിരുന്നു.

[[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം] (MHRD) യുടെ സഹായത്തോടെ, അപൂർവ പുസ്തകങ്ങളും ജേണലുകളും അടങ്ങുന്ന ഒരു [[ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ]] ശേഖരം സ്കൂൾ പരിപാലിക്കുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഒരു ഘടക ഏജൻസിയായ [[വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ|വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ (WIPO)]], അതിന്റെ പ്രധാന പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ഈ ശേഖരത്തിലേക്ക് സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം|MHRD]] ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ പഠനത്തിനായി ഒരു അധ്യക്ഷസ്ഥാനം  അനുവദിച്ചു.

മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി, അന്തരിച്ച ജസ്റ്റിസ് [[വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ|വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ]] യുടെ പേരിൽ ഒരു മനുഷ്യാവകാശ ചെയർ സ്കൂളിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

സ്കൂൾ 3 വർഷത്തെ [[ബാച്ചിലർ ഓഫ് ലോസ്|എൽ.എൽ.ബി.]] പ്രോഗ്രാം, 5 വർഷത്തെ ബി.ബി.എ, എൽ.എൽ.ബി. (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം, ബി.കോം. എൽ.എൽ.ബി (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി റൈറ്റ്സ് സ്റ്റഡീസ്===
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് &amp; ടെക്നോളജിയുടെ സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസിൽ 2003-ൽ സ്ഥാപിതമായ സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്, ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2009-ൽ ഒരു ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. കേരള സർക്കാർ സ്ഥാപിച്ച കുസാറ്റിലെ ഒരു സ്വയംഭരണ കേന്ദ്രമാണിത്, കേരളത്തിലും പുറത്തുമുള്ള വിവിധ സർവകലാശാലകളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകർ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം സാധ്യമാക്കുന്ന ഒരു ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും റിസോഴ്‌സ് സെന്ററുമാണ് ഇത്. കേരള സർക്കാർ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് വിഭാവനം ചെയ്ത് നടപ്പിലാക്കുന്ന ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററുകളിൽ ഒന്നാണിത്.

നിയമ ഫാക്കൽറ്റി ഡീൻ ഡോ. കെ.എൻ. ചന്ദ്രശേഖരൻ പിള്ള ഡയറക്ടറായും ഡോ. ​​എൻ.എസ്. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ കോർഡിനേറ്ററായും ആണ് സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ് ആദ്യം സ്ഥാപിതമായത്. ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയവും ഈ കേന്ദ്രത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, 2003 ൽ കുസാറ്റിൽ ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശത്തിനായി ഒരു പീഠം  സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നിയമം, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം, രാഷ്ട്രീയ ശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകരെ നയ ഗവേഷണം നടത്താൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി IPR-മായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ സ്കോളർഷിപ്പുകളുള്ള മൾട്ടി-ഡിസിപ്ലിനറി പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവിധ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരവധി ഗവേഷണ പണ്ഡിതരുണ്ട്. ഡിപോസിറ്ററിയിലെ പ്രാഥമിക ഗവേഷണ സാമഗ്രികളുടെ ലഭ്യത ഗവേഷകർക്ക് ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ സുപ്രധാന വിഷയങ്ങളിൽ മിമിയോഗ്രാഫുകൾ പുറത്തിറക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസുമായി സഹകരിച്ച്, സ്കൂളിന്റെ LL.M പ്രോഗ്രാമിനായി ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കോഴ്സുകളും ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ബഹുമാനപ്പെട്ട കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനായി ഒരു ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലാണ് IUCIPRS നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. CUSAT ന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയും സെന്ററിന്റെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ്, അക്കാദമിക് പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു ഫാക്കൽറ്റി കമ്മിറ്റിയും ഉണ്ട്. ഡോ. എം. ഭാസിയാണ് സെന്ററിന്റെ ഡയറക്ടർ. 
===നൽകുന്ന കോഴ്‌സുകൾ===
1. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

2. എൽഎൽഎം (ഐപി) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

3. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ, 1 വർഷം)

4. ബിബിഎ എൽഎൽബി (5 വർഷം)
5. ബി.കോം എൽഎൽബി (5 വർഷം)

=== ഡി.ഡി.യു. കൗശൽ കേന്ദ്രം ===
[[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യു.ജി.സി]], വിദ്യാർത്ഥികളിൽ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും ആവശ്യകതയും മനസ്സിലാക്കി, വലിയ തോതിൽ ജോലിക്ക് തയ്യാറായ മനുഷ്യശക്തി സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത മനസ്സിലാക്കി കമ്മ്യൂണിറ്റി കോളേജുകളും ബി.വോക് പ്രോഗ്രാമുകളും ആരംഭിക്കുന്നതിനുള്ള സംരംഭങ്ങൾക്ക് തുടർച്ചയായി തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ. (ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ.) ആരംഭിച്ചു .

ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ക്ലാസ് റൂം കേന്ദ്രീകൃത ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസവും പരിശീലനവും വ്യവസായ പ്രാക്ടീഷണർമാരുടെ അനുഭവ പങ്കിടലും ബിസിനസ്സ് സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ഇന്റേൺഷിപ്പുകളും സംയോജിപ്പിച്ച് DDUKK വഴി ഗുണനിലവാരമുള്ള തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുക എന്നതാണ് DDUKK CUSAT ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ദീൻ ദയാൽ കേന്ദ്ര കരിയർ അധിഷ്ഠിത കോഴ്സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നു |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2015/dec/09/deen-dayal-kendra-to-start-career-oriented-courses-853559.html |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The New Indian Express |date=December 9, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Online |first1=Mathrubhumi Education |title=CUSAT-ൽ DDUKK-യുടെ കീഴിലുള്ള കോഴ്സുകൾ |url=https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905171424/https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |url-status=dead |archive-date=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |publisher=Mathrubhumu |date=Nov 16, 2015 }}&lt;/ref&gt; തൊഴിൽ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന യുവാക്കളുടെ ഒരു പുതിയ ലീഗ് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി സംയോജിത അറിവ് സമ്പാദിക്കുന്നതിലും മനുഷ്യ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലുമാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=തൊഴിൽ വിപണിയിൽ കണ്ണുവെച്ച്, കുസാറ്റിന്റെ ഡിഡിയുകെകെ ഇൻഫോപാർക്ക്, കിറ്റ്കോ എന്നിവയുമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടുന്നു |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/with-eye-on-job-market-cusats-ddukk-enters-into-tieups-with-infopark-kitco/article7956859.ece |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The Hindu |date=March 24, 2016}}&lt;/ref&gt; ഡിഡിയുകെകെയുടെ കീഴിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകളുടെ അധ്യാപന, പരിശീലന രീതിശാസ്ത്രം അതിനനുസൃതമായാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

2015 ൽ ഡോ. സക്കറിയ കെ.എ (പ്രൊഫസർ, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, കുസാറ്റ്) സ്ഥാപക ഡയറക്ടറായി ഡിഡിയുകെകെ സ്ഥാപിതമായി.

വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകൾ:

1. എം.വോക് ഇൻ ടെക്നോളജി ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് കൺസൾട്ടൻസി
2. എം.വോക് ഇൻ മൊബൈൽ ഫോൺ ആപ്ലിക്കേഷൻ ഡെവലപ്മെന്റ്
3. ബി.വോക് ഇൻ ബിസിനസ് പ്രോസസ് ആൻഡ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ്

===ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്====

വ്യാവസായിക ഫിഷറീസ് വകുപ്പ് 1976 ൽ സ്ഥാപിതമായി. അതിന്റെ അക്കാദമികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ നേട്ടങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നതിനായി 1995 ൽ ഒരു സ്കൂളായി അപ്ഗ്രേഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇതിന് അഞ്ച് ഡിവിഷനുകളുണ്ട്: 
* അക്വാകൾച്ചർ ആൻഡ് ക്യാപ്ചർ ഫിഷറീസ്
* ഫിഷറീസ് ടെക്നോളജി
* ഫിഷറീസ് ഇക്കണോമിക്സ്
* ഫിഷറീസ് മാനേജ്മെന്റ്.
[[File:ACARR CUSAT.jpg|thumb|326x326px|Advanced Center for Atmospheric Radar Research at CUSAT]]
====അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്====
കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണ/അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര മേഖലയിലെ അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും മികവ് പുലർത്തുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണ് അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്. കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

[[ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ]] ന്യൂ മില്ലേനിയം ഇന്ത്യൻ ടെക്നോളജി ലീഡർഷിപ്പ് ഇനിഷ്യേറ്റീവ് (NMITLI) മൺസൂൺ സംബന്ധമായ പ്രവചനങ്ങൾക്കായുള്ള [[മെസോസ്‌കെയിൽ മെറ്റീരിയോളജി|മെസോസ്‌കെയിൽ]] മോഡലിംഗിനായുള്ള മികവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി [[കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച്]] (CSIR) ഈ വകുപ്പിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി ഡൽഹി|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ഡൽഹി]]; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെറ്റീരിയോളജി]], പൂനെ; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്, ബാംഗ്ലൂർ]]; [[ടാറ്റ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫണ്ടമെന്റൽ റിസർച്ച്]], മുംബൈ; സി- എംഎംഎസിഎസ്, ബാംഗ്ലൂർ, [[നാഷണൽ എയ്‌റോസ്‌പേസ് ലബോറട്ടറീസ്]], ബാംഗ്ലൂർ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മറ്റ് പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങൾ ഇവയാണ്.

എം.എസ്‌സി ([[കാലാവസ്ഥാശാസ്ത്രം]]), എം.ടെക് ([[അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം|അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം]]) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്====
രാജ്യത്തെ സമുദ്ര ജീവശാസ്ത്രത്തിലെ മുൻനിര അക്കാദമിക് കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്. 1938-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് ഉടൻ തന്നെ ഒരു ഗവേഷണ പരിപാടി സ്ഥാപിച്ചു. 100-ലധികം പിഎച്ച്ഡി വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ വകുപ്പിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയിട്ടുണ്ട്.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

എംഎസ്‌സി (മറൈൻ ജിയോഫിസിക്സ്) ബിരുദം നേടുന്നതിനുള്ള ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. {{അവലംബം ആവശ്യമാണ്|തീയതി=മെയ് 2021}}

====ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====

കേരള സർവകലാശാലയിലെ മറൈൻ ബയോളജി ആൻഡ് ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പിന്റെ ഒരു ശാഖയായിരുന്നു ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്. 1965-ൽ സമുദ്രശാസ്ത്രത്തിൽ ഒരു ബിരുദാനന്തര ബിരുദ പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു, പിന്നീട് അത് കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലെ ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി ആൻഡ് മെറ്റീരിയോളജി ഡിവിഷനിലേക്ക് (POMD) മാറ്റി. 1996-ൽ, [[ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി]] വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി.

എം.എസ്‌സി (ഓഷ്യാനോഗ്രഫി), എംടെക് (ഓഷ്യൻ ടെക്നോളജി) ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ഫാക്കൽറ്റി===
===ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്====

1991-ൽ സ്ഥാപിതമായ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്, മൈക്രോബയോളജി, വൈറോളജി, മൈക്രോബയൽ ഇക്കോളജി, ന്യൂറോബയോളജി, സെൽ ആൻഡ് മോളിക്യുലാർ ബയോളജി, മെഡിക്കൽ ബയോകെമിസ്ട്രി, [[ജനിതക എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], പ്ലാന്റ് ബയോടെക്നോളജി, ബയോ-ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ സിസ്റ്റംസ്, മൈക്രോബയൽ ജനറ്റിക്സ് എന്നിവയിലെ ഗവേഷണങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

എം.എസ്‌സി. മൈക്രോബയോളജി (2018-ൽ ആരംഭിച്ചു), എം.എസ്‌സി. (ബയോടെക്നോളജി), ബയോളജിക്കൽ സയൻസസിൽ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് എം.എസ്‌സി (2021-ൽ ആരംഭിച്ചു), ബയോടെക്നോളജിയിൽ പിഎച്ച്ഡി എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു  പ്രൊഫ. (ഡോ.) പാർവതി എ. നിലവിൽ വകുപ്പ് മേധാവിയായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

===സാമൂഹിക ശാസ്ത്ര വിഭാഗം===
====അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ്====

സാങ്കേതികവിദ്യ, ഇക്കണോമെട്രിക്സ്, ഓപ്പറേഷൻസ് റിസർച്ച് എന്നിവയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലാണ് അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. [[കൊച്ചി]] നഗരത്തിന് ഒരു വ്യാവസായിക മേഖലയും മത്സ്യബന്ധനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു തീരദേശ മേഖലയുമുണ്ട്. വ്യവസായവും മത്സ്യബന്ധനവും പ്രദേശത്തെ പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണത്തിന് ഗണ്യമായ സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ, വ്യവസായത്തിന്റെയും മത്സ്യബന്ധന മേഖലയുടെയും സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങളിലും പരിസ്ഥിതിയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലും വകുപ്പ് പ്രത്യേക താൽപ്പര്യം കാണിക്കുന്നു.

എം.എ. (അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ്) ബിരുദത്തിലേക്കും എം.ഫിൽ., പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്====
സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ അക്കാദമിക് യൂണിറ്റുകളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ് (എസ്എംഎസ്), രാജ്യത്ത് സ്ഥാപിതമായ ആദ്യത്തെ അഞ്ച് മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. പ്രൊഫസർ എമെറിറ്റസ് [[എം. വി. പൈലി]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കേരള യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി 1964 ഒക്ടോബറിൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് [[ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ|ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ പരിസരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1971 ൽ ഇത് കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി, പിന്നീട് കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ആയി മാറി. അധ്യാപനം, പരിശീലനം, ഗവേഷണം, കൺസൾട്ടൻസി എന്നീ നാല് മേഖലകളിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

എസ്എംഎസ് ഇനിപ്പറയുന്ന ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: എംബിഎ, എം.ഫിൽ. (കൊമേഴ്‌സ്), പിഎച്ച്ഡി

==റാങ്കിംഗുകൾ==
{{Infobox India university ranking
| type = University
&lt;!----------International----------&gt;
| NIRF_U_2024 = 34
| THE_W_2024=1201-1500
| THES_A_2024=301-350
| NIRF_O_2024 = 51
}}
2024-ൽ ''[[ടൈംസ് ഹയർ എഡ്യൂക്കേഷൻ വേൾഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി റാങ്കിംഗ്സ്]]'' പ്രകാരം കുസാറ്റ് 1201-1500 ബാൻഡിൽ റാങ്ക് ചെയ്യപ്പെട്ടു&lt;ref name=&quot;Rankings_THE_W_2024&quot; /&gt; ഏഷ്യയിൽ 301-350 ബാൻഡിലും.&lt;ref name=&quot;Rankings_THES_A_2024&quot; /&gt;
[[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ റാങ്കിംഗ് ഫ്രെയിംവർക്ക്|NIRF]] സർവകലാശാലകളിൽ 34-ാം സ്ഥാനത്തും 2024-ൽ ഇന്ത്യയിൽ മൊത്തത്തിൽ 51-ാം സ്ഥാനത്തും റാങ്ക് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 NIRF Ranking |url=https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/Report/IR2024_Report.pdf}}&lt;/ref&gt;

==കേന്ദ്രങ്ങൾ==
===സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി===
1991-ൽ [[കൊച്ചി റിഫൈനറീസ്|കൊച്ചിൻ റിഫൈനറീസ് ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ ഭാഗിക സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെയാണ് സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി (C-SIS) സ്ഥാപിതമായത്. കുട്ടികൾക്ക് ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യ കൂടുതൽ പ്രാപ്യമാക്കുക എന്നതാണ് ഈ കേന്ദ്രത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. &quot;ശാസ്ത്രപോസിനി&quot; പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഹൈസ്കൂൾ സയൻസ് അധ്യാപകർക്കുള്ള പരിശീലന കേന്ദ്രമായി [[കേരള സർക്കാർ]] സി-എസ്ഐഎസിനെ അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സി-എസ്ഐഎസിന്റെ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി പാർക്കിൽ [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന]] (ISRO) സംഭാവന ചെയ്ത ഒരു സ്പേസ് പവലിയൻ ഉൾപ്പെടുന്നു, അതിൽ അവരുടെ ബഹിരാകാശ റോക്കറ്റുകളുടെയും ചാന്ദ്ര പേടകത്തിന്റെയും [[ചന്ദ്രയാൻ-1|ചന്ദ്രയാൻ]] മോഡലുകളും [[ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിൽ നിന്നുള്ള റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണങ്ങളുടെ വീഡിയോകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉപഗ്രഹ വിക്ഷേപണ പ്രക്രിയയിൽ പാത നിരീക്ഷണത്തിന്റെയും പിശക് തിരുത്തലിന്റെയും പ്രദർശനങ്ങൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് കാണാൻ കഴിയും. യുഎസ് ആസ്ഥാനമായുള്ള (ഐഇഇഇ) [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയേഴ്സ്]], 'ഇ –സയന്റിയ' എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഇലക്ട്രോണിക്സ് പ്രദർശനവും പാർക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു

===സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ===
[[കേരള സ്റ്റേറ്റ് കൗൺസിൽ ഫോർ സയൻസ്, ടെക്നോളജി ആൻഡ് എൻവയോൺമെന്റ്]] (KSCSTE), കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി (CUSAT) എന്നിവയുടെ സംയുക്ത സംരംഭമാണ് സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ (STIC).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sticindia.com|title=STIC India|website=sticindia.com|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; വ്യവസായങ്ങൾ, അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഗവേഷണ വികസന സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് വിശകലന പരിശോധന, അളവ്, കാലിബ്രേഷൻ എന്നിവയ്ക്കായി നൂതന ഉപകരണ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുക; സംസ്ഥാനത്തെ വ്യവസായങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ നൂതന ഉപകരണങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക; വ്യവസായത്തിനും അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഈ ഉപകരണങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ പരിശീലനം നൽകുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.

===നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത്===
നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH) മുമ്പ് ഫിഷ് ഡിസീസ് ഡയഗ്നോസിസ് ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് സെന്റർ ആയിരുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വളരുന്ന മൃഗങ്ങളുടെ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ ജല കർഷകരെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി 2000 ൽ ഈ കേന്ദ്രം സ്ഥാപിതമായി. [[ബാക്ടീരിയോളജി]], [[വൈറോളജി]], മൃഗ കലകൾച്ചർ, [[ഇമ്മ്യൂണോളജി]], [[ജീനോമിക്സ്]], [[പ്രോട്ടോമിക്‌സ്]], [[ഫെർമെന്റേഷൻ]], [[ബയോഅസെ]] എന്നിവയിലെ ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ncaah.org/|title=നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് NCAHAH കൊച്ചി|website=ncaah.org|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ [[ബയോടെക്‌നോളജി വകുപ്പ്]] സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന മറൈൻ ബയോടെക്‌നോളജിയിൽ ഒരു MTech പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയ പഠന കേന്ദ്രം===
സെന്റർ ഫോർ ദി സ്റ്റഡി ഓഫ് സോഷ്യൽ എക്‌സ്‌ക്ലൂഷൻ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയം (CSSEIP) 2009-ൽ സ്ഥാപിതമായി. ഡിജിറ്റൽ മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് [[സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ]] എന്ന വിഷയത്തിൽ  ഡിജിറ്റൽ ഒഴിവാക്കൽ, ഭവന, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക, ഘടനാപരമായ നിർണ്ണായക ഘടകങ്ങൾ, സ്ഥലപരമായ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ ജനസംഖ്യാപരമായ മാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തുന്നു.
===വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം===
സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിനുള്ള ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷന്റെ സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ 2010 ൽ വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം (WSC) ആരംഭിച്ചു. അതിനുശേഷം ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്രം കഠിനമായി പരിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കേന്ദ്രം നിരവധി സെമിനാറുകളും ഔട്ട്റീച്ച് പ്രോഗ്രാമുകളും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wsc.cusat.ac.in/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910225840/http://wsc.cusat.ac.in/ |archive-date=10 September 2016 |title=women's studies centre Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/nuals-invites-applications-for-courses/article32279363.ece|title = NUALS invites applications for courses|newspaper = The Hindu|date = 5 August 2020}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്===
ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ [[ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി|ഐപിആർ]] സ്റ്റഡീസ് (ഐയുസിഐപിആർഎസ്) കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ കീഴിൽ, കേരള സർക്കാരിന്റെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് സ്ഥാപിച്ച ഒരു സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ്. ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിൽ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2003-ൽ ഇത് സ്ഥാപിതമായി.

IUCIPRS ന്റെ ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലിൽ 12 അംഗങ്ങളാണുള്ളത്, കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനും കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ വൈസ് ചെയർമാനുമാണ്.
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ciprs.cusat.ac.in|title=Inter University Centre for Intellectual Property Rights Studies: An Autonomous Centre at CUSAT|website=ciprs.cusat.ac.in|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ്===
1990 കളിലും 2000 കളിലും അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ് (ICEPA) ഉയർന്നുവന്നത്. സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളുടെ വിശകലനത്തിലും നയ തീരുമാനങ്ങൾക്കുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി 2004 ൽ ICEPA സ്ഥാപിതമായി. ദേശീയ, അന്തർദേശീയ എൻ‌ജി‌ഒകളുമായും വ്യവസായങ്ങളുമായും സർക്കാരുകളുമായും കേന്ദ്രം സഹകരിക്കുന്നു.

[[ലോക ബാങ്ക്]], [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], റോയൽ നെതർലാൻഡ്‌സ് എംബസി, നെതർലാൻഡ്‌സ് വികസന ഗവേഷണ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, [[ടിൽബർഗ് സർവകലാശാല]], [[കൃഷി &amp; കർഷകക്ഷേമ മന്ത്രാലയം|കൃഷി]], പ്ലാന്റേഷൻ (ഇന്ത്യാ സർക്കാർ) എന്നീ മന്ത്രാലയങ്ങൾ, കേരള ഷിപ്പിംഗ് ആൻഡ് ഇൻലാൻഡ് നാവിഗേഷൻ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഠനങ്ങൾ ഈ കേന്ദ്രം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.

== 2023 ലെ ടെക് ഫെസ്റ്റ് സംഭവം ==
2023 നവംബർ 25 ന് കേരളത്തിലെ കൊച്ചിയിലെ കുസാറ്റിൽ നടന്ന കുസാറ്റ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ട് ഒരു ദാരുണ സംഭവമായിരുന്നു അത്. സർവകലാശാലയുടെ വാർഷിക ടെക് ഫെസ്റ്റിവൽ 'ധിഷ്ണ'യുടെ ഭാഗമായി ഗായിക [[നിഖിത ഗാന്ധി]] യുടെ സംഗീത പരിപാടി ആരംഭിക്കാനിരുന്ന ഒരു ഓപ്പൺ എയർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലേക്ക് ഒരു ജനക്കൂട്ടം പ്രവേശിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ നാല് വിദ്യാർത്ഥികൾ മരിക്കുകയും 64 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. സ്മാർട്ട്‌ഫോൺ ബ്രാൻഡായ [[റിയൽമി]] യുമായി സഹകരിച്ചാണ് ഈ സംഗീത പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചത്. പാസുകളും 'ധിഷ്ണ' ടീ-ഷർട്ടുകളും ഉള്ളവരെ മാത്രമേ ഓഡിറ്റോറിയത്തിനുള്ളിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചിരുന്നുള്ളൂ, അതിനാൽ പെട്ടെന്നുള്ള മഴയും ശരിയായ ജനക്കൂട്ടത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളുടെ അഭാവവുമാണ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-25 |title=Cochin University tech fest turns tragic; four students dead, over 60 injured in stampede |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/4-dead-46-injured-in-stampede-in-cusat-music-fest-in-kochi/articleshow/105500277.cms |access-date=2024-03-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-26 |title=Kerala: Four dead, dozens injured in stampede at Cochin University |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/kerala-four-dead-dozens-injured-in-stampde-at-cochin-university/articleshow/105500594.cms?from=mdr |access-date=2024-03-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;


==ശ്രദ്ധേയരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ==
&lt;!---♦♦♦ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വന്തമായി ഒരു ലേഖനം ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം ഈ പട്ടികയിൽ ചേർക്കുക ♦♦♦---&gt;
&lt;!---♦♦♦ ദയവായി പട്ടിക അക്ഷരമാലാക്രമത്തിൽ അവസാന നാമം ♦♦♦---&gt;
* [[അമീർ ഷാഹുൽ]], എഴുത്തുകാരനും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും
* [[സുനിൽ തോമസ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[മേരി ജോസഫ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[ടോം ജോസ്]], ചീഫ് സെക്രട്ടറി, [[കേരള സർക്കാർ]]
* [[അപ്പു കൃഷ്ണൻ]], സംഗീതജ്ഞൻ
* [[റോഷൻ മാത്യു]], നടൻ
* [[ബി. രവി പിള്ള]], വ്യവസായി, ബിസിനസ് ടൈക്കൂൺ
* [[ശങ്കർ രാമകൃഷ്ണൻ]], ഡയറക്ടർ
* [[രൂപേഷ്]], മാവോയിസ്റ്റ് നേതാവ്
* [[സാബു തോമസ്]], വൈസ് ചാൻസലർ, എംജി യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോട്ടയം
* [[റോക്സി കോൾ|റോക്സി മാത്യു കോൾ]], കാലാവസ്ഥാ ശാസ്ത്രജ്ഞൻref&gt;{{Cite web |title=Department Of Physical Oceanography, Cochin University Of Science And Technology |url=https://dpo.cusat.ac.in/news-and-events/dr-roxy-mathew-koll-our-alumnus-awarded-with-the-presigious-rashtriya-vigyan-puraskar-vigyan-yuva-shanti-swarup-bhatnagar |access-date=2024-10-31 |website=dpo.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;
* [[മധു വാസുദേവൻ]], പ്രൊഫസർ, ഗാനരചയിതാവ്
* [[ബിനോയ് വിശ്വം]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ, മുൻ [[പാർലമെന്റ് അംഗം]], മുൻ വനം-വന്യജീവി മന്ത്രി.
* [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
* [[ആഷിഖ് ഉസ്മാൻ]], ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, നടൻ
==ശ്രദ്ധേരായ പൂർവ്വവിദ്യാർത്ഥികൾ==

{{Education in Kerala}}
{{Universities in Kerala}}
{{Authority control}}

==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>i1ig3glaenpmr83jsj525h8w3rnjtn1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652319</id>
      <parentid>4652318</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:03:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ശ്രദ്ധേരായ പൂർവ്വവിദ്യാർത്ഥികൾ */</comment>
      <origin>4652319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121042" sha1="114yec0dh4v8n3m1mctxfp4amfwtdia" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | title=Motto of CUSAT | accessdate=20 December 2012 | archive-date=2013-01-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130121050458/http://cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;'''
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.cusat.ac.in/about#vision| title=Vision and Mission | access-date=7 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cusat.ac.in/about|title=The University: About CUSAT|access-date=26 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619092942/https://www.cusat.ac.in/about|archive-date=19 June 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== ഫാക്കൽറ്റികൾ ==
കുസാറ്റിനെ ഒമ്പത് ഫാക്കൽറ്റികളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sign Board In University showing different trades.jpg|thumb|right|വിവിധ വകുപ്പുകൾ കാണിക്കുന്ന സർവകലാശാലയിലെ സൈൻബോർഡ്..]] 
* [[ശാസ്ത്രം]]
* [[സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* [[എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[പരിസ്ഥിതി പഠനങ്ങൾ]]
* [[മാനവികത]]
* [[നിയമം]]
* [[സമുദ്ര ശാസ്ത്രം]]
* [[വൈദ്യശാസ്ത്രം]] സാങ്കേതികവിദ്യ
* [[സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം]]
=== ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റി ===
==== ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ====

കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1963-ൽ പ്രൊഫ. കെ. വെങ്കടേശ്വർലു കേരള സർവകലാശാലയുടെ എറണാകുളം സെന്ററിനെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പായി സ്ഥാപിച്ചു. പരീക്ഷണാത്മകവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ അധ്യാപനത്തിനും ഗവേഷണത്തിനുമുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണിത്. നാനോ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, സെമികണ്ടക്ടർ ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെല്ലുകൾ, ഹോളോഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയലുകൾ, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ആസ്ട്രോബയോളജി, ക്വാണ്ടം ഒപ്റ്റിക്സ് എന്നിവ താൽപ്പര്യമുള്ള മേഖലകളാണ്. യുജിസി, എഐസിടിഇ, ഐയുസിഎഎ, ഡിഎസ്ടി, ഡിആർഡിഒ, സിഎസ്ഐആർ, ഐയുഎസി, ഡിഎഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നാമമാത്ര നിരക്കിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന വിപുലമായ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിനുണ്ട്.

എംഎസ്‌സി (ഫിസിക്സ്), എം.ഫിൽ. (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഐയുസിഎഎ റിസോഴ്‌സ് സെന്റർ, കുസാറ്റ്, എഡുമിത്ര ഇന്റലക്ച്വൽ സർവീസസ് എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Physics - scope and awareness for school students|url=http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104170924/http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2012-11-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Physics: Scope and Awareness|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-for-physics-students/article703979.ece|newspaper=The Hindu|date=6 February 2010}}&lt;/ref&gt; ഒരു ശാസ്ത്ര അവബോധ പരിപാടിയും &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ സ്‌പേസ് ഒളിമ്പ്യാഡും നടത്തുന്നു.
===സാങ്കേതിക വിഭാഗം===
====ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ്====
1975-ൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. മൈക്രോവേവ് ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സറുകൾ]], [[അണ്ടർവാട്ടർ അക്കോസ്റ്റിക്സ്]], സമുദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോവേവ്]] പ്രൊപ്പഗേഷൻ ആന്റിനകൾ, മൈക്രോവേവ് [[ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്]], [[പാറ്റേൺ റെക്കഗ്നിഷൻ]], സിഗ്നൽ പ്രോസസ്സിംഗിലും ഡിസ്പ്ലേ ഉപകരണങ്ങളിലും [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സർ]] ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. [[ഇന്ത്യ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | ഡിഎസ്ടി]], [[ഐഎസ്ആർഒ]], [[എഐസിടിഇ]], ഡിഒഇ, [[ഡിആർഡിഒ]], എംഒഡി, സംസ്ഥാന സർക്കാർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. [[ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജി | ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (നെതർലാൻഡ്സ്), പോളാരിസ് വൺ കോർപ്പറേഷൻ (മലേഷ്യ), [[കെന്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ), [[സറേ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ) എന്നിവയുമായി വകുപ്പിന് അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;DOE CUSAT&quot;&gt;{{cite news|url=http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| archive-date=13 May 2012| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

മൈക്രോവേവ് &amp; റഡാർ ഇലക്ട്രോണിക്സ്, ഡിജിറ്റൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് എന്നിവയിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെ എംഎസ്‌സി (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്), എംടെക് (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്) ബിരുദങ്ങളിലേക്കും പിഎച്ച്ഡിയിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് രണ്ട് ദേശീയ സിമ്പോസിയങ്ങൾ ദ്വിവത്സര പരിപാടികളായി നടത്തുന്നു: ആന്റിനകളും പ്രചാരണവും സംബന്ധിച്ച ദേശീയ സിമ്പോസിയം (APSYM), &lt;ref name=&quot;APSYM&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | title=APSYM-Antennas and propagation Symposium | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111103174648/http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | archive-date=3 November 2011 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഓഷ്യൻ ഇലക്ട്രോണിക്‌സിലെ സിമ്പോസിയം (SYMPOL).&lt;ref name=&quot;SYMPOL&quot;&gt;{{cite news |url=http://sympol.cusat.ac.in/index.html | title=SYMPOL – International Symposium on Ocean Electronics | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100103093538/http://sympol.cusat.ac.in/index.html | archive-date=3 January 2010 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=== ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് ===

യൂണിവേഴ്സിറ്റി സയൻസ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്ററിന്റെ (യുഎസ്ഐസി) ഒരു ശാഖയായി 1995-ൽ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. സർവകലാശാലയിലെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പുകൾക്കും ബാഹ്യ സംഘടനകൾക്കും ഡിസൈൻ, ഫാബ്രിക്കേഷൻ, ഗ്ലാസ് ബ്ലോയിംഗ്, കാർപ്പെന്ററി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സേവനങ്ങൾ ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു അക്കാദമിക് വകുപ്പ് എന്ന നിലയിൽ, ഡിഎസ്ടി, ഡിഎഇ, യുജിസി, എഐസിടിഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ, ട്വാസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ, അപ്ലൈഡ് ഫിസിക്സ് എന്നീ മേഖലകളിൽ ഇപ്പോൾ ഗവേഷണ പരിപാടികളുണ്ട്. അദ്ധ്യാപനം, ഗവേഷണം, കാലിബ്രേഷൻ, വ്യാവസായിക ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള പരീക്ഷണാത്മക സംവിധാനങ്ങളുടെ രൂപകൽപ്പനയ്ക്കും നിർമ്മാണത്തിനുമുള്ള കൺസൾട്ടൻസിയും ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/about-us/|title=Department Of Instrumentation, CUSAT}}&lt;/ref&gt; ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ നാല് വർഷത്തെ ബിടെക് (ബാച്ചിലേഴ്സ്) കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷനിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംഎസ്സി കോഴ്സും വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/courses/|date= 4 December 2019|title=Academic programs at Department of Instrumentation}}&lt;/ref&gt;

ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിലെ പ്രൊഫസറായ കെ എൻ മധുസൂദനനെ 2019 ഏപ്രിൽ 25-ന് ഗവർണർ പി സദാശിവം കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലറായി (വിസി) നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/25/k-n-madhusoodhanan-appointed-cusat-vc-1968709.html|date= 25 April 2019|title=K N Madhusoodhanan appointed Cusat VC}}&lt;/ref&gt;

=== പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് ===

1971-ൽ സ്ഥാപിതമായ പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് (പി.എസ്. &amp; ആർ.ടി.), പോളിമർ സയൻസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് മേഖലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ, ഗവേഷണ മേഖലകളിൽ ഒരു പയനിയറാണ്. റബ്ബർ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായി സഹകരിച്ച് 1972-ൽ ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു. ന്യൂഫിക് (എംഎച്ച്ഒ, നെതർലാൻഡ്‌സ്), ഫോക്‌സ്‌വാഗൺ ഫൗണ്ടേഷൻ (ജർമ്മനി), എംഎച്ച്ആർഡി, എഐസിടിഇ, ഡിആർഡിഒ, ഡിഎസ്ടി, യുജിസി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഇതിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

=== കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് ===
1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് നാവിക വാസ്തുവിദ്യയിലും കപ്പൽ നിർമ്മാണത്തിലുംഇന്ത്യയിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.  ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം 1975-ൽ ആരംഭിച്ചു. ജർമ്മനിയിലെ റോസ്റ്റോക്ക് സർവകലാശാലയുമായി സഹകരിച്ചാണ് നേവൽ ആർക്കിടെക്ചർ പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നത്, കൂടാതെ അതിലെ ബിരുദധാരികൾക്ക് കപ്പൽ നിർമ്മാണ വ്യവസായം, കപ്പൽ വർഗ്ഗീകരണ സൊസൈറ്റികൾ, ഗവേഷണ വികസന സംഘടനകൾ, ഇന്ത്യൻ നാവികസേന എന്നിവയിലെ തസ്തികകളിലേക്ക് ആവശ്യക്കാരുണ്ട്. ഷിപ്പിംഗ് മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ്) എം.ഒ.ടി. സർട്ടിഫിക്കറ്റ് പരീക്ഷയ്ക്കായി ബിടെക് കോഴ്‌സ് അംഗീകരിച്ചു, കൂടാതെ ഇന്ത്യൻ നാവികസേന ഈ വകുപ്പിനെ അവരുടെ ഓഫീസർമാരുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള ഒരു കേന്ദ്രമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

വകുപ്പിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാർത്ഥികൾ SHIPSTECHNIC എന്ന വാർഷിക സാങ്കേതിക മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.ണ്ട്
=== ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് ===

ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് (ISP) 1995-ൽ സ്ഥാപിതമായി. വിവിധ ലേസർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെയും ലേസർ ഘടകങ്ങളുടെയും രൂപകൽപ്പനയും നിർമ്മാണവും, ഫോട്ടോതെർമൽ, ഫോട്ടോഅക്കോസ്റ്റിക്, അനുബന്ധ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് വ്യത്യസ്ത വസ്തുക്കളിൽ രേഖീയമല്ലാത്ത പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ അന്വേഷണങ്ങൾ, ലേസർ-ഇൻഡ്യൂസ്ഡ് പ്ലാസ്മകളെക്കുറിച്ചുള്ള സമയ-സ്ഥല-പരിഹരിച്ച പഠനങ്ങൾ, ഫൈബർ-ഒപ്റ്റിക് സെൻസറുകളുടെ രൂപകൽപ്പനയും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, പോളിമർ നാരുകളുടെ നിർമ്മാണവും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് വസ്തുക്കളുടെ തയ്യാറാക്കലും അന്വേഷണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് സിദ്ധാന്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ എന്നിവ ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് DST, AICTE, UGC എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://photonics.cusat.ac.in/|title=International School of Photonics CUSAT|website=International School of Photonics|language=en-US|access-date=2016-09-29}}&lt;/ref&gt; 2002 മാർച്ചിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയെ &quot;ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസ് മേഖലയിൽ മികവിനുള്ള സാധ്യതയുള്ള സർവകലാശാല&quot; ആയി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തു. കൂടാതെ ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസിലെ ഒരു സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് (CELOS) സ്ഥാപിക്കാൻ 5 കോടി രൂപയുടെ ഗ്രാന്റ് നൽകി. പിന്നീട് ഈ കേന്ദ്രം ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സുമായി ലയിച്ചു.

എംടെക് (ഒപ്റ്റോ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് ലേസർ ടെക്നോളജി), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
=== കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് ===

കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് (DCA) 1994-ൽ സ്ഥാപിതമായി. യുജിസിയുടെയും ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പിന്റെയും സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ ഇത് കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസിൽ മാസ്റ്റേഴ്സ് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവര സുരക്ഷ, സിമുലേഷൻ, മോഡലിംഗ്, ക്രിപ്റ്റോഗ്രഫി, കോഡിംഗ് സിദ്ധാന്തം, ഭാഷാ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അൽഗോരിതങ്ങൾ, പാറ്റേൺ തിരിച്ചറിയൽ, വെബ് മൈനിംഗ്, ഗ്രാഫ് സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ, ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, ഡാറ്റ മൈനിംഗ്, നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Department of Computer Application|url=http://dca.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;2016 മുതൽ സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിന് സ്പെഷ്യലൈസേഷനും വകുപ്പ് നൽകുന്നു. സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ സൈദ്ധാന്തികവും പ്രായോഗികവുമായ അടിത്തറ വിദ്യാർത്ഥികളെ സജ്ജമാക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. മെഷീൻ ലേണിംഗ്, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, AI, ബിഗ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ് തുടങ്ങിയ നിലവിലെ സാങ്കേതികവിദ്യകളുമായുള്ള പരിചയം പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് വകുപ്പ് (DCS) ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റങ്ങളിലെ അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നുണ്ട് എന്നാൽ അതിവേഗ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, മനുഷ്യ-കമ്പ്യൂട്ടർ ഇടപെടലുകൾ, വിവര സുരക്ഷ, നെറ്റ്‌വർക്ക് ചെയ്ത എംബഡഡ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, വളരെ വലിയ തോതിലുള്ള സംയോജനം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റി കമ്പ്യൂട്ടർ സെന്ററും കുസാറ്റ് ഇൻട്രാനെറ്റും സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ ഇത് നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

എംടെക് (കമ്പ്യൂട്ടർ &amp; ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്), എംടെക് (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്), എംടെക് (ഡാറ്റ സയൻസ് &amp; ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനോടുകൂടിയ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്), എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് (ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; ഡാറ്റ സയൻസ്), പിഎച്ച്ഡി (കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് / കമ്പ്യൂട്ടർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:

1. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ ലബോറട്ടറി (AICV)

2. ബയോഇൻഫോർമാറ്റിക്സ് ലബോറട്ടറി (BI)

3. സൈബർ ഫിസിക്കൽ സിസ്റ്റംസ് ലബോറട്ടറി (CPS)

4. നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ് ലബോറട്ടറി (NLP)

5. സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ലബോറട്ടറി (SEL)

===എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്‌കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, തൃക്കാക്കര====
[[കൊച്ചി]]യിലും പരിസര പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന എഞ്ചിനീയർമാർക്ക് എഞ്ചിനീയറിംഗിലെ പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളിൽ (സിവിൽ, മെക്കാനിക്കൽ, ഇലക്ട്രിക്കൽ, കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) പാർട്ട് ടൈം എംടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിനായി 1979-ൽ [[സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുസാറ്റ്|സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] സ്ഥാപിതമായി. 1995-ൽ സ്കൂൾ [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് &amp; എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]] എന്നിവയിൽ ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. 1996-ൽ സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗും 2003-ൽ ഇലക്ട്രിക്കൽ &amp; ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗും ചേർത്തു.

1981-ൽ സ്കൂൾ പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ ചേർത്തു. {{2019-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്||df=}}, സ്കൂൾ 53 പിഎച്ച്ഡികൾ സൃഷ്ടിച്ചു, 250-ലധികം ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ ഗവേഷണ വിദ്യാർത്ഥികളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|DST]], സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ, [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ISRO]], [[ഓൾ ഇന്ത്യ കൗൺസിൽ ഫോർ ടെക്നിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ|AICTE]], [[കയർ ബോർഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|കയർ ബോർഡ്]], കേരള സ്റ്റേറ്റ് കയർ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള ബാഹ്യ ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

സ്കൂൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾക്ക് ടയർ-I സിസ്റ്റത്തിന് കീഴിൽ [[നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ]] (NBA) അംഗീകാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|title=Cochin University of Science and Technology-News|website=cusat.ac.in|access-date=2016-09-28|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812232930/http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;നിരവധി രാജ്യങ്ങളിലെ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ബിരുദ ബിരുദങ്ങൾക്ക് മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്ന വാഷിംഗ്ടൺ കരാറിൽ സ്ഥിരമായി ഒപ്പുവച്ചിട്ടുള്ള സ്ഥാപനമാണ് നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ (NBA).
'''ബിടെക്  ബിരുദ '''' ''കോഴ്‌സുകൾ'''' (ബ്രാക്കറ്റിൽ വിദ്യാർത്ഥി പ്രവേശനം)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406021538/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-date=2025-04-06 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (60)
* [[ഇലക്‌ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്‌നോളജി]] (90)
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (60)
[[File:Software engineering block.jpg|thumb|259x259px|Software Engineering block]]
''ബിരുദാനന്തര എംടെക് കോഴ്സുകൾ''''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401032640/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-date=2025-04-01 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''ഫുൾ ടൈം''
* ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സിസ്റ്റംസ്) (18)
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ് സിസ്റ്റംസ്) (18)
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (ജിയോ-ടെക്നിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (തെർമൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് &amp; കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (വയർലെസ് ടെക്നോളജി) (18)
''പാർട്ട് ടൈം''

* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ച എല്ലാ മേഖലകളിലും ''പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ'' ലഭ്യമാണ്.

====കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്====

[[കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ഒരു ബിടെക് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇതൊരു മുഴുവൻ സമയ നിർബന്ധിത റെസിഡൻഷ്യൽ പ്രോഗ്രാമാണ്. വിദ്യാർത്ഥികൾ ക്ലാസുകളിൽ [[മർച്ചന്റ് നേവി]] കേഡറ്റുകളുടെ യൂണിഫോം ധരിക്കുന്നു. കാഡറ്റുകൾക്ക് ശാരീരിക പരിശീലനം നിർബന്ധമാണ്.

ബിടെക് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിനുള്ള പ്രവേശനം പ്രതിവർഷം 80 ആണ്. 2014 ൽ, മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിൽ ഒരു മുഴുവൻ സമയ ദ്വിവത്സര എംടെക് പ്രോഗ്രാം (80 വിദ്യാർത്ഥികൾ) ചേർത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kmsme.cusat.ac.in/|title=Kunjali Marakkar School of Marine Engineering|website=kmsme.cusat.ac.in|access-date=2016-09-28}}&lt;/ref&gt;[[ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ഷിപ്പിംഗ്]] നടത്തുന്ന മത്സര പരീക്ഷകൾക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി എഞ്ചിൻ റൂം സിമുലേറ്ററിൽ ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സുകളും സ്കൂൾ നൽകുന്നു
====കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട്====
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട് 1999-ൽ സ്ഥാപിതമായതും കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതുമാണ്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ, [[കുട്ടനാട്ടിലെ]] [[പുളിങ്കുന്നൂ|പുളിങ്കുന്നൂ]] എന്ന സ്ഥലത്ത് 42 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. എറണാകുളം ജില്ലയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള കുസാറ്റിന്റെ ഏക കാമ്പസാണിത്. ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ ഇനിപ്പറയുന്ന ഭാഷകളിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്]] എഞ്ചിനീയറിംഗും
* ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് [[ഇലക്ട്രോണിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ്|ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]]
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ
===പരിസ്ഥിതി പഠന വിഭാഗം===
====പരിസ്ഥിതി പഠന സ്കൂൾ====
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും സുസ്ഥിര വികസനത്തിനും വേണ്ടി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഉന്നത പഠന കേന്ദ്രമായ സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ് 1983 ൽ സ്ഥാപിതമായി. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ്]], [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ]] എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഗ്രാന്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് സ്കൂളിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.


സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസുമായി ചേർന്നുള്ള നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH), ബയോടെക്നോളജിയിലെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസനത്തിലെ നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പിന്റെ സ്പോൺസർഷിപ്പിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നു.
പരിസ്ഥിതി സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ എംഎസ്‌സി രണ്ട് വിഷയങ്ങളിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെയാണ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്: 

സ്ട്രീം I: [[പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]

സ്ട്രീം 2: [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]].

പരിസ്ഥിതി ജീവശാസ്ത്രം, പരിസ്ഥിതി രസതന്ത്രം, പരിസ്ഥിതി ഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ് &amp; സോണോഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ്, [[പരിസ്ഥിതി മൈക്രോബയോളജി]], [[പരിസ്ഥിതി മാനേജ്മെന്റ്]], [[പരിസ്ഥിതി വിഷശാസ്ത്രം]], [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]], പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്, [[റിമോട്ട് സെൻസിംഗ്]] എന്നീ മേഖലകളിലാണ് ഡോക്ടറൽ പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു. കൂടാതെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധം, പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സംവിധാനങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലും എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. കൊച്ചി നഗരത്തിലെ മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതിയുടെ പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു..

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്‌സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു, കൂടാതെ [[കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധശേഷി]], പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, [[പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തൽ]] എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. [[കൊച്ചി മെട്രോ|കൊച്ചി മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതി]] നഗരത്തിനായുള്ള പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു.{{അവലംബം ആവശ്യമാണ്|തീയതി=മെയ് 2021}}

===മാനവികതാ ഫാക്കൽറ്റി===
===ഹിന്ദി വകുപ്പ്====
1963-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഹിന്ദി വകുപ്പ്, സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴയ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് ആദ്യം കേരള സർവകലാശാലയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു, പക്ഷേ 1971-ൽ കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറ്റി. യുജിസിയുടെ പിന്തുണയോടെ ഹിന്ദിയിൽ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് റിസർച്ച് സപ്പോർട്ട് (ഡിആർഎസ്), ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് സ്പെഷ്യൽ അസിസ്റ്റൻസ് (ഡിഎസ്എ) പ്രോഗ്രാമുകൾ ഉള്ള ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏക വകുപ്പാണിത്.
[[File:DEPARTMENT OF HINDI.jpg|thumb|right|Hindi Department]]

പുരാതന, ആധുനിക കവിത, ഫിക്ഷൻ, നാടക, നാടക പഠനങ്ങൾ, വിമർശനം, വ്യാകരണം, ഭാഷാശാസ്ത്രം, ഭാഷകളുടെയും സാഹിത്യത്തിന്റെയും താരതമ്യ പഠനങ്ങൾ, നാടോടി സാഹിത്യം, വിവർത്തനം, കമ്പ്യൂട്ടർ സഹായത്തോടെയുള്ള ഭാഷാ പഠനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളാണ് വകുപ്പിന്റെ ഗവേഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്.

പഠന-ഗവേഷണ പരിപാടികൾ:

* എം.എ. ഹിന്ദി ഭാഷയും സാഹിത്യവും
* ട്രാൻസ്ലേഷണൽ ആൻഡ് ഫങ്ഷണൽ ഹിന്ദിയിൽ എം.ഫിൽ. പി.ജി. ഡിപ്ലോമ
* പിഎച്ച്ഡി
* ഹിന്ദിയിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത പരിശീലനത്തിലും അധ്യാപനത്തിലും ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സ്

====ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ്====

ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് 1976-ൽ വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പായി സ്ഥാപിതമായി. ഇംഗ്ലീഷ്, [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]], [[ജർമ്മൻ ഭാഷ|ജർമ്മൻ]], [[ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷ|ഇറ്റാലിയൻ]], [[ജാപ്പനീസ് ഭാഷ|ജാപ്പനീസ്]], [[റഷ്യൻ ഭാഷ|റഷ്യൻ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഭാഷകൾ പഠിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ശ്രദ്ധ. [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ]] അധ്യാപനത്തിന്റെ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2012-ൽ വകുപ്പിന് ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് എന്ന് പേര് നൽകി.

===നിയമ ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്====
1962-ൽ കേരള സർവകലാശാലയുടെ ബിരുദാനന്തര നിയമ വകുപ്പായിട്ടാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് സ്ഥാപിതമായത്. ഈ വകുപ്പിന്റെ ആദ്യ ചെയർമാൻ അന്തർദേശീയമായി പ്രശസ്തനായ നിയമജ്ഞനും [[ഇന്ത്യൻ ലോ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ]] സ്ഥാപക ഡയറക്ടറും ഇന്റർനാഷണൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ട്രൈബ്യൂണലിൽ ഡെപ്യൂട്ടി ജഡ്ജിയുമായിരുന്ന പരേതനായ ഡോ. എ.ടി. മാർക്കോസ് ആയിരുന്നു.

[[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം] (MHRD) യുടെ സഹായത്തോടെ, അപൂർവ പുസ്തകങ്ങളും ജേണലുകളും അടങ്ങുന്ന ഒരു [[ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ]] ശേഖരം സ്കൂൾ പരിപാലിക്കുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഒരു ഘടക ഏജൻസിയായ [[വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ|വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ (WIPO)]], അതിന്റെ പ്രധാന പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ഈ ശേഖരത്തിലേക്ക് സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം|MHRD]] ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ പഠനത്തിനായി ഒരു അധ്യക്ഷസ്ഥാനം  അനുവദിച്ചു.

മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി, അന്തരിച്ച ജസ്റ്റിസ് [[വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ|വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ]] യുടെ പേരിൽ ഒരു മനുഷ്യാവകാശ ചെയർ സ്കൂളിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

സ്കൂൾ 3 വർഷത്തെ [[ബാച്ചിലർ ഓഫ് ലോസ്|എൽ.എൽ.ബി.]] പ്രോഗ്രാം, 5 വർഷത്തെ ബി.ബി.എ, എൽ.എൽ.ബി. (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം, ബി.കോം. എൽ.എൽ.ബി (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി റൈറ്റ്സ് സ്റ്റഡീസ്===
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് &amp; ടെക്നോളജിയുടെ സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസിൽ 2003-ൽ സ്ഥാപിതമായ സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്, ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2009-ൽ ഒരു ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. കേരള സർക്കാർ സ്ഥാപിച്ച കുസാറ്റിലെ ഒരു സ്വയംഭരണ കേന്ദ്രമാണിത്, കേരളത്തിലും പുറത്തുമുള്ള വിവിധ സർവകലാശാലകളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകർ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം സാധ്യമാക്കുന്ന ഒരു ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും റിസോഴ്‌സ് സെന്ററുമാണ് ഇത്. കേരള സർക്കാർ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് വിഭാവനം ചെയ്ത് നടപ്പിലാക്കുന്ന ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററുകളിൽ ഒന്നാണിത്.

നിയമ ഫാക്കൽറ്റി ഡീൻ ഡോ. കെ.എൻ. ചന്ദ്രശേഖരൻ പിള്ള ഡയറക്ടറായും ഡോ. ​​എൻ.എസ്. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ കോർഡിനേറ്ററായും ആണ് സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ് ആദ്യം സ്ഥാപിതമായത്. ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയവും ഈ കേന്ദ്രത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, 2003 ൽ കുസാറ്റിൽ ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശത്തിനായി ഒരു പീഠം  സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നിയമം, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം, രാഷ്ട്രീയ ശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകരെ നയ ഗവേഷണം നടത്താൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി IPR-മായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ സ്കോളർഷിപ്പുകളുള്ള മൾട്ടി-ഡിസിപ്ലിനറി പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവിധ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരവധി ഗവേഷണ പണ്ഡിതരുണ്ട്. ഡിപോസിറ്ററിയിലെ പ്രാഥമിക ഗവേഷണ സാമഗ്രികളുടെ ലഭ്യത ഗവേഷകർക്ക് ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ സുപ്രധാന വിഷയങ്ങളിൽ മിമിയോഗ്രാഫുകൾ പുറത്തിറക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസുമായി സഹകരിച്ച്, സ്കൂളിന്റെ LL.M പ്രോഗ്രാമിനായി ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കോഴ്സുകളും ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ബഹുമാനപ്പെട്ട കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനായി ഒരു ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലാണ് IUCIPRS നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. CUSAT ന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയും സെന്ററിന്റെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ്, അക്കാദമിക് പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു ഫാക്കൽറ്റി കമ്മിറ്റിയും ഉണ്ട്. ഡോ. എം. ഭാസിയാണ് സെന്ററിന്റെ ഡയറക്ടർ. 
===നൽകുന്ന കോഴ്‌സുകൾ===
1. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

2. എൽഎൽഎം (ഐപി) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

3. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ, 1 വർഷം)

4. ബിബിഎ എൽഎൽബി (5 വർഷം)
5. ബി.കോം എൽഎൽബി (5 വർഷം)

=== ഡി.ഡി.യു. കൗശൽ കേന്ദ്രം ===
[[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യു.ജി.സി]], വിദ്യാർത്ഥികളിൽ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും ആവശ്യകതയും മനസ്സിലാക്കി, വലിയ തോതിൽ ജോലിക്ക് തയ്യാറായ മനുഷ്യശക്തി സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത മനസ്സിലാക്കി കമ്മ്യൂണിറ്റി കോളേജുകളും ബി.വോക് പ്രോഗ്രാമുകളും ആരംഭിക്കുന്നതിനുള്ള സംരംഭങ്ങൾക്ക് തുടർച്ചയായി തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ. (ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ.) ആരംഭിച്ചു .

ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ക്ലാസ് റൂം കേന്ദ്രീകൃത ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസവും പരിശീലനവും വ്യവസായ പ്രാക്ടീഷണർമാരുടെ അനുഭവ പങ്കിടലും ബിസിനസ്സ് സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ഇന്റേൺഷിപ്പുകളും സംയോജിപ്പിച്ച് DDUKK വഴി ഗുണനിലവാരമുള്ള തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുക എന്നതാണ് DDUKK CUSAT ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ദീൻ ദയാൽ കേന്ദ്ര കരിയർ അധിഷ്ഠിത കോഴ്സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നു |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2015/dec/09/deen-dayal-kendra-to-start-career-oriented-courses-853559.html |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The New Indian Express |date=December 9, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Online |first1=Mathrubhumi Education |title=CUSAT-ൽ DDUKK-യുടെ കീഴിലുള്ള കോഴ്സുകൾ |url=https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905171424/https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |url-status=dead |archive-date=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |publisher=Mathrubhumu |date=Nov 16, 2015 }}&lt;/ref&gt; തൊഴിൽ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന യുവാക്കളുടെ ഒരു പുതിയ ലീഗ് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി സംയോജിത അറിവ് സമ്പാദിക്കുന്നതിലും മനുഷ്യ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലുമാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=തൊഴിൽ വിപണിയിൽ കണ്ണുവെച്ച്, കുസാറ്റിന്റെ ഡിഡിയുകെകെ ഇൻഫോപാർക്ക്, കിറ്റ്കോ എന്നിവയുമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടുന്നു |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/with-eye-on-job-market-cusats-ddukk-enters-into-tieups-with-infopark-kitco/article7956859.ece |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The Hindu |date=March 24, 2016}}&lt;/ref&gt; ഡിഡിയുകെകെയുടെ കീഴിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകളുടെ അധ്യാപന, പരിശീലന രീതിശാസ്ത്രം അതിനനുസൃതമായാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

2015 ൽ ഡോ. സക്കറിയ കെ.എ (പ്രൊഫസർ, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, കുസാറ്റ്) സ്ഥാപക ഡയറക്ടറായി ഡിഡിയുകെകെ സ്ഥാപിതമായി.

വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകൾ:

1. എം.വോക് ഇൻ ടെക്നോളജി ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് കൺസൾട്ടൻസി
2. എം.വോക് ഇൻ മൊബൈൽ ഫോൺ ആപ്ലിക്കേഷൻ ഡെവലപ്മെന്റ്
3. ബി.വോക് ഇൻ ബിസിനസ് പ്രോസസ് ആൻഡ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ്

===ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്====

വ്യാവസായിക ഫിഷറീസ് വകുപ്പ് 1976 ൽ സ്ഥാപിതമായി. അതിന്റെ അക്കാദമികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ നേട്ടങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നതിനായി 1995 ൽ ഒരു സ്കൂളായി അപ്ഗ്രേഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇതിന് അഞ്ച് ഡിവിഷനുകളുണ്ട്: 
* അക്വാകൾച്ചർ ആൻഡ് ക്യാപ്ചർ ഫിഷറീസ്
* ഫിഷറീസ് ടെക്നോളജി
* ഫിഷറീസ് ഇക്കണോമിക്സ്
* ഫിഷറീസ് മാനേജ്മെന്റ്.
[[File:ACARR CUSAT.jpg|thumb|326x326px|Advanced Center for Atmospheric Radar Research at CUSAT]]
====അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്====
കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണ/അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര മേഖലയിലെ അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും മികവ് പുലർത്തുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണ് അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്. കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

[[ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ]] ന്യൂ മില്ലേനിയം ഇന്ത്യൻ ടെക്നോളജി ലീഡർഷിപ്പ് ഇനിഷ്യേറ്റീവ് (NMITLI) മൺസൂൺ സംബന്ധമായ പ്രവചനങ്ങൾക്കായുള്ള [[മെസോസ്‌കെയിൽ മെറ്റീരിയോളജി|മെസോസ്‌കെയിൽ]] മോഡലിംഗിനായുള്ള മികവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി [[കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച്]] (CSIR) ഈ വകുപ്പിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി ഡൽഹി|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ഡൽഹി]]; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെറ്റീരിയോളജി]], പൂനെ; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്, ബാംഗ്ലൂർ]]; [[ടാറ്റ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫണ്ടമെന്റൽ റിസർച്ച്]], മുംബൈ; സി- എംഎംഎസിഎസ്, ബാംഗ്ലൂർ, [[നാഷണൽ എയ്‌റോസ്‌പേസ് ലബോറട്ടറീസ്]], ബാംഗ്ലൂർ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മറ്റ് പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങൾ ഇവയാണ്.

എം.എസ്‌സി ([[കാലാവസ്ഥാശാസ്ത്രം]]), എം.ടെക് ([[അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം|അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം]]) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്====
രാജ്യത്തെ സമുദ്ര ജീവശാസ്ത്രത്തിലെ മുൻനിര അക്കാദമിക് കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്. 1938-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് ഉടൻ തന്നെ ഒരു ഗവേഷണ പരിപാടി സ്ഥാപിച്ചു. 100-ലധികം പിഎച്ച്ഡി വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ വകുപ്പിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയിട്ടുണ്ട്.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

എംഎസ്‌സി (മറൈൻ ജിയോഫിസിക്സ്) ബിരുദം നേടുന്നതിനുള്ള ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. {{അവലംബം ആവശ്യമാണ്|തീയതി=മെയ് 2021}}

====ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====

കേരള സർവകലാശാലയിലെ മറൈൻ ബയോളജി ആൻഡ് ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പിന്റെ ഒരു ശാഖയായിരുന്നു ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്. 1965-ൽ സമുദ്രശാസ്ത്രത്തിൽ ഒരു ബിരുദാനന്തര ബിരുദ പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു, പിന്നീട് അത് കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലെ ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി ആൻഡ് മെറ്റീരിയോളജി ഡിവിഷനിലേക്ക് (POMD) മാറ്റി. 1996-ൽ, [[ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി]] വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി.

എം.എസ്‌സി (ഓഷ്യാനോഗ്രഫി), എംടെക് (ഓഷ്യൻ ടെക്നോളജി) ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ഫാക്കൽറ്റി===
===ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്====

1991-ൽ സ്ഥാപിതമായ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്, മൈക്രോബയോളജി, വൈറോളജി, മൈക്രോബയൽ ഇക്കോളജി, ന്യൂറോബയോളജി, സെൽ ആൻഡ് മോളിക്യുലാർ ബയോളജി, മെഡിക്കൽ ബയോകെമിസ്ട്രി, [[ജനിതക എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], പ്ലാന്റ് ബയോടെക്നോളജി, ബയോ-ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ സിസ്റ്റംസ്, മൈക്രോബയൽ ജനറ്റിക്സ് എന്നിവയിലെ ഗവേഷണങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

എം.എസ്‌സി. മൈക്രോബയോളജി (2018-ൽ ആരംഭിച്ചു), എം.എസ്‌സി. (ബയോടെക്നോളജി), ബയോളജിക്കൽ സയൻസസിൽ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് എം.എസ്‌സി (2021-ൽ ആരംഭിച്ചു), ബയോടെക്നോളജിയിൽ പിഎച്ച്ഡി എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു  പ്രൊഫ. (ഡോ.) പാർവതി എ. നിലവിൽ വകുപ്പ് മേധാവിയായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

===സാമൂഹിക ശാസ്ത്ര വിഭാഗം===
====അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ്====

സാങ്കേതികവിദ്യ, ഇക്കണോമെട്രിക്സ്, ഓപ്പറേഷൻസ് റിസർച്ച് എന്നിവയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലാണ് അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. [[കൊച്ചി]] നഗരത്തിന് ഒരു വ്യാവസായിക മേഖലയും മത്സ്യബന്ധനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു തീരദേശ മേഖലയുമുണ്ട്. വ്യവസായവും മത്സ്യബന്ധനവും പ്രദേശത്തെ പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണത്തിന് ഗണ്യമായ സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ, വ്യവസായത്തിന്റെയും മത്സ്യബന്ധന മേഖലയുടെയും സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങളിലും പരിസ്ഥിതിയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലും വകുപ്പ് പ്രത്യേക താൽപ്പര്യം കാണിക്കുന്നു.

എം.എ. (അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ്) ബിരുദത്തിലേക്കും എം.ഫിൽ., പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്====
സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ അക്കാദമിക് യൂണിറ്റുകളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ് (എസ്എംഎസ്), രാജ്യത്ത് സ്ഥാപിതമായ ആദ്യത്തെ അഞ്ച് മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. പ്രൊഫസർ എമെറിറ്റസ് [[എം. വി. പൈലി]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കേരള യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി 1964 ഒക്ടോബറിൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് [[ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ|ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ പരിസരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1971 ൽ ഇത് കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി, പിന്നീട് കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ആയി മാറി. അധ്യാപനം, പരിശീലനം, ഗവേഷണം, കൺസൾട്ടൻസി എന്നീ നാല് മേഖലകളിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

എസ്എംഎസ് ഇനിപ്പറയുന്ന ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: എംബിഎ, എം.ഫിൽ. (കൊമേഴ്‌സ്), പിഎച്ച്ഡി

==റാങ്കിംഗുകൾ==
{{Infobox India university ranking
| type = University
&lt;!----------International----------&gt;
| NIRF_U_2024 = 34
| THE_W_2024=1201-1500
| THES_A_2024=301-350
| NIRF_O_2024 = 51
}}
2024-ൽ ''[[ടൈംസ് ഹയർ എഡ്യൂക്കേഷൻ വേൾഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി റാങ്കിംഗ്സ്]]'' പ്രകാരം കുസാറ്റ് 1201-1500 ബാൻഡിൽ റാങ്ക് ചെയ്യപ്പെട്ടു&lt;ref name=&quot;Rankings_THE_W_2024&quot; /&gt; ഏഷ്യയിൽ 301-350 ബാൻഡിലും.&lt;ref name=&quot;Rankings_THES_A_2024&quot; /&gt;
[[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ റാങ്കിംഗ് ഫ്രെയിംവർക്ക്|NIRF]] സർവകലാശാലകളിൽ 34-ാം സ്ഥാനത്തും 2024-ൽ ഇന്ത്യയിൽ മൊത്തത്തിൽ 51-ാം സ്ഥാനത്തും റാങ്ക് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 NIRF Ranking |url=https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/Report/IR2024_Report.pdf}}&lt;/ref&gt;

==കേന്ദ്രങ്ങൾ==
===സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി===
1991-ൽ [[കൊച്ചി റിഫൈനറീസ്|കൊച്ചിൻ റിഫൈനറീസ് ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ ഭാഗിക സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെയാണ് സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി (C-SIS) സ്ഥാപിതമായത്. കുട്ടികൾക്ക് ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യ കൂടുതൽ പ്രാപ്യമാക്കുക എന്നതാണ് ഈ കേന്ദ്രത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. &quot;ശാസ്ത്രപോസിനി&quot; പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഹൈസ്കൂൾ സയൻസ് അധ്യാപകർക്കുള്ള പരിശീലന കേന്ദ്രമായി [[കേരള സർക്കാർ]] സി-എസ്ഐഎസിനെ അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സി-എസ്ഐഎസിന്റെ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി പാർക്കിൽ [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന]] (ISRO) സംഭാവന ചെയ്ത ഒരു സ്പേസ് പവലിയൻ ഉൾപ്പെടുന്നു, അതിൽ അവരുടെ ബഹിരാകാശ റോക്കറ്റുകളുടെയും ചാന്ദ്ര പേടകത്തിന്റെയും [[ചന്ദ്രയാൻ-1|ചന്ദ്രയാൻ]] മോഡലുകളും [[ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിൽ നിന്നുള്ള റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണങ്ങളുടെ വീഡിയോകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉപഗ്രഹ വിക്ഷേപണ പ്രക്രിയയിൽ പാത നിരീക്ഷണത്തിന്റെയും പിശക് തിരുത്തലിന്റെയും പ്രദർശനങ്ങൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് കാണാൻ കഴിയും. യുഎസ് ആസ്ഥാനമായുള്ള (ഐഇഇഇ) [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയേഴ്സ്]], 'ഇ –സയന്റിയ' എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഇലക്ട്രോണിക്സ് പ്രദർശനവും പാർക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു

===സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ===
[[കേരള സ്റ്റേറ്റ് കൗൺസിൽ ഫോർ സയൻസ്, ടെക്നോളജി ആൻഡ് എൻവയോൺമെന്റ്]] (KSCSTE), കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി (CUSAT) എന്നിവയുടെ സംയുക്ത സംരംഭമാണ് സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ (STIC).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sticindia.com|title=STIC India|website=sticindia.com|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; വ്യവസായങ്ങൾ, അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഗവേഷണ വികസന സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് വിശകലന പരിശോധന, അളവ്, കാലിബ്രേഷൻ എന്നിവയ്ക്കായി നൂതന ഉപകരണ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുക; സംസ്ഥാനത്തെ വ്യവസായങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ നൂതന ഉപകരണങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക; വ്യവസായത്തിനും അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഈ ഉപകരണങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ പരിശീലനം നൽകുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.

===നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത്===
നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH) മുമ്പ് ഫിഷ് ഡിസീസ് ഡയഗ്നോസിസ് ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് സെന്റർ ആയിരുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വളരുന്ന മൃഗങ്ങളുടെ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ ജല കർഷകരെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി 2000 ൽ ഈ കേന്ദ്രം സ്ഥാപിതമായി. [[ബാക്ടീരിയോളജി]], [[വൈറോളജി]], മൃഗ കലകൾച്ചർ, [[ഇമ്മ്യൂണോളജി]], [[ജീനോമിക്സ്]], [[പ്രോട്ടോമിക്‌സ്]], [[ഫെർമെന്റേഷൻ]], [[ബയോഅസെ]] എന്നിവയിലെ ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ncaah.org/|title=നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് NCAHAH കൊച്ചി|website=ncaah.org|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ [[ബയോടെക്‌നോളജി വകുപ്പ്]] സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന മറൈൻ ബയോടെക്‌നോളജിയിൽ ഒരു MTech പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയ പഠന കേന്ദ്രം===
സെന്റർ ഫോർ ദി സ്റ്റഡി ഓഫ് സോഷ്യൽ എക്‌സ്‌ക്ലൂഷൻ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയം (CSSEIP) 2009-ൽ സ്ഥാപിതമായി. ഡിജിറ്റൽ മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് [[സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ]] എന്ന വിഷയത്തിൽ  ഡിജിറ്റൽ ഒഴിവാക്കൽ, ഭവന, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക, ഘടനാപരമായ നിർണ്ണായക ഘടകങ്ങൾ, സ്ഥലപരമായ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ ജനസംഖ്യാപരമായ മാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തുന്നു.
===വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം===
സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിനുള്ള ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷന്റെ സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ 2010 ൽ വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം (WSC) ആരംഭിച്ചു. അതിനുശേഷം ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്രം കഠിനമായി പരിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കേന്ദ്രം നിരവധി സെമിനാറുകളും ഔട്ട്റീച്ച് പ്രോഗ്രാമുകളും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wsc.cusat.ac.in/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910225840/http://wsc.cusat.ac.in/ |archive-date=10 September 2016 |title=women's studies centre Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/nuals-invites-applications-for-courses/article32279363.ece|title = NUALS invites applications for courses|newspaper = The Hindu|date = 5 August 2020}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്===
ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ [[ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി|ഐപിആർ]] സ്റ്റഡീസ് (ഐയുസിഐപിആർഎസ്) കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ കീഴിൽ, കേരള സർക്കാരിന്റെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് സ്ഥാപിച്ച ഒരു സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ്. ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിൽ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2003-ൽ ഇത് സ്ഥാപിതമായി.

IUCIPRS ന്റെ ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലിൽ 12 അംഗങ്ങളാണുള്ളത്, കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനും കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ വൈസ് ചെയർമാനുമാണ്.
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ciprs.cusat.ac.in|title=Inter University Centre for Intellectual Property Rights Studies: An Autonomous Centre at CUSAT|website=ciprs.cusat.ac.in|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ്===
1990 കളിലും 2000 കളിലും അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ് (ICEPA) ഉയർന്നുവന്നത്. സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളുടെ വിശകലനത്തിലും നയ തീരുമാനങ്ങൾക്കുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി 2004 ൽ ICEPA സ്ഥാപിതമായി. ദേശീയ, അന്തർദേശീയ എൻ‌ജി‌ഒകളുമായും വ്യവസായങ്ങളുമായും സർക്കാരുകളുമായും കേന്ദ്രം സഹകരിക്കുന്നു.

[[ലോക ബാങ്ക്]], [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], റോയൽ നെതർലാൻഡ്‌സ് എംബസി, നെതർലാൻഡ്‌സ് വികസന ഗവേഷണ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, [[ടിൽബർഗ് സർവകലാശാല]], [[കൃഷി &amp; കർഷകക്ഷേമ മന്ത്രാലയം|കൃഷി]], പ്ലാന്റേഷൻ (ഇന്ത്യാ സർക്കാർ) എന്നീ മന്ത്രാലയങ്ങൾ, കേരള ഷിപ്പിംഗ് ആൻഡ് ഇൻലാൻഡ് നാവിഗേഷൻ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഠനങ്ങൾ ഈ കേന്ദ്രം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.

== 2023 ലെ ടെക് ഫെസ്റ്റ് സംഭവം ==
2023 നവംബർ 25 ന് കേരളത്തിലെ കൊച്ചിയിലെ കുസാറ്റിൽ നടന്ന കുസാറ്റ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ട് ഒരു ദാരുണ സംഭവമായിരുന്നു അത്. സർവകലാശാലയുടെ വാർഷിക ടെക് ഫെസ്റ്റിവൽ 'ധിഷ്ണ'യുടെ ഭാഗമായി ഗായിക [[നിഖിത ഗാന്ധി]] യുടെ സംഗീത പരിപാടി ആരംഭിക്കാനിരുന്ന ഒരു ഓപ്പൺ എയർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലേക്ക് ഒരു ജനക്കൂട്ടം പ്രവേശിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ നാല് വിദ്യാർത്ഥികൾ മരിക്കുകയും 64 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. സ്മാർട്ട്‌ഫോൺ ബ്രാൻഡായ [[റിയൽമി]] യുമായി സഹകരിച്ചാണ് ഈ സംഗീത പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചത്. പാസുകളും 'ധിഷ്ണ' ടീ-ഷർട്ടുകളും ഉള്ളവരെ മാത്രമേ ഓഡിറ്റോറിയത്തിനുള്ളിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചിരുന്നുള്ളൂ, അതിനാൽ പെട്ടെന്നുള്ള മഴയും ശരിയായ ജനക്കൂട്ടത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളുടെ അഭാവവുമാണ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-25 |title=Cochin University tech fest turns tragic; four students dead, over 60 injured in stampede |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/4-dead-46-injured-in-stampede-in-cusat-music-fest-in-kochi/articleshow/105500277.cms |access-date=2024-03-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-26 |title=Kerala: Four dead, dozens injured in stampede at Cochin University |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/kerala-four-dead-dozens-injured-in-stampde-at-cochin-university/articleshow/105500594.cms?from=mdr |access-date=2024-03-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;


==ശ്രദ്ധേയരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ==
&lt;!---♦♦♦ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വന്തമായി ഒരു ലേഖനം ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം ഈ പട്ടികയിൽ ചേർക്കുക ♦♦♦---&gt;
&lt;!---♦♦♦ ദയവായി പട്ടിക അക്ഷരമാലാക്രമത്തിൽ അവസാന നാമം ♦♦♦---&gt;
* [[അമീർ ഷാഹുൽ]], എഴുത്തുകാരനും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും
* [[സുനിൽ തോമസ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[മേരി ജോസഫ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[ടോം ജോസ്]], ചീഫ് സെക്രട്ടറി, [[കേരള സർക്കാർ]]
* [[അപ്പു കൃഷ്ണൻ]], സംഗീതജ്ഞൻ
* [[റോഷൻ മാത്യു]], നടൻ
* [[ബി. രവി പിള്ള]], വ്യവസായി, ബിസിനസ് ടൈക്കൂൺ
* [[ശങ്കർ രാമകൃഷ്ണൻ]], ഡയറക്ടർ
* [[രൂപേഷ്]], മാവോയിസ്റ്റ് നേതാവ്
* [[സാബു തോമസ്]], വൈസ് ചാൻസലർ, എംജി യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോട്ടയം
* [[റോക്സി കോൾ|റോക്സി മാത്യു കോൾ]], കാലാവസ്ഥാ ശാസ്ത്രജ്ഞൻref&gt;{{Cite web |title=Department Of Physical Oceanography, Cochin University Of Science And Technology |url=https://dpo.cusat.ac.in/news-and-events/dr-roxy-mathew-koll-our-alumnus-awarded-with-the-presigious-rashtriya-vigyan-puraskar-vigyan-yuva-shanti-swarup-bhatnagar |access-date=2024-10-31 |website=dpo.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;
* [[മധു വാസുദേവൻ]], പ്രൊഫസർ, ഗാനരചയിതാവ്
* [[ബിനോയ് വിശ്വം]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ, മുൻ [[പാർലമെന്റ് അംഗം]], മുൻ വനം-വന്യജീവി മന്ത്രി.
* [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
* [[ആഷിഖ് ഉസ്മാൻ]], ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, നടൻ


{{Education in Kerala}}
{{Universities in Kerala}}
{{Authority control}}

==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>114yec0dh4v8n3m1mctxfp4amfwtdia</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652320</id>
      <parentid>4652319</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ശ്രദ്ധേയരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ */</comment>
      <origin>4652320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120968" sha1="1gwsl54kk2xjg2nzyny7vp75c2elm50" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | title=Motto of CUSAT | accessdate=20 December 2012 | archive-date=2013-01-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130121050458/http://cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;'''
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.cusat.ac.in/about#vision| title=Vision and Mission | access-date=7 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cusat.ac.in/about|title=The University: About CUSAT|access-date=26 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619092942/https://www.cusat.ac.in/about|archive-date=19 June 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== ഫാക്കൽറ്റികൾ ==
കുസാറ്റിനെ ഒമ്പത് ഫാക്കൽറ്റികളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sign Board In University showing different trades.jpg|thumb|right|വിവിധ വകുപ്പുകൾ കാണിക്കുന്ന സർവകലാശാലയിലെ സൈൻബോർഡ്..]] 
* [[ശാസ്ത്രം]]
* [[സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* [[എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[പരിസ്ഥിതി പഠനങ്ങൾ]]
* [[മാനവികത]]
* [[നിയമം]]
* [[സമുദ്ര ശാസ്ത്രം]]
* [[വൈദ്യശാസ്ത്രം]] സാങ്കേതികവിദ്യ
* [[സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം]]
=== ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റി ===
==== ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ====

കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1963-ൽ പ്രൊഫ. കെ. വെങ്കടേശ്വർലു കേരള സർവകലാശാലയുടെ എറണാകുളം സെന്ററിനെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പായി സ്ഥാപിച്ചു. പരീക്ഷണാത്മകവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ അധ്യാപനത്തിനും ഗവേഷണത്തിനുമുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണിത്. നാനോ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, സെമികണ്ടക്ടർ ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെല്ലുകൾ, ഹോളോഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയലുകൾ, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ആസ്ട്രോബയോളജി, ക്വാണ്ടം ഒപ്റ്റിക്സ് എന്നിവ താൽപ്പര്യമുള്ള മേഖലകളാണ്. യുജിസി, എഐസിടിഇ, ഐയുസിഎഎ, ഡിഎസ്ടി, ഡിആർഡിഒ, സിഎസ്ഐആർ, ഐയുഎസി, ഡിഎഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നാമമാത്ര നിരക്കിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന വിപുലമായ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിനുണ്ട്.

എംഎസ്‌സി (ഫിസിക്സ്), എം.ഫിൽ. (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഐയുസിഎഎ റിസോഴ്‌സ് സെന്റർ, കുസാറ്റ്, എഡുമിത്ര ഇന്റലക്ച്വൽ സർവീസസ് എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Physics - scope and awareness for school students|url=http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104170924/http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2012-11-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Physics: Scope and Awareness|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-for-physics-students/article703979.ece|newspaper=The Hindu|date=6 February 2010}}&lt;/ref&gt; ഒരു ശാസ്ത്ര അവബോധ പരിപാടിയും &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ സ്‌പേസ് ഒളിമ്പ്യാഡും നടത്തുന്നു.
===സാങ്കേതിക വിഭാഗം===
====ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ്====
1975-ൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. മൈക്രോവേവ് ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സറുകൾ]], [[അണ്ടർവാട്ടർ അക്കോസ്റ്റിക്സ്]], സമുദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോവേവ്]] പ്രൊപ്പഗേഷൻ ആന്റിനകൾ, മൈക്രോവേവ് [[ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്]], [[പാറ്റേൺ റെക്കഗ്നിഷൻ]], സിഗ്നൽ പ്രോസസ്സിംഗിലും ഡിസ്പ്ലേ ഉപകരണങ്ങളിലും [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സർ]] ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. [[ഇന്ത്യ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | ഡിഎസ്ടി]], [[ഐഎസ്ആർഒ]], [[എഐസിടിഇ]], ഡിഒഇ, [[ഡിആർഡിഒ]], എംഒഡി, സംസ്ഥാന സർക്കാർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. [[ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജി | ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (നെതർലാൻഡ്സ്), പോളാരിസ് വൺ കോർപ്പറേഷൻ (മലേഷ്യ), [[കെന്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ), [[സറേ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ) എന്നിവയുമായി വകുപ്പിന് അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;DOE CUSAT&quot;&gt;{{cite news|url=http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| archive-date=13 May 2012| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

മൈക്രോവേവ് &amp; റഡാർ ഇലക്ട്രോണിക്സ്, ഡിജിറ്റൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് എന്നിവയിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെ എംഎസ്‌സി (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്), എംടെക് (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്) ബിരുദങ്ങളിലേക്കും പിഎച്ച്ഡിയിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് രണ്ട് ദേശീയ സിമ്പോസിയങ്ങൾ ദ്വിവത്സര പരിപാടികളായി നടത്തുന്നു: ആന്റിനകളും പ്രചാരണവും സംബന്ധിച്ച ദേശീയ സിമ്പോസിയം (APSYM), &lt;ref name=&quot;APSYM&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | title=APSYM-Antennas and propagation Symposium | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111103174648/http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | archive-date=3 November 2011 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഓഷ്യൻ ഇലക്ട്രോണിക്‌സിലെ സിമ്പോസിയം (SYMPOL).&lt;ref name=&quot;SYMPOL&quot;&gt;{{cite news |url=http://sympol.cusat.ac.in/index.html | title=SYMPOL – International Symposium on Ocean Electronics | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100103093538/http://sympol.cusat.ac.in/index.html | archive-date=3 January 2010 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=== ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് ===

യൂണിവേഴ്സിറ്റി സയൻസ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്ററിന്റെ (യുഎസ്ഐസി) ഒരു ശാഖയായി 1995-ൽ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. സർവകലാശാലയിലെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പുകൾക്കും ബാഹ്യ സംഘടനകൾക്കും ഡിസൈൻ, ഫാബ്രിക്കേഷൻ, ഗ്ലാസ് ബ്ലോയിംഗ്, കാർപ്പെന്ററി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സേവനങ്ങൾ ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു അക്കാദമിക് വകുപ്പ് എന്ന നിലയിൽ, ഡിഎസ്ടി, ഡിഎഇ, യുജിസി, എഐസിടിഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ, ട്വാസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ, അപ്ലൈഡ് ഫിസിക്സ് എന്നീ മേഖലകളിൽ ഇപ്പോൾ ഗവേഷണ പരിപാടികളുണ്ട്. അദ്ധ്യാപനം, ഗവേഷണം, കാലിബ്രേഷൻ, വ്യാവസായിക ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള പരീക്ഷണാത്മക സംവിധാനങ്ങളുടെ രൂപകൽപ്പനയ്ക്കും നിർമ്മാണത്തിനുമുള്ള കൺസൾട്ടൻസിയും ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/about-us/|title=Department Of Instrumentation, CUSAT}}&lt;/ref&gt; ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ നാല് വർഷത്തെ ബിടെക് (ബാച്ചിലേഴ്സ്) കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷനിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംഎസ്സി കോഴ്സും വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/courses/|date= 4 December 2019|title=Academic programs at Department of Instrumentation}}&lt;/ref&gt;

ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിലെ പ്രൊഫസറായ കെ എൻ മധുസൂദനനെ 2019 ഏപ്രിൽ 25-ന് ഗവർണർ പി സദാശിവം കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലറായി (വിസി) നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/25/k-n-madhusoodhanan-appointed-cusat-vc-1968709.html|date= 25 April 2019|title=K N Madhusoodhanan appointed Cusat VC}}&lt;/ref&gt;

=== പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് ===

1971-ൽ സ്ഥാപിതമായ പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് (പി.എസ്. &amp; ആർ.ടി.), പോളിമർ സയൻസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് മേഖലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ, ഗവേഷണ മേഖലകളിൽ ഒരു പയനിയറാണ്. റബ്ബർ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായി സഹകരിച്ച് 1972-ൽ ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു. ന്യൂഫിക് (എംഎച്ച്ഒ, നെതർലാൻഡ്‌സ്), ഫോക്‌സ്‌വാഗൺ ഫൗണ്ടേഷൻ (ജർമ്മനി), എംഎച്ച്ആർഡി, എഐസിടിഇ, ഡിആർഡിഒ, ഡിഎസ്ടി, യുജിസി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഇതിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

=== കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് ===
1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് നാവിക വാസ്തുവിദ്യയിലും കപ്പൽ നിർമ്മാണത്തിലുംഇന്ത്യയിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.  ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം 1975-ൽ ആരംഭിച്ചു. ജർമ്മനിയിലെ റോസ്റ്റോക്ക് സർവകലാശാലയുമായി സഹകരിച്ചാണ് നേവൽ ആർക്കിടെക്ചർ പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നത്, കൂടാതെ അതിലെ ബിരുദധാരികൾക്ക് കപ്പൽ നിർമ്മാണ വ്യവസായം, കപ്പൽ വർഗ്ഗീകരണ സൊസൈറ്റികൾ, ഗവേഷണ വികസന സംഘടനകൾ, ഇന്ത്യൻ നാവികസേന എന്നിവയിലെ തസ്തികകളിലേക്ക് ആവശ്യക്കാരുണ്ട്. ഷിപ്പിംഗ് മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ്) എം.ഒ.ടി. സർട്ടിഫിക്കറ്റ് പരീക്ഷയ്ക്കായി ബിടെക് കോഴ്‌സ് അംഗീകരിച്ചു, കൂടാതെ ഇന്ത്യൻ നാവികസേന ഈ വകുപ്പിനെ അവരുടെ ഓഫീസർമാരുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള ഒരു കേന്ദ്രമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

വകുപ്പിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാർത്ഥികൾ SHIPSTECHNIC എന്ന വാർഷിക സാങ്കേതിക മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.ണ്ട്
=== ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് ===

ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് (ISP) 1995-ൽ സ്ഥാപിതമായി. വിവിധ ലേസർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെയും ലേസർ ഘടകങ്ങളുടെയും രൂപകൽപ്പനയും നിർമ്മാണവും, ഫോട്ടോതെർമൽ, ഫോട്ടോഅക്കോസ്റ്റിക്, അനുബന്ധ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് വ്യത്യസ്ത വസ്തുക്കളിൽ രേഖീയമല്ലാത്ത പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ അന്വേഷണങ്ങൾ, ലേസർ-ഇൻഡ്യൂസ്ഡ് പ്ലാസ്മകളെക്കുറിച്ചുള്ള സമയ-സ്ഥല-പരിഹരിച്ച പഠനങ്ങൾ, ഫൈബർ-ഒപ്റ്റിക് സെൻസറുകളുടെ രൂപകൽപ്പനയും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, പോളിമർ നാരുകളുടെ നിർമ്മാണവും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് വസ്തുക്കളുടെ തയ്യാറാക്കലും അന്വേഷണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് സിദ്ധാന്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ എന്നിവ ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് DST, AICTE, UGC എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://photonics.cusat.ac.in/|title=International School of Photonics CUSAT|website=International School of Photonics|language=en-US|access-date=2016-09-29}}&lt;/ref&gt; 2002 മാർച്ചിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയെ &quot;ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസ് മേഖലയിൽ മികവിനുള്ള സാധ്യതയുള്ള സർവകലാശാല&quot; ആയി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തു. കൂടാതെ ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസിലെ ഒരു സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് (CELOS) സ്ഥാപിക്കാൻ 5 കോടി രൂപയുടെ ഗ്രാന്റ് നൽകി. പിന്നീട് ഈ കേന്ദ്രം ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സുമായി ലയിച്ചു.

എംടെക് (ഒപ്റ്റോ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് ലേസർ ടെക്നോളജി), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
=== കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് ===

കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് (DCA) 1994-ൽ സ്ഥാപിതമായി. യുജിസിയുടെയും ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പിന്റെയും സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ ഇത് കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസിൽ മാസ്റ്റേഴ്സ് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവര സുരക്ഷ, സിമുലേഷൻ, മോഡലിംഗ്, ക്രിപ്റ്റോഗ്രഫി, കോഡിംഗ് സിദ്ധാന്തം, ഭാഷാ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അൽഗോരിതങ്ങൾ, പാറ്റേൺ തിരിച്ചറിയൽ, വെബ് മൈനിംഗ്, ഗ്രാഫ് സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ, ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, ഡാറ്റ മൈനിംഗ്, നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Department of Computer Application|url=http://dca.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;2016 മുതൽ സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിന് സ്പെഷ്യലൈസേഷനും വകുപ്പ് നൽകുന്നു. സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ സൈദ്ധാന്തികവും പ്രായോഗികവുമായ അടിത്തറ വിദ്യാർത്ഥികളെ സജ്ജമാക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. മെഷീൻ ലേണിംഗ്, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, AI, ബിഗ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ് തുടങ്ങിയ നിലവിലെ സാങ്കേതികവിദ്യകളുമായുള്ള പരിചയം പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് വകുപ്പ് (DCS) ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റങ്ങളിലെ അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നുണ്ട് എന്നാൽ അതിവേഗ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, മനുഷ്യ-കമ്പ്യൂട്ടർ ഇടപെടലുകൾ, വിവര സുരക്ഷ, നെറ്റ്‌വർക്ക് ചെയ്ത എംബഡഡ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, വളരെ വലിയ തോതിലുള്ള സംയോജനം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റി കമ്പ്യൂട്ടർ സെന്ററും കുസാറ്റ് ഇൻട്രാനെറ്റും സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ ഇത് നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

എംടെക് (കമ്പ്യൂട്ടർ &amp; ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്), എംടെക് (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്), എംടെക് (ഡാറ്റ സയൻസ് &amp; ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനോടുകൂടിയ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്), എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് (ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; ഡാറ്റ സയൻസ്), പിഎച്ച്ഡി (കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് / കമ്പ്യൂട്ടർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:

1. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ ലബോറട്ടറി (AICV)

2. ബയോഇൻഫോർമാറ്റിക്സ് ലബോറട്ടറി (BI)

3. സൈബർ ഫിസിക്കൽ സിസ്റ്റംസ് ലബോറട്ടറി (CPS)

4. നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ് ലബോറട്ടറി (NLP)

5. സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ലബോറട്ടറി (SEL)

===എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്‌കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, തൃക്കാക്കര====
[[കൊച്ചി]]യിലും പരിസര പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന എഞ്ചിനീയർമാർക്ക് എഞ്ചിനീയറിംഗിലെ പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളിൽ (സിവിൽ, മെക്കാനിക്കൽ, ഇലക്ട്രിക്കൽ, കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) പാർട്ട് ടൈം എംടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിനായി 1979-ൽ [[സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുസാറ്റ്|സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] സ്ഥാപിതമായി. 1995-ൽ സ്കൂൾ [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് &amp; എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]] എന്നിവയിൽ ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. 1996-ൽ സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗും 2003-ൽ ഇലക്ട്രിക്കൽ &amp; ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗും ചേർത്തു.

1981-ൽ സ്കൂൾ പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ ചേർത്തു. {{2019-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്||df=}}, സ്കൂൾ 53 പിഎച്ച്ഡികൾ സൃഷ്ടിച്ചു, 250-ലധികം ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ ഗവേഷണ വിദ്യാർത്ഥികളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|DST]], സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ, [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ISRO]], [[ഓൾ ഇന്ത്യ കൗൺസിൽ ഫോർ ടെക്നിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ|AICTE]], [[കയർ ബോർഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|കയർ ബോർഡ്]], കേരള സ്റ്റേറ്റ് കയർ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള ബാഹ്യ ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

സ്കൂൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾക്ക് ടയർ-I സിസ്റ്റത്തിന് കീഴിൽ [[നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ]] (NBA) അംഗീകാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|title=Cochin University of Science and Technology-News|website=cusat.ac.in|access-date=2016-09-28|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812232930/http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;നിരവധി രാജ്യങ്ങളിലെ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ബിരുദ ബിരുദങ്ങൾക്ക് മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്ന വാഷിംഗ്ടൺ കരാറിൽ സ്ഥിരമായി ഒപ്പുവച്ചിട്ടുള്ള സ്ഥാപനമാണ് നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ (NBA).
'''ബിടെക്  ബിരുദ '''' ''കോഴ്‌സുകൾ'''' (ബ്രാക്കറ്റിൽ വിദ്യാർത്ഥി പ്രവേശനം)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406021538/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-date=2025-04-06 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (60)
* [[ഇലക്‌ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്‌നോളജി]] (90)
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (60)
[[File:Software engineering block.jpg|thumb|259x259px|Software Engineering block]]
''ബിരുദാനന്തര എംടെക് കോഴ്സുകൾ''''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401032640/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-date=2025-04-01 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''ഫുൾ ടൈം''
* ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സിസ്റ്റംസ്) (18)
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ് സിസ്റ്റംസ്) (18)
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (ജിയോ-ടെക്നിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (തെർമൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് &amp; കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (വയർലെസ് ടെക്നോളജി) (18)
''പാർട്ട് ടൈം''

* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ച എല്ലാ മേഖലകളിലും ''പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ'' ലഭ്യമാണ്.

====കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്====

[[കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ഒരു ബിടെക് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇതൊരു മുഴുവൻ സമയ നിർബന്ധിത റെസിഡൻഷ്യൽ പ്രോഗ്രാമാണ്. വിദ്യാർത്ഥികൾ ക്ലാസുകളിൽ [[മർച്ചന്റ് നേവി]] കേഡറ്റുകളുടെ യൂണിഫോം ധരിക്കുന്നു. കാഡറ്റുകൾക്ക് ശാരീരിക പരിശീലനം നിർബന്ധമാണ്.

ബിടെക് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിനുള്ള പ്രവേശനം പ്രതിവർഷം 80 ആണ്. 2014 ൽ, മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിൽ ഒരു മുഴുവൻ സമയ ദ്വിവത്സര എംടെക് പ്രോഗ്രാം (80 വിദ്യാർത്ഥികൾ) ചേർത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kmsme.cusat.ac.in/|title=Kunjali Marakkar School of Marine Engineering|website=kmsme.cusat.ac.in|access-date=2016-09-28}}&lt;/ref&gt;[[ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ഷിപ്പിംഗ്]] നടത്തുന്ന മത്സര പരീക്ഷകൾക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി എഞ്ചിൻ റൂം സിമുലേറ്ററിൽ ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സുകളും സ്കൂൾ നൽകുന്നു
====കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട്====
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട് 1999-ൽ സ്ഥാപിതമായതും കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതുമാണ്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ, [[കുട്ടനാട്ടിലെ]] [[പുളിങ്കുന്നൂ|പുളിങ്കുന്നൂ]] എന്ന സ്ഥലത്ത് 42 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. എറണാകുളം ജില്ലയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള കുസാറ്റിന്റെ ഏക കാമ്പസാണിത്. ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ ഇനിപ്പറയുന്ന ഭാഷകളിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്]] എഞ്ചിനീയറിംഗും
* ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് [[ഇലക്ട്രോണിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ്|ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]]
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ
===പരിസ്ഥിതി പഠന വിഭാഗം===
====പരിസ്ഥിതി പഠന സ്കൂൾ====
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും സുസ്ഥിര വികസനത്തിനും വേണ്ടി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഉന്നത പഠന കേന്ദ്രമായ സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ് 1983 ൽ സ്ഥാപിതമായി. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ്]], [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ]] എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഗ്രാന്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് സ്കൂളിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.


സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസുമായി ചേർന്നുള്ള നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH), ബയോടെക്നോളജിയിലെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസനത്തിലെ നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പിന്റെ സ്പോൺസർഷിപ്പിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നു.
പരിസ്ഥിതി സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ എംഎസ്‌സി രണ്ട് വിഷയങ്ങളിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെയാണ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്: 

സ്ട്രീം I: [[പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]

സ്ട്രീം 2: [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]].

പരിസ്ഥിതി ജീവശാസ്ത്രം, പരിസ്ഥിതി രസതന്ത്രം, പരിസ്ഥിതി ഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ് &amp; സോണോഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ്, [[പരിസ്ഥിതി മൈക്രോബയോളജി]], [[പരിസ്ഥിതി മാനേജ്മെന്റ്]], [[പരിസ്ഥിതി വിഷശാസ്ത്രം]], [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]], പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്, [[റിമോട്ട് സെൻസിംഗ്]] എന്നീ മേഖലകളിലാണ് ഡോക്ടറൽ പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു. കൂടാതെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധം, പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സംവിധാനങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലും എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. കൊച്ചി നഗരത്തിലെ മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതിയുടെ പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു..

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്‌സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു, കൂടാതെ [[കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധശേഷി]], പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, [[പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തൽ]] എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. [[കൊച്ചി മെട്രോ|കൊച്ചി മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതി]] നഗരത്തിനായുള്ള പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു.{{അവലംബം ആവശ്യമാണ്|തീയതി=മെയ് 2021}}

===മാനവികതാ ഫാക്കൽറ്റി===
===ഹിന്ദി വകുപ്പ്====
1963-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഹിന്ദി വകുപ്പ്, സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴയ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് ആദ്യം കേരള സർവകലാശാലയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു, പക്ഷേ 1971-ൽ കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറ്റി. യുജിസിയുടെ പിന്തുണയോടെ ഹിന്ദിയിൽ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് റിസർച്ച് സപ്പോർട്ട് (ഡിആർഎസ്), ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് സ്പെഷ്യൽ അസിസ്റ്റൻസ് (ഡിഎസ്എ) പ്രോഗ്രാമുകൾ ഉള്ള ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏക വകുപ്പാണിത്.
[[File:DEPARTMENT OF HINDI.jpg|thumb|right|Hindi Department]]

പുരാതന, ആധുനിക കവിത, ഫിക്ഷൻ, നാടക, നാടക പഠനങ്ങൾ, വിമർശനം, വ്യാകരണം, ഭാഷാശാസ്ത്രം, ഭാഷകളുടെയും സാഹിത്യത്തിന്റെയും താരതമ്യ പഠനങ്ങൾ, നാടോടി സാഹിത്യം, വിവർത്തനം, കമ്പ്യൂട്ടർ സഹായത്തോടെയുള്ള ഭാഷാ പഠനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളാണ് വകുപ്പിന്റെ ഗവേഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്.

പഠന-ഗവേഷണ പരിപാടികൾ:

* എം.എ. ഹിന്ദി ഭാഷയും സാഹിത്യവും
* ട്രാൻസ്ലേഷണൽ ആൻഡ് ഫങ്ഷണൽ ഹിന്ദിയിൽ എം.ഫിൽ. പി.ജി. ഡിപ്ലോമ
* പിഎച്ച്ഡി
* ഹിന്ദിയിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത പരിശീലനത്തിലും അധ്യാപനത്തിലും ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സ്

====ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ്====

ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് 1976-ൽ വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പായി സ്ഥാപിതമായി. ഇംഗ്ലീഷ്, [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]], [[ജർമ്മൻ ഭാഷ|ജർമ്മൻ]], [[ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷ|ഇറ്റാലിയൻ]], [[ജാപ്പനീസ് ഭാഷ|ജാപ്പനീസ്]], [[റഷ്യൻ ഭാഷ|റഷ്യൻ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഭാഷകൾ പഠിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ശ്രദ്ധ. [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ]] അധ്യാപനത്തിന്റെ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2012-ൽ വകുപ്പിന് ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് എന്ന് പേര് നൽകി.

===നിയമ ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്====
1962-ൽ കേരള സർവകലാശാലയുടെ ബിരുദാനന്തര നിയമ വകുപ്പായിട്ടാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് സ്ഥാപിതമായത്. ഈ വകുപ്പിന്റെ ആദ്യ ചെയർമാൻ അന്തർദേശീയമായി പ്രശസ്തനായ നിയമജ്ഞനും [[ഇന്ത്യൻ ലോ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ]] സ്ഥാപക ഡയറക്ടറും ഇന്റർനാഷണൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ട്രൈബ്യൂണലിൽ ഡെപ്യൂട്ടി ജഡ്ജിയുമായിരുന്ന പരേതനായ ഡോ. എ.ടി. മാർക്കോസ് ആയിരുന്നു.

[[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം] (MHRD) യുടെ സഹായത്തോടെ, അപൂർവ പുസ്തകങ്ങളും ജേണലുകളും അടങ്ങുന്ന ഒരു [[ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ]] ശേഖരം സ്കൂൾ പരിപാലിക്കുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഒരു ഘടക ഏജൻസിയായ [[വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ|വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ (WIPO)]], അതിന്റെ പ്രധാന പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ഈ ശേഖരത്തിലേക്ക് സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം|MHRD]] ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ പഠനത്തിനായി ഒരു അധ്യക്ഷസ്ഥാനം  അനുവദിച്ചു.

മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി, അന്തരിച്ച ജസ്റ്റിസ് [[വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ|വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ]] യുടെ പേരിൽ ഒരു മനുഷ്യാവകാശ ചെയർ സ്കൂളിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

സ്കൂൾ 3 വർഷത്തെ [[ബാച്ചിലർ ഓഫ് ലോസ്|എൽ.എൽ.ബി.]] പ്രോഗ്രാം, 5 വർഷത്തെ ബി.ബി.എ, എൽ.എൽ.ബി. (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം, ബി.കോം. എൽ.എൽ.ബി (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി റൈറ്റ്സ് സ്റ്റഡീസ്===
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് &amp; ടെക്നോളജിയുടെ സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസിൽ 2003-ൽ സ്ഥാപിതമായ സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്, ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2009-ൽ ഒരു ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. കേരള സർക്കാർ സ്ഥാപിച്ച കുസാറ്റിലെ ഒരു സ്വയംഭരണ കേന്ദ്രമാണിത്, കേരളത്തിലും പുറത്തുമുള്ള വിവിധ സർവകലാശാലകളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകർ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം സാധ്യമാക്കുന്ന ഒരു ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും റിസോഴ്‌സ് സെന്ററുമാണ് ഇത്. കേരള സർക്കാർ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് വിഭാവനം ചെയ്ത് നടപ്പിലാക്കുന്ന ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററുകളിൽ ഒന്നാണിത്.

നിയമ ഫാക്കൽറ്റി ഡീൻ ഡോ. കെ.എൻ. ചന്ദ്രശേഖരൻ പിള്ള ഡയറക്ടറായും ഡോ. ​​എൻ.എസ്. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ കോർഡിനേറ്ററായും ആണ് സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ് ആദ്യം സ്ഥാപിതമായത്. ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയവും ഈ കേന്ദ്രത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, 2003 ൽ കുസാറ്റിൽ ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശത്തിനായി ഒരു പീഠം  സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നിയമം, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം, രാഷ്ട്രീയ ശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകരെ നയ ഗവേഷണം നടത്താൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി IPR-മായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ സ്കോളർഷിപ്പുകളുള്ള മൾട്ടി-ഡിസിപ്ലിനറി പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവിധ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരവധി ഗവേഷണ പണ്ഡിതരുണ്ട്. ഡിപോസിറ്ററിയിലെ പ്രാഥമിക ഗവേഷണ സാമഗ്രികളുടെ ലഭ്യത ഗവേഷകർക്ക് ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ സുപ്രധാന വിഷയങ്ങളിൽ മിമിയോഗ്രാഫുകൾ പുറത്തിറക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസുമായി സഹകരിച്ച്, സ്കൂളിന്റെ LL.M പ്രോഗ്രാമിനായി ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കോഴ്സുകളും ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ബഹുമാനപ്പെട്ട കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനായി ഒരു ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലാണ് IUCIPRS നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. CUSAT ന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയും സെന്ററിന്റെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ്, അക്കാദമിക് പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു ഫാക്കൽറ്റി കമ്മിറ്റിയും ഉണ്ട്. ഡോ. എം. ഭാസിയാണ് സെന്ററിന്റെ ഡയറക്ടർ. 
===നൽകുന്ന കോഴ്‌സുകൾ===
1. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

2. എൽഎൽഎം (ഐപി) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

3. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ, 1 വർഷം)

4. ബിബിഎ എൽഎൽബി (5 വർഷം)
5. ബി.കോം എൽഎൽബി (5 വർഷം)

=== ഡി.ഡി.യു. കൗശൽ കേന്ദ്രം ===
[[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യു.ജി.സി]], വിദ്യാർത്ഥികളിൽ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും ആവശ്യകതയും മനസ്സിലാക്കി, വലിയ തോതിൽ ജോലിക്ക് തയ്യാറായ മനുഷ്യശക്തി സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത മനസ്സിലാക്കി കമ്മ്യൂണിറ്റി കോളേജുകളും ബി.വോക് പ്രോഗ്രാമുകളും ആരംഭിക്കുന്നതിനുള്ള സംരംഭങ്ങൾക്ക് തുടർച്ചയായി തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ. (ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ.) ആരംഭിച്ചു .

ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ക്ലാസ് റൂം കേന്ദ്രീകൃത ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസവും പരിശീലനവും വ്യവസായ പ്രാക്ടീഷണർമാരുടെ അനുഭവ പങ്കിടലും ബിസിനസ്സ് സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ഇന്റേൺഷിപ്പുകളും സംയോജിപ്പിച്ച് DDUKK വഴി ഗുണനിലവാരമുള്ള തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുക എന്നതാണ് DDUKK CUSAT ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ദീൻ ദയാൽ കേന്ദ്ര കരിയർ അധിഷ്ഠിത കോഴ്സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നു |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2015/dec/09/deen-dayal-kendra-to-start-career-oriented-courses-853559.html |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The New Indian Express |date=December 9, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Online |first1=Mathrubhumi Education |title=CUSAT-ൽ DDUKK-യുടെ കീഴിലുള്ള കോഴ്സുകൾ |url=https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905171424/https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |url-status=dead |archive-date=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |publisher=Mathrubhumu |date=Nov 16, 2015 }}&lt;/ref&gt; തൊഴിൽ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന യുവാക്കളുടെ ഒരു പുതിയ ലീഗ് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി സംയോജിത അറിവ് സമ്പാദിക്കുന്നതിലും മനുഷ്യ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലുമാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=തൊഴിൽ വിപണിയിൽ കണ്ണുവെച്ച്, കുസാറ്റിന്റെ ഡിഡിയുകെകെ ഇൻഫോപാർക്ക്, കിറ്റ്കോ എന്നിവയുമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടുന്നു |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/with-eye-on-job-market-cusats-ddukk-enters-into-tieups-with-infopark-kitco/article7956859.ece |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The Hindu |date=March 24, 2016}}&lt;/ref&gt; ഡിഡിയുകെകെയുടെ കീഴിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകളുടെ അധ്യാപന, പരിശീലന രീതിശാസ്ത്രം അതിനനുസൃതമായാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

2015 ൽ ഡോ. സക്കറിയ കെ.എ (പ്രൊഫസർ, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, കുസാറ്റ്) സ്ഥാപക ഡയറക്ടറായി ഡിഡിയുകെകെ സ്ഥാപിതമായി.

വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകൾ:

1. എം.വോക് ഇൻ ടെക്നോളജി ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് കൺസൾട്ടൻസി
2. എം.വോക് ഇൻ മൊബൈൽ ഫോൺ ആപ്ലിക്കേഷൻ ഡെവലപ്മെന്റ്
3. ബി.വോക് ഇൻ ബിസിനസ് പ്രോസസ് ആൻഡ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ്

===ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്====

വ്യാവസായിക ഫിഷറീസ് വകുപ്പ് 1976 ൽ സ്ഥാപിതമായി. അതിന്റെ അക്കാദമികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ നേട്ടങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നതിനായി 1995 ൽ ഒരു സ്കൂളായി അപ്ഗ്രേഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇതിന് അഞ്ച് ഡിവിഷനുകളുണ്ട്: 
* അക്വാകൾച്ചർ ആൻഡ് ക്യാപ്ചർ ഫിഷറീസ്
* ഫിഷറീസ് ടെക്നോളജി
* ഫിഷറീസ് ഇക്കണോമിക്സ്
* ഫിഷറീസ് മാനേജ്മെന്റ്.
[[File:ACARR CUSAT.jpg|thumb|326x326px|Advanced Center for Atmospheric Radar Research at CUSAT]]
====അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്====
കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണ/അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര മേഖലയിലെ അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും മികവ് പുലർത്തുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണ് അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്. കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

[[ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ]] ന്യൂ മില്ലേനിയം ഇന്ത്യൻ ടെക്നോളജി ലീഡർഷിപ്പ് ഇനിഷ്യേറ്റീവ് (NMITLI) മൺസൂൺ സംബന്ധമായ പ്രവചനങ്ങൾക്കായുള്ള [[മെസോസ്‌കെയിൽ മെറ്റീരിയോളജി|മെസോസ്‌കെയിൽ]] മോഡലിംഗിനായുള്ള മികവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി [[കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച്]] (CSIR) ഈ വകുപ്പിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി ഡൽഹി|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ഡൽഹി]]; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെറ്റീരിയോളജി]], പൂനെ; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്, ബാംഗ്ലൂർ]]; [[ടാറ്റ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫണ്ടമെന്റൽ റിസർച്ച്]], മുംബൈ; സി- എംഎംഎസിഎസ്, ബാംഗ്ലൂർ, [[നാഷണൽ എയ്‌റോസ്‌പേസ് ലബോറട്ടറീസ്]], ബാംഗ്ലൂർ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മറ്റ് പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങൾ ഇവയാണ്.

എം.എസ്‌സി ([[കാലാവസ്ഥാശാസ്ത്രം]]), എം.ടെക് ([[അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം|അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം]]) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്====
രാജ്യത്തെ സമുദ്ര ജീവശാസ്ത്രത്തിലെ മുൻനിര അക്കാദമിക് കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്. 1938-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് ഉടൻ തന്നെ ഒരു ഗവേഷണ പരിപാടി സ്ഥാപിച്ചു. 100-ലധികം പിഎച്ച്ഡി വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ വകുപ്പിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയിട്ടുണ്ട്.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

എംഎസ്‌സി (മറൈൻ ജിയോഫിസിക്സ്) ബിരുദം നേടുന്നതിനുള്ള ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. {{അവലംബം ആവശ്യമാണ്|തീയതി=മെയ് 2021}}

====ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====

കേരള സർവകലാശാലയിലെ മറൈൻ ബയോളജി ആൻഡ് ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പിന്റെ ഒരു ശാഖയായിരുന്നു ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്. 1965-ൽ സമുദ്രശാസ്ത്രത്തിൽ ഒരു ബിരുദാനന്തര ബിരുദ പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു, പിന്നീട് അത് കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലെ ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി ആൻഡ് മെറ്റീരിയോളജി ഡിവിഷനിലേക്ക് (POMD) മാറ്റി. 1996-ൽ, [[ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി]] വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി.

എം.എസ്‌സി (ഓഷ്യാനോഗ്രഫി), എംടെക് (ഓഷ്യൻ ടെക്നോളജി) ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ഫാക്കൽറ്റി===
===ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്====

1991-ൽ സ്ഥാപിതമായ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്, മൈക്രോബയോളജി, വൈറോളജി, മൈക്രോബയൽ ഇക്കോളജി, ന്യൂറോബയോളജി, സെൽ ആൻഡ് മോളിക്യുലാർ ബയോളജി, മെഡിക്കൽ ബയോകെമിസ്ട്രി, [[ജനിതക എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], പ്ലാന്റ് ബയോടെക്നോളജി, ബയോ-ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ സിസ്റ്റംസ്, മൈക്രോബയൽ ജനറ്റിക്സ് എന്നിവയിലെ ഗവേഷണങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

എം.എസ്‌സി. മൈക്രോബയോളജി (2018-ൽ ആരംഭിച്ചു), എം.എസ്‌സി. (ബയോടെക്നോളജി), ബയോളജിക്കൽ സയൻസസിൽ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് എം.എസ്‌സി (2021-ൽ ആരംഭിച്ചു), ബയോടെക്നോളജിയിൽ പിഎച്ച്ഡി എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു  പ്രൊഫ. (ഡോ.) പാർവതി എ. നിലവിൽ വകുപ്പ് മേധാവിയായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

===സാമൂഹിക ശാസ്ത്ര വിഭാഗം===
====അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ്====

സാങ്കേതികവിദ്യ, ഇക്കണോമെട്രിക്സ്, ഓപ്പറേഷൻസ് റിസർച്ച് എന്നിവയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലാണ് അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. [[കൊച്ചി]] നഗരത്തിന് ഒരു വ്യാവസായിക മേഖലയും മത്സ്യബന്ധനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു തീരദേശ മേഖലയുമുണ്ട്. വ്യവസായവും മത്സ്യബന്ധനവും പ്രദേശത്തെ പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണത്തിന് ഗണ്യമായ സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ, വ്യവസായത്തിന്റെയും മത്സ്യബന്ധന മേഖലയുടെയും സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങളിലും പരിസ്ഥിതിയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലും വകുപ്പ് പ്രത്യേക താൽപ്പര്യം കാണിക്കുന്നു.

എം.എ. (അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ്) ബിരുദത്തിലേക്കും എം.ഫിൽ., പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്====
സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ അക്കാദമിക് യൂണിറ്റുകളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ് (എസ്എംഎസ്), രാജ്യത്ത് സ്ഥാപിതമായ ആദ്യത്തെ അഞ്ച് മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. പ്രൊഫസർ എമെറിറ്റസ് [[എം. വി. പൈലി]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കേരള യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി 1964 ഒക്ടോബറിൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് [[ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ|ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ പരിസരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1971 ൽ ഇത് കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി, പിന്നീട് കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ആയി മാറി. അധ്യാപനം, പരിശീലനം, ഗവേഷണം, കൺസൾട്ടൻസി എന്നീ നാല് മേഖലകളിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

എസ്എംഎസ് ഇനിപ്പറയുന്ന ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: എംബിഎ, എം.ഫിൽ. (കൊമേഴ്‌സ്), പിഎച്ച്ഡി

==റാങ്കിംഗുകൾ==
{{Infobox India university ranking
| type = University
&lt;!----------International----------&gt;
| NIRF_U_2024 = 34
| THE_W_2024=1201-1500
| THES_A_2024=301-350
| NIRF_O_2024 = 51
}}
2024-ൽ ''[[ടൈംസ് ഹയർ എഡ്യൂക്കേഷൻ വേൾഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി റാങ്കിംഗ്സ്]]'' പ്രകാരം കുസാറ്റ് 1201-1500 ബാൻഡിൽ റാങ്ക് ചെയ്യപ്പെട്ടു&lt;ref name=&quot;Rankings_THE_W_2024&quot; /&gt; ഏഷ്യയിൽ 301-350 ബാൻഡിലും.&lt;ref name=&quot;Rankings_THES_A_2024&quot; /&gt;
[[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ റാങ്കിംഗ് ഫ്രെയിംവർക്ക്|NIRF]] സർവകലാശാലകളിൽ 34-ാം സ്ഥാനത്തും 2024-ൽ ഇന്ത്യയിൽ മൊത്തത്തിൽ 51-ാം സ്ഥാനത്തും റാങ്ക് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 NIRF Ranking |url=https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/Report/IR2024_Report.pdf}}&lt;/ref&gt;

==കേന്ദ്രങ്ങൾ==
===സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി===
1991-ൽ [[കൊച്ചി റിഫൈനറീസ്|കൊച്ചിൻ റിഫൈനറീസ് ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ ഭാഗിക സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെയാണ് സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി (C-SIS) സ്ഥാപിതമായത്. കുട്ടികൾക്ക് ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യ കൂടുതൽ പ്രാപ്യമാക്കുക എന്നതാണ് ഈ കേന്ദ്രത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. &quot;ശാസ്ത്രപോസിനി&quot; പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഹൈസ്കൂൾ സയൻസ് അധ്യാപകർക്കുള്ള പരിശീലന കേന്ദ്രമായി [[കേരള സർക്കാർ]] സി-എസ്ഐഎസിനെ അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സി-എസ്ഐഎസിന്റെ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി പാർക്കിൽ [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന]] (ISRO) സംഭാവന ചെയ്ത ഒരു സ്പേസ് പവലിയൻ ഉൾപ്പെടുന്നു, അതിൽ അവരുടെ ബഹിരാകാശ റോക്കറ്റുകളുടെയും ചാന്ദ്ര പേടകത്തിന്റെയും [[ചന്ദ്രയാൻ-1|ചന്ദ്രയാൻ]] മോഡലുകളും [[ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിൽ നിന്നുള്ള റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണങ്ങളുടെ വീഡിയോകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉപഗ്രഹ വിക്ഷേപണ പ്രക്രിയയിൽ പാത നിരീക്ഷണത്തിന്റെയും പിശക് തിരുത്തലിന്റെയും പ്രദർശനങ്ങൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് കാണാൻ കഴിയും. യുഎസ് ആസ്ഥാനമായുള്ള (ഐഇഇഇ) [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയേഴ്സ്]], 'ഇ –സയന്റിയ' എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഇലക്ട്രോണിക്സ് പ്രദർശനവും പാർക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു

===സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ===
[[കേരള സ്റ്റേറ്റ് കൗൺസിൽ ഫോർ സയൻസ്, ടെക്നോളജി ആൻഡ് എൻവയോൺമെന്റ്]] (KSCSTE), കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി (CUSAT) എന്നിവയുടെ സംയുക്ത സംരംഭമാണ് സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ (STIC).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sticindia.com|title=STIC India|website=sticindia.com|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; വ്യവസായങ്ങൾ, അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഗവേഷണ വികസന സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് വിശകലന പരിശോധന, അളവ്, കാലിബ്രേഷൻ എന്നിവയ്ക്കായി നൂതന ഉപകരണ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുക; സംസ്ഥാനത്തെ വ്യവസായങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ നൂതന ഉപകരണങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക; വ്യവസായത്തിനും അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഈ ഉപകരണങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ പരിശീലനം നൽകുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.

===നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത്===
നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH) മുമ്പ് ഫിഷ് ഡിസീസ് ഡയഗ്നോസിസ് ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് സെന്റർ ആയിരുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വളരുന്ന മൃഗങ്ങളുടെ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ ജല കർഷകരെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി 2000 ൽ ഈ കേന്ദ്രം സ്ഥാപിതമായി. [[ബാക്ടീരിയോളജി]], [[വൈറോളജി]], മൃഗ കലകൾച്ചർ, [[ഇമ്മ്യൂണോളജി]], [[ജീനോമിക്സ്]], [[പ്രോട്ടോമിക്‌സ്]], [[ഫെർമെന്റേഷൻ]], [[ബയോഅസെ]] എന്നിവയിലെ ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ncaah.org/|title=നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് NCAHAH കൊച്ചി|website=ncaah.org|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ [[ബയോടെക്‌നോളജി വകുപ്പ്]] സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന മറൈൻ ബയോടെക്‌നോളജിയിൽ ഒരു MTech പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയ പഠന കേന്ദ്രം===
സെന്റർ ഫോർ ദി സ്റ്റഡി ഓഫ് സോഷ്യൽ എക്‌സ്‌ക്ലൂഷൻ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയം (CSSEIP) 2009-ൽ സ്ഥാപിതമായി. ഡിജിറ്റൽ മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് [[സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ]] എന്ന വിഷയത്തിൽ  ഡിജിറ്റൽ ഒഴിവാക്കൽ, ഭവന, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക, ഘടനാപരമായ നിർണ്ണായക ഘടകങ്ങൾ, സ്ഥലപരമായ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ ജനസംഖ്യാപരമായ മാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തുന്നു.
===വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം===
സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിനുള്ള ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷന്റെ സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ 2010 ൽ വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം (WSC) ആരംഭിച്ചു. അതിനുശേഷം ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്രം കഠിനമായി പരിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കേന്ദ്രം നിരവധി സെമിനാറുകളും ഔട്ട്റീച്ച് പ്രോഗ്രാമുകളും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wsc.cusat.ac.in/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910225840/http://wsc.cusat.ac.in/ |archive-date=10 September 2016 |title=women's studies centre Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/nuals-invites-applications-for-courses/article32279363.ece|title = NUALS invites applications for courses|newspaper = The Hindu|date = 5 August 2020}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്===
ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ [[ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി|ഐപിആർ]] സ്റ്റഡീസ് (ഐയുസിഐപിആർഎസ്) കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ കീഴിൽ, കേരള സർക്കാരിന്റെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് സ്ഥാപിച്ച ഒരു സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ്. ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിൽ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2003-ൽ ഇത് സ്ഥാപിതമായി.

IUCIPRS ന്റെ ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലിൽ 12 അംഗങ്ങളാണുള്ളത്, കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനും കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ വൈസ് ചെയർമാനുമാണ്.
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ciprs.cusat.ac.in|title=Inter University Centre for Intellectual Property Rights Studies: An Autonomous Centre at CUSAT|website=ciprs.cusat.ac.in|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ്===
1990 കളിലും 2000 കളിലും അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ് (ICEPA) ഉയർന്നുവന്നത്. സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളുടെ വിശകലനത്തിലും നയ തീരുമാനങ്ങൾക്കുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി 2004 ൽ ICEPA സ്ഥാപിതമായി. ദേശീയ, അന്തർദേശീയ എൻ‌ജി‌ഒകളുമായും വ്യവസായങ്ങളുമായും സർക്കാരുകളുമായും കേന്ദ്രം സഹകരിക്കുന്നു.

[[ലോക ബാങ്ക്]], [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], റോയൽ നെതർലാൻഡ്‌സ് എംബസി, നെതർലാൻഡ്‌സ് വികസന ഗവേഷണ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, [[ടിൽബർഗ് സർവകലാശാല]], [[കൃഷി &amp; കർഷകക്ഷേമ മന്ത്രാലയം|കൃഷി]], പ്ലാന്റേഷൻ (ഇന്ത്യാ സർക്കാർ) എന്നീ മന്ത്രാലയങ്ങൾ, കേരള ഷിപ്പിംഗ് ആൻഡ് ഇൻലാൻഡ് നാവിഗേഷൻ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഠനങ്ങൾ ഈ കേന്ദ്രം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.

== 2023 ലെ ടെക് ഫെസ്റ്റ് സംഭവം ==
2023 നവംബർ 25 ന് കേരളത്തിലെ കൊച്ചിയിലെ കുസാറ്റിൽ നടന്ന കുസാറ്റ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ട് ഒരു ദാരുണ സംഭവമായിരുന്നു അത്. സർവകലാശാലയുടെ വാർഷിക ടെക് ഫെസ്റ്റിവൽ 'ധിഷ്ണ'യുടെ ഭാഗമായി ഗായിക [[നിഖിത ഗാന്ധി]] യുടെ സംഗീത പരിപാടി ആരംഭിക്കാനിരുന്ന ഒരു ഓപ്പൺ എയർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലേക്ക് ഒരു ജനക്കൂട്ടം പ്രവേശിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ നാല് വിദ്യാർത്ഥികൾ മരിക്കുകയും 64 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. സ്മാർട്ട്‌ഫോൺ ബ്രാൻഡായ [[റിയൽമി]] യുമായി സഹകരിച്ചാണ് ഈ സംഗീത പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചത്. പാസുകളും 'ധിഷ്ണ' ടീ-ഷർട്ടുകളും ഉള്ളവരെ മാത്രമേ ഓഡിറ്റോറിയത്തിനുള്ളിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചിരുന്നുള്ളൂ, അതിനാൽ പെട്ടെന്നുള്ള മഴയും ശരിയായ ജനക്കൂട്ടത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളുടെ അഭാവവുമാണ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-25 |title=Cochin University tech fest turns tragic; four students dead, over 60 injured in stampede |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/4-dead-46-injured-in-stampede-in-cusat-music-fest-in-kochi/articleshow/105500277.cms |access-date=2024-03-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-26 |title=Kerala: Four dead, dozens injured in stampede at Cochin University |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/kerala-four-dead-dozens-injured-in-stampde-at-cochin-university/articleshow/105500594.cms?from=mdr |access-date=2024-03-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;


==ശ്രദ്ധേയരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ==
&lt;!---♦♦♦ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വന്തമായി ഒരു ലേഖനം ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം ഈ പട്ടികയിൽ ചേർക്കുക ♦♦♦---&gt;
&lt;!---♦♦♦ ദയവായി പട്ടിക അക്ഷരമാലാക്രമത്തിൽ അവസാന നാമം ♦♦♦---&gt;
* [[അമീർ ഷാഹുൽ]], എഴുത്തുകാരനും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും
* [[സുനിൽ തോമസ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[മേരി ജോസഫ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[ടോം ജോസ്]], ചീഫ് സെക്രട്ടറി, [[കേരള സർക്കാർ]]
* [[അപ്പു കൃഷ്ണൻ]], സംഗീതജ്ഞൻ
* [[റോഷൻ മാത്യു]], നടൻ
* [[ബി. രവി പിള്ള]], വ്യവസായി, ബിസിനസ് ടൈക്കൂൺ
* [[ശങ്കർ രാമകൃഷ്ണൻ]], ഡയറക്ടർ
* [[രൂപേഷ്]], മാവോയിസ്റ്റ് നേതാവ്
* [[സാബു തോമസ്]], വൈസ് ചാൻസലർ, എംജി യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോട്ടയം
* [[റോക്സി കോൾ|റോക്സി മാത്യു കോൾ]], കാലാവസ്ഥാ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Department Of Physical Oceanography, Cochin University Of Science And Technology |url=https://dpo.cusat.ac.in/news-and-events/dr-roxy-mathew-koll-our-alumnus-awarded-with-the-presigious-rashtriya-vigyan-puraskar-vigyan-yuva-shanti-swarup-bhatnagar |access-date=2024-10-31 |website=dpo.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;
* [[മധു വാസുദേവൻ]], പ്രൊഫസർ, ഗാനരചയിതാവ്
* [[ബിനോയ് വിശ്വം]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ, മുൻ [[പാർലമെന്റ് അംഗം]], മുൻ വനം-വന്യജീവി മന്ത്രി.
* [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
* [[ആഷിഖ് ഉസ്മാൻ]], ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, നടൻ

==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>1gwsl54kk2xjg2nzyny7vp75c2elm50</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652321</id>
      <parentid>4652320</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:05:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവലംബം */</comment>
      <origin>4652321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121040" sha1="i8eulshgoau0qqxs1eywn4dr6r83em2" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | title=Motto of CUSAT | accessdate=20 December 2012 | archive-date=2013-01-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130121050458/http://cusat.ac.in/erp5/web_site_module/cusat/message_vc | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;'''
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Motto&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.cusat.ac.in/about#vision| title=Vision and Mission | access-date=7 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cusat.ac.in/about|title=The University: About CUSAT|access-date=26 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619092942/https://www.cusat.ac.in/about|archive-date=19 June 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== ഫാക്കൽറ്റികൾ ==
കുസാറ്റിനെ ഒമ്പത് ഫാക്കൽറ്റികളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sign Board In University showing different trades.jpg|thumb|right|വിവിധ വകുപ്പുകൾ കാണിക്കുന്ന സർവകലാശാലയിലെ സൈൻബോർഡ്..]] 
* [[ശാസ്ത്രം]]
* [[സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* [[എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[പരിസ്ഥിതി പഠനങ്ങൾ]]
* [[മാനവികത]]
* [[നിയമം]]
* [[സമുദ്ര ശാസ്ത്രം]]
* [[വൈദ്യശാസ്ത്രം]] സാങ്കേതികവിദ്യ
* [[സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം]]
=== ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റി ===
==== ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ====

കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1963-ൽ പ്രൊഫ. കെ. വെങ്കടേശ്വർലു കേരള സർവകലാശാലയുടെ എറണാകുളം സെന്ററിനെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പായി സ്ഥാപിച്ചു. പരീക്ഷണാത്മകവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ അധ്യാപനത്തിനും ഗവേഷണത്തിനുമുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണിത്. നാനോ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, സെമികണ്ടക്ടർ ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെല്ലുകൾ, ഹോളോഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയലുകൾ, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ആസ്ട്രോബയോളജി, ക്വാണ്ടം ഒപ്റ്റിക്സ് എന്നിവ താൽപ്പര്യമുള്ള മേഖലകളാണ്. യുജിസി, എഐസിടിഇ, ഐയുസിഎഎ, ഡിഎസ്ടി, ഡിആർഡിഒ, സിഎസ്ഐആർ, ഐയുഎസി, ഡിഎഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നാമമാത്ര നിരക്കിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന വിപുലമായ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിനുണ്ട്.

എംഎസ്‌സി (ഫിസിക്സ്), എം.ഫിൽ. (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഐയുസിഎഎ റിസോഴ്‌സ് സെന്റർ, കുസാറ്റ്, എഡുമിത്ര ഇന്റലക്ച്വൽ സർവീസസ് എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Physics - scope and awareness for school students|url=http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104170924/http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2012-11-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Physics: Scope and Awareness|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-for-physics-students/article703979.ece|newspaper=The Hindu|date=6 February 2010}}&lt;/ref&gt; ഒരു ശാസ്ത്ര അവബോധ പരിപാടിയും &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ സ്‌പേസ് ഒളിമ്പ്യാഡും നടത്തുന്നു.
===സാങ്കേതിക വിഭാഗം===
====ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ്====
1975-ൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. മൈക്രോവേവ് ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സറുകൾ]], [[അണ്ടർവാട്ടർ അക്കോസ്റ്റിക്സ്]], സമുദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോവേവ്]] പ്രൊപ്പഗേഷൻ ആന്റിനകൾ, മൈക്രോവേവ് [[ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്]], [[പാറ്റേൺ റെക്കഗ്നിഷൻ]], സിഗ്നൽ പ്രോസസ്സിംഗിലും ഡിസ്പ്ലേ ഉപകരണങ്ങളിലും [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സർ]] ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. [[ഇന്ത്യ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | ഡിഎസ്ടി]], [[ഐഎസ്ആർഒ]], [[എഐസിടിഇ]], ഡിഒഇ, [[ഡിആർഡിഒ]], എംഒഡി, സംസ്ഥാന സർക്കാർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. [[ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജി | ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (നെതർലാൻഡ്സ്), പോളാരിസ് വൺ കോർപ്പറേഷൻ (മലേഷ്യ), [[കെന്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ), [[സറേ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ) എന്നിവയുമായി വകുപ്പിന് അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;DOE CUSAT&quot;&gt;{{cite news|url=http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| archive-date=13 May 2012| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

മൈക്രോവേവ് &amp; റഡാർ ഇലക്ട്രോണിക്സ്, ഡിജിറ്റൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് എന്നിവയിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെ എംഎസ്‌സി (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്), എംടെക് (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്) ബിരുദങ്ങളിലേക്കും പിഎച്ച്ഡിയിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് രണ്ട് ദേശീയ സിമ്പോസിയങ്ങൾ ദ്വിവത്സര പരിപാടികളായി നടത്തുന്നു: ആന്റിനകളും പ്രചാരണവും സംബന്ധിച്ച ദേശീയ സിമ്പോസിയം (APSYM), &lt;ref name=&quot;APSYM&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | title=APSYM-Antennas and propagation Symposium | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111103174648/http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | archive-date=3 November 2011 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഓഷ്യൻ ഇലക്ട്രോണിക്‌സിലെ സിമ്പോസിയം (SYMPOL).&lt;ref name=&quot;SYMPOL&quot;&gt;{{cite news |url=http://sympol.cusat.ac.in/index.html | title=SYMPOL – International Symposium on Ocean Electronics | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100103093538/http://sympol.cusat.ac.in/index.html | archive-date=3 January 2010 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=== ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് ===

യൂണിവേഴ്സിറ്റി സയൻസ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്ററിന്റെ (യുഎസ്ഐസി) ഒരു ശാഖയായി 1995-ൽ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. സർവകലാശാലയിലെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പുകൾക്കും ബാഹ്യ സംഘടനകൾക്കും ഡിസൈൻ, ഫാബ്രിക്കേഷൻ, ഗ്ലാസ് ബ്ലോയിംഗ്, കാർപ്പെന്ററി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സേവനങ്ങൾ ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു അക്കാദമിക് വകുപ്പ് എന്ന നിലയിൽ, ഡിഎസ്ടി, ഡിഎഇ, യുജിസി, എഐസിടിഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ, ട്വാസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ, അപ്ലൈഡ് ഫിസിക്സ് എന്നീ മേഖലകളിൽ ഇപ്പോൾ ഗവേഷണ പരിപാടികളുണ്ട്. അദ്ധ്യാപനം, ഗവേഷണം, കാലിബ്രേഷൻ, വ്യാവസായിക ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള പരീക്ഷണാത്മക സംവിധാനങ്ങളുടെ രൂപകൽപ്പനയ്ക്കും നിർമ്മാണത്തിനുമുള്ള കൺസൾട്ടൻസിയും ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/about-us/|title=Department Of Instrumentation, CUSAT}}&lt;/ref&gt; ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ നാല് വർഷത്തെ ബിടെക് (ബാച്ചിലേഴ്സ്) കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷനിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംഎസ്സി കോഴ്സും വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/courses/|date= 4 December 2019|title=Academic programs at Department of Instrumentation}}&lt;/ref&gt;

ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിലെ പ്രൊഫസറായ കെ എൻ മധുസൂദനനെ 2019 ഏപ്രിൽ 25-ന് ഗവർണർ പി സദാശിവം കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലറായി (വിസി) നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/25/k-n-madhusoodhanan-appointed-cusat-vc-1968709.html|date= 25 April 2019|title=K N Madhusoodhanan appointed Cusat VC}}&lt;/ref&gt;

=== പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് ===

1971-ൽ സ്ഥാപിതമായ പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് (പി.എസ്. &amp; ആർ.ടി.), പോളിമർ സയൻസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് മേഖലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ, ഗവേഷണ മേഖലകളിൽ ഒരു പയനിയറാണ്. റബ്ബർ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായി സഹകരിച്ച് 1972-ൽ ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു. ന്യൂഫിക് (എംഎച്ച്ഒ, നെതർലാൻഡ്‌സ്), ഫോക്‌സ്‌വാഗൺ ഫൗണ്ടേഷൻ (ജർമ്മനി), എംഎച്ച്ആർഡി, എഐസിടിഇ, ഡിആർഡിഒ, ഡിഎസ്ടി, യുജിസി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഇതിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

=== കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് ===
1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് നാവിക വാസ്തുവിദ്യയിലും കപ്പൽ നിർമ്മാണത്തിലുംഇന്ത്യയിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.  ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം 1975-ൽ ആരംഭിച്ചു. ജർമ്മനിയിലെ റോസ്റ്റോക്ക് സർവകലാശാലയുമായി സഹകരിച്ചാണ് നേവൽ ആർക്കിടെക്ചർ പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നത്, കൂടാതെ അതിലെ ബിരുദധാരികൾക്ക് കപ്പൽ നിർമ്മാണ വ്യവസായം, കപ്പൽ വർഗ്ഗീകരണ സൊസൈറ്റികൾ, ഗവേഷണ വികസന സംഘടനകൾ, ഇന്ത്യൻ നാവികസേന എന്നിവയിലെ തസ്തികകളിലേക്ക് ആവശ്യക്കാരുണ്ട്. ഷിപ്പിംഗ് മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ്) എം.ഒ.ടി. സർട്ടിഫിക്കറ്റ് പരീക്ഷയ്ക്കായി ബിടെക് കോഴ്‌സ് അംഗീകരിച്ചു, കൂടാതെ ഇന്ത്യൻ നാവികസേന ഈ വകുപ്പിനെ അവരുടെ ഓഫീസർമാരുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള ഒരു കേന്ദ്രമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

വകുപ്പിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാർത്ഥികൾ SHIPSTECHNIC എന്ന വാർഷിക സാങ്കേതിക മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.ണ്ട്
=== ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് ===

ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് (ISP) 1995-ൽ സ്ഥാപിതമായി. വിവിധ ലേസർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെയും ലേസർ ഘടകങ്ങളുടെയും രൂപകൽപ്പനയും നിർമ്മാണവും, ഫോട്ടോതെർമൽ, ഫോട്ടോഅക്കോസ്റ്റിക്, അനുബന്ധ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് വ്യത്യസ്ത വസ്തുക്കളിൽ രേഖീയമല്ലാത്ത പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ അന്വേഷണങ്ങൾ, ലേസർ-ഇൻഡ്യൂസ്ഡ് പ്ലാസ്മകളെക്കുറിച്ചുള്ള സമയ-സ്ഥല-പരിഹരിച്ച പഠനങ്ങൾ, ഫൈബർ-ഒപ്റ്റിക് സെൻസറുകളുടെ രൂപകൽപ്പനയും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, പോളിമർ നാരുകളുടെ നിർമ്മാണവും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് വസ്തുക്കളുടെ തയ്യാറാക്കലും അന്വേഷണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് സിദ്ധാന്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ എന്നിവ ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് DST, AICTE, UGC എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://photonics.cusat.ac.in/|title=International School of Photonics CUSAT|website=International School of Photonics|language=en-US|access-date=2016-09-29}}&lt;/ref&gt; 2002 മാർച്ചിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയെ &quot;ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസ് മേഖലയിൽ മികവിനുള്ള സാധ്യതയുള്ള സർവകലാശാല&quot; ആയി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തു. കൂടാതെ ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസിലെ ഒരു സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് (CELOS) സ്ഥാപിക്കാൻ 5 കോടി രൂപയുടെ ഗ്രാന്റ് നൽകി. പിന്നീട് ഈ കേന്ദ്രം ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സുമായി ലയിച്ചു.

എംടെക് (ഒപ്റ്റോ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് ലേസർ ടെക്നോളജി), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
=== കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് ===

കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് (DCA) 1994-ൽ സ്ഥാപിതമായി. യുജിസിയുടെയും ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പിന്റെയും സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ ഇത് കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസിൽ മാസ്റ്റേഴ്സ് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവര സുരക്ഷ, സിമുലേഷൻ, മോഡലിംഗ്, ക്രിപ്റ്റോഗ്രഫി, കോഡിംഗ് സിദ്ധാന്തം, ഭാഷാ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അൽഗോരിതങ്ങൾ, പാറ്റേൺ തിരിച്ചറിയൽ, വെബ് മൈനിംഗ്, ഗ്രാഫ് സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ, ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, ഡാറ്റ മൈനിംഗ്, നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Department of Computer Application|url=http://dca.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;2016 മുതൽ സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിന് സ്പെഷ്യലൈസേഷനും വകുപ്പ് നൽകുന്നു. സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ സൈദ്ധാന്തികവും പ്രായോഗികവുമായ അടിത്തറ വിദ്യാർത്ഥികളെ സജ്ജമാക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. മെഷീൻ ലേണിംഗ്, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, AI, ബിഗ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ് തുടങ്ങിയ നിലവിലെ സാങ്കേതികവിദ്യകളുമായുള്ള പരിചയം പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് വകുപ്പ് (DCS) ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റങ്ങളിലെ അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നുണ്ട് എന്നാൽ അതിവേഗ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, മനുഷ്യ-കമ്പ്യൂട്ടർ ഇടപെടലുകൾ, വിവര സുരക്ഷ, നെറ്റ്‌വർക്ക് ചെയ്ത എംബഡഡ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, വളരെ വലിയ തോതിലുള്ള സംയോജനം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റി കമ്പ്യൂട്ടർ സെന്ററും കുസാറ്റ് ഇൻട്രാനെറ്റും സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ ഇത് നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

എംടെക് (കമ്പ്യൂട്ടർ &amp; ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്), എംടെക് (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്), എംടെക് (ഡാറ്റ സയൻസ് &amp; ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനോടുകൂടിയ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്), എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് (ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; ഡാറ്റ സയൻസ്), പിഎച്ച്ഡി (കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് / കമ്പ്യൂട്ടർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:

1. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ ലബോറട്ടറി (AICV)

2. ബയോഇൻഫോർമാറ്റിക്സ് ലബോറട്ടറി (BI)

3. സൈബർ ഫിസിക്കൽ സിസ്റ്റംസ് ലബോറട്ടറി (CPS)

4. നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ് ലബോറട്ടറി (NLP)

5. സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ലബോറട്ടറി (SEL)

===എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്‌കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, തൃക്കാക്കര====
[[കൊച്ചി]]യിലും പരിസര പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന എഞ്ചിനീയർമാർക്ക് എഞ്ചിനീയറിംഗിലെ പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളിൽ (സിവിൽ, മെക്കാനിക്കൽ, ഇലക്ട്രിക്കൽ, കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) പാർട്ട് ടൈം എംടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിനായി 1979-ൽ [[സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുസാറ്റ്|സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] സ്ഥാപിതമായി. 1995-ൽ സ്കൂൾ [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് &amp; എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]] എന്നിവയിൽ ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. 1996-ൽ സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗും 2003-ൽ ഇലക്ട്രിക്കൽ &amp; ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗും ചേർത്തു.

1981-ൽ സ്കൂൾ പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ ചേർത്തു. {{2019-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്||df=}}, സ്കൂൾ 53 പിഎച്ച്ഡികൾ സൃഷ്ടിച്ചു, 250-ലധികം ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ ഗവേഷണ വിദ്യാർത്ഥികളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|DST]], സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ, [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ISRO]], [[ഓൾ ഇന്ത്യ കൗൺസിൽ ഫോർ ടെക്നിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ|AICTE]], [[കയർ ബോർഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|കയർ ബോർഡ്]], കേരള സ്റ്റേറ്റ് കയർ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള ബാഹ്യ ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

സ്കൂൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾക്ക് ടയർ-I സിസ്റ്റത്തിന് കീഴിൽ [[നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ]] (NBA) അംഗീകാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|title=Cochin University of Science and Technology-News|website=cusat.ac.in|access-date=2016-09-28|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812232930/http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;നിരവധി രാജ്യങ്ങളിലെ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ബിരുദ ബിരുദങ്ങൾക്ക് മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്ന വാഷിംഗ്ടൺ കരാറിൽ സ്ഥിരമായി ഒപ്പുവച്ചിട്ടുള്ള സ്ഥാപനമാണ് നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ (NBA).
'''ബിടെക്  ബിരുദ '''' ''കോഴ്‌സുകൾ'''' (ബ്രാക്കറ്റിൽ വിദ്യാർത്ഥി പ്രവേശനം)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406021538/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-date=2025-04-06 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (60)
* [[ഇലക്‌ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്‌നോളജി]] (90)
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (60)
[[File:Software engineering block.jpg|thumb|259x259px|Software Engineering block]]
''ബിരുദാനന്തര എംടെക് കോഴ്സുകൾ''''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401032640/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-date=2025-04-01 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''ഫുൾ ടൈം''
* ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സിസ്റ്റംസ്) (18)
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ് സിസ്റ്റംസ്) (18)
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (ജിയോ-ടെക്നിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (തെർമൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് &amp; കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (വയർലെസ് ടെക്നോളജി) (18)
''പാർട്ട് ടൈം''

* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ച എല്ലാ മേഖലകളിലും ''പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ'' ലഭ്യമാണ്.

====കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്====

[[കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ഒരു ബിടെക് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇതൊരു മുഴുവൻ സമയ നിർബന്ധിത റെസിഡൻഷ്യൽ പ്രോഗ്രാമാണ്. വിദ്യാർത്ഥികൾ ക്ലാസുകളിൽ [[മർച്ചന്റ് നേവി]] കേഡറ്റുകളുടെ യൂണിഫോം ധരിക്കുന്നു. കാഡറ്റുകൾക്ക് ശാരീരിക പരിശീലനം നിർബന്ധമാണ്.

ബിടെക് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിനുള്ള പ്രവേശനം പ്രതിവർഷം 80 ആണ്. 2014 ൽ, മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിൽ ഒരു മുഴുവൻ സമയ ദ്വിവത്സര എംടെക് പ്രോഗ്രാം (80 വിദ്യാർത്ഥികൾ) ചേർത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kmsme.cusat.ac.in/|title=Kunjali Marakkar School of Marine Engineering|website=kmsme.cusat.ac.in|access-date=2016-09-28}}&lt;/ref&gt;[[ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ഷിപ്പിംഗ്]] നടത്തുന്ന മത്സര പരീക്ഷകൾക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി എഞ്ചിൻ റൂം സിമുലേറ്ററിൽ ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സുകളും സ്കൂൾ നൽകുന്നു
====കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട്====
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട് 1999-ൽ സ്ഥാപിതമായതും കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതുമാണ്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ, [[കുട്ടനാട്ടിലെ]] [[പുളിങ്കുന്നൂ|പുളിങ്കുന്നൂ]] എന്ന സ്ഥലത്ത് 42 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. എറണാകുളം ജില്ലയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള കുസാറ്റിന്റെ ഏക കാമ്പസാണിത്. ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ ഇനിപ്പറയുന്ന ഭാഷകളിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്]] എഞ്ചിനീയറിംഗും
* ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് [[ഇലക്ട്രോണിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ്|ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]]
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ
===പരിസ്ഥിതി പഠന വിഭാഗം===
====പരിസ്ഥിതി പഠന സ്കൂൾ====
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും സുസ്ഥിര വികസനത്തിനും വേണ്ടി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഉന്നത പഠന കേന്ദ്രമായ സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ് 1983 ൽ സ്ഥാപിതമായി. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ്]], [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ]] എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഗ്രാന്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് സ്കൂളിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.


സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസുമായി ചേർന്നുള്ള നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH), ബയോടെക്നോളജിയിലെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസനത്തിലെ നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പിന്റെ സ്പോൺസർഷിപ്പിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നു.
പരിസ്ഥിതി സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ എംഎസ്‌സി രണ്ട് വിഷയങ്ങളിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെയാണ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്: 

സ്ട്രീം I: [[പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]

സ്ട്രീം 2: [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]].

പരിസ്ഥിതി ജീവശാസ്ത്രം, പരിസ്ഥിതി രസതന്ത്രം, പരിസ്ഥിതി ഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ് &amp; സോണോഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ്, [[പരിസ്ഥിതി മൈക്രോബയോളജി]], [[പരിസ്ഥിതി മാനേജ്മെന്റ്]], [[പരിസ്ഥിതി വിഷശാസ്ത്രം]], [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]], പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്, [[റിമോട്ട് സെൻസിംഗ്]] എന്നീ മേഖലകളിലാണ് ഡോക്ടറൽ പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു. കൂടാതെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധം, പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സംവിധാനങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലും എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. കൊച്ചി നഗരത്തിലെ മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതിയുടെ പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു..

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്‌സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു, കൂടാതെ [[കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധശേഷി]], പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, [[പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തൽ]] എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. [[കൊച്ചി മെട്രോ|കൊച്ചി മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതി]] നഗരത്തിനായുള്ള പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു.{{അവലംബം ആവശ്യമാണ്|തീയതി=മെയ് 2021}}

===മാനവികതാ ഫാക്കൽറ്റി===
===ഹിന്ദി വകുപ്പ്====
1963-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഹിന്ദി വകുപ്പ്, സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴയ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് ആദ്യം കേരള സർവകലാശാലയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു, പക്ഷേ 1971-ൽ കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറ്റി. യുജിസിയുടെ പിന്തുണയോടെ ഹിന്ദിയിൽ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് റിസർച്ച് സപ്പോർട്ട് (ഡിആർഎസ്), ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് സ്പെഷ്യൽ അസിസ്റ്റൻസ് (ഡിഎസ്എ) പ്രോഗ്രാമുകൾ ഉള്ള ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏക വകുപ്പാണിത്.
[[File:DEPARTMENT OF HINDI.jpg|thumb|right|Hindi Department]]

പുരാതന, ആധുനിക കവിത, ഫിക്ഷൻ, നാടക, നാടക പഠനങ്ങൾ, വിമർശനം, വ്യാകരണം, ഭാഷാശാസ്ത്രം, ഭാഷകളുടെയും സാഹിത്യത്തിന്റെയും താരതമ്യ പഠനങ്ങൾ, നാടോടി സാഹിത്യം, വിവർത്തനം, കമ്പ്യൂട്ടർ സഹായത്തോടെയുള്ള ഭാഷാ പഠനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളാണ് വകുപ്പിന്റെ ഗവേഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്.

പഠന-ഗവേഷണ പരിപാടികൾ:

* എം.എ. ഹിന്ദി ഭാഷയും സാഹിത്യവും
* ട്രാൻസ്ലേഷണൽ ആൻഡ് ഫങ്ഷണൽ ഹിന്ദിയിൽ എം.ഫിൽ. പി.ജി. ഡിപ്ലോമ
* പിഎച്ച്ഡി
* ഹിന്ദിയിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത പരിശീലനത്തിലും അധ്യാപനത്തിലും ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സ്

====ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ്====

ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് 1976-ൽ വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പായി സ്ഥാപിതമായി. ഇംഗ്ലീഷ്, [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]], [[ജർമ്മൻ ഭാഷ|ജർമ്മൻ]], [[ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷ|ഇറ്റാലിയൻ]], [[ജാപ്പനീസ് ഭാഷ|ജാപ്പനീസ്]], [[റഷ്യൻ ഭാഷ|റഷ്യൻ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഭാഷകൾ പഠിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ശ്രദ്ധ. [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ]] അധ്യാപനത്തിന്റെ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2012-ൽ വകുപ്പിന് ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് എന്ന് പേര് നൽകി.

===നിയമ ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്====
1962-ൽ കേരള സർവകലാശാലയുടെ ബിരുദാനന്തര നിയമ വകുപ്പായിട്ടാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് സ്ഥാപിതമായത്. ഈ വകുപ്പിന്റെ ആദ്യ ചെയർമാൻ അന്തർദേശീയമായി പ്രശസ്തനായ നിയമജ്ഞനും [[ഇന്ത്യൻ ലോ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ]] സ്ഥാപക ഡയറക്ടറും ഇന്റർനാഷണൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ട്രൈബ്യൂണലിൽ ഡെപ്യൂട്ടി ജഡ്ജിയുമായിരുന്ന പരേതനായ ഡോ. എ.ടി. മാർക്കോസ് ആയിരുന്നു.

[[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം] (MHRD) യുടെ സഹായത്തോടെ, അപൂർവ പുസ്തകങ്ങളും ജേണലുകളും അടങ്ങുന്ന ഒരു [[ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ]] ശേഖരം സ്കൂൾ പരിപാലിക്കുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഒരു ഘടക ഏജൻസിയായ [[വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ|വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ (WIPO)]], അതിന്റെ പ്രധാന പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ഈ ശേഖരത്തിലേക്ക് സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം|MHRD]] ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ പഠനത്തിനായി ഒരു അധ്യക്ഷസ്ഥാനം  അനുവദിച്ചു.

മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി, അന്തരിച്ച ജസ്റ്റിസ് [[വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ|വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ]] യുടെ പേരിൽ ഒരു മനുഷ്യാവകാശ ചെയർ സ്കൂളിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

സ്കൂൾ 3 വർഷത്തെ [[ബാച്ചിലർ ഓഫ് ലോസ്|എൽ.എൽ.ബി.]] പ്രോഗ്രാം, 5 വർഷത്തെ ബി.ബി.എ, എൽ.എൽ.ബി. (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം, ബി.കോം. എൽ.എൽ.ബി (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി റൈറ്റ്സ് സ്റ്റഡീസ്===
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് &amp; ടെക്നോളജിയുടെ സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസിൽ 2003-ൽ സ്ഥാപിതമായ സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്, ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2009-ൽ ഒരു ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. കേരള സർക്കാർ സ്ഥാപിച്ച കുസാറ്റിലെ ഒരു സ്വയംഭരണ കേന്ദ്രമാണിത്, കേരളത്തിലും പുറത്തുമുള്ള വിവിധ സർവകലാശാലകളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകർ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം സാധ്യമാക്കുന്ന ഒരു ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും റിസോഴ്‌സ് സെന്ററുമാണ് ഇത്. കേരള സർക്കാർ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് വിഭാവനം ചെയ്ത് നടപ്പിലാക്കുന്ന ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററുകളിൽ ഒന്നാണിത്.

നിയമ ഫാക്കൽറ്റി ഡീൻ ഡോ. കെ.എൻ. ചന്ദ്രശേഖരൻ പിള്ള ഡയറക്ടറായും ഡോ. ​​എൻ.എസ്. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ കോർഡിനേറ്ററായും ആണ് സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ് ആദ്യം സ്ഥാപിതമായത്. ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയവും ഈ കേന്ദ്രത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, 2003 ൽ കുസാറ്റിൽ ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശത്തിനായി ഒരു പീഠം  സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നിയമം, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം, രാഷ്ട്രീയ ശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകരെ നയ ഗവേഷണം നടത്താൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി IPR-മായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ സ്കോളർഷിപ്പുകളുള്ള മൾട്ടി-ഡിസിപ്ലിനറി പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവിധ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരവധി ഗവേഷണ പണ്ഡിതരുണ്ട്. ഡിപോസിറ്ററിയിലെ പ്രാഥമിക ഗവേഷണ സാമഗ്രികളുടെ ലഭ്യത ഗവേഷകർക്ക് ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ സുപ്രധാന വിഷയങ്ങളിൽ മിമിയോഗ്രാഫുകൾ പുറത്തിറക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസുമായി സഹകരിച്ച്, സ്കൂളിന്റെ LL.M പ്രോഗ്രാമിനായി ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കോഴ്സുകളും ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ബഹുമാനപ്പെട്ട കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനായി ഒരു ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലാണ് IUCIPRS നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. CUSAT ന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയും സെന്ററിന്റെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ്, അക്കാദമിക് പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു ഫാക്കൽറ്റി കമ്മിറ്റിയും ഉണ്ട്. ഡോ. എം. ഭാസിയാണ് സെന്ററിന്റെ ഡയറക്ടർ. 
===നൽകുന്ന കോഴ്‌സുകൾ===
1. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

2. എൽഎൽഎം (ഐപി) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

3. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ, 1 വർഷം)

4. ബിബിഎ എൽഎൽബി (5 വർഷം)
5. ബി.കോം എൽഎൽബി (5 വർഷം)

=== ഡി.ഡി.യു. കൗശൽ കേന്ദ്രം ===
[[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യു.ജി.സി]], വിദ്യാർത്ഥികളിൽ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും ആവശ്യകതയും മനസ്സിലാക്കി, വലിയ തോതിൽ ജോലിക്ക് തയ്യാറായ മനുഷ്യശക്തി സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത മനസ്സിലാക്കി കമ്മ്യൂണിറ്റി കോളേജുകളും ബി.വോക് പ്രോഗ്രാമുകളും ആരംഭിക്കുന്നതിനുള്ള സംരംഭങ്ങൾക്ക് തുടർച്ചയായി തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ. (ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ.) ആരംഭിച്ചു .

ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ക്ലാസ് റൂം കേന്ദ്രീകൃത ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസവും പരിശീലനവും വ്യവസായ പ്രാക്ടീഷണർമാരുടെ അനുഭവ പങ്കിടലും ബിസിനസ്സ് സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ഇന്റേൺഷിപ്പുകളും സംയോജിപ്പിച്ച് DDUKK വഴി ഗുണനിലവാരമുള്ള തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുക എന്നതാണ് DDUKK CUSAT ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ദീൻ ദയാൽ കേന്ദ്ര കരിയർ അധിഷ്ഠിത കോഴ്സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നു |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2015/dec/09/deen-dayal-kendra-to-start-career-oriented-courses-853559.html |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The New Indian Express |date=December 9, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Online |first1=Mathrubhumi Education |title=CUSAT-ൽ DDUKK-യുടെ കീഴിലുള്ള കോഴ്സുകൾ |url=https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905171424/https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |url-status=dead |archive-date=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |publisher=Mathrubhumu |date=Nov 16, 2015 }}&lt;/ref&gt; തൊഴിൽ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന യുവാക്കളുടെ ഒരു പുതിയ ലീഗ് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി സംയോജിത അറിവ് സമ്പാദിക്കുന്നതിലും മനുഷ്യ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലുമാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=തൊഴിൽ വിപണിയിൽ കണ്ണുവെച്ച്, കുസാറ്റിന്റെ ഡിഡിയുകെകെ ഇൻഫോപാർക്ക്, കിറ്റ്കോ എന്നിവയുമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടുന്നു |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/with-eye-on-job-market-cusats-ddukk-enters-into-tieups-with-infopark-kitco/article7956859.ece |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The Hindu |date=March 24, 2016}}&lt;/ref&gt; ഡിഡിയുകെകെയുടെ കീഴിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകളുടെ അധ്യാപന, പരിശീലന രീതിശാസ്ത്രം അതിനനുസൃതമായാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

2015 ൽ ഡോ. സക്കറിയ കെ.എ (പ്രൊഫസർ, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, കുസാറ്റ്) സ്ഥാപക ഡയറക്ടറായി ഡിഡിയുകെകെ സ്ഥാപിതമായി.

വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകൾ:

1. എം.വോക് ഇൻ ടെക്നോളജി ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് കൺസൾട്ടൻസി
2. എം.വോക് ഇൻ മൊബൈൽ ഫോൺ ആപ്ലിക്കേഷൻ ഡെവലപ്മെന്റ്
3. ബി.വോക് ഇൻ ബിസിനസ് പ്രോസസ് ആൻഡ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ്

===ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്====

വ്യാവസായിക ഫിഷറീസ് വകുപ്പ് 1976 ൽ സ്ഥാപിതമായി. അതിന്റെ അക്കാദമികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ നേട്ടങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നതിനായി 1995 ൽ ഒരു സ്കൂളായി അപ്ഗ്രേഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇതിന് അഞ്ച് ഡിവിഷനുകളുണ്ട്: 
* അക്വാകൾച്ചർ ആൻഡ് ക്യാപ്ചർ ഫിഷറീസ്
* ഫിഷറീസ് ടെക്നോളജി
* ഫിഷറീസ് ഇക്കണോമിക്സ്
* ഫിഷറീസ് മാനേജ്മെന്റ്.
[[File:ACARR CUSAT.jpg|thumb|326x326px|Advanced Center for Atmospheric Radar Research at CUSAT]]
====അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്====
കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണ/അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര മേഖലയിലെ അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും മികവ് പുലർത്തുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണ് അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്. കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

[[ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ]] ന്യൂ മില്ലേനിയം ഇന്ത്യൻ ടെക്നോളജി ലീഡർഷിപ്പ് ഇനിഷ്യേറ്റീവ് (NMITLI) മൺസൂൺ സംബന്ധമായ പ്രവചനങ്ങൾക്കായുള്ള [[മെസോസ്‌കെയിൽ മെറ്റീരിയോളജി|മെസോസ്‌കെയിൽ]] മോഡലിംഗിനായുള്ള മികവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി [[കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച്]] (CSIR) ഈ വകുപ്പിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി ഡൽഹി|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ഡൽഹി]]; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെറ്റീരിയോളജി]], പൂനെ; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്, ബാംഗ്ലൂർ]]; [[ടാറ്റ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫണ്ടമെന്റൽ റിസർച്ച്]], മുംബൈ; സി- എംഎംഎസിഎസ്, ബാംഗ്ലൂർ, [[നാഷണൽ എയ്‌റോസ്‌പേസ് ലബോറട്ടറീസ്]], ബാംഗ്ലൂർ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മറ്റ് പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങൾ ഇവയാണ്.

എം.എസ്‌സി ([[കാലാവസ്ഥാശാസ്ത്രം]]), എം.ടെക് ([[അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം|അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം]]) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്====
രാജ്യത്തെ സമുദ്ര ജീവശാസ്ത്രത്തിലെ മുൻനിര അക്കാദമിക് കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്. 1938-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് ഉടൻ തന്നെ ഒരു ഗവേഷണ പരിപാടി സ്ഥാപിച്ചു. 100-ലധികം പിഎച്ച്ഡി വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ വകുപ്പിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയിട്ടുണ്ട്.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

എംഎസ്‌സി (മറൈൻ ജിയോഫിസിക്സ്) ബിരുദം നേടുന്നതിനുള്ള ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. {{അവലംബം ആവശ്യമാണ്|തീയതി=മെയ് 2021}}

====ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====

കേരള സർവകലാശാലയിലെ മറൈൻ ബയോളജി ആൻഡ് ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പിന്റെ ഒരു ശാഖയായിരുന്നു ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്. 1965-ൽ സമുദ്രശാസ്ത്രത്തിൽ ഒരു ബിരുദാനന്തര ബിരുദ പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു, പിന്നീട് അത് കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലെ ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി ആൻഡ് മെറ്റീരിയോളജി ഡിവിഷനിലേക്ക് (POMD) മാറ്റി. 1996-ൽ, [[ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി]] വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി.

എം.എസ്‌സി (ഓഷ്യാനോഗ്രഫി), എംടെക് (ഓഷ്യൻ ടെക്നോളജി) ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ഫാക്കൽറ്റി===
===ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്====

1991-ൽ സ്ഥാപിതമായ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്, മൈക്രോബയോളജി, വൈറോളജി, മൈക്രോബയൽ ഇക്കോളജി, ന്യൂറോബയോളജി, സെൽ ആൻഡ് മോളിക്യുലാർ ബയോളജി, മെഡിക്കൽ ബയോകെമിസ്ട്രി, [[ജനിതക എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], പ്ലാന്റ് ബയോടെക്നോളജി, ബയോ-ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ സിസ്റ്റംസ്, മൈക്രോബയൽ ജനറ്റിക്സ് എന്നിവയിലെ ഗവേഷണങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

എം.എസ്‌സി. മൈക്രോബയോളജി (2018-ൽ ആരംഭിച്ചു), എം.എസ്‌സി. (ബയോടെക്നോളജി), ബയോളജിക്കൽ സയൻസസിൽ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് എം.എസ്‌സി (2021-ൽ ആരംഭിച്ചു), ബയോടെക്നോളജിയിൽ പിഎച്ച്ഡി എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു  പ്രൊഫ. (ഡോ.) പാർവതി എ. നിലവിൽ വകുപ്പ് മേധാവിയായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

===സാമൂഹിക ശാസ്ത്ര വിഭാഗം===
====അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ്====

സാങ്കേതികവിദ്യ, ഇക്കണോമെട്രിക്സ്, ഓപ്പറേഷൻസ് റിസർച്ച് എന്നിവയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലാണ് അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. [[കൊച്ചി]] നഗരത്തിന് ഒരു വ്യാവസായിക മേഖലയും മത്സ്യബന്ധനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു തീരദേശ മേഖലയുമുണ്ട്. വ്യവസായവും മത്സ്യബന്ധനവും പ്രദേശത്തെ പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണത്തിന് ഗണ്യമായ സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ, വ്യവസായത്തിന്റെയും മത്സ്യബന്ധന മേഖലയുടെയും സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങളിലും പരിസ്ഥിതിയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലും വകുപ്പ് പ്രത്യേക താൽപ്പര്യം കാണിക്കുന്നു.

എം.എ. (അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ്) ബിരുദത്തിലേക്കും എം.ഫിൽ., പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്====
സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ അക്കാദമിക് യൂണിറ്റുകളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ് (എസ്എംഎസ്), രാജ്യത്ത് സ്ഥാപിതമായ ആദ്യത്തെ അഞ്ച് മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. പ്രൊഫസർ എമെറിറ്റസ് [[എം. വി. പൈലി]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കേരള യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി 1964 ഒക്ടോബറിൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് [[ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ|ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ പരിസരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1971 ൽ ഇത് കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി, പിന്നീട് കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ആയി മാറി. അധ്യാപനം, പരിശീലനം, ഗവേഷണം, കൺസൾട്ടൻസി എന്നീ നാല് മേഖലകളിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

എസ്എംഎസ് ഇനിപ്പറയുന്ന ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: എംബിഎ, എം.ഫിൽ. (കൊമേഴ്‌സ്), പിഎച്ച്ഡി

==റാങ്കിംഗുകൾ==
{{Infobox India university ranking
| type = University
&lt;!----------International----------&gt;
| NIRF_U_2024 = 34
| THE_W_2024=1201-1500
| THES_A_2024=301-350
| NIRF_O_2024 = 51
}}
2024-ൽ ''[[ടൈംസ് ഹയർ എഡ്യൂക്കേഷൻ വേൾഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി റാങ്കിംഗ്സ്]]'' പ്രകാരം കുസാറ്റ് 1201-1500 ബാൻഡിൽ റാങ്ക് ചെയ്യപ്പെട്ടു&lt;ref name=&quot;Rankings_THE_W_2024&quot; /&gt; ഏഷ്യയിൽ 301-350 ബാൻഡിലും.&lt;ref name=&quot;Rankings_THES_A_2024&quot; /&gt;
[[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ റാങ്കിംഗ് ഫ്രെയിംവർക്ക്|NIRF]] സർവകലാശാലകളിൽ 34-ാം സ്ഥാനത്തും 2024-ൽ ഇന്ത്യയിൽ മൊത്തത്തിൽ 51-ാം സ്ഥാനത്തും റാങ്ക് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 NIRF Ranking |url=https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/Report/IR2024_Report.pdf}}&lt;/ref&gt;

==കേന്ദ്രങ്ങൾ==
===സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി===
1991-ൽ [[കൊച്ചി റിഫൈനറീസ്|കൊച്ചിൻ റിഫൈനറീസ് ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ ഭാഗിക സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെയാണ് സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി (C-SIS) സ്ഥാപിതമായത്. കുട്ടികൾക്ക് ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യ കൂടുതൽ പ്രാപ്യമാക്കുക എന്നതാണ് ഈ കേന്ദ്രത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. &quot;ശാസ്ത്രപോസിനി&quot; പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഹൈസ്കൂൾ സയൻസ് അധ്യാപകർക്കുള്ള പരിശീലന കേന്ദ്രമായി [[കേരള സർക്കാർ]] സി-എസ്ഐഎസിനെ അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സി-എസ്ഐഎസിന്റെ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി പാർക്കിൽ [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന]] (ISRO) സംഭാവന ചെയ്ത ഒരു സ്പേസ് പവലിയൻ ഉൾപ്പെടുന്നു, അതിൽ അവരുടെ ബഹിരാകാശ റോക്കറ്റുകളുടെയും ചാന്ദ്ര പേടകത്തിന്റെയും [[ചന്ദ്രയാൻ-1|ചന്ദ്രയാൻ]] മോഡലുകളും [[ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിൽ നിന്നുള്ള റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണങ്ങളുടെ വീഡിയോകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉപഗ്രഹ വിക്ഷേപണ പ്രക്രിയയിൽ പാത നിരീക്ഷണത്തിന്റെയും പിശക് തിരുത്തലിന്റെയും പ്രദർശനങ്ങൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് കാണാൻ കഴിയും. യുഎസ് ആസ്ഥാനമായുള്ള (ഐഇഇഇ) [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയേഴ്സ്]], 'ഇ –സയന്റിയ' എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഇലക്ട്രോണിക്സ് പ്രദർശനവും പാർക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു

===സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ===
[[കേരള സ്റ്റേറ്റ് കൗൺസിൽ ഫോർ സയൻസ്, ടെക്നോളജി ആൻഡ് എൻവയോൺമെന്റ്]] (KSCSTE), കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി (CUSAT) എന്നിവയുടെ സംയുക്ത സംരംഭമാണ് സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ (STIC).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sticindia.com|title=STIC India|website=sticindia.com|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; വ്യവസായങ്ങൾ, അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഗവേഷണ വികസന സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് വിശകലന പരിശോധന, അളവ്, കാലിബ്രേഷൻ എന്നിവയ്ക്കായി നൂതന ഉപകരണ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുക; സംസ്ഥാനത്തെ വ്യവസായങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ നൂതന ഉപകരണങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക; വ്യവസായത്തിനും അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഈ ഉപകരണങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ പരിശീലനം നൽകുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.

===നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത്===
നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH) മുമ്പ് ഫിഷ് ഡിസീസ് ഡയഗ്നോസിസ് ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് സെന്റർ ആയിരുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വളരുന്ന മൃഗങ്ങളുടെ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ ജല കർഷകരെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി 2000 ൽ ഈ കേന്ദ്രം സ്ഥാപിതമായി. [[ബാക്ടീരിയോളജി]], [[വൈറോളജി]], മൃഗ കലകൾച്ചർ, [[ഇമ്മ്യൂണോളജി]], [[ജീനോമിക്സ്]], [[പ്രോട്ടോമിക്‌സ്]], [[ഫെർമെന്റേഷൻ]], [[ബയോഅസെ]] എന്നിവയിലെ ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ncaah.org/|title=നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് NCAHAH കൊച്ചി|website=ncaah.org|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ [[ബയോടെക്‌നോളജി വകുപ്പ്]] സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന മറൈൻ ബയോടെക്‌നോളജിയിൽ ഒരു MTech പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയ പഠന കേന്ദ്രം===
സെന്റർ ഫോർ ദി സ്റ്റഡി ഓഫ് സോഷ്യൽ എക്‌സ്‌ക്ലൂഷൻ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയം (CSSEIP) 2009-ൽ സ്ഥാപിതമായി. ഡിജിറ്റൽ മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് [[സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ]] എന്ന വിഷയത്തിൽ  ഡിജിറ്റൽ ഒഴിവാക്കൽ, ഭവന, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക, ഘടനാപരമായ നിർണ്ണായക ഘടകങ്ങൾ, സ്ഥലപരമായ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ ജനസംഖ്യാപരമായ മാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തുന്നു.
===വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം===
സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിനുള്ള ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷന്റെ സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ 2010 ൽ വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം (WSC) ആരംഭിച്ചു. അതിനുശേഷം ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്രം കഠിനമായി പരിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കേന്ദ്രം നിരവധി സെമിനാറുകളും ഔട്ട്റീച്ച് പ്രോഗ്രാമുകളും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wsc.cusat.ac.in/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910225840/http://wsc.cusat.ac.in/ |archive-date=10 September 2016 |title=women's studies centre Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/nuals-invites-applications-for-courses/article32279363.ece|title = NUALS invites applications for courses|newspaper = The Hindu|date = 5 August 2020}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്===
ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ [[ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി|ഐപിആർ]] സ്റ്റഡീസ് (ഐയുസിഐപിആർഎസ്) കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ കീഴിൽ, കേരള സർക്കാരിന്റെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് സ്ഥാപിച്ച ഒരു സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ്. ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിൽ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2003-ൽ ഇത് സ്ഥാപിതമായി.

IUCIPRS ന്റെ ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലിൽ 12 അംഗങ്ങളാണുള്ളത്, കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനും കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ വൈസ് ചെയർമാനുമാണ്.
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ciprs.cusat.ac.in|title=Inter University Centre for Intellectual Property Rights Studies: An Autonomous Centre at CUSAT|website=ciprs.cusat.ac.in|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ്===
1990 കളിലും 2000 കളിലും അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ് (ICEPA) ഉയർന്നുവന്നത്. സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളുടെ വിശകലനത്തിലും നയ തീരുമാനങ്ങൾക്കുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി 2004 ൽ ICEPA സ്ഥാപിതമായി. ദേശീയ, അന്തർദേശീയ എൻ‌ജി‌ഒകളുമായും വ്യവസായങ്ങളുമായും സർക്കാരുകളുമായും കേന്ദ്രം സഹകരിക്കുന്നു.

[[ലോക ബാങ്ക്]], [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], റോയൽ നെതർലാൻഡ്‌സ് എംബസി, നെതർലാൻഡ്‌സ് വികസന ഗവേഷണ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, [[ടിൽബർഗ് സർവകലാശാല]], [[കൃഷി &amp; കർഷകക്ഷേമ മന്ത്രാലയം|കൃഷി]], പ്ലാന്റേഷൻ (ഇന്ത്യാ സർക്കാർ) എന്നീ മന്ത്രാലയങ്ങൾ, കേരള ഷിപ്പിംഗ് ആൻഡ് ഇൻലാൻഡ് നാവിഗേഷൻ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഠനങ്ങൾ ഈ കേന്ദ്രം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.

== 2023 ലെ ടെക് ഫെസ്റ്റ് സംഭവം ==
2023 നവംബർ 25 ന് കേരളത്തിലെ കൊച്ചിയിലെ കുസാറ്റിൽ നടന്ന കുസാറ്റ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ട് ഒരു ദാരുണ സംഭവമായിരുന്നു അത്. സർവകലാശാലയുടെ വാർഷിക ടെക് ഫെസ്റ്റിവൽ 'ധിഷ്ണ'യുടെ ഭാഗമായി ഗായിക [[നിഖിത ഗാന്ധി]] യുടെ സംഗീത പരിപാടി ആരംഭിക്കാനിരുന്ന ഒരു ഓപ്പൺ എയർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലേക്ക് ഒരു ജനക്കൂട്ടം പ്രവേശിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ നാല് വിദ്യാർത്ഥികൾ മരിക്കുകയും 64 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. സ്മാർട്ട്‌ഫോൺ ബ്രാൻഡായ [[റിയൽമി]] യുമായി സഹകരിച്ചാണ് ഈ സംഗീത പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചത്. പാസുകളും 'ധിഷ്ണ' ടീ-ഷർട്ടുകളും ഉള്ളവരെ മാത്രമേ ഓഡിറ്റോറിയത്തിനുള്ളിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചിരുന്നുള്ളൂ, അതിനാൽ പെട്ടെന്നുള്ള മഴയും ശരിയായ ജനക്കൂട്ടത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളുടെ അഭാവവുമാണ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-25 |title=Cochin University tech fest turns tragic; four students dead, over 60 injured in stampede |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/4-dead-46-injured-in-stampede-in-cusat-music-fest-in-kochi/articleshow/105500277.cms |access-date=2024-03-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-26 |title=Kerala: Four dead, dozens injured in stampede at Cochin University |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/kerala-four-dead-dozens-injured-in-stampde-at-cochin-university/articleshow/105500594.cms?from=mdr |access-date=2024-03-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;


==ശ്രദ്ധേയരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ==
&lt;!---♦♦♦ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വന്തമായി ഒരു ലേഖനം ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം ഈ പട്ടികയിൽ ചേർക്കുക ♦♦♦---&gt;
&lt;!---♦♦♦ ദയവായി പട്ടിക അക്ഷരമാലാക്രമത്തിൽ അവസാന നാമം ♦♦♦---&gt;
* [[അമീർ ഷാഹുൽ]], എഴുത്തുകാരനും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും
* [[സുനിൽ തോമസ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[മേരി ജോസഫ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[ടോം ജോസ്]], ചീഫ് സെക്രട്ടറി, [[കേരള സർക്കാർ]]
* [[അപ്പു കൃഷ്ണൻ]], സംഗീതജ്ഞൻ
* [[റോഷൻ മാത്യു]], നടൻ
* [[ബി. രവി പിള്ള]], വ്യവസായി, ബിസിനസ് ടൈക്കൂൺ
* [[ശങ്കർ രാമകൃഷ്ണൻ]], ഡയറക്ടർ
* [[രൂപേഷ്]], മാവോയിസ്റ്റ് നേതാവ്
* [[സാബു തോമസ്]], വൈസ് ചാൻസലർ, എംജി യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോട്ടയം
* [[റോക്സി കോൾ|റോക്സി മാത്യു കോൾ]], കാലാവസ്ഥാ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Department Of Physical Oceanography, Cochin University Of Science And Technology |url=https://dpo.cusat.ac.in/news-and-events/dr-roxy-mathew-koll-our-alumnus-awarded-with-the-presigious-rashtriya-vigyan-puraskar-vigyan-yuva-shanti-swarup-bhatnagar |access-date=2024-10-31 |website=dpo.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;
* [[മധു വാസുദേവൻ]], പ്രൊഫസർ, ഗാനരചയിതാവ്
* [[ബിനോയ് വിശ്വം]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ, മുൻ [[പാർലമെന്റ് അംഗം]], മുൻ വനം-വന്യജീവി മന്ത്രി.
* [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
* [[ആഷിഖ് ഉസ്മാൻ]], ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, നടൻ

==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}
{{Education in Kerala}}
{{Universities in Kerala}}
{{Authority control}}
[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>i8eulshgoau0qqxs1eywn4dr6r83em2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652322</id>
      <parentid>4652321</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:08:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120337" sha1="b5taqpuu7mlgd7064jbl7kt4nwblpgx" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== ഫാക്കൽറ്റികൾ ==
കുസാറ്റിനെ ഒമ്പത് ഫാക്കൽറ്റികളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sign Board In University showing different trades.jpg|thumb|right|വിവിധ വകുപ്പുകൾ കാണിക്കുന്ന സർവകലാശാലയിലെ സൈൻബോർഡ്..]] 
* [[ശാസ്ത്രം]]
* [[സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* [[എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[പരിസ്ഥിതി പഠനങ്ങൾ]]
* [[മാനവികത]]
* [[നിയമം]]
* [[സമുദ്ര ശാസ്ത്രം]]
* [[വൈദ്യശാസ്ത്രം]] സാങ്കേതികവിദ്യ
* [[സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം]]
=== ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റി ===
==== ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ====

കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1963-ൽ പ്രൊഫ. കെ. വെങ്കടേശ്വർലു കേരള സർവകലാശാലയുടെ എറണാകുളം സെന്ററിനെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പായി സ്ഥാപിച്ചു. പരീക്ഷണാത്മകവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ അധ്യാപനത്തിനും ഗവേഷണത്തിനുമുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണിത്. നാനോ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, സെമികണ്ടക്ടർ ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെല്ലുകൾ, ഹോളോഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയലുകൾ, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ആസ്ട്രോബയോളജി, ക്വാണ്ടം ഒപ്റ്റിക്സ് എന്നിവ താൽപ്പര്യമുള്ള മേഖലകളാണ്. യുജിസി, എഐസിടിഇ, ഐയുസിഎഎ, ഡിഎസ്ടി, ഡിആർഡിഒ, സിഎസ്ഐആർ, ഐയുഎസി, ഡിഎഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നാമമാത്ര നിരക്കിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന വിപുലമായ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിനുണ്ട്.

എംഎസ്‌സി (ഫിസിക്സ്), എം.ഫിൽ. (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഐയുസിഎഎ റിസോഴ്‌സ് സെന്റർ, കുസാറ്റ്, എഡുമിത്ര ഇന്റലക്ച്വൽ സർവീസസ് എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Physics - scope and awareness for school students|url=http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104170924/http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2012-11-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Physics: Scope and Awareness|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-for-physics-students/article703979.ece|newspaper=The Hindu|date=6 February 2010}}&lt;/ref&gt; ഒരു ശാസ്ത്ര അവബോധ പരിപാടിയും &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ സ്‌പേസ് ഒളിമ്പ്യാഡും നടത്തുന്നു.
===സാങ്കേതിക വിഭാഗം===
====ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ്====
1975-ൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. മൈക്രോവേവ് ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സറുകൾ]], [[അണ്ടർവാട്ടർ അക്കോസ്റ്റിക്സ്]], സമുദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോവേവ്]] പ്രൊപ്പഗേഷൻ ആന്റിനകൾ, മൈക്രോവേവ് [[ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്]], [[പാറ്റേൺ റെക്കഗ്നിഷൻ]], സിഗ്നൽ പ്രോസസ്സിംഗിലും ഡിസ്പ്ലേ ഉപകരണങ്ങളിലും [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സർ]] ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. [[ഇന്ത്യ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | ഡിഎസ്ടി]], [[ഐഎസ്ആർഒ]], [[എഐസിടിഇ]], ഡിഒഇ, [[ഡിആർഡിഒ]], എംഒഡി, സംസ്ഥാന സർക്കാർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. [[ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജി | ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (നെതർലാൻഡ്സ്), പോളാരിസ് വൺ കോർപ്പറേഷൻ (മലേഷ്യ), [[കെന്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ), [[സറേ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ) എന്നിവയുമായി വകുപ്പിന് അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;DOE CUSAT&quot;&gt;{{cite news|url=http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| archive-date=13 May 2012| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

മൈക്രോവേവ് &amp; റഡാർ ഇലക്ട്രോണിക്സ്, ഡിജിറ്റൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് എന്നിവയിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെ എംഎസ്‌സി (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്), എംടെക് (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്) ബിരുദങ്ങളിലേക്കും പിഎച്ച്ഡിയിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് രണ്ട് ദേശീയ സിമ്പോസിയങ്ങൾ ദ്വിവത്സര പരിപാടികളായി നടത്തുന്നു: ആന്റിനകളും പ്രചാരണവും സംബന്ധിച്ച ദേശീയ സിമ്പോസിയം (APSYM), &lt;ref name=&quot;APSYM&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | title=APSYM-Antennas and propagation Symposium | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111103174648/http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | archive-date=3 November 2011 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഓഷ്യൻ ഇലക്ട്രോണിക്‌സിലെ സിമ്പോസിയം (SYMPOL).&lt;ref name=&quot;SYMPOL&quot;&gt;{{cite news |url=http://sympol.cusat.ac.in/index.html | title=SYMPOL – International Symposium on Ocean Electronics | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100103093538/http://sympol.cusat.ac.in/index.html | archive-date=3 January 2010 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=== ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് ===

യൂണിവേഴ്സിറ്റി സയൻസ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്ററിന്റെ (യുഎസ്ഐസി) ഒരു ശാഖയായി 1995-ൽ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. സർവകലാശാലയിലെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പുകൾക്കും ബാഹ്യ സംഘടനകൾക്കും ഡിസൈൻ, ഫാബ്രിക്കേഷൻ, ഗ്ലാസ് ബ്ലോയിംഗ്, കാർപ്പെന്ററി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സേവനങ്ങൾ ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു അക്കാദമിക് വകുപ്പ് എന്ന നിലയിൽ, ഡിഎസ്ടി, ഡിഎഇ, യുജിസി, എഐസിടിഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ, ട്വാസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ, അപ്ലൈഡ് ഫിസിക്സ് എന്നീ മേഖലകളിൽ ഇപ്പോൾ ഗവേഷണ പരിപാടികളുണ്ട്. അദ്ധ്യാപനം, ഗവേഷണം, കാലിബ്രേഷൻ, വ്യാവസായിക ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള പരീക്ഷണാത്മക സംവിധാനങ്ങളുടെ രൂപകൽപ്പനയ്ക്കും നിർമ്മാണത്തിനുമുള്ള കൺസൾട്ടൻസിയും ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/about-us/|title=Department Of Instrumentation, CUSAT}}&lt;/ref&gt; ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ നാല് വർഷത്തെ ബിടെക് (ബാച്ചിലേഴ്സ്) കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷനിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംഎസ്സി കോഴ്സും വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/courses/|date= 4 December 2019|title=Academic programs at Department of Instrumentation}}&lt;/ref&gt;

ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിലെ പ്രൊഫസറായ കെ എൻ മധുസൂദനനെ 2019 ഏപ്രിൽ 25-ന് ഗവർണർ പി സദാശിവം കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലറായി (വിസി) നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/25/k-n-madhusoodhanan-appointed-cusat-vc-1968709.html|date= 25 April 2019|title=K N Madhusoodhanan appointed Cusat VC}}&lt;/ref&gt;

=== പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് ===

1971-ൽ സ്ഥാപിതമായ പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് (പി.എസ്. &amp; ആർ.ടി.), പോളിമർ സയൻസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് മേഖലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ, ഗവേഷണ മേഖലകളിൽ ഒരു പയനിയറാണ്. റബ്ബർ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായി സഹകരിച്ച് 1972-ൽ ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു. ന്യൂഫിക് (എംഎച്ച്ഒ, നെതർലാൻഡ്‌സ്), ഫോക്‌സ്‌വാഗൺ ഫൗണ്ടേഷൻ (ജർമ്മനി), എംഎച്ച്ആർഡി, എഐസിടിഇ, ഡിആർഡിഒ, ഡിഎസ്ടി, യുജിസി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഇതിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

=== കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് ===
1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് നാവിക വാസ്തുവിദ്യയിലും കപ്പൽ നിർമ്മാണത്തിലുംഇന്ത്യയിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.  ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം 1975-ൽ ആരംഭിച്ചു. ജർമ്മനിയിലെ റോസ്റ്റോക്ക് സർവകലാശാലയുമായി സഹകരിച്ചാണ് നേവൽ ആർക്കിടെക്ചർ പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നത്, കൂടാതെ അതിലെ ബിരുദധാരികൾക്ക് കപ്പൽ നിർമ്മാണ വ്യവസായം, കപ്പൽ വർഗ്ഗീകരണ സൊസൈറ്റികൾ, ഗവേഷണ വികസന സംഘടനകൾ, ഇന്ത്യൻ നാവികസേന എന്നിവയിലെ തസ്തികകളിലേക്ക് ആവശ്യക്കാരുണ്ട്. ഷിപ്പിംഗ് മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ്) എം.ഒ.ടി. സർട്ടിഫിക്കറ്റ് പരീക്ഷയ്ക്കായി ബിടെക് കോഴ്‌സ് അംഗീകരിച്ചു, കൂടാതെ ഇന്ത്യൻ നാവികസേന ഈ വകുപ്പിനെ അവരുടെ ഓഫീസർമാരുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള ഒരു കേന്ദ്രമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

വകുപ്പിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാർത്ഥികൾ SHIPSTECHNIC എന്ന വാർഷിക സാങ്കേതിക മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.ണ്ട്
=== ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് ===

ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് (ISP) 1995-ൽ സ്ഥാപിതമായി. വിവിധ ലേസർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെയും ലേസർ ഘടകങ്ങളുടെയും രൂപകൽപ്പനയും നിർമ്മാണവും, ഫോട്ടോതെർമൽ, ഫോട്ടോഅക്കോസ്റ്റിക്, അനുബന്ധ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് വ്യത്യസ്ത വസ്തുക്കളിൽ രേഖീയമല്ലാത്ത പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ അന്വേഷണങ്ങൾ, ലേസർ-ഇൻഡ്യൂസ്ഡ് പ്ലാസ്മകളെക്കുറിച്ചുള്ള സമയ-സ്ഥല-പരിഹരിച്ച പഠനങ്ങൾ, ഫൈബർ-ഒപ്റ്റിക് സെൻസറുകളുടെ രൂപകൽപ്പനയും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, പോളിമർ നാരുകളുടെ നിർമ്മാണവും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് വസ്തുക്കളുടെ തയ്യാറാക്കലും അന്വേഷണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് സിദ്ധാന്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ എന്നിവ ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് DST, AICTE, UGC എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://photonics.cusat.ac.in/|title=International School of Photonics CUSAT|website=International School of Photonics|language=en-US|access-date=2016-09-29}}&lt;/ref&gt; 2002 മാർച്ചിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയെ &quot;ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസ് മേഖലയിൽ മികവിനുള്ള സാധ്യതയുള്ള സർവകലാശാല&quot; ആയി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തു. കൂടാതെ ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസിലെ ഒരു സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് (CELOS) സ്ഥാപിക്കാൻ 5 കോടി രൂപയുടെ ഗ്രാന്റ് നൽകി. പിന്നീട് ഈ കേന്ദ്രം ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സുമായി ലയിച്ചു.

എംടെക് (ഒപ്റ്റോ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് ലേസർ ടെക്നോളജി), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
=== കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് ===

കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് (DCA) 1994-ൽ സ്ഥാപിതമായി. യുജിസിയുടെയും ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പിന്റെയും സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ ഇത് കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസിൽ മാസ്റ്റേഴ്സ് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവര സുരക്ഷ, സിമുലേഷൻ, മോഡലിംഗ്, ക്രിപ്റ്റോഗ്രഫി, കോഡിംഗ് സിദ്ധാന്തം, ഭാഷാ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അൽഗോരിതങ്ങൾ, പാറ്റേൺ തിരിച്ചറിയൽ, വെബ് മൈനിംഗ്, ഗ്രാഫ് സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ, ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, ഡാറ്റ മൈനിംഗ്, നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Department of Computer Application|url=http://dca.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;2016 മുതൽ സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിന് സ്പെഷ്യലൈസേഷനും വകുപ്പ് നൽകുന്നു. സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ സൈദ്ധാന്തികവും പ്രായോഗികവുമായ അടിത്തറ വിദ്യാർത്ഥികളെ സജ്ജമാക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. മെഷീൻ ലേണിംഗ്, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, AI, ബിഗ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ് തുടങ്ങിയ നിലവിലെ സാങ്കേതികവിദ്യകളുമായുള്ള പരിചയം പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് വകുപ്പ് (DCS) ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റങ്ങളിലെ അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നുണ്ട് എന്നാൽ അതിവേഗ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, മനുഷ്യ-കമ്പ്യൂട്ടർ ഇടപെടലുകൾ, വിവര സുരക്ഷ, നെറ്റ്‌വർക്ക് ചെയ്ത എംബഡഡ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, വളരെ വലിയ തോതിലുള്ള സംയോജനം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റി കമ്പ്യൂട്ടർ സെന്ററും കുസാറ്റ് ഇൻട്രാനെറ്റും സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ ഇത് നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

എംടെക് (കമ്പ്യൂട്ടർ &amp; ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്), എംടെക് (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്), എംടെക് (ഡാറ്റ സയൻസ് &amp; ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനോടുകൂടിയ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്), എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് (ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; ഡാറ്റ സയൻസ്), പിഎച്ച്ഡി (കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് / കമ്പ്യൂട്ടർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:

1. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ ലബോറട്ടറി (AICV)

2. ബയോഇൻഫോർമാറ്റിക്സ് ലബോറട്ടറി (BI)

3. സൈബർ ഫിസിക്കൽ സിസ്റ്റംസ് ലബോറട്ടറി (CPS)

4. നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ് ലബോറട്ടറി (NLP)

5. സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ലബോറട്ടറി (SEL)

===എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്‌കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, തൃക്കാക്കര====
[[കൊച്ചി]]യിലും പരിസര പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന എഞ്ചിനീയർമാർക്ക് എഞ്ചിനീയറിംഗിലെ പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളിൽ (സിവിൽ, മെക്കാനിക്കൽ, ഇലക്ട്രിക്കൽ, കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) പാർട്ട് ടൈം എംടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിനായി 1979-ൽ [[സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുസാറ്റ്|സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] സ്ഥാപിതമായി. 1995-ൽ സ്കൂൾ [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് &amp; എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]] എന്നിവയിൽ ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. 1996-ൽ സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗും 2003-ൽ ഇലക്ട്രിക്കൽ &amp; ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗും ചേർത്തു.

1981-ൽ സ്കൂൾ പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ ചേർത്തു. {{2019-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്||df=}}, സ്കൂൾ 53 പിഎച്ച്ഡികൾ സൃഷ്ടിച്ചു, 250-ലധികം ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ ഗവേഷണ വിദ്യാർത്ഥികളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|DST]], സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ, [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ISRO]], [[ഓൾ ഇന്ത്യ കൗൺസിൽ ഫോർ ടെക്നിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ|AICTE]], [[കയർ ബോർഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|കയർ ബോർഡ്]], കേരള സ്റ്റേറ്റ് കയർ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള ബാഹ്യ ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

സ്കൂൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾക്ക് ടയർ-I സിസ്റ്റത്തിന് കീഴിൽ [[നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ]] (NBA) അംഗീകാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|title=Cochin University of Science and Technology-News|website=cusat.ac.in|access-date=2016-09-28|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812232930/http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;നിരവധി രാജ്യങ്ങളിലെ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ബിരുദ ബിരുദങ്ങൾക്ക് മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്ന വാഷിംഗ്ടൺ കരാറിൽ സ്ഥിരമായി ഒപ്പുവച്ചിട്ടുള്ള സ്ഥാപനമാണ് നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ (NBA).
'''ബിടെക്  ബിരുദ '''' ''കോഴ്‌സുകൾ'''' (ബ്രാക്കറ്റിൽ വിദ്യാർത്ഥി പ്രവേശനം)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406021538/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-date=2025-04-06 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (60)
* [[ഇലക്‌ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്‌നോളജി]] (90)
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (60)
[[File:Software engineering block.jpg|thumb|259x259px|Software Engineering block]]
''ബിരുദാനന്തര എംടെക് കോഴ്സുകൾ''''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401032640/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-date=2025-04-01 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''ഫുൾ ടൈം''
* ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സിസ്റ്റംസ്) (18)
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ് സിസ്റ്റംസ്) (18)
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (ജിയോ-ടെക്നിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (തെർമൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് &amp; കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (വയർലെസ് ടെക്നോളജി) (18)
''പാർട്ട് ടൈം''

* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ച എല്ലാ മേഖലകളിലും ''പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ'' ലഭ്യമാണ്.

====കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്====

[[കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ഒരു ബിടെക് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇതൊരു മുഴുവൻ സമയ നിർബന്ധിത റെസിഡൻഷ്യൽ പ്രോഗ്രാമാണ്. വിദ്യാർത്ഥികൾ ക്ലാസുകളിൽ [[മർച്ചന്റ് നേവി]] കേഡറ്റുകളുടെ യൂണിഫോം ധരിക്കുന്നു. കാഡറ്റുകൾക്ക് ശാരീരിക പരിശീലനം നിർബന്ധമാണ്.

ബിടെക് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിനുള്ള പ്രവേശനം പ്രതിവർഷം 80 ആണ്. 2014 ൽ, മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിൽ ഒരു മുഴുവൻ സമയ ദ്വിവത്സര എംടെക് പ്രോഗ്രാം (80 വിദ്യാർത്ഥികൾ) ചേർത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kmsme.cusat.ac.in/|title=Kunjali Marakkar School of Marine Engineering|website=kmsme.cusat.ac.in|access-date=2016-09-28}}&lt;/ref&gt;[[ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ഷിപ്പിംഗ്]] നടത്തുന്ന മത്സര പരീക്ഷകൾക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി എഞ്ചിൻ റൂം സിമുലേറ്ററിൽ ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സുകളും സ്കൂൾ നൽകുന്നു
====കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട്====
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട് 1999-ൽ സ്ഥാപിതമായതും കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതുമാണ്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ, [[കുട്ടനാട്ടിലെ]] [[പുളിങ്കുന്നൂ|പുളിങ്കുന്നൂ]] എന്ന സ്ഥലത്ത് 42 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. എറണാകുളം ജില്ലയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള കുസാറ്റിന്റെ ഏക കാമ്പസാണിത്. ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ ഇനിപ്പറയുന്ന ഭാഷകളിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്]] എഞ്ചിനീയറിംഗും
* ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് [[ഇലക്ട്രോണിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ്|ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]]
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ
===പരിസ്ഥിതി പഠന വിഭാഗം===
====പരിസ്ഥിതി പഠന സ്കൂൾ====
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും സുസ്ഥിര വികസനത്തിനും വേണ്ടി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഉന്നത പഠന കേന്ദ്രമായ സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ് 1983 ൽ സ്ഥാപിതമായി. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ്]], [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ]] എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഗ്രാന്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് സ്കൂളിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.


സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസുമായി ചേർന്നുള്ള നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH), ബയോടെക്നോളജിയിലെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസനത്തിലെ നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പിന്റെ സ്പോൺസർഷിപ്പിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നു.
പരിസ്ഥിതി സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ എംഎസ്‌സി രണ്ട് വിഷയങ്ങളിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെയാണ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്: 

സ്ട്രീം I: [[പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]

സ്ട്രീം 2: [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]].

പരിസ്ഥിതി ജീവശാസ്ത്രം, പരിസ്ഥിതി രസതന്ത്രം, പരിസ്ഥിതി ഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ് &amp; സോണോഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ്, [[പരിസ്ഥിതി മൈക്രോബയോളജി]], [[പരിസ്ഥിതി മാനേജ്മെന്റ്]], [[പരിസ്ഥിതി വിഷശാസ്ത്രം]], [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]], പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്, [[റിമോട്ട് സെൻസിംഗ്]] എന്നീ മേഖലകളിലാണ് ഡോക്ടറൽ പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു. കൂടാതെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധം, പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സംവിധാനങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലും എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. കൊച്ചി നഗരത്തിലെ മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതിയുടെ പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു..

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്‌സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു, കൂടാതെ [[കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധശേഷി]], പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, [[പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തൽ]] എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. [[കൊച്ചി മെട്രോ|കൊച്ചി മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതി]] നഗരത്തിനായുള്ള പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു.{{അവലംബം ആവശ്യമാണ്|തീയതി=മെയ് 2021}}

===മാനവികതാ ഫാക്കൽറ്റി===
===ഹിന്ദി വകുപ്പ്====
1963-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഹിന്ദി വകുപ്പ്, സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴയ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് ആദ്യം കേരള സർവകലാശാലയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു, പക്ഷേ 1971-ൽ കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറ്റി. യുജിസിയുടെ പിന്തുണയോടെ ഹിന്ദിയിൽ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് റിസർച്ച് സപ്പോർട്ട് (ഡിആർഎസ്), ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് സ്പെഷ്യൽ അസിസ്റ്റൻസ് (ഡിഎസ്എ) പ്രോഗ്രാമുകൾ ഉള്ള ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏക വകുപ്പാണിത്.
[[File:DEPARTMENT OF HINDI.jpg|thumb|right|Hindi Department]]

പുരാതന, ആധുനിക കവിത, ഫിക്ഷൻ, നാടക, നാടക പഠനങ്ങൾ, വിമർശനം, വ്യാകരണം, ഭാഷാശാസ്ത്രം, ഭാഷകളുടെയും സാഹിത്യത്തിന്റെയും താരതമ്യ പഠനങ്ങൾ, നാടോടി സാഹിത്യം, വിവർത്തനം, കമ്പ്യൂട്ടർ സഹായത്തോടെയുള്ള ഭാഷാ പഠനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളാണ് വകുപ്പിന്റെ ഗവേഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്.

പഠന-ഗവേഷണ പരിപാടികൾ:

* എം.എ. ഹിന്ദി ഭാഷയും സാഹിത്യവും
* ട്രാൻസ്ലേഷണൽ ആൻഡ് ഫങ്ഷണൽ ഹിന്ദിയിൽ എം.ഫിൽ. പി.ജി. ഡിപ്ലോമ
* പിഎച്ച്ഡി
* ഹിന്ദിയിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത പരിശീലനത്തിലും അധ്യാപനത്തിലും ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സ്

====ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ്====

ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് 1976-ൽ വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പായി സ്ഥാപിതമായി. ഇംഗ്ലീഷ്, [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]], [[ജർമ്മൻ ഭാഷ|ജർമ്മൻ]], [[ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷ|ഇറ്റാലിയൻ]], [[ജാപ്പനീസ് ഭാഷ|ജാപ്പനീസ്]], [[റഷ്യൻ ഭാഷ|റഷ്യൻ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഭാഷകൾ പഠിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ശ്രദ്ധ. [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ]] അധ്യാപനത്തിന്റെ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2012-ൽ വകുപ്പിന് ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് എന്ന് പേര് നൽകി.

===നിയമ ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്====
1962-ൽ കേരള സർവകലാശാലയുടെ ബിരുദാനന്തര നിയമ വകുപ്പായിട്ടാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് സ്ഥാപിതമായത്. ഈ വകുപ്പിന്റെ ആദ്യ ചെയർമാൻ അന്തർദേശീയമായി പ്രശസ്തനായ നിയമജ്ഞനും [[ഇന്ത്യൻ ലോ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ]] സ്ഥാപക ഡയറക്ടറും ഇന്റർനാഷണൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ട്രൈബ്യൂണലിൽ ഡെപ്യൂട്ടി ജഡ്ജിയുമായിരുന്ന പരേതനായ ഡോ. എ.ടി. മാർക്കോസ് ആയിരുന്നു.

[[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം] (MHRD) യുടെ സഹായത്തോടെ, അപൂർവ പുസ്തകങ്ങളും ജേണലുകളും അടങ്ങുന്ന ഒരു [[ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ]] ശേഖരം സ്കൂൾ പരിപാലിക്കുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഒരു ഘടക ഏജൻസിയായ [[വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ|വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ (WIPO)]], അതിന്റെ പ്രധാന പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ഈ ശേഖരത്തിലേക്ക് സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം|MHRD]] ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ പഠനത്തിനായി ഒരു അധ്യക്ഷസ്ഥാനം  അനുവദിച്ചു.

മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി, അന്തരിച്ച ജസ്റ്റിസ് [[വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ|വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ]] യുടെ പേരിൽ ഒരു മനുഷ്യാവകാശ ചെയർ സ്കൂളിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

സ്കൂൾ 3 വർഷത്തെ [[ബാച്ചിലർ ഓഫ് ലോസ്|എൽ.എൽ.ബി.]] പ്രോഗ്രാം, 5 വർഷത്തെ ബി.ബി.എ, എൽ.എൽ.ബി. (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം, ബി.കോം. എൽ.എൽ.ബി (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി റൈറ്റ്സ് സ്റ്റഡീസ്===
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് &amp; ടെക്നോളജിയുടെ സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസിൽ 2003-ൽ സ്ഥാപിതമായ സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്, ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2009-ൽ ഒരു ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. കേരള സർക്കാർ സ്ഥാപിച്ച കുസാറ്റിലെ ഒരു സ്വയംഭരണ കേന്ദ്രമാണിത്, കേരളത്തിലും പുറത്തുമുള്ള വിവിധ സർവകലാശാലകളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകർ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം സാധ്യമാക്കുന്ന ഒരു ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും റിസോഴ്‌സ് സെന്ററുമാണ് ഇത്. കേരള സർക്കാർ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് വിഭാവനം ചെയ്ത് നടപ്പിലാക്കുന്ന ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററുകളിൽ ഒന്നാണിത്.

നിയമ ഫാക്കൽറ്റി ഡീൻ ഡോ. കെ.എൻ. ചന്ദ്രശേഖരൻ പിള്ള ഡയറക്ടറായും ഡോ. ​​എൻ.എസ്. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ കോർഡിനേറ്ററായും ആണ് സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ് ആദ്യം സ്ഥാപിതമായത്. ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയവും ഈ കേന്ദ്രത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, 2003 ൽ കുസാറ്റിൽ ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശത്തിനായി ഒരു പീഠം  സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നിയമം, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം, രാഷ്ട്രീയ ശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകരെ നയ ഗവേഷണം നടത്താൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി IPR-മായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ സ്കോളർഷിപ്പുകളുള്ള മൾട്ടി-ഡിസിപ്ലിനറി പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവിധ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരവധി ഗവേഷണ പണ്ഡിതരുണ്ട്. ഡിപോസിറ്ററിയിലെ പ്രാഥമിക ഗവേഷണ സാമഗ്രികളുടെ ലഭ്യത ഗവേഷകർക്ക് ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ സുപ്രധാന വിഷയങ്ങളിൽ മിമിയോഗ്രാഫുകൾ പുറത്തിറക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസുമായി സഹകരിച്ച്, സ്കൂളിന്റെ LL.M പ്രോഗ്രാമിനായി ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കോഴ്സുകളും ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ബഹുമാനപ്പെട്ട കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനായി ഒരു ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലാണ് IUCIPRS നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. CUSAT ന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയും സെന്ററിന്റെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ്, അക്കാദമിക് പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു ഫാക്കൽറ്റി കമ്മിറ്റിയും ഉണ്ട്. ഡോ. എം. ഭാസിയാണ് സെന്ററിന്റെ ഡയറക്ടർ. 
===നൽകുന്ന കോഴ്‌സുകൾ===
1. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

2. എൽഎൽഎം (ഐപി) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

3. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ, 1 വർഷം)

4. ബിബിഎ എൽഎൽബി (5 വർഷം)
5. ബി.കോം എൽഎൽബി (5 വർഷം)

=== ഡി.ഡി.യു. കൗശൽ കേന്ദ്രം ===
[[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യു.ജി.സി]], വിദ്യാർത്ഥികളിൽ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും ആവശ്യകതയും മനസ്സിലാക്കി, വലിയ തോതിൽ ജോലിക്ക് തയ്യാറായ മനുഷ്യശക്തി സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത മനസ്സിലാക്കി കമ്മ്യൂണിറ്റി കോളേജുകളും ബി.വോക് പ്രോഗ്രാമുകളും ആരംഭിക്കുന്നതിനുള്ള സംരംഭങ്ങൾക്ക് തുടർച്ചയായി തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ. (ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ.) ആരംഭിച്ചു .

ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ക്ലാസ് റൂം കേന്ദ്രീകൃത ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസവും പരിശീലനവും വ്യവസായ പ്രാക്ടീഷണർമാരുടെ അനുഭവ പങ്കിടലും ബിസിനസ്സ് സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ഇന്റേൺഷിപ്പുകളും സംയോജിപ്പിച്ച് DDUKK വഴി ഗുണനിലവാരമുള്ള തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുക എന്നതാണ് DDUKK CUSAT ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ദീൻ ദയാൽ കേന്ദ്ര കരിയർ അധിഷ്ഠിത കോഴ്സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നു |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2015/dec/09/deen-dayal-kendra-to-start-career-oriented-courses-853559.html |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The New Indian Express |date=December 9, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Online |first1=Mathrubhumi Education |title=CUSAT-ൽ DDUKK-യുടെ കീഴിലുള്ള കോഴ്സുകൾ |url=https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905171424/https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |url-status=dead |archive-date=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |publisher=Mathrubhumu |date=Nov 16, 2015 }}&lt;/ref&gt; തൊഴിൽ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന യുവാക്കളുടെ ഒരു പുതിയ ലീഗ് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി സംയോജിത അറിവ് സമ്പാദിക്കുന്നതിലും മനുഷ്യ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലുമാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=തൊഴിൽ വിപണിയിൽ കണ്ണുവെച്ച്, കുസാറ്റിന്റെ ഡിഡിയുകെകെ ഇൻഫോപാർക്ക്, കിറ്റ്കോ എന്നിവയുമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടുന്നു |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/with-eye-on-job-market-cusats-ddukk-enters-into-tieups-with-infopark-kitco/article7956859.ece |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The Hindu |date=March 24, 2016}}&lt;/ref&gt; ഡിഡിയുകെകെയുടെ കീഴിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകളുടെ അധ്യാപന, പരിശീലന രീതിശാസ്ത്രം അതിനനുസൃതമായാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

2015 ൽ ഡോ. സക്കറിയ കെ.എ (പ്രൊഫസർ, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, കുസാറ്റ്) സ്ഥാപക ഡയറക്ടറായി ഡിഡിയുകെകെ സ്ഥാപിതമായി.

വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകൾ:

1. എം.വോക് ഇൻ ടെക്നോളജി ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് കൺസൾട്ടൻസി
2. എം.വോക് ഇൻ മൊബൈൽ ഫോൺ ആപ്ലിക്കേഷൻ ഡെവലപ്മെന്റ്
3. ബി.വോക് ഇൻ ബിസിനസ് പ്രോസസ് ആൻഡ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ്

===ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്====

വ്യാവസായിക ഫിഷറീസ് വകുപ്പ് 1976 ൽ സ്ഥാപിതമായി. അതിന്റെ അക്കാദമികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ നേട്ടങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നതിനായി 1995 ൽ ഒരു സ്കൂളായി അപ്ഗ്രേഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇതിന് അഞ്ച് ഡിവിഷനുകളുണ്ട്: 
* അക്വാകൾച്ചർ ആൻഡ് ക്യാപ്ചർ ഫിഷറീസ്
* ഫിഷറീസ് ടെക്നോളജി
* ഫിഷറീസ് ഇക്കണോമിക്സ്
* ഫിഷറീസ് മാനേജ്മെന്റ്.
[[File:ACARR CUSAT.jpg|thumb|326x326px|Advanced Center for Atmospheric Radar Research at CUSAT]]
====അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്====
കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണ/അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര മേഖലയിലെ അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും മികവ് പുലർത്തുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണ് അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്. കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

[[ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ]] ന്യൂ മില്ലേനിയം ഇന്ത്യൻ ടെക്നോളജി ലീഡർഷിപ്പ് ഇനിഷ്യേറ്റീവ് (NMITLI) മൺസൂൺ സംബന്ധമായ പ്രവചനങ്ങൾക്കായുള്ള [[മെസോസ്‌കെയിൽ മെറ്റീരിയോളജി|മെസോസ്‌കെയിൽ]] മോഡലിംഗിനായുള്ള മികവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി [[കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച്]] (CSIR) ഈ വകുപ്പിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി ഡൽഹി|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ഡൽഹി]]; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെറ്റീരിയോളജി]], പൂനെ; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്, ബാംഗ്ലൂർ]]; [[ടാറ്റ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫണ്ടമെന്റൽ റിസർച്ച്]], മുംബൈ; സി- എംഎംഎസിഎസ്, ബാംഗ്ലൂർ, [[നാഷണൽ എയ്‌റോസ്‌പേസ് ലബോറട്ടറീസ്]], ബാംഗ്ലൂർ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മറ്റ് പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങൾ ഇവയാണ്.

എം.എസ്‌സി ([[കാലാവസ്ഥാശാസ്ത്രം]]), എം.ടെക് ([[അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം|അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം]]) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്====
രാജ്യത്തെ സമുദ്ര ജീവശാസ്ത്രത്തിലെ മുൻനിര അക്കാദമിക് കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്. 1938-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് ഉടൻ തന്നെ ഒരു ഗവേഷണ പരിപാടി സ്ഥാപിച്ചു. 100-ലധികം പിഎച്ച്ഡി വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ വകുപ്പിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയിട്ടുണ്ട്.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

എംഎസ്‌സി (മറൈൻ ജിയോഫിസിക്സ്) ബിരുദം നേടുന്നതിനുള്ള ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. {{അവലംബം ആവശ്യമാണ്|തീയതി=മെയ് 2021}}

====ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====

കേരള സർവകലാശാലയിലെ മറൈൻ ബയോളജി ആൻഡ് ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പിന്റെ ഒരു ശാഖയായിരുന്നു ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്. 1965-ൽ സമുദ്രശാസ്ത്രത്തിൽ ഒരു ബിരുദാനന്തര ബിരുദ പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു, പിന്നീട് അത് കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലെ ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി ആൻഡ് മെറ്റീരിയോളജി ഡിവിഷനിലേക്ക് (POMD) മാറ്റി. 1996-ൽ, [[ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി]] വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി.

എം.എസ്‌സി (ഓഷ്യാനോഗ്രഫി), എംടെക് (ഓഷ്യൻ ടെക്നോളജി) ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ഫാക്കൽറ്റി===
===ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്====

1991-ൽ സ്ഥാപിതമായ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്, മൈക്രോബയോളജി, വൈറോളജി, മൈക്രോബയൽ ഇക്കോളജി, ന്യൂറോബയോളജി, സെൽ ആൻഡ് മോളിക്യുലാർ ബയോളജി, മെഡിക്കൽ ബയോകെമിസ്ട്രി, [[ജനിതക എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], പ്ലാന്റ് ബയോടെക്നോളജി, ബയോ-ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ സിസ്റ്റംസ്, മൈക്രോബയൽ ജനറ്റിക്സ് എന്നിവയിലെ ഗവേഷണങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

എം.എസ്‌സി. മൈക്രോബയോളജി (2018-ൽ ആരംഭിച്ചു), എം.എസ്‌സി. (ബയോടെക്നോളജി), ബയോളജിക്കൽ സയൻസസിൽ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് എം.എസ്‌സി (2021-ൽ ആരംഭിച്ചു), ബയോടെക്നോളജിയിൽ പിഎച്ച്ഡി എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു  പ്രൊഫ. (ഡോ.) പാർവതി എ. നിലവിൽ വകുപ്പ് മേധാവിയായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

===സാമൂഹിക ശാസ്ത്ര വിഭാഗം===
====അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ്====

സാങ്കേതികവിദ്യ, ഇക്കണോമെട്രിക്സ്, ഓപ്പറേഷൻസ് റിസർച്ച് എന്നിവയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലാണ് അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. [[കൊച്ചി]] നഗരത്തിന് ഒരു വ്യാവസായിക മേഖലയും മത്സ്യബന്ധനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു തീരദേശ മേഖലയുമുണ്ട്. വ്യവസായവും മത്സ്യബന്ധനവും പ്രദേശത്തെ പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണത്തിന് ഗണ്യമായ സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ, വ്യവസായത്തിന്റെയും മത്സ്യബന്ധന മേഖലയുടെയും സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങളിലും പരിസ്ഥിതിയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലും വകുപ്പ് പ്രത്യേക താൽപ്പര്യം കാണിക്കുന്നു.

എം.എ. (അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ്) ബിരുദത്തിലേക്കും എം.ഫിൽ., പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്====
സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ അക്കാദമിക് യൂണിറ്റുകളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ് (എസ്എംഎസ്), രാജ്യത്ത് സ്ഥാപിതമായ ആദ്യത്തെ അഞ്ച് മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. പ്രൊഫസർ എമെറിറ്റസ് [[എം. വി. പൈലി]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കേരള യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി 1964 ഒക്ടോബറിൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് [[ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ|ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ പരിസരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1971 ൽ ഇത് കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി, പിന്നീട് കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ആയി മാറി. അധ്യാപനം, പരിശീലനം, ഗവേഷണം, കൺസൾട്ടൻസി എന്നീ നാല് മേഖലകളിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

എസ്എംഎസ് ഇനിപ്പറയുന്ന ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: എംബിഎ, എം.ഫിൽ. (കൊമേഴ്‌സ്), പിഎച്ച്ഡി

==റാങ്കിംഗുകൾ==
{{Infobox India university ranking
| type = University
&lt;!----------International----------&gt;
| NIRF_U_2024 = 34
| THE_W_2024=1201-1500
| THES_A_2024=301-350
| NIRF_O_2024 = 51
}}
2024-ൽ ''[[ടൈംസ് ഹയർ എഡ്യൂക്കേഷൻ വേൾഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി റാങ്കിംഗ്സ്]]'' പ്രകാരം കുസാറ്റ് 1201-1500 ബാൻഡിൽ റാങ്ക് ചെയ്യപ്പെട്ടു&lt;ref name=&quot;Rankings_THE_W_2024&quot; /&gt; ഏഷ്യയിൽ 301-350 ബാൻഡിലും.&lt;ref name=&quot;Rankings_THES_A_2024&quot; /&gt;
[[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ റാങ്കിംഗ് ഫ്രെയിംവർക്ക്|NIRF]] സർവകലാശാലകളിൽ 34-ാം സ്ഥാനത്തും 2024-ൽ ഇന്ത്യയിൽ മൊത്തത്തിൽ 51-ാം സ്ഥാനത്തും റാങ്ക് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 NIRF Ranking |url=https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/Report/IR2024_Report.pdf}}&lt;/ref&gt;

==കേന്ദ്രങ്ങൾ==
===സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി===
1991-ൽ [[കൊച്ചി റിഫൈനറീസ്|കൊച്ചിൻ റിഫൈനറീസ് ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ ഭാഗിക സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെയാണ് സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി (C-SIS) സ്ഥാപിതമായത്. കുട്ടികൾക്ക് ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യ കൂടുതൽ പ്രാപ്യമാക്കുക എന്നതാണ് ഈ കേന്ദ്രത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. &quot;ശാസ്ത്രപോസിനി&quot; പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഹൈസ്കൂൾ സയൻസ് അധ്യാപകർക്കുള്ള പരിശീലന കേന്ദ്രമായി [[കേരള സർക്കാർ]] സി-എസ്ഐഎസിനെ അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സി-എസ്ഐഎസിന്റെ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി പാർക്കിൽ [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന]] (ISRO) സംഭാവന ചെയ്ത ഒരു സ്പേസ് പവലിയൻ ഉൾപ്പെടുന്നു, അതിൽ അവരുടെ ബഹിരാകാശ റോക്കറ്റുകളുടെയും ചാന്ദ്ര പേടകത്തിന്റെയും [[ചന്ദ്രയാൻ-1|ചന്ദ്രയാൻ]] മോഡലുകളും [[ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിൽ നിന്നുള്ള റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണങ്ങളുടെ വീഡിയോകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉപഗ്രഹ വിക്ഷേപണ പ്രക്രിയയിൽ പാത നിരീക്ഷണത്തിന്റെയും പിശക് തിരുത്തലിന്റെയും പ്രദർശനങ്ങൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് കാണാൻ കഴിയും. യുഎസ് ആസ്ഥാനമായുള്ള (ഐഇഇഇ) [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയേഴ്സ്]], 'ഇ –സയന്റിയ' എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഇലക്ട്രോണിക്സ് പ്രദർശനവും പാർക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു

===സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ===
[[കേരള സ്റ്റേറ്റ് കൗൺസിൽ ഫോർ സയൻസ്, ടെക്നോളജി ആൻഡ് എൻവയോൺമെന്റ്]] (KSCSTE), കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി (CUSAT) എന്നിവയുടെ സംയുക്ത സംരംഭമാണ് സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ (STIC).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sticindia.com|title=STIC India|website=sticindia.com|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; വ്യവസായങ്ങൾ, അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഗവേഷണ വികസന സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് വിശകലന പരിശോധന, അളവ്, കാലിബ്രേഷൻ എന്നിവയ്ക്കായി നൂതന ഉപകരണ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുക; സംസ്ഥാനത്തെ വ്യവസായങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ നൂതന ഉപകരണങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക; വ്യവസായത്തിനും അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഈ ഉപകരണങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ പരിശീലനം നൽകുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.

===നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത്===
നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH) മുമ്പ് ഫിഷ് ഡിസീസ് ഡയഗ്നോസിസ് ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് സെന്റർ ആയിരുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വളരുന്ന മൃഗങ്ങളുടെ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ ജല കർഷകരെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി 2000 ൽ ഈ കേന്ദ്രം സ്ഥാപിതമായി. [[ബാക്ടീരിയോളജി]], [[വൈറോളജി]], മൃഗ കലകൾച്ചർ, [[ഇമ്മ്യൂണോളജി]], [[ജീനോമിക്സ്]], [[പ്രോട്ടോമിക്‌സ്]], [[ഫെർമെന്റേഷൻ]], [[ബയോഅസെ]] എന്നിവയിലെ ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ncaah.org/|title=നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് NCAHAH കൊച്ചി|website=ncaah.org|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ [[ബയോടെക്‌നോളജി വകുപ്പ്]] സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന മറൈൻ ബയോടെക്‌നോളജിയിൽ ഒരു MTech പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയ പഠന കേന്ദ്രം===
സെന്റർ ഫോർ ദി സ്റ്റഡി ഓഫ് സോഷ്യൽ എക്‌സ്‌ക്ലൂഷൻ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയം (CSSEIP) 2009-ൽ സ്ഥാപിതമായി. ഡിജിറ്റൽ മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് [[സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ]] എന്ന വിഷയത്തിൽ  ഡിജിറ്റൽ ഒഴിവാക്കൽ, ഭവന, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക, ഘടനാപരമായ നിർണ്ണായക ഘടകങ്ങൾ, സ്ഥലപരമായ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ ജനസംഖ്യാപരമായ മാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തുന്നു.
===വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം===
സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിനുള്ള ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷന്റെ സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ 2010 ൽ വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം (WSC) ആരംഭിച്ചു. അതിനുശേഷം ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്രം കഠിനമായി പരിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കേന്ദ്രം നിരവധി സെമിനാറുകളും ഔട്ട്റീച്ച് പ്രോഗ്രാമുകളും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wsc.cusat.ac.in/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910225840/http://wsc.cusat.ac.in/ |archive-date=10 September 2016 |title=women's studies centre Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/nuals-invites-applications-for-courses/article32279363.ece|title = NUALS invites applications for courses|newspaper = The Hindu|date = 5 August 2020}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്===
ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ [[ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി|ഐപിആർ]] സ്റ്റഡീസ് (ഐയുസിഐപിആർഎസ്) കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ കീഴിൽ, കേരള സർക്കാരിന്റെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് സ്ഥാപിച്ച ഒരു സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ്. ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിൽ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2003-ൽ ഇത് സ്ഥാപിതമായി.

IUCIPRS ന്റെ ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലിൽ 12 അംഗങ്ങളാണുള്ളത്, കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനും കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ വൈസ് ചെയർമാനുമാണ്.
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ciprs.cusat.ac.in|title=Inter University Centre for Intellectual Property Rights Studies: An Autonomous Centre at CUSAT|website=ciprs.cusat.ac.in|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ്===
1990 കളിലും 2000 കളിലും അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ് (ICEPA) ഉയർന്നുവന്നത്. സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളുടെ വിശകലനത്തിലും നയ തീരുമാനങ്ങൾക്കുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി 2004 ൽ ICEPA സ്ഥാപിതമായി. ദേശീയ, അന്തർദേശീയ എൻ‌ജി‌ഒകളുമായും വ്യവസായങ്ങളുമായും സർക്കാരുകളുമായും കേന്ദ്രം സഹകരിക്കുന്നു.

[[ലോക ബാങ്ക്]], [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], റോയൽ നെതർലാൻഡ്‌സ് എംബസി, നെതർലാൻഡ്‌സ് വികസന ഗവേഷണ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, [[ടിൽബർഗ് സർവകലാശാല]], [[കൃഷി &amp; കർഷകക്ഷേമ മന്ത്രാലയം|കൃഷി]], പ്ലാന്റേഷൻ (ഇന്ത്യാ സർക്കാർ) എന്നീ മന്ത്രാലയങ്ങൾ, കേരള ഷിപ്പിംഗ് ആൻഡ് ഇൻലാൻഡ് നാവിഗേഷൻ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഠനങ്ങൾ ഈ കേന്ദ്രം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.

== 2023 ലെ ടെക് ഫെസ്റ്റ് സംഭവം ==
2023 നവംബർ 25 ന് കേരളത്തിലെ കൊച്ചിയിലെ കുസാറ്റിൽ നടന്ന കുസാറ്റ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ട് ഒരു ദാരുണ സംഭവമായിരുന്നു അത്. സർവകലാശാലയുടെ വാർഷിക ടെക് ഫെസ്റ്റിവൽ 'ധിഷ്ണ'യുടെ ഭാഗമായി ഗായിക [[നിഖിത ഗാന്ധി]] യുടെ സംഗീത പരിപാടി ആരംഭിക്കാനിരുന്ന ഒരു ഓപ്പൺ എയർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലേക്ക് ഒരു ജനക്കൂട്ടം പ്രവേശിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ നാല് വിദ്യാർത്ഥികൾ മരിക്കുകയും 64 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. സ്മാർട്ട്‌ഫോൺ ബ്രാൻഡായ [[റിയൽമി]] യുമായി സഹകരിച്ചാണ് ഈ സംഗീത പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചത്. പാസുകളും 'ധിഷ്ണ' ടീ-ഷർട്ടുകളും ഉള്ളവരെ മാത്രമേ ഓഡിറ്റോറിയത്തിനുള്ളിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചിരുന്നുള്ളൂ, അതിനാൽ പെട്ടെന്നുള്ള മഴയും ശരിയായ ജനക്കൂട്ടത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളുടെ അഭാവവുമാണ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-25 |title=Cochin University tech fest turns tragic; four students dead, over 60 injured in stampede |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/4-dead-46-injured-in-stampede-in-cusat-music-fest-in-kochi/articleshow/105500277.cms |access-date=2024-03-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-26 |title=Kerala: Four dead, dozens injured in stampede at Cochin University |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/kerala-four-dead-dozens-injured-in-stampde-at-cochin-university/articleshow/105500594.cms?from=mdr |access-date=2024-03-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;


==ശ്രദ്ധേയരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ==
&lt;!---♦♦♦ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വന്തമായി ഒരു ലേഖനം ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം ഈ പട്ടികയിൽ ചേർക്കുക ♦♦♦---&gt;
&lt;!---♦♦♦ ദയവായി പട്ടിക അക്ഷരമാലാക്രമത്തിൽ അവസാന നാമം ♦♦♦---&gt;
* [[അമീർ ഷാഹുൽ]], എഴുത്തുകാരനും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും
* [[സുനിൽ തോമസ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[മേരി ജോസഫ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[ടോം ജോസ്]], ചീഫ് സെക്രട്ടറി, [[കേരള സർക്കാർ]]
* [[അപ്പു കൃഷ്ണൻ]], സംഗീതജ്ഞൻ
* [[റോഷൻ മാത്യു]], നടൻ
* [[ബി. രവി പിള്ള]], വ്യവസായി, ബിസിനസ് ടൈക്കൂൺ
* [[ശങ്കർ രാമകൃഷ്ണൻ]], ഡയറക്ടർ
* [[രൂപേഷ്]], മാവോയിസ്റ്റ് നേതാവ്
* [[സാബു തോമസ്]], വൈസ് ചാൻസലർ, എംജി യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോട്ടയം
* [[റോക്സി കോൾ|റോക്സി മാത്യു കോൾ]], കാലാവസ്ഥാ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Department Of Physical Oceanography, Cochin University Of Science And Technology |url=https://dpo.cusat.ac.in/news-and-events/dr-roxy-mathew-koll-our-alumnus-awarded-with-the-presigious-rashtriya-vigyan-puraskar-vigyan-yuva-shanti-swarup-bhatnagar |access-date=2024-10-31 |website=dpo.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;
* [[മധു വാസുദേവൻ]], പ്രൊഫസർ, ഗാനരചയിതാവ്
* [[ബിനോയ് വിശ്വം]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ, മുൻ [[പാർലമെന്റ് അംഗം]], മുൻ വനം-വന്യജീവി മന്ത്രി.
* [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
* [[ആഷിഖ് ഉസ്മാൻ]], ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, നടൻ

==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}
{{Education in Kerala}}
{{Universities in Kerala}}
{{Authority control}}
[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>b5taqpuu7mlgd7064jbl7kt4nwblpgx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652323</id>
      <parentid>4652322</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* പരിസ്ഥിതി പഠന സ്കൂൾ */</comment>
      <origin>4652323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120253" sha1="9l4lretpn04got2aogx75vk181rknfg" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== ഫാക്കൽറ്റികൾ ==
കുസാറ്റിനെ ഒമ്പത് ഫാക്കൽറ്റികളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sign Board In University showing different trades.jpg|thumb|right|വിവിധ വകുപ്പുകൾ കാണിക്കുന്ന സർവകലാശാലയിലെ സൈൻബോർഡ്..]] 
* [[ശാസ്ത്രം]]
* [[സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* [[എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[പരിസ്ഥിതി പഠനങ്ങൾ]]
* [[മാനവികത]]
* [[നിയമം]]
* [[സമുദ്ര ശാസ്ത്രം]]
* [[വൈദ്യശാസ്ത്രം]] സാങ്കേതികവിദ്യ
* [[സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം]]
=== ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റി ===
==== ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ====

കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1963-ൽ പ്രൊഫ. കെ. വെങ്കടേശ്വർലു കേരള സർവകലാശാലയുടെ എറണാകുളം സെന്ററിനെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പായി സ്ഥാപിച്ചു. പരീക്ഷണാത്മകവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ അധ്യാപനത്തിനും ഗവേഷണത്തിനുമുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണിത്. നാനോ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, സെമികണ്ടക്ടർ ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെല്ലുകൾ, ഹോളോഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയലുകൾ, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ആസ്ട്രോബയോളജി, ക്വാണ്ടം ഒപ്റ്റിക്സ് എന്നിവ താൽപ്പര്യമുള്ള മേഖലകളാണ്. യുജിസി, എഐസിടിഇ, ഐയുസിഎഎ, ഡിഎസ്ടി, ഡിആർഡിഒ, സിഎസ്ഐആർ, ഐയുഎസി, ഡിഎഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നാമമാത്ര നിരക്കിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന വിപുലമായ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിനുണ്ട്.

എംഎസ്‌സി (ഫിസിക്സ്), എം.ഫിൽ. (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഐയുസിഎഎ റിസോഴ്‌സ് സെന്റർ, കുസാറ്റ്, എഡുമിത്ര ഇന്റലക്ച്വൽ സർവീസസ് എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Physics - scope and awareness for school students|url=http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104170924/http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2012-11-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Physics: Scope and Awareness|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-for-physics-students/article703979.ece|newspaper=The Hindu|date=6 February 2010}}&lt;/ref&gt; ഒരു ശാസ്ത്ര അവബോധ പരിപാടിയും &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ സ്‌പേസ് ഒളിമ്പ്യാഡും നടത്തുന്നു.
===സാങ്കേതിക വിഭാഗം===
====ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ്====
1975-ൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. മൈക്രോവേവ് ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സറുകൾ]], [[അണ്ടർവാട്ടർ അക്കോസ്റ്റിക്സ്]], സമുദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോവേവ്]] പ്രൊപ്പഗേഷൻ ആന്റിനകൾ, മൈക്രോവേവ് [[ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്]], [[പാറ്റേൺ റെക്കഗ്നിഷൻ]], സിഗ്നൽ പ്രോസസ്സിംഗിലും ഡിസ്പ്ലേ ഉപകരണങ്ങളിലും [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സർ]] ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. [[ഇന്ത്യ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | ഡിഎസ്ടി]], [[ഐഎസ്ആർഒ]], [[എഐസിടിഇ]], ഡിഒഇ, [[ഡിആർഡിഒ]], എംഒഡി, സംസ്ഥാന സർക്കാർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. [[ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജി | ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (നെതർലാൻഡ്സ്), പോളാരിസ് വൺ കോർപ്പറേഷൻ (മലേഷ്യ), [[കെന്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ), [[സറേ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ) എന്നിവയുമായി വകുപ്പിന് അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;DOE CUSAT&quot;&gt;{{cite news|url=http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| archive-date=13 May 2012| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

മൈക്രോവേവ് &amp; റഡാർ ഇലക്ട്രോണിക്സ്, ഡിജിറ്റൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് എന്നിവയിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെ എംഎസ്‌സി (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്), എംടെക് (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്) ബിരുദങ്ങളിലേക്കും പിഎച്ച്ഡിയിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് രണ്ട് ദേശീയ സിമ്പോസിയങ്ങൾ ദ്വിവത്സര പരിപാടികളായി നടത്തുന്നു: ആന്റിനകളും പ്രചാരണവും സംബന്ധിച്ച ദേശീയ സിമ്പോസിയം (APSYM), &lt;ref name=&quot;APSYM&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | title=APSYM-Antennas and propagation Symposium | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111103174648/http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | archive-date=3 November 2011 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഓഷ്യൻ ഇലക്ട്രോണിക്‌സിലെ സിമ്പോസിയം (SYMPOL).&lt;ref name=&quot;SYMPOL&quot;&gt;{{cite news |url=http://sympol.cusat.ac.in/index.html | title=SYMPOL – International Symposium on Ocean Electronics | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100103093538/http://sympol.cusat.ac.in/index.html | archive-date=3 January 2010 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=== ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് ===

യൂണിവേഴ്സിറ്റി സയൻസ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്ററിന്റെ (യുഎസ്ഐസി) ഒരു ശാഖയായി 1995-ൽ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. സർവകലാശാലയിലെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പുകൾക്കും ബാഹ്യ സംഘടനകൾക്കും ഡിസൈൻ, ഫാബ്രിക്കേഷൻ, ഗ്ലാസ് ബ്ലോയിംഗ്, കാർപ്പെന്ററി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സേവനങ്ങൾ ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു അക്കാദമിക് വകുപ്പ് എന്ന നിലയിൽ, ഡിഎസ്ടി, ഡിഎഇ, യുജിസി, എഐസിടിഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ, ട്വാസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ, അപ്ലൈഡ് ഫിസിക്സ് എന്നീ മേഖലകളിൽ ഇപ്പോൾ ഗവേഷണ പരിപാടികളുണ്ട്. അദ്ധ്യാപനം, ഗവേഷണം, കാലിബ്രേഷൻ, വ്യാവസായിക ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള പരീക്ഷണാത്മക സംവിധാനങ്ങളുടെ രൂപകൽപ്പനയ്ക്കും നിർമ്മാണത്തിനുമുള്ള കൺസൾട്ടൻസിയും ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/about-us/|title=Department Of Instrumentation, CUSAT}}&lt;/ref&gt; ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ നാല് വർഷത്തെ ബിടെക് (ബാച്ചിലേഴ്സ്) കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷനിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംഎസ്സി കോഴ്സും വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/courses/|date= 4 December 2019|title=Academic programs at Department of Instrumentation}}&lt;/ref&gt;

ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിലെ പ്രൊഫസറായ കെ എൻ മധുസൂദനനെ 2019 ഏപ്രിൽ 25-ന് ഗവർണർ പി സദാശിവം കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലറായി (വിസി) നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/25/k-n-madhusoodhanan-appointed-cusat-vc-1968709.html|date= 25 April 2019|title=K N Madhusoodhanan appointed Cusat VC}}&lt;/ref&gt;

=== പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് ===

1971-ൽ സ്ഥാപിതമായ പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് (പി.എസ്. &amp; ആർ.ടി.), പോളിമർ സയൻസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് മേഖലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ, ഗവേഷണ മേഖലകളിൽ ഒരു പയനിയറാണ്. റബ്ബർ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായി സഹകരിച്ച് 1972-ൽ ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു. ന്യൂഫിക് (എംഎച്ച്ഒ, നെതർലാൻഡ്‌സ്), ഫോക്‌സ്‌വാഗൺ ഫൗണ്ടേഷൻ (ജർമ്മനി), എംഎച്ച്ആർഡി, എഐസിടിഇ, ഡിആർഡിഒ, ഡിഎസ്ടി, യുജിസി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഇതിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

=== കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് ===
1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് നാവിക വാസ്തുവിദ്യയിലും കപ്പൽ നിർമ്മാണത്തിലുംഇന്ത്യയിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.  ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം 1975-ൽ ആരംഭിച്ചു. ജർമ്മനിയിലെ റോസ്റ്റോക്ക് സർവകലാശാലയുമായി സഹകരിച്ചാണ് നേവൽ ആർക്കിടെക്ചർ പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നത്, കൂടാതെ അതിലെ ബിരുദധാരികൾക്ക് കപ്പൽ നിർമ്മാണ വ്യവസായം, കപ്പൽ വർഗ്ഗീകരണ സൊസൈറ്റികൾ, ഗവേഷണ വികസന സംഘടനകൾ, ഇന്ത്യൻ നാവികസേന എന്നിവയിലെ തസ്തികകളിലേക്ക് ആവശ്യക്കാരുണ്ട്. ഷിപ്പിംഗ് മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ്) എം.ഒ.ടി. സർട്ടിഫിക്കറ്റ് പരീക്ഷയ്ക്കായി ബിടെക് കോഴ്‌സ് അംഗീകരിച്ചു, കൂടാതെ ഇന്ത്യൻ നാവികസേന ഈ വകുപ്പിനെ അവരുടെ ഓഫീസർമാരുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള ഒരു കേന്ദ്രമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

വകുപ്പിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാർത്ഥികൾ SHIPSTECHNIC എന്ന വാർഷിക സാങ്കേതിക മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.ണ്ട്
=== ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് ===

ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് (ISP) 1995-ൽ സ്ഥാപിതമായി. വിവിധ ലേസർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെയും ലേസർ ഘടകങ്ങളുടെയും രൂപകൽപ്പനയും നിർമ്മാണവും, ഫോട്ടോതെർമൽ, ഫോട്ടോഅക്കോസ്റ്റിക്, അനുബന്ധ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് വ്യത്യസ്ത വസ്തുക്കളിൽ രേഖീയമല്ലാത്ത പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ അന്വേഷണങ്ങൾ, ലേസർ-ഇൻഡ്യൂസ്ഡ് പ്ലാസ്മകളെക്കുറിച്ചുള്ള സമയ-സ്ഥല-പരിഹരിച്ച പഠനങ്ങൾ, ഫൈബർ-ഒപ്റ്റിക് സെൻസറുകളുടെ രൂപകൽപ്പനയും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, പോളിമർ നാരുകളുടെ നിർമ്മാണവും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് വസ്തുക്കളുടെ തയ്യാറാക്കലും അന്വേഷണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് സിദ്ധാന്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ എന്നിവ ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് DST, AICTE, UGC എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://photonics.cusat.ac.in/|title=International School of Photonics CUSAT|website=International School of Photonics|language=en-US|access-date=2016-09-29}}&lt;/ref&gt; 2002 മാർച്ചിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയെ &quot;ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസ് മേഖലയിൽ മികവിനുള്ള സാധ്യതയുള്ള സർവകലാശാല&quot; ആയി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തു. കൂടാതെ ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസിലെ ഒരു സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് (CELOS) സ്ഥാപിക്കാൻ 5 കോടി രൂപയുടെ ഗ്രാന്റ് നൽകി. പിന്നീട് ഈ കേന്ദ്രം ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സുമായി ലയിച്ചു.

എംടെക് (ഒപ്റ്റോ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് ലേസർ ടെക്നോളജി), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
=== കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് ===

കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് (DCA) 1994-ൽ സ്ഥാപിതമായി. യുജിസിയുടെയും ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പിന്റെയും സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ ഇത് കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസിൽ മാസ്റ്റേഴ്സ് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവര സുരക്ഷ, സിമുലേഷൻ, മോഡലിംഗ്, ക്രിപ്റ്റോഗ്രഫി, കോഡിംഗ് സിദ്ധാന്തം, ഭാഷാ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അൽഗോരിതങ്ങൾ, പാറ്റേൺ തിരിച്ചറിയൽ, വെബ് മൈനിംഗ്, ഗ്രാഫ് സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ, ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, ഡാറ്റ മൈനിംഗ്, നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Department of Computer Application|url=http://dca.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;2016 മുതൽ സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിന് സ്പെഷ്യലൈസേഷനും വകുപ്പ് നൽകുന്നു. സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ സൈദ്ധാന്തികവും പ്രായോഗികവുമായ അടിത്തറ വിദ്യാർത്ഥികളെ സജ്ജമാക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. മെഷീൻ ലേണിംഗ്, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, AI, ബിഗ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ് തുടങ്ങിയ നിലവിലെ സാങ്കേതികവിദ്യകളുമായുള്ള പരിചയം പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് വകുപ്പ് (DCS) ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റങ്ങളിലെ അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നുണ്ട് എന്നാൽ അതിവേഗ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, മനുഷ്യ-കമ്പ്യൂട്ടർ ഇടപെടലുകൾ, വിവര സുരക്ഷ, നെറ്റ്‌വർക്ക് ചെയ്ത എംബഡഡ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, വളരെ വലിയ തോതിലുള്ള സംയോജനം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റി കമ്പ്യൂട്ടർ സെന്ററും കുസാറ്റ് ഇൻട്രാനെറ്റും സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ ഇത് നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

എംടെക് (കമ്പ്യൂട്ടർ &amp; ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്), എംടെക് (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്), എംടെക് (ഡാറ്റ സയൻസ് &amp; ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനോടുകൂടിയ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്), എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് (ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; ഡാറ്റ സയൻസ്), പിഎച്ച്ഡി (കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് / കമ്പ്യൂട്ടർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:

1. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ ലബോറട്ടറി (AICV)

2. ബയോഇൻഫോർമാറ്റിക്സ് ലബോറട്ടറി (BI)

3. സൈബർ ഫിസിക്കൽ സിസ്റ്റംസ് ലബോറട്ടറി (CPS)

4. നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ് ലബോറട്ടറി (NLP)

5. സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ലബോറട്ടറി (SEL)

===എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്‌കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, തൃക്കാക്കര====
[[കൊച്ചി]]യിലും പരിസര പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന എഞ്ചിനീയർമാർക്ക് എഞ്ചിനീയറിംഗിലെ പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളിൽ (സിവിൽ, മെക്കാനിക്കൽ, ഇലക്ട്രിക്കൽ, കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) പാർട്ട് ടൈം എംടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിനായി 1979-ൽ [[സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുസാറ്റ്|സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] സ്ഥാപിതമായി. 1995-ൽ സ്കൂൾ [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് &amp; എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]] എന്നിവയിൽ ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. 1996-ൽ സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗും 2003-ൽ ഇലക്ട്രിക്കൽ &amp; ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗും ചേർത്തു.

1981-ൽ സ്കൂൾ പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ ചേർത്തു. {{2019-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്||df=}}, സ്കൂൾ 53 പിഎച്ച്ഡികൾ സൃഷ്ടിച്ചു, 250-ലധികം ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ ഗവേഷണ വിദ്യാർത്ഥികളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|DST]], സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ, [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ISRO]], [[ഓൾ ഇന്ത്യ കൗൺസിൽ ഫോർ ടെക്നിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ|AICTE]], [[കയർ ബോർഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|കയർ ബോർഡ്]], കേരള സ്റ്റേറ്റ് കയർ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള ബാഹ്യ ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

സ്കൂൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾക്ക് ടയർ-I സിസ്റ്റത്തിന് കീഴിൽ [[നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ]] (NBA) അംഗീകാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|title=Cochin University of Science and Technology-News|website=cusat.ac.in|access-date=2016-09-28|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812232930/http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;നിരവധി രാജ്യങ്ങളിലെ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ബിരുദ ബിരുദങ്ങൾക്ക് മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്ന വാഷിംഗ്ടൺ കരാറിൽ സ്ഥിരമായി ഒപ്പുവച്ചിട്ടുള്ള സ്ഥാപനമാണ് നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ (NBA).
'''ബിടെക്  ബിരുദ '''' ''കോഴ്‌സുകൾ'''' (ബ്രാക്കറ്റിൽ വിദ്യാർത്ഥി പ്രവേശനം)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406021538/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-date=2025-04-06 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (60)
* [[ഇലക്‌ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്‌നോളജി]] (90)
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (60)
[[File:Software engineering block.jpg|thumb|259x259px|Software Engineering block]]
''ബിരുദാനന്തര എംടെക് കോഴ്സുകൾ''''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401032640/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-date=2025-04-01 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''ഫുൾ ടൈം''
* ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സിസ്റ്റംസ്) (18)
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ് സിസ്റ്റംസ്) (18)
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (ജിയോ-ടെക്നിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (തെർമൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് &amp; കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (വയർലെസ് ടെക്നോളജി) (18)
''പാർട്ട് ടൈം''

* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ച എല്ലാ മേഖലകളിലും ''പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ'' ലഭ്യമാണ്.

====കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്====

[[കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ഒരു ബിടെക് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇതൊരു മുഴുവൻ സമയ നിർബന്ധിത റെസിഡൻഷ്യൽ പ്രോഗ്രാമാണ്. വിദ്യാർത്ഥികൾ ക്ലാസുകളിൽ [[മർച്ചന്റ് നേവി]] കേഡറ്റുകളുടെ യൂണിഫോം ധരിക്കുന്നു. കാഡറ്റുകൾക്ക് ശാരീരിക പരിശീലനം നിർബന്ധമാണ്.

ബിടെക് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിനുള്ള പ്രവേശനം പ്രതിവർഷം 80 ആണ്. 2014 ൽ, മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിൽ ഒരു മുഴുവൻ സമയ ദ്വിവത്സര എംടെക് പ്രോഗ്രാം (80 വിദ്യാർത്ഥികൾ) ചേർത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kmsme.cusat.ac.in/|title=Kunjali Marakkar School of Marine Engineering|website=kmsme.cusat.ac.in|access-date=2016-09-28}}&lt;/ref&gt;[[ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ഷിപ്പിംഗ്]] നടത്തുന്ന മത്സര പരീക്ഷകൾക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി എഞ്ചിൻ റൂം സിമുലേറ്ററിൽ ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സുകളും സ്കൂൾ നൽകുന്നു
====കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട്====
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട് 1999-ൽ സ്ഥാപിതമായതും കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതുമാണ്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ, [[കുട്ടനാട്ടിലെ]] [[പുളിങ്കുന്നൂ|പുളിങ്കുന്നൂ]] എന്ന സ്ഥലത്ത് 42 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. എറണാകുളം ജില്ലയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള കുസാറ്റിന്റെ ഏക കാമ്പസാണിത്. ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ ഇനിപ്പറയുന്ന ഭാഷകളിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്]] എഞ്ചിനീയറിംഗും
* ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് [[ഇലക്ട്രോണിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ്|ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]]
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ
===പരിസ്ഥിതി പഠന വിഭാഗം===
====പരിസ്ഥിതി പഠന സ്കൂൾ====
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും സുസ്ഥിര വികസനത്തിനും വേണ്ടി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഉന്നത പഠന കേന്ദ്രമായ സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ് 1983 ൽ സ്ഥാപിതമായി. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ്]], [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ]] എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഗ്രാന്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് സ്കൂളിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.


സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസുമായി ചേർന്നുള്ള നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH), ബയോടെക്നോളജിയിലെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസനത്തിലെ നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പിന്റെ സ്പോൺസർഷിപ്പിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നു.
പരിസ്ഥിതി സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ എംഎസ്‌സി രണ്ട് വിഷയങ്ങളിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെയാണ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്: 

സ്ട്രീം I: [[പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]

സ്ട്രീം 2: [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]].

പരിസ്ഥിതി ജീവശാസ്ത്രം, പരിസ്ഥിതി രസതന്ത്രം, പരിസ്ഥിതി ഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ് &amp; സോണോഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ്, [[പരിസ്ഥിതി മൈക്രോബയോളജി]], [[പരിസ്ഥിതി മാനേജ്മെന്റ്]], [[പരിസ്ഥിതി വിഷശാസ്ത്രം]], [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]], പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്, [[റിമോട്ട് സെൻസിംഗ്]] എന്നീ മേഖലകളിലാണ് ഡോക്ടറൽ പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു. കൂടാതെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധം, പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സംവിധാനങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലും എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. കൊച്ചി നഗരത്തിലെ മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതിയുടെ പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു..

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്‌സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു, കൂടാതെ [[കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധശേഷി]], പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, [[പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തൽ]] എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. [[കൊച്ചി മെട്രോ|കൊച്ചി മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതി]] നഗരത്തിനായുള്ള പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു.

===മാനവികതാ ഫാക്കൽറ്റി===
===ഹിന്ദി വകുപ്പ്====
1963-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഹിന്ദി വകുപ്പ്, സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴയ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് ആദ്യം കേരള സർവകലാശാലയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു, പക്ഷേ 1971-ൽ കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറ്റി. യുജിസിയുടെ പിന്തുണയോടെ ഹിന്ദിയിൽ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് റിസർച്ച് സപ്പോർട്ട് (ഡിആർഎസ്), ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് സ്പെഷ്യൽ അസിസ്റ്റൻസ് (ഡിഎസ്എ) പ്രോഗ്രാമുകൾ ഉള്ള ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏക വകുപ്പാണിത്.
[[File:DEPARTMENT OF HINDI.jpg|thumb|right|Hindi Department]]

പുരാതന, ആധുനിക കവിത, ഫിക്ഷൻ, നാടക, നാടക പഠനങ്ങൾ, വിമർശനം, വ്യാകരണം, ഭാഷാശാസ്ത്രം, ഭാഷകളുടെയും സാഹിത്യത്തിന്റെയും താരതമ്യ പഠനങ്ങൾ, നാടോടി സാഹിത്യം, വിവർത്തനം, കമ്പ്യൂട്ടർ സഹായത്തോടെയുള്ള ഭാഷാ പഠനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളാണ് വകുപ്പിന്റെ ഗവേഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്.

പഠന-ഗവേഷണ പരിപാടികൾ:

* എം.എ. ഹിന്ദി ഭാഷയും സാഹിത്യവും
* ട്രാൻസ്ലേഷണൽ ആൻഡ് ഫങ്ഷണൽ ഹിന്ദിയിൽ എം.ഫിൽ. പി.ജി. ഡിപ്ലോമ
* പിഎച്ച്ഡി
* ഹിന്ദിയിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത പരിശീലനത്തിലും അധ്യാപനത്തിലും ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സ്

====ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ്====

ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് 1976-ൽ വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പായി സ്ഥാപിതമായി. ഇംഗ്ലീഷ്, [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]], [[ജർമ്മൻ ഭാഷ|ജർമ്മൻ]], [[ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷ|ഇറ്റാലിയൻ]], [[ജാപ്പനീസ് ഭാഷ|ജാപ്പനീസ്]], [[റഷ്യൻ ഭാഷ|റഷ്യൻ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഭാഷകൾ പഠിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ശ്രദ്ധ. [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ]] അധ്യാപനത്തിന്റെ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2012-ൽ വകുപ്പിന് ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് എന്ന് പേര് നൽകി.

===നിയമ ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്====
1962-ൽ കേരള സർവകലാശാലയുടെ ബിരുദാനന്തര നിയമ വകുപ്പായിട്ടാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് സ്ഥാപിതമായത്. ഈ വകുപ്പിന്റെ ആദ്യ ചെയർമാൻ അന്തർദേശീയമായി പ്രശസ്തനായ നിയമജ്ഞനും [[ഇന്ത്യൻ ലോ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ]] സ്ഥാപക ഡയറക്ടറും ഇന്റർനാഷണൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ട്രൈബ്യൂണലിൽ ഡെപ്യൂട്ടി ജഡ്ജിയുമായിരുന്ന പരേതനായ ഡോ. എ.ടി. മാർക്കോസ് ആയിരുന്നു.

[[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം] (MHRD) യുടെ സഹായത്തോടെ, അപൂർവ പുസ്തകങ്ങളും ജേണലുകളും അടങ്ങുന്ന ഒരു [[ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ]] ശേഖരം സ്കൂൾ പരിപാലിക്കുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഒരു ഘടക ഏജൻസിയായ [[വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ|വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ (WIPO)]], അതിന്റെ പ്രധാന പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ഈ ശേഖരത്തിലേക്ക് സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം|MHRD]] ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ പഠനത്തിനായി ഒരു അധ്യക്ഷസ്ഥാനം  അനുവദിച്ചു.

മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി, അന്തരിച്ച ജസ്റ്റിസ് [[വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ|വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ]] യുടെ പേരിൽ ഒരു മനുഷ്യാവകാശ ചെയർ സ്കൂളിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

സ്കൂൾ 3 വർഷത്തെ [[ബാച്ചിലർ ഓഫ് ലോസ്|എൽ.എൽ.ബി.]] പ്രോഗ്രാം, 5 വർഷത്തെ ബി.ബി.എ, എൽ.എൽ.ബി. (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം, ബി.കോം. എൽ.എൽ.ബി (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി റൈറ്റ്സ് സ്റ്റഡീസ്===
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് &amp; ടെക്നോളജിയുടെ സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസിൽ 2003-ൽ സ്ഥാപിതമായ സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്, ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2009-ൽ ഒരു ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. കേരള സർക്കാർ സ്ഥാപിച്ച കുസാറ്റിലെ ഒരു സ്വയംഭരണ കേന്ദ്രമാണിത്, കേരളത്തിലും പുറത്തുമുള്ള വിവിധ സർവകലാശാലകളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകർ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം സാധ്യമാക്കുന്ന ഒരു ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും റിസോഴ്‌സ് സെന്ററുമാണ് ഇത്. കേരള സർക്കാർ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് വിഭാവനം ചെയ്ത് നടപ്പിലാക്കുന്ന ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററുകളിൽ ഒന്നാണിത്.

നിയമ ഫാക്കൽറ്റി ഡീൻ ഡോ. കെ.എൻ. ചന്ദ്രശേഖരൻ പിള്ള ഡയറക്ടറായും ഡോ. ​​എൻ.എസ്. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ കോർഡിനേറ്ററായും ആണ് സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ് ആദ്യം സ്ഥാപിതമായത്. ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയവും ഈ കേന്ദ്രത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, 2003 ൽ കുസാറ്റിൽ ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശത്തിനായി ഒരു പീഠം  സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നിയമം, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം, രാഷ്ട്രീയ ശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകരെ നയ ഗവേഷണം നടത്താൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി IPR-മായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ സ്കോളർഷിപ്പുകളുള്ള മൾട്ടി-ഡിസിപ്ലിനറി പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവിധ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരവധി ഗവേഷണ പണ്ഡിതരുണ്ട്. ഡിപോസിറ്ററിയിലെ പ്രാഥമിക ഗവേഷണ സാമഗ്രികളുടെ ലഭ്യത ഗവേഷകർക്ക് ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ സുപ്രധാന വിഷയങ്ങളിൽ മിമിയോഗ്രാഫുകൾ പുറത്തിറക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസുമായി സഹകരിച്ച്, സ്കൂളിന്റെ LL.M പ്രോഗ്രാമിനായി ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കോഴ്സുകളും ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ബഹുമാനപ്പെട്ട കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനായി ഒരു ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലാണ് IUCIPRS നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. CUSAT ന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയും സെന്ററിന്റെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ്, അക്കാദമിക് പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു ഫാക്കൽറ്റി കമ്മിറ്റിയും ഉണ്ട്. ഡോ. എം. ഭാസിയാണ് സെന്ററിന്റെ ഡയറക്ടർ. 
===നൽകുന്ന കോഴ്‌സുകൾ===
1. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

2. എൽഎൽഎം (ഐപി) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

3. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ, 1 വർഷം)

4. ബിബിഎ എൽഎൽബി (5 വർഷം)
5. ബി.കോം എൽഎൽബി (5 വർഷം)

=== ഡി.ഡി.യു. കൗശൽ കേന്ദ്രം ===
[[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യു.ജി.സി]], വിദ്യാർത്ഥികളിൽ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും ആവശ്യകതയും മനസ്സിലാക്കി, വലിയ തോതിൽ ജോലിക്ക് തയ്യാറായ മനുഷ്യശക്തി സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത മനസ്സിലാക്കി കമ്മ്യൂണിറ്റി കോളേജുകളും ബി.വോക് പ്രോഗ്രാമുകളും ആരംഭിക്കുന്നതിനുള്ള സംരംഭങ്ങൾക്ക് തുടർച്ചയായി തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ. (ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ.) ആരംഭിച്ചു .

ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ക്ലാസ് റൂം കേന്ദ്രീകൃത ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസവും പരിശീലനവും വ്യവസായ പ്രാക്ടീഷണർമാരുടെ അനുഭവ പങ്കിടലും ബിസിനസ്സ് സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ഇന്റേൺഷിപ്പുകളും സംയോജിപ്പിച്ച് DDUKK വഴി ഗുണനിലവാരമുള്ള തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുക എന്നതാണ് DDUKK CUSAT ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ദീൻ ദയാൽ കേന്ദ്ര കരിയർ അധിഷ്ഠിത കോഴ്സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നു |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2015/dec/09/deen-dayal-kendra-to-start-career-oriented-courses-853559.html |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The New Indian Express |date=December 9, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Online |first1=Mathrubhumi Education |title=CUSAT-ൽ DDUKK-യുടെ കീഴിലുള്ള കോഴ്സുകൾ |url=https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905171424/https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |url-status=dead |archive-date=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |publisher=Mathrubhumu |date=Nov 16, 2015 }}&lt;/ref&gt; തൊഴിൽ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന യുവാക്കളുടെ ഒരു പുതിയ ലീഗ് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി സംയോജിത അറിവ് സമ്പാദിക്കുന്നതിലും മനുഷ്യ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലുമാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=തൊഴിൽ വിപണിയിൽ കണ്ണുവെച്ച്, കുസാറ്റിന്റെ ഡിഡിയുകെകെ ഇൻഫോപാർക്ക്, കിറ്റ്കോ എന്നിവയുമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടുന്നു |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/with-eye-on-job-market-cusats-ddukk-enters-into-tieups-with-infopark-kitco/article7956859.ece |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The Hindu |date=March 24, 2016}}&lt;/ref&gt; ഡിഡിയുകെകെയുടെ കീഴിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകളുടെ അധ്യാപന, പരിശീലന രീതിശാസ്ത്രം അതിനനുസൃതമായാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

2015 ൽ ഡോ. സക്കറിയ കെ.എ (പ്രൊഫസർ, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, കുസാറ്റ്) സ്ഥാപക ഡയറക്ടറായി ഡിഡിയുകെകെ സ്ഥാപിതമായി.

വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകൾ:

1. എം.വോക് ഇൻ ടെക്നോളജി ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് കൺസൾട്ടൻസി
2. എം.വോക് ഇൻ മൊബൈൽ ഫോൺ ആപ്ലിക്കേഷൻ ഡെവലപ്മെന്റ്
3. ബി.വോക് ഇൻ ബിസിനസ് പ്രോസസ് ആൻഡ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ്

===ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്====

വ്യാവസായിക ഫിഷറീസ് വകുപ്പ് 1976 ൽ സ്ഥാപിതമായി. അതിന്റെ അക്കാദമികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ നേട്ടങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നതിനായി 1995 ൽ ഒരു സ്കൂളായി അപ്ഗ്രേഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇതിന് അഞ്ച് ഡിവിഷനുകളുണ്ട്: 
* അക്വാകൾച്ചർ ആൻഡ് ക്യാപ്ചർ ഫിഷറീസ്
* ഫിഷറീസ് ടെക്നോളജി
* ഫിഷറീസ് ഇക്കണോമിക്സ്
* ഫിഷറീസ് മാനേജ്മെന്റ്.
[[File:ACARR CUSAT.jpg|thumb|326x326px|Advanced Center for Atmospheric Radar Research at CUSAT]]
====അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്====
കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണ/അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര മേഖലയിലെ അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും മികവ് പുലർത്തുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണ് അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്. കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

[[ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ]] ന്യൂ മില്ലേനിയം ഇന്ത്യൻ ടെക്നോളജി ലീഡർഷിപ്പ് ഇനിഷ്യേറ്റീവ് (NMITLI) മൺസൂൺ സംബന്ധമായ പ്രവചനങ്ങൾക്കായുള്ള [[മെസോസ്‌കെയിൽ മെറ്റീരിയോളജി|മെസോസ്‌കെയിൽ]] മോഡലിംഗിനായുള്ള മികവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി [[കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച്]] (CSIR) ഈ വകുപ്പിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി ഡൽഹി|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ഡൽഹി]]; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെറ്റീരിയോളജി]], പൂനെ; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്, ബാംഗ്ലൂർ]]; [[ടാറ്റ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫണ്ടമെന്റൽ റിസർച്ച്]], മുംബൈ; സി- എംഎംഎസിഎസ്, ബാംഗ്ലൂർ, [[നാഷണൽ എയ്‌റോസ്‌പേസ് ലബോറട്ടറീസ്]], ബാംഗ്ലൂർ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മറ്റ് പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങൾ ഇവയാണ്.

എം.എസ്‌സി ([[കാലാവസ്ഥാശാസ്ത്രം]]), എം.ടെക് ([[അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം|അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം]]) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്====
രാജ്യത്തെ സമുദ്ര ജീവശാസ്ത്രത്തിലെ മുൻനിര അക്കാദമിക് കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്. 1938-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് ഉടൻ തന്നെ ഒരു ഗവേഷണ പരിപാടി സ്ഥാപിച്ചു. 100-ലധികം പിഎച്ച്ഡി വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ വകുപ്പിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയിട്ടുണ്ട്.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

എംഎസ്‌സി (മറൈൻ ജിയോഫിസിക്സ്) ബിരുദം നേടുന്നതിനുള്ള ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. {{അവലംബം ആവശ്യമാണ്|തീയതി=മെയ് 2021}}

====ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====

കേരള സർവകലാശാലയിലെ മറൈൻ ബയോളജി ആൻഡ് ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പിന്റെ ഒരു ശാഖയായിരുന്നു ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്. 1965-ൽ സമുദ്രശാസ്ത്രത്തിൽ ഒരു ബിരുദാനന്തര ബിരുദ പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു, പിന്നീട് അത് കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലെ ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി ആൻഡ് മെറ്റീരിയോളജി ഡിവിഷനിലേക്ക് (POMD) മാറ്റി. 1996-ൽ, [[ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി]] വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി.

എം.എസ്‌സി (ഓഷ്യാനോഗ്രഫി), എംടെക് (ഓഷ്യൻ ടെക്നോളജി) ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ഫാക്കൽറ്റി===
===ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്====

1991-ൽ സ്ഥാപിതമായ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്, മൈക്രോബയോളജി, വൈറോളജി, മൈക്രോബയൽ ഇക്കോളജി, ന്യൂറോബയോളജി, സെൽ ആൻഡ് മോളിക്യുലാർ ബയോളജി, മെഡിക്കൽ ബയോകെമിസ്ട്രി, [[ജനിതക എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], പ്ലാന്റ് ബയോടെക്നോളജി, ബയോ-ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ സിസ്റ്റംസ്, മൈക്രോബയൽ ജനറ്റിക്സ് എന്നിവയിലെ ഗവേഷണങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

എം.എസ്‌സി. മൈക്രോബയോളജി (2018-ൽ ആരംഭിച്ചു), എം.എസ്‌സി. (ബയോടെക്നോളജി), ബയോളജിക്കൽ സയൻസസിൽ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് എം.എസ്‌സി (2021-ൽ ആരംഭിച്ചു), ബയോടെക്നോളജിയിൽ പിഎച്ച്ഡി എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു  പ്രൊഫ. (ഡോ.) പാർവതി എ. നിലവിൽ വകുപ്പ് മേധാവിയായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

===സാമൂഹിക ശാസ്ത്ര വിഭാഗം===
====അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ്====

സാങ്കേതികവിദ്യ, ഇക്കണോമെട്രിക്സ്, ഓപ്പറേഷൻസ് റിസർച്ച് എന്നിവയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലാണ് അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. [[കൊച്ചി]] നഗരത്തിന് ഒരു വ്യാവസായിക മേഖലയും മത്സ്യബന്ധനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു തീരദേശ മേഖലയുമുണ്ട്. വ്യവസായവും മത്സ്യബന്ധനവും പ്രദേശത്തെ പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണത്തിന് ഗണ്യമായ സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ, വ്യവസായത്തിന്റെയും മത്സ്യബന്ധന മേഖലയുടെയും സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങളിലും പരിസ്ഥിതിയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലും വകുപ്പ് പ്രത്യേക താൽപ്പര്യം കാണിക്കുന്നു.

എം.എ. (അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ്) ബിരുദത്തിലേക്കും എം.ഫിൽ., പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്====
സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ അക്കാദമിക് യൂണിറ്റുകളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ് (എസ്എംഎസ്), രാജ്യത്ത് സ്ഥാപിതമായ ആദ്യത്തെ അഞ്ച് മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. പ്രൊഫസർ എമെറിറ്റസ് [[എം. വി. പൈലി]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കേരള യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി 1964 ഒക്ടോബറിൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് [[ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ|ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ പരിസരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1971 ൽ ഇത് കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി, പിന്നീട് കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ആയി മാറി. അധ്യാപനം, പരിശീലനം, ഗവേഷണം, കൺസൾട്ടൻസി എന്നീ നാല് മേഖലകളിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

എസ്എംഎസ് ഇനിപ്പറയുന്ന ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: എംബിഎ, എം.ഫിൽ. (കൊമേഴ്‌സ്), പിഎച്ച്ഡി

==റാങ്കിംഗുകൾ==
{{Infobox India university ranking
| type = University
&lt;!----------International----------&gt;
| NIRF_U_2024 = 34
| THE_W_2024=1201-1500
| THES_A_2024=301-350
| NIRF_O_2024 = 51
}}
2024-ൽ ''[[ടൈംസ് ഹയർ എഡ്യൂക്കേഷൻ വേൾഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി റാങ്കിംഗ്സ്]]'' പ്രകാരം കുസാറ്റ് 1201-1500 ബാൻഡിൽ റാങ്ക് ചെയ്യപ്പെട്ടു&lt;ref name=&quot;Rankings_THE_W_2024&quot; /&gt; ഏഷ്യയിൽ 301-350 ബാൻഡിലും.&lt;ref name=&quot;Rankings_THES_A_2024&quot; /&gt;
[[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ റാങ്കിംഗ് ഫ്രെയിംവർക്ക്|NIRF]] സർവകലാശാലകളിൽ 34-ാം സ്ഥാനത്തും 2024-ൽ ഇന്ത്യയിൽ മൊത്തത്തിൽ 51-ാം സ്ഥാനത്തും റാങ്ക് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 NIRF Ranking |url=https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/Report/IR2024_Report.pdf}}&lt;/ref&gt;

==കേന്ദ്രങ്ങൾ==
===സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി===
1991-ൽ [[കൊച്ചി റിഫൈനറീസ്|കൊച്ചിൻ റിഫൈനറീസ് ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ ഭാഗിക സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെയാണ് സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി (C-SIS) സ്ഥാപിതമായത്. കുട്ടികൾക്ക് ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യ കൂടുതൽ പ്രാപ്യമാക്കുക എന്നതാണ് ഈ കേന്ദ്രത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. &quot;ശാസ്ത്രപോസിനി&quot; പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഹൈസ്കൂൾ സയൻസ് അധ്യാപകർക്കുള്ള പരിശീലന കേന്ദ്രമായി [[കേരള സർക്കാർ]] സി-എസ്ഐഎസിനെ അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സി-എസ്ഐഎസിന്റെ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി പാർക്കിൽ [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന]] (ISRO) സംഭാവന ചെയ്ത ഒരു സ്പേസ് പവലിയൻ ഉൾപ്പെടുന്നു, അതിൽ അവരുടെ ബഹിരാകാശ റോക്കറ്റുകളുടെയും ചാന്ദ്ര പേടകത്തിന്റെയും [[ചന്ദ്രയാൻ-1|ചന്ദ്രയാൻ]] മോഡലുകളും [[ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിൽ നിന്നുള്ള റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണങ്ങളുടെ വീഡിയോകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉപഗ്രഹ വിക്ഷേപണ പ്രക്രിയയിൽ പാത നിരീക്ഷണത്തിന്റെയും പിശക് തിരുത്തലിന്റെയും പ്രദർശനങ്ങൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് കാണാൻ കഴിയും. യുഎസ് ആസ്ഥാനമായുള്ള (ഐഇഇഇ) [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയേഴ്സ്]], 'ഇ –സയന്റിയ' എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഇലക്ട്രോണിക്സ് പ്രദർശനവും പാർക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു

===സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ===
[[കേരള സ്റ്റേറ്റ് കൗൺസിൽ ഫോർ സയൻസ്, ടെക്നോളജി ആൻഡ് എൻവയോൺമെന്റ്]] (KSCSTE), കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി (CUSAT) എന്നിവയുടെ സംയുക്ത സംരംഭമാണ് സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ (STIC).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sticindia.com|title=STIC India|website=sticindia.com|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; വ്യവസായങ്ങൾ, അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഗവേഷണ വികസന സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് വിശകലന പരിശോധന, അളവ്, കാലിബ്രേഷൻ എന്നിവയ്ക്കായി നൂതന ഉപകരണ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുക; സംസ്ഥാനത്തെ വ്യവസായങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ നൂതന ഉപകരണങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക; വ്യവസായത്തിനും അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഈ ഉപകരണങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ പരിശീലനം നൽകുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.

===നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത്===
നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH) മുമ്പ് ഫിഷ് ഡിസീസ് ഡയഗ്നോസിസ് ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് സെന്റർ ആയിരുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വളരുന്ന മൃഗങ്ങളുടെ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ ജല കർഷകരെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി 2000 ൽ ഈ കേന്ദ്രം സ്ഥാപിതമായി. [[ബാക്ടീരിയോളജി]], [[വൈറോളജി]], മൃഗ കലകൾച്ചർ, [[ഇമ്മ്യൂണോളജി]], [[ജീനോമിക്സ്]], [[പ്രോട്ടോമിക്‌സ്]], [[ഫെർമെന്റേഷൻ]], [[ബയോഅസെ]] എന്നിവയിലെ ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ncaah.org/|title=നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് NCAHAH കൊച്ചി|website=ncaah.org|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ [[ബയോടെക്‌നോളജി വകുപ്പ്]] സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന മറൈൻ ബയോടെക്‌നോളജിയിൽ ഒരു MTech പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയ പഠന കേന്ദ്രം===
സെന്റർ ഫോർ ദി സ്റ്റഡി ഓഫ് സോഷ്യൽ എക്‌സ്‌ക്ലൂഷൻ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയം (CSSEIP) 2009-ൽ സ്ഥാപിതമായി. ഡിജിറ്റൽ മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് [[സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ]] എന്ന വിഷയത്തിൽ  ഡിജിറ്റൽ ഒഴിവാക്കൽ, ഭവന, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക, ഘടനാപരമായ നിർണ്ണായക ഘടകങ്ങൾ, സ്ഥലപരമായ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ ജനസംഖ്യാപരമായ മാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തുന്നു.
===വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം===
സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിനുള്ള ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷന്റെ സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ 2010 ൽ വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം (WSC) ആരംഭിച്ചു. അതിനുശേഷം ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്രം കഠിനമായി പരിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കേന്ദ്രം നിരവധി സെമിനാറുകളും ഔട്ട്റീച്ച് പ്രോഗ്രാമുകളും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wsc.cusat.ac.in/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910225840/http://wsc.cusat.ac.in/ |archive-date=10 September 2016 |title=women's studies centre Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/nuals-invites-applications-for-courses/article32279363.ece|title = NUALS invites applications for courses|newspaper = The Hindu|date = 5 August 2020}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്===
ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ [[ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി|ഐപിആർ]] സ്റ്റഡീസ് (ഐയുസിഐപിആർഎസ്) കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ കീഴിൽ, കേരള സർക്കാരിന്റെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് സ്ഥാപിച്ച ഒരു സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ്. ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിൽ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2003-ൽ ഇത് സ്ഥാപിതമായി.

IUCIPRS ന്റെ ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലിൽ 12 അംഗങ്ങളാണുള്ളത്, കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനും കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ വൈസ് ചെയർമാനുമാണ്.
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ciprs.cusat.ac.in|title=Inter University Centre for Intellectual Property Rights Studies: An Autonomous Centre at CUSAT|website=ciprs.cusat.ac.in|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ്===
1990 കളിലും 2000 കളിലും അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ് (ICEPA) ഉയർന്നുവന്നത്. സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളുടെ വിശകലനത്തിലും നയ തീരുമാനങ്ങൾക്കുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി 2004 ൽ ICEPA സ്ഥാപിതമായി. ദേശീയ, അന്തർദേശീയ എൻ‌ജി‌ഒകളുമായും വ്യവസായങ്ങളുമായും സർക്കാരുകളുമായും കേന്ദ്രം സഹകരിക്കുന്നു.

[[ലോക ബാങ്ക്]], [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], റോയൽ നെതർലാൻഡ്‌സ് എംബസി, നെതർലാൻഡ്‌സ് വികസന ഗവേഷണ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, [[ടിൽബർഗ് സർവകലാശാല]], [[കൃഷി &amp; കർഷകക്ഷേമ മന്ത്രാലയം|കൃഷി]], പ്ലാന്റേഷൻ (ഇന്ത്യാ സർക്കാർ) എന്നീ മന്ത്രാലയങ്ങൾ, കേരള ഷിപ്പിംഗ് ആൻഡ് ഇൻലാൻഡ് നാവിഗേഷൻ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഠനങ്ങൾ ഈ കേന്ദ്രം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.

== 2023 ലെ ടെക് ഫെസ്റ്റ് സംഭവം ==
2023 നവംബർ 25 ന് കേരളത്തിലെ കൊച്ചിയിലെ കുസാറ്റിൽ നടന്ന കുസാറ്റ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ട് ഒരു ദാരുണ സംഭവമായിരുന്നു അത്. സർവകലാശാലയുടെ വാർഷിക ടെക് ഫെസ്റ്റിവൽ 'ധിഷ്ണ'യുടെ ഭാഗമായി ഗായിക [[നിഖിത ഗാന്ധി]] യുടെ സംഗീത പരിപാടി ആരംഭിക്കാനിരുന്ന ഒരു ഓപ്പൺ എയർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലേക്ക് ഒരു ജനക്കൂട്ടം പ്രവേശിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ നാല് വിദ്യാർത്ഥികൾ മരിക്കുകയും 64 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. സ്മാർട്ട്‌ഫോൺ ബ്രാൻഡായ [[റിയൽമി]] യുമായി സഹകരിച്ചാണ് ഈ സംഗീത പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചത്. പാസുകളും 'ധിഷ്ണ' ടീ-ഷർട്ടുകളും ഉള്ളവരെ മാത്രമേ ഓഡിറ്റോറിയത്തിനുള്ളിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചിരുന്നുള്ളൂ, അതിനാൽ പെട്ടെന്നുള്ള മഴയും ശരിയായ ജനക്കൂട്ടത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളുടെ അഭാവവുമാണ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-25 |title=Cochin University tech fest turns tragic; four students dead, over 60 injured in stampede |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/4-dead-46-injured-in-stampede-in-cusat-music-fest-in-kochi/articleshow/105500277.cms |access-date=2024-03-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-26 |title=Kerala: Four dead, dozens injured in stampede at Cochin University |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/kerala-four-dead-dozens-injured-in-stampde-at-cochin-university/articleshow/105500594.cms?from=mdr |access-date=2024-03-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;


==ശ്രദ്ധേയരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ==
&lt;!---♦♦♦ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വന്തമായി ഒരു ലേഖനം ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം ഈ പട്ടികയിൽ ചേർക്കുക ♦♦♦---&gt;
&lt;!---♦♦♦ ദയവായി പട്ടിക അക്ഷരമാലാക്രമത്തിൽ അവസാന നാമം ♦♦♦---&gt;
* [[അമീർ ഷാഹുൽ]], എഴുത്തുകാരനും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും
* [[സുനിൽ തോമസ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[മേരി ജോസഫ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[ടോം ജോസ്]], ചീഫ് സെക്രട്ടറി, [[കേരള സർക്കാർ]]
* [[അപ്പു കൃഷ്ണൻ]], സംഗീതജ്ഞൻ
* [[റോഷൻ മാത്യു]], നടൻ
* [[ബി. രവി പിള്ള]], വ്യവസായി, ബിസിനസ് ടൈക്കൂൺ
* [[ശങ്കർ രാമകൃഷ്ണൻ]], ഡയറക്ടർ
* [[രൂപേഷ്]], മാവോയിസ്റ്റ് നേതാവ്
* [[സാബു തോമസ്]], വൈസ് ചാൻസലർ, എംജി യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോട്ടയം
* [[റോക്സി കോൾ|റോക്സി മാത്യു കോൾ]], കാലാവസ്ഥാ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Department Of Physical Oceanography, Cochin University Of Science And Technology |url=https://dpo.cusat.ac.in/news-and-events/dr-roxy-mathew-koll-our-alumnus-awarded-with-the-presigious-rashtriya-vigyan-puraskar-vigyan-yuva-shanti-swarup-bhatnagar |access-date=2024-10-31 |website=dpo.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;
* [[മധു വാസുദേവൻ]], പ്രൊഫസർ, ഗാനരചയിതാവ്
* [[ബിനോയ് വിശ്വം]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ, മുൻ [[പാർലമെന്റ് അംഗം]], മുൻ വനം-വന്യജീവി മന്ത്രി.
* [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
* [[ആഷിഖ് ഉസ്മാൻ]], ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, നടൻ

==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}
{{Education in Kerala}}
{{Universities in Kerala}}
{{Authority control}}
[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>9l4lretpn04got2aogx75vk181rknfg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652324</id>
      <parentid>4652323</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:17:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* റാങ്കിംഗുകൾ */</comment>
      <origin>4652324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120184" sha1="nwop5sz4gbiagvqr5gnfopooocuk986" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== ഫാക്കൽറ്റികൾ ==
കുസാറ്റിനെ ഒമ്പത് ഫാക്കൽറ്റികളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sign Board In University showing different trades.jpg|thumb|right|വിവിധ വകുപ്പുകൾ കാണിക്കുന്ന സർവകലാശാലയിലെ സൈൻബോർഡ്..]] 
* [[ശാസ്ത്രം]]
* [[സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* [[എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[പരിസ്ഥിതി പഠനങ്ങൾ]]
* [[മാനവികത]]
* [[നിയമം]]
* [[സമുദ്ര ശാസ്ത്രം]]
* [[വൈദ്യശാസ്ത്രം]] സാങ്കേതികവിദ്യ
* [[സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം]]
=== ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റി ===
==== ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ====

കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1963-ൽ പ്രൊഫ. കെ. വെങ്കടേശ്വർലു കേരള സർവകലാശാലയുടെ എറണാകുളം സെന്ററിനെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പായി സ്ഥാപിച്ചു. പരീക്ഷണാത്മകവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ അധ്യാപനത്തിനും ഗവേഷണത്തിനുമുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണിത്. നാനോ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, സെമികണ്ടക്ടർ ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെല്ലുകൾ, ഹോളോഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയലുകൾ, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ആസ്ട്രോബയോളജി, ക്വാണ്ടം ഒപ്റ്റിക്സ് എന്നിവ താൽപ്പര്യമുള്ള മേഖലകളാണ്. യുജിസി, എഐസിടിഇ, ഐയുസിഎഎ, ഡിഎസ്ടി, ഡിആർഡിഒ, സിഎസ്ഐആർ, ഐയുഎസി, ഡിഎഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നാമമാത്ര നിരക്കിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന വിപുലമായ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിനുണ്ട്.

എംഎസ്‌സി (ഫിസിക്സ്), എം.ഫിൽ. (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഐയുസിഎഎ റിസോഴ്‌സ് സെന്റർ, കുസാറ്റ്, എഡുമിത്ര ഇന്റലക്ച്വൽ സർവീസസ് എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Physics - scope and awareness for school students|url=http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104170924/http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2012-11-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Physics: Scope and Awareness|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-for-physics-students/article703979.ece|newspaper=The Hindu|date=6 February 2010}}&lt;/ref&gt; ഒരു ശാസ്ത്ര അവബോധ പരിപാടിയും &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ സ്‌പേസ് ഒളിമ്പ്യാഡും നടത്തുന്നു.
===സാങ്കേതിക വിഭാഗം===
====ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ്====
1975-ൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. മൈക്രോവേവ് ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സറുകൾ]], [[അണ്ടർവാട്ടർ അക്കോസ്റ്റിക്സ്]], സമുദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോവേവ്]] പ്രൊപ്പഗേഷൻ ആന്റിനകൾ, മൈക്രോവേവ് [[ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്]], [[പാറ്റേൺ റെക്കഗ്നിഷൻ]], സിഗ്നൽ പ്രോസസ്സിംഗിലും ഡിസ്പ്ലേ ഉപകരണങ്ങളിലും [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സർ]] ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. [[ഇന്ത്യ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | ഡിഎസ്ടി]], [[ഐഎസ്ആർഒ]], [[എഐസിടിഇ]], ഡിഒഇ, [[ഡിആർഡിഒ]], എംഒഡി, സംസ്ഥാന സർക്കാർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. [[ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജി | ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (നെതർലാൻഡ്സ്), പോളാരിസ് വൺ കോർപ്പറേഷൻ (മലേഷ്യ), [[കെന്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ), [[സറേ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ) എന്നിവയുമായി വകുപ്പിന് അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;DOE CUSAT&quot;&gt;{{cite news|url=http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| archive-date=13 May 2012| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

മൈക്രോവേവ് &amp; റഡാർ ഇലക്ട്രോണിക്സ്, ഡിജിറ്റൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് എന്നിവയിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെ എംഎസ്‌സി (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്), എംടെക് (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്) ബിരുദങ്ങളിലേക്കും പിഎച്ച്ഡിയിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് രണ്ട് ദേശീയ സിമ്പോസിയങ്ങൾ ദ്വിവത്സര പരിപാടികളായി നടത്തുന്നു: ആന്റിനകളും പ്രചാരണവും സംബന്ധിച്ച ദേശീയ സിമ്പോസിയം (APSYM), &lt;ref name=&quot;APSYM&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | title=APSYM-Antennas and propagation Symposium | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111103174648/http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | archive-date=3 November 2011 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഓഷ്യൻ ഇലക്ട്രോണിക്‌സിലെ സിമ്പോസിയം (SYMPOL).&lt;ref name=&quot;SYMPOL&quot;&gt;{{cite news |url=http://sympol.cusat.ac.in/index.html | title=SYMPOL – International Symposium on Ocean Electronics | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100103093538/http://sympol.cusat.ac.in/index.html | archive-date=3 January 2010 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=== ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് ===

യൂണിവേഴ്സിറ്റി സയൻസ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്ററിന്റെ (യുഎസ്ഐസി) ഒരു ശാഖയായി 1995-ൽ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. സർവകലാശാലയിലെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പുകൾക്കും ബാഹ്യ സംഘടനകൾക്കും ഡിസൈൻ, ഫാബ്രിക്കേഷൻ, ഗ്ലാസ് ബ്ലോയിംഗ്, കാർപ്പെന്ററി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സേവനങ്ങൾ ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു അക്കാദമിക് വകുപ്പ് എന്ന നിലയിൽ, ഡിഎസ്ടി, ഡിഎഇ, യുജിസി, എഐസിടിഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ, ട്വാസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ, അപ്ലൈഡ് ഫിസിക്സ് എന്നീ മേഖലകളിൽ ഇപ്പോൾ ഗവേഷണ പരിപാടികളുണ്ട്. അദ്ധ്യാപനം, ഗവേഷണം, കാലിബ്രേഷൻ, വ്യാവസായിക ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള പരീക്ഷണാത്മക സംവിധാനങ്ങളുടെ രൂപകൽപ്പനയ്ക്കും നിർമ്മാണത്തിനുമുള്ള കൺസൾട്ടൻസിയും ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/about-us/|title=Department Of Instrumentation, CUSAT}}&lt;/ref&gt; ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ നാല് വർഷത്തെ ബിടെക് (ബാച്ചിലേഴ്സ്) കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷനിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംഎസ്സി കോഴ്സും വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/courses/|date= 4 December 2019|title=Academic programs at Department of Instrumentation}}&lt;/ref&gt;

ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിലെ പ്രൊഫസറായ കെ എൻ മധുസൂദനനെ 2019 ഏപ്രിൽ 25-ന് ഗവർണർ പി സദാശിവം കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലറായി (വിസി) നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/25/k-n-madhusoodhanan-appointed-cusat-vc-1968709.html|date= 25 April 2019|title=K N Madhusoodhanan appointed Cusat VC}}&lt;/ref&gt;

=== പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് ===

1971-ൽ സ്ഥാപിതമായ പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് (പി.എസ്. &amp; ആർ.ടി.), പോളിമർ സയൻസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് മേഖലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ, ഗവേഷണ മേഖലകളിൽ ഒരു പയനിയറാണ്. റബ്ബർ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായി സഹകരിച്ച് 1972-ൽ ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു. ന്യൂഫിക് (എംഎച്ച്ഒ, നെതർലാൻഡ്‌സ്), ഫോക്‌സ്‌വാഗൺ ഫൗണ്ടേഷൻ (ജർമ്മനി), എംഎച്ച്ആർഡി, എഐസിടിഇ, ഡിആർഡിഒ, ഡിഎസ്ടി, യുജിസി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഇതിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

=== കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് ===
1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് നാവിക വാസ്തുവിദ്യയിലും കപ്പൽ നിർമ്മാണത്തിലുംഇന്ത്യയിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.  ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം 1975-ൽ ആരംഭിച്ചു. ജർമ്മനിയിലെ റോസ്റ്റോക്ക് സർവകലാശാലയുമായി സഹകരിച്ചാണ് നേവൽ ആർക്കിടെക്ചർ പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നത്, കൂടാതെ അതിലെ ബിരുദധാരികൾക്ക് കപ്പൽ നിർമ്മാണ വ്യവസായം, കപ്പൽ വർഗ്ഗീകരണ സൊസൈറ്റികൾ, ഗവേഷണ വികസന സംഘടനകൾ, ഇന്ത്യൻ നാവികസേന എന്നിവയിലെ തസ്തികകളിലേക്ക് ആവശ്യക്കാരുണ്ട്. ഷിപ്പിംഗ് മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ്) എം.ഒ.ടി. സർട്ടിഫിക്കറ്റ് പരീക്ഷയ്ക്കായി ബിടെക് കോഴ്‌സ് അംഗീകരിച്ചു, കൂടാതെ ഇന്ത്യൻ നാവികസേന ഈ വകുപ്പിനെ അവരുടെ ഓഫീസർമാരുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള ഒരു കേന്ദ്രമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

വകുപ്പിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാർത്ഥികൾ SHIPSTECHNIC എന്ന വാർഷിക സാങ്കേതിക മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.ണ്ട്
=== ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് ===

ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് (ISP) 1995-ൽ സ്ഥാപിതമായി. വിവിധ ലേസർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെയും ലേസർ ഘടകങ്ങളുടെയും രൂപകൽപ്പനയും നിർമ്മാണവും, ഫോട്ടോതെർമൽ, ഫോട്ടോഅക്കോസ്റ്റിക്, അനുബന്ധ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് വ്യത്യസ്ത വസ്തുക്കളിൽ രേഖീയമല്ലാത്ത പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ അന്വേഷണങ്ങൾ, ലേസർ-ഇൻഡ്യൂസ്ഡ് പ്ലാസ്മകളെക്കുറിച്ചുള്ള സമയ-സ്ഥല-പരിഹരിച്ച പഠനങ്ങൾ, ഫൈബർ-ഒപ്റ്റിക് സെൻസറുകളുടെ രൂപകൽപ്പനയും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, പോളിമർ നാരുകളുടെ നിർമ്മാണവും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് വസ്തുക്കളുടെ തയ്യാറാക്കലും അന്വേഷണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് സിദ്ധാന്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ എന്നിവ ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് DST, AICTE, UGC എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://photonics.cusat.ac.in/|title=International School of Photonics CUSAT|website=International School of Photonics|language=en-US|access-date=2016-09-29}}&lt;/ref&gt; 2002 മാർച്ചിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയെ &quot;ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസ് മേഖലയിൽ മികവിനുള്ള സാധ്യതയുള്ള സർവകലാശാല&quot; ആയി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തു. കൂടാതെ ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസിലെ ഒരു സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് (CELOS) സ്ഥാപിക്കാൻ 5 കോടി രൂപയുടെ ഗ്രാന്റ് നൽകി. പിന്നീട് ഈ കേന്ദ്രം ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സുമായി ലയിച്ചു.

എംടെക് (ഒപ്റ്റോ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് ലേസർ ടെക്നോളജി), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
=== കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് ===

കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് (DCA) 1994-ൽ സ്ഥാപിതമായി. യുജിസിയുടെയും ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പിന്റെയും സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ ഇത് കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസിൽ മാസ്റ്റേഴ്സ് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവര സുരക്ഷ, സിമുലേഷൻ, മോഡലിംഗ്, ക്രിപ്റ്റോഗ്രഫി, കോഡിംഗ് സിദ്ധാന്തം, ഭാഷാ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അൽഗോരിതങ്ങൾ, പാറ്റേൺ തിരിച്ചറിയൽ, വെബ് മൈനിംഗ്, ഗ്രാഫ് സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ, ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, ഡാറ്റ മൈനിംഗ്, നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Department of Computer Application|url=http://dca.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;2016 മുതൽ സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിന് സ്പെഷ്യലൈസേഷനും വകുപ്പ് നൽകുന്നു. സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ സൈദ്ധാന്തികവും പ്രായോഗികവുമായ അടിത്തറ വിദ്യാർത്ഥികളെ സജ്ജമാക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. മെഷീൻ ലേണിംഗ്, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, AI, ബിഗ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ് തുടങ്ങിയ നിലവിലെ സാങ്കേതികവിദ്യകളുമായുള്ള പരിചയം പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് വകുപ്പ് (DCS) ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റങ്ങളിലെ അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നുണ്ട് എന്നാൽ അതിവേഗ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, മനുഷ്യ-കമ്പ്യൂട്ടർ ഇടപെടലുകൾ, വിവര സുരക്ഷ, നെറ്റ്‌വർക്ക് ചെയ്ത എംബഡഡ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, വളരെ വലിയ തോതിലുള്ള സംയോജനം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റി കമ്പ്യൂട്ടർ സെന്ററും കുസാറ്റ് ഇൻട്രാനെറ്റും സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ ഇത് നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

എംടെക് (കമ്പ്യൂട്ടർ &amp; ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്), എംടെക് (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്), എംടെക് (ഡാറ്റ സയൻസ് &amp; ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനോടുകൂടിയ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്), എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് (ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; ഡാറ്റ സയൻസ്), പിഎച്ച്ഡി (കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് / കമ്പ്യൂട്ടർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:

1. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ ലബോറട്ടറി (AICV)

2. ബയോഇൻഫോർമാറ്റിക്സ് ലബോറട്ടറി (BI)

3. സൈബർ ഫിസിക്കൽ സിസ്റ്റംസ് ലബോറട്ടറി (CPS)

4. നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ് ലബോറട്ടറി (NLP)

5. സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ലബോറട്ടറി (SEL)

===എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്‌കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, തൃക്കാക്കര====
[[കൊച്ചി]]യിലും പരിസര പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന എഞ്ചിനീയർമാർക്ക് എഞ്ചിനീയറിംഗിലെ പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളിൽ (സിവിൽ, മെക്കാനിക്കൽ, ഇലക്ട്രിക്കൽ, കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) പാർട്ട് ടൈം എംടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിനായി 1979-ൽ [[സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുസാറ്റ്|സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] സ്ഥാപിതമായി. 1995-ൽ സ്കൂൾ [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് &amp; എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]] എന്നിവയിൽ ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. 1996-ൽ സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗും 2003-ൽ ഇലക്ട്രിക്കൽ &amp; ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗും ചേർത്തു.

1981-ൽ സ്കൂൾ പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ ചേർത്തു. {{2019-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്||df=}}, സ്കൂൾ 53 പിഎച്ച്ഡികൾ സൃഷ്ടിച്ചു, 250-ലധികം ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ ഗവേഷണ വിദ്യാർത്ഥികളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|DST]], സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ, [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ISRO]], [[ഓൾ ഇന്ത്യ കൗൺസിൽ ഫോർ ടെക്നിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ|AICTE]], [[കയർ ബോർഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|കയർ ബോർഡ്]], കേരള സ്റ്റേറ്റ് കയർ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള ബാഹ്യ ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

സ്കൂൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾക്ക് ടയർ-I സിസ്റ്റത്തിന് കീഴിൽ [[നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ]] (NBA) അംഗീകാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|title=Cochin University of Science and Technology-News|website=cusat.ac.in|access-date=2016-09-28|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812232930/http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;നിരവധി രാജ്യങ്ങളിലെ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ബിരുദ ബിരുദങ്ങൾക്ക് മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്ന വാഷിംഗ്ടൺ കരാറിൽ സ്ഥിരമായി ഒപ്പുവച്ചിട്ടുള്ള സ്ഥാപനമാണ് നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ (NBA).
'''ബിടെക്  ബിരുദ '''' ''കോഴ്‌സുകൾ'''' (ബ്രാക്കറ്റിൽ വിദ്യാർത്ഥി പ്രവേശനം)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406021538/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-date=2025-04-06 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (60)
* [[ഇലക്‌ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്‌നോളജി]] (90)
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (60)
[[File:Software engineering block.jpg|thumb|259x259px|Software Engineering block]]
''ബിരുദാനന്തര എംടെക് കോഴ്സുകൾ''''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401032640/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-date=2025-04-01 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''ഫുൾ ടൈം''
* ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സിസ്റ്റംസ്) (18)
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ് സിസ്റ്റംസ്) (18)
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (ജിയോ-ടെക്നിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (തെർമൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് &amp; കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (വയർലെസ് ടെക്നോളജി) (18)
''പാർട്ട് ടൈം''

* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ച എല്ലാ മേഖലകളിലും ''പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ'' ലഭ്യമാണ്.

====കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്====

[[കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ഒരു ബിടെക് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇതൊരു മുഴുവൻ സമയ നിർബന്ധിത റെസിഡൻഷ്യൽ പ്രോഗ്രാമാണ്. വിദ്യാർത്ഥികൾ ക്ലാസുകളിൽ [[മർച്ചന്റ് നേവി]] കേഡറ്റുകളുടെ യൂണിഫോം ധരിക്കുന്നു. കാഡറ്റുകൾക്ക് ശാരീരിക പരിശീലനം നിർബന്ധമാണ്.

ബിടെക് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിനുള്ള പ്രവേശനം പ്രതിവർഷം 80 ആണ്. 2014 ൽ, മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിൽ ഒരു മുഴുവൻ സമയ ദ്വിവത്സര എംടെക് പ്രോഗ്രാം (80 വിദ്യാർത്ഥികൾ) ചേർത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kmsme.cusat.ac.in/|title=Kunjali Marakkar School of Marine Engineering|website=kmsme.cusat.ac.in|access-date=2016-09-28}}&lt;/ref&gt;[[ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ഷിപ്പിംഗ്]] നടത്തുന്ന മത്സര പരീക്ഷകൾക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി എഞ്ചിൻ റൂം സിമുലേറ്ററിൽ ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സുകളും സ്കൂൾ നൽകുന്നു
====കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട്====
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട് 1999-ൽ സ്ഥാപിതമായതും കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതുമാണ്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ, [[കുട്ടനാട്ടിലെ]] [[പുളിങ്കുന്നൂ|പുളിങ്കുന്നൂ]] എന്ന സ്ഥലത്ത് 42 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. എറണാകുളം ജില്ലയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള കുസാറ്റിന്റെ ഏക കാമ്പസാണിത്. ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ ഇനിപ്പറയുന്ന ഭാഷകളിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്]] എഞ്ചിനീയറിംഗും
* ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് [[ഇലക്ട്രോണിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ്|ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]]
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ
===പരിസ്ഥിതി പഠന വിഭാഗം===
====പരിസ്ഥിതി പഠന സ്കൂൾ====
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും സുസ്ഥിര വികസനത്തിനും വേണ്ടി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഉന്നത പഠന കേന്ദ്രമായ സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ് 1983 ൽ സ്ഥാപിതമായി. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ്]], [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ]] എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഗ്രാന്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് സ്കൂളിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.


സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസുമായി ചേർന്നുള്ള നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH), ബയോടെക്നോളജിയിലെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസനത്തിലെ നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പിന്റെ സ്പോൺസർഷിപ്പിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നു.
പരിസ്ഥിതി സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ എംഎസ്‌സി രണ്ട് വിഷയങ്ങളിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെയാണ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്: 

സ്ട്രീം I: [[പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]

സ്ട്രീം 2: [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]].

പരിസ്ഥിതി ജീവശാസ്ത്രം, പരിസ്ഥിതി രസതന്ത്രം, പരിസ്ഥിതി ഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ് &amp; സോണോഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ്, [[പരിസ്ഥിതി മൈക്രോബയോളജി]], [[പരിസ്ഥിതി മാനേജ്മെന്റ്]], [[പരിസ്ഥിതി വിഷശാസ്ത്രം]], [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]], പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്, [[റിമോട്ട് സെൻസിംഗ്]] എന്നീ മേഖലകളിലാണ് ഡോക്ടറൽ പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു. കൂടാതെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധം, പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സംവിധാനങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലും എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. കൊച്ചി നഗരത്തിലെ മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതിയുടെ പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു..

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്‌സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു, കൂടാതെ [[കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധശേഷി]], പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, [[പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തൽ]] എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. [[കൊച്ചി മെട്രോ|കൊച്ചി മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതി]] നഗരത്തിനായുള്ള പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു.

===മാനവികതാ ഫാക്കൽറ്റി===
===ഹിന്ദി വകുപ്പ്====
1963-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഹിന്ദി വകുപ്പ്, സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴയ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് ആദ്യം കേരള സർവകലാശാലയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു, പക്ഷേ 1971-ൽ കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറ്റി. യുജിസിയുടെ പിന്തുണയോടെ ഹിന്ദിയിൽ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് റിസർച്ച് സപ്പോർട്ട് (ഡിആർഎസ്), ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് സ്പെഷ്യൽ അസിസ്റ്റൻസ് (ഡിഎസ്എ) പ്രോഗ്രാമുകൾ ഉള്ള ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏക വകുപ്പാണിത്.
[[File:DEPARTMENT OF HINDI.jpg|thumb|right|Hindi Department]]

പുരാതന, ആധുനിക കവിത, ഫിക്ഷൻ, നാടക, നാടക പഠനങ്ങൾ, വിമർശനം, വ്യാകരണം, ഭാഷാശാസ്ത്രം, ഭാഷകളുടെയും സാഹിത്യത്തിന്റെയും താരതമ്യ പഠനങ്ങൾ, നാടോടി സാഹിത്യം, വിവർത്തനം, കമ്പ്യൂട്ടർ സഹായത്തോടെയുള്ള ഭാഷാ പഠനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളാണ് വകുപ്പിന്റെ ഗവേഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്.

പഠന-ഗവേഷണ പരിപാടികൾ:

* എം.എ. ഹിന്ദി ഭാഷയും സാഹിത്യവും
* ട്രാൻസ്ലേഷണൽ ആൻഡ് ഫങ്ഷണൽ ഹിന്ദിയിൽ എം.ഫിൽ. പി.ജി. ഡിപ്ലോമ
* പിഎച്ച്ഡി
* ഹിന്ദിയിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത പരിശീലനത്തിലും അധ്യാപനത്തിലും ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സ്

====ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ്====

ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് 1976-ൽ വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പായി സ്ഥാപിതമായി. ഇംഗ്ലീഷ്, [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]], [[ജർമ്മൻ ഭാഷ|ജർമ്മൻ]], [[ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷ|ഇറ്റാലിയൻ]], [[ജാപ്പനീസ് ഭാഷ|ജാപ്പനീസ്]], [[റഷ്യൻ ഭാഷ|റഷ്യൻ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഭാഷകൾ പഠിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ശ്രദ്ധ. [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ]] അധ്യാപനത്തിന്റെ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2012-ൽ വകുപ്പിന് ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് എന്ന് പേര് നൽകി.

===നിയമ ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്====
1962-ൽ കേരള സർവകലാശാലയുടെ ബിരുദാനന്തര നിയമ വകുപ്പായിട്ടാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് സ്ഥാപിതമായത്. ഈ വകുപ്പിന്റെ ആദ്യ ചെയർമാൻ അന്തർദേശീയമായി പ്രശസ്തനായ നിയമജ്ഞനും [[ഇന്ത്യൻ ലോ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ]] സ്ഥാപക ഡയറക്ടറും ഇന്റർനാഷണൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ട്രൈബ്യൂണലിൽ ഡെപ്യൂട്ടി ജഡ്ജിയുമായിരുന്ന പരേതനായ ഡോ. എ.ടി. മാർക്കോസ് ആയിരുന്നു.

[[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം] (MHRD) യുടെ സഹായത്തോടെ, അപൂർവ പുസ്തകങ്ങളും ജേണലുകളും അടങ്ങുന്ന ഒരു [[ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ]] ശേഖരം സ്കൂൾ പരിപാലിക്കുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഒരു ഘടക ഏജൻസിയായ [[വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ|വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ (WIPO)]], അതിന്റെ പ്രധാന പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ഈ ശേഖരത്തിലേക്ക് സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം|MHRD]] ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ പഠനത്തിനായി ഒരു അധ്യക്ഷസ്ഥാനം  അനുവദിച്ചു.

മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി, അന്തരിച്ച ജസ്റ്റിസ് [[വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ|വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ]] യുടെ പേരിൽ ഒരു മനുഷ്യാവകാശ ചെയർ സ്കൂളിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

സ്കൂൾ 3 വർഷത്തെ [[ബാച്ചിലർ ഓഫ് ലോസ്|എൽ.എൽ.ബി.]] പ്രോഗ്രാം, 5 വർഷത്തെ ബി.ബി.എ, എൽ.എൽ.ബി. (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം, ബി.കോം. എൽ.എൽ.ബി (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി റൈറ്റ്സ് സ്റ്റഡീസ്===
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് &amp; ടെക്നോളജിയുടെ സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസിൽ 2003-ൽ സ്ഥാപിതമായ സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്, ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2009-ൽ ഒരു ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. കേരള സർക്കാർ സ്ഥാപിച്ച കുസാറ്റിലെ ഒരു സ്വയംഭരണ കേന്ദ്രമാണിത്, കേരളത്തിലും പുറത്തുമുള്ള വിവിധ സർവകലാശാലകളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകർ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം സാധ്യമാക്കുന്ന ഒരു ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും റിസോഴ്‌സ് സെന്ററുമാണ് ഇത്. കേരള സർക്കാർ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് വിഭാവനം ചെയ്ത് നടപ്പിലാക്കുന്ന ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററുകളിൽ ഒന്നാണിത്.

നിയമ ഫാക്കൽറ്റി ഡീൻ ഡോ. കെ.എൻ. ചന്ദ്രശേഖരൻ പിള്ള ഡയറക്ടറായും ഡോ. ​​എൻ.എസ്. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ കോർഡിനേറ്ററായും ആണ് സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ് ആദ്യം സ്ഥാപിതമായത്. ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയവും ഈ കേന്ദ്രത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, 2003 ൽ കുസാറ്റിൽ ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശത്തിനായി ഒരു പീഠം  സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നിയമം, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം, രാഷ്ട്രീയ ശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകരെ നയ ഗവേഷണം നടത്താൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി IPR-മായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ സ്കോളർഷിപ്പുകളുള്ള മൾട്ടി-ഡിസിപ്ലിനറി പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവിധ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരവധി ഗവേഷണ പണ്ഡിതരുണ്ട്. ഡിപോസിറ്ററിയിലെ പ്രാഥമിക ഗവേഷണ സാമഗ്രികളുടെ ലഭ്യത ഗവേഷകർക്ക് ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ സുപ്രധാന വിഷയങ്ങളിൽ മിമിയോഗ്രാഫുകൾ പുറത്തിറക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസുമായി സഹകരിച്ച്, സ്കൂളിന്റെ LL.M പ്രോഗ്രാമിനായി ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കോഴ്സുകളും ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ബഹുമാനപ്പെട്ട കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനായി ഒരു ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലാണ് IUCIPRS നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. CUSAT ന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയും സെന്ററിന്റെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ്, അക്കാദമിക് പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു ഫാക്കൽറ്റി കമ്മിറ്റിയും ഉണ്ട്. ഡോ. എം. ഭാസിയാണ് സെന്ററിന്റെ ഡയറക്ടർ. 
===നൽകുന്ന കോഴ്‌സുകൾ===
1. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

2. എൽഎൽഎം (ഐപി) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

3. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ, 1 വർഷം)

4. ബിബിഎ എൽഎൽബി (5 വർഷം)
5. ബി.കോം എൽഎൽബി (5 വർഷം)

=== ഡി.ഡി.യു. കൗശൽ കേന്ദ്രം ===
[[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യു.ജി.സി]], വിദ്യാർത്ഥികളിൽ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും ആവശ്യകതയും മനസ്സിലാക്കി, വലിയ തോതിൽ ജോലിക്ക് തയ്യാറായ മനുഷ്യശക്തി സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത മനസ്സിലാക്കി കമ്മ്യൂണിറ്റി കോളേജുകളും ബി.വോക് പ്രോഗ്രാമുകളും ആരംഭിക്കുന്നതിനുള്ള സംരംഭങ്ങൾക്ക് തുടർച്ചയായി തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ. (ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ.) ആരംഭിച്ചു .

ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ക്ലാസ് റൂം കേന്ദ്രീകൃത ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസവും പരിശീലനവും വ്യവസായ പ്രാക്ടീഷണർമാരുടെ അനുഭവ പങ്കിടലും ബിസിനസ്സ് സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ഇന്റേൺഷിപ്പുകളും സംയോജിപ്പിച്ച് DDUKK വഴി ഗുണനിലവാരമുള്ള തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുക എന്നതാണ് DDUKK CUSAT ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ദീൻ ദയാൽ കേന്ദ്ര കരിയർ അധിഷ്ഠിത കോഴ്സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നു |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2015/dec/09/deen-dayal-kendra-to-start-career-oriented-courses-853559.html |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The New Indian Express |date=December 9, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Online |first1=Mathrubhumi Education |title=CUSAT-ൽ DDUKK-യുടെ കീഴിലുള്ള കോഴ്സുകൾ |url=https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905171424/https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |url-status=dead |archive-date=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |publisher=Mathrubhumu |date=Nov 16, 2015 }}&lt;/ref&gt; തൊഴിൽ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന യുവാക്കളുടെ ഒരു പുതിയ ലീഗ് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി സംയോജിത അറിവ് സമ്പാദിക്കുന്നതിലും മനുഷ്യ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലുമാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=തൊഴിൽ വിപണിയിൽ കണ്ണുവെച്ച്, കുസാറ്റിന്റെ ഡിഡിയുകെകെ ഇൻഫോപാർക്ക്, കിറ്റ്കോ എന്നിവയുമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടുന്നു |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/with-eye-on-job-market-cusats-ddukk-enters-into-tieups-with-infopark-kitco/article7956859.ece |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The Hindu |date=March 24, 2016}}&lt;/ref&gt; ഡിഡിയുകെകെയുടെ കീഴിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകളുടെ അധ്യാപന, പരിശീലന രീതിശാസ്ത്രം അതിനനുസൃതമായാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

2015 ൽ ഡോ. സക്കറിയ കെ.എ (പ്രൊഫസർ, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, കുസാറ്റ്) സ്ഥാപക ഡയറക്ടറായി ഡിഡിയുകെകെ സ്ഥാപിതമായി.

വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകൾ:

1. എം.വോക് ഇൻ ടെക്നോളജി ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് കൺസൾട്ടൻസി
2. എം.വോക് ഇൻ മൊബൈൽ ഫോൺ ആപ്ലിക്കേഷൻ ഡെവലപ്മെന്റ്
3. ബി.വോക് ഇൻ ബിസിനസ് പ്രോസസ് ആൻഡ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ്

===ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്====

വ്യാവസായിക ഫിഷറീസ് വകുപ്പ് 1976 ൽ സ്ഥാപിതമായി. അതിന്റെ അക്കാദമികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ നേട്ടങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നതിനായി 1995 ൽ ഒരു സ്കൂളായി അപ്ഗ്രേഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇതിന് അഞ്ച് ഡിവിഷനുകളുണ്ട്: 
* അക്വാകൾച്ചർ ആൻഡ് ക്യാപ്ചർ ഫിഷറീസ്
* ഫിഷറീസ് ടെക്നോളജി
* ഫിഷറീസ് ഇക്കണോമിക്സ്
* ഫിഷറീസ് മാനേജ്മെന്റ്.
[[File:ACARR CUSAT.jpg|thumb|326x326px|Advanced Center for Atmospheric Radar Research at CUSAT]]
====അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്====
കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണ/അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര മേഖലയിലെ അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും മികവ് പുലർത്തുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണ് അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്. കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

[[ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ]] ന്യൂ മില്ലേനിയം ഇന്ത്യൻ ടെക്നോളജി ലീഡർഷിപ്പ് ഇനിഷ്യേറ്റീവ് (NMITLI) മൺസൂൺ സംബന്ധമായ പ്രവചനങ്ങൾക്കായുള്ള [[മെസോസ്‌കെയിൽ മെറ്റീരിയോളജി|മെസോസ്‌കെയിൽ]] മോഡലിംഗിനായുള്ള മികവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി [[കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച്]] (CSIR) ഈ വകുപ്പിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി ഡൽഹി|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ഡൽഹി]]; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെറ്റീരിയോളജി]], പൂനെ; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്, ബാംഗ്ലൂർ]]; [[ടാറ്റ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫണ്ടമെന്റൽ റിസർച്ച്]], മുംബൈ; സി- എംഎംഎസിഎസ്, ബാംഗ്ലൂർ, [[നാഷണൽ എയ്‌റോസ്‌പേസ് ലബോറട്ടറീസ്]], ബാംഗ്ലൂർ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മറ്റ് പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങൾ ഇവയാണ്.

എം.എസ്‌സി ([[കാലാവസ്ഥാശാസ്ത്രം]]), എം.ടെക് ([[അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം|അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം]]) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്====
രാജ്യത്തെ സമുദ്ര ജീവശാസ്ത്രത്തിലെ മുൻനിര അക്കാദമിക് കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്. 1938-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് ഉടൻ തന്നെ ഒരു ഗവേഷണ പരിപാടി സ്ഥാപിച്ചു. 100-ലധികം പിഎച്ച്ഡി വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ വകുപ്പിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയിട്ടുണ്ട്.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

എംഎസ്‌സി (മറൈൻ ജിയോഫിസിക്സ്) ബിരുദം നേടുന്നതിനുള്ള ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. {{അവലംബം ആവശ്യമാണ്|തീയതി=മെയ് 2021}}

====ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====

കേരള സർവകലാശാലയിലെ മറൈൻ ബയോളജി ആൻഡ് ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പിന്റെ ഒരു ശാഖയായിരുന്നു ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്. 1965-ൽ സമുദ്രശാസ്ത്രത്തിൽ ഒരു ബിരുദാനന്തര ബിരുദ പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു, പിന്നീട് അത് കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലെ ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി ആൻഡ് മെറ്റീരിയോളജി ഡിവിഷനിലേക്ക് (POMD) മാറ്റി. 1996-ൽ, [[ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി]] വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി.

എം.എസ്‌സി (ഓഷ്യാനോഗ്രഫി), എംടെക് (ഓഷ്യൻ ടെക്നോളജി) ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ഫാക്കൽറ്റി===
===ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്====

1991-ൽ സ്ഥാപിതമായ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്, മൈക്രോബയോളജി, വൈറോളജി, മൈക്രോബയൽ ഇക്കോളജി, ന്യൂറോബയോളജി, സെൽ ആൻഡ് മോളിക്യുലാർ ബയോളജി, മെഡിക്കൽ ബയോകെമിസ്ട്രി, [[ജനിതക എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], പ്ലാന്റ് ബയോടെക്നോളജി, ബയോ-ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ സിസ്റ്റംസ്, മൈക്രോബയൽ ജനറ്റിക്സ് എന്നിവയിലെ ഗവേഷണങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

എം.എസ്‌സി. മൈക്രോബയോളജി (2018-ൽ ആരംഭിച്ചു), എം.എസ്‌സി. (ബയോടെക്നോളജി), ബയോളജിക്കൽ സയൻസസിൽ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് എം.എസ്‌സി (2021-ൽ ആരംഭിച്ചു), ബയോടെക്നോളജിയിൽ പിഎച്ച്ഡി എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു  പ്രൊഫ. (ഡോ.) പാർവതി എ. നിലവിൽ വകുപ്പ് മേധാവിയായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

===സാമൂഹിക ശാസ്ത്ര വിഭാഗം===
====അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ്====

സാങ്കേതികവിദ്യ, ഇക്കണോമെട്രിക്സ്, ഓപ്പറേഷൻസ് റിസർച്ച് എന്നിവയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലാണ് അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. [[കൊച്ചി]] നഗരത്തിന് ഒരു വ്യാവസായിക മേഖലയും മത്സ്യബന്ധനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു തീരദേശ മേഖലയുമുണ്ട്. വ്യവസായവും മത്സ്യബന്ധനവും പ്രദേശത്തെ പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണത്തിന് ഗണ്യമായ സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ, വ്യവസായത്തിന്റെയും മത്സ്യബന്ധന മേഖലയുടെയും സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങളിലും പരിസ്ഥിതിയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലും വകുപ്പ് പ്രത്യേക താൽപ്പര്യം കാണിക്കുന്നു.

എം.എ. (അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ്) ബിരുദത്തിലേക്കും എം.ഫിൽ., പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്====
സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ അക്കാദമിക് യൂണിറ്റുകളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ് (എസ്എംഎസ്), രാജ്യത്ത് സ്ഥാപിതമായ ആദ്യത്തെ അഞ്ച് മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. പ്രൊഫസർ എമെറിറ്റസ് [[എം. വി. പൈലി]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കേരള യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി 1964 ഒക്ടോബറിൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് [[ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ|ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ പരിസരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1971 ൽ ഇത് കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി, പിന്നീട് കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ആയി മാറി. അധ്യാപനം, പരിശീലനം, ഗവേഷണം, കൺസൾട്ടൻസി എന്നീ നാല് മേഖലകളിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

എസ്എംഎസ് ഇനിപ്പറയുന്ന ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: എംബിഎ, എം.ഫിൽ. (കൊമേഴ്‌സ്), പിഎച്ച്ഡി

==റാങ്കിംഗുകൾ==
{{Infobox India university ranking
| type = University
&lt;!----------International----------&gt;
| NIRF_U_2024 = 34
| THE_W_2024=1201-1500
| THES_A_2024=301-350
| NIRF_O_2024 = 51
}}
2024-ൽ ''[[ടൈംസ് ഹയർ എഡ്യൂക്കേഷൻ വേൾഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി റാങ്കിംഗ്സ്]]'' പ്രകാരം കുസാറ്റ് 1201-1500 ബാൻഡിൽ റാങ്ക് ചെയ്യപ്പെട്ടു ഏഷ്യയിൽ 301-350 ബാൻഡിലും.
[[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ റാങ്കിംഗ് ഫ്രെയിംവർക്ക്|NIRF]] സർവകലാശാലകളിൽ 34-ാം സ്ഥാനത്തും 2024-ൽ ഇന്ത്യയിൽ മൊത്തത്തിൽ 51-ാം സ്ഥാനത്തും റാങ്ക് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 NIRF Ranking |url=https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/Report/IR2024_Report.pdf}}&lt;/ref&gt;

==കേന്ദ്രങ്ങൾ==
===സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി===
1991-ൽ [[കൊച്ചി റിഫൈനറീസ്|കൊച്ചിൻ റിഫൈനറീസ് ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ ഭാഗിക സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെയാണ് സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി (C-SIS) സ്ഥാപിതമായത്. കുട്ടികൾക്ക് ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യ കൂടുതൽ പ്രാപ്യമാക്കുക എന്നതാണ് ഈ കേന്ദ്രത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. &quot;ശാസ്ത്രപോസിനി&quot; പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഹൈസ്കൂൾ സയൻസ് അധ്യാപകർക്കുള്ള പരിശീലന കേന്ദ്രമായി [[കേരള സർക്കാർ]] സി-എസ്ഐഎസിനെ അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സി-എസ്ഐഎസിന്റെ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി പാർക്കിൽ [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന]] (ISRO) സംഭാവന ചെയ്ത ഒരു സ്പേസ് പവലിയൻ ഉൾപ്പെടുന്നു, അതിൽ അവരുടെ ബഹിരാകാശ റോക്കറ്റുകളുടെയും ചാന്ദ്ര പേടകത്തിന്റെയും [[ചന്ദ്രയാൻ-1|ചന്ദ്രയാൻ]] മോഡലുകളും [[ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിൽ നിന്നുള്ള റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണങ്ങളുടെ വീഡിയോകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉപഗ്രഹ വിക്ഷേപണ പ്രക്രിയയിൽ പാത നിരീക്ഷണത്തിന്റെയും പിശക് തിരുത്തലിന്റെയും പ്രദർശനങ്ങൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് കാണാൻ കഴിയും. യുഎസ് ആസ്ഥാനമായുള്ള (ഐഇഇഇ) [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയേഴ്സ്]], 'ഇ –സയന്റിയ' എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഇലക്ട്രോണിക്സ് പ്രദർശനവും പാർക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു

===സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ===
[[കേരള സ്റ്റേറ്റ് കൗൺസിൽ ഫോർ സയൻസ്, ടെക്നോളജി ആൻഡ് എൻവയോൺമെന്റ്]] (KSCSTE), കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി (CUSAT) എന്നിവയുടെ സംയുക്ത സംരംഭമാണ് സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ (STIC).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sticindia.com|title=STIC India|website=sticindia.com|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; വ്യവസായങ്ങൾ, അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഗവേഷണ വികസന സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് വിശകലന പരിശോധന, അളവ്, കാലിബ്രേഷൻ എന്നിവയ്ക്കായി നൂതന ഉപകരണ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുക; സംസ്ഥാനത്തെ വ്യവസായങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ നൂതന ഉപകരണങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക; വ്യവസായത്തിനും അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഈ ഉപകരണങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ പരിശീലനം നൽകുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.

===നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത്===
നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH) മുമ്പ് ഫിഷ് ഡിസീസ് ഡയഗ്നോസിസ് ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് സെന്റർ ആയിരുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വളരുന്ന മൃഗങ്ങളുടെ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ ജല കർഷകരെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി 2000 ൽ ഈ കേന്ദ്രം സ്ഥാപിതമായി. [[ബാക്ടീരിയോളജി]], [[വൈറോളജി]], മൃഗ കലകൾച്ചർ, [[ഇമ്മ്യൂണോളജി]], [[ജീനോമിക്സ്]], [[പ്രോട്ടോമിക്‌സ്]], [[ഫെർമെന്റേഷൻ]], [[ബയോഅസെ]] എന്നിവയിലെ ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ncaah.org/|title=നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് NCAHAH കൊച്ചി|website=ncaah.org|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ [[ബയോടെക്‌നോളജി വകുപ്പ്]] സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന മറൈൻ ബയോടെക്‌നോളജിയിൽ ഒരു MTech പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയ പഠന കേന്ദ്രം===
സെന്റർ ഫോർ ദി സ്റ്റഡി ഓഫ് സോഷ്യൽ എക്‌സ്‌ക്ലൂഷൻ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയം (CSSEIP) 2009-ൽ സ്ഥാപിതമായി. ഡിജിറ്റൽ മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് [[സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ]] എന്ന വിഷയത്തിൽ  ഡിജിറ്റൽ ഒഴിവാക്കൽ, ഭവന, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക, ഘടനാപരമായ നിർണ്ണായക ഘടകങ്ങൾ, സ്ഥലപരമായ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ ജനസംഖ്യാപരമായ മാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തുന്നു.
===വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം===
സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിനുള്ള ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷന്റെ സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ 2010 ൽ വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം (WSC) ആരംഭിച്ചു. അതിനുശേഷം ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്രം കഠിനമായി പരിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കേന്ദ്രം നിരവധി സെമിനാറുകളും ഔട്ട്റീച്ച് പ്രോഗ്രാമുകളും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wsc.cusat.ac.in/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910225840/http://wsc.cusat.ac.in/ |archive-date=10 September 2016 |title=women's studies centre Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/nuals-invites-applications-for-courses/article32279363.ece|title = NUALS invites applications for courses|newspaper = The Hindu|date = 5 August 2020}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്===
ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ [[ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി|ഐപിആർ]] സ്റ്റഡീസ് (ഐയുസിഐപിആർഎസ്) കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ കീഴിൽ, കേരള സർക്കാരിന്റെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് സ്ഥാപിച്ച ഒരു സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ്. ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിൽ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2003-ൽ ഇത് സ്ഥാപിതമായി.

IUCIPRS ന്റെ ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലിൽ 12 അംഗങ്ങളാണുള്ളത്, കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനും കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ വൈസ് ചെയർമാനുമാണ്.
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ciprs.cusat.ac.in|title=Inter University Centre for Intellectual Property Rights Studies: An Autonomous Centre at CUSAT|website=ciprs.cusat.ac.in|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ്===
1990 കളിലും 2000 കളിലും അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ് (ICEPA) ഉയർന്നുവന്നത്. സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളുടെ വിശകലനത്തിലും നയ തീരുമാനങ്ങൾക്കുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി 2004 ൽ ICEPA സ്ഥാപിതമായി. ദേശീയ, അന്തർദേശീയ എൻ‌ജി‌ഒകളുമായും വ്യവസായങ്ങളുമായും സർക്കാരുകളുമായും കേന്ദ്രം സഹകരിക്കുന്നു.

[[ലോക ബാങ്ക്]], [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], റോയൽ നെതർലാൻഡ്‌സ് എംബസി, നെതർലാൻഡ്‌സ് വികസന ഗവേഷണ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, [[ടിൽബർഗ് സർവകലാശാല]], [[കൃഷി &amp; കർഷകക്ഷേമ മന്ത്രാലയം|കൃഷി]], പ്ലാന്റേഷൻ (ഇന്ത്യാ സർക്കാർ) എന്നീ മന്ത്രാലയങ്ങൾ, കേരള ഷിപ്പിംഗ് ആൻഡ് ഇൻലാൻഡ് നാവിഗേഷൻ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഠനങ്ങൾ ഈ കേന്ദ്രം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.

== 2023 ലെ ടെക് ഫെസ്റ്റ് സംഭവം ==
2023 നവംബർ 25 ന് കേരളത്തിലെ കൊച്ചിയിലെ കുസാറ്റിൽ നടന്ന കുസാറ്റ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ട് ഒരു ദാരുണ സംഭവമായിരുന്നു അത്. സർവകലാശാലയുടെ വാർഷിക ടെക് ഫെസ്റ്റിവൽ 'ധിഷ്ണ'യുടെ ഭാഗമായി ഗായിക [[നിഖിത ഗാന്ധി]] യുടെ സംഗീത പരിപാടി ആരംഭിക്കാനിരുന്ന ഒരു ഓപ്പൺ എയർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലേക്ക് ഒരു ജനക്കൂട്ടം പ്രവേശിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ നാല് വിദ്യാർത്ഥികൾ മരിക്കുകയും 64 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. സ്മാർട്ട്‌ഫോൺ ബ്രാൻഡായ [[റിയൽമി]] യുമായി സഹകരിച്ചാണ് ഈ സംഗീത പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചത്. പാസുകളും 'ധിഷ്ണ' ടീ-ഷർട്ടുകളും ഉള്ളവരെ മാത്രമേ ഓഡിറ്റോറിയത്തിനുള്ളിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചിരുന്നുള്ളൂ, അതിനാൽ പെട്ടെന്നുള്ള മഴയും ശരിയായ ജനക്കൂട്ടത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളുടെ അഭാവവുമാണ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-25 |title=Cochin University tech fest turns tragic; four students dead, over 60 injured in stampede |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/4-dead-46-injured-in-stampede-in-cusat-music-fest-in-kochi/articleshow/105500277.cms |access-date=2024-03-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-26 |title=Kerala: Four dead, dozens injured in stampede at Cochin University |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/kerala-four-dead-dozens-injured-in-stampde-at-cochin-university/articleshow/105500594.cms?from=mdr |access-date=2024-03-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;


==ശ്രദ്ധേയരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ==
&lt;!---♦♦♦ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വന്തമായി ഒരു ലേഖനം ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം ഈ പട്ടികയിൽ ചേർക്കുക ♦♦♦---&gt;
&lt;!---♦♦♦ ദയവായി പട്ടിക അക്ഷരമാലാക്രമത്തിൽ അവസാന നാമം ♦♦♦---&gt;
* [[അമീർ ഷാഹുൽ]], എഴുത്തുകാരനും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും
* [[സുനിൽ തോമസ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[മേരി ജോസഫ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[ടോം ജോസ്]], ചീഫ് സെക്രട്ടറി, [[കേരള സർക്കാർ]]
* [[അപ്പു കൃഷ്ണൻ]], സംഗീതജ്ഞൻ
* [[റോഷൻ മാത്യു]], നടൻ
* [[ബി. രവി പിള്ള]], വ്യവസായി, ബിസിനസ് ടൈക്കൂൺ
* [[ശങ്കർ രാമകൃഷ്ണൻ]], ഡയറക്ടർ
* [[രൂപേഷ്]], മാവോയിസ്റ്റ് നേതാവ്
* [[സാബു തോമസ്]], വൈസ് ചാൻസലർ, എംജി യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോട്ടയം
* [[റോക്സി കോൾ|റോക്സി മാത്യു കോൾ]], കാലാവസ്ഥാ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Department Of Physical Oceanography, Cochin University Of Science And Technology |url=https://dpo.cusat.ac.in/news-and-events/dr-roxy-mathew-koll-our-alumnus-awarded-with-the-presigious-rashtriya-vigyan-puraskar-vigyan-yuva-shanti-swarup-bhatnagar |access-date=2024-10-31 |website=dpo.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;
* [[മധു വാസുദേവൻ]], പ്രൊഫസർ, ഗാനരചയിതാവ്
* [[ബിനോയ് വിശ്വം]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ, മുൻ [[പാർലമെന്റ് അംഗം]], മുൻ വനം-വന്യജീവി മന്ത്രി.
* [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
* [[ആഷിഖ് ഉസ്മാൻ]], ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, നടൻ

==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}
{{Education in Kerala}}
{{Universities in Kerala}}
{{Authority control}}
[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>nwop5sz4gbiagvqr5gnfopooocuk986</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652325</id>
      <parentid>4652324</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവലംബം */</comment>
      <origin>4652325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120158" sha1="r96hwnqnoth6nn5nkwsqul1nnv9jqcv" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name=കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർ‌വ്വകലാശാല
|motto='''&quot;തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു&quot;
|established=[[1971]]
|type=[[ഗവൺമെന്റ്]]
|chancellor=[[പി. സദാശിവം|ജസ്റ്റിസ്. പി. സദാശിവം ]]
|vice_chancellor= [[ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ]]'''&lt;ref name=&quot;VC&quot;&gt;{{cite news | url=https://keralakaumudi.com/news/kerala/general/kusat-vicechancellor-73036 | title=ഡോ. കെ.എൻ. മധുസൂദനൻ കുസാറ്റ് വൈസ് ചാൻസലർ   Kerala Kaumudi Online }}&lt;/ref&gt;'''
|city=[[കൊച്ചി]] 
|state=[[കേരളം]]
|country=[[ഇന്ത്യ]]
|undergrad=4467
|postgrad=2053
|campus=
|affiliations=[[യു.ജി.സി.]], [[നാഷണൽ അസ്സസ്‌മെന്റ് ആന്റ് അക്രെഡിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ|NAAC]], [[Association of Indian Universities|AIU]], [[Association of Commonwealth Universities|ACU]] 
|website=[http://www.cusat.ac.in www.cusat.ac.in]
|image=[[ചിത്രം:Cusatlogo.jpg|none|Cochin University crest]]
}}
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|കാര്യനിർവഹണ കേന്ദ്രം
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|last=CUSAT|first=Director, CIRM,|website=www.cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}&lt;/ref&gt;|261x261px]]
[[File:Cusat.jpg|thumb|പ്രധന കവാടം (കുസാറ്റ്)|259x259px]]
'''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി''' (CUSAT) [[1971]]-ൽ [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വയംഭരണ സർ‌വ്വകലാശാലയാണ്‌. ഈ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കൊച്ചിയിൽ രണ്ടും, [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിലെ]] [[കുട്ടനാട്| കുട്ടനാട്ടിൽ]] ഒന്നും കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. രണ്ടായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യയനം നടത്തുന്നു.

1971-ൽ കേരള നിയമസഭയുടെ ഒരു നിയമത്തിലൂടെ കൊച്ചിൻ സർവകലാശാല എന്ന പേരിൽ ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. സംസ്ഥാനത്തെ ബിരുദാനന്തര വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. 1986 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാല (കുസാറ്റ്) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനങ്ങളും നൂതന ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കോമൺ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CAT) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ചില ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റൽ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (DAT) നടത്തുന്നു. 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, നിയമം &amp; മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലായി ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന 29 പഠന-ഗവേഷണ വകുപ്പുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സർവകലാശാലയ്ക്ക് അക്കാദമിക് ബന്ധങ്ങളും സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടികളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

കൊച്ചിൻ കായലുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ഇനം ആംഫിപോഡിന് 2018-ൽ സർവകലാശാലയുടെ പേരിൽ വിക്ടോറിയോപിസ കുസാറ്റെൻസിസ് എന്ന് പേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1261511|title=WoRMS - World Register of Marine Species - Victoriopisa cusatensis Ph. Joseph, Abhishek Sharma, P.R. Jayachandran, 2018|website=marinespecies.org|language=en|access-date=2018-07-25}}&lt;/ref&gt;

തേജസ്വിനാവധിതമസ്തു സർവകലാശാലയുടെ മുദ്രാവാക്യം ആണ്., വേദങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്തിട്ടുള്ള ഇത് &quot;സൃഷ്ടിച്ച ജ്ഞാനം നമ്മെ രണ്ടുപേരെയും - ഗുരുവിനെയും ശിഷ്യനെയും - ദൈവമാക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.[[File:STUDENTS AMENITIES CENTRE FROM OUTSIDE.jpg|thumb|right|Student Amenity Center|259x259px]]
== ചരിത്രം ==

''യൂനിവേർസിറ്റി ഓഫ് കൊച്ചിൻ'' എന്നായിരുന്നു ഈ സർവ്വകലാശാല ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ബിരുദാനന്തരബിരുദ പഠനത്തിനു മാത്രമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്ന കേരള നിയമസഭയുടെ തീരുമാനമാണ് 1971-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലക്കു തുടക്കം ഇട്ടത്. സംസ്കത സർവ്വകലാശാല കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാല ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിൽ നിരവധി യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച സിഎച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ ആയിരുന്നു അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഈ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബിൽ നിയമസഭയിലെ ചർച്ചാവേളയിൽ എംഎൽഎ ആയിരുന്ന മുണ്ടശ്ശേരി എംഎൽഎ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രഥമ വൈസ് ചാൻസലർ ആയി ,1

1986-ൽ ഈ സർവ്വകലാശാലയെ ''കൊച്ചിൻ യൂനിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജി'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർവ്വകലാശാലയുടെ ലക്ഷ്യം ബിരുദത്തിന്റേയും ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ പഠനവും അപ്ലൈഡ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി, ഇന്റസ്ട്രി, കൊമേർസ്, മാനേജ്മെന്റ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ റിസർച്ചും എന്ന് പുനർനിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;offical&quot;&gt;{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|accessdate=2008-06-23|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
== കാമ്പസുകൾ ==
സർവകലാശാലയ്ക്ക് മൂന്ന് കാമ്പസുകളുണ്ട്: രണ്ടെണ്ണം കൊച്ചിയിലും ഒന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്ത് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 65 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്നിലും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Campus Life |url=https://cusat.ac.in/campus-life |access-date=2025-04-26 |website=Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;
[[File:Guest House CUSAT.jpg|thumb|right|കളമശ്ശേരിയിലെ അതിഥി മന്ദിരം]]
[[File:SEMINAR HALL OF UNIVERSITY.jpg|thumb|right|സെമിനാർ ഹാൾ]]
[[File:Students amenities centre from inside.jpg|thumb|right|വിദ്യാർത്ഥി സൗകര്യ കേന്ദ്രം ഉൾവശം..]]
=== പ്രധാന (തൃക്കാക്കര) കാമ്പസ് ===
തെക്കൻ കളമശ്ശേരിയിലെ നാഷണൽ ഹൈവേ 47 ൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) അകലെയാണ് പ്രധാന കാമ്പസ്. 180 ഏക്കർ (0.73 km2) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ കാമ്പസിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (SOE കാമ്പസ്), കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, വിവിധ സയൻസ് വകുപ്പുകൾ, സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
=== ലേക്ക്സൈഡ് കാമ്പസ് ===
പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ (7.5 മൈൽ) അകലെയുള്ള ലേക്സൈഡ് കാമ്പസ്, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ ഫൈൻ ആർട്സ് അവന്യൂവിൽ, അഴിമുഖത്തിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് സയൻസസ്, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി ആൻഡ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമുദ്ര ശാസ്ത്ര ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ് ലൈബ്രറി. തീരദേശ ജല പഠനത്തിനായി ഒരു ഗവേഷണ കപ്പലും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. കൂടാതെ ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള മറ്റ് സർവകലാശാലകളുമായും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായും അക്കാദമിക് അറിവ് പങ്കുവെക്കൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}&lt;/ref&gt;
=== പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് ===

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കുട്ടനാട്ടിലെ പുളിങ്കുന്ന് കാമ്പസ് മെയിൻ കാമ്പസിൽ നിന്ന് 65 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (CUCEK) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== ഫാക്കൽറ്റികൾ ==
കുസാറ്റിനെ ഒമ്പത് ഫാക്കൽറ്റികളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sign Board In University showing different trades.jpg|thumb|right|വിവിധ വകുപ്പുകൾ കാണിക്കുന്ന സർവകലാശാലയിലെ സൈൻബോർഡ്..]] 
* [[ശാസ്ത്രം]]
* [[സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* [[എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[പരിസ്ഥിതി പഠനങ്ങൾ]]
* [[മാനവികത]]
* [[നിയമം]]
* [[സമുദ്ര ശാസ്ത്രം]]
* [[വൈദ്യശാസ്ത്രം]] സാങ്കേതികവിദ്യ
* [[സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം]]
=== ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റി ===
==== ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ====

കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1963-ൽ പ്രൊഫ. കെ. വെങ്കടേശ്വർലു കേരള സർവകലാശാലയുടെ എറണാകുളം സെന്ററിനെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പായി സ്ഥാപിച്ചു. പരീക്ഷണാത്മകവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ അധ്യാപനത്തിനും ഗവേഷണത്തിനുമുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണിത്. നാനോ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, സെമികണ്ടക്ടർ ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെല്ലുകൾ, ഹോളോഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയലുകൾ, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ആസ്ട്രോബയോളജി, ക്വാണ്ടം ഒപ്റ്റിക്സ് എന്നിവ താൽപ്പര്യമുള്ള മേഖലകളാണ്. യുജിസി, എഐസിടിഇ, ഐയുസിഎഎ, ഡിഎസ്ടി, ഡിആർഡിഒ, സിഎസ്ഐആർ, ഐയുഎസി, ഡിഎഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നാമമാത്ര നിരക്കിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന വിപുലമായ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിനുണ്ട്.

എംഎസ്‌സി (ഫിസിക്സ്), എം.ഫിൽ. (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഐയുസിഎഎ റിസോഴ്‌സ് സെന്റർ, കുസാറ്റ്, എഡുമിത്ര ഇന്റലക്ച്വൽ സർവീസസ് എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Physics - scope and awareness for school students|url=http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104170924/http://ibnlive.in.com/news/physicsacope-and-awareness-workshop-at-cusat/238251-60-122.html|url-status=dead|archive-date=2012-11-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Physics: Scope and Awareness|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/workshop-for-physics-students/article703979.ece|newspaper=The Hindu|date=6 February 2010}}&lt;/ref&gt; ഒരു ശാസ്ത്ര അവബോധ പരിപാടിയും &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ സ്‌പേസ് ഒളിമ്പ്യാഡും നടത്തുന്നു.
===സാങ്കേതിക വിഭാഗം===
====ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ്====
1975-ൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. മൈക്രോവേവ് ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സറുകൾ]], [[അണ്ടർവാട്ടർ അക്കോസ്റ്റിക്സ്]], സമുദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ്, [[മൈക്രോവേവ്]] പ്രൊപ്പഗേഷൻ ആന്റിനകൾ, മൈക്രോവേവ് [[ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്]], [[പാറ്റേൺ റെക്കഗ്നിഷൻ]], സിഗ്നൽ പ്രോസസ്സിംഗിലും ഡിസ്പ്ലേ ഉപകരണങ്ങളിലും [[മൈക്രോപ്രൊസസ്സർ]] ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. [[ഇന്ത്യ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | ഡിഎസ്ടി]], [[ഐഎസ്ആർഒ]], [[എഐസിടിഇ]], ഡിഒഇ, [[ഡിആർഡിഒ]], എംഒഡി, സംസ്ഥാന സർക്കാർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണം സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത്. [[ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജി | ഡെൽഫ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (നെതർലാൻഡ്സ്), പോളാരിസ് വൺ കോർപ്പറേഷൻ (മലേഷ്യ), [[കെന്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ), [[സറേ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] (യുകെ) എന്നിവയുമായി വകുപ്പിന് അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;DOE CUSAT&quot;&gt;{{cite news|url=http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| archive-date=13 May 2012| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

മൈക്രോവേവ് &amp; റഡാർ ഇലക്ട്രോണിക്സ്, ഡിജിറ്റൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് എന്നിവയിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെ എംഎസ്‌സി (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്), എംടെക് (ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്) ബിരുദങ്ങളിലേക്കും പിഎച്ച്ഡിയിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് രണ്ട് ദേശീയ സിമ്പോസിയങ്ങൾ ദ്വിവത്സര പരിപാടികളായി നടത്തുന്നു: ആന്റിനകളും പ്രചാരണവും സംബന്ധിച്ച ദേശീയ സിമ്പോസിയം (APSYM), &lt;ref name=&quot;APSYM&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | title=APSYM-Antennas and propagation Symposium | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111103174648/http://www.doe.cusat.edu/apsym/ | archive-date=3 November 2011 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഓഷ്യൻ ഇലക്ട്രോണിക്‌സിലെ സിമ്പോസിയം (SYMPOL).&lt;ref name=&quot;SYMPOL&quot;&gt;{{cite news |url=http://sympol.cusat.ac.in/index.html | title=SYMPOL – International Symposium on Ocean Electronics | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100103093538/http://sympol.cusat.ac.in/index.html | archive-date=3 January 2010 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=== ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് ===

യൂണിവേഴ്സിറ്റി സയൻസ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്ററിന്റെ (യുഎസ്ഐസി) ഒരു ശാഖയായി 1995-ൽ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി. സർവകലാശാലയിലെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പുകൾക്കും ബാഹ്യ സംഘടനകൾക്കും ഡിസൈൻ, ഫാബ്രിക്കേഷൻ, ഗ്ലാസ് ബ്ലോയിംഗ്, കാർപ്പെന്ററി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സേവനങ്ങൾ ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു അക്കാദമിക് വകുപ്പ് എന്ന നിലയിൽ, ഡിഎസ്ടി, ഡിഎഇ, യുജിസി, എഐസിടിഇ, കെഎസ്സിഎസ്ടിഇ, ട്വാസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ, അപ്ലൈഡ് ഫിസിക്സ് എന്നീ മേഖലകളിൽ ഇപ്പോൾ ഗവേഷണ പരിപാടികളുണ്ട്. അദ്ധ്യാപനം, ഗവേഷണം, കാലിബ്രേഷൻ, വ്യാവസായിക ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള പരീക്ഷണാത്മക സംവിധാനങ്ങളുടെ രൂപകൽപ്പനയ്ക്കും നിർമ്മാണത്തിനുമുള്ള കൺസൾട്ടൻസിയും ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/about-us/|title=Department Of Instrumentation, CUSAT}}&lt;/ref&gt; ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ നാല് വർഷത്തെ ബിടെക് (ബാച്ചിലേഴ്സ്) കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് കോഴ്സും, ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷനിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംഎസ്സി കോഴ്സും വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/courses/|date= 4 December 2019|title=Academic programs at Department of Instrumentation}}&lt;/ref&gt;

ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ വകുപ്പിലെ പ്രൊഫസറായ കെ എൻ മധുസൂദനനെ 2019 ഏപ്രിൽ 25-ന് ഗവർണർ പി സദാശിവം കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലറായി (വിസി) നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/25/k-n-madhusoodhanan-appointed-cusat-vc-1968709.html|date= 25 April 2019|title=K N Madhusoodhanan appointed Cusat VC}}&lt;/ref&gt;

=== പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് ===

1971-ൽ സ്ഥാപിതമായ പോളിമർ സയൻസ് ആൻഡ് റബ്ബർ ടെക്നോളജി വകുപ്പ് (പി.എസ്. &amp; ആർ.ടി.), പോളിമർ സയൻസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് മേഖലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ, ഗവേഷണ മേഖലകളിൽ ഒരു പയനിയറാണ്. റബ്ബർ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായി സഹകരിച്ച് 1972-ൽ ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു. ന്യൂഫിക് (എംഎച്ച്ഒ, നെതർലാൻഡ്‌സ്), ഫോക്‌സ്‌വാഗൺ ഫൗണ്ടേഷൻ (ജർമ്മനി), എംഎച്ച്ആർഡി, എഐസിടിഇ, ഡിആർഡിഒ, ഡിഎസ്ടി, യുജിസി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഇതിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

=== കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് ===
1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്പൽ സാങ്കേതിക വകുപ്പ് നാവിക വാസ്തുവിദ്യയിലും കപ്പൽ നിർമ്മാണത്തിലുംഇന്ത്യയിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.  ഇതിന്റെ ബിടെക് പ്രോഗ്രാം 1975-ൽ ആരംഭിച്ചു. ജർമ്മനിയിലെ റോസ്റ്റോക്ക് സർവകലാശാലയുമായി സഹകരിച്ചാണ് നേവൽ ആർക്കിടെക്ചർ പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നത്, കൂടാതെ അതിലെ ബിരുദധാരികൾക്ക് കപ്പൽ നിർമ്മാണ വ്യവസായം, കപ്പൽ വർഗ്ഗീകരണ സൊസൈറ്റികൾ, ഗവേഷണ വികസന സംഘടനകൾ, ഇന്ത്യൻ നാവികസേന എന്നിവയിലെ തസ്തികകളിലേക്ക് ആവശ്യക്കാരുണ്ട്. ഷിപ്പിംഗ് മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ്) എം.ഒ.ടി. സർട്ടിഫിക്കറ്റ് പരീക്ഷയ്ക്കായി ബിടെക് കോഴ്‌സ് അംഗീകരിച്ചു, കൂടാതെ ഇന്ത്യൻ നാവികസേന ഈ വകുപ്പിനെ അവരുടെ ഓഫീസർമാരുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള ഒരു കേന്ദ്രമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

വകുപ്പിലെ നാവിക വാസ്തുവിദ്യാ വിദ്യാർത്ഥികൾ SHIPSTECHNIC എന്ന വാർഷിക സാങ്കേതിക മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.ണ്ട്
=== ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് ===

ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സ് (ISP) 1995-ൽ സ്ഥാപിതമായി. വിവിധ ലേസർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെയും ലേസർ ഘടകങ്ങളുടെയും രൂപകൽപ്പനയും നിർമ്മാണവും, ഫോട്ടോതെർമൽ, ഫോട്ടോഅക്കോസ്റ്റിക്, അനുബന്ധ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് വ്യത്യസ്ത വസ്തുക്കളിൽ രേഖീയമല്ലാത്ത പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ അന്വേഷണങ്ങൾ, ലേസർ-ഇൻഡ്യൂസ്ഡ് പ്ലാസ്മകളെക്കുറിച്ചുള്ള സമയ-സ്ഥല-പരിഹരിച്ച പഠനങ്ങൾ, ഫൈബർ-ഒപ്റ്റിക് സെൻസറുകളുടെ രൂപകൽപ്പനയും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, പോളിമർ നാരുകളുടെ നിർമ്മാണവും സ്വഭാവരൂപീകരണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് വസ്തുക്കളുടെ തയ്യാറാക്കലും അന്വേഷണവും, ഫോട്ടോണിക്സ് സിദ്ധാന്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ എന്നിവ ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് DST, AICTE, UGC എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഫണ്ടിംഗ് ഏജൻസികൾ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://photonics.cusat.ac.in/|title=International School of Photonics CUSAT|website=International School of Photonics|language=en-US|access-date=2016-09-29}}&lt;/ref&gt; 2002 മാർച്ചിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയെ &quot;ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസ് മേഖലയിൽ മികവിനുള്ള സാധ്യതയുള്ള സർവകലാശാല&quot; ആയി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തു. കൂടാതെ ലേസർ ആൻഡ് ഒപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്സ് സയൻസസിലെ ഒരു സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് (CELOS) സ്ഥാപിക്കാൻ 5 കോടി രൂപയുടെ ഗ്രാന്റ് നൽകി. പിന്നീട് ഈ കേന്ദ്രം ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫോട്ടോണിക്സുമായി ലയിച്ചു.

എംടെക് (ഒപ്റ്റോ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് ലേസർ ടെക്നോളജി), പിഎച്ച്ഡി എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
=== കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് ===

കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ് വകുപ്പ് (DCA) 1994-ൽ സ്ഥാപിതമായി. യുജിസിയുടെയും ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വകുപ്പിന്റെയും സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ ഇത് കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസിൽ മാസ്റ്റേഴ്സ് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവര സുരക്ഷ, സിമുലേഷൻ, മോഡലിംഗ്, ക്രിപ്റ്റോഗ്രഫി, കോഡിംഗ് സിദ്ധാന്തം, ഭാഷാ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അൽഗോരിതങ്ങൾ, പാറ്റേൺ തിരിച്ചറിയൽ, വെബ് മൈനിംഗ്, ഗ്രാഫ് സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ, ഇമേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, ഡാറ്റ മൈനിംഗ്, നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നിവയാണ് ഗവേഷണ മേഖലകൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Department of Computer Application|url=http://dca.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;2016 മുതൽ സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിന് സ്പെഷ്യലൈസേഷനും വകുപ്പ് നൽകുന്നു. സോഫ്റ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ സൈദ്ധാന്തികവും പ്രായോഗികവുമായ അടിത്തറ വിദ്യാർത്ഥികളെ സജ്ജമാക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. മെഷീൻ ലേണിംഗ്, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, AI, ബിഗ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ് തുടങ്ങിയ നിലവിലെ സാങ്കേതികവിദ്യകളുമായുള്ള പരിചയം പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് വകുപ്പ് (DCS) ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റങ്ങളിലെ അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നുണ്ട് എന്നാൽ അതിവേഗ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, മനുഷ്യ-കമ്പ്യൂട്ടർ ഇടപെടലുകൾ, വിവര സുരക്ഷ, നെറ്റ്‌വർക്ക് ചെയ്ത എംബഡഡ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, വളരെ വലിയ തോതിലുള്ള സംയോജനം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റി കമ്പ്യൂട്ടർ സെന്ററും കുസാറ്റ് ഇൻട്രാനെറ്റും സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ ഇത് നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

എംടെക് (കമ്പ്യൂട്ടർ &amp; ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്), എംടെക് (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്), എംടെക് (ഡാറ്റ സയൻസ് &amp; ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനോടുകൂടിയ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്), എംഎസ്‌സി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് (ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; ഡാറ്റ സയൻസ്), പിഎച്ച്ഡി (കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് / കമ്പ്യൂട്ടർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ ഇൻഫർമേഷൻ സയൻസ്) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:

1. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് &amp; കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ ലബോറട്ടറി (AICV)

2. ബയോഇൻഫോർമാറ്റിക്സ് ലബോറട്ടറി (BI)

3. സൈബർ ഫിസിക്കൽ സിസ്റ്റംസ് ലബോറട്ടറി (CPS)

4. നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ് ലബോറട്ടറി (NLP)

5. സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ലബോറട്ടറി (SEL)

===എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്‌കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, തൃക്കാക്കര====
[[കൊച്ചി]]യിലും പരിസര പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന എഞ്ചിനീയർമാർക്ക് എഞ്ചിനീയറിംഗിലെ പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളിൽ (സിവിൽ, മെക്കാനിക്കൽ, ഇലക്ട്രിക്കൽ, കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) പാർട്ട് ടൈം എംടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിനായി 1979-ൽ [[സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുസാറ്റ്|സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] സ്ഥാപിതമായി. 1995-ൽ സ്കൂൾ [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് &amp; എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]] എന്നിവയിൽ ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. 1996-ൽ സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗും 2003-ൽ ഇലക്ട്രിക്കൽ &amp; ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗും ചേർത്തു.

1981-ൽ സ്കൂൾ പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ ചേർത്തു. {{2019-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്||df=}}, സ്കൂൾ 53 പിഎച്ച്ഡികൾ സൃഷ്ടിച്ചു, 250-ലധികം ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ ഗവേഷണ വിദ്യാർത്ഥികളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|DST]], സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ, [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ISRO]], [[ഓൾ ഇന്ത്യ കൗൺസിൽ ഫോർ ടെക്നിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ|AICTE]], [[കയർ ബോർഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|കയർ ബോർഡ്]], കേരള സ്റ്റേറ്റ് കയർ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏജൻസികളാണ് ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള ബാഹ്യ ധനസഹായം നൽകുന്നത്.

സ്കൂൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾക്ക് ടയർ-I സിസ്റ്റത്തിന് കീഴിൽ [[നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ]] (NBA) അംഗീകാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|title=Cochin University of Science and Technology-News|website=cusat.ac.in|access-date=2016-09-28|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812232930/http://www.cusat.ac.in/view_news.php?id=1294|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;നിരവധി രാജ്യങ്ങളിലെ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ബിരുദ ബിരുദങ്ങൾക്ക് മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്ന വാഷിംഗ്ടൺ കരാറിൽ സ്ഥിരമായി ഒപ്പുവച്ചിട്ടുള്ള സ്ഥാപനമാണ് നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് അക്രഡിറ്റേഷൻ (NBA).
'''ബിടെക്  ബിരുദ '''' ''കോഴ്‌സുകൾ'''' (ബ്രാക്കറ്റിൽ വിദ്യാർത്ഥി പ്രവേശനം)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406021538/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=ug_course |archive-date=2025-04-06 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (60)
* [[ഇലക്‌ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്‌നോളജി]] (90)
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] (90)
* സേഫ്റ്റി ആൻഡ് ഫയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (60)
[[File:Software engineering block.jpg|thumb|259x259px|Software Engineering block]]
''ബിരുദാനന്തര എംടെക് കോഴ്സുകൾ''''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Academic Admission CUSAT |url=https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401032640/https://admissions.cusat.ac.in/?tag=pgeng_course |archive-date=2025-04-01 |access-date=2025-04-26 |website=admissions.cusat.ac.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''ഫുൾ ടൈം''
* ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സിസ്റ്റംസ്) (18)
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ് സിസ്റ്റംസ്) (18)
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (ജിയോ-ടെക്നിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (തെർമൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്) (18)
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് &amp; കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് (വയർലെസ് ടെക്നോളജി) (18)
''പാർട്ട് ടൈം''

* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* കെമിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് (18)
* മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ച എല്ലാ മേഖലകളിലും ''പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകൾ'' ലഭ്യമാണ്.

====കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്====

[[കുഞ്ഞാലി മരക്കാർ സ്കൂൾ ഓഫ് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ഒരു ബിടെക് പ്രോഗ്രാം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇതൊരു മുഴുവൻ സമയ നിർബന്ധിത റെസിഡൻഷ്യൽ പ്രോഗ്രാമാണ്. വിദ്യാർത്ഥികൾ ക്ലാസുകളിൽ [[മർച്ചന്റ് നേവി]] കേഡറ്റുകളുടെ യൂണിഫോം ധരിക്കുന്നു. കാഡറ്റുകൾക്ക് ശാരീരിക പരിശീലനം നിർബന്ധമാണ്.

ബിടെക് മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിനുള്ള പ്രവേശനം പ്രതിവർഷം 80 ആണ്. 2014 ൽ, മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിൽ ഒരു മുഴുവൻ സമയ ദ്വിവത്സര എംടെക് പ്രോഗ്രാം (80 വിദ്യാർത്ഥികൾ) ചേർത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kmsme.cusat.ac.in/|title=Kunjali Marakkar School of Marine Engineering|website=kmsme.cusat.ac.in|access-date=2016-09-28}}&lt;/ref&gt;[[ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ഷിപ്പിംഗ്]] നടത്തുന്ന മത്സര പരീക്ഷകൾക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി എഞ്ചിൻ റൂം സിമുലേറ്ററിൽ ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സുകളും സ്കൂൾ നൽകുന്നു
====കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട്====
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കുട്ടനാട് 1999-ൽ സ്ഥാപിതമായതും കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതുമാണ്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രധാന കാമ്പസിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ, [[കുട്ടനാട്ടിലെ]] [[പുളിങ്കുന്നൂ|പുളിങ്കുന്നൂ]] എന്ന സ്ഥലത്ത് 42 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. എറണാകുളം ജില്ലയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള കുസാറ്റിന്റെ ഏക കാമ്പസാണിത്. ബിടെക് പ്രോഗ്രാമുകൾ ഇനിപ്പറയുന്ന ഭാഷകളിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

* [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്]] എഞ്ചിനീയറിംഗും
* ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് [[ഇലക്ട്രോണിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ്|ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* [[ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി]]
* [[മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ
===പരിസ്ഥിതി പഠന വിഭാഗം===
====പരിസ്ഥിതി പഠന സ്കൂൾ====
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും സുസ്ഥിര വികസനത്തിനും വേണ്ടി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഉന്നത പഠന കേന്ദ്രമായ സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ് 1983 ൽ സ്ഥാപിതമായി. [[ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് (ഇന്ത്യ)|ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ്]], [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ]] എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഗ്രാന്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് സ്കൂളിന് ധനസഹായം നൽകുന്നത്.


സ്കൂൾ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസുമായി ചേർന്നുള്ള നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH), ബയോടെക്നോളജിയിലെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസനത്തിലെ നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പിന്റെ സ്പോൺസർഷിപ്പിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംടെക് പ്രോഗ്രാം നടത്തുന്നു.
പരിസ്ഥിതി സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ എംഎസ്‌സി രണ്ട് വിഷയങ്ങളിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകളോടെയാണ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്: 

സ്ട്രീം I: [[പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]

സ്ട്രീം 2: [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]].

പരിസ്ഥിതി ജീവശാസ്ത്രം, പരിസ്ഥിതി രസതന്ത്രം, പരിസ്ഥിതി ഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ് &amp; സോണോഫോട്ടോകാറ്റാലിസിസ്, [[പരിസ്ഥിതി മൈക്രോബയോളജി]], [[പരിസ്ഥിതി മാനേജ്മെന്റ്]], [[പരിസ്ഥിതി വിഷശാസ്ത്രം]], [[പരിസ്ഥിതി ബയോടെക്നോളജി]], പരിസ്ഥിതി എഞ്ചിനീയറിംഗ്, [[റിമോട്ട് സെൻസിംഗ്]] എന്നീ മേഖലകളിലാണ് ഡോക്ടറൽ പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു. കൂടാതെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധം, പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സംവിധാനങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലും എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. കൊച്ചി നഗരത്തിലെ മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതിയുടെ പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു..

യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് അധ്യാപകർക്കായി യുജിസി സ്പോൺസർ ചെയ്ത റിഫ്രഷർ കോഴ്‌സുകൾ ഈ സ്കൂൾ നടത്തുന്നു, കൂടാതെ [[കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധശേഷി]], പരിസ്ഥിതി സർവേകൾ, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണം, ജല ഗുണനിലവാര മാനേജ്മെന്റ്, ജല സംസ്കരണം, രോഗനിർണയവും അക്വാകൾച്ചർ സിസ്റ്റങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റും, [[പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തൽ]] എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടൻസി സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. [[കൊച്ചി മെട്രോ|കൊച്ചി മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതി]] നഗരത്തിനായുള്ള പരിസ്ഥിതി ആഘാത വിലയിരുത്തലിൽ സ്കൂൾ പങ്കെടുത്തു.

===മാനവികതാ ഫാക്കൽറ്റി===
===ഹിന്ദി വകുപ്പ്====
1963-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഹിന്ദി വകുപ്പ്, സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴയ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് ആദ്യം കേരള സർവകലാശാലയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു, പക്ഷേ 1971-ൽ കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറ്റി. യുജിസിയുടെ പിന്തുണയോടെ ഹിന്ദിയിൽ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് റിസർച്ച് സപ്പോർട്ട് (ഡിആർഎസ്), ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് സ്പെഷ്യൽ അസിസ്റ്റൻസ് (ഡിഎസ്എ) പ്രോഗ്രാമുകൾ ഉള്ള ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏക വകുപ്പാണിത്.
[[File:DEPARTMENT OF HINDI.jpg|thumb|right|Hindi Department]]

പുരാതന, ആധുനിക കവിത, ഫിക്ഷൻ, നാടക, നാടക പഠനങ്ങൾ, വിമർശനം, വ്യാകരണം, ഭാഷാശാസ്ത്രം, ഭാഷകളുടെയും സാഹിത്യത്തിന്റെയും താരതമ്യ പഠനങ്ങൾ, നാടോടി സാഹിത്യം, വിവർത്തനം, കമ്പ്യൂട്ടർ സഹായത്തോടെയുള്ള ഭാഷാ പഠനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളാണ് വകുപ്പിന്റെ ഗവേഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്.

പഠന-ഗവേഷണ പരിപാടികൾ:

* എം.എ. ഹിന്ദി ഭാഷയും സാഹിത്യവും
* ട്രാൻസ്ലേഷണൽ ആൻഡ് ഫങ്ഷണൽ ഹിന്ദിയിൽ എം.ഫിൽ. പി.ജി. ഡിപ്ലോമ
* പിഎച്ച്ഡി
* ഹിന്ദിയിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത പരിശീലനത്തിലും അധ്യാപനത്തിലും ഹ്രസ്വകാല കോഴ്‌സ്

====ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ്====

ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് 1976-ൽ വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പായി സ്ഥാപിതമായി. ഇംഗ്ലീഷ്, [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]], [[ജർമ്മൻ ഭാഷ|ജർമ്മൻ]], [[ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷ|ഇറ്റാലിയൻ]], [[ജാപ്പനീസ് ഭാഷ|ജാപ്പനീസ്]], [[റഷ്യൻ ഭാഷ|റഷ്യൻ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഭാഷകൾ പഠിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ശ്രദ്ധ. [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ]] അധ്യാപനത്തിന്റെ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2012-ൽ വകുപ്പിന് ഇംഗ്ലീഷ്, വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് എന്ന് പേര് നൽകി.

===നിയമ ഫാക്കൽറ്റി===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്====
1962-ൽ കേരള സർവകലാശാലയുടെ ബിരുദാനന്തര നിയമ വകുപ്പായിട്ടാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് സ്ഥാപിതമായത്. ഈ വകുപ്പിന്റെ ആദ്യ ചെയർമാൻ അന്തർദേശീയമായി പ്രശസ്തനായ നിയമജ്ഞനും [[ഇന്ത്യൻ ലോ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ]] സ്ഥാപക ഡയറക്ടറും ഇന്റർനാഷണൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ട്രൈബ്യൂണലിൽ ഡെപ്യൂട്ടി ജഡ്ജിയുമായിരുന്ന പരേതനായ ഡോ. എ.ടി. മാർക്കോസ് ആയിരുന്നു.

[[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം] (MHRD) യുടെ സഹായത്തോടെ, അപൂർവ പുസ്തകങ്ങളും ജേണലുകളും അടങ്ങുന്ന ഒരു [[ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ]] ശേഖരം സ്കൂൾ പരിപാലിക്കുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഒരു ഘടക ഏജൻസിയായ [[വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ|വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ (WIPO)]], അതിന്റെ പ്രധാന പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ഈ ശേഖരത്തിലേക്ക് സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം|MHRD]] ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ പഠനത്തിനായി ഒരു അധ്യക്ഷസ്ഥാനം  അനുവദിച്ചു.

മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി, അന്തരിച്ച ജസ്റ്റിസ് [[വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ|വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ]] യുടെ പേരിൽ ഒരു മനുഷ്യാവകാശ ചെയർ സ്കൂളിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

സ്കൂൾ 3 വർഷത്തെ [[ബാച്ചിലർ ഓഫ് ലോസ്|എൽ.എൽ.ബി.]] പ്രോഗ്രാം, 5 വർഷത്തെ ബി.ബി.എ, എൽ.എൽ.ബി. (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം, ബി.കോം. എൽ.എൽ.ബി (ഓണേഴ്സ്) പ്രോഗ്രാം എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി റൈറ്റ്സ് സ്റ്റഡീസ്===
കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് &amp; ടെക്നോളജിയുടെ സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസിൽ 2003-ൽ സ്ഥാപിതമായ സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്, ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2009-ൽ ഒരു ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. കേരള സർക്കാർ സ്ഥാപിച്ച കുസാറ്റിലെ ഒരു സ്വയംഭരണ കേന്ദ്രമാണിത്, കേരളത്തിലും പുറത്തുമുള്ള വിവിധ സർവകലാശാലകളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകർ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം സാധ്യമാക്കുന്ന ഒരു ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും റിസോഴ്‌സ് സെന്ററുമാണ് ഇത്. കേരള സർക്കാർ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് വിഭാവനം ചെയ്ത് നടപ്പിലാക്കുന്ന ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്ററുകളിൽ ഒന്നാണിത്.

നിയമ ഫാക്കൽറ്റി ഡീൻ ഡോ. കെ.എൻ. ചന്ദ്രശേഖരൻ പിള്ള ഡയറക്ടറായും ഡോ. ​​എൻ.എസ്. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ കോർഡിനേറ്ററായും ആണ് സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ് ആദ്യം സ്ഥാപിതമായത്. ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയവും ഈ കേന്ദ്രത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, 2003 ൽ കുസാറ്റിൽ ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശത്തിനായി ഒരു പീഠം  സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നിയമം, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം, രാഷ്ട്രീയ ശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഗവേഷകരെ നയ ഗവേഷണം നടത്താൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി IPR-മായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ സ്കോളർഷിപ്പുകളുള്ള മൾട്ടി-ഡിസിപ്ലിനറി പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. വിവിധ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരവധി ഗവേഷണ പണ്ഡിതരുണ്ട്. ഡിപോസിറ്ററിയിലെ പ്രാഥമിക ഗവേഷണ സാമഗ്രികളുടെ ലഭ്യത ഗവേഷകർക്ക് ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിലെ സുപ്രധാന വിഷയങ്ങളിൽ മിമിയോഗ്രാഫുകൾ പുറത്തിറക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസുമായി സഹകരിച്ച്, സ്കൂളിന്റെ LL.M പ്രോഗ്രാമിനായി ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കോഴ്സുകളും ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ബഹുമാനപ്പെട്ട കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനായി ഒരു ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലാണ് IUCIPRS നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. CUSAT ന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയും സെന്ററിന്റെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ്, അക്കാദമിക് പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു ഫാക്കൽറ്റി കമ്മിറ്റിയും ഉണ്ട്. ഡോ. എം. ഭാസിയാണ് സെന്ററിന്റെ ഡയറക്ടർ. 
===നൽകുന്ന കോഴ്‌സുകൾ===
1. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

2. എൽഎൽഎം (ഐപി) പിഎച്ച്ഡി ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് (5 വർഷം)

3. എൽഎൽഎം (ഐപിആർ, 1 വർഷം)

4. ബിബിഎ എൽഎൽബി (5 വർഷം)
5. ബി.കോം എൽഎൽബി (5 വർഷം)

=== ഡി.ഡി.യു. കൗശൽ കേന്ദ്രം ===
[[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)|യു.ജി.സി]], വിദ്യാർത്ഥികളിൽ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും ആവശ്യകതയും മനസ്സിലാക്കി, വലിയ തോതിൽ ജോലിക്ക് തയ്യാറായ മനുഷ്യശക്തി സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത മനസ്സിലാക്കി കമ്മ്യൂണിറ്റി കോളേജുകളും ബി.വോക് പ്രോഗ്രാമുകളും ആരംഭിക്കുന്നതിനുള്ള സംരംഭങ്ങൾക്ക് തുടർച്ചയായി തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ. (ഡി.ഡി.യു.കെ.കെ.) ആരംഭിച്ചു .

ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ക്ലാസ് റൂം കേന്ദ്രീകൃത ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസവും പരിശീലനവും വ്യവസായ പ്രാക്ടീഷണർമാരുടെ അനുഭവ പങ്കിടലും ബിസിനസ്സ് സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ഇന്റേൺഷിപ്പുകളും സംയോജിപ്പിച്ച് DDUKK വഴി ഗുണനിലവാരമുള്ള തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുക എന്നതാണ് DDUKK CUSAT ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ദീൻ ദയാൽ കേന്ദ്ര കരിയർ അധിഷ്ഠിത കോഴ്സുകൾ ആരംഭിക്കുന്നു |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2015/dec/09/deen-dayal-kendra-to-start-career-oriented-courses-853559.html |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The New Indian Express |date=December 9, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Online |first1=Mathrubhumi Education |title=CUSAT-ൽ DDUKK-യുടെ കീഴിലുള്ള കോഴ്സുകൾ |url=https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905171424/https://english.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/courses-under-ddukk-at-cusat-english-news-1.673796 |url-status=dead |archive-date=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |publisher=Mathrubhumu |date=Nov 16, 2015 }}&lt;/ref&gt; തൊഴിൽ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന യുവാക്കളുടെ ഒരു പുതിയ ലീഗ് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി സംയോജിത അറിവ് സമ്പാദിക്കുന്നതിലും മനുഷ്യ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലുമാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=തൊഴിൽ വിപണിയിൽ കണ്ണുവെച്ച്, കുസാറ്റിന്റെ ഡിഡിയുകെകെ ഇൻഫോപാർക്ക്, കിറ്റ്കോ എന്നിവയുമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടുന്നു |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/with-eye-on-job-market-cusats-ddukk-enters-into-tieups-with-infopark-kitco/article7956859.ece |access-date=10 സെപ്റ്റംബർ 2021 |work=The Hindu |date=March 24, 2016}}&lt;/ref&gt; ഡിഡിയുകെകെയുടെ കീഴിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകളുടെ അധ്യാപന, പരിശീലന രീതിശാസ്ത്രം അതിനനുസൃതമായാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

2015 ൽ ഡോ. സക്കറിയ കെ.എ (പ്രൊഫസർ, സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്, കുസാറ്റ്) സ്ഥാപക ഡയറക്ടറായി ഡിഡിയുകെകെ സ്ഥാപിതമായി.

വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കോഴ്സുകൾ:

1. എം.വോക് ഇൻ ടെക്നോളജി ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് കൺസൾട്ടൻസി
2. എം.വോക് ഇൻ മൊബൈൽ ഫോൺ ആപ്ലിക്കേഷൻ ഡെവലപ്മെന്റ്
3. ബി.വോക് ഇൻ ബിസിനസ് പ്രോസസ് ആൻഡ് ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ്

===ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് മറൈൻ സയൻസസ്===
====സ്കൂൾ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്====

വ്യാവസായിക ഫിഷറീസ് വകുപ്പ് 1976 ൽ സ്ഥാപിതമായി. അതിന്റെ അക്കാദമികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ നേട്ടങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നതിനായി 1995 ൽ ഒരു സ്കൂളായി അപ്ഗ്രേഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇതിന് അഞ്ച് ഡിവിഷനുകളുണ്ട്: 
* അക്വാകൾച്ചർ ആൻഡ് ക്യാപ്ചർ ഫിഷറീസ്
* ഫിഷറീസ് ടെക്നോളജി
* ഫിഷറീസ് ഇക്കണോമിക്സ്
* ഫിഷറീസ് മാനേജ്മെന്റ്.
[[File:ACARR CUSAT.jpg|thumb|326x326px|Advanced Center for Atmospheric Radar Research at CUSAT]]
====അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്====
കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണ/അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര മേഖലയിലെ അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും മികവ് പുലർത്തുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണ് അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്ര വകുപ്പ്. കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

[[ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ]] ന്യൂ മില്ലേനിയം ഇന്ത്യൻ ടെക്നോളജി ലീഡർഷിപ്പ് ഇനിഷ്യേറ്റീവ് (NMITLI) മൺസൂൺ സംബന്ധമായ പ്രവചനങ്ങൾക്കായുള്ള [[മെസോസ്‌കെയിൽ മെറ്റീരിയോളജി|മെസോസ്‌കെയിൽ]] മോഡലിംഗിനായുള്ള മികവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി [[കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച്]] (CSIR) ഈ വകുപ്പിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി ഡൽഹി|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ഡൽഹി]]; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെറ്റീരിയോളജി]], പൂനെ; [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്, ബാംഗ്ലൂർ]]; [[ടാറ്റ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫണ്ടമെന്റൽ റിസർച്ച്]], മുംബൈ; സി- എംഎംഎസിഎസ്, ബാംഗ്ലൂർ, [[നാഷണൽ എയ്‌റോസ്‌പേസ് ലബോറട്ടറീസ്]], ബാംഗ്ലൂർ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മറ്റ് പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങൾ ഇവയാണ്.

എം.എസ്‌സി ([[കാലാവസ്ഥാശാസ്ത്രം]]), എം.ടെക് ([[അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം|അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രം]]) എന്നീ ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്====
രാജ്യത്തെ സമുദ്ര ജീവശാസ്ത്രത്തിലെ മുൻനിര അക്കാദമിക് കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി വകുപ്പ്. 1938-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് ഉടൻ തന്നെ ഒരു ഗവേഷണ പരിപാടി സ്ഥാപിച്ചു. 100-ലധികം പിഎച്ച്ഡി വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ വകുപ്പിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയിട്ടുണ്ട്.

====കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====
കെമിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ് ജലവ്യവസ്ഥകളുടെ രസതന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യാപനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സമുദ്ര ശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുടനീളം ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന വിഷയമാണിത്.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

====മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്====

പാരിസ്ഥിതിക, വികസന വിഷയങ്ങളിൽ ജിയോളജിയുടെയും ജിയോഫിസിക്സിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ വകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് മറൈൻ ജിയോളജി ആൻഡ് ജിയോഫിസിക്സ് വകുപ്പ്. മറൈൻ ജിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം 1976 ൽ ആരംഭിച്ചു.

എംഎസ്‌സി (മറൈൻ ജിയോഫിസിക്സ്) ബിരുദം നേടുന്നതിനുള്ള ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. {{അവലംബം ആവശ്യമാണ്|തീയതി=മെയ് 2021}}

====ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്====

കേരള സർവകലാശാലയിലെ മറൈൻ ബയോളജി ആൻഡ് ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പിന്റെ ഒരു ശാഖയായിരുന്നു ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി വകുപ്പ്. 1965-ൽ സമുദ്രശാസ്ത്രത്തിൽ ഒരു ബിരുദാനന്തര ബിരുദ പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു, പിന്നീട് അത് കൊച്ചി സർവകലാശാലയിലെ ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി ആൻഡ് മെറ്റീരിയോളജി ഡിവിഷനിലേക്ക് (POMD) മാറ്റി. 1996-ൽ, [[ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യാനോഗ്രഫി]] വകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായി.

എം.എസ്‌സി (ഓഷ്യാനോഗ്രഫി), എംടെക് (ഓഷ്യൻ ടെക്നോളജി) ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ഫാക്കൽറ്റി===
===ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്====

1991-ൽ സ്ഥാപിതമായ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്, മൈക്രോബയോളജി, വൈറോളജി, മൈക്രോബയൽ ഇക്കോളജി, ന്യൂറോബയോളജി, സെൽ ആൻഡ് മോളിക്യുലാർ ബയോളജി, മെഡിക്കൽ ബയോകെമിസ്ട്രി, [[ജനിതക എഞ്ചിനീയറിംഗ്]], പ്ലാന്റ് ബയോടെക്നോളജി, ബയോ-ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ സിസ്റ്റംസ്, മൈക്രോബയൽ ജനറ്റിക്സ് എന്നിവയിലെ ഗവേഷണങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

എം.എസ്‌സി. മൈക്രോബയോളജി (2018-ൽ ആരംഭിച്ചു), എം.എസ്‌സി. (ബയോടെക്നോളജി), ബയോളജിക്കൽ സയൻസസിൽ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് എം.എസ്‌സി (2021-ൽ ആരംഭിച്ചു), ബയോടെക്നോളജിയിൽ പിഎച്ച്ഡി എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് ഈ വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു  പ്രൊഫ. (ഡോ.) പാർവതി എ. നിലവിൽ വകുപ്പ് മേധാവിയായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

===സാമൂഹിക ശാസ്ത്ര വിഭാഗം===
====അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ്====

സാങ്കേതികവിദ്യ, ഇക്കണോമെട്രിക്സ്, ഓപ്പറേഷൻസ് റിസർച്ച് എന്നിവയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലാണ് അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. [[കൊച്ചി]] നഗരത്തിന് ഒരു വ്യാവസായിക മേഖലയും മത്സ്യബന്ധനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു തീരദേശ മേഖലയുമുണ്ട്. വ്യവസായവും മത്സ്യബന്ധനവും പ്രദേശത്തെ പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണത്തിന് ഗണ്യമായ സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ, വ്യവസായത്തിന്റെയും മത്സ്യബന്ധന മേഖലയുടെയും സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങളിലും പരിസ്ഥിതിയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലും വകുപ്പ് പ്രത്യേക താൽപ്പര്യം കാണിക്കുന്നു.

എം.എ. (അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ്) ബിരുദത്തിലേക്കും എം.ഫിൽ., പിഎച്ച്ഡി പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്കും നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

====സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്====
സർവകലാശാലയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ അക്കാദമിക് യൂണിറ്റുകളിൽ ഒന്നാണ് സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ് (എസ്എംഎസ്), രാജ്യത്ത് സ്ഥാപിതമായ ആദ്യത്തെ അഞ്ച് മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. പ്രൊഫസർ എമെറിറ്റസ് [[എം. വി. പൈലി]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കേരള യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി 1964 ഒക്ടോബറിൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് [[ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ|ഫെർട്ടിലൈസേഴ്‌സ് ആൻഡ് കെമിക്കൽസ് ട്രാവൻകൂർ ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ പരിസരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1971 ൽ ഇത് കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി, പിന്നീട് കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ആയി മാറി. അധ്യാപനം, പരിശീലനം, ഗവേഷണം, കൺസൾട്ടൻസി എന്നീ നാല് മേഖലകളിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

എസ്എംഎസ് ഇനിപ്പറയുന്ന ബിരുദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സ് വർക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: എംബിഎ, എം.ഫിൽ. (കൊമേഴ്‌സ്), പിഎച്ച്ഡി

==റാങ്കിംഗുകൾ==
{{Infobox India university ranking
| type = University
&lt;!----------International----------&gt;
| NIRF_U_2024 = 34
| THE_W_2024=1201-1500
| THES_A_2024=301-350
| NIRF_O_2024 = 51
}}
2024-ൽ ''[[ടൈംസ് ഹയർ എഡ്യൂക്കേഷൻ വേൾഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി റാങ്കിംഗ്സ്]]'' പ്രകാരം കുസാറ്റ് 1201-1500 ബാൻഡിൽ റാങ്ക് ചെയ്യപ്പെട്ടു ഏഷ്യയിൽ 301-350 ബാൻഡിലും.
[[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ റാങ്കിംഗ് ഫ്രെയിംവർക്ക്|NIRF]] സർവകലാശാലകളിൽ 34-ാം സ്ഥാനത്തും 2024-ൽ ഇന്ത്യയിൽ മൊത്തത്തിൽ 51-ാം സ്ഥാനത്തും റാങ്ക് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 NIRF Ranking |url=https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2024/pdf/Report/IR2024_Report.pdf}}&lt;/ref&gt;

==കേന്ദ്രങ്ങൾ==
===സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി===
1991-ൽ [[കൊച്ചി റിഫൈനറീസ്|കൊച്ചിൻ റിഫൈനറീസ് ലിമിറ്റഡ്]] യുടെ ഭാഗിക സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെയാണ് സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി (C-SIS) സ്ഥാപിതമായത്. കുട്ടികൾക്ക് ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യ കൂടുതൽ പ്രാപ്യമാക്കുക എന്നതാണ് ഈ കേന്ദ്രത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. &quot;ശാസ്ത്രപോസിനി&quot; പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഹൈസ്കൂൾ സയൻസ് അധ്യാപകർക്കുള്ള പരിശീലന കേന്ദ്രമായി [[കേരള സർക്കാർ]] സി-എസ്ഐഎസിനെ അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സി-എസ്ഐഎസിന്റെ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി പാർക്കിൽ [[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന|ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന]] (ISRO) സംഭാവന ചെയ്ത ഒരു സ്പേസ് പവലിയൻ ഉൾപ്പെടുന്നു, അതിൽ അവരുടെ ബഹിരാകാശ റോക്കറ്റുകളുടെയും ചാന്ദ്ര പേടകത്തിന്റെയും [[ചന്ദ്രയാൻ-1|ചന്ദ്രയാൻ]] മോഡലുകളും [[ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിൽ നിന്നുള്ള റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണങ്ങളുടെ വീഡിയോകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉപഗ്രഹ വിക്ഷേപണ പ്രക്രിയയിൽ പാത നിരീക്ഷണത്തിന്റെയും പിശക് തിരുത്തലിന്റെയും പ്രദർശനങ്ങൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് കാണാൻ കഴിയും. യുഎസ് ആസ്ഥാനമായുള്ള (ഐഇഇഇ) [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇലക്ട്രിക്കൽ ആൻഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയേഴ്സ്]], 'ഇ –സയന്റിയ' എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഇലക്ട്രോണിക്സ് പ്രദർശനവും പാർക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു

===സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ===
[[കേരള സ്റ്റേറ്റ് കൗൺസിൽ ഫോർ സയൻസ്, ടെക്നോളജി ആൻഡ് എൻവയോൺമെന്റ്]] (KSCSTE), കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി (CUSAT) എന്നിവയുടെ സംയുക്ത സംരംഭമാണ് സോഫിസ്റ്റിക്കേറ്റഡ് ടെസ്റ്റ് ആൻഡ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സെന്റർ (STIC).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sticindia.com|title=STIC India|website=sticindia.com|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; വ്യവസായങ്ങൾ, അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഗവേഷണ വികസന സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് വിശകലന പരിശോധന, അളവ്, കാലിബ്രേഷൻ എന്നിവയ്ക്കായി നൂതന ഉപകരണ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുക; സംസ്ഥാനത്തെ വ്യവസായങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ നൂതന ഉപകരണങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക; വ്യവസായത്തിനും അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഈ ഉപകരണങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ പരിശീലനം നൽകുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.

===നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത്===
നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് (NCAAH) മുമ്പ് ഫിഷ് ഡിസീസ് ഡയഗ്നോസിസ് ആൻഡ് മാനേജ്മെന്റ് സെന്റർ ആയിരുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ലേക്സൈഡ് കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വളരുന്ന മൃഗങ്ങളുടെ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ ജല കർഷകരെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി 2000 ൽ ഈ കേന്ദ്രം സ്ഥാപിതമായി. [[ബാക്ടീരിയോളജി]], [[വൈറോളജി]], മൃഗ കലകൾച്ചർ, [[ഇമ്മ്യൂണോളജി]], [[ജീനോമിക്സ്]], [[പ്രോട്ടോമിക്‌സ്]], [[ഫെർമെന്റേഷൻ]], [[ബയോഅസെ]] എന്നിവയിലെ ഗവേഷണ ലബോറട്ടറികൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ncaah.org/|title=നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അക്വാട്ടിക് അനിമൽ ഹെൽത്ത് NCAHAH കൊച്ചി|website=ncaah.org|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ [[ബയോടെക്‌നോളജി വകുപ്പ്]] സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന മറൈൻ ബയോടെക്‌നോളജിയിൽ ഒരു MTech പ്രോഗ്രാം ഈ കേന്ദ്രം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
===സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയ പഠന കേന്ദ്രം===
സെന്റർ ഫോർ ദി സ്റ്റഡി ഓഫ് സോഷ്യൽ എക്‌സ്‌ക്ലൂഷൻ &amp; ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നയം (CSSEIP) 2009-ൽ സ്ഥാപിതമായി. ഡിജിറ്റൽ മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് [[സാമൂഹിക ഒഴിവാക്കൽ]] എന്ന വിഷയത്തിൽ  ഡിജിറ്റൽ ഒഴിവാക്കൽ, ഭവന, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക, ഘടനാപരമായ നിർണ്ണായക ഘടകങ്ങൾ, സ്ഥലപരമായ ഒഴിവാക്കൽ, ഒഴിവാക്കലിന്റെ ജനസംഖ്യാപരമായ മാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തുന്നു.
===വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം===
സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിനുള്ള ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷന്റെ സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ 2010 ൽ വനിതാ പഠന കേന്ദ്രം (WSC) ആരംഭിച്ചു. അതിനുശേഷം ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്രം കഠിനമായി പരിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കേന്ദ്രം നിരവധി സെമിനാറുകളും ഔട്ട്റീച്ച് പ്രോഗ്രാമുകളും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wsc.cusat.ac.in/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910225840/http://wsc.cusat.ac.in/ |archive-date=10 September 2016 |title=women's studies centre Cochin University of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/nuals-invites-applications-for-courses/article32279363.ece|title = NUALS invites applications for courses|newspaper = The Hindu|date = 5 August 2020}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ഐപിആർ സ്റ്റഡീസ്===
ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ [[ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി|ഐപിആർ]] സ്റ്റഡീസ് (ഐയുസിഐപിആർഎസ്) കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ കീഴിൽ, കേരള സർക്കാരിന്റെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് സ്ഥാപിച്ച ഒരു സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ്. ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ മേഖലയിൽ ബഹുമുഖ അധ്യാപനവും ഗവേഷണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2003-ൽ ഇത് സ്ഥാപിതമായി.

IUCIPRS ന്റെ ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലിൽ 12 അംഗങ്ങളാണുള്ളത്, കേരള സർക്കാരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ചെയർമാനും കുസാറ്റിന്റെ വൈസ് ചാൻസലർ വൈസ് ചെയർമാനുമാണ്.
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ciprs.cusat.ac.in|title=Inter University Centre for Intellectual Property Rights Studies: An Autonomous Centre at CUSAT|website=ciprs.cusat.ac.in|access-date=2016-09-30}}&lt;/ref&gt;

===ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ്===
1990 കളിലും 2000 കളിലും അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക്സ് വകുപ്പിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഇക്കണോമിക് പോളിസി ആൻഡ് അനാലിസിസ് (ICEPA) ഉയർന്നുവന്നത്. സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളുടെ വിശകലനത്തിലും നയ തീരുമാനങ്ങൾക്കുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി 2004 ൽ ICEPA സ്ഥാപിതമായി. ദേശീയ, അന്തർദേശീയ എൻ‌ജി‌ഒകളുമായും വ്യവസായങ്ങളുമായും സർക്കാരുകളുമായും കേന്ദ്രം സഹകരിക്കുന്നു.

[[ലോക ബാങ്ക്]], [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], റോയൽ നെതർലാൻഡ്‌സ് എംബസി, നെതർലാൻഡ്‌സ് വികസന ഗവേഷണ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, [[ടിൽബർഗ് സർവകലാശാല]], [[കൃഷി &amp; കർഷകക്ഷേമ മന്ത്രാലയം|കൃഷി]], പ്ലാന്റേഷൻ (ഇന്ത്യാ സർക്കാർ) എന്നീ മന്ത്രാലയങ്ങൾ, കേരള ഷിപ്പിംഗ് ആൻഡ് ഇൻലാൻഡ് നാവിഗേഷൻ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഠനങ്ങൾ ഈ കേന്ദ്രം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.

== 2023 ലെ ടെക് ഫെസ്റ്റ് സംഭവം ==
2023 നവംബർ 25 ന് കേരളത്തിലെ കൊച്ചിയിലെ കുസാറ്റിൽ നടന്ന കുസാറ്റ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ട് ഒരു ദാരുണ സംഭവമായിരുന്നു അത്. സർവകലാശാലയുടെ വാർഷിക ടെക് ഫെസ്റ്റിവൽ 'ധിഷ്ണ'യുടെ ഭാഗമായി ഗായിക [[നിഖിത ഗാന്ധി]] യുടെ സംഗീത പരിപാടി ആരംഭിക്കാനിരുന്ന ഒരു ഓപ്പൺ എയർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലേക്ക് ഒരു ജനക്കൂട്ടം പ്രവേശിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ നാല് വിദ്യാർത്ഥികൾ മരിക്കുകയും 64 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. സ്മാർട്ട്‌ഫോൺ ബ്രാൻഡായ [[റിയൽമി]] യുമായി സഹകരിച്ചാണ് ഈ സംഗീത പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചത്. പാസുകളും 'ധിഷ്ണ' ടീ-ഷർട്ടുകളും ഉള്ളവരെ മാത്രമേ ഓഡിറ്റോറിയത്തിനുള്ളിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചിരുന്നുള്ളൂ, അതിനാൽ പെട്ടെന്നുള്ള മഴയും ശരിയായ ജനക്കൂട്ടത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളുടെ അഭാവവുമാണ് തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-25 |title=Cochin University tech fest turns tragic; four students dead, over 60 injured in stampede |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/4-dead-46-injured-in-stampede-in-cusat-music-fest-in-kochi/articleshow/105500277.cms |access-date=2024-03-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-26 |title=Kerala: Four dead, dozens injured in stampede at Cochin University |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/kerala-four-dead-dozens-injured-in-stampde-at-cochin-university/articleshow/105500594.cms?from=mdr |access-date=2024-03-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;


==ശ്രദ്ധേയരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ==
&lt;!---♦♦♦ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വന്തമായി ഒരു ലേഖനം ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം ഈ പട്ടികയിൽ ചേർക്കുക ♦♦♦---&gt;
&lt;!---♦♦♦ ദയവായി പട്ടിക അക്ഷരമാലാക്രമത്തിൽ അവസാന നാമം ♦♦♦---&gt;
* [[അമീർ ഷാഹുൽ]], എഴുത്തുകാരനും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും
* [[സുനിൽ തോമസ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[മേരി ജോസഫ്]], ബഹുമാനപ്പെട്ട ജഡ്ജി, കേരള ഹൈക്കോടതി
* [[ടോം ജോസ്]], ചീഫ് സെക്രട്ടറി, [[കേരള സർക്കാർ]]
* [[അപ്പു കൃഷ്ണൻ]], സംഗീതജ്ഞൻ
* [[റോഷൻ മാത്യു]], നടൻ
* [[ബി. രവി പിള്ള]], വ്യവസായി, ബിസിനസ് ടൈക്കൂൺ
* [[ശങ്കർ രാമകൃഷ്ണൻ]], ഡയറക്ടർ
* [[രൂപേഷ്]], മാവോയിസ്റ്റ് നേതാവ്
* [[സാബു തോമസ്]], വൈസ് ചാൻസലർ, എംജി യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോട്ടയം
* [[റോക്സി കോൾ|റോക്സി മാത്യു കോൾ]], കാലാവസ്ഥാ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Department Of Physical Oceanography, Cochin University Of Science And Technology |url=https://dpo.cusat.ac.in/news-and-events/dr-roxy-mathew-koll-our-alumnus-awarded-with-the-presigious-rashtriya-vigyan-puraskar-vigyan-yuva-shanti-swarup-bhatnagar |access-date=2024-10-31 |website=dpo.cusat.ac.in}}&lt;/ref&gt;
* [[മധു വാസുദേവൻ]], പ്രൊഫസർ, ഗാനരചയിതാവ്
* [[ബിനോയ് വിശ്വം]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ, മുൻ [[പാർലമെന്റ് അംഗം]], മുൻ വനം-വന്യജീവി മന്ത്രി.
* [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]], രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
* [[ആഷിഖ് ഉസ്മാൻ]], ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, നടൻ

==കോഴ്സുകൾ==
സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രവേശനം വർഷാവർഷം നടത്തുന്ന പ്രവേശന പരീക്ഷ വഴിയാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ചില ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകൾക്കായി അതത് ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ അവരവരുടേതായ പ്രവേശന പരീക്ഷകളും നടത്താറുണ്ട്.

==സ്‌കൂളുകൾ==
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയിൻസ് സ്റ്റഡീസ്
* കുസെക് കുട്ടനാട്
* എൻവിറോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്
* ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഫിഷറീസ്
* ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
* മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ്
* മറൈൻ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ്
* മറൈൻ സയിൻസ്
* ഫോട്ടോണിക്സ്


==ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ==
* അപ്ലൈഡ് കെമിസ്ട്രി
* അപ്ലൈഡ് ഇക്ണോമിക്സ്
* അറ്റ്മോസ്ഫിറിക് സയിൻസ്
* ബയോടെക്നോളജി
* കെമിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* കമ്പ്യൂട്ടർ ആപ്ലിക്കേഷൻസ്
* കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്
* കൾചർ ആന്റ് ഹെറിറ്റേജ്
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്
* ഹിന്ദി
* ഇൻസ്റ്റ്രുമെന്റേഷൻ
* മറൈൻ ബയോളജി, മൈക്രോ ബയോളജി ആന്റ് ബയോകെമിസ്ട്രി
* മറൈൻ ജിയോളജി ആന്റ് ജിയോഫിസിക്സ്
* മാത്തമാറ്റിക്സ്
* ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി
* ഫിസിക്സ്&lt;ref&gt;physics.cusat.ac.in/&lt;/ref&gt;
* പോളിമർ സയിൻസ് ആന്റ് റബർ ടെക്നോളജി
* ഷിപ്പ് ടെക്നോളജി
* സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്
* യൂത്ത് വെൽഫെയർ
* ഫിസിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cusat.ac.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-03 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230163930/https://www.cusat.ac.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== &lt;small&gt;ഫിസിക്സ് വകുപ്പ്‌&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://physics.cusat.ac.in/|title=ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; ==
1963 ൽ കൊച്ചി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ എറണാകുളം സെന്ററിലെ ഫിസിക്സ് വകുപ്പായി നിലവിൽ  വന്നു. പ്രൊഫ. കെ വെങ്കടേശ്വരൂലുവാണ് സ്ഥാപകൻ. പഠനത്തിലും ഗവേഷണത്തിലും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായി ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും കുസാറ്റിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക ഭൌതിക ശാസ്ത്രവും വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ മേഖലകളാണ്. സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓപ്റ്റോഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, അർദ്ധചാലക ഉപകരണങ്ങൾ, സോളാർ സെൽസ്‌, ഹോളഗ്രാഫിക് മെറ്റീരിയൽസ്, ഉയർന്ന സാന്ദ്രത സംഭരണ ​​ബാറ്ററികൾ, ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം, ക്വാണ്ടം ഒപ്ടിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു.

പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് പ്രോഗ്രാമുകൾ: എം.എസ്.സി. (ഫിസിക്സ്), എംഫിൽ (ഫിസിക്സ്), പിഎച്ച്.ഡി.. തുടങ്ങിയവ. വിവിധ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോൺസേർഡ് പ്രോജക്ടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉദാരമായ ധനസഹായവും ഫിസിക്സ് വകുപ്പ് സ്വീകരിക്കുന്നു. യു.ജി.സി, എഐസിടിഇ, ഐ.യു.സി.എ.ഏ, ഡി.ടി.ടി, ഡി.ആർ.ഡി.ഒ, സിഎസ്ഐആർ, യു.യു.സി, ഡി എഇ, കെ.എസ്.സി.എസ്.ഇ.ഇ തുടങ്ങിയവ.

ദേശീയ, അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ  ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ സജീവമായി സഹകരിക്കുന്നു. ചില പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ: പുനെയിലെ എൻസിഎൽ, NIIST, തിരുവനന്തപുരം; ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്സിലറേറ്റർ സെന്റർ, ന്യൂഡൽഹി കൽപ്പാക്കം, ഐ.ജി.സി.ആർ; വി എസ് സി സി, തിരുവനന്തപുരം, ഐ.യു.സി.എ എ, പൂനെ തുടങ്ങിയവ. സിങ്കപ്പൂരിലെ എൻ.ടി.യു.യിൽനിന്നുള്ള ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. NUS, സിംഗപ്പൂർ; റൈസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, യുഎസ്എ; ടോയോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജപ്പാൻ; ജപ്പാൻ, ടോക്കിയോ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, ജപ്പാൻ, ഐവെറ്റ് സർവ്വകലാശാല, ജപ്പാൻ എന്നിവ.

സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രോട്രീമോമീറ്റർ, സ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫ്ലൂറൈമീറ്റർ, ലിക്വിഡ് നൈട്രജൻ പ്ലാന്റ്, ഹൈറേറ്റർ ഫർണസ്, എക്സ്-റേ ഡിപ്രൈറ്റോമീറ്റർ, Nd: YAG ലേസർ, ലേസർ പ്ലാസ്മ പഠനത്തിനുള്ള വാക്വം യൂണിറ്റ്, HP 4192 LCR മീറ്റർ, ഐ.ആർ പ്രതീകീകരണ യൂണിറ്റ് (പിഎൻ ജംഗ്ഷൻ), ഹാൾ മെഷർമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഒപ്റ്റിക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്കാനിംഗ് കലോറൈമീറ്റർ, HRXRD, XPS, FTIR, FESEM. ഉപകരണ സമയം, ലഭ്യത അനുസരിച്ച് നാമമാത്ര ചാർജുകളിൽ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തും പുറത്തും നിന്നുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഈ സൗകര്യങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതാണ്.

ഭൗതികശാസ്ത്ര ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ, സ്പേസ് ക്വിസ്, നാഷണൽ സ്പേസ് ഒളിംപ്യാഡ് എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Cochin University of Science and Technology}}

{{Universities in Kerala}}
{{university-stub|Cochin University of Science and Technology}}
{{Education in Kerala}}

{{Authority control}}
[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>r96hwnqnoth6nn5nkwsqul1nnv9jqcv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വൈഗൈ അണക്കെട്ട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41042</id>
    <revision>
      <id>4652449</id>
      <parentid>4138669</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:56:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ChiK</username>
        <id>137149</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Vaiga dam full view.jpg]] → [[File:Vaigai Dam full view.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Spelling mistake. Refer to [[c::en:Vaigai Dam]] and [[c::Category:Vaigai Dam]]</comment>
      <origin>4652449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8840" sha1="qwww8vaay5fnq8tuuxh2vskekys14wq" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vaigai Dam}}
{{Infobox dam
| name                 = വൈഗൈ അണക്കെട്ട്
| name_official        = வைகை அணை
| image                = Vaigai Dam full view.jpg
| image_size           = 
| image_caption        = 
| image_alt            = 
| location_map         = Tamil Nadu
| location_map_size    = 
| location_map_caption = തമിഴ്നാട്ടിൽ വൈഗൈ അണക്കെട്ടിന്റെ സ്ഥാനം  
| coordinates          = {{coord|10|03|12|N|77|35|23|E|region:IN_type:landmark|display=inline,title}}
| country              = [[ഇന്ത്യ]]
| location             = [[ആണ്ടിപ്പട്ടി]], [[തേനി ജില്ല]], [[തമിഴ്നാട്]]
| purpose              = 
| status               = 
| construction_began   = 
| opening              = 29 ജനുവരി 1959 
| demolished           = 
| cost                 = 
| owner                = 
| dam_type             = 
| dam_height           = {{Convert|33.8|m|ft|0|abbr=on}}
| dam_height_thalweg   =
| dam_height_foundation=
| dam_length           = {{Convert|3560|m|ft|0|abbr=on}}
| dam_width_crest      = 
| dam_width_base       = 
| dam_volume           = 
| dam_elevation_crest  =
| dam_crosses          = 
| spillway_count       = 
| spillway_type        = 
| spillway_capacity    = 
| res_name             = 
| res_capacity_total   = {{Convert|174000000|m3|ft3|0|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;tn.gov.in&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.wrd.tn.gov.in/Reservoir_details.pdf |title=Reservoir details |website=www.wrd.tn.gov.in |format=PDF |access-date=2020-10-23 |archive-date=2020-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201129125820/http://www.wrd.tn.gov.in/Reservoir_details.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| res_capacity_active  =
| res_capacity_inactive= 
| res_catchment        = 
| res_surface          = 
| res_elevation        =
| res_max_depth        = 
| res_max_length       =
| res_max_width        =
| res_tidal_range      = 
| plant_operator       = [[Tamil Nadu Generation and Distribution Corporation Limited]]
| plant_commission     = 3 April 1990
| plant_decommission   = 
| plant_type           = [[Gravity dam]]
| plant_turbines       = 2 x 3&amp;nbsp;MW
| plant_capacity       = 6
| plant_annual_gen     = 
| website              = 
| extra                = 
}} 
[[ചിത്രം:Vaigai Dam.jpg|thumb|250px|വൈഗൈ അണക്കെട്ട്]]
[[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്ടിലെ]] [[തേനി ജില്ല|തേനി ജില്ലയിലെ]] [[ആണ്ടിപ്പട്ടി|ആണ്ടിപ്പട്ടിക്കടുത്ത്]] [[വൈഗൈ നദി|വൈഗൈ നദിക്കു]] കുറേകെ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന അണക്കെട്ടാണ്‌ '''വൈഗൈ അണക്കെട്ട്'''. മധുര, ആണ്ടിപ്പട്ടി എന്നീ നഗരങ്ങളിലേക്കു ശുദ്ധജലം നൽ‍കുന്നതും [[ദിണ്ടിഗൽ ജില്ല|ദിണ്ടിഗൽ]], [[മധുര ജില്ല|മധുര]] എന്നീ ജില്ലകളിൽ ജലസേചനം നടത്തുന്നതും ഈ അണക്കെട്ടിലെ ജലമുപയോഗിച്ചാണ്‌.&lt;ref&gt;http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007071551970300.htm&amp;date=2007/07/15/&amp;prd=th&amp;{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==സംഭരണശേഷി==
111 അടി ഉയരമുള്ള വൈഗൈ അണക്കെട്ടിന് 71 അടി ഉയരത്തിൽ വരെ വെള്ളം സംഭരിച്ചു നിർത്താനുള്ള ശേഷിയുണ്ട്. 6143 ദശലക്ഷം ക്യൂബിക് അടിയാണ് മൊത്തം സംഭരണശേഷി.
==വൈഗൈ അണക്കെട്ട് ജലവൈദ്യുതപദ്ധതി==
വൈഗൈ അണക്കെട്ട് ജലവൈദ്യുതപദ്ധതിയിൽ നിന്നും 6 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നു. 3 മെഗാവാട്ടിന്റെ രണ്ട് യൂണിറ്റുകൾ ആണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ആദ്യ യൂണിറ്റ് 1990-ൽ കമ്മീഷൻ ചെയ്തു. തമിഴ്നാട് ജനറേഷൻ ആൻഡ് ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ കോർപ്പറേഷന് (TANGEDCO) ആണ് ഇതിന്റെ പ്രവർത്തന ചുമതല.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tangedco.gov.in/hydrokoday.html|title=Tamil Nadu Generation and Distribution Corporation Limited (TANGEDCO)|first=Tamil Nadu Electricity Board (TNEB) was formed on 1 July 1957 under section 54 of the Electricity (Supply) Act 1948 in the State of Tamil Nadu as a vertically integrated utility responsible for power generation, transmission and|last=distribution.|website=www.tangedco.gov.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://globalenergyobservatory.org/geoid/41261|title=Papanasam Hydroelectric Power Plant India - GEO|website=globalenergyobservatory.org|access-date=2020-10-23|archive-date=2016-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202051341/http://globalenergyobservatory.org/geoid/41261|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==വൈഗൈ ഡാം പാർക്ക്==
വാട്ടർ റിസോഴ്സസ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് പരിപാലിക്കുന്ന ചെറുതും മനോഹരവുമായ ഒരു ഉദ്യാനം അണക്കെട്ടിന് ഇരുവശത്തുമായുണ്ട്. അണക്കെട്ടിനു മുൻവശത്തായി ഉദ്യാനത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങളെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ചെറിയ പാലം ഉണ്ട്. കുട്ടികൾക്ക് ഉല്ലസിക്കാനുള്ള പ്രത്യേക സ്ഥലം ഈ പാർക്കിൽ ഉണ്ട്.
==ഭാവി പദ്ധതികൾ==
തമിഴ്നാട്ടിലെ 104 ഡാമുകളിലൊന്നായ വൈഗൈ അണക്കെട്ടിലെ പദ്ധതികൾ 'ഡാം റീഹാബിലിറ്റേഷൻ ആൻഡ് ഇംപ്രൂവ്മെന്റ് പ്രൊജക്റ്റി'ന് കീഴിൽ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്.

==ഗതാഗതം==
'''റോഡ് വഴി:''' വൈഗൈ അണക്കെട്ട് ആണ്ടിപ്പട്ടിയിൽ നിന്നും ഏഴു കിലോമീറ്ററും, തേനിയിൽ നിന്നും 14 കിലോമീറ്ററും [[മധുര]]യിൽ നിന്ന് 70 കിലോമീറ്ററും ദൂരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

'''റെയിൽ വഴി:''' അണക്കെട്ടിൽ നിന്നും 61 കിലോമീറ്റർ ദൂരെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഡിണ്ടിഗൽ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ ആണ് ഏറ്റവും അടുത്ത പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ.

'''ആകാശമാർഗം:''' അണക്കെട്ടിൽ നിന്നും 80 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മധുര എയർപോർട്ട് (IXM) ആണ് ഏറ്റവും അടുത്ത വിമാനത്താവളം.
==ചിത്രശാല==
{{gallery
|title=
|lines=5
|File:Twilight_at_Vaigai_Dam.jpg|സൂര്യാസ്തമയ സമയത്ത് വൈഗൈ ഡാമിന്റെ കാഴ്ച
|File:Vaigai Dam.jpg|പകൽസമയത്ത് വൈഗൈ ഡാമിന്റെ കാഴ്ച
|File:Vaigai dam close up.jpg|Vaigai dam closeup
|File:Vaigai Dam full view.jpg|Vaigai dam Full view
|File:Vaigai dam backwater reservoir.jpg|Vaigai dam backwater reservoir
|File:Vaigai dam - waterflow.jpg|Vaigai dam sideview
|File:Vaigai Dam - August 2016.jpg|Aerial view
}}

== അവലംബം ==
{{commonscat|Vaigai Dam}}
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ അണക്കെട്ടുകൾ]]</text>
      <sha1>qwww8vaay5fnq8tuuxh2vskekys14wq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അർബുദം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42455</id>
    <revision>
      <id>4652147</id>
      <parentid>4631055</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലി കാൻസർ പ്രതിരോധത്തിന് */</comment>
      <origin>4652147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71602" sha1="n61agexaznpcaryf0uzmeldaxywixz3" xml:space="preserve">{{prettyurl|Cancer}} 
{{Infobox_Disease
| Name = കാൻസർ
| Image =
| Caption = സാധാരണ കോശങ്ങൾ പരിധിയ്ക്കപ്പുറം നശിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവ എപോപ്ടോസിസ് എന്ന പ്രക്രിയ വഴി ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നു (A). എന്നാൽ അർബുദകോശങ്ങൾ ഈ പ്രക്രിയ ഒഴിവാക്കുകയും നിയന്ത്രണമില്ലാതെ വളരുകയും ചെയ്യുന്നു (B).
| DiseasesDB = 28843
| ICD10 =
| ICD9 =
| ICDO =
| OMIM =
| MedlinePlus = 001289
| eMedicineSubj =
| eMedicineTopic =
| MeshID = D009369
|GeneReviewsName=|GeneReviewsName2=|GeneReviewsName3=|GeneReviewsName4=|GeneReviewsName5=|GeneReviewsName6=|GeneReviewsName7=}}
അസാധാരണമായ, കാര്യകാരണസഹിതമല്ലാത്ത [[കോശം|കോശവളർച്ച]] ശരീരത്തിലെ മറ്റുകലകളേയും ബാധിയ്ക്കുന്ന അവസ്ഥയാണ് '''അർബുദം''' അഥവാ '''കാൻസർ (Cancer)'''. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://tmc.gov.in/cancerinfo/cancer/cancer.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-01 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118092434/http://tmc.gov.in/cancerinfo/cancer/cancer.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ഡി.എൻ.എ.|ഡി.എൻ.എ]]-[[ആർ.എൻ.എ]] വ്യവസ്ഥിതി എന്ന സങ്കീർണ്ണവും അതികാര്യക്ഷമവുമായ പ്രക്രിയയിലൂടെ അനുസ്യൂതം നടന്നുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുന്ന പ്രതിഭാസമാണ് കോശങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിയും വളർച്ചയും വികാസവും. ഈ അനുസ്യൂതമുള്ള പ്രക്രിയയിലൂടേയാണ് ശരീരപ്രവർത്തനങ്ങൾ ചിട്ടയായി നടക്കുന്നത്. ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും നിയന്ത്രാതീതമായാൽ ശാരീരികാസ്വാസ്ഥ്യം പ്രകടമാവും. കോശങ്ങളുടെ അമിതവും നിയന്ത്രണാതീതവും ആയ വിഭജനമാണ് അർബുദം.

സാധാരണ ശരീരകോശങ്ങളിൽ നിഷ്ക്രിയരായി കഴിയുന്ന അർബുദജീനുകളെ രാസവസ്തുക്കളോ, പ്രസരങ്ങളോ, രോഗാണുക്കളോ, [[പുകവലി]], [[മദ്യം]], പോഷകാഹാരക്കുറവ്, അനാരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണം, വ്യായാമക്കുറവ്, [[മാനസിക സമ്മർദം]] തുടങ്ങിയ മറ്റു തെറ്റായ ജീവിത ശൈലികളോ ഉത്തേജിപ്പിയ്ക്കുന്നു. ഇപ്രകാരം സാധാരണ കോശം അർബുദകോശമാകുന്നു. 

അടുത്ത ബന്ധുക്കൾക്ക് കാൻസർ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. [[പാരമ്പര്യം]] അഥവാ ജനിതകം ഒരു ഘടകമായി വരുന്നത് കൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ പറയുന്നത്. 

നേരത്തെയുള്ള പരിശോധന വഴി കാൻസർ കണ്ടു പിടിക്കാനും വളരെ ഫലപ്രദമായി ചികിത്സ സ്വീകരിക്കാനും സാധിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പലരും ലക്ഷണങ്ങൾ അവഗണിക്കുന്നതിനാൽ അസുഖം നേരത്തെ കണ്ടു പിടിക്കാൻ സാധിക്കാതെ വരുന്നു. 

കൃത്യമായ [[വ്യായാമം]], പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം, അനാരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം, ശരിയായ ഉറക്കം, പുകവലി, അതിമദ്യാസക്തി തുടങ്ങിയ ലഹരി വിമോചനം തുടങ്ങിയ ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലി കാൻസർ പ്രതിരോധത്തിന് അനിവാര്യമാണ്.

== പേരിനു പിന്നിൽ ==
[[ഗ്രീക് ഭാഷ|ഗ്രീക് ഭാഷയിൽ]] [[ഞണ്ട്]] എന്ന അർത്ഥം വരുന്ന ''കാർസിനോസ്'' എന്ന പദത്തിൽ നിന്നുമാണ് കാൻസർ എന്ന പദം ഉത്ഭവിച്ചത്&lt;ref&gt;{{cite web| first = Ralph W.| last = Moss| title = Galen on Cancer| url = http://www.cancerdecisions.com/speeches/galen1989.html| publisher = CancerDecisions| year = 2004}}&lt;/ref&gt;. കാർന്നുതിന്നുന്ന വൃണങ്ങളെ സൂചിപ്പിയ്ക്കാനാണ് 17ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് ഉപയോഗിച്ചത്.  [[ഹിപ്പോക്രാറ്റസ്]] ഈ രോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ വിവരിച്ചിരുന്നു. ക്യാൻസർ രോഗത്തെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ ചികിത്സയെക്കുറിച്ചും പ്രതിപാദിക്കുന്ന വൈദ്യശാസ്ത്ര ശാഖയാണ് ഓങ്കോളജി. ഇതിൽ കാൻസർഗവേഷണവും ചികിത്സയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

== ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ==
ബി.സി 3000നും 2500നും മദ്ധ്യേയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ചുട്ടുപഴുത്ത കമ്പികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ചികിത്സ നടത്തിയിരുന്നത്. 1829ൽ മറ്റുശരീര ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്ക് ഇത് വ്യാപിയ്ക്കും എന്ന് മനസ്സിലാക്കി. 1838ൽ മുള്ളർ ആണ് അർബുദകോശങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള സൂക്ഷ്മ വിവരണം നൽകിയത്. സ്ഥായിയായ പ്രകോപനം സം‍ഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുന്ന ഏതൊരു കലയേയും അർബുദം ബാധിച്ചേയ്ക്കാം എന്ന് ആദ്യമായി ആവിഷ്കരിച്ചതും സിദ്ധാന്തിച്ചതും [[റൂഡോൾഫ് വിർഷൊ]] ആണ്.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
ശരീരത്തിലെ ഏത് അവയവത്തെയും കാൻസർ ബാധിച്ചേക്കാം. എങ്കിലും അതിവേഗം വിഭജിക്കുന്ന കോശങ്ങളിൽ പൊതുവെ കാൻസർ കൂടുതലായി കണ്ടുവരുന്നു. ഹൃദയപേശികളും തലച്ചോറിലെ ഞരമ്പുകളും വിഭജിക്കാറില്ല; അതിനാൽ ഇവയിൽ കാൻസർ സാധ്യത താരതമ്യേന കുറവായി കണ്ടുവരുന്നു.
കാൻസർ രോഗങ്ങളെ പൊതുവായി രണ്ടായി തരംതിരിക്കാം; ഖര (ദൃഢ) കാൻസറുകളും ദ്രവകാൻസറുകളും. [[സ്തനങ്ങൾ]], [[ശ്വാസകോശം]], [[വൃക്ക]], കുടൽ, കരൾ മുതലായ ദൃഢകലകളിൽ നിന്നാണു മിക്ക കാൻസറുകളും പിറക്കുന്നത്. എന്നാൽ [[രക്താർബുദം]], ലിംഫോമ എന്നിവ രക്തം, ലസിക എന്നീ ദ്രവകലകളിൽ നിന്നും ഉടലെടുക്കുന്നവയാകയാൽ അവയെ ദ്രവകാൻസർ എന്നു വിളിച്ചുവരുന്നു.
ശൈശവ കാൻസറുകൾ പൊതുവെ വിഭിന്ന സ്വഭാവം പുലർത്തുന്നവ ആകയാൽ അവയെ ഉൾപ്പെടുത്തി മൂന്നാമത് ഒരു വിഭാഗം കൂടി ഉള്ളതായി കാണാം.

== നിദാനം ==
ആധുനിക ഗവേഷണങ്ങളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ കോശങ്ങളുടെ അർബുദപ്രവണതയ്ക്കു ചുരുങ്ങിയത് '''നാല്''' കാരണങ്ങളെങ്കിലുമുള്ളതായി വ്യക്തമായിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cancer.org/Cancer/CancerCauses/index |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-01-19 |archive-date=2012-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125065125/http://www.cancer.org/Cancer/CancerCauses/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;: 

* അർബുദത്തിന്റെ നിദാനത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ആദ്യത്തെ നിഗമനം കാൻസർ 'എരിച്ചിൽ' അഥവാ [[ഉത്താപം]] കൊണ്ടുണ്ടാകുന്നതാണ് എന്നതാണ്. എന്തെങ്കിലും കാരണവശാൽ ഒരു മൂലവസ്തുവിനു പരിക്കേല്ക്കുമ്പോൾ അത് നന്നാക്കുവാനും, മൂലവസ്തുവിനു വീണ്ടും രൂപംനല്കാനും ഉള്ള ശ്രമം ശരീരം ഏറ്റെടുക്കും. പലതവണ ഈ സംഭവവികാസം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ കോശങ്ങൾ അമിതമായി വളരുകയും അർബുദമായി പരിണമിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇതിന് ഉപോദ്ബലകമാണ് പുകയില മുറുക്കുന്നവർക്ക് വായിൽ ഉണ്ടാകുന്ന അർബുദം. ഇത്തരത്തിലുള്ള കാൻസറുകളുടെ ഉദാഹരണമായി ആന്ധ്രാപ്രദേശിലുണ്ടാകുന്ന 'ചൂട്ടാ' കാൻസറും, കാശ്മീരിലെ 'കാൺഗ്രി' കാൻസറും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. കത്തുന്ന ഭാഗം വായിൽവച്ചുകൊണ്ട് ചുരുട്ടുവലിക്കുന്ന ഒരു സമ്പ്രദായം ആന്ധ്രയിലുണ്ട്. അത്തരക്കാരിൽ വായുടെ ഉൾഭാഗത്തു കാണുന്ന കാൻസറിനെയാണ് 'ചൂട്ടാ' കാൻസർ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. കാശ്മീരിലെ തണുപ്പ് തടയുന്നതിന് കനൽ ഇട്ട ഒരു മൺപാത്രം നെഞ്ചോട് ചേർത്തുവച്ച് പുതച്ചുനടക്കുന്ന പതിവുണ്ട്; അതിന്റെ ഫലമായി നെഞ്ചിന്റെ മുൻവശത്ത് കാൻസർ ഉണ്ടാകുന്നു. പുകവലിയും [[ശ്വാസകോശാർബുദം|ശ്വാസകോശത്തിലെ കാൻസറും]] തമ്മിൽ ബന്ധമുള്ളതായി തെളിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;http://www.cancer.gov/cancertopics/factsheet/Tobacco/cessation&lt;/ref&gt;. അതുകൊണ്ട് സിഗരറ്റുകവറിനുമേൽ &quot;പുകവലി ആരോഗ്യത്തിനു ഹാനികരമാണ്&quot; എന്ന് എഴുതണമെന്നു നിയമമുണ്ട്&lt;ref&gt;http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-16390907&lt;/ref&gt;. അനവരതം അലട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന എരിച്ചിൽ കാൻസർരോഗത്തിന് കളമൊരുക്കുന്നു എന്ന് ഇന്നുപരക്കെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടുകഴിഞ്ഞ ഒരു വസ്തുതയാണ്. 

* വികസിത രാജ്യങ്ങളിലെ 23 ശതമാനം അർബുദങ്ങളും പകർച്ചവ്യാധികളാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചിലതരം അർബുദങ്ങൾ [[വൈറസ്‌|വൈറസുകൾ]] (virus) മുഖേന ഒരു വ്യക്തിയിൽനിന്നു മറ്റൊരു വ്യക്തിയിലേക്ക് പകരാമെന്നുള്ളതാണ് ഈ നിഗമനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. [[ത്വക്ക്|ത്വക്കിനെ]] ബാധിക്കുന്ന ചില കാൻസറുകൾ ഇപ്രകാരം പകരുന്നവയാണ്. ഗവേഷണശാലയിൽ സ്തനങ്ങളെ ബാധിക്കുന്ന കാൻസർ മുലപ്പാലിൽക്കൂടി എലികളിൽ പകർത്തിയതിനും അർബുദത്തെ പകർച്ചവ്യാധിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കൈകാര്യം ചെയ്തതിനും ആണ് 1966-ൽ [[പേറ്റൺ റൂസ്]] എന്ന യു.എസ്. ശാസ്ത്രജ്ഞനു [[നോബൽ സമ്മാനം]] ലഭിച്ചത്&lt;ref&gt;http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1966/&lt;/ref&gt;. ഇന്നത്തെ [[ഇലക്ട്രോൺ മൈക്രോസ്കോപ്|ഇലക്ട്രോൺ മൈക്രോസ്കോപ്പുകളിൽക്കൂടിപ്പോലും]] ദർശിക്കുവാൻ കഴിയാത്ത അതിസൂക്ഷ്മങ്ങളായ വൈറസുകളാണ് ചിലയിനം അർബുദത്തിനു കാരണമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. കരളിലെ അർബുദത്തിനു കാരണമാകുന്നത് [[ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി]], സി വൈറസുകളും&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nhs.uk/Conditions/Cancer-of-the-liver/Pages/Causes.aspx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-01-20 |archive-date=2012-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106144523/http://www.nhs.uk/Conditions/Cancer-of-the-liver/Pages/Causes.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഗർഭാശയ ഗളാർബുദം (Cervical), ഗുദാർബുദം എന്നിവയ്ക്കു കാരണമാകുന്നത് ഹ്യൂമൺ പാപ്പിലോമാ വൈറസുകളായ HPV 16, 18 വൈറസുകളുമാണ്&lt;ref&gt;http://www.stanford.edu/group/virus/papilloma/2004goglincarnevale/Papilloma/HPV16.htm&lt;/ref&gt;. ആമാശയാർബുദത്തിനു കാരണമാകുന്നത് ഹെലിക്കോബാക്ടർ പൈലോറി &lt;ref&gt;http://kidshealth.org/parent/infections/stomach/h_pylori.html&lt;/ref&gt;എന്ന വൈറസുകളാണ്. മനുഷ്യരിൽ അർബുദം ഒരു പകർച്ചവ്യാധിയാണെന്ന് പൂർണമായും തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. എന്നാൽ അർബുദരോഗത്തിനു കാരണമാകുന്ന പ്രത്യേക തന്മാത്രാഘടനയോടുകൂടിയ ചില രാസവസ്തുക്കളുണ്ട്. ഇത്തരം വസ്തുക്കൾ [[അർബുദജനകങ്ങൾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cancer.org/Cancer/CancerCauses/OtherCarcinogens/GeneralInformationaboutCarcinogens/known-and-probable-human-carcinogens |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-01-20 |archive-date=2014-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117200818/http://www.cancer.org/cancer/cancercauses/othercarcinogens/generalinformationaboutcarcinogens/known-and-probable-human-carcinogens |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
* മനുഷ്യ ശരീരത്തിൽ ഹോർമോണുകളെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന നിരവധി അന്തഃസ്രാവി (Endocrine glands) ഗ്രന്ഥികളുണ്ട്. ശരീരത്തിലെ സങ്കീർണവും സന്ദർഭാനുസൃതവും ആയ ഗതിവിഗതികളെ ഏറിയകൂറും നിയന്ത്രിക്കുന്നത് അന്തഃസ്രാവിസമുച്ചയമാണ്. അവയുടെ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ പാകപ്പിഴകൾകൊണ്ട് അനവധി രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. സ്തനം, ഗർഭാശയം, പുരുഷന്റെ മൂത്രാശയത്തോടു ബന്ധപ്പെട്ട [[പ്രോസ്റ്റ്രേറ്റ് ഗ്രന്ഥി]](prostrate) എന്നിവയ്ക്കുണ്ടാകുന്ന അർബുദത്തിനു പ്രധാന കാരണം ഇത്തരത്തിലുള്ള അന്തഃസ്രാവിപ്രവർത്തനവൈകല്യമാണ്. 

* അർബുദത്തിനുള്ള മറ്റൊരു കാരണം പാരമ്പര്യസ്വഭാവ സവിശേഷതകളാണ്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cancer.about.com/od/causes/a/geneticcancer.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-01-20 |archive-date=2011-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111123092650/http://cancer.about.com/od/causes/a/geneticcancer.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഭ്രൂണാവസ്ഥയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ചില ഗതിവിഭ്രംശങ്ങളും മുരടിക്കലുകളും പലപ്പോഴും ദുഷ്ടാർബുദസ്ഥായിയായ മൂലവസ്തുക്കളെ സൃഷ്ടിക്കാറുണ്ട്. ഇങ്ങനെയുള്ള മൂലവസ്തുക്കൾ വളരെ എളുപ്പത്തിൽ അർബുദത്തിനു വിധേയമാവും. വൃക്കകളിലും വൃഷണങ്ങളിലും അണ്ഡാശയത്തിലും ഉണ്ടാകുന്ന പലതരം അർബുദങ്ങളും ഈ ഇനത്തിൽപ്പെട്ടവയാണ്. പൊതുവായി പറഞ്ഞാൽ കുട്ടികളിലും&lt;ref&gt;http://www.cancer.gov/cancertopics/factsheet/Sites-Types/childhood&lt;/ref&gt; ചെറുപ്പക്കാരിലും കാണുന്ന കാൻസറിന് എല്ലാംതന്നെ പാരമ്പര്യ ഘടകമാണ് മിക്കപ്പോഴും കാരണം.

== അർബുദജനകവസ്തുക്കൾ ==
അർബുദോല്പന്നവസ്തുക്കൾ എന്ന് പൊതുവേ അറിയപ്പെടുന്ന പ്രത്യേകതന്മാത്രാഘടനയോട് കൂടിയ രാസവസ്തുക്കളാണ് അർബുദത്തിന് നിദാനം. [[കോൾട്ടാർ]]&lt;ref&gt;http://www.psorsite.com/coaltar.html&lt;/ref&gt;, [[അനിലിൻ]] വർഗ്ഗത്തിൽ പെട്ട വസ്തുക്കൾ ഇത്തരത്തിലുള്ളവയാണ്. [[പുകയില]], [[മദ്യം]], രാസവസ്തുക്കളുടെ ഉപയോഗം, [[എക്സ്റേ]], [[ചൂട്]], [[സൂര്യകിരണങ്ങൾ]] എന്നിവയും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകളും നിദാനമാകുന്നു. അമിതമായി സംസ്കരിച്ചവയും കൃത്രിമചേരുവകൾ ചേർത്തതുമായ ഭക്ഷണസാധനങ്ങൾ, എരിവ്, പുളി, മസാല തുടങ്ങിയവയുടെ നിരന്തരമായ ഉപയോഗം, പോഷകാഹാരക്കുറവ് എന്നിങ്ങനെ പലതും അർബുദത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

== അർബുദവും പ്രായവും ==
കണ്ണിനുള്ളിലെ [[റെറ്റിനോബ്ലാസ്റ്റോമ]] (retino blastoma), [[വൃക്ക|വൃക്കയിലുണ്ടാകുന്ന]] [[നെഫ്രോ ബ്ലാസ്റ്റോമ]] (nephro blastoma), അഡ്രിനലിൽ (adrenal) ഉണ്ടാകുന്ന [[ന്യൂറോ ബ്ലാസ്റ്റോമ]] (neuroblastoma) എന്നീ കാൻസറുകൾ ശിശുക്കളിൽ കാണപ്പെടുന്നവയാണ്. അസ്ഥികാൻസർ;  വൃഷണകാൻസർ [[സെമിനോമാ/ടെറട്ടോമാ]] എന്നീ അർബുദങ്ങൾ യുവാക്കളിലാണ് കൂടുതലായി കണ്ടുവരുന്നത്&lt;ref&gt;http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001316.htm&lt;/ref&gt;. സ്തനത്തിലും ഗർഭാശയത്തിലും ഉണ്ടാകുന്ന അർബുദം പ്രായഭേദമെന്യേ സ്ത്രീകളിൽ കണ്ടുവരുന്നു &lt;ref&gt;http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0001911/&lt;/ref&gt;. 60 വയസ്സുകഴിഞ്ഞ പുരുഷന്മാരിലാണ് [[പ്രോസ്റ്റ്രേറ്റ് അർബുദം]](prostrate) കാണപ്പെടുന്നത്&lt;ref&gt;http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0001418/&lt;/ref&gt;.

== കണ്ടുവരുന്ന സ്ഥലങ്ങളും വിതരണവും ==
അർബുദം മനുഷ്യരിൽ മാത്രം ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു രോഗമല്ല. [[പട്ടി]]&lt;ref&gt;http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1502934/&lt;/ref&gt;, [[കുതിര]], [[പശു]] എന്നീ മൃഗങ്ങളിലും അർബുദത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[എലി|എലികൾക്കും]] &lt;ref&gt;http://www.scienceagogo.com/news/19980817015040data_trunc_sys.shtml&lt;/ref&gt;ഈ രോഗമുണ്ടാകാറുണ്ട്. അതിനാലാണ് എലികളെ അർബുദ ഗവേഷണത്തിനു ധാരാളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. 

വ്യാവസായിക പുരോഗതി കൈവരിച്ച [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[ഇറ്റലി]], [[ആസ്റ്റ്രേലിയ]], [[ജർമനി]], [[നെതർലൻഡ്]], [[കാനഡ]], [[ഫ്രാൻസ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് കൂടിയ തോതിൽ അർബുദരോഗികളുള്ളത്.  ആദ്യമായി ഇതേപ്പറ്റി കൂടുതൽ പഠനങ്ങൾ നടന്നതും ഈ വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ തന്നെ എന്നത് വർധിച്ച കണക്കിന് ഒരു കാരണമാണ്. ഏറ്റവും കുറവ് [[വടക്കേ ആഫ്രിക്ക|വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലും]] ഏഷ്യയുടെ വടക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലുമാണ്. 

ചില വർഗങ്ങളിലും ഗോത്രങ്ങളിലും ചിലതരം പ്രത്യേക അർബുദങ്ങൾ കൂടുതൽ കാണാറുണ്ട്. മൂക്കിലും തൊണ്ടയിലും കാണപ്പെടുന്ന അർബുദം ചൈനക്കാരിലാണധികം ഉണ്ടാവുക. യകൃത്തിലെ അർബുദം മലയാക്കാരിലും ആഫ്രിക്കയിലെ ബാന്തുഗോത്രവർഗക്കാരുടെ ഇടയിലും കൂടുതൽ പ്രത്യക്ഷമാവാറുണ്ട്. [[ചർമാർബുദം]] (melanoma) കറുത്ത വർഗക്കാർക്കിടയിൽ കുറവാണ്. ചില പ്രത്യേകതരം അർബുദം വരുവാനുള്ള കാരണം ഗോത്രപരമോ വർഗപരമോ അല്ലെന്നും നേരേമറിച്ച് ശരീരഘടനയിലും പ്രവൃത്തി ഭേദങ്ങളിലും അധിഷ്ഠിതമാണെന്നും കരുതപ്പെടുന്നു. കുട്ടികൾക്ക് മുലകൊടുക്കുന്ന സ്ത്രീകളിൽ സ്തനത്തിലുണ്ടാകുന്ന അർബുദം കുറവാണെന്നും സുന്നത്തു സമ്പ്രദായം നടപ്പുള്ള സമുദായങ്ങളിലെ പുരുഷന്മാരിൽ ലിംഗാർബുദം കുറവാണെന്നും ഉള്ളത് മേല്പറഞ്ഞ നിഗമനത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്.

== പ്രവൃത്തിയും അർബുദവും ==

ചില പ്രത്യേക ജോലികൾ അർബുദത്തെ ക്ഷണിച്ചുവരുത്തുന്നവയാണ്. ഉദാഹരണമായി [[എക്സ്-റേ]]യുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിക്കുന്ന വ്യക്തികൾക്ക് അർബുദം ഉണ്ടാകുവാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bbc.co.uk/health/physical_health/conditions/xraysfrequency.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-18 |archive-date=2012-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120621115746/http://www.bbc.co.uk/health/physical_health/conditions/xraysfrequency.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രവൃത്തികളിൽ കുറച്ചുകാലം ഏർപ്പെടുന്നപക്ഷം വളരെ വർഷങ്ങൾക്കുശേഷവും ഈ പ്രവണത പ്രകടമാകാറുണ്ട്.ഇത്തരത്തിൽ കാൻസർ ബാധിക്കാം എന്നു ആദ്യമായി മനസ്സിലാക്കിയതു 1775ൽ [[സർ. പെഷ്സിവാൽ പോട്ട്|Sir Percivall Pott]] എന്ന ബ്രിട്ടിഷ് സർജൻ ആയിരുന്നു. ചിമ്മിനി വൃത്തിയാക്കുന്നവരിൽ വൃഷണാവരണകാൻസർ അധികമായി കാണപ്പെടുന്നു എന്നു അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ചിമ്മിനിക്കരിയിലെ [[ബെൻസൊപ്യ്യ്റീൻ|benzo(a)pyrene]] എന്ന യൌഗികം കാൻസറിനു കാരണം ആണെന്നു കണ്ടെത്തിയതു 1931ൽ മാത്രമാണു. ഖനികളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നവരിൽ[[ആസ്ബെസ്റ്റോസ്| asbestos]] ധാതു ശ്വസിക്കുന്നതു [[മീസോത്തീലിയോമാ|mesothelioma]] എന്ന ശ്വാസസ്തരാർബുദത്തിനും ശ്വാസകോശാർബുദത്തിനും കാരണമാകുമെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;http://www.cancer.gov/cancertopics/factsheet/Risk/asbestos&lt;/ref&gt;. അനിലിൻ ചായങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നവർക്കു മൂത്രാശയസംബന്ധിയായ അർബുദം ബാധിക്കാറുണ്ട്&lt;ref&gt;http://cancer.stanford.edu/urologic/bladder/{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. കോൾടാറിൽ ജോലിചെയ്യുന്നവർക്കുണ്ടാകുന്ന ചർമാർബുദങ്ങളും വാച്ചുകളിൽ റേഡിയം തേയ്ക്കുന്നവർക്കുണ്ടാകുന്ന കീഴ്ത്താടിയെല്ലിൻടെ അർബുദവും മറ്റുദാഹരണങ്ങളാണ്.
പുതിയ തൊഴിൽനിയമങ്ങളിലെ നിഷ്കർഷ മൂലം ഇത്തരം തൊഴിൽജന്യ കാൻസറുകൾ ഇന്നു ഭാഗ്യവശാൽ തീരെ കുറവായിമാത്രം കാണപ്പെടുന്നു.

== ആദ്യലക്ഷണങ്ങൾ ==
ചില അസ്വാസ്ഥ്യങ്ങൾ അർബുദത്തിന്റെ മുന്നോടിയായിത്തീരാറുണ്ട്. ഇവ അന്തിമമായി അർബുദത്തിലേക്കുതന്നെ നീങ്ങിക്കൊള്ളണമെന്ന് നിർബന്ധമില്ലെങ്കിലും, അവയും അർബുദവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സാധാരണയിൽ കവിഞ്ഞതാണ്. അതുകൊണ്ട്, ഈ അവസ്ഥകളെ '[[ കാൻസർ പൂർവാവസ്ഥകൾ|പ്രീ  കാൻസർ രോഗങ്ങൾ]]' എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്. കവിളിലും നാവിലും കാണാറുള്ള വെളുത്ത നിറത്തിലുള്ള തടിപ്പും കല്ലിപ്പും [[ലൂക്കൊപ്ലേക്കിയ|leukoplakia]] വായിലെ അർബുദത്തിന്റെ ഒരു മുന്നോടിയാണ്&lt;ref&gt;www.mayoclinic.com/health/leukoplakia/DS00458&lt;/ref&gt;. കണ്ടെത്തി തുടക്കത്തിലെ ചികിത്സയാരംഭിക്കുന്ന പക്ഷം ഇത് പൂർണമായും സുഖപ്പെടുത്താനാകും. കുടലിൽ കാണുന്ന [[പോളിപ്പുകളും (കുടൽക്കുരു) |polyps]] കാലക്രമേണ അർബുദമാകാറുണ്ട്&lt;ref&gt;http://www.webmd.com/colorectal-cancer/guide/colorectal-polyps-cancer&lt;/ref&gt;. ത്വക്കിലെ കാലപ്പഴക്കമേറിയ പൊള്ളലുകളിൽ ചർമ്മാർബുദം [[മാർജൊലിൻ വൃണം| Marjolin's Ulcer]] ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കൂടുതലാണ്

== അർബുദം-മരണത്തിന്റെ കണക്ക് ==
ഓരോ രാജ്യത്തും എത്രപേർക്ക് അർബുദം ഉണ്ടാകുന്നുവെന്നും, അതുകൊണ്ട് എത്രപേർ മരണമടയുന്നു എന്നുമുള്ളതിനു ശരിയായ കണക്കുകൾ ലഭ്യമാണ്. 

2020-ാമാണ്ടോടെ ആഗോള അർബുദനിരക്ക് 50 ശതമാനം വർധിച്ച് 15 ദശലക്ഷത്തോളം ആകും എന്നാണ് [[ലോക കാൻസർ റിപ്പോർട്ട്]] (WCR) സൂചിപ്പിക്കുന്നത്&lt;ref&gt;http://www.iarc.fr/en/publications/pdfs-online/wcr/2008/wcr_2008.pdf&lt;/ref&gt;. പ്രായാധിക്യമുള്ളവരുടെ എണ്ണത്തിലുണ്ടായ വർധനവ്, ജീവിതശൈലിയിലെ വ്യത്യാസം എന്നിവ ഇതിനു കാരണമായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. [[പുകവലി]], ഭക്ഷണക്രമം, [[രോഗസംക്രമണം]] എന്നിവ നിയന്ത്രിക്കുക വഴി 1/3 ഭാഗം അർബുദം തടയാനും മറ്റൊരു 1/3 ഭാഗം ചികിത്സിച്ചു ഭേദമാക്കാനും ആകും. 2000-ൽ മരണമടഞ്ഞ 56 ദശലക്ഷം മനുഷ്യരിൽ 12 ശതമാനം അർബുദം മൂലമായിരുന്നു മരണമടഞ്ഞത്. 5.3 ദശലക്ഷം പുരുഷന്മാരും 4.7 ദശലക്ഷം സ്ത്രീകളും അർബുദരോഗബാധിതരായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. 6.2 ദശലക്ഷം പേർ ഈ രോഗം മൂലം മരണമടയുകയും ചെയ്തു. വ്യാവസായിക പുരോഗതി കൈവരിച്ച വികസിത രാഷ്ട്രങ്ങളധികവും നേരിടുന്ന പ്രധാന ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളിലൊന്ന് അർബുദബാധയാണ്. 

വർഷംതോറും 1.2 ദശലക്ഷംപേരെ ശ്വാസകോശാർബുദം ബാധിക്കുന്നതായി കണ്ടുവരുന്നു. ആഗോളതലത്തിൽ ഏറ്റവും വ്യാപകമായിട്ടുള്ളതും ഇതാണ്. സ്തനാർബുദം ഒരു ദശലക്ഷം, കോളോറെക്റ്റൽ 9,40,000, ആമാശയാർബുദം 8,70,000, കരൾ 5,60,000, ഗർഭാശയാർബുദം 4,70,000, അന്നനാളം 4,10,000, തല-കഴുത്ത് 3,90,000, ബ്ളാഡർ 330000, ലിംഫോമ 2,90,000, രക്താർബുദം 2,50,000, പ്രോസ്റ്റ്രേറ്റ്-വൃഷണം 2,50,000, പാൻക്രിയാസ് 2,16,000, അണ്ഡാശയം 1,90,000, വൃക്ക 1,90,000, എൻഡോമെട്രിയൽ 1,88,000, നാഡീവ്യവസ്ഥ 1,75,000, ത്വക് 1,33,000, തൈറോയ്ഡ് 1,23,000, ഗ്രസനി 65,000, ഹോഗ്കിൻ അസുഖം 62,000 എന്നിങ്ങനെ ആണ് മറ്റുള്ളവയുടെ കണക്ക്.

== രോഗനിർണയം ==
[[പ്രമാണം:Colon cancer.jpg|thumb|കോളൻ കാൻസർ]]
50 ശതമാനം അർബുദങ്ങളും, കാണാവുന്ന തരത്തിലുള്ളവയാണ്; അവയെ തൊട്ടുനോക്കാനും സാധ്യമാണ്. ഇവയ്ക്കു പുറമേ നല്ലൊരു ശതമാനം അർബുദങ്ങൾ [[എൻഡോസ്കോപ്പ്]] മുഖേന പരിശോധിച്ചാൽ അറിയാവുന്നവയാണ്. പൊള്ളയായ അവയവങ്ങളെ (ഉദാ. അന്നനാളം, മൂത്രാശയം) നിരീക്ഷിക്കുവാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ബൾബുകൾ ഘടിപ്പിക്കാവുന്നതുമായ ഉപകരണങ്ങളാണ് എൻഡോസ്കോപ്പുകൾ . ഇതിനും പുറമേ, പ്രത്യേകം കാണാൻ കഴിയുന്ന രാസവസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിച്ചും അല്ലാതെയും ഉള്ള എക്സ്-റേ പടങ്ങളും അർബുദം കണ്ടുപിടിക്കാൻ പ്രയോജനപ്രദങ്ങളാണ്. [[ബേരിയം]] ഭക്ഷിച്ചതിനുശേഷം എടുക്കുന്ന ഇതിനുദാഹരണമാണ്. ചില അർബുദങ്ങളിൽ രക്തത്തിലെ രാസവസ്തുക്കളും എൻസൈമുകളും ([[ആൽക്കലൈൻ ഫോസ്ഫേറ്റ്സ്]], [[ആസിഡ് ഫോസ്ഫേറ്റ്സ്]] എന്നിവ) കൂടിയും കുറഞ്ഞുമിരിക്കും. മേല്പറഞ്ഞ പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ, അർബുദം ഉണ്ടെന്നു സംശയം തോന്നിയാൽ, മൂലവസ്തുവിന്റെ ഒരു ചെറിയ കഷണം മുറിച്ചെടുത്ത് സൂക്ഷ്മദർശിനിയിൽക്കൂടി പരിശോധിക്കണം. ഈ പരീക്ഷണത്തിനാണ് [[ബയോപ്സി]] എന്നു പറയുന്നത്. ബയോപ്സി പരിശോധനയെക്കാൾ വിഷമമില്ലാതെ നിർവഹിക്കാവുന്ന മറ്റൊരു അർബുദ നിർണയനമാർഗ്ഗമാണ് [[എക്സ്ഫോളിയേറ്റീവ് സൈറ്റോളജി എക്സാമിനേഷൻ]]. സാധാരണ കോശങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ അർബുദബാധിതകോശങ്ങൾ അടർന്നുവീഴുന്നു. ഈ കോശങ്ങളെ പാപ്പനിക്കളോവ്(pap smear) മാർഗ്ഗം ഉപയോഗപ്പെടുത്തി ചായംപിടിപ്പിച്ച് മൈക്രോസ്കോപ്പിലൂടെ പരിശോധിക്കുന്ന വിധത്തെയാണ് എക്സ്ഫോളിയേറ്റീവ് സൈറ്റോളജി എന്നു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/exfoliative+cytology&lt;/ref&gt;. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ മാമോഗ്രാഫി, എം.ആർ. , സി.റ്റി. തുടങ്ങിയ സ്കാനുകൾ നടത്തി രോഗനിർണയം നടത്താം&lt;ref&gt;http://cancer.stanford.edu/information/cancerDiagnosis/diagnosticImaging.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. പ്രോസ്റ്റ്രേറ്റ് കാൻസർ സീറം പി.എസ്.എ. ലെവൽ പരിശോധനയിലൂടെയും&lt;ref&gt;http://www.webmd.com/prostate-cancer/guide/understanding-prostate-cancer-treatment&lt;/ref&gt; കോളൻ കാൻസർ കോളനോസ്കോപിയിലൂടെയും&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://digestive.niddk.nih.gov/ddiseases/pubs/colonoscopy/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-01-20 |archive-date=2014-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010202004/http://digestive.niddk.nih.gov/ddiseases/pubs/colonoscopy/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; സ്താനർബുദം [[മാമോഗ്രാഫി]] നടത്തിയും കണ്ടുപിടിക്കാം&lt;ref&gt;http://www.breastcancer.org/symptoms/testing/types/mammograms/&lt;/ref&gt;.

==പ്രധാന ചികിത്സാ കേന്ദ്രങ്ങൾ  ==
*റീജണൽ കാൻസർ സെന്റർ, തിരുവനന്തപുരം
*കൊച്ചിൻ കാൻസർ റിസർച്ച് സെന്റർ, എറണാകുളം 

*മലബാർ കാൻസർ സെന്റർ, തലശ്ശേരി

*കാൻസർ വിഭാഗം- തിരുവനന്തപുരം, ആലപ്പുഴ, കോട്ടയം, തൃശ്ശൂർ, കോഴിക്കോട്, പരിയാരം എന്നീ സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ 

*എംവിആർ കാൻസർ സെന്റർ, കോഴിക്കോട്, സഹകരണ മേഖല.

''സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ''

*ആസ്റ്റർ മിംസ് കോഴിക്കോട്‌

*ആസ്റ്റർ മെഡ്സിറ്റി, കൊച്ചി

*അമല കാൻസർ ആശുപത്രി, തൃശ്ശൂർ

*ബേബി ആശുപത്രി, കോഴിക്കോട്

*കാരിത്താസ്, ഏറ്റുമാനൂർ, കോട്ടയം

*ഗ്രീൻ ഗാർഡൻസ്, ചേർത്തല

*കിംസ്, തിരുവനന്തപുരം

== വിവിധതരം കാൻസറുകളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mouth cancer bionerd.jpg|thumb|വായ-ക്ക് അകത്തെ കാൻസർ]]
ഒട്ടുമുക്കാലും അർബുദങ്ങൾ തുടക്കത്തിൽത്തന്നെ കണ്ടുപിടിക്കാവുന്നവയാണ്. അർബുദം അതിന്റെ ആരംഭദശയിൽ തന്നെ കണ്ടുപിടിക്കുകയും, കാര്യക്ഷമമായവിധം ചികിത്സിക്കുകയും ചെയ്താൽ ഒരളവുവരെ മാറ്റാമെന്ന് ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. അർബുദത്തിന്റെ ആരംഭദശയിലുള്ള കണ്ടുപിടിത്തമാണ് കാര്യക്ഷമമായ ചികിത്സയുടെ അവിഭാജ്യഘടകം എന്ന് ഇതിൽനിന്ന് വ്യക്തമാകും. അർബുദത്തെപ്പറ്റി പൊതുജനങ്ങളെ ബോധവാന്മാരാക്കുക എന്നുള്ളതാണ് ഈ പദ്ധതിയിൽ ആദ്യമായി ചെയ്യേണ്ടത്. ഇതിന് അർബുദത്തിന്റെ ആരംഭദശയിലുള്ള അപകടസൂചനയെപ്പറ്റി അവരെ മനസ്സിലാക്കിക്കണം. ഈ സൂചനകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
* കരിയാൻ താമസിക്കുന്ന വ്രണം
* ദേഹത്ത് എവിടെയെങ്കിലും, പ്രത്യേകിച്ച് സ്തനങ്ങളിൽ, ഉണ്ടാകുന്ന മുഴയോ, കല്ലിപ്പോ, നിറം മാറ്റമോ
* സാധാരണയിൽ കവിഞ്ഞ രക്തസ്രാവം, പഴുപ്പു പോക്ക് മുതലായവ
* പെട്ടെന്നു വളരുന്ന കറുത്ത മറുകുകൾ
* വിശപ്പില്ലായ്മ, വിഴുങ്ങുന്നതിനു തടസ്സം മുതലായവ
* ഒച്ചയടപ്പും വിട്ടുമാറാത്ത ചുമയും
* വിരേചനയിലുണ്ടാകുന്ന തകരാറുകൾ
* അമിതമായ ആർത്തവ രക്‌തസ്രാവം, ലൈംഗിക ബന്ധത്തിന് ശേഷമുള്ള അമിത രക്തസ്രാവം, [[വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധം]] തുടങ്ങിയവ. 

===സ്തനാർബുദം (ബ്രെസ്റ്റ് കാൻസർ)===
സ്ത്രീകളിൽ സ്തനങ്ങളിൽ, ഉണ്ടാകുന്ന മുഴയോ, കല്ലിപ്പോ, നിറം മാറ്റമോ സ്തനാർബുദത്തിന്റെ ലക്ഷണമാകാം. സ്വയം സ്തന പരിശോധന നടത്തുന്നത് വഴി ഇവ നേരത്തെ കണ്ടെത്താവുന്നതാണ്. 
===ഗർഭാശയ കാൻസർ===
സ്ത്രീകളിൽ ആർത്തവ സമയത്ത് അമിതമായ രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാവുക ആണെങ്കിലോ അല്ലെങ്കിൽ മാസമുറ സമയത്ത് അല്ലാതെ രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാകുമെങ്കിലോ അത് ഗർഭാശയ കാൻസർ ആകാം. ഇത്തരം പ്രശ്നം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഒരു ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റിനെ കണ്ടു ഉടനെ പരിശോധന നടത്തേണ്ടതാണ്. ആർത്തവവുമായി ബന്ധപെട്ടു സ്ത്രീകൾക്ക് ഇതെപ്പറ്റിയുള്ള ബോധവൽക്കരണം അത്യാവശ്യമാണ്. 
===ഗർഭാശയമുഖ കാൻസർ===
സ്ത്രീകളിൽ ലൈംഗിക ബന്ധത്തിന് ശേഷമുള്ള രക്തസ്രാവം, [[വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധം]]  എന്നിവ ഗർഭാശയമുഖ കാൻസർ ലക്ഷണമാകാം. ഇത്തരം പ്രശ്നം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഒരു ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റിനെ കണ്ടു ഉടനെ പരിശോധന നടത്തേണ്ടതാണ്. ഇതിനെതിരെ ഫലപ്രദമായ HPV പ്രതിരോധ വാക്സിൻ ലഭ്യമാണ്. 
===രക്‌താർബുദം (ബ്ലഡ്‌ കാൻസർ)===
ഇടയ്ക്കിടെ ഉണ്ടാകുന്ന പനിയാണ് പ്രധാന ലക്ഷണം, പ്രത്യേകിച്ച് അധികം ഊഷ്മാവില്ലാത്ത പനി ബ്ലഡ്‌ കാൻസർ ലക്ഷണമാകാം. 
===കുടലിലെ അർബുദം===
മലത്തിലുണ്ടാകുന്ന രക്തമാണ് പ്രധാന ലക്ഷണം. പൈൽസ്, മലബന്ധം പോലെയുള്ള രോഗങ്ങൾ കൊണ്ടും ഈ ലക്ഷണം ഉണ്ടാകാം. എന്നിരുന്നാലും ഇടയ്ക്കിടെ മലത്തിൽ രക്തം കാണുന്നത് കുടൽ അർബുദ ലക്ഷണമാകാം. ഇടയ്ക്കിടെ ഉണ്ടാകുന്ന മലബന്ധവും വയറിളക്കവും ഇത്തരം കാൻസർ ലക്ഷണമാകാം. 
===ശ്വാസകോശ അർബുദം===
നാല് ആഴ്ചയിൽ കൂടുതൽ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ചുമ, ശരീരഭാരം കുറയുക, ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള പനി എന്നിവ ശ്വാസകോശ കാൻസർ ലക്ഷണമാകാം. [[പുകവലി]] ഇത് ഉണ്ടാകാൻ ഒരു പ്രധാന കാരണമാണ്.

===തലച്ചോറിലെ കാൻസർ (ബ്രെയിൻ ട്യൂമർ)===
കാഴ്ചക്കുറവ്, തലവേദന, ഓർമ്മക്കുറവ് എന്നിവയാണ് ബ്രെയിൻ ട്യൂമർ ലക്ഷണം. 
===വായിലെ കാൻസർ===
വായിലെ ഉണങ്ങാത്ത വേദനയില്ലാത്ത മുറിവുകൾ, വായിലുണ്ടാകുന്ന മുഴകൾ, ഭക്ഷണം കഴിക്കാനുള്ള ബുദ്ധിമുട്ട് തുടങ്ങിയവ വായിലെ കാൻസർ ലക്ഷണമാകാം. പുകയില ഉപയോഗം ഒരു പ്രധാന കാരണമാണ്. 
===വയറ്റിലെ കാൻസർ===
സ്ഥിരമായി ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ ദഹിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവപ്പെടുകയും വയറെരിയുകയും ചെയ്യുക, രക്തം ഛർദിക്കുക തുടങ്ങിയവയാണ് ലക്ഷണങ്ങൾ. വറുത്തതും പൊരിച്ചതും മൊരിഞ്ഞതും ഉൾപ്പടെയുള്ള അനാരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണം, ചുവന്ന മാംസത്തിന്റെ അമിത ഉപയോഗം, പഴങ്ങൾ പച്ചക്കറികൾ എന്നിവയുടെ കുറഞ്ഞ ഉപയോഗം എന്നിവ ഇത്തരം കാൻസർ ഉണ്ടാകാൻ പ്രധാന കാരണങ്ങളാണ്.

===തൊലിപ്പുറത്തെ കാൻസർ===
മറുകുകൾ പെട്ടന്ന് വലിപ്പം വയ്ക്കുക, ചർമത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന നിറവ്യത്യാസം തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ.

== വിവിധ തരം അർബുദങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Thorax pa peripheres Bronchialcarcinom li OF markiert.jpg|thumb|ശ്വാസകോശാർബുദം എക്സ്റേയിലൂടെ]]
വിവിധ തരം അർബുദങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഇവയിൽ ചിലത് ചുവടെ ചേർക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cancer.about.com/od/cancerlistaz/a/typesofcancers.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-01-19 |archive-date=2012-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120109174021/http://cancer.about.com/od/cancerlistaz/a/typesofcancers.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;: 
* [[അന്നനാള അർബുദം]]
* [[സ്തനാർബുദം]]
* കരളിനെ ബാധിക്കുന്ന അർബുദം
* കിഡ്നിയെ ബാധിക്കുന്ന അർബുദം
* [[ഗർഭാശയ അർബുദം]]
* [[ചർമ്മ അർബുദം]]
* നട്ടെല്ലിനെ ബാധിക്കുന്ന അർബുദം
* [[മസ്തിഷ്ക്കാർബുദം]]
* [[രക്താർബുദം]]
* [[അണ്ഡാശയ അർബുദം]]
* അസ്തികളെ ബാധിക്കുന്ന അർബുദം

== പ്രശ്നത്തിന്റെ ഗൌരവം ==
&quot;ലോകമെമ്പാടുമായി ഓരോ വർഷവും 127 ലക്ഷം പേർക്ക് അർബുദ ബാധ കണ്ടെത്തപ്പെടുന്നു. 76 ലക്ഷം മരണങ്ങൾ. ഇതിൽ മൂന്നിൽ രണ്ടു മരണങ്ങളും ദരിദ്ര-വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ. കർശനമായ പ്രതിരോധ മാർഗങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചില്ലെങ്കിൽ, 2030 ആകുമ്പോഴേക്കും, കാൻസർ മരണങ്ങൾ 80 ശതമാനം വർദ്ധിക്കുമെന്നാണ് ലോകാരോഗ്യ സംഘടന കണക്കാക്കുന്നത്. അതായത്, പ്രതിവർഷം 260 ലക്ഷം പുതിയ കാൻസർ രോഗികളും 170. ലക്ഷം കാൻസർ മരണങ്ങളും ഉണ്ടാകും. എയിഡ്സ്, മലമ്പനി ക്ഷയം എന്നിവകൊണ്ട് ഉള്ള മരണങ്ങളെ ക്കാൾ കൂടുതൽ മരണങ്ങൾ കാൻസർ മൂലമുണ്ടാകും. പ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ മൂന്നിലൊന്നു കാൻസർ ബാധകളും തടയാമെന്നും, മറ്റൊരു മൂന്നിലൊന്നു കാൻസർ ബാധകൾ, മുൻകൂട്ടി ഉള്ള രോഗ നിർണയ-ചികിത്സ യിലൂടെ ഒഴിവാക്കാമെന്നുമാണ് ഗവേഷണങ്ങളിലൂടെ തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.&quot;&lt;ref &gt; Let us join hands to fight cancer : Hindu Daily dated 4th Feb 2011 &lt;/ref&gt; . 


== അർബുദ നിയന്ത്രണം ==
[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[യുകെ]], [[ഫ്രാൻസ്]] തുടങ്ങിയ വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ ആരംഭിച്ച അർബുദ നിയന്ത്രണപദ്ധതി ലോകവ്യാപകമായി വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ പദ്ധതിയിൽ ഇന്ത്യയും അംഗമാണ്. പൊതുജനങ്ങളെ, പ്രത്യേകിച്ചും വിദ്യാർഥികളെ, ഈ പ്രശ്നത്തെപ്പറ്റി ബോധവാന്മാരാക്കുക, ഡോക്ടർമാർക്കും എക്സ്-റേ പ്രവർത്തകർക്കും നേഴ്സുമാർക്കും ഫാർമസിസ്റ്റുകൾക്കും അർബുദചികിത്സയിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനങ്ങൾ നല്കുക, അർബുദം ആദ്യഘട്ടത്തിൽത്തന്നെ കണ്ടുപിടിക്കുന്നതിനുള്ള ക്ലിനിക്കുകളും ലാബറട്ടറികളും സജ്ജീകരിക്കുക, കാൻസർ ആശുപത്രികൾ സ്ഥാപിക്കുക എന്നിവയെല്ലാം ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്.      

അർബുദത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുകയും, ചികിത്സയ്ക്കുള്ള നവീനങ്ങളായ ഉപകരണങ്ങളെപ്പറ്റി പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തുകയും, അങ്ങനെ അർബുദ ചികിത്സയ്ക്കു കൂടുതൽ ശാസ്ത്രീയമായ അടിസ്ഥാനം നല്കുകയും ചെയ്യുന്നതിൽ ഈ പ്രസ്ഥാനം ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ട്.

==ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലി കാൻസർ പ്രതിരോധത്തിന്==
1. പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം: 

പഴങ്ങളും പച്ചക്കറികളും ഇലക്കറികളും പരിപ്പുവർഗങ്ങളും   ഒമെഗാ 3 ഫാറ്റി ആസിഡ് അടങ്ങിയ [[മത്സ്യം]], [[മുട്ട]] തുടങ്ങിയ പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഭക്ഷണം തുടങ്ങിയവ കാൻസർ പ്രതിരോധത്തിന് ഉത്തമമാണെന്ന് പഠനങ്ങൾ പറയുന്നു. 

ഒരു ദിവസം 450-500 ഗ്രാം പഴങ്ങളും പച്ചക്കറികളും/ ഇലക്കറികളും എങ്കിലും ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തണം എന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഇവയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ, നിരോക്സീകാരികൾ, നാരുകൾ എന്നിവ മികച്ച രോഗപ്രതിരോധശേഷി നൽകുന്നു എന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.  [[സാലഡ്]] പോലെയുള്ളവ ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുക.

2. അനാരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണം കുറയ്ക്കുക: 

എണ്ണ, ഉപ്പ്, മധുരം അല്ലെങ്കിൽ [[പഞ്ചസാര]], കൊഴുപ്പ്, അന്നജം എന്നിവ അടങ്ങിയതും, വറുത്തതും പൊരിച്ചതും, അമിതമായി മൊരിഞ്ഞതുമായ ആഹാരം, ചുവന്ന മാംസം എന്നിവ കാൻസർ സാധ്യത കൂട്ടുമെന്നതിനാൽ ഇവ നിയന്ത്രിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. 

ചോറ്, ബിരിയാണി, ചപ്പാത്തി തുടങ്ങിയ അമിതമായി അന്നജം അടങ്ങിയ ആഹാരം കുറയ്ക്കുക. തവിട് അടങ്ങിയ ധാന്യങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുക. 

എണ്ണ പലതവണ തിളപ്പിച്ച്‌ ഉപയോഗിക്കുന്നത് അപകടകരമായ ഫ്രീറാഡിക്കലുകൾ രൂപം കൊള്ളാൻ ഇടയാക്കുന്നു. ഇത് കാൻസർ ഉണ്ടാകാൻ ഇടയാക്കാം. 

3. മാതൃക പ്ലേറ്റ് (ഹെൽത്തി പ്ലേറ്റ് മോഡൽ): ഒരു പാത്രം അഥവാ പ്ലേറ്റിന്റെ പകുതി പച്ചക്കറി വിഭവങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ സാലഡുകൾ, മൂന്നിലൊന്ന് ഭാഗം ചോറ് (രണ്ട് സ്പൂൺ)/ ഗോതമ്പ്/ അന്നജം അടങ്ങിയ വിഭവം, ബാക്കി മൂന്നിലൊന്ന് ഭാഗം പ്രോട്ടീൻ അടങ്ങിയ വിഭവങ്ങൾ ഉദാഹരണത്തിന് മത്സ്യം/കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസം/ മുട്ട/ പയർ വർഗ്ഗങ്ങൾ/ കടല തുടങ്ങിയവ ഏതെങ്കിലും ഉപയോഗിക്കാനും ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. ഇത്തരം പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആരോഗ്യകരമായ ആഹാര രീതിയെ മാതൃകാ പ്ലേറ്റ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ ചോറ് പോലെയുള്ള അന്നജത്തിന്റെ അളവ് കുറവും പോഷകങ്ങൾ അടങ്ങിയ കറികൾ കൂടുതലാണെന്നതാണ് പ്രത്യേകത.

4. [[അമിതവണ്ണം]] നിയന്ത്രിക്കുക.  ശരീരത്തിന്റെ അമിതമായ ഭാരം കാൻസർ സാധ്യത കൂട്ടുന്നു. അതിനാൽ അമിതവണ്ണം ഉള്ളവർ അത് കുറക്കാനും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. മാത്രമല്ല, പതിവായ വ്യായാമത്തിന്റെ അഭാവത്തിൽ കാൻസർ സാധ്യത വളരെയധികം കൂടുന്നു. 

5. [[വ്യായാമം]]: മുതിർന്നവർ ദിവസേന കുറഞ്ഞത് മുപ്പത് മിനുട്ട് നേരവും കുട്ടികൾ ഒരു മണിക്കൂറും വ്യായാമം ചെയ്യേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ് എന്ന് ലോകാരോഗ്യ സംഘടന പറയുന്നു.

[[സൈക്ലിങ്ങ്]], [[നീന്തൽ]], [[വേഗത്തിലുള്ള നടപ്പ്]], [[ഓട്ടം]], [[പടി കയറൽ]], [[സ്കിപ്പിംഗ്]], [[ടെന്നീസ്]], [[ഫുട്ബോൾ]], [[ബാഡ്മിന്റൺ]] കളിക്കൽ, [[നൃത്തം]] അല്ലെങ്കിൽ [[സുംബ]] ഫിറ്റ്നസ് ഡാൻസ്, അയോധന കലകൾ, ജിം പരിശീലനം തുടങ്ങിയ ഏതെങ്കിലും വ്യായാമ മുറകൾ ചിട്ടയായി ചെയ്യുന്നത് നല്ലതാണ്. 

പതിവായി വ്യായാമം ചെയ്യുന്നത് രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ ശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും രക്തയോട്ടം മെച്ചപ്പെടുത്താനും, കാൻസർ, [[ഹൃദ്രോഗം]], [[പക്ഷാഘാതം]], [[പ്രമേഹം]], പൊണ്ണത്തടി, [[വിഷാദരോഗം]], [[ഉദ്ധാരണശേഷിക്കുറവ്]], [[സ്ത്രീ ലൈംഗിക ഉത്തേജന വൈകല്യം]], [[വന്ധ്യത]] തുടങ്ങിയ [[ജീവിതശൈലീരോഗങ്ങൾ|ജീവിതശൈലി രോഗങ്ങളിൽ]] നിന്നു പോലും രക്ഷനേടുന്നതിന് സഹായിക്കുന്നു. 

6. ലഹരി: [[പുകവലി]], മദ്യപാനം തുടങ്ങിയവ കാൻസർ സാധ്യത ഏറെ വർധിപ്പിക്കുന്നു. [[പുകയില]] ഉപയോഗം നിയന്ത്രിക്കുന്നത് അർബുദരോഗം വരാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കും. വായ, ശ്വാസകോശം തുടങ്ങിയ ഭാഗങ്ങളിൽ അർബുദം ഉണ്ടാകാനുള്ള പ്രധാന കാരണം പുകയില ഉത്പന്നങ്ങളാണ്.  

7. സ്തന പരിശോധന: സ്ത്രീകളിൽ സ്തനങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മുഴകൾ, പാടുകൾ, നിറം മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവ ഉടനടി പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കണം. സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വയം സ്തനം പരിശോധിച്ച് ഇവ കണ്ടെത്താവുന്നതാണ്. കൂടുതൽ കാലം മുലയൂട്ടുന്ന സ്ത്രീകളിൽ സ്തന കാൻസർ സാധ്യത കുറവാണ്.

സ്ത്രീകളിൽ പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ട് ഗർഭാശയമുഖ  കാൻസർ ഉണ്ടാകാം. പുകവലി, ദുർബലമായ രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി, ഗർഭനിരോധന ഗുളികകൾ, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുക, സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത [[ലൈംഗികബന്ധം]] എന്നിവയും ഇതിൻറെ കാരണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. എച്ച്പിവി രോഗാണുമൂലമുണ്ടാകുന്ന ഗർഭാശയമുഖ അർബുദം അഥവാ സെർവിക്കൽ കാൻസർ തടയുവാൻ HPV പ്രതിരോധ കുത്തിവെപ്പ് ഏറ്റവും ഫലപ്രദമാണ്. അതിനാൽ പല രാജ്യങ്ങളിലും ഇവ സൗജന്യമായി സ്ത്രീകൾക്കും പെൺകുട്ടികൾക്കും ലഭ്യമാക്കാറുണ്ട്. [[വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധം]] ഇതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. 

8. സുരക്ഷിതമായ ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ മാത്രം ഏർപ്പെടുക:

രോഗാണുവാഹകരുമായി സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത [[ലൈംഗികബന്ധം|ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ]] പകരുന്ന [[എച്ച്.ഐ.വി.]] അല്ലെങ്കിൽ [[എയ്‌ഡ്‌സ്‌]], എച്ച്പിവി അണുബാധ നല്ലൊരു ശതമാനം വരെ [[കോണ്ടം]] അഥവാ [[സ്ത്രീകൾക്കുള്ള കോണ്ടം]] ഉപയോഗിക്കുന്നത് വഴി തടയുവാൻ സാധിക്കും. എന്നാൽ ഗുഹ്യ ചർമത്തിന്റെ ഉരസൽ വഴി HPV പകരാം   എന്നതിനാൽ പൂർണമായും ഒഴിവാക്കാൻ സാധിക്കില്ല.  [[ഗുഹ്യരോമം|ഗുഹ്യരോമങ്ങൾ]] ഷേവ് ചെയ്യുന്നത് കൊണ്ടോ മറ്റോ ഗുഹ്യഭാഗത്തെ തൊലിപ്പുറത്ത് ഉണ്ടാകുന്ന സൂക്ഷ്മമായ മുറിവുകളിലൂടെ രോഗാണുബാധ അതിവേഗം പകരാറുണ്ട്. അതിനാൽ [[ഗുഹ്യരോമം]] മൂടോടെ ഷേവ് ചെയ്യുന്നത് ഒഴിവാക്കുകയും പകരം ആവശ്യമെങ്കിൽ മാത്രം കത്രികയോ ട്രിമ്മറോ ഉപയോഗിച്ച് രോമങ്ങളുടെ നീളം കുറച്ചു നിർത്തുന്നതാവും ഗുണകരം. സന്തോഷകരമായ  [[ലൈംഗികബന്ധം]] അല്ലെങ്കിൽ [[സ്വയംഭോഗം]] പുരുഷന്മാരിൽ പ്രോസ്ട്രേറ്റ് കാൻസർ സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു.

9. പരിശോധനകൾ: പാപ്സ്മിയർ ടെസ്റ്റിലൂടെ ഈ ഗർഭാശയഗള  അർബുദത്തെ നേരത്തെ കണ്ടുപിടിക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും സാധിക്കുന്നു. അതിനാൽ സ്ത്രീകൾ കൃത്യമായ ഇടവേളകളിൽ പാപ്സ്മിയർ ടെസ്റ്റ്‌ ചെയ്യേണ്ടതാണ്.

10. [[മാനസിക സമ്മർദം]] കുറയ്ക്കുക: 

ജോലി സ്ഥലത്തും വീട്ടിലും ഉണ്ടാകുന്ന അമിതമായ മാനസിക സമ്മർദം കുറയ്ക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. ഉല്ലാസ വേളകൾ കണ്ടെത്തുക. സംഗീതം, നൃത്തം, സിനിമ, യാത്രകൾ, യോഗ, വായന, കളികൾ  തുടങ്ങിയവ നല്ലതാണ്. 

11. ഉറക്കം: ശരീരത്തിന് വിശ്രമം അത്യാവശ്യമാണ്. നിത്യേന 7-9 മണിക്കൂർ കൃത്യമായി ഉറങ്ങുക.

==ചികിൽസ==
മരുന്നുപയോഗിച്ചുള്ള [[കീമോതെറാപ്പി]], രശ്മികൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള [[റേഡിയേഷൻ തെറാപ്പി]], രോഗം ബാധിച്ച ഭാഗത്തെ എടുത്തുമാറ്റാനുള്ള ശസ്ത്രക്രിയ എന്നിവയാണ് സാധാരണ ചികിൽസകൾ&lt;ref&gt;http://www.cancer.gov/cancertopics/treatment/types-of-treatment&lt;/ref&gt;.

== കുറിപ്പ് ==
* അർബുദം എന്ന വാക്ക് '''[[പത്ത് കോടി]]''' എന്ന സംഖ്യയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനും ഉപയോഗിക്കുന്നു&lt;ref&gt;[http://www.manoramaonline.com/advt/children/padippura/26Nov03/03-11padippura5.htm മനോരമ പഠിപ്പരയിലെ ലേഖനം.]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Internet Edition&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}
മെഡിക്കൽ എൻസൈക്ലോപീഡിയ

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അ{{ർ}}ബുദം|അർബുദം}}

[[വർഗ്ഗം:അർബുദങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അർബുദം]]</text>
      <sha1>n61agexaznpcaryf0uzmeldaxywixz3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപമേയോപമ (അലങ്കാരം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43144</id>
    <revision>
      <id>4652287</id>
      <parentid>2896446</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:31:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42679-32</username>
        <id>221027</id>
      </contributor>
      <comment>Remove the Ppppp  from the end</comment>
      <origin>4652287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="633" sha1="ay1l31yw2hjhxqi7n6iykjfg1f661v9" xml:space="preserve">[[ഉപമേയം|ഉപമേയത്തിനേയും]] [[ഉപമാനം|ഉപമാനത്തിനേയും]] പരസ്പരം സാമ്യപ്പെടുത്തുന്നതിന്‌ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു [[അലങ്കാരം|അലങ്കാരമാണിത്]].

== ലക്ഷണം ==
 ഉപമിക്കുന്നതന്യോന്യം
 ഉപമേയോപമാഖ്യമാം

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{wiktionary|ഉപമേയോപമ}}

{{അലങ്കാരങ്ങൾ}}</text>
      <sha1>ay1l31yw2hjhxqi7n6iykjfg1f661v9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>റാഞ്ചി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47926</id>
    <revision>
      <id>4652353</id>
      <parentid>4575741</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T22:10:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5239" sha1="7mzk0dr2go0dg8xksaihvxp9dipn5af" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Ranchi}}
{{ഇന്ത്യൻ പട്ടണങ്ങൾ|
സ്ഥലപ്പേർ= റാഞ്ചി|
ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം/കൌണ്ടി =പട്ടണം|
അക്ഷാംശം=23.35|
രേഖാംശം=85.33|
രാജ്യം = ഇന്ത്യ|
സംസ്ഥാനം/പ്രവിശ്യ = സംസ്ഥാനം|
സംസ്ഥാനം =ഝാർഖണ്ഡ്‌|
ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = മുനിസിപ്പാലറ്റി|
ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = മെയർ |
ഭരണനേതൃത്വം = |
വിസ്തീർണ്ണം = 7574.17|
ജനസംഖ്യ =2190645 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2004-06-16 |archive-date=2004-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;|
ജനസാന്ദ്രത = 3289 |
Pincode/Zipcode = 834001|
TelephoneCode = 0651|
സമയമേഖല = UTC +5:30|
പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = |
കുറിപ്പുകൾ =  |
}}
[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] സംസ്ഥാനമായ [[ഝാ‍ർഖണ്ഡ്‌|ഝാ‍ർഖണ്ഡിന്റെ]] തലസ്ഥാനമാണ്‌ '''റാഞ്ചി''' ([[ഹിന്ദി]]: राँची). വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളുടേയും തടാകങ്ങളുടെയും നഗരം എന്നാണ്‌ ഈ നഗരത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചുവരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ranchi.nic.in/welcome.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-08-23 |archive-date=2008-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081229072721/http://www.ranchi.nic.in/welcome.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. [[റാഞ്ചി ജില്ല|റാഞ്ചി ജില്ലയുടെ‍]] ആസ്ഥാനം കൂടിയാണിത്.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==

ഉത്തര അക്ഷാംശം 23°21′ പൂർവ്വ രേഖാംശം 85°20′ [[സമുദ്രനിരപ്പ്|സമുദ്രനിരപ്പിൽ]] നിന്നും 620 [[മീറ്റർ]] ഉയരത്തിലായാണ്‌  റാഞ്ചി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/38/Ranchi.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-08-23 |archive-date=2025-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114081600/http://www.fallingrain.com/world/IN/38/Ranchi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;[[ചെറിയ നാഗപ്പൂർ പീഠഭൂമി|ചെറിയ നാഗപ്പൂർ പീഠഭൂമിയുടെ]](ഛോട്ടാ നാഗപ്പൂർ പീഠഭൂമി) തെക്കുഭാഗത്തായാണ്‌ ഈ നഗരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.

== കാലാവസ്ഥ ==

മാർച്ച് മുതൽ ജൂൺ വരെയുള്ള വേനൽക്കാലത്ത് താപനില 37&amp;nbsp;°C വരെ ഉയരാറുണ്ട് - നവംബർ മുതൽ ജനുവരി വരെ ശൈത്യകാലത്ത് താപനില 3&amp;nbsp;°C വരെ താഴുന്നു. ജൂൺ പകുതി മുതൽ ഒക്ടോബർ ആദ്യം വരെയുള്ള വർഷകാലത്ത്  1100 [[മില്ലീമീറ്റർ]] മഴ ലഭിക്കുന്ന ഇവിടത്തെ ആകെ വർഷപാതം 1530 മില്ലീമീറ്റർ ആണ്‌.

{{climate chart
|റാഞ്ചി 
|10|23|13
|13|26|14
|17|31|16
|22|35|18
|24|37|33
|24|33|192
|23|29|258
|23|29|243
|22|29|179
|19|28|64
|14|26|12
|10|23|9
|source=[http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx?wealocations=wc:27289 MSN weather]
|float=center
|clear=center
}}
== ഗതാഗതം ==
റാഞ്ചിയിൽക്കൂടി കടന്നുപോകുന്ന [[ദേശീയപാത 23]], [[ദേശീയപാത 33]], ഇവിടെനിനും തുടങ്ങുന്ന [[ദേശീയപാത 75]] എന്നിവ ഈ നഗരത്തെ മറ്റുപ്രധാനനഗരങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഭാരതത്തിലെ മറ്റു പ്രധാന നഗരങ്ങളിലേക്ക് ഇവിടെനിന്നും റെയിൽ  സർവ്വീസുകളും വിമാനസർവ്വീസുകളുമുണ്ട്. 

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;

{{India state and UT capitals}}
{{Jharkhand-geo-stub}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനതലസ്ഥാനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഝാർഖണ്ഡിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>7mzk0dr2go0dg8xksaihvxp9dipn5af</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>റാണിഖേത്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66628</id>
    <revision>
      <id>4652354</id>
      <parentid>3643121</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T22:14:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4317" sha1="tr4oeud56zqiypz1f2rt1gmnbhcwy4b" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ranikhet}}

{{Infobox Indian Jurisdiction |
native_name = റാണിഖേത് | 
type = city | 
latd = 29.65 | longd = 79.42 |
state_name = Uttarakhand |
district = [[അൽ‌മോറ]] |
leader_title = |
leader_name = |
altitude = 1869 |
population_as_of = 2001 |
population_total = 19,049| 
population_density = |
area_magnitude= 21.76 km² |
area_total =  |
area_telephone =  |
postal_code = |
vehicle_code_range = |
sex_ratio = |
unlocode = |
website = |
footnotes = |
}}

[[ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] സംസ്ഥാനത്തിലെ ഒരു കന്റോൺ‌മെന്റ് പട്ടണവും മലമ്പ്രദേശവുമാണ് '''റാണിഖേത്''' . [[ഇന്ത്യൻ ആർമി|ഇന്ത്യൻ സൈനിക]] ശക്തിയുടെ [[കുമാവോൺ റെജിമെന്റ്]], [[നാഗ് റെജിമെന്റ്]] എന്നിവയുടെ ആസ്ഥാനം ഇവിടെയാണ്. 

പടിഞ്ഞാറൻ [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയ]] നിരകളോട് ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ പട്ടണം സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 1869 മീ ഉയരത്തിലാണ്. 

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
റാണിഖേത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് {{coord|29.65|N|79.42|E|}} അക്ഷാംശരേഖാംശത്തിലാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/39/Ranikhet.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Ranikhet |access-date=2009-04-18 |archive-date=2012-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025180120/http://www.fallingrain.com/world/IN/39/Ranikhet.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ശരാശരി ഉയരം {{m to ft|1869|m|abbr=on}}.


== കാലാവസ്ഥ ==
തണുപ്പുകാലത്ത് കഠിനതണുപ്പും, വേനൽക്കാലത്ത് അധികം ചൂടില്ലാ‍ത്ത നല്ല കാ‍ാലാവസ്ഥയുമാണ്. ഒക്ടോബർ മുതൽ മാർച്ച് മാസം വരെ വളരെ നല്ല കാലാവസ്ഥയാണ്. 


== സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ ==
2001 ലെ [[സെൻസ്സസ്സ്]] പ്രകാരം ഇവിടുത്തെ ജനസംഖ്യ &lt;ref&gt;{{GR|India}}&lt;/ref&gt;19,049 ആണ്. പുരുഷ ശതമാന്ം 61%വും,  സ്ത്രീ ശതമാനം 39%. ഉം ഉള്ള ഇവിടുത്തെ ശരാശരി സാക്ഷരത് നിരക്ക് 83% ശതമാനമാണ്. 
ഇവിടെ സാധാരണ സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷകൾ, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി, [[കുമാവോണി]] എന്നിവയാണ്. 

== എത്തിച്ചേരാൻ ==
[[ഡെൽഹി|ഡെൽഹിയിൽ]] നിന്ന് 279 കി.മി ദൂരത്തിലാണ് റാണിഖേത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് . റോഡ്, റെയിൽ ഗതാഗതം മുഖേന ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. 
ഏറ്റവും അടുത്ത് റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ [[കാട്‌ഗോതാം]] റാണിഖേതിൽ നിന്ന് 80 കി.മി ദൂരത്തിലാണ്. 
ഇവിടെ നിന്ന് അടുത്ത് മലമ്പ്രദേശങ്ങൾ [[അൽമോറ]] 50 കിമി, [[നൈനിത്താൾ]] - 60 കി.മി എന്നിവയാണ്. 


== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.ranikhetcantonment.org.in/index.aspx Ranikhet Cantonment Board Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081221005734/http://www.ranikhetcantonment.org.in/index.aspx |date=2008-12-21 }}
* [http://wikimapia.org/country/India/Uttaranchal/Ranikhet/ Ranikhet on wikimapia]

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ മലമ്പ്രദേശങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>tr4oeud56zqiypz1f2rt1gmnbhcwy4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അനന്തൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68321</id>
    <revision>
      <id>4652399</id>
      <parentid>4619561</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13409" sha1="6hntfxhwv6osk2c47kmzfn9pjyzcche" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananthan}}
[[File:Anantavishnu.jpg|thumb|''അനന്തശയനം'']] 

[[ഭൂമി]]യെ താങ്ങിക്കൊണ്ടു പാതാളത്തിലും സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തല്പമായി പാലാഴിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നാഗ ശ്രേഷ്ഠനാണ് '''അനന്തൻ'''. 

ആദ്യം ഉണ്ടായവനും ഏറ്റവും അവസാനം ശേഷിക്കുന്നവനുമായ ഈ അൽഭുത നാഗം ആദിശേഷൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

ആദിശേഷന്റെ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. ഭഗവാനെ സേവിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധത വിഷ്ണു തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അദ്ദേഹം ആദിശേഷനെ തന്റെ നിത്യസഹചാരിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 

പ്രപഞ്ചം പ്രക്ഷുബ്ധമായി കിടക്കുകയും വിഷ്ണുവിന് വിശ്രമിക്കാൻ സ്ഥിരമായ ഒരു സ്ഥലം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആദിശേഷൻ സ്വമേധയാ ഭഗവാൻ്റെ ഇരിപ്പിടമാകാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു  തന്റെ ഭീമാകാരമായ ശരീരം ചുരുട്ടി മൃദുവായതും എന്നാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഒരു കിടക്ക രൂപപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരം ഫണങ്ങൾ വികസിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ മേലാപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. പകരമായി മഹാവിഷ്ണു ആദിശേഷനെ അമർത്യത നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. 

വിഷ്‌ണു ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭഗവാൻ്റെ പ്രിയഭക്തനും സേവകനുമായ അനന്തനും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു. കാരണം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയാണ് അദ്ദേത്തിൻ്റെ പരമമായ ധർമ്മം. ത്രേതായുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. സ്വന്തം ജീവിതം മുഴുവൻ രാമസേവയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീകൃഷ്‌ണനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ശേഷനാഗം ജ്യേഷ്ഠൻ
ബലരാമനായി അവതരിച്ചു. ബാല്യം മുതൽ കൃഷ്‌ണൻ്റെ ശക്തിയും സംരക്ഷണവുമായി അദ്ദേഹം ഒപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.

ഒരോ യുഗത്തിലും രൂപം മാറിയാലും 
മഹാവിഷ്ണുവിനെ സേവിക്കുക എന്ന
ശേഷൻ്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും മാറിയില്ല. അനന്തതയുടെ പ്രതീകവും ഭക്തിയുടെ പരമോന്നത രൂപവും വിഷ്‌ണുവിൻ്റെ നിത്യ സഹചാരിയുമാണദ്ദേഹം.

നവനാഗങ്ങളിൽ അത്യുത്തമനായ അനന്തൻ കശ്യപ പ്രജാപതിയ്ക്ക് കദ്രു എന്ന നാഗാംഗനയിൽ ജനിച്ച മൂത്തപുത്രനാണ്. അനന്തന്റെ അഞ്ചു ശിരസ്സുകൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും, നാമം ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തെയും, മൂന്ന് ചുറ്റുകളായി കാണപ്പെടുന്ന അനന്തന്റെ ഉടൽ ത്രിഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. 
[[വാസുകി]], [[തക്ഷകൻ]], [[കാർക്കോടകൻ]] തുടങ്ങി അനേകം കനിഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ അനന്തന് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

അന്തമില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനാണ് അനന്തൻ. കല്പാന്ത പ്രളയക്കാലത്ത് എല്ലാം നശിക്കുമ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നവനാകയാൽ ശേഷനാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

കദ്രുവും സപത്നിയായ വിനതയും തമ്മിലുണ്ടായ ഒടുങ്ങാത്ത വൈരം അവരുടെ സന്താനങ്ങളിലേക്കും സംക്രമിച്ചപ്പോൾ അനന്തൻ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചതേയുള്ളു. വിനാശകരമായ കുടുംബകലഹത്തിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞ് അനന്തൻ ഗന്ധമാദനം, ബദര്യാശ്രമം മുതലായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്തു. ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ ചെന്ന് ലോകങ്ങളെ ശിരസ്സിൻമേൽ താങ്ങി നിർത്താൻ അനന്തനെ നിയോഗിച്ചു. 

ആയിരം തലയുള്ള അനന്തൻ ഭൂമിയെ ഒരു തലയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു തലയിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമികുലുക്കം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഒരു കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നു.

നാഗദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തൻ്റെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്. പാതാളത്തിൻ്റെ അധോഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിൻ്റെ തമോഗുണ സ്വരൂപമായ ഒരു ശരീരമുണ്ട്. അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുവാൻ ആരാലും സാദ്ധ്യമല്ല. ദേവൻമാരും ഋഷിവര്യന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ സിദ്ധന്മാർ അനന്തൻ എന്ന് പുകഴ്ത്തി പറയുന്നു.

അനന്തന് ആയിരം ശിരസ്സുകളുണ്ട്. സ്പഷ്ടമായി കാണാവുന്ന സ്വസ്തിക ചിഹ്നം അനന്തൻ്റെ ശിരസ്സിനെ ശോഭിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ ശിരസ്സിലും കാണുന്ന അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ നാലു ദിക്കുകളേയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോക നന്മയ്ക്കായി അസുരന്മാരെയെല്ലാം അനന്തമൂർത്തി അശക്തന്മാരാക്കി തീർക്കുന്നു.

മദോന്മത്തനും നില വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും വെളുത്ത രത്നഹാരം ധരിച്ചിരിക്കുന്നവനുമായ അനന്തൻ മേഘമാല ചാർത്തിയതും ഗംഗാ പ്രവാഹത്താൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മറ്റൊരു കൈലാസ പർവ്വതത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കലപ്പയും മറ്റൊരു കയ്യിൽ ഇരുമ്പുലക്കയും ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തനെ ശ്രീദേവിയും വാരുണീദേവിയും സേവിക്കുന്നു. 

കല്പാന്ത കാലത്ത് സംഘർഷണ മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ മറ്റ് രുദ്രന്മാരോടും ത്രിശൂലം മുതലായ ആയുധങ്ങളോടും കൂടി അനന്തൻ്റെ മുഖത്ത് നിന്നും വിഷാഗ്നി ജ്വാലയായി ആവിർഭവിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു. 

സകല ദേവന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ആദിശേഷൻ ഭൂമണ്ഡലത്തെ ഒരു കിരീടം പോലെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു കൊണ്ട് പാതാളലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അനന്തൻ്റെ ബലം, പ്രതാപം, സ്വരൂപം, ആകൃതി എന്നിവ വർണ്ണിക്കുവാനോ അവ മനസ്സിലാക്കുവാനോ ദേവൻമാർക്കു പോലും സാദ്ധ്യമല്ല.

അനന്തൻ്റെ വാസസ്ഥലമായ പാതാളത്തെപ്പറ്റി ചില വിവരങ്ങൾ ദേവീ ഭാഗവതം അഷ്ടമ സ്കന്ദത്തിൽ കാണുന്നു. പാതാളത്തിൻ്റെ മൂല സ്ഥാനത്ത് അനന്ത എന്ന പേരോടു കൂടിയ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇതിന് മുപ്പതിനായിരം യോജന വിസ്താരമുണ്ട്. അനന്തന് സംഘർഷണൻ എന്ന് കൂടി പേരുണ്ട്. മറ്റുള്ള സർപ്പനാഥന്മാർ ഭക്തിയോടു കൂടി അനന്തൻ്റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു കൊണ്ട് വർത്തിക്കുന്നു.

== മറ്റു പേരുകൾ ==
* ശേഷനാഗം (Sesha the serpent) 
* ആദിശേഷൻ (the first Sesha) 
* അനന്ത ശേഷൻ (Endless Sesha) 
* അനന്തൻ (endless/infinite). 
* നാഗശയനൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ആണ്)
* ശേഷ
*പിംഗലൻ

== അവതാരങ്ങൾ ==
* [[ബലരാമൻ]]
* [[ലക്ഷ്മണൻ]]
== പ്രമാണങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
* [http://vedabase.net/sb/5/25/en1 The Glories of Lord Ananta (from Srimad Bhagavatam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716193641/http://vedabase.net/sb/5/25/en1 |date=2007-07-16 }}
* [http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms Ananta Sesha - The Legendary Serpent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422191457/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms |date=2006-04-22 }}
* [http://www.krishna.com/main.php?id=619 Maha-Vishnu &amp; Ananta Sesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507115745/http://www.krishna.com/main.php?id=619 |date=2006-05-07 }}
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/cave305.html Image of ancient Vishnu and Sesha deity form]

{{HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:അഷ്ടനാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>6hntfxhwv6osk2c47kmzfn9pjyzcche</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652400</id>
      <parentid>4652399</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:18:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13170" sha1="tt1lafczeo2zx2143811kpefdcg10qm" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananthan}}
[[File:Anantavishnu.jpg|thumb|''അനന്തശയനം'']] 

[[ഭൂമി]]യെ താങ്ങിക്കൊണ്ടു പാതാളത്തിലും സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തല്പമായി പാലാഴിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നാഗ ശ്രേഷ്ഠനാണ് '''അനന്തൻ'''. 

ആദ്യം ഉണ്ടായവനും ഏറ്റവും അവസാനം ശേഷിക്കുന്നവനുമായ ഈ അൽഭുത നാഗം ആദിശേഷൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

ആദിശേഷന്റെ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. ഭഗവാനെ സേവിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധത വിഷ്ണു തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അദ്ദേഹം ആദിശേഷനെ തന്റെ നിത്യസഹചാരിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 

പ്രപഞ്ചം പ്രക്ഷുബ്ധമായി കിടക്കുകയും വിഷ്ണുവിന് വിശ്രമിക്കാൻ സ്ഥിരമായ ഒരു സ്ഥലം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആദിശേഷൻ സ്വമേധയാ ഭഗവാൻ്റെ ഇരിപ്പിടമാകാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു  തന്റെ ഭീമാകാരമായ ശരീരം ചുരുട്ടി മൃദുവായതും എന്നാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഒരു കിടക്ക രൂപപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരം ഫണങ്ങൾ വികസിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ മേലാപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. പകരമായി മഹാവിഷ്ണു ആദിശേഷനെ അമർത്യത നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. 

വിഷ്‌ണു ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭഗവാൻ്റെ പ്രിയഭക്തനും സേവകനുമായ അനന്തനും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു. കാരണം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയാണ് അദ്ദേത്തിൻ്റെ പരമമായ ധർമ്മം. ത്രേതായുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. സ്വന്തം ജീവിതം മുഴുവൻ രാമസേവയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീകൃഷ്‌ണനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ശേഷനാഗം ജ്യേഷ്ഠൻ
ബലരാമനായി അവതരിച്ചു. ബാല്യം മുതൽ കൃഷ്‌ണൻ്റെ ശക്തിയും സംരക്ഷണവുമായി അദ്ദേഹം ഒപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.

ഒരോ യുഗത്തിലും രൂപം മാറിയാലും 
മഹാവിഷ്ണുവിനെ സേവിക്കുക എന്ന
ശേഷൻ്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും മാറിയില്ല. 

നവനാഗങ്ങളിൽ അത്യുത്തമനായ അനന്തൻ കശ്യപ പ്രജാപതിയ്ക്ക് കദ്രു എന്ന നാഗാംഗനയിൽ ജനിച്ച മൂത്തപുത്രനാണ്. അനന്തന്റെ അഞ്ചു ശിരസ്സുകൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും, നാമം ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തെയും, മൂന്ന് ചുറ്റുകളായി കാണപ്പെടുന്ന അനന്തന്റെ ഉടൽ ത്രിഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. 
[[വാസുകി]], [[തക്ഷകൻ]], [[കാർക്കോടകൻ]] തുടങ്ങി അനേകം കനിഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ അനന്തന് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

അന്തമില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനാണ് അനന്തൻ. കല്പാന്ത പ്രളയക്കാലത്ത് എല്ലാം നശിക്കുമ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നവനാകയാൽ ശേഷനാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

കദ്രുവും സപത്നിയായ വിനതയും തമ്മിലുണ്ടായ ഒടുങ്ങാത്ത വൈരം അവരുടെ സന്താനങ്ങളിലേക്കും സംക്രമിച്ചപ്പോൾ അനന്തൻ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചതേയുള്ളു. വിനാശകരമായ കുടുംബകലഹത്തിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞ് അനന്തൻ ഗന്ധമാദനം, ബദര്യാശ്രമം മുതലായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്തു. ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ ചെന്ന് ലോകങ്ങളെ ശിരസ്സിൻമേൽ താങ്ങി നിർത്താൻ അനന്തനെ നിയോഗിച്ചു. 

ആയിരം തലയുള്ള അനന്തൻ ഭൂമിയെ ഒരു തലയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു തലയിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമികുലുക്കം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഒരു കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നു.

നാഗദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തൻ്റെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്. പാതാളത്തിൻ്റെ അധോഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിൻ്റെ തമോഗുണ സ്വരൂപമായ ഒരു ശരീരമുണ്ട്. അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുവാൻ ആരാലും സാദ്ധ്യമല്ല. ദേവൻമാരും ഋഷിവര്യന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ സിദ്ധന്മാർ അനന്തൻ എന്ന് പുകഴ്ത്തി പറയുന്നു.

അനന്തന് ആയിരം ശിരസ്സുകളുണ്ട്. സ്പഷ്ടമായി കാണാവുന്ന സ്വസ്തിക ചിഹ്നം അനന്തൻ്റെ ശിരസ്സിനെ ശോഭിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ ശിരസ്സിലും കാണുന്ന അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ നാലു ദിക്കുകളേയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോക നന്മയ്ക്കായി അസുരന്മാരെയെല്ലാം അനന്തമൂർത്തി അശക്തന്മാരാക്കി തീർക്കുന്നു.

മദോന്മത്തനും നില വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും വെളുത്ത രത്നഹാരം ധരിച്ചിരിക്കുന്നവനുമായ അനന്തൻ മേഘമാല ചാർത്തിയതും ഗംഗാ പ്രവാഹത്താൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മറ്റൊരു കൈലാസ പർവ്വതത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കലപ്പയും മറ്റൊരു കയ്യിൽ ഇരുമ്പുലക്കയും ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തനെ ശ്രീദേവിയും വാരുണീദേവിയും സേവിക്കുന്നു. 

കല്പാന്ത കാലത്ത് സംഘർഷണ മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ മറ്റ് രുദ്രന്മാരോടും ത്രിശൂലം മുതലായ ആയുധങ്ങളോടും കൂടി അനന്തൻ്റെ മുഖത്ത് നിന്നും വിഷാഗ്നി ജ്വാലയായി ആവിർഭവിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു. 

സകല ദേവന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ആദിശേഷൻ ഭൂമണ്ഡലത്തെ ഒരു കിരീടം പോലെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു കൊണ്ട് പാതാളലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അനന്തൻ്റെ ബലം, പ്രതാപം, സ്വരൂപം, ആകൃതി എന്നിവ വർണ്ണിക്കുവാനോ അവ മനസ്സിലാക്കുവാനോ ദേവൻമാർക്കു പോലും സാദ്ധ്യമല്ല.

അനന്തൻ്റെ വാസസ്ഥലമായ പാതാളത്തെപ്പറ്റി ചില വിവരങ്ങൾ ദേവീ ഭാഗവതം അഷ്ടമ സ്കന്ദത്തിൽ കാണുന്നു. പാതാളത്തിൻ്റെ മൂല സ്ഥാനത്ത് അനന്ത എന്ന പേരോടു കൂടിയ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇതിന് മുപ്പതിനായിരം യോജന വിസ്താരമുണ്ട്. അനന്തന് സംഘർഷണൻ എന്ന് കൂടി പേരുണ്ട്. മറ്റുള്ള സർപ്പനാഥന്മാർ ഭക്തിയോടു കൂടി അനന്തൻ്റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു കൊണ്ട് വർത്തിക്കുന്നു.

== മറ്റു പേരുകൾ ==
* ശേഷനാഗം (Sesha the serpent) 
* ആദിശേഷൻ (the first Sesha) 
* അനന്ത ശേഷൻ (Endless Sesha) 
* അനന്തൻ (endless/infinite). 
* നാഗശയനൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ആണ്)
* ശേഷ
*പിംഗലൻ

== അവതാരങ്ങൾ ==
* [[ബലരാമൻ]]
* [[ലക്ഷ്മണൻ]]
== പ്രമാണങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
* [http://vedabase.net/sb/5/25/en1 The Glories of Lord Ananta (from Srimad Bhagavatam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716193641/http://vedabase.net/sb/5/25/en1 |date=2007-07-16 }}
* [http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms Ananta Sesha - The Legendary Serpent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422191457/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms |date=2006-04-22 }}
* [http://www.krishna.com/main.php?id=619 Maha-Vishnu &amp; Ananta Sesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507115745/http://www.krishna.com/main.php?id=619 |date=2006-05-07 }}
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/cave305.html Image of ancient Vishnu and Sesha deity form]

{{HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:അഷ്ടനാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>tt1lafczeo2zx2143811kpefdcg10qm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652401</id>
      <parentid>4652400</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:20:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13153" sha1="bozos3bu7spn4otpel0dfut0xb6eomg" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananthan}}
[[File:Anantavishnu.jpg|thumb|''അനന്തശയനം'']] 

[[ഭൂമി]]യെ താങ്ങിക്കൊണ്ടു പാതാളത്തിലും സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തല്പമായി പാലാഴിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നാഗ ശ്രേഷ്ഠനാണ് '''അനന്തൻ'''. 

ആദ്യം ഉണ്ടായവനും ഏറ്റവും അവസാനം ശേഷിക്കുന്നവനുമായ ഈ അൽഭുത നാഗം ആദിശേഷൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

ആദിശേഷന്റെ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. ഭഗവാനെ സേവിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധത വിഷ്ണു തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അദ്ദേഹം ആദിശേഷനെ തന്റെ നിത്യസഹചാരിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 

പ്രപഞ്ചം പ്രക്ഷുബ്ധമായി കിടക്കുകയും വിഷ്ണുവിന് വിശ്രമിക്കാൻ സ്ഥിരമായ ഒരു സ്ഥലം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആദിശേഷൻ സ്വമേധയാ ഭഗവാൻ്റെ ഇരിപ്പിടമാകാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു  തന്റെ ഭീമാകാരമായ ശരീരം ചുരുട്ടി മൃദുവായതും എന്നാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഒരു കിടക്ക രൂപപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരം ഫണങ്ങൾ വികസിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ മേലാപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. പകരമായി മഹാവിഷ്ണു ആദിശേഷനെ അമർത്യത നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. 

വിഷ്‌ണു ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭഗവാൻ്റെ പ്രിയഭക്തനും സേവകനുമായ അനന്തനും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു. കാരണം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയാണ് അദ്ദേത്തിൻ്റെ പരമമായ ധർമ്മം. ത്രേതായുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ചു. സ്വന്തം ജീവിതം മുഴുവൻ രാമസേവയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീകൃഷ്‌ണനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ശേഷനാഗം ജ്യേഷ്ഠൻ
ബലരാമനായി അവതരിച്ചു. ബാല്യം മുതൽ കൃഷ്‌ണൻ്റെ ശക്തിയും സംരക്ഷണവുമായി അദ്ദേഹം ഒപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരോ യുഗത്തിലും രൂപം മാറിയാലും ഭഗവാൻ്റെ സേവിക്കുക എന്ന ശേഷൻ്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും മാറിയില്ല. 

നവനാഗങ്ങളിൽ അത്യുത്തമനായ അനന്തൻ കശ്യപ പ്രജാപതിയ്ക്ക് കദ്രു എന്ന നാഗാംഗനയിൽ ജനിച്ച മൂത്തപുത്രനാണ്. അനന്തന്റെ അഞ്ചു ശിരസ്സുകൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും, നാമം ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തെയും, മൂന്ന് ചുറ്റുകളായി കാണപ്പെടുന്ന അനന്തന്റെ ഉടൽ ത്രിഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. 
[[വാസുകി]], [[തക്ഷകൻ]], [[കാർക്കോടകൻ]] തുടങ്ങി അനേകം കനിഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ അനന്തന് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

അന്തമില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനാണ് അനന്തൻ. കല്പാന്ത പ്രളയക്കാലത്ത് എല്ലാം നശിക്കുമ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നവനാകയാൽ ശേഷനാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

കദ്രുവും സപത്നിയായ വിനതയും തമ്മിലുണ്ടായ ഒടുങ്ങാത്ത വൈരം അവരുടെ സന്താനങ്ങളിലേക്കും സംക്രമിച്ചപ്പോൾ അനന്തൻ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചതേയുള്ളു. വിനാശകരമായ കുടുംബകലഹത്തിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞ് അനന്തൻ ഗന്ധമാദനം, ബദര്യാശ്രമം മുതലായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്തു. ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ ചെന്ന് ലോകങ്ങളെ ശിരസ്സിൻമേൽ താങ്ങി നിർത്താൻ അനന്തനെ നിയോഗിച്ചു. 

ആയിരം തലയുള്ള അനന്തൻ ഭൂമിയെ ഒരു തലയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു തലയിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമികുലുക്കം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഒരു കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നു.

നാഗദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തൻ്റെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്. പാതാളത്തിൻ്റെ അധോഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിൻ്റെ തമോഗുണ സ്വരൂപമായ ഒരു ശരീരമുണ്ട്. അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുവാൻ ആരാലും സാദ്ധ്യമല്ല. ദേവൻമാരും ഋഷിവര്യന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ സിദ്ധന്മാർ അനന്തൻ എന്ന് പുകഴ്ത്തി പറയുന്നു.

അനന്തന് ആയിരം ശിരസ്സുകളുണ്ട്. സ്പഷ്ടമായി കാണാവുന്ന സ്വസ്തിക ചിഹ്നം അനന്തൻ്റെ ശിരസ്സിനെ ശോഭിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ ശിരസ്സിലും കാണുന്ന അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ നാലു ദിക്കുകളേയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോക നന്മയ്ക്കായി അസുരന്മാരെയെല്ലാം അനന്തമൂർത്തി അശക്തന്മാരാക്കി തീർക്കുന്നു.

മദോന്മത്തനും നില വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും വെളുത്ത രത്നഹാരം ധരിച്ചിരിക്കുന്നവനുമായ അനന്തൻ മേഘമാല ചാർത്തിയതും ഗംഗാ പ്രവാഹത്താൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മറ്റൊരു കൈലാസ പർവ്വതത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കലപ്പയും മറ്റൊരു കയ്യിൽ ഇരുമ്പുലക്കയും ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തനെ ശ്രീദേവിയും വാരുണീദേവിയും സേവിക്കുന്നു. 

കല്പാന്ത കാലത്ത് സംഘർഷണ മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ മറ്റ് രുദ്രന്മാരോടും ത്രിശൂലം മുതലായ ആയുധങ്ങളോടും കൂടി അനന്തൻ്റെ മുഖത്ത് നിന്നും വിഷാഗ്നി ജ്വാലയായി ആവിർഭവിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു. 

സകല ദേവന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ആദിശേഷൻ ഭൂമണ്ഡലത്തെ ഒരു കിരീടം പോലെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു കൊണ്ട് പാതാളലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അനന്തൻ്റെ ബലം, പ്രതാപം, സ്വരൂപം, ആകൃതി എന്നിവ വർണ്ണിക്കുവാനോ അവ മനസ്സിലാക്കുവാനോ ദേവൻമാർക്കു പോലും സാദ്ധ്യമല്ല.

അനന്തൻ്റെ വാസസ്ഥലമായ പാതാളത്തെപ്പറ്റി ചില വിവരങ്ങൾ ദേവീ ഭാഗവതം അഷ്ടമ സ്കന്ദത്തിൽ കാണുന്നു. പാതാളത്തിൻ്റെ മൂല സ്ഥാനത്ത് അനന്ത എന്ന പേരോടു കൂടിയ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇതിന് മുപ്പതിനായിരം യോജന വിസ്താരമുണ്ട്. അനന്തന് സംഘർഷണൻ എന്ന് കൂടി പേരുണ്ട്. മറ്റുള്ള സർപ്പനാഥന്മാർ ഭക്തിയോടു കൂടി അനന്തൻ്റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു കൊണ്ട് വർത്തിക്കുന്നു.

== മറ്റു പേരുകൾ ==
* ശേഷനാഗം (Sesha the serpent) 
* ആദിശേഷൻ (the first Sesha) 
* അനന്ത ശേഷൻ (Endless Sesha) 
* അനന്തൻ (endless/infinite). 
* നാഗശയനൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ആണ്)
* ശേഷ
*പിംഗലൻ

== അവതാരങ്ങൾ ==
* [[ബലരാമൻ]]
* [[ലക്ഷ്മണൻ]]
== പ്രമാണങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
* [http://vedabase.net/sb/5/25/en1 The Glories of Lord Ananta (from Srimad Bhagavatam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716193641/http://vedabase.net/sb/5/25/en1 |date=2007-07-16 }}
* [http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms Ananta Sesha - The Legendary Serpent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422191457/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms |date=2006-04-22 }}
* [http://www.krishna.com/main.php?id=619 Maha-Vishnu &amp; Ananta Sesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507115745/http://www.krishna.com/main.php?id=619 |date=2006-05-07 }}
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/cave305.html Image of ancient Vishnu and Sesha deity form]

{{HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:അഷ്ടനാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>bozos3bu7spn4otpel0dfut0xb6eomg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652402</id>
      <parentid>4652401</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:24:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13151" sha1="5hcqes2vvgx98hehp5a39ov9u9nsji2" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananthan}}
[[File:Anantavishnu.jpg|thumb|''അനന്തശയനം'']] 

[[ഭൂമി]]യെ താങ്ങിക്കൊണ്ടു പാതാളത്തിലും സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തല്പമായി പാലാഴിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നാഗ ശ്രേഷ്ഠനാണ് '''അനന്തൻ'''. 

ആദ്യം ഉണ്ടായവനും ഏറ്റവും അവസാനം ശേഷിക്കുന്നവനുമായ ഈ അൽഭുത നാഗം ആദിശേഷൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

ആദിശേഷന്റെ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. ഭഗവാനെ സേവിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധത വിഷ്ണു തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അദ്ദേഹം ആദിശേഷനെ തന്റെ നിത്യസഹചാരിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 

പ്രപഞ്ചം പ്രക്ഷുബ്ധമായി കിടക്കുകയും വിഷ്ണുവിന് വിശ്രമിക്കാൻ സ്ഥിരമായ ഒരു സ്ഥലം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആദിശേഷൻ സ്വമേധയാ ഭഗവാൻ്റെ ഇരിപ്പിടമാകാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു  തന്റെ ഭീമാകാരമായ ശരീരം ചുരുട്ടി മൃദുവായതും എന്നാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഒരു കിടക്ക രൂപപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരം ഫണങ്ങൾ വികസിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ മേലാപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. പകരമായി മഹാവിഷ്ണു ആദിശേഷനെ അമർത്യത നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. 

വിഷ്‌ണു ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭഗവാൻ്റെ പ്രിയഭക്തനും സേവകനുമായ അനന്തനും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു. കാരണം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയാണ് അദ്ദേത്തിൻ്റെ പരമമായ ധർമ്മം. 

ത്രേതായുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ച ആദിശേഷൻ സ്വന്തം ജീവിതം മുഴുവൻ രാമസേവയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീകൃഷ്‌ണനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ശേഷനാഗം ജ്യേഷ്ഠൻ
ബലരാമനായി അവതരിച്ചു. ബാല്യം മുതൽ കൃഷ്‌ണൻ്റെ ശക്തിയും സംരക്ഷണവുമായി അദ്ദേഹം ഒപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരോ യുഗത്തിലും രൂപം മാറിയാലും ഭഗവാൻ്റെ സേവിക്കുക എന്ന ശേഷൻ്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും മാറിയില്ല. 

നവനാഗങ്ങളിൽ അത്യുത്തമനായ അനന്തൻ കശ്യപ പ്രജാപതിയ്ക്ക് കദ്രു എന്ന നാഗാംഗനയിൽ ജനിച്ച മൂത്തപുത്രനാണ്. അനന്തന്റെ അഞ്ചു ശിരസ്സുകൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും, നാമം ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തെയും, മൂന്ന് ചുറ്റുകളായി കാണപ്പെടുന്ന അനന്തന്റെ ഉടൽ ത്രിഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. 
[[വാസുകി]], [[തക്ഷകൻ]], [[കാർക്കോടകൻ]] തുടങ്ങി അനേകം കനിഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ അനന്തന് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

അന്തമില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനാണ് അനന്തൻ. കല്പാന്ത പ്രളയക്കാലത്ത് എല്ലാം നശിക്കുമ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നവനാകയാൽ ശേഷനാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

കദ്രുവും സപത്നിയായ വിനതയും തമ്മിലുണ്ടായ ഒടുങ്ങാത്ത വൈരം അവരുടെ സന്താനങ്ങളിലേക്കും സംക്രമിച്ചപ്പോൾ അനന്തൻ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചതേയുള്ളു. വിനാശകരമായ കുടുംബകലഹത്തിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞ് അനന്തൻ ഗന്ധമാദനം, ബദര്യാശ്രമം മുതലായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്തു. ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ ചെന്ന് ലോകങ്ങളെ ശിരസ്സിൻമേൽ താങ്ങി നിർത്താൻ അനന്തനെ നിയോഗിച്ചു. 

ആയിരം തലയുള്ള അനന്തൻ ഭൂമിയെ ഒരു തലയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു തലയിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമികുലുക്കം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഒരു കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നു.

നാഗദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തൻ്റെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്. പാതാളത്തിൻ്റെ അധോഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിൻ്റെ തമോഗുണ സ്വരൂപമായ ഒരു ശരീരമുണ്ട്. അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുവാൻ ആരാലും സാദ്ധ്യമല്ല. ദേവൻമാരും ഋഷിവര്യന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ സിദ്ധന്മാർ അനന്തൻ എന്ന് പുകഴ്ത്തി പറയുന്നു.

അനന്തന് ആയിരം ശിരസ്സുകളുണ്ട്. സ്പഷ്ടമായി കാണാവുന്ന സ്വസ്തിക ചിഹ്നം അനന്തൻ്റെ ശിരസ്സിനെ ശോഭിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ ശിരസ്സിലും കാണുന്ന അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ നാലു ദിക്കുകളേയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോക നന്മയ്ക്കായി അസുരന്മാരെയെല്ലാം അനന്തമൂർത്തി അശക്തന്മാരാക്കി തീർക്കുന്നു.

മദോന്മത്തനും നില വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും വെളുത്ത രത്നഹാരം ധരിച്ചിരിക്കുന്നവനുമായ അനന്തൻ മേഘമാല ചാർത്തിയതും ഗംഗാ പ്രവാഹത്താൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മറ്റൊരു കൈലാസ പർവ്വതത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കലപ്പയും മറ്റൊരു കയ്യിൽ ഇരുമ്പുലക്കയും ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തനെ ശ്രീദേവിയും വാരുണീദേവിയും സേവിക്കുന്നു. 

കല്പാന്ത കാലത്ത് സംഘർഷണ മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ മറ്റ് രുദ്രന്മാരോടും ത്രിശൂലം മുതലായ ആയുധങ്ങളോടും കൂടി അനന്തൻ്റെ മുഖത്ത് നിന്നും വിഷാഗ്നി ജ്വാലയായി ആവിർഭവിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു. 

സകല ദേവന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ആദിശേഷൻ ഭൂമണ്ഡലത്തെ ഒരു കിരീടം പോലെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു കൊണ്ട് പാതാളലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അനന്തൻ്റെ ബലം, പ്രതാപം, സ്വരൂപം, ആകൃതി എന്നിവ വർണ്ണിക്കുവാനോ അവ മനസ്സിലാക്കുവാനോ ദേവൻമാർക്കു പോലും സാദ്ധ്യമല്ല.

അനന്തൻ്റെ വാസസ്ഥലമായ പാതാളത്തെപ്പറ്റി ചില വിവരങ്ങൾ ദേവീ ഭാഗവതം അഷ്ടമ സ്കന്ദത്തിൽ കാണുന്നു. പാതാളത്തിൻ്റെ മൂല സ്ഥാനത്ത് അനന്ത എന്ന പേരോടു കൂടിയ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇതിന് മുപ്പതിനായിരം യോജന വിസ്താരമുണ്ട്. അനന്തന് സംഘർഷണൻ എന്ന് കൂടി പേരുണ്ട്. മറ്റുള്ള സർപ്പനാഥന്മാർ ഭക്തിയോടു കൂടി അനന്തൻ്റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു കൊണ്ട് വർത്തിക്കുന്നു.

== മറ്റു പേരുകൾ ==
* ശേഷനാഗം (Sesha the serpent) 
* ആദിശേഷൻ (the first Sesha) 
* അനന്ത ശേഷൻ (Endless Sesha) 
* അനന്തൻ (endless/infinite). 
* നാഗശയനൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ആണ്)
* ശേഷ
*പിംഗലൻ

== അവതാരങ്ങൾ ==
* [[ബലരാമൻ]]
* [[ലക്ഷ്മണൻ]]
== പ്രമാണങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
* [http://vedabase.net/sb/5/25/en1 The Glories of Lord Ananta (from Srimad Bhagavatam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716193641/http://vedabase.net/sb/5/25/en1 |date=2007-07-16 }}
* [http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms Ananta Sesha - The Legendary Serpent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422191457/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms |date=2006-04-22 }}
* [http://www.krishna.com/main.php?id=619 Maha-Vishnu &amp; Ananta Sesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507115745/http://www.krishna.com/main.php?id=619 |date=2006-05-07 }}
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/cave305.html Image of ancient Vishnu and Sesha deity form]

{{HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:അഷ്ടനാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>5hcqes2vvgx98hehp5a39ov9u9nsji2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652403</id>
      <parentid>4652402</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13145" sha1="bljzfmaldqwig622du9thcq5x4bjo07" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananthan}}
[[File:Anantavishnu.jpg|thumb|''അനന്തശയനം'']] 

[[ഭൂമി]]യെ താങ്ങിക്കൊണ്ടു പാതാളത്തിലും സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തല്പമായി പാലാഴിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നാഗ ശ്രേഷ്ഠനാണ് '''അനന്തൻ'''. 

ആദ്യം ഉണ്ടായവനും ഏറ്റവും അവസാനം ശേഷിക്കുന്നവനുമായ ഈ അൽഭുത നാഗം ആദിശേഷൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

ആദിശേഷന്റെ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. ഭഗവാനെ സേവിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധത വിഷ്ണു തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അദ്ദേഹം ആദിശേഷനെ തന്റെ നിത്യസഹചാരിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 

പ്രപഞ്ചം പ്രക്ഷുബ്ധമായി കിടക്കുകയും വിഷ്ണുവിന് വിശ്രമിക്കാൻ സ്ഥിരമായ ഒരു സ്ഥലം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആദിശേഷൻ സ്വമേധയാ ഭഗവാൻ്റെ ഇരിപ്പിടമാകാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു  തന്റെ ഭീമാകാരമായ ശരീരം ചുരുട്ടി മൃദുവായതും എന്നാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഒരു കിടക്ക രൂപപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരം ഫണങ്ങൾ വികസിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ മേലാപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. പകരമായി മഹാവിഷ്ണു ആദിശേഷനെ അമർത്യത നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. 

വിഷ്‌ണു ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭഗവാൻ്റെ പ്രിയഭക്തനും സേവകനുമായ അനന്തനും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു. കാരണം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയാണ് അദ്ദേത്തിൻ്റെ പരമമായ ധർമ്മം. 

ത്രേതായുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ച ആദിശേഷൻ തൻ്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ രാമസേവയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീകൃഷ്‌ണനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ശേഷനാഗം ജ്യേഷ്ഠൻ
ബലരാമനായി അവതരിച്ചു. ബാല്യം മുതൽ കൃഷ്‌ണൻ്റെ ശക്തിയും സംരക്ഷണവുമായി അദ്ദേഹം ഒപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരോ യുഗത്തിലും രൂപം മാറിയാലും ഭഗവാൻ്റെ സേവിക്കുക എന്ന ശേഷൻ്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും മാറിയില്ല. 

നവനാഗങ്ങളിൽ അത്യുത്തമനായ അനന്തൻ കശ്യപ പ്രജാപതിയ്ക്ക് കദ്രു എന്ന നാഗാംഗനയിൽ ജനിച്ച മൂത്തപുത്രനാണ്. അനന്തന്റെ അഞ്ചു ശിരസ്സുകൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും, നാമം ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തെയും, മൂന്ന് ചുറ്റുകളായി കാണപ്പെടുന്ന അനന്തന്റെ ഉടൽ ത്രിഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. 
[[വാസുകി]], [[തക്ഷകൻ]], [[കാർക്കോടകൻ]] തുടങ്ങി അനേകം കനിഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ അനന്തന് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

അന്തമില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനാണ് അനന്തൻ. കല്പാന്ത പ്രളയക്കാലത്ത് എല്ലാം നശിക്കുമ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നവനാകയാൽ ശേഷനാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

കദ്രുവും സപത്നിയായ വിനതയും തമ്മിലുണ്ടായ ഒടുങ്ങാത്ത വൈരം അവരുടെ സന്താനങ്ങളിലേക്കും സംക്രമിച്ചപ്പോൾ അനന്തൻ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചതേയുള്ളു. വിനാശകരമായ കുടുംബകലഹത്തിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞ് അനന്തൻ ഗന്ധമാദനം, ബദര്യാശ്രമം മുതലായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്തു. ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ ചെന്ന് ലോകങ്ങളെ ശിരസ്സിൻമേൽ താങ്ങി നിർത്താൻ അനന്തനെ നിയോഗിച്ചു. 

ആയിരം തലയുള്ള അനന്തൻ ഭൂമിയെ ഒരു തലയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു തലയിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമികുലുക്കം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഒരു കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നു.

നാഗദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തൻ്റെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്. പാതാളത്തിൻ്റെ അധോഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിൻ്റെ തമോഗുണ സ്വരൂപമായ ഒരു ശരീരമുണ്ട്. അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുവാൻ ആരാലും സാദ്ധ്യമല്ല. ദേവൻമാരും ഋഷിവര്യന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ സിദ്ധന്മാർ അനന്തൻ എന്ന് പുകഴ്ത്തി പറയുന്നു.

അനന്തന് ആയിരം ശിരസ്സുകളുണ്ട്. സ്പഷ്ടമായി കാണാവുന്ന സ്വസ്തിക ചിഹ്നം അനന്തൻ്റെ ശിരസ്സിനെ ശോഭിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ ശിരസ്സിലും കാണുന്ന അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ നാലു ദിക്കുകളേയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോക നന്മയ്ക്കായി അസുരന്മാരെയെല്ലാം അനന്തമൂർത്തി അശക്തന്മാരാക്കി തീർക്കുന്നു.

മദോന്മത്തനും നില വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും വെളുത്ത രത്നഹാരം ധരിച്ചിരിക്കുന്നവനുമായ അനന്തൻ മേഘമാല ചാർത്തിയതും ഗംഗാ പ്രവാഹത്താൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മറ്റൊരു കൈലാസ പർവ്വതത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കലപ്പയും മറ്റൊരു കയ്യിൽ ഇരുമ്പുലക്കയും ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തനെ ശ്രീദേവിയും വാരുണീദേവിയും സേവിക്കുന്നു. 

കല്പാന്ത കാലത്ത് സംഘർഷണ മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ മറ്റ് രുദ്രന്മാരോടും ത്രിശൂലം മുതലായ ആയുധങ്ങളോടും കൂടി അനന്തൻ്റെ മുഖത്ത് നിന്നും വിഷാഗ്നി ജ്വാലയായി ആവിർഭവിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു. 

സകല ദേവന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ആദിശേഷൻ ഭൂമണ്ഡലത്തെ ഒരു കിരീടം പോലെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു കൊണ്ട് പാതാളലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അനന്തൻ്റെ ബലം, പ്രതാപം, സ്വരൂപം, ആകൃതി എന്നിവ വർണ്ണിക്കുവാനോ അവ മനസ്സിലാക്കുവാനോ ദേവൻമാർക്കു പോലും സാദ്ധ്യമല്ല.

അനന്തൻ്റെ വാസസ്ഥലമായ പാതാളത്തെപ്പറ്റി ചില വിവരങ്ങൾ ദേവീ ഭാഗവതം അഷ്ടമ സ്കന്ദത്തിൽ കാണുന്നു. പാതാളത്തിൻ്റെ മൂല സ്ഥാനത്ത് അനന്ത എന്ന പേരോടു കൂടിയ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇതിന് മുപ്പതിനായിരം യോജന വിസ്താരമുണ്ട്. അനന്തന് സംഘർഷണൻ എന്ന് കൂടി പേരുണ്ട്. മറ്റുള്ള സർപ്പനാഥന്മാർ ഭക്തിയോടു കൂടി അനന്തൻ്റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു കൊണ്ട് വർത്തിക്കുന്നു.

== മറ്റു പേരുകൾ ==
* ശേഷനാഗം (Sesha the serpent) 
* ആദിശേഷൻ (the first Sesha) 
* അനന്ത ശേഷൻ (Endless Sesha) 
* അനന്തൻ (endless/infinite). 
* നാഗശയനൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ആണ്)
* ശേഷ
*പിംഗലൻ

== അവതാരങ്ങൾ ==
* [[ബലരാമൻ]]
* [[ലക്ഷ്മണൻ]]
== പ്രമാണങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
* [http://vedabase.net/sb/5/25/en1 The Glories of Lord Ananta (from Srimad Bhagavatam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716193641/http://vedabase.net/sb/5/25/en1 |date=2007-07-16 }}
* [http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms Ananta Sesha - The Legendary Serpent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422191457/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms |date=2006-04-22 }}
* [http://www.krishna.com/main.php?id=619 Maha-Vishnu &amp; Ananta Sesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507115745/http://www.krishna.com/main.php?id=619 |date=2006-05-07 }}
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/cave305.html Image of ancient Vishnu and Sesha deity form]

{{HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:അഷ്ടനാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>bljzfmaldqwig622du9thcq5x4bjo07</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652405</id>
      <parentid>4652403</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13148" sha1="792d1z4hkzuvz79ubl2a8yybnvru6en" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananthan}}
[[File:Anantavishnu.jpg|thumb|''അനന്തശയനം'']] 

[[ഭൂമി]]യെ താങ്ങിക്കൊണ്ടു പാതാളത്തിലും സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തല്പമായി പാലാഴിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നാഗ ശ്രേഷ്ഠനാണ് '''അനന്തൻ'''. 

ആദ്യം ഉണ്ടായവനും ഏറ്റവും അവസാനം ശേഷിക്കുന്നവനുമായ ഈ അൽഭുത നാഗം ആദിശേഷൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

ആദിശേഷന്റെ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. ഭഗവാനെ സേവിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധത വിഷ്ണു തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അദ്ദേഹം ആദിശേഷനെ തന്റെ നിത്യസഹചാരിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 

പ്രപഞ്ചം പ്രക്ഷുബ്ധമായി കിടക്കുകയും വിഷ്ണുവിന് വിശ്രമിക്കാൻ സ്ഥിരമായ ഒരു സ്ഥലം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആദിശേഷൻ സ്വമേധയാ ഭഗവാൻ്റെ ഇരിപ്പിടമാകാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു  തന്റെ ഭീമാകാരമായ ശരീരം ചുരുട്ടി മൃദുവായതും എന്നാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഒരു കിടക്ക രൂപപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരം ഫണങ്ങൾ വികസിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ മേലാപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. പകരമായി മഹാവിഷ്ണു ആദിശേഷനെ അമർത്യത നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. 

വിഷ്‌ണു ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭഗവാൻ്റെ പ്രിയഭക്തനും സേവകനുമായ അനന്തനും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു. കാരണം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പരമമായ ധർമ്മം. 

ത്രേതായുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ച ആദിശേഷൻ തൻ്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ രാമസേവയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീകൃഷ്‌ണനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ശേഷനാഗം ജ്യേഷ്ഠൻ
ബലരാമനായി അവതരിച്ചു. ബാല്യം മുതൽ കൃഷ്‌ണൻ്റെ ശക്തിയും സംരക്ഷണവുമായി അദ്ദേഹം ഒപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരോ യുഗത്തിലും രൂപം മാറിയാലും ഭഗവാൻ്റെ സേവിക്കുക എന്ന ശേഷൻ്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും മാറിയില്ല. 

നവനാഗങ്ങളിൽ അത്യുത്തമനായ അനന്തൻ കശ്യപ പ്രജാപതിയ്ക്ക് കദ്രു എന്ന നാഗാംഗനയിൽ ജനിച്ച മൂത്തപുത്രനാണ്. അനന്തന്റെ അഞ്ചു ശിരസ്സുകൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും, നാമം ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തെയും, മൂന്ന് ചുറ്റുകളായി കാണപ്പെടുന്ന അനന്തന്റെ ഉടൽ ത്രിഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. 
[[വാസുകി]], [[തക്ഷകൻ]], [[കാർക്കോടകൻ]] തുടങ്ങി അനേകം കനിഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ അനന്തന് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

അന്തമില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനാണ് അനന്തൻ. കല്പാന്ത പ്രളയക്കാലത്ത് എല്ലാം നശിക്കുമ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നവനാകയാൽ ശേഷനാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

കദ്രുവും സപത്നിയായ വിനതയും തമ്മിലുണ്ടായ ഒടുങ്ങാത്ത വൈരം അവരുടെ സന്താനങ്ങളിലേക്കും സംക്രമിച്ചപ്പോൾ അനന്തൻ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചതേയുള്ളു. വിനാശകരമായ കുടുംബകലഹത്തിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞ് അനന്തൻ ഗന്ധമാദനം, ബദര്യാശ്രമം മുതലായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്തു. ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ ചെന്ന് ലോകങ്ങളെ ശിരസ്സിൻമേൽ താങ്ങി നിർത്താൻ അനന്തനെ നിയോഗിച്ചു. 

ആയിരം തലയുള്ള അനന്തൻ ഭൂമിയെ ഒരു തലയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു തലയിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമികുലുക്കം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഒരു കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നു.

നാഗദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തൻ്റെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്. പാതാളത്തിൻ്റെ അധോഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിൻ്റെ തമോഗുണ സ്വരൂപമായ ഒരു ശരീരമുണ്ട്. അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുവാൻ ആരാലും സാദ്ധ്യമല്ല. ദേവൻമാരും ഋഷിവര്യന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ സിദ്ധന്മാർ അനന്തൻ എന്ന് പുകഴ്ത്തി പറയുന്നു.

അനന്തന് ആയിരം ശിരസ്സുകളുണ്ട്. സ്പഷ്ടമായി കാണാവുന്ന സ്വസ്തിക ചിഹ്നം അനന്തൻ്റെ ശിരസ്സിനെ ശോഭിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ ശിരസ്സിലും കാണുന്ന അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ നാലു ദിക്കുകളേയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോക നന്മയ്ക്കായി അസുരന്മാരെയെല്ലാം അനന്തമൂർത്തി അശക്തന്മാരാക്കി തീർക്കുന്നു.

മദോന്മത്തനും നില വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും വെളുത്ത രത്നഹാരം ധരിച്ചിരിക്കുന്നവനുമായ അനന്തൻ മേഘമാല ചാർത്തിയതും ഗംഗാ പ്രവാഹത്താൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മറ്റൊരു കൈലാസ പർവ്വതത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കലപ്പയും മറ്റൊരു കയ്യിൽ ഇരുമ്പുലക്കയും ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തനെ ശ്രീദേവിയും വാരുണീദേവിയും സേവിക്കുന്നു. 

കല്പാന്ത കാലത്ത് സംഘർഷണ മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ മറ്റ് രുദ്രന്മാരോടും ത്രിശൂലം മുതലായ ആയുധങ്ങളോടും കൂടി അനന്തൻ്റെ മുഖത്ത് നിന്നും വിഷാഗ്നി ജ്വാലയായി ആവിർഭവിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു. 

സകല ദേവന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ആദിശേഷൻ ഭൂമണ്ഡലത്തെ ഒരു കിരീടം പോലെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു കൊണ്ട് പാതാളലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അനന്തൻ്റെ ബലം, പ്രതാപം, സ്വരൂപം, ആകൃതി എന്നിവ വർണ്ണിക്കുവാനോ അവ മനസ്സിലാക്കുവാനോ ദേവൻമാർക്കു പോലും സാദ്ധ്യമല്ല.

അനന്തൻ്റെ വാസസ്ഥലമായ പാതാളത്തെപ്പറ്റി ചില വിവരങ്ങൾ ദേവീ ഭാഗവതം അഷ്ടമ സ്കന്ദത്തിൽ കാണുന്നു. പാതാളത്തിൻ്റെ മൂല സ്ഥാനത്ത് അനന്ത എന്ന പേരോടു കൂടിയ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇതിന് മുപ്പതിനായിരം യോജന വിസ്താരമുണ്ട്. അനന്തന് സംഘർഷണൻ എന്ന് കൂടി പേരുണ്ട്. മറ്റുള്ള സർപ്പനാഥന്മാർ ഭക്തിയോടു കൂടി അനന്തൻ്റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു കൊണ്ട് വർത്തിക്കുന്നു.

== മറ്റു പേരുകൾ ==
* ശേഷനാഗം (Sesha the serpent) 
* ആദിശേഷൻ (the first Sesha) 
* അനന്ത ശേഷൻ (Endless Sesha) 
* അനന്തൻ (endless/infinite). 
* നാഗശയനൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ആണ്)
* ശേഷ
*പിംഗലൻ

== അവതാരങ്ങൾ ==
* [[ബലരാമൻ]]
* [[ലക്ഷ്മണൻ]]
== പ്രമാണങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
* [http://vedabase.net/sb/5/25/en1 The Glories of Lord Ananta (from Srimad Bhagavatam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716193641/http://vedabase.net/sb/5/25/en1 |date=2007-07-16 }}
* [http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms Ananta Sesha - The Legendary Serpent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422191457/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms |date=2006-04-22 }}
* [http://www.krishna.com/main.php?id=619 Maha-Vishnu &amp; Ananta Sesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507115745/http://www.krishna.com/main.php?id=619 |date=2006-05-07 }}
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/cave305.html Image of ancient Vishnu and Sesha deity form]

{{HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:അഷ്ടനാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>792d1z4hkzuvz79ubl2a8yybnvru6en</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652406</id>
      <parentid>4652405</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13164" sha1="23iko1k4s2i97a98jtrvh8ei8qzkcki" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananthan}}
[[File:Anantavishnu.jpg|thumb|''അനന്തശയനം'']] 

[[ഭൂമി]]യെ താങ്ങിക്കൊണ്ടു പാതാളത്തിലും സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തല്പമായി പാലാഴിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നാഗ ശ്രേഷ്ഠനാണ് '''അനന്തൻ'''. 

ആദ്യം ഉണ്ടായവനും ഏറ്റവും അവസാനം ശേഷിക്കുന്നവനുമായ ഈ അൽഭുത നാഗം ആദിശേഷൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

ആദിശേഷന്റെ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. ഭഗവാനെ സേവിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധത വിഷ്ണു തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അദ്ദേഹം ആദിശേഷനെ തന്റെ നിത്യസഹചാരിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 

പ്രപഞ്ചം പ്രക്ഷുബ്ധമായി കിടക്കുകയും വിഷ്ണുവിന് വിശ്രമിക്കാൻ സ്ഥിരമായ ഒരു സ്ഥലം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആദിശേഷൻ സ്വമേധയാ ഭഗവാൻ്റെ ഇരിപ്പിടമാകാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു  തന്റെ ഭീമാകാരമായ ശരീരം ചുരുട്ടി മൃദുവായതും എന്നാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഒരു കിടക്ക രൂപപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരം ഫണങ്ങൾ വികസിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ മേലാപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. പകരമായി മഹാവിഷ്ണു ആദിശേഷനെ അമർത്യത നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. 

വിഷ്‌ണു ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭഗവാൻ്റെ പ്രിയഭക്തനും സേവകനുമായ അനന്തനും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു. കാരണം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പരമമായ ധർമ്മം. 

ത്രേതായുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ച ആദിശേഷൻ തൻ്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ രാമസേവയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീകൃഷ്‌ണനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ശേഷനാഗം ജ്യേഷ്ഠൻ
ബലരാമനായി അവതരിച്ചു. ബാല്യം മുതൽ കൃഷ്‌ണൻ്റെ ശക്തിയും സംരക്ഷണവുമായി അദ്ദേഹം ഒപ്പം തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരോ യുഗത്തിലും രൂപം മാറിയാലും ഭഗവാൻ്റെ സേവിക്കുക എന്ന ശേഷൻ്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും മാറിയില്ല. 

നവനാഗങ്ങളിൽ അത്യുത്തമനായ അനന്തൻ കശ്യപ പ്രജാപതിയ്ക്ക് കദ്രു എന്ന നാഗാംഗനയിൽ ജനിച്ച മൂത്തപുത്രനാണ്. അനന്തന്റെ അഞ്ചു ശിരസ്സുകൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും, നാമം ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തെയും, മൂന്ന് ചുറ്റുകളായി കാണപ്പെടുന്ന അനന്തന്റെ ഉടൽ ത്രിഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. 
[[വാസുകി]], [[തക്ഷകൻ]], [[കാർക്കോടകൻ]] തുടങ്ങി അനേകം കനിഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ അനന്തന് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

അന്തമില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനാണ് അനന്തൻ. കല്പാന്ത പ്രളയക്കാലത്ത് എല്ലാം നശിക്കുമ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നവനാകയാൽ ശേഷനാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

കദ്രുവും സപത്നിയായ വിനതയും തമ്മിലുണ്ടായ ഒടുങ്ങാത്ത വൈരം അവരുടെ സന്താനങ്ങളിലേക്കും സംക്രമിച്ചപ്പോൾ അനന്തൻ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചതേയുള്ളു. വിനാശകരമായ കുടുംബകലഹത്തിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞ് അനന്തൻ ഗന്ധമാദനം, ബദര്യാശ്രമം മുതലായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്തു. ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ ചെന്ന് ലോകങ്ങളെ ശിരസ്സിൻമേൽ താങ്ങി നിർത്താൻ അനന്തനെ നിയോഗിച്ചു. 

ആയിരം തലയുള്ള അനന്തൻ ഭൂമിയെ ഒരു തലയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു തലയിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമികുലുക്കം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഒരു കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നു.

നാഗദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തൻ്റെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്. പാതാളത്തിൻ്റെ അധോഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിൻ്റെ തമോഗുണ സ്വരൂപമായ ഒരു ശരീരമുണ്ട്. അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുവാൻ ആരാലും സാദ്ധ്യമല്ല. ദേവൻമാരും ഋഷിവര്യന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ സിദ്ധന്മാർ അനന്തൻ എന്ന് പുകഴ്ത്തി പറയുന്നു.

അനന്തന് ആയിരം ശിരസ്സുകളുണ്ട്. സ്പഷ്ടമായി കാണാവുന്ന സ്വസ്തിക ചിഹ്നം അനന്തൻ്റെ ശിരസ്സിനെ ശോഭിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ ശിരസ്സിലും കാണുന്ന അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ നാലു ദിക്കുകളേയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോക നന്മയ്ക്കായി അസുരന്മാരെയെല്ലാം അനന്തമൂർത്തി അശക്തന്മാരാക്കി തീർക്കുന്നു.

മദോന്മത്തനും നില വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും വെളുത്ത രത്നഹാരം ധരിച്ചിരിക്കുന്നവനുമായ അനന്തൻ മേഘമാല ചാർത്തിയതും ഗംഗാ പ്രവാഹത്താൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മറ്റൊരു കൈലാസ പർവ്വതത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കലപ്പയും മറ്റൊരു കയ്യിൽ ഇരുമ്പുലക്കയും ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തനെ ശ്രീദേവിയും വാരുണീദേവിയും സേവിക്കുന്നു. 

കല്പാന്ത കാലത്ത് സംഘർഷണ മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ മറ്റ് രുദ്രന്മാരോടും ത്രിശൂലം മുതലായ ആയുധങ്ങളോടും കൂടി അനന്തൻ്റെ മുഖത്ത് നിന്നും വിഷാഗ്നി ജ്വാലയായി ആവിർഭവിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു. 

സകല ദേവന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ആദിശേഷൻ ഭൂമണ്ഡലത്തെ ഒരു കിരീടം പോലെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു കൊണ്ട് പാതാളലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അനന്തൻ്റെ ബലം, പ്രതാപം, സ്വരൂപം, ആകൃതി എന്നിവ വർണ്ണിക്കുവാനോ അവ മനസ്സിലാക്കുവാനോ ദേവൻമാർക്കു പോലും സാദ്ധ്യമല്ല.

അനന്തൻ്റെ വാസസ്ഥലമായ പാതാളത്തെപ്പറ്റി ചില വിവരങ്ങൾ ദേവീ ഭാഗവതം അഷ്ടമ സ്കന്ദത്തിൽ കാണുന്നു. പാതാളത്തിൻ്റെ മൂല സ്ഥാനത്ത് അനന്ത എന്ന പേരോടു കൂടിയ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇതിന് മുപ്പതിനായിരം യോജന വിസ്താരമുണ്ട്. അനന്തന് സംഘർഷണൻ എന്ന് കൂടി പേരുണ്ട്. മറ്റുള്ള സർപ്പനാഥന്മാർ ഭക്തിയോടു കൂടി അനന്തൻ്റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു കൊണ്ട് വർത്തിക്കുന്നു.

== മറ്റു പേരുകൾ ==
* ശേഷനാഗം (Sesha the serpent) 
* ആദിശേഷൻ (the first Sesha) 
* അനന്ത ശേഷൻ (Endless Sesha) 
* അനന്തൻ (endless/infinite). 
* നാഗശയനൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ആണ്)
* ശേഷ
*പിംഗലൻ

== അവതാരങ്ങൾ ==
* [[ബലരാമൻ]]
* [[ലക്ഷ്മണൻ]]
== പ്രമാണങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
* [http://vedabase.net/sb/5/25/en1 The Glories of Lord Ananta (from Srimad Bhagavatam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716193641/http://vedabase.net/sb/5/25/en1 |date=2007-07-16 }}
* [http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms Ananta Sesha - The Legendary Serpent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422191457/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms |date=2006-04-22 }}
* [http://www.krishna.com/main.php?id=619 Maha-Vishnu &amp; Ananta Sesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507115745/http://www.krishna.com/main.php?id=619 |date=2006-05-07 }}
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/cave305.html Image of ancient Vishnu and Sesha deity form]

{{HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:അഷ്ടനാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>23iko1k4s2i97a98jtrvh8ei8qzkcki</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652408</id>
      <parentid>4652406</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:28:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13164" sha1="77meool5mmucanes5un662lcri4nw0m" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananthan}}
[[File:Anantavishnu.jpg|thumb|''അനന്തശയനം'']] 

[[ഭൂമി]]യെ താങ്ങിക്കൊണ്ടു പാതാളത്തിലും സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തല്പമായി പാലാഴിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നാഗ ശ്രേഷ്ഠനാണ് '''അനന്തൻ'''. 

ആദ്യം ഉണ്ടായവനും ഏറ്റവും അവസാനം ശേഷിക്കുന്നവനുമായ ഈ അൽഭുത നാഗം ആദിശേഷൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

ആദിശേഷന്റെ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. ഭഗവാനെ സേവിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധത വിഷ്ണു തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അദ്ദേഹം ആദിശേഷനെ തന്റെ നിത്യസഹചാരിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 

പ്രപഞ്ചം പ്രക്ഷുബ്ധമായി കിടക്കുകയും വിഷ്ണുവിന് വിശ്രമിക്കാൻ സ്ഥിരമായ ഒരു സ്ഥലം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആദിശേഷൻ സ്വമേധയാ ഭഗവാൻ്റെ ഇരിപ്പിടമാകാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു  തന്റെ ഭീമാകാരമായ ശരീരം ചുരുട്ടി മൃദുവായതും എന്നാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഒരു കിടക്ക രൂപപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരം ഫണങ്ങൾ വികസിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ മേലാപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. പകരമായി മഹാവിഷ്ണു ആദിശേഷനെ അമർത്യത നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. 

വിഷ്‌ണു ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭഗവാൻ്റെ പ്രിയഭക്തനും സേവകനുമായ അനന്തനും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു. കാരണം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പരമമായ ധർമ്മം. 

ത്രേതായുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ച ആദിശേഷൻ തൻ്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ രാമസേവയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീകൃഷ്‌ണനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ശേഷനാഗം ജ്യേഷ്ഠൻ
ബലരാമനായി അവതരിച്ചു. ബാല്യം മുതൽ കൃഷ്‌ണൻ്റെ ശക്തിയും സംരക്ഷണവുമായി അദ്ദേഹം ഒപ്പം തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരോ യുഗത്തിലും രൂപം മാറിയാലും ഭഗവാനെ സേവിക്കുക എന്ന അനന്തൻ്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും മാറിയില്ല. 

നവനാഗങ്ങളിൽ അത്യുത്തമനായ അനന്തൻ കശ്യപ പ്രജാപതിയ്ക്ക് കദ്രു എന്ന നാഗാംഗനയിൽ ജനിച്ച മൂത്തപുത്രനാണ്. അനന്തന്റെ അഞ്ചു ശിരസ്സുകൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും, നാമം ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തെയും, മൂന്ന് ചുറ്റുകളായി കാണപ്പെടുന്ന അനന്തന്റെ ഉടൽ ത്രിഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. 
[[വാസുകി]], [[തക്ഷകൻ]], [[കാർക്കോടകൻ]] തുടങ്ങി അനേകം കനിഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ അനന്തന് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

അന്തമില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനാണ് അനന്തൻ. കല്പാന്ത പ്രളയക്കാലത്ത് എല്ലാം നശിക്കുമ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നവനാകയാൽ ശേഷനാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

കദ്രുവും സപത്നിയായ വിനതയും തമ്മിലുണ്ടായ ഒടുങ്ങാത്ത വൈരം അവരുടെ സന്താനങ്ങളിലേക്കും സംക്രമിച്ചപ്പോൾ അനന്തൻ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചതേയുള്ളു. വിനാശകരമായ കുടുംബകലഹത്തിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞ് അനന്തൻ ഗന്ധമാദനം, ബദര്യാശ്രമം മുതലായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്തു. ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ ചെന്ന് ലോകങ്ങളെ ശിരസ്സിൻമേൽ താങ്ങി നിർത്താൻ അനന്തനെ നിയോഗിച്ചു. 

ആയിരം തലയുള്ള അനന്തൻ ഭൂമിയെ ഒരു തലയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു തലയിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമികുലുക്കം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഒരു കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നു.

നാഗദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തൻ്റെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്. പാതാളത്തിൻ്റെ അധോഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിൻ്റെ തമോഗുണ സ്വരൂപമായ ഒരു ശരീരമുണ്ട്. അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുവാൻ ആരാലും സാദ്ധ്യമല്ല. ദേവൻമാരും ഋഷിവര്യന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ സിദ്ധന്മാർ അനന്തൻ എന്ന് പുകഴ്ത്തി പറയുന്നു.

അനന്തന് ആയിരം ശിരസ്സുകളുണ്ട്. സ്പഷ്ടമായി കാണാവുന്ന സ്വസ്തിക ചിഹ്നം അനന്തൻ്റെ ശിരസ്സിനെ ശോഭിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ ശിരസ്സിലും കാണുന്ന അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ നാലു ദിക്കുകളേയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോക നന്മയ്ക്കായി അസുരന്മാരെയെല്ലാം അനന്തമൂർത്തി അശക്തന്മാരാക്കി തീർക്കുന്നു.

മദോന്മത്തനും നില വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും വെളുത്ത രത്നഹാരം ധരിച്ചിരിക്കുന്നവനുമായ അനന്തൻ മേഘമാല ചാർത്തിയതും ഗംഗാ പ്രവാഹത്താൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മറ്റൊരു കൈലാസ പർവ്വതത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കലപ്പയും മറ്റൊരു കയ്യിൽ ഇരുമ്പുലക്കയും ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തനെ ശ്രീദേവിയും വാരുണീദേവിയും സേവിക്കുന്നു. 

കല്പാന്ത കാലത്ത് സംഘർഷണ മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ മറ്റ് രുദ്രന്മാരോടും ത്രിശൂലം മുതലായ ആയുധങ്ങളോടും കൂടി അനന്തൻ്റെ മുഖത്ത് നിന്നും വിഷാഗ്നി ജ്വാലയായി ആവിർഭവിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു. 

സകല ദേവന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ആദിശേഷൻ ഭൂമണ്ഡലത്തെ ഒരു കിരീടം പോലെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു കൊണ്ട് പാതാളലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അനന്തൻ്റെ ബലം, പ്രതാപം, സ്വരൂപം, ആകൃതി എന്നിവ വർണ്ണിക്കുവാനോ അവ മനസ്സിലാക്കുവാനോ ദേവൻമാർക്കു പോലും സാദ്ധ്യമല്ല.

അനന്തൻ്റെ വാസസ്ഥലമായ പാതാളത്തെപ്പറ്റി ചില വിവരങ്ങൾ ദേവീ ഭാഗവതം അഷ്ടമ സ്കന്ദത്തിൽ കാണുന്നു. പാതാളത്തിൻ്റെ മൂല സ്ഥാനത്ത് അനന്ത എന്ന പേരോടു കൂടിയ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇതിന് മുപ്പതിനായിരം യോജന വിസ്താരമുണ്ട്. അനന്തന് സംഘർഷണൻ എന്ന് കൂടി പേരുണ്ട്. മറ്റുള്ള സർപ്പനാഥന്മാർ ഭക്തിയോടു കൂടി അനന്തൻ്റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു കൊണ്ട് വർത്തിക്കുന്നു.

== മറ്റു പേരുകൾ ==
* ശേഷനാഗം (Sesha the serpent) 
* ആദിശേഷൻ (the first Sesha) 
* അനന്ത ശേഷൻ (Endless Sesha) 
* അനന്തൻ (endless/infinite). 
* നാഗശയനൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ആണ്)
* ശേഷ
*പിംഗലൻ

== അവതാരങ്ങൾ ==
* [[ബലരാമൻ]]
* [[ലക്ഷ്മണൻ]]
== പ്രമാണങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
* [http://vedabase.net/sb/5/25/en1 The Glories of Lord Ananta (from Srimad Bhagavatam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716193641/http://vedabase.net/sb/5/25/en1 |date=2007-07-16 }}
* [http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms Ananta Sesha - The Legendary Serpent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422191457/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms |date=2006-04-22 }}
* [http://www.krishna.com/main.php?id=619 Maha-Vishnu &amp; Ananta Sesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507115745/http://www.krishna.com/main.php?id=619 |date=2006-05-07 }}
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/cave305.html Image of ancient Vishnu and Sesha deity form]

{{HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:അഷ്ടനാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>77meool5mmucanes5un662lcri4nw0m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652410</id>
      <parentid>4652408</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:29:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13173" sha1="5lc37mj1yuznqcngbpjjmrukg0oz7ed" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananthan}}
[[File:Anantavishnu.jpg|thumb|''അനന്തശയനം'']] 

[[ഭൂമി]]യെ താങ്ങിക്കൊണ്ടു പാതാളത്തിലും സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തല്പമായി പാലാഴിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നാഗ ശ്രേഷ്ഠനാണ് '''അനന്തൻ'''. 

ആദ്യം ഉണ്ടായവനും ഏറ്റവും അവസാനം ശേഷിക്കുന്നവനുമായ ഈ അൽഭുത നാഗം ആദിശേഷൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

ആദിശേഷന്റെ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. ഭഗവാനെ സേവിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധത വിഷ്ണു തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അദ്ദേഹം ആദിശേഷനെ തന്റെ നിത്യസഹചാരിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 

പ്രപഞ്ചം പ്രക്ഷുബ്ധമായി കിടക്കുകയും വിഷ്ണുവിന് വിശ്രമിക്കാൻ സ്ഥിരമായ ഒരു സ്ഥലം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആദിശേഷൻ സ്വമേധയാ ഭഗവാൻ്റെ ഇരിപ്പിടമാകാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു  തന്റെ ഭീമാകാരമായ ശരീരം ചുരുട്ടി മൃദുവായതും എന്നാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഒരു കിടക്ക രൂപപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരം ഫണങ്ങൾ വികസിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ മേലാപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. പകരമായി മഹാവിഷ്ണു ആദിശേഷനെ അമർത്യത നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. 

വിഷ്‌ണു ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭഗവാൻ്റെ പ്രിയഭക്തനും സേവകനുമായ അനന്തനും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു. കാരണം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പരമമായ ധർമ്മം. 

ത്രേതായുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ച് തൻ്റെ ജീവിതം മുഴുവനും രാമസേവയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീകൃഷ്‌ണനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ശേഷനാഗം ജ്യേഷ്ഠൻ
ബലരാമനായി അവതരിച്ചു. ബാല്യം മുതൽ കൃഷ്‌ണൻ്റെ ശക്തിയും സംരക്ഷണവുമായി അദ്ദേഹം ഒപ്പം തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരോ യുഗത്തിലും രൂപം മാറിയാലും ഭഗവാനെ സേവിക്കുക എന്ന അനന്തൻ്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും മാറിയില്ല. 

നവനാഗങ്ങളിൽ അത്യുത്തമനായ അനന്തൻ കശ്യപ പ്രജാപതിയ്ക്ക് കദ്രു എന്ന നാഗാംഗനയിൽ ജനിച്ച മൂത്തപുത്രനാണ്. അനന്തന്റെ അഞ്ചു ശിരസ്സുകൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും, നാമം ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തെയും, മൂന്ന് ചുറ്റുകളായി കാണപ്പെടുന്ന അനന്തന്റെ ഉടൽ ത്രിഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. 
[[വാസുകി]], [[തക്ഷകൻ]], [[കാർക്കോടകൻ]] തുടങ്ങി അനേകം കനിഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ അനന്തന് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

അന്തമില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനാണ് അനന്തൻ. കല്പാന്ത പ്രളയക്കാലത്ത് എല്ലാം നശിക്കുമ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നവനാകയാൽ ശേഷനാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

കദ്രുവും സപത്നിയായ വിനതയും തമ്മിലുണ്ടായ ഒടുങ്ങാത്ത വൈരം അവരുടെ സന്താനങ്ങളിലേക്കും സംക്രമിച്ചപ്പോൾ അനന്തൻ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചതേയുള്ളു. വിനാശകരമായ കുടുംബകലഹത്തിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞ് അനന്തൻ ഗന്ധമാദനം, ബദര്യാശ്രമം മുതലായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്തു. ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ ചെന്ന് ലോകങ്ങളെ ശിരസ്സിൻമേൽ താങ്ങി നിർത്താൻ അനന്തനെ നിയോഗിച്ചു. 

ആയിരം തലയുള്ള അനന്തൻ ഭൂമിയെ ഒരു തലയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു തലയിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമികുലുക്കം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഒരു കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നു.

നാഗദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തൻ്റെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്. പാതാളത്തിൻ്റെ അധോഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിൻ്റെ തമോഗുണ സ്വരൂപമായ ഒരു ശരീരമുണ്ട്. അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുവാൻ ആരാലും സാദ്ധ്യമല്ല. ദേവൻമാരും ഋഷിവര്യന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ സിദ്ധന്മാർ അനന്തൻ എന്ന് പുകഴ്ത്തി പറയുന്നു.

അനന്തന് ആയിരം ശിരസ്സുകളുണ്ട്. സ്പഷ്ടമായി കാണാവുന്ന സ്വസ്തിക ചിഹ്നം അനന്തൻ്റെ ശിരസ്സിനെ ശോഭിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ ശിരസ്സിലും കാണുന്ന അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ നാലു ദിക്കുകളേയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോക നന്മയ്ക്കായി അസുരന്മാരെയെല്ലാം അനന്തമൂർത്തി അശക്തന്മാരാക്കി തീർക്കുന്നു.

മദോന്മത്തനും നില വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും വെളുത്ത രത്നഹാരം ധരിച്ചിരിക്കുന്നവനുമായ അനന്തൻ മേഘമാല ചാർത്തിയതും ഗംഗാ പ്രവാഹത്താൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മറ്റൊരു കൈലാസ പർവ്വതത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കലപ്പയും മറ്റൊരു കയ്യിൽ ഇരുമ്പുലക്കയും ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തനെ ശ്രീദേവിയും വാരുണീദേവിയും സേവിക്കുന്നു. 

കല്പാന്ത കാലത്ത് സംഘർഷണ മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ മറ്റ് രുദ്രന്മാരോടും ത്രിശൂലം മുതലായ ആയുധങ്ങളോടും കൂടി അനന്തൻ്റെ മുഖത്ത് നിന്നും വിഷാഗ്നി ജ്വാലയായി ആവിർഭവിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു. 

സകല ദേവന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ആദിശേഷൻ ഭൂമണ്ഡലത്തെ ഒരു കിരീടം പോലെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു കൊണ്ട് പാതാളലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അനന്തൻ്റെ ബലം, പ്രതാപം, സ്വരൂപം, ആകൃതി എന്നിവ വർണ്ണിക്കുവാനോ അവ മനസ്സിലാക്കുവാനോ ദേവൻമാർക്കു പോലും സാദ്ധ്യമല്ല.

അനന്തൻ്റെ വാസസ്ഥലമായ പാതാളത്തെപ്പറ്റി ചില വിവരങ്ങൾ ദേവീ ഭാഗവതം അഷ്ടമ സ്കന്ദത്തിൽ കാണുന്നു. പാതാളത്തിൻ്റെ മൂല സ്ഥാനത്ത് അനന്ത എന്ന പേരോടു കൂടിയ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇതിന് മുപ്പതിനായിരം യോജന വിസ്താരമുണ്ട്. അനന്തന് സംഘർഷണൻ എന്ന് കൂടി പേരുണ്ട്. മറ്റുള്ള സർപ്പനാഥന്മാർ ഭക്തിയോടു കൂടി അനന്തൻ്റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു കൊണ്ട് വർത്തിക്കുന്നു.

== മറ്റു പേരുകൾ ==
* ശേഷനാഗം (Sesha the serpent) 
* ആദിശേഷൻ (the first Sesha) 
* അനന്ത ശേഷൻ (Endless Sesha) 
* അനന്തൻ (endless/infinite). 
* നാഗശയനൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ആണ്)
* ശേഷ
*പിംഗലൻ

== അവതാരങ്ങൾ ==
* [[ബലരാമൻ]]
* [[ലക്ഷ്മണൻ]]
== പ്രമാണങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
* [http://vedabase.net/sb/5/25/en1 The Glories of Lord Ananta (from Srimad Bhagavatam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716193641/http://vedabase.net/sb/5/25/en1 |date=2007-07-16 }}
* [http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms Ananta Sesha - The Legendary Serpent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422191457/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms |date=2006-04-22 }}
* [http://www.krishna.com/main.php?id=619 Maha-Vishnu &amp; Ananta Sesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507115745/http://www.krishna.com/main.php?id=619 |date=2006-05-07 }}
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/cave305.html Image of ancient Vishnu and Sesha deity form]

{{HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:അഷ്ടനാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>5lc37mj1yuznqcngbpjjmrukg0oz7ed</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652412</id>
      <parentid>4652410</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:32:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13147" sha1="6ypv5m1kzhhu1daqr3t1x598u5t2jy1" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananthan}}
[[File:Anantavishnu.jpg|thumb|''അനന്തശയനം'']] 

[[ഭൂമി]]യെ താങ്ങിക്കൊണ്ടു പാതാളത്തിലും സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തല്പമായി പാലാഴിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നാഗ ശ്രേഷ്ഠനാണ് '''അനന്തൻ'''. 

ആദ്യം ഉണ്ടായവനും ഏറ്റവും അവസാനം ശേഷിക്കുന്നവനുമായ ഈ അൽഭുത നാഗം ആദിശേഷൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

ആദിശേഷന്റെ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. ഭഗവാനെ സേവിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധത വിഷ്ണു തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അദ്ദേഹം ആദിശേഷനെ തന്റെ നിത്യസഹചാരിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 

പ്രപഞ്ചം പ്രക്ഷുബ്ധമായി കിടക്കുകയും വിഷ്ണുവിന് വിശ്രമിക്കാൻ സ്ഥിരമായ ഒരു സ്ഥലം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആദിശേഷൻ സ്വമേധയാ ഭഗവാൻ്റെ ഇരിപ്പിടമാകാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു  തന്റെ ഭീമാകാരമായ ശരീരം ചുരുട്ടി മൃദുവായതും എന്നാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഒരു കിടക്ക രൂപപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരം ഫണങ്ങൾ വികസിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ മേലാപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. പകരമായി മഹാവിഷ്ണു ആദിശേഷനെ അമർത്യത നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. 

വിഷ്‌ണു ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭഗവാൻ്റെ പ്രിയഭക്തനും സേവകനുമായ അനന്തനും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു. കാരണം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പരമമായ ധർമ്മം. 

ത്രേതായുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ച് തൻ്റെ ജീവിതം മുഴുവനും രാമസേവയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീകൃഷ്‌ണനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ജ്യേഷ്ഠൻ
ബലരാമനായി അവതരിച്ച ശേഷനാഗം ബാല്യം മുതൽ കൃഷ്‌ണൻ്റെ ശക്തിയും സംരക്ഷണവുമായി ഒപ്പം തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരോ യുഗത്തിലും രൂപം മാറിയാലും ഭഗവാനെ സേവിക്കുക എന്ന അനന്തൻ്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും മാറിയില്ല. 

നവനാഗങ്ങളിൽ അത്യുത്തമനായ അനന്തൻ കശ്യപ പ്രജാപതിയ്ക്ക് കദ്രു എന്ന നാഗാംഗനയിൽ ജനിച്ച മൂത്തപുത്രനാണ്. അനന്തന്റെ അഞ്ചു ശിരസ്സുകൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും, നാമം ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തെയും, മൂന്ന് ചുറ്റുകളായി കാണപ്പെടുന്ന അനന്തന്റെ ഉടൽ ത്രിഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. 
[[വാസുകി]], [[തക്ഷകൻ]], [[കാർക്കോടകൻ]] തുടങ്ങി അനേകം കനിഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ അനന്തന് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

അന്തമില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനാണ് അനന്തൻ. കല്പാന്ത പ്രളയക്കാലത്ത് എല്ലാം നശിക്കുമ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നവനാകയാൽ ശേഷനാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

കദ്രുവും സപത്നിയായ വിനതയും തമ്മിലുണ്ടായ ഒടുങ്ങാത്ത വൈരം അവരുടെ സന്താനങ്ങളിലേക്കും സംക്രമിച്ചപ്പോൾ അനന്തൻ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചതേയുള്ളു. വിനാശകരമായ കുടുംബകലഹത്തിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞ് അനന്തൻ ഗന്ധമാദനം, ബദര്യാശ്രമം മുതലായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്തു. ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ ചെന്ന് ലോകങ്ങളെ ശിരസ്സിൻമേൽ താങ്ങി നിർത്താൻ അനന്തനെ നിയോഗിച്ചു. 

ആയിരം തലയുള്ള അനന്തൻ ഭൂമിയെ ഒരു തലയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു തലയിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമികുലുക്കം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഒരു കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നു.

നാഗദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തൻ്റെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്. പാതാളത്തിൻ്റെ അധോഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിൻ്റെ തമോഗുണ സ്വരൂപമായ ഒരു ശരീരമുണ്ട്. അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുവാൻ ആരാലും സാദ്ധ്യമല്ല. ദേവൻമാരും ഋഷിവര്യന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ സിദ്ധന്മാർ അനന്തൻ എന്ന് പുകഴ്ത്തി പറയുന്നു.

അനന്തന് ആയിരം ശിരസ്സുകളുണ്ട്. സ്പഷ്ടമായി കാണാവുന്ന സ്വസ്തിക ചിഹ്നം അനന്തൻ്റെ ശിരസ്സിനെ ശോഭിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ ശിരസ്സിലും കാണുന്ന അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ നാലു ദിക്കുകളേയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോക നന്മയ്ക്കായി അസുരന്മാരെയെല്ലാം അനന്തമൂർത്തി അശക്തന്മാരാക്കി തീർക്കുന്നു.

മദോന്മത്തനും നില വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും വെളുത്ത രത്നഹാരം ധരിച്ചിരിക്കുന്നവനുമായ അനന്തൻ മേഘമാല ചാർത്തിയതും ഗംഗാ പ്രവാഹത്താൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മറ്റൊരു കൈലാസ പർവ്വതത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കലപ്പയും മറ്റൊരു കയ്യിൽ ഇരുമ്പുലക്കയും ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തനെ ശ്രീദേവിയും വാരുണീദേവിയും സേവിക്കുന്നു. 

കല്പാന്ത കാലത്ത് സംഘർഷണ മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ മറ്റ് രുദ്രന്മാരോടും ത്രിശൂലം മുതലായ ആയുധങ്ങളോടും കൂടി അനന്തൻ്റെ മുഖത്ത് നിന്നും വിഷാഗ്നി ജ്വാലയായി ആവിർഭവിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു. 

സകല ദേവന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ആദിശേഷൻ ഭൂമണ്ഡലത്തെ ഒരു കിരീടം പോലെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു കൊണ്ട് പാതാളലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അനന്തൻ്റെ ബലം, പ്രതാപം, സ്വരൂപം, ആകൃതി എന്നിവ വർണ്ണിക്കുവാനോ അവ മനസ്സിലാക്കുവാനോ ദേവൻമാർക്കു പോലും സാദ്ധ്യമല്ല.

അനന്തൻ്റെ വാസസ്ഥലമായ പാതാളത്തെപ്പറ്റി ചില വിവരങ്ങൾ ദേവീ ഭാഗവതം അഷ്ടമ സ്കന്ദത്തിൽ കാണുന്നു. പാതാളത്തിൻ്റെ മൂല സ്ഥാനത്ത് അനന്ത എന്ന പേരോടു കൂടിയ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇതിന് മുപ്പതിനായിരം യോജന വിസ്താരമുണ്ട്. അനന്തന് സംഘർഷണൻ എന്ന് കൂടി പേരുണ്ട്. മറ്റുള്ള സർപ്പനാഥന്മാർ ഭക്തിയോടു കൂടി അനന്തൻ്റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു കൊണ്ട് വർത്തിക്കുന്നു.

== മറ്റു പേരുകൾ ==
* ശേഷനാഗം (Sesha the serpent) 
* ആദിശേഷൻ (the first Sesha) 
* അനന്ത ശേഷൻ (Endless Sesha) 
* അനന്തൻ (endless/infinite). 
* നാഗശയനൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ആണ്)
* ശേഷ
*പിംഗലൻ

== അവതാരങ്ങൾ ==
* [[ബലരാമൻ]]
* [[ലക്ഷ്മണൻ]]
== പ്രമാണങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
* [http://vedabase.net/sb/5/25/en1 The Glories of Lord Ananta (from Srimad Bhagavatam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716193641/http://vedabase.net/sb/5/25/en1 |date=2007-07-16 }}
* [http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms Ananta Sesha - The Legendary Serpent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422191457/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms |date=2006-04-22 }}
* [http://www.krishna.com/main.php?id=619 Maha-Vishnu &amp; Ananta Sesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507115745/http://www.krishna.com/main.php?id=619 |date=2006-05-07 }}
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/cave305.html Image of ancient Vishnu and Sesha deity form]

{{HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:അഷ്ടനാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>6ypv5m1kzhhu1daqr3t1x598u5t2jy1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652416</id>
      <parentid>4652412</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13137" sha1="7ey6b5f0555x6ru7qb6rkn29gq5i2zd" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananthan}}
[[File:Anantavishnu.jpg|thumb|''അനന്തശയനം'']] 

[[ഭൂമി]]യെ താങ്ങിക്കൊണ്ടു പാതാളത്തിലും സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തല്പമായി പാലാഴിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നാഗ ശ്രേഷ്ഠനാണ് '''അനന്തൻ'''. 

ആദ്യം ഉണ്ടായവനും ഏറ്റവും അവസാനം ശേഷിക്കുന്നവനുമായ ഈ അൽഭുത നാഗം ആദിശേഷൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

ആദിശേഷന്റെ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. തന്നെ സേവിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധത തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഭഗവാൻ നാരായണൻ ആദിശേഷനെ തന്റെ നിത്യസഹചാരിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 

പ്രപഞ്ചം പ്രക്ഷുബ്ധമായി കിടക്കുകയും വിഷ്ണുവിന് വിശ്രമിക്കാൻ സ്ഥിരമായ ഒരു സ്ഥലം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആദിശേഷൻ സ്വമേധയാ ഭഗവാൻ്റെ ഇരിപ്പിടമാകാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു  തന്റെ ഭീമാകാരമായ ശരീരം ചുരുട്ടി മൃദുവായതും എന്നാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഒരു കിടക്ക രൂപപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരം ഫണങ്ങൾ വികസിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ മേലാപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. പകരമായി മഹാവിഷ്ണു ആദിശേഷനെ അമർത്യത നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. 

വിഷ്‌ണു ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭഗവാൻ്റെ പ്രിയഭക്തനും സേവകനുമായ അനന്തനും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു. കാരണം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പരമമായ ധർമ്മം. 

ത്രേതായുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ച് തൻ്റെ ജീവിതം മുഴുവനും രാമസേവയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീകൃഷ്‌ണനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ജ്യേഷ്ഠൻ
ബലരാമനായി അവതരിച്ച ശേഷനാഗം ബാല്യം മുതൽ കൃഷ്‌ണൻ്റെ ശക്തിയും സംരക്ഷണവുമായി ഒപ്പം തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരോ യുഗത്തിലും രൂപം മാറിയാലും ഭഗവാനെ സേവിക്കുക എന്ന അനന്തൻ്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും മാറിയില്ല. 

നവനാഗങ്ങളിൽ അത്യുത്തമനായ അനന്തൻ കശ്യപ പ്രജാപതിയ്ക്ക് കദ്രു എന്ന നാഗാംഗനയിൽ ജനിച്ച മൂത്തപുത്രനാണ്. അനന്തന്റെ അഞ്ചു ശിരസ്സുകൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും, നാമം ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തെയും, മൂന്ന് ചുറ്റുകളായി കാണപ്പെടുന്ന അനന്തന്റെ ഉടൽ ത്രിഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. 
[[വാസുകി]], [[തക്ഷകൻ]], [[കാർക്കോടകൻ]] തുടങ്ങി അനേകം കനിഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ അനന്തന് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

അന്തമില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനാണ് അനന്തൻ. കല്പാന്ത പ്രളയക്കാലത്ത് എല്ലാം നശിക്കുമ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നവനാകയാൽ ശേഷനാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

കദ്രുവും സപത്നിയായ വിനതയും തമ്മിലുണ്ടായ ഒടുങ്ങാത്ത വൈരം അവരുടെ സന്താനങ്ങളിലേക്കും സംക്രമിച്ചപ്പോൾ അനന്തൻ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചതേയുള്ളു. വിനാശകരമായ കുടുംബകലഹത്തിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞ് അനന്തൻ ഗന്ധമാദനം, ബദര്യാശ്രമം മുതലായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്തു. ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ ചെന്ന് ലോകങ്ങളെ ശിരസ്സിൻമേൽ താങ്ങി നിർത്താൻ അനന്തനെ നിയോഗിച്ചു. 

ആയിരം തലയുള്ള അനന്തൻ ഭൂമിയെ ഒരു തലയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു തലയിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമികുലുക്കം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഒരു കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നു.

നാഗദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തൻ്റെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്. പാതാളത്തിൻ്റെ അധോഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിൻ്റെ തമോഗുണ സ്വരൂപമായ ഒരു ശരീരമുണ്ട്. അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുവാൻ ആരാലും സാദ്ധ്യമല്ല. ദേവൻമാരും ഋഷിവര്യന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ സിദ്ധന്മാർ അനന്തൻ എന്ന് പുകഴ്ത്തി പറയുന്നു.

അനന്തന് ആയിരം ശിരസ്സുകളുണ്ട്. സ്പഷ്ടമായി കാണാവുന്ന സ്വസ്തിക ചിഹ്നം അനന്തൻ്റെ ശിരസ്സിനെ ശോഭിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ ശിരസ്സിലും കാണുന്ന അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ നാലു ദിക്കുകളേയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോക നന്മയ്ക്കായി അസുരന്മാരെയെല്ലാം അനന്തമൂർത്തി അശക്തന്മാരാക്കി തീർക്കുന്നു.

മദോന്മത്തനും നില വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും വെളുത്ത രത്നഹാരം ധരിച്ചിരിക്കുന്നവനുമായ അനന്തൻ മേഘമാല ചാർത്തിയതും ഗംഗാ പ്രവാഹത്താൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മറ്റൊരു കൈലാസ പർവ്വതത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കലപ്പയും മറ്റൊരു കയ്യിൽ ഇരുമ്പുലക്കയും ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തനെ ശ്രീദേവിയും വാരുണീദേവിയും സേവിക്കുന്നു. 

കല്പാന്ത കാലത്ത് സംഘർഷണ മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ മറ്റ് രുദ്രന്മാരോടും ത്രിശൂലം മുതലായ ആയുധങ്ങളോടും കൂടി അനന്തൻ്റെ മുഖത്ത് നിന്നും വിഷാഗ്നി ജ്വാലയായി ആവിർഭവിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു. 

സകല ദേവന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ആദിശേഷൻ ഭൂമണ്ഡലത്തെ ഒരു കിരീടം പോലെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു കൊണ്ട് പാതാളലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അനന്തൻ്റെ ബലം, പ്രതാപം, സ്വരൂപം, ആകൃതി എന്നിവ വർണ്ണിക്കുവാനോ അവ മനസ്സിലാക്കുവാനോ ദേവൻമാർക്കു പോലും സാദ്ധ്യമല്ല.

അനന്തൻ്റെ വാസസ്ഥലമായ പാതാളത്തെപ്പറ്റി ചില വിവരങ്ങൾ ദേവീ ഭാഗവതം അഷ്ടമ സ്കന്ദത്തിൽ കാണുന്നു. പാതാളത്തിൻ്റെ മൂല സ്ഥാനത്ത് അനന്ത എന്ന പേരോടു കൂടിയ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇതിന് മുപ്പതിനായിരം യോജന വിസ്താരമുണ്ട്. അനന്തന് സംഘർഷണൻ എന്ന് കൂടി പേരുണ്ട്. മറ്റുള്ള സർപ്പനാഥന്മാർ ഭക്തിയോടു കൂടി അനന്തൻ്റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു കൊണ്ട് വർത്തിക്കുന്നു.

== മറ്റു പേരുകൾ ==
* ശേഷനാഗം (Sesha the serpent) 
* ആദിശേഷൻ (the first Sesha) 
* അനന്ത ശേഷൻ (Endless Sesha) 
* അനന്തൻ (endless/infinite). 
* നാഗശയനൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ആണ്)
* ശേഷ
*പിംഗലൻ

== അവതാരങ്ങൾ ==
* [[ബലരാമൻ]]
* [[ലക്ഷ്മണൻ]]
== പ്രമാണങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
* [http://vedabase.net/sb/5/25/en1 The Glories of Lord Ananta (from Srimad Bhagavatam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716193641/http://vedabase.net/sb/5/25/en1 |date=2007-07-16 }}
* [http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms Ananta Sesha - The Legendary Serpent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422191457/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms |date=2006-04-22 }}
* [http://www.krishna.com/main.php?id=619 Maha-Vishnu &amp; Ananta Sesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507115745/http://www.krishna.com/main.php?id=619 |date=2006-05-07 }}
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/cave305.html Image of ancient Vishnu and Sesha deity form]

{{HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:അഷ്ടനാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>7ey6b5f0555x6ru7qb6rkn29gq5i2zd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652417</id>
      <parentid>4652416</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:48:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13104" sha1="eh3mmbiwjchjd3q7847dt0ez3fug6c7" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananthan}}
[[File:Anantavishnu.jpg|thumb|''അനന്തശയനം'']] 

[[ഭൂമി]]യെ താങ്ങിക്കൊണ്ടു പാതാളത്തിലും സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തല്പമായി പാലാഴിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നാഗ ശ്രേഷ്ഠനാണ് '''അനന്തൻ'''. 

ആദ്യം ഉണ്ടായവനും ഏറ്റവും അവസാനം ശേഷിക്കുന്നവനുമായ ഈ അൽഭുത നാഗം ആദിശേഷൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

ആദിശേഷന്റെ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. തന്നെ സേവിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധത തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഭഗവാൻ നാരായണൻ ആദിശേഷനെ തന്റെ നിത്യസഹചാരിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 

പ്രപഞ്ചം പ്രക്ഷുബ്ധമായി കിടക്കുകയും വിഷ്ണുവിന് വിശ്രമിക്കാൻ സ്ഥിരമായ ഒരു സ്ഥലം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആദിശേഷൻ സ്വമേധയാ ഭഗവാൻ്റെ ഇരിപ്പിടമാകാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു  തന്റെ ഭീമാകാരമായ ശരീരം ചുരുട്ടി മൃദുവായതും എന്നാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഒരു കിടക്ക രൂപപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരം ഫണങ്ങൾ വികസിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ മേലാപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. പകരമായി മഹാവിഷ്ണു ആദിശേഷനെ അമർത്യത നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. 

വിഷ്‌ണു ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭഗവാൻ്റെ പ്രിയഭക്തനും സേവകനുമായ അനന്തനും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു. കാരണം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പരമമായ ധർമ്മം. 

ത്രേതായുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ച് തൻ്റെ ജീവിതം മുഴുവനും രാമസേവയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീകൃഷ്‌ണനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ജ്യേഷ്ഠൻ
ബലരാമനായി അവതരിച്ച ശേഷനാഗം ബാല്യം മുതൽ കൃഷ്‌ണൻ്റെ ശക്തിയും സംരക്ഷണവുമായി ഒപ്പം തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരോ യുഗത്തിലും രൂപം മാറിയാലും ഭഗവാനെ സേവിക്കുക എന്ന അനന്തൻ്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും മാറിയില്ല. 

നവനാഗങ്ങളിൽ അത്യുത്തമനായ അനന്തൻ കശ്യപ പ്രജാപതിയ്ക്ക് കദ്രു എന്ന നാഗാംഗനയിൽ ജനിച്ച മൂത്തപുത്രനാണ്. അനന്തന്റെ അഞ്ചു ശിരസ്സുകൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും, നാമം ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തെയും, മൂന്ന് ചുറ്റുകളായി കാണപ്പെടുന്ന അനന്തന്റെ ഉടൽ ത്രിഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. 
[[വാസുകി]], [[തക്ഷകൻ]], [[കാർക്കോടകൻ]] തുടങ്ങി അനേകം കനിഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ അനന്തന് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

അന്തമില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനാണ് അനന്തൻ. കല്പാന്ത പ്രളയക്കാലത്ത് എല്ലാം നശിക്കുമ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നവനാകയാൽ ശേഷനാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

കദ്രുവും സപത്നിയായ വിനതയും തമ്മിലുണ്ടായ ഒടുങ്ങാത്ത വൈരം അവരുടെ സന്താനങ്ങളിലേക്കും സംക്രമിച്ചപ്പോൾ അനന്തൻ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചതേയുള്ളു. വിനാശകരമായ കുടുംബകലഹത്തിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞ് അനന്തൻ ഗന്ധമാദനം, ബദര്യാശ്രമം മുതലായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്തു. ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ ചെന്ന് ലോകങ്ങളെ ശിരസ്സിൻമേൽ താങ്ങി നിർത്താൻ അനന്തനെ നിയോഗിച്ചു. 

ആയിരം തലയുള്ള അനന്തൻ ഭൂമിയെ ഒരു തലയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു തലയിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമികുലുക്കം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഒരു കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നു.

നാഗദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തൻ്റെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്. പാതാളത്തിൻ്റെ അധോഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിൻ്റെ തമോഗുണ സ്വരൂപമായ ഒരു ശരീരമുണ്ട്. അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുവാൻ ആരാലും സാദ്ധ്യമല്ല. ദേവൻമാരും ഋഷിവര്യന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ സിദ്ധന്മാർ അനന്തൻ എന്ന് പുകഴ്ത്തി പറയുന്നു.

അനന്തന് ആയിരം ശിരസ്സുകളുണ്ട്. സ്പഷ്ടമായി കാണാവുന്ന സ്വസ്തിക ചിഹ്നം അനന്തൻ്റെ ശിരസ്സിനെ അലങ്കരിക്കുന്നു. ഓരോ ശിരസ്സിലും കാണുന്ന അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ നാലു ദിക്കുകളേയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോക നന്മയ്ക്കായി അസുരന്മാരെയെല്ലാം അനന്തമൂർത്തി അശക്തന്മാരാക്കി തീർക്കുന്നു.

മദോന്മത്തനും നില വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും വെളുത്ത രത്നഹാരം ധരിച്ചവനുമായ അനന്തൻ മേഘമാല ചാർത്തിയതും ഗംഗാ പ്രവാഹത്താൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മറ്റൊരു കൈലാസ പർവ്വതത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കലപ്പയും മറ്റൊരു കയ്യിൽ ഇരുമ്പുലക്കയും ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തനെ ശ്രീദേവിയും വാരുണീദേവിയും സേവിക്കുന്നു. 

കല്പാന്ത കാലത്ത് സംഘർഷണ മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ മറ്റ് രുദ്രന്മാരോടും ത്രിശൂലം മുതലായ ആയുധങ്ങളോടും കൂടി അനന്തൻ്റെ മുഖത്ത് നിന്നും വിഷാഗ്നി ജ്വാലയായി ആവിർഭവിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു. 

സകല ദേവന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ആദിശേഷൻ ഭൂമണ്ഡലത്തെ ഒരു കിരീടം പോലെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു കൊണ്ട് പാതാളലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അനന്തൻ്റെ ബലം, പ്രതാപം, സ്വരൂപം, ആകൃതി എന്നിവ വർണ്ണിക്കുവാനോ അവ മനസ്സിലാക്കുവാനോ ദേവൻമാർക്കു പോലും സാദ്ധ്യമല്ല.

അനന്തൻ്റെ വാസസ്ഥലമായ പാതാളത്തെപ്പറ്റി ചില വിവരങ്ങൾ ദേവീ ഭാഗവതം അഷ്ടമ സ്കന്ദത്തിൽ കാണുന്നു. പാതാളത്തിൻ്റെ മൂല സ്ഥാനത്ത് അനന്ത എന്ന പേരോടു കൂടിയ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇതിന് മുപ്പതിനായിരം യോജന വിസ്താരമുണ്ട്. അനന്തന് സംഘർഷണൻ എന്ന് കൂടി പേരുണ്ട്. മറ്റുള്ള സർപ്പനാഥന്മാർ ഭക്തിയോടു കൂടി അനന്തൻ്റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു കൊണ്ട് വർത്തിക്കുന്നു.

== മറ്റു പേരുകൾ ==
* ശേഷനാഗം (Sesha the serpent) 
* ആദിശേഷൻ (the first Sesha) 
* അനന്ത ശേഷൻ (Endless Sesha) 
* അനന്തൻ (endless/infinite). 
* നാഗശയനൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ആണ്)
* ശേഷ
*പിംഗലൻ

== അവതാരങ്ങൾ ==
* [[ബലരാമൻ]]
* [[ലക്ഷ്മണൻ]]
== പ്രമാണങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
* [http://vedabase.net/sb/5/25/en1 The Glories of Lord Ananta (from Srimad Bhagavatam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716193641/http://vedabase.net/sb/5/25/en1 |date=2007-07-16 }}
* [http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms Ananta Sesha - The Legendary Serpent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422191457/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms |date=2006-04-22 }}
* [http://www.krishna.com/main.php?id=619 Maha-Vishnu &amp; Ananta Sesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507115745/http://www.krishna.com/main.php?id=619 |date=2006-05-07 }}
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/cave305.html Image of ancient Vishnu and Sesha deity form]

{{HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:അഷ്ടനാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>eh3mmbiwjchjd3q7847dt0ez3fug6c7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652418</id>
      <parentid>4652417</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:48:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13067" sha1="1va69nhl0t84nhjxziasdlseo5k16y1" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananthan}}
[[File:Anantavishnu.jpg|thumb|''അനന്തശയനം'']] 

[[ഭൂമി]]യെ താങ്ങിക്കൊണ്ടു പാതാളത്തിലും സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തല്പമായി പാലാഴിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നാഗ ശ്രേഷ്ഠനാണ് '''അനന്തൻ'''. 

ആദ്യം ഉണ്ടായവനും ഏറ്റവും അവസാനം ശേഷിക്കുന്നവനുമായ ഈ അൽഭുത നാഗം ആദിശേഷൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

ആദിശേഷന്റെ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. തന്നെ സേവിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധത തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഭഗവാൻ നാരായണൻ ആദിശേഷനെ തന്റെ നിത്യസഹചാരിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 

പ്രപഞ്ചം പ്രക്ഷുബ്ധമായി കിടക്കുകയും വിഷ്ണുവിന് വിശ്രമിക്കാൻ സ്ഥിരമായ ഒരു സ്ഥലം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആദിശേഷൻ സ്വമേധയാ ഭഗവാൻ്റെ ഇരിപ്പിടമാകാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു  തന്റെ ഭീമാകാരമായ ശരീരം ചുരുട്ടി മൃദുവായതും എന്നാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഒരു കിടക്ക രൂപപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരം ഫണങ്ങൾ വികസിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ മേലാപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. പകരമായി മഹാവിഷ്ണു ആദിശേഷനെ അമർത്യത നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. 

വിഷ്‌ണു ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭഗവാൻ്റെ പ്രിയഭക്തനും സേവകനുമായ അനന്തനും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു. കാരണം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പരമമായ ധർമ്മം. 

ത്രേതായുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ച് തൻ്റെ ജീവിതം മുഴുവനും രാമസേവയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീകൃഷ്‌ണനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ജ്യേഷ്ഠൻ
ബലരാമനായി അവതരിച്ച ശേഷനാഗം ബാല്യം മുതൽ കൃഷ്‌ണൻ്റെ ശക്തിയും സംരക്ഷണവുമായി ഒപ്പം തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരോ യുഗത്തിലും രൂപം മാറിയാലും ഭഗവാനെ സേവിക്കുക എന്ന അനന്തൻ്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും മാറിയില്ല. 

നവനാഗങ്ങളിൽ അത്യുത്തമനായ അനന്തൻ കശ്യപന് കദ്രു എന്ന നാഗാംഗനയിൽ ജനിച്ച മൂത്തപുത്രനാണ്. അനന്തന്റെ അഞ്ചു ശിരസ്സുകൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും, നാമം ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തെയും, മൂന്ന് ചുറ്റുകളായി കാണപ്പെടുന്ന അനന്തന്റെ ഉടൽ ത്രിഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. 
[[വാസുകി]], [[തക്ഷകൻ]], [[കാർക്കോടകൻ]] തുടങ്ങി അനേകം കനിഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ അനന്തന് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

അന്തമില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനാണ് അനന്തൻ. കല്പാന്ത പ്രളയക്കാലത്ത് എല്ലാം നശിക്കുമ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നവനാകയാൽ ശേഷനാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

കദ്രുവും സപത്നിയായ വിനതയും തമ്മിലുണ്ടായ ഒടുങ്ങാത്ത വൈരം അവരുടെ സന്താനങ്ങളിലേക്കും സംക്രമിച്ചപ്പോൾ അനന്തൻ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചതേയുള്ളു. വിനാശകരമായ കുടുംബകലഹത്തിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞ് അനന്തൻ ഗന്ധമാദനം, ബദര്യാശ്രമം മുതലായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്തു. ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ ചെന്ന് ലോകങ്ങളെ ശിരസ്സിൻമേൽ താങ്ങി നിർത്താൻ അനന്തനെ നിയോഗിച്ചു. 

ആയിരം തലയുള്ള അനന്തൻ ഭൂമിയെ ഒരു തലയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു തലയിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമികുലുക്കം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഒരു കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നു.

നാഗദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തൻ്റെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്. പാതാളത്തിൻ്റെ അധോഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിൻ്റെ തമോഗുണ സ്വരൂപമായ ഒരു ശരീരമുണ്ട്. അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുവാൻ ആരാലും സാദ്ധ്യമല്ല. ദേവൻമാരും ഋഷിവര്യന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ സിദ്ധന്മാർ അനന്തൻ എന്ന് പുകഴ്ത്തി പറയുന്നു.

അനന്തന് ആയിരം ശിരസ്സുകളുണ്ട്. സ്പഷ്ടമായി കാണാവുന്ന സ്വസ്തിക ചിഹ്നം അനന്തൻ്റെ ശിരസ്സിനെ അലങ്കരിക്കുന്നു. ഓരോ ശിരസ്സിലും കാണുന്ന അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ നാലു ദിക്കുകളേയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോക നന്മയ്ക്കായി അസുരന്മാരെയെല്ലാം അനന്തമൂർത്തി അശക്തന്മാരാക്കി തീർക്കുന്നു.

മദോന്മത്തനും നില വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും വെളുത്ത രത്നഹാരം ധരിച്ചവനുമായ അനന്തൻ മേഘമാല ചാർത്തിയതും ഗംഗാ പ്രവാഹത്താൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മറ്റൊരു കൈലാസ പർവ്വതത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കലപ്പയും മറ്റൊരു കയ്യിൽ ഇരുമ്പുലക്കയും ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തനെ ശ്രീദേവിയും വാരുണീദേവിയും സേവിക്കുന്നു. 

കല്പാന്ത കാലത്ത് സംഘർഷണ മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ മറ്റ് രുദ്രന്മാരോടും ത്രിശൂലം മുതലായ ആയുധങ്ങളോടും കൂടി അനന്തൻ്റെ മുഖത്ത് നിന്നും വിഷാഗ്നി ജ്വാലയായി ആവിർഭവിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു. 

സകല ദേവന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ആദിശേഷൻ ഭൂമണ്ഡലത്തെ ഒരു കിരീടം പോലെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു കൊണ്ട് പാതാളലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അനന്തൻ്റെ ബലം, പ്രതാപം, സ്വരൂപം, ആകൃതി എന്നിവ വർണ്ണിക്കുവാനോ അവ മനസ്സിലാക്കുവാനോ ദേവൻമാർക്കു പോലും സാദ്ധ്യമല്ല.

അനന്തൻ്റെ വാസസ്ഥലമായ പാതാളത്തെപ്പറ്റി ചില വിവരങ്ങൾ ദേവീ ഭാഗവതം അഷ്ടമ സ്കന്ദത്തിൽ കാണുന്നു. പാതാളത്തിൻ്റെ മൂല സ്ഥാനത്ത് അനന്ത എന്ന പേരോടു കൂടിയ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇതിന് മുപ്പതിനായിരം യോജന വിസ്താരമുണ്ട്. അനന്തന് സംഘർഷണൻ എന്ന് കൂടി പേരുണ്ട്. മറ്റുള്ള സർപ്പനാഥന്മാർ ഭക്തിയോടു കൂടി അനന്തൻ്റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു കൊണ്ട് വർത്തിക്കുന്നു.

== മറ്റു പേരുകൾ ==
* ശേഷനാഗം (Sesha the serpent) 
* ആദിശേഷൻ (the first Sesha) 
* അനന്ത ശേഷൻ (Endless Sesha) 
* അനന്തൻ (endless/infinite). 
* നാഗശയനൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ആണ്)
* ശേഷ
*പിംഗലൻ

== അവതാരങ്ങൾ ==
* [[ബലരാമൻ]]
* [[ലക്ഷ്മണൻ]]
== പ്രമാണങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
* [http://vedabase.net/sb/5/25/en1 The Glories of Lord Ananta (from Srimad Bhagavatam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716193641/http://vedabase.net/sb/5/25/en1 |date=2007-07-16 }}
* [http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms Ananta Sesha - The Legendary Serpent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422191457/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms |date=2006-04-22 }}
* [http://www.krishna.com/main.php?id=619 Maha-Vishnu &amp; Ananta Sesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507115745/http://www.krishna.com/main.php?id=619 |date=2006-05-07 }}
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/cave305.html Image of ancient Vishnu and Sesha deity form]

{{HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:അഷ്ടനാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>1va69nhl0t84nhjxziasdlseo5k16y1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652424</id>
      <parentid>4652418</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13038" sha1="4u06vofq8uy83m7nma4cijndotalxkz" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananthan}}
[[File:Anantavishnu.jpg|thumb|''അനന്തശയനം'']] 

[[ഭൂമി]]യെ താങ്ങിക്കൊണ്ടു പാതാളത്തിലും സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തല്പമായി പാലാഴിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നാഗ ശ്രേഷ്ഠനാണ് '''അനന്തൻ'''. 

ആദ്യം ഉണ്ടായവനും ഏറ്റവും അവസാനം ശേഷിക്കുന്നവനുമായ ഈ അൽഭുത നാഗം ആദിശേഷൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

ആദിശേഷന്റെ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. തന്നെ സേവിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധത തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഭഗവാൻ നാരായണൻ ആദിശേഷനെ തന്റെ നിത്യസഹചാരിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 

പ്രപഞ്ചം പ്രക്ഷുബ്ധമായി കിടക്കുകയും വിഷ്ണുവിന് വിശ്രമിക്കാൻ സ്ഥിരമായ ഒരു സ്ഥലം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആദിശേഷൻ സ്വമേധയാ ഭഗവാൻ്റെ ഇരിപ്പിടമാകാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു  തന്റെ ഭീമാകാരമായ ശരീരം ചുരുട്ടി മൃദുവായതും എന്നാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഒരു കിടക്ക രൂപപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരം ഫണങ്ങൾ വികസിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ മേലാപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. പകരമായി മഹാവിഷ്ണു ആദിശേഷനെ അമർത്യത നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. 

വിഷ്‌ണു ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭഗവാൻ്റെ പ്രിയഭക്തനും സേവകനുമായ അനന്തനും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു. കാരണം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പരമമായ ധർമ്മം. 

ത്രേതായുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ച് തൻ്റെ ജീവിതം മുഴുവനും രാമസേവയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീകൃഷ്‌ണനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ജ്യേഷ്ഠൻ
ബലരാമനായി അവതരിച്ച ശേഷനാഗം ബാല്യം മുതൽ കൃഷ്‌ണൻ്റെ ശക്തിയും സംരക്ഷണവുമായി ഒപ്പം തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരോ യുഗത്തിലും രൂപം മാറിയാലും ഭഗവാനെ സേവിക്കുക എന്ന അനന്തൻ്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും മാറിയില്ല. 

നവനാഗങ്ങളിൽ അത്യുത്തമനായ അനന്തൻ കശ്യപന് കദ്രു എന്ന നാഗാംഗനയിൽ ജനിച്ച മൂത്തപുത്രനാണ്. അനന്തന്റെ അഞ്ച് ശിരസ്സുകൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും, നാമം ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തെയും, മൂന്ന് ചുറ്റുകളായി കാണപ്പെടുന്ന ഉടൽ ത്രിഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. [[വാസുകി]], [[തക്ഷകൻ]], [[കാർക്കോടകൻ]] തുടങ്ങി അനേകം കനിഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ അനന്തന് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

അന്തമില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനാണ് അനന്തൻ. കല്പാന്ത പ്രളയക്കാലത്ത് എല്ലാം നശിക്കുമ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നവനാകയാൽ ശേഷനാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

കദ്രുവും സപത്നിയായ വിനതയും തമ്മിലുണ്ടായ ഒടുങ്ങാത്ത വൈരം അവരുടെ സന്താനങ്ങളിലേക്കും സംക്രമിച്ചപ്പോൾ അനന്തൻ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചതേയുള്ളു. വിനാശകരമായ കുടുംബകലഹത്തിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞ് അനന്തൻ ഗന്ധമാദനം, ബദര്യാശ്രമം മുതലായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്തു. ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ ചെന്ന് ലോകങ്ങളെ ശിരസ്സിൻമേൽ താങ്ങി നിർത്താൻ അനന്തനെ നിയോഗിച്ചു. 

ആയിരം തലയുള്ള അനന്തൻ ഭൂമിയെ ഒരു തലയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു തലയിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമികുലുക്കം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഒരു കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നു.

നാഗദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തൻ്റെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്. പാതാളത്തിൻ്റെ അധോഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിൻ്റെ തമോഗുണ സ്വരൂപമായ ഒരു ശരീരമുണ്ട്. അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുവാൻ ആരാലും സാദ്ധ്യമല്ല. ദേവൻമാരും ഋഷിവര്യന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ സിദ്ധന്മാർ അനന്തൻ എന്ന് പുകഴ്ത്തി പറയുന്നു.

അനന്തന് ആയിരം ശിരസ്സുകളുണ്ട്. സ്പഷ്ടമായി കാണാവുന്ന സ്വസ്തിക ചിഹ്നം അനന്തൻ്റെ ശിരസ്സിനെ അലങ്കരിക്കുന്നു. ഓരോ ശിരസ്സിലും കാണുന്ന അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ നാലു ദിക്കുകളേയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോക നന്മയ്ക്കായി അസുരന്മാരെയെല്ലാം അനന്തമൂർത്തി അശക്തന്മാരാക്കി തീർക്കുന്നു.

മദോന്മത്തനും നില വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും വെളുത്ത രത്നഹാരം ധരിച്ചവനുമായ അനന്തൻ മേഘമാല ചാർത്തിയതും ഗംഗാ പ്രവാഹത്താൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മറ്റൊരു കൈലാസ പർവ്വതത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കലപ്പയും മറ്റൊരു കയ്യിൽ ഇരുമ്പുലക്കയും ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തനെ ശ്രീദേവിയും വാരുണീദേവിയും സേവിക്കുന്നു. 

കല്പാന്ത കാലത്ത് സംഘർഷണ മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ മറ്റ് രുദ്രന്മാരോടും ത്രിശൂലം മുതലായ ആയുധങ്ങളോടും കൂടി അനന്തൻ്റെ മുഖത്ത് നിന്നും വിഷാഗ്നി ജ്വാലയായി ആവിർഭവിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു. 

സകല ദേവന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആദിശേഷൻ ഭൂമണ്ഡലത്തെ ഒരു കിരീടം പോലെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു കൊണ്ട് പാതാള ലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അനന്തൻ്റെ ബലം, പ്രതാപം, സ്വരൂപം, ആകൃതി എന്നിവ വർണ്ണിക്കുവാനോ അവ മനസ്സിലാക്കുവാനോ ദേവന്മാർക്ക് പോലും സാദ്ധ്യമല്ല.

അനന്തൻ്റെ വാസസ്ഥലമായ പാതാളത്തെപ്പറ്റി ചില വിവരങ്ങൾ ദേവീ ഭാഗവതം അഷ്ടമ സ്കന്ദത്തിൽ കാണുന്നു. പാതാളത്തിൻ്റെ മൂല സ്ഥാനത്ത് അനന്ത എന്ന പേരോടു കൂടിയ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇതിന് മുപ്പതിനായിരം യോജന വിസ്താരമുണ്ട്. അനന്തന് സംഘർഷണൻ എന്ന് കൂടി പേരുണ്ട്. മറ്റുള്ള സർപ്പനാഥന്മാർ ഭക്തിയോടു കൂടി അനന്തൻ്റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു കൊണ്ട് വർത്തിക്കുന്നു.

== മറ്റു പേരുകൾ ==
* ശേഷനാഗം (Sesha the serpent) 
* ആദിശേഷൻ (the first Sesha) 
* അനന്ത ശേഷൻ (Endless Sesha) 
* അനന്തൻ (endless/infinite). 
* നാഗശയനൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ആണ്)
* ശേഷ
*പിംഗലൻ

== അവതാരങ്ങൾ ==
* [[ബലരാമൻ]]
* [[ലക്ഷ്മണൻ]]
== പ്രമാണങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
* [http://vedabase.net/sb/5/25/en1 The Glories of Lord Ananta (from Srimad Bhagavatam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716193641/http://vedabase.net/sb/5/25/en1 |date=2007-07-16 }}
* [http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms Ananta Sesha - The Legendary Serpent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422191457/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms |date=2006-04-22 }}
* [http://www.krishna.com/main.php?id=619 Maha-Vishnu &amp; Ananta Sesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507115745/http://www.krishna.com/main.php?id=619 |date=2006-05-07 }}
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/cave305.html Image of ancient Vishnu and Sesha deity form]

{{HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:അഷ്ടനാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>4u06vofq8uy83m7nma4cijndotalxkz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652425</id>
      <parentid>4652424</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12954" sha1="26bgirf2l02k72qr21trwl6vhl9m0m8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ananthan}}
[[File:Anantavishnu.jpg|thumb|''അനന്തശയനം'']] 

[[ഭൂമി]]യെ താങ്ങിക്കൊണ്ടു പാതാളത്തിലും സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തല്പമായി പാലാഴിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നാഗ ശ്രേഷ്ഠനാണ് '''അനന്തൻ'''. 

ആദ്യം ഉണ്ടായവനും ഏറ്റവും അവസാനം ശേഷിക്കുന്നവനുമായ ഈ അൽഭുത നാഗം ആദിശേഷൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

ആദിശേഷന്റെ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. തന്നെ സേവിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധത തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഭഗവാൻ നാരായണൻ ആദിശേഷനെ തന്റെ നിത്യസഹചാരിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 

പ്രപഞ്ചം പ്രക്ഷുബ്ധമായി കിടക്കുകയും വിഷ്ണുവിന് വിശ്രമിക്കാൻ സ്ഥിരമായ ഒരു സ്ഥലം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആദിശേഷൻ സ്വമേധയാ ഭഗവാൻ്റെ ഇരിപ്പിടമാകാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു  തന്റെ ഭീമാകാരമായ ശരീരം ചുരുട്ടി മൃദുവായതും എന്നാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഒരു കിടക്ക രൂപപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരം ഫണങ്ങൾ വികസിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ മേലാപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. പകരമായി മഹാവിഷ്ണു ആദിശേഷനെ അമർത്യത നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു. 

വിഷ്‌ണു ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭഗവാൻ്റെ പ്രിയഭക്തനും സേവകനുമായ അനന്തനും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു. കാരണം ഭഗവാനെ സേവിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പരമമായ ധർമ്മം. 

ത്രേതായുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ആദിശേഷൻ അനുജൻ ലക്ഷ്മണനായി അവതരിച്ച് തൻ്റെ ജീവിതം മുഴുവനും രാമസേവയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചു.

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്‌ണു ശ്രീകൃഷ്‌ണനായി അവതരിച്ചപ്പോൾ ജ്യേഷ്ഠൻ
ബലരാമനായി അവതരിച്ച ശേഷനാഗം ബാല്യം മുതൽ കൃഷ്‌ണൻ്റെ ശക്തിയും സംരക്ഷണവുമായി ഒപ്പം തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരോ യുഗത്തിലും രൂപം മാറിയാലും ഭഗവാനെ സേവിക്കുക എന്ന അനന്തൻ്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും മാറിയില്ല. 

നവനാഗങ്ങളിൽ അത്യുത്തമനായ അനന്തൻ കശ്യപന് കദ്രു എന്ന നാഗാംഗനയിൽ ജനിച്ച മൂത്തപുത്രനാണ്. അനന്തന്റെ അഞ്ച് ശിരസ്സുകൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും, നാമം ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തെയും, മൂന്ന് ചുറ്റുകളായി കാണപ്പെടുന്ന ഉടൽ ത്രിഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. [[വാസുകി]], [[തക്ഷകൻ]], [[കാർക്കോടകൻ]] തുടങ്ങി അനേകം കനിഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ അനന്തന് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

അന്തമില്ലാത്ത ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനാണ് അനന്തൻ. കല്പാന്ത പ്രളയക്കാലത്ത് എല്ലാം നശിക്കുമ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നവനാകയാൽ ശേഷനാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 

കദ്രുവും സപത്നിയായ വിനതയും തമ്മിലുണ്ടായ ഒടുങ്ങാത്ത വൈരം അവരുടെ സന്താനങ്ങളിലേക്കും സംക്രമിച്ചപ്പോൾ അനന്തൻ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചതേയുള്ളു. വിനാശകരമായ കുടുംബകലഹത്തിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞ് അനന്തൻ ഗന്ധമാദനം, ബദര്യാശ്രമം മുതലായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്തു. ബ്രഹ്മദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ ചെന്ന് ലോകങ്ങളെ ശിരസ്സിൻമേൽ താങ്ങി നിർത്താൻ അനന്തനെ നിയോഗിച്ചു. 

ആയിരം തലയുള്ള അനന്തൻ ഭൂമിയെ ഒരു തലയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു തലയിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ഭൂമികുലുക്കം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഒരു കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നു.

നാഗദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തൻ്റെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്. പാതാളത്തിൻ്റെ അധോഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിൻ്റെ തമോഗുണ സ്വരൂപമായ ഒരു ശരീരമുണ്ട്. അതിൻ്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുവാൻ ആരാലും സാദ്ധ്യമല്ല. ദേവൻമാരും ഋഷിവര്യന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആ ദേവനെ സിദ്ധന്മാർ അനന്തൻ എന്ന് പുകഴ്ത്തി പറയുന്നു.

അനന്തന് ആയിരം ശിരസ്സുകളുണ്ട്. സ്പഷ്ടമായി കാണാവുന്ന സ്വസ്തിക ചിഹ്നം അനന്തൻ്റെ ശിരസ്സിനെ അലങ്കരിക്കുന്നു. ഓരോ ശിരസ്സിലും കാണുന്ന അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ നാലു ദിക്കുകളേയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോക നന്മയ്ക്കായി അസുരന്മാരെയെല്ലാം അനന്തമൂർത്തി അശക്തന്മാരാക്കി തീർക്കുന്നു.

മദോന്മത്തനും നില വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും വെളുത്ത രത്നഹാരം ധരിച്ചവനുമായ അനന്തൻ മേഘമാല ചാർത്തിയതും ഗംഗാ പ്രവാഹത്താൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മറ്റൊരു കൈലാസ പർവ്വതത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കലപ്പയും മറ്റൊരു കയ്യിൽ ഇരുമ്പുലക്കയും ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തനെ ശ്രീദേവിയും വാരുണീദേവിയും സേവിക്കുന്നു. 

കല്പാന്ത കാലത്ത് സംഘർഷണ മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ മറ്റ് രുദ്രന്മാരോടും ത്രിശൂലം മുതലായ ആയുധങ്ങളോടും കൂടി അനന്തൻ്റെ മുഖത്ത് നിന്നും വിഷാഗ്നി ജ്വാലയായി ആവിർഭവിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു. 

സകല ദേവന്മാരും പൂജിക്കുന്ന ആദിശേഷൻ ഭൂമണ്ഡലത്തെ ഒരു കിരീടം പോലെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു കൊണ്ട് പാതാള ലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അനന്തൻ്റെ ബലം, പ്രതാപം, സ്വരൂപം, ആകൃതി എന്നിവ വർണ്ണിക്കുവാനോ അവ മനസ്സിലാക്കുവാനോ ദേവന്മാർക്ക് പോലും സാദ്ധ്യമല്ല.

അനന്തൻ്റെ വാസസ്ഥലമായ പാതാളത്തെപ്പറ്റി ചില വിവരങ്ങൾ ദേവീ ഭാഗവതം അഷ്ടമ സ്കന്ദത്തിൽ കാണുന്നു. പാതാളത്തിൻ്റെ മൂല സ്ഥാനത്ത് അനന്ത എന്ന പേരോടു കൂടിയ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇതിന് മുപ്പതിനായിരം യോജന വിസ്താരമുണ്ട്. മറ്റുള്ള സർപ്പനാഥന്മാർ ഭക്തിയോടു കൂടി അനന്തൻ്റെ പാദങ്ങളിൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തുകൊണ്ട് അവിടെ വർത്തിക്കുന്നു.

== മറ്റു പേരുകൾ ==
* ശേഷനാഗം (Sesha the serpent) 
* ആദിശേഷൻ (the first Sesha) 
* അനന്ത ശേഷൻ (Endless Sesha) 
* അനന്തൻ (endless/infinite). 
* നാഗശയനൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ആണ്)
* ശേഷ
*പിംഗലൻ

== അവതാരങ്ങൾ ==
* [[ബലരാമൻ]]
* [[ലക്ഷ്മണൻ]]
== പ്രമാണങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
* [http://vedabase.net/sb/5/25/en1 The Glories of Lord Ananta (from Srimad Bhagavatam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716193641/http://vedabase.net/sb/5/25/en1 |date=2007-07-16 }}
* [http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms Ananta Sesha - The Legendary Serpent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422191457/http://spirituality.indiatimes.com/articleshow/953344.cms |date=2006-04-22 }}
* [http://www.krishna.com/main.php?id=619 Maha-Vishnu &amp; Ananta Sesha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507115745/http://www.krishna.com/main.php?id=619 |date=2006-05-07 }}
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/cave305.html Image of ancient Vishnu and Sesha deity form]

{{HinduMythology}}

[[വർഗ്ഗം:അഷ്ടനാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>26bgirf2l02k72qr21trwl6vhl9m0m8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മീഡിയവിക്കി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73417</id>
    <revision>
      <id>4652149</id>
      <parentid>4531877</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7849" sha1="1wgo3slku1d938rr8xb3cfnn6veij34" xml:space="preserve">{{Prettyurl|MediaWiki}}
{{Infobox Software
| name = മീഡിയവിക്കി
| logo = [[പ്രമാണം:MediaWiki-smaller-logo.png|100px|MediaWiki logo]]
| screenshot = [[പ്രമാണം:English_Wikipedia_screenshot.png|220px]]
| collapsible = yes
| caption = [[ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ|ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയുടെ]] [http://en.wikipedia.org/wiki/Main_Page പ്രധാനതാൾ].
| developer = [[വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ]], &lt;br /&gt; ടിം സ്റ്റർലിങും (റിലീസ് മാനേജർ) സംഘവും&lt;ref&gt;[http://www.mediawiki.org/wiki/Developers മീഡിയവിക്കി ഡെവലപേസ്]&lt;/ref&gt; 
| released = 2002 ജനുവരി 25
| frequently updated = yes&lt;!-- Release version update? Don't edit this page, just click on the version number! --&gt;
| programming language = [[പി.എച്ച്.പി.]]
| operating system = [[Cross-platform|സങ്കര-തട്ടകം (വിവിധതരം)]]
| platform = [[വെബ് ബ്രൌസർ|വെബ് ബ്രൌസറുകൾ]]
| language = [[300-ൽ അധികം ഭാഷകളിൽ]] 
| genre = [[വിക്കി]]
| license = [[GPLv2]]+
| website = [http://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki/ml mediawiki.org] {{In lang|ml}}
| size = ~44 [[megabyte|MB]]
}}
[[വേൾഡ് വൈഡ് വെബ്|വെബ്]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു [[വിക്കി]] സോഫ്റ്റ്‌വെയറാണ്‌ '''മീഡിയാവിക്കി'''. വിക്കിമീഡിയാ ഫൗണ്ടേഷൻ, വിക്കിയ, തുടങ്ങിയ വിക്കികളും വളരെ പ്രശസ്തവും വലിയതുമായ വിക്കികളും ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://s23.org/wikistats/wikis_html.php| title = വിക്കിസ്ഥിതിവിവരം (S23.org) - ഏറ്റവും വലിയ മീഡിയവിക്കികളുടെ പട്ടിക| accessdate = | archive-date = 2008-09-06| archive-url = https://web.archive.org/web/20080906171605/http://s23.org/wikistats/wikis_html.php| url-status = dead}}&lt;!--| author = &quot;mutante&quot;--&gt;&lt;/ref&gt; സൗജന്യ വിജ്ഞാനകോശമായ [[വിക്കിപീഡിയ|വിക്കിപീഡിയയ്ക്കുവേണ്ടിയാണ്‌]] ഇത് ആദ്യം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്, നിലവിൽ വിവിധ കമ്പനികൾ അവരുടെ ആന്തര വിവരകൈകാര്യ സംവിധാനമായും, കണ്ടന്റ് മാനേജ്മെന്റ് സിസ്റ്റ്മായും ഇതുപയോഗിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, നോവെൽ കമ്പനി അവരുടെ ഉയർ ഗമനമുള്ള വെബ്‌സൈറ്റുകളിൽ ഇതുപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;ഉദാ.: http://developer.novell.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091105211108/http://developer.novell.com/ |date=2009-11-05 }} ; http://en.opensuse.org/ ; http://www.ifolder.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921180524/http://www.ifolder.com/ |date=2013-09-21 }}&lt;/ref&gt;

[[പി.എച്ച്.പി.]] പ്രോഗ്രാമിങ്ങ് ഭാഷയിലാണ്‌ മീഡിയാവിക്കി തയ്യാറാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്, റിലേഷനൽ ഡാറ്റാബസ് മനേജ്മെന്റ് സിസ്റ്റം ആയി മൈ.എസ്.ക്യു.എൽ., അല്ലെങ്കിൽ പോസ്റ്റ്ഗ്രെ‌സ്ക്യൂൽ ഉപയോക്കാവുന്നതാണ്‌. ഗ്നു സാർവ്വജനിക അനുവാദപത്രം പ്രകാരം ഇത് വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

== ചരിത്രം ==
&lt;!--{{പ്രധാനലേഖനം|മീഡിയവിക്കി ചരിത്രം}}--&gt;
ലീ ഡാനിയേൽ ക്രോക്കർ എന്നയാളാണ് വിക്കിപീഡിയക്ക് വേണ്ടി സോഫ്റ്റ്‌വേർ എഴുതിയത്. കൊളോൺ സർവകലാശാലയിലെ വിദ്യാർത്ഥിയും ഡവലപ്പറുമായിരുന്ന മാഗ്ലസ് മാൻസ്ക് രൂപകൽ‌പ്പന ചെയ്ത യൂസർ ഇൻറർഫേസ്(സമ്പർക്കമുഖം) അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ക്രോക്കർ സോഫ്റ്റ്‌വേർ എഴുതിയത്. യൂസ്മോഡ് വിക്കി എന്ന ചെറിയ വിക്കി എൻജിനായിരുന്നു ആദ്യം വിക്കിപീഡിയ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്.
== മലയാളം സൈറ്റുകൾ ==
മീഡിയ വിക്കിയിൽ വിക്കി സോഫ്ട് വെയർ ഉപയോഗിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന മലയാളം വെബ്സൈറ്റുകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്.&lt;ref&gt;https://www.mediawiki.org/wiki/Sites_using_MediaWiki/ml&lt;/ref&gt;
* [http://ml.wikipedia.org/ വിക്കിപീഡിയ സംരംഭങ്ങൾ ml.wikipedia.org]
* [http://ml.pandapedia.com/ പാൻഡപീഡിയ -ഭീമൻപാൻഡകളെ കുറിച്ച് ml.pandapedia.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303173339/http://ml.pandapedia.com/ |date=2016-03-03 }}
* [http://ponkavanam.com/ പൂങ്കാവനം -ഇസ്ലാമിക പ്രബോധനം ponkavanam.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160110001609/http://ponkavanam.com/ |date=2016-01-10 }}
* [http://www.malayalabhasha.org/wiki/ മലയാളഭാഷയുടെ പരീക്ഷണശാല malayalabhasha.org]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://malayalam.kerala.gov.in/ മലയാളം കംമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് malayalam.kerala.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081007033735/http://malayalam.kerala.gov.in/ |date=2008-10-07 }}
* [http://web-edition.sarvavijnanakosam.gov.in സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101013010707/http://mal.sarva.gov.in/ |date=2010-10-13 }}
* [http://malayalam.kerala.gov.in/ മലയാളം കംമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് mal.sarva.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081007033735/http://malayalam.kerala.gov.in/ |date=2008-10-07 }}
* [http://schoolwiki.in സ്കൂൾ വിക്കി schoolwiki.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100608094747/http://schoolwiki.in/ |date=2010-06-08 }}

== കൂടുതൽ അറിവിന് ==
[http://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki/ml മീഡിയവിക്കി.ഓർഗ്]

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;

{{Wikipediahistory}}
{{Wiki software}}
{{Itstub}}

[[വർഗ്ഗം:വിക്കികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വെബ് സോഫ്റ്റ്വെയറുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മീഡിയവിക്കി]]</text>
      <sha1>1wgo3slku1d938rr8xb3cfnn6veij34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Twinkle standard installation</title>
    <ns>10</ns>
    <id>108346</id>
    <revision>
      <id>4652260</id>
      <parentid>4590228</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:32:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42414-01</username>
        <id>221025</id>
      </contributor>
      <origin>4652260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="728" sha1="8spcj3iactmmz5oiq6ofmbtwab9xptn" xml:space="preserve">{{Mbox
| image = [[File:Twinkle logo.svg|50x40px|alt=Logo of Twinkle|link=]]
| text = Any [[Template:Twinkle standard installation#&quot;Breaking changes&quot;|breaking changes]] to this template, including moving it or nominating it for deletion, {{strong|must be communicated in advance}} to [[Wikipedia:Twinkle|Twinkle]]'s users and maintainers at [[Wikipedia talk:Twinkle]]. The standard installation of Twinkle relies on this template. നന്ദി.{{#if:{{{1|}}}|&lt;br&gt;
{{{1}}}}}}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||{{#ifeq:{{PAGENAME}}|{{BASEPAGENAME}}|[[Category:Templates used by Twinkle|{{PAGENAME}}]]}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}&lt;!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8spcj3iactmmz5oiq6ofmbtwab9xptn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Izamela</title>
    <ns>3</ns>
    <id>110969</id>
    <revision>
      <id>4652340</id>
      <parentid>4063694</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:08:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MBq</username>
        <id>91304</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>MBq എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Wildtierreservat]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Izamela]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: &quot;[[Special:CentralAuth/Wildtierreservat|Wildtierreservat]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/Izamela|Izamela]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>4063694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11695" sha1="1o83botppbercrnh5i26elrat3o5lee" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം Wildtierreservat !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[ചിത്രം:Lipi.png‎|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|മലയാളം ടൈപ്പു ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]

*[[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
*[[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
*[[Help:എഡിറ്റിംഗ്‌ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ ?]]
*[[Help:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
*[[Help:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
*[[Help:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[Image:Signature_icon.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.


ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് സംശയം നേരിട്ട് ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.| ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി ഇടതുവശത്തെ ബാറിലുള്ള [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|തൽസമയസം‌വാദം]] ലിങ്കിൽ ഞെക്കുക. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[വിക്കിപീഡിയ:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗത സംഘത്തിനു]] വേണ്ടി, [[ഉപയോക്താവ്:Jotter|ജോട്ടർബോട്ട്]] 13:26, 2 ഏപ്രിൽ 2010 (UTC)

==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ലേക്ക് സ്വാഗതം == 
&lt;div style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#1C2069&quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin: 0.5em; border: 2px #800000 solid; padding: 1em;background-color:#FFFFFF&quot; &gt;
{| style=&quot;border:2px #FFA500 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:Wikisangamolsavam-logo.png|750px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012]]&lt;br/&gt;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;&quot; align=left |നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}},
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കൾ അഥവാ എഴുത്തുകാർ, വിവിധ വിക്കി പദ്ധതികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വിദഗ്ധർ, വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവർ തുടങ്ങിയവരുടെ വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ വിക്കിസംഗമോത്സവം 2012 ഏപ്രിൽ 28, 29 തീയതികളിൽ   [[കൊല്ലം|കൊല്ലം]] ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് ഹാളിൽ വെച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br&gt; ഇതിന്റെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.
&lt;/span&gt;

വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ 60 ദിവസ പ്രചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം_വിക്കിമീഡിയയെ_സ്നേഹിക്കുന്നു-2|'''മലയാളം വിക്കിമീഡിയയെ സ്നേഹിക്കുന്നു''']] എന്ന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായ താങ്കൾക്ക് വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാനും പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുവാനും അവസരമുണ്ടാകും. അതിനായുള്ള അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കാൻ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/അപേക്ഷകൾ|'''അപേക്ഷാതാൾ''']] കാണുക
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Wildtierreservat|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

താങ്കളെ 2012 ഏപ്രിൽ 28,29 -ന് കൊല്ലത്ത് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...

|}&lt;/div&gt;
--[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:VsBot|VsBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:VsBot|സംവാദം - talk]]) 12:56, 29 മാർച്ച് 2012 (UTC)</text>
      <sha1>1o83botppbercrnh5i26elrat3o5lee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124186</id>
    <revision>
      <id>4652492</id>
      <parentid>4651843</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Irshadpp എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം]] എന്ന താൾ [[മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4651843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11807" sha1="fvz5ewkfpyyih76si59h16mayi0n7x0" xml:space="preserve">{{prettyurl|Major Histocompatibility Complex}}

[[പ്രമാണം:പ്രതിജനക സമർപ്പണവും ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ട തന്മാത്രയും.jpg|thumb|350px| '''ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം വർഗ്ഗം II-ലെ തന്മാത്ര:''' ഒരു പ്രതിജനകാവതാരക കോശവും ഒരു ടി-ലസികാണുവും തമ്മിലെ പ്രതിപ്രവർത്തനത്തിന്റെ തന്മാത്രാതല വിശദീകരണമാണു ചിത്രത്തിൽ. മുകളിൽ കാണുന്ന പ്രതിജനകാവതാരക കോശം ഉള്ളിലിട്ട് സംസ്കരിച്ച പ്രതിജനക പെപ്റ്റൈഡിനെ ഊതകസംയോജ്യ തന്മാത്രയോടുചേർത്ത് കോശസ്തരത്തിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു (ചിത്രത്തിൽ തലതിരിച്ച ചുവന്ന Y ആകൃതിയിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു). ഇതിനോട് ബന്ധപ്പെടാനെത്തുന്ന സഹായി ടി-ലസികാണുക്കൾ പ്രസ്തുത കോശവുമായും പ്രതിജനകവുമായും തന്മാത്രാതല ബന്ധങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഈ “ബന്ധപ്പെടൽ” മൂലം ഇരു കോശങ്ങളും ഉത്തേജിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതിനെ സഹ-ഉത്തേജനം എന്ന് പറയുന്നു.]]

ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം അഥവാ മുഖ്യ ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം (major histocompatibility complex - MHC) എന്നത് [[കശേരുകി|കശേരുകികളിലെ]] മുഖ്യ ജനിതകവസ്തുവായ [[ഡി.എൻ.ഏ]] ശൃംഖലയിൽ അനവധി [[ജീൻ|ജീനുകൾ]] നിറഞ്ഞ ഒരു പ്രധാന ജനിതകമേഖലയെ പറയുന്ന പേരാണ്. മനുഷ്യനിൽ ഇത് [[മാനവ ശ്വേതരക്താണു പ്രതിജനകം]] (Human Leukocyte Antigen- HLA) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഡി.എൻ.ഏയിലെ ഈ മേഖലയിലെ ജീനുകൾ വിവിധതരം ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ട [[തന്മാത്ര|തന്മാത്രകളുടെ]] ഉല്പാദനത്തിനു സഹായിക്കുന്നു.ജന്തുക്കളിലെ [[രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ|രോഗപ്രതിരോധ]] ജൈവപ്രക്രിയകളിൽ സജീവ പങ്കാളിത്തമുള്ളവയാണ് ഈ തന്മാത്രകൾ. പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയിലെ വിവിധ കോശങ്ങളെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നതിനും [[പ്രതിജനക-പ്രതിദ്രവ്യ ബന്ധനം|പ്രതിജനക-പ്രതിദ്രവ്യ ബന്ധനത്തിനും]] [[രാസാനുചലക ഘടകങ്ങൾ]] ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനുമൊക്കെ ഇവ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. [[സ്വയം‌പ്രതിരോധാവസ്ഥ|സ്വയം‌പ്രതിരോധാവസ്ഥാ രോഗങ്ങളിലും]] ഇവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

രോഗാണുവിനെ മുഴുവനായോ രോഗാണുവിന്റെ കോശപ്രതല തന്മാത്രകളെയോ സ്വശരീരത്തിലെ കോശങ്ങളുടെ ഘടകങ്ങളെത്തന്നെയോ വിഴുങ്ങുന്ന പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയിലെ [[ഭക്ഷകകോശം|ഭക്ഷകകോശങ്ങൾ]] അവയെ ഭാഗികമായി ദഹിപ്പിച്ചും സംസ്കരിച്ചും മാംസ്യതന്മാത്രകളെ വിഘടിപ്പിച്ച് മാറ്റുന്നു. പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയിലെ [[ലസികാണു|ലസികാണുക്കളെ]] ഉത്തേജിപ്പിക്കാനായി ഈ വിഘടിത [[മാംസ്യം|മാംസ്യ]] തന്മാത്രകളെ ഭക്ഷകകോശങ്ങൾ ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ട തന്മാത്രകളുമായി ചേർത്ത് തങ്ങളുടെ കോശപ്രതലത്തിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. 

മനുഷ്യനിലെ ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടങ്ങളായ മാനവ ശ്വേതരക്താണു പ്രതിജനകങ്ങൾ ക്രോമസോം 6-ലെ 40 ലക്ഷം ക്ഷാരകജോഡി (base pairs) നീളം വരുന്ന ഒരു മേഖലയിലെ ജീനുകളിൽ നിന്നാണുല്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. ജന്തുക്കളിലെ ഏറ്റവും ബഹുരൂപത കാണിക്കുന്ന ജീനുകളിൽ ചിലതാണ് ഊതകസംയോജ്യ തന്മാത്രകളുടേത്. ഈ ബഹുരൂപത മൂലം, ഘടനയിൽ അത്യധികം വൈവിധ്യമുള്ളതും ബഹുവിധ പ്രതിജനകങ്ങളെ ബന്ധിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതുമായ ഊതകസംയോജ്യ തന്മാത്രകളെ സൃഷ്ടിക്കാൻ ശരീരത്തിനു സാധിക്കുന്നു.പലവിധത്തിലെ രോഗാണുക്കളുടെ ആക്രമണത്തെ തടയാൻ ഇതുമൂലം ശരീരത്തിനു കഴിവു ലഭിക്കുന്നു. വ്യക്തികൾക്കനുസരിച്ച് ഊതകസംയോജ്യ ജീനുകളുടെ വൈവിധ്യവും വ്യത്യാസപ്പെടുമെന്നതിനാൽ ഒരു രോഗാണുവിന്റെ പകർച്ചമൂലം സംഭവിക്കുന്ന മഹാമാരിയെ ഒരു ജന്തുസമൂഹത്തിലെ ചില വ്യക്തികൾക്കെങ്കിലും ഫലപ്രദമായി പ്രതിരോധിക്കാനാവുന്നു. 

ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ട തന്മാത്രകളെ പൊതുവായി മൂന്ന് വർഗ്ഗങ്ങളിൽ പെടുത്താം. വർഗ്ഗം I-ലെ തന്മാത്രകൾ ശരീരത്തിലെ ഏതാണ്ട് എല്ലാ കോശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഇവ [[കോശവിഷാലു ടി-ലസികാണുക്കൾ|കോശവിഷാലു ടി-ലസികാണുക്കൾക്കാണ്]] (Cytotoxic T cells; CD8+) മാംസ്യതന്മാത്രകളെ സമർപ്പിക്കുന്നത്. അതേ സമയം വർഗ്ഗം II-ലെ ഊതകസംയോജ്യ തന്മാത്രകൾ മുഖ്യമായും ബൃഹദ്ഭക്ഷകകോശങ്ങളിലും ചില ബി-ലസികാണുക്കളിലുമാണു കാണുക. ഈ കോശങ്ങൾ പ്രതിജനകങ്ങളെ പ്രത്യേകമായി ദഹിപ്പിച്ച്, സംസ്കരിച്ച് ഊതകസംയോജ്യ തന്മാത്രയോടൊപ്പം ചേർത്ത് സഹായി‌ ടി-ലസികാണുക്കൾക്ക് (CD4+) സമർപ്പിക്കുന്നു. സഹായി ടി-ലസികാണുക്കൾ മറ്റ് ബി-കോശങ്ങളെ ഉത്തേജിപ്പിച്ചാണ് തുടർന്നുള്ള പ്രതിരോധപ്രക്രിയകൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്.
ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം വർഗ്ഗം III-ലെ തന്മാത്രകൾ [[പ്രതിരോധപൂരകഘടകങ്ങൾ|പ്രതിരോധപൂരകഘടകങ്ങളുടെയും]] [[കോശജ്വലനം|കോശജ്വലനവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ചില ഘടകങ്ങളുടെയും (ഉദാ: അർബുദ ഊതക്ഷയ ഘടകം-ആല്ഫ) നിർമ്മാണത്തിനാണു സഹായിക്കുന്നത്. ഇവയുടെ ജീനുകളും മറ്റ് രണ്ട് വർഗ്ഗത്തിലെ ഊതകസംയോജ്യ തന്മാത്രകളുടേതുപോലെ ക്രോമസോം 6-ലാണു കാണാറ്.

ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ട തന്മാത്രകളുടെ സാന്നിധ്യത്തിലാണ് വിവിധ പ്രതിജനകങ്ങളെ പ്രതിരോധകോശങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നതും അതിനെതിരേ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിടുന്നതുമെന്നതു കൊണ്ട് പ്രതിജനക തന്മാത്രകളെ സ്വന്തമെന്നും അന്യമെന്നും വേർതിരിച്ചറിയാൻ ഊതകസംയോജ്യ തന്മാത്രകൾ അവശ്യമാണ്. പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ സ്വന്തം ശരീരത്തിനെതിരേ ആക്രമണമഴിച്ചുവിടുന്ന സ്വയം‌പ്രതിരോധാവസ്ഥാ രോഗങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ഈ ധർമ്മം പ്രധാനമാണ്. അവയവമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയകളിൽ മറ്റൊരു വ്യക്തിയിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കുന്ന അവയവങ്ങൾക്കെതിരേ പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ ആക്രമണം നടത്തുന്നതും ഈ ഊതകസംയോജ്യ സശ്ലിഷ്ട തന്മാത്രകളെ അന്യവസ്തുവായി തിരിച്ചറിയുന്നതിലൂടെയാണ്. [[അവയവ പ്രതിരോപണം|അവയവ പ്രതിരോപണവുമായി]] (organ transplantation) ബന്ധപ്പെട്ട പഠനങ്ങളിൽ ഇതിനു അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
{{രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ}}

[[വർഗ്ഗം:രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ]]</text>
      <sha1>fvz5ewkfpyyih76si59h16mayi0n7x0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മേജർ ഹിസ്റ്റോകോമ്പാറ്റിബിളിറ്റി കോമ്പ്ലക്സ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124187</id>
    <redirect title="മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്" />
    <revision>
      <id>4652531</id>
      <parentid>778348</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:41:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>16706</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>യന്ത്രം: [[മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്]] എന്നതിലോട്ടുള്ള ഇരട്ട തിരിച്ചുവിടൽ ശരിയാക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="1wp3thdkt1nf89ctt3acfgyw0ae9jhi" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്]]</text>
      <sha1>1wp3thdkt1nf89ctt3acfgyw0ae9jhi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഊതസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124188</id>
    <redirect title="മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്" />
    <revision>
      <id>4652529</id>
      <parentid>778338</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:41:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>16706</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>യന്ത്രം: [[മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്]] എന്നതിലോട്ടുള്ള ഇരട്ട തിരിച്ചുവിടൽ ശരിയാക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="1wp3thdkt1nf89ctt3acfgyw0ae9jhi" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്]]</text>
      <sha1>1wp3thdkt1nf89ctt3acfgyw0ae9jhi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Major Histocompatibility Complex</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124345</id>
    <redirect title="മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്" />
    <revision>
      <id>4652528</id>
      <parentid>779526</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:41:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>16706</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>യന്ത്രം: [[മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്]] എന്നതിലോട്ടുള്ള ഇരട്ട തിരിച്ചുവിടൽ ശരിയാക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="1wp3thdkt1nf89ctt3acfgyw0ae9jhi" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്]]</text>
      <sha1>1wp3thdkt1nf89ctt3acfgyw0ae9jhi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മുഖ്യ ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129634</id>
    <redirect title="മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്" />
    <revision>
      <id>4652525</id>
      <parentid>808575</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:40:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>16706</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>യന്ത്രം: [[മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്]] എന്നതിലോട്ടുള്ള ഇരട്ട തിരിച്ചുവിടൽ ശരിയാക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="1wp3thdkt1nf89ctt3acfgyw0ae9jhi" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്]]</text>
      <sha1>1wp3thdkt1nf89ctt3acfgyw0ae9jhi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134286</id>
    <revision>
      <id>4652517</id>
      <parentid>3942042</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:35:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4859" sha1="dugwgis4gpkmrmb9e4kpeze83963pfm" xml:space="preserve">{{Infobox LSG/Wikidata}}
{{prettyurl|Vettom Gramapanchayat}}
മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂർ താലൂക്കിൽ, തിരൂർ ബ്ളോക്കിലാണ് 15.43 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 20 വാർഡുകളാണുള്ളത്. ഈ പഞ്ചായത്തിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് [[വെട്ടത്തുകാവ്.]]
== ഗതാഗതം ==
[[തിരൂർ]] പട്ടണം വഴിയാണ് വെട്ടോം ഗ്രാമം ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്. ദേശീയ പാത നമ്പർ 66 തിരൂരിലൂടെയും വടക്കൻ പാത [[ഗോവ]]യിലേക്കും [[മുംബൈ]]യിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. തെക്കൻ പാത കൊച്ചിയിലേക്കും തിരുവനന്തപുരത്തേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഹൈവേ നമ്പർ 966 [[പാലക്കാട്]], [[കോയമ്പത്തൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും പോകുന്നു. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കോഴിക്കോടാണ്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ തിരൂരാണ്.
==അതിരുകൾ==
*കിഴക്ക് - തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും, തലക്കാട് പഞ്ചായത്തും  
*പടിഞ്ഞാറ് - അറബിക്കടൽ
*തെക്ക്‌ - മംഗലം പഞ്ചായത്ത്  
*വടക്ക് - താനാളൂർ പഞ്ചായത്തും തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും

== വാർഡുകൾ==
#തേവർകടപ്പുറം  	
#[[പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്]] 	
#മുറിവഴിക്കൽ 	 
#പച്ചാട്ടിരി 	 
#കോട്ടേക്കാട് 	
#പരിയാപുരം 	 
#ഈസ്റ്റ് അരിക്കാഞ്ചിറ 	
#കാനൂർ 	
#ആലിശ്ശേരി 	 
#നടുവിലക്കടവ് 	
#വെട്ടത്തുകാവ് 	
#രണ്ടത്താണി 	 
#വെട്ടം ചീർപ്പ് 	
#തെക്കൻപടിയം 	
#വടക്കൻപടിയം 	
#വാക്കാട് വെസ്റ്റ് 	
#വാക്കാട് ഈസ്റ്റ് 	
#കാഞ്ഞിരക്കുറ്റി 	
#പറവണ്ണ ടൗൺ 	 
#പുത്തങ്ങാടി

==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| ജില്ല 
| മലപ്പുറം
|-
| ബ്ലോക്ക് 	
| തിരൂർ
|-
| വിസ്തീര്ണ്ണം  
| 15.43 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
|-
| ജനസംഖ്യ 
|48,522
|-
| പുരുഷന്മാർ 
|23,344
|-
| സ്ത്രീകൾ 	
|25,178
|-
| ജനസാന്ദ്രത 	
|2246
|-
| സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം
|1079
|-
| സാക്ഷരത 
|85.27
|}

==പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ മലയാളസർവകലാശാല]]
# [[തുഞ്ചൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവണ്മെന്റ് കോളേജ്]]

==വിനോദ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# സി വി ലാന്റ് വാട്ടർ തീം പാർക്
# നൂർ ലേക് പാർക്

==അവലംബം==
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/vettompanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131130100300/http://lsgkerala.in/vettompanchayat/ |date=2013-11-30 }}
*Census data 2001
{{malappuram-geo-stub}}
{{മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]
{{മലപ്പുറം ജില്ല}}</text>
      <sha1>dugwgis4gpkmrmb9e4kpeze83963pfm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652518</id>
      <parentid>4652517</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:36:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5378" sha1="gf8z730a29c5l62htax2ufz0teoyyyc" xml:space="preserve">{{Infobox LSG/Wikidata}}
{{prettyurl|Vettom Gramapanchayat}}
മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂർ താലൂക്കിൽ, തിരൂർ ബ്ളോക്കിലാണ് 15.43 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 20 വാർഡുകളാണുള്ളത്. &lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |title=Census of India : Villages with population 5000 &amp; above |publisher=Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=2008-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=8 December 2008 }}&lt;/ref&gt;ഈ പഞ്ചായത്തിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് [[വെട്ടത്തുകാവ്.]]
== ഗതാഗതം ==
[[തിരൂർ]] പട്ടണം വഴിയാണ് വെട്ടോം ഗ്രാമം ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്. ദേശീയ പാത നമ്പർ 66 തിരൂരിലൂടെയും വടക്കൻ പാത [[ഗോവ]]യിലേക്കും [[മുംബൈ]]യിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. തെക്കൻ പാത കൊച്ചിയിലേക്കും തിരുവനന്തപുരത്തേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഹൈവേ നമ്പർ 966 [[പാലക്കാട്]], [[കോയമ്പത്തൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും പോകുന്നു. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കോഴിക്കോടാണ്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ തിരൂരാണ്.
==അതിരുകൾ==
*കിഴക്ക് - തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും, തലക്കാട് പഞ്ചായത്തും  
*പടിഞ്ഞാറ് - അറബിക്കടൽ
*തെക്ക്‌ - മംഗലം പഞ്ചായത്ത്  
*വടക്ക് - താനാളൂർ പഞ്ചായത്തും തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും

== വാർഡുകൾ==
#തേവർകടപ്പുറം  	
#[[പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്]] 	
#മുറിവഴിക്കൽ 	 
#പച്ചാട്ടിരി 	 
#കോട്ടേക്കാട് 	
#പരിയാപുരം 	 
#ഈസ്റ്റ് അരിക്കാഞ്ചിറ 	
#കാനൂർ 	
#ആലിശ്ശേരി 	 
#നടുവിലക്കടവ് 	
#വെട്ടത്തുകാവ് 	
#രണ്ടത്താണി 	 
#വെട്ടം ചീർപ്പ് 	
#തെക്കൻപടിയം 	
#വടക്കൻപടിയം 	
#വാക്കാട് വെസ്റ്റ് 	
#വാക്കാട് ഈസ്റ്റ് 	
#കാഞ്ഞിരക്കുറ്റി 	
#പറവണ്ണ ടൗൺ 	 
#പുത്തങ്ങാടി

==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| ജില്ല 
| മലപ്പുറം
|-
| ബ്ലോക്ക് 	
| തിരൂർ
|-
| വിസ്തീര്ണ്ണം  
| 15.43 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
|-
| ജനസംഖ്യ 
|48,522
|-
| പുരുഷന്മാർ 
|23,344
|-
| സ്ത്രീകൾ 	
|25,178
|-
| ജനസാന്ദ്രത 	
|2246
|-
| സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം
|1079
|-
| സാക്ഷരത 
|85.27
|}

==പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ മലയാളസർവകലാശാല]]
# [[തുഞ്ചൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവണ്മെന്റ് കോളേജ്]]

==വിനോദ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# സി വി ലാന്റ് വാട്ടർ തീം പാർക്
# നൂർ ലേക് പാർക്

==അവലംബം==
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/vettompanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131130100300/http://lsgkerala.in/vettompanchayat/ |date=2013-11-30 }}
*Census data 2001
{{malappuram-geo-stub}}
{{മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]
{{മലപ്പുറം ജില്ല}}</text>
      <sha1>gf8z730a29c5l62htax2ufz0teoyyyc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652520</id>
      <parentid>4652518</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5958" sha1="7ko8t6xnzxms9vqrc83y59i5wfgxjhh" xml:space="preserve">{{Infobox LSG/Wikidata}}
{{prettyurl|Vettom Gramapanchayat}}
മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂർ താലൂക്കിൽ, തിരൂർ ബ്ളോക്കിലാണ് 15.43 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 20 വാർഡുകളാണുള്ളത്.തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഒരു തീരദേശ പ്രാന്തപ്രദേശമാണിത്. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ താനൂർ (വെട്ടത്ത്നാട്) രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തിരൂർ നദിയാലും കനോലി കനാലാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |title=Census of India : Villages with population 5000 &amp; above |publisher=Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=2008-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=8 December 2008 }}&lt;/ref&gt;ഈ പഞ്ചായത്തിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് [[വെട്ടത്തുകാവ്.]]
== ഗതാഗതം ==
[[തിരൂർ]] പട്ടണം വഴിയാണ് വെട്ടോം ഗ്രാമം ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്. ദേശീയ പാത നമ്പർ 66 തിരൂരിലൂടെയും വടക്കൻ പാത [[ഗോവ]]യിലേക്കും [[മുംബൈ]]യിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. തെക്കൻ പാത കൊച്ചിയിലേക്കും തിരുവനന്തപുരത്തേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഹൈവേ നമ്പർ 966 [[പാലക്കാട്]], [[കോയമ്പത്തൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും പോകുന്നു. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കോഴിക്കോടാണ്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ തിരൂരാണ്.
==അതിരുകൾ==
*കിഴക്ക് - തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും, തലക്കാട് പഞ്ചായത്തും  
*പടിഞ്ഞാറ് - അറബിക്കടൽ
*തെക്ക്‌ - മംഗലം പഞ്ചായത്ത്  
*വടക്ക് - താനാളൂർ പഞ്ചായത്തും തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും

== വാർഡുകൾ==
#തേവർകടപ്പുറം  	
#[[പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്]] 	
#മുറിവഴിക്കൽ 	 
#പച്ചാട്ടിരി 	 
#കോട്ടേക്കാട് 	
#പരിയാപുരം 	 
#ഈസ്റ്റ് അരിക്കാഞ്ചിറ 	
#കാനൂർ 	
#ആലിശ്ശേരി 	 
#നടുവിലക്കടവ് 	
#വെട്ടത്തുകാവ് 	
#രണ്ടത്താണി 	 
#വെട്ടം ചീർപ്പ് 	
#തെക്കൻപടിയം 	
#വടക്കൻപടിയം 	
#വാക്കാട് വെസ്റ്റ് 	
#വാക്കാട് ഈസ്റ്റ് 	
#കാഞ്ഞിരക്കുറ്റി 	
#പറവണ്ണ ടൗൺ 	 
#പുത്തങ്ങാടി

==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| ജില്ല 
| മലപ്പുറം
|-
| ബ്ലോക്ക് 	
| തിരൂർ
|-
| വിസ്തീര്ണ്ണം  
| 15.43 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
|-
| ജനസംഖ്യ 
|48,522
|-
| പുരുഷന്മാർ 
|23,344
|-
| സ്ത്രീകൾ 	
|25,178
|-
| ജനസാന്ദ്രത 	
|2246
|-
| സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം
|1079
|-
| സാക്ഷരത 
|85.27
|}

==പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ മലയാളസർവകലാശാല]]
# [[തുഞ്ചൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവണ്മെന്റ് കോളേജ്]]

==വിനോദ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# സി വി ലാന്റ് വാട്ടർ തീം പാർക്
# നൂർ ലേക് പാർക്

==അവലംബം==
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/vettompanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131130100300/http://lsgkerala.in/vettompanchayat/ |date=2013-11-30 }}
*Census data 2001
{{malappuram-geo-stub}}
{{മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]
{{മലപ്പുറം ജില്ല}}</text>
      <sha1>7ko8t6xnzxms9vqrc83y59i5wfgxjhh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652522</id>
      <parentid>4652520</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:37:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* വാർഡുകൾ */</comment>
      <origin>4652522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6877" sha1="bp9fkl3nujxkff6abdi80aakfuwk9xa" xml:space="preserve">{{Infobox LSG/Wikidata}}
{{prettyurl|Vettom Gramapanchayat}}
മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂർ താലൂക്കിൽ, തിരൂർ ബ്ളോക്കിലാണ് 15.43 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 20 വാർഡുകളാണുള്ളത്.തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഒരു തീരദേശ പ്രാന്തപ്രദേശമാണിത്. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ താനൂർ (വെട്ടത്ത്നാട്) രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തിരൂർ നദിയാലും കനോലി കനാലാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |title=Census of India : Villages with population 5000 &amp; above |publisher=Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=2008-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=8 December 2008 }}&lt;/ref&gt;ഈ പഞ്ചായത്തിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് [[വെട്ടത്തുകാവ്.]]
== ഗതാഗതം ==
[[തിരൂർ]] പട്ടണം വഴിയാണ് വെട്ടോം ഗ്രാമം ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്. ദേശീയ പാത നമ്പർ 66 തിരൂരിലൂടെയും വടക്കൻ പാത [[ഗോവ]]യിലേക്കും [[മുംബൈ]]യിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. തെക്കൻ പാത കൊച്ചിയിലേക്കും തിരുവനന്തപുരത്തേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഹൈവേ നമ്പർ 966 [[പാലക്കാട്]], [[കോയമ്പത്തൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും പോകുന്നു. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കോഴിക്കോടാണ്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ തിരൂരാണ്.
==അതിരുകൾ==
*കിഴക്ക് - തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും, തലക്കാട് പഞ്ചായത്തും  
*പടിഞ്ഞാറ് - അറബിക്കടൽ
*തെക്ക്‌ - മംഗലം പഞ്ചായത്ത്  
*വടക്ക് - താനാളൂർ പഞ്ചായത്തും തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും

== വാർഡുകൾ==
&lt;mapframe text=&quot;Vettom Grama Panchayat&quot; width=300 height=300 align=center &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q16137665&quot;}&lt;/mapframe&gt;
Vettom Grama Panchayat is composed of the following 20 wards:&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd
 |website     = sec.kerala.gov.in
 |title       = Wards of Vettom
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot; 
!width=&quot;20px&quot; |Ward no.
!width=&quot;75px&quot; |Name
!width=&quot;20px&quot; |Ward no.
!width=&quot;75px&quot; |Name
|-
|1
|Thevarkadapuram
|2
|Paravanna East
|-
|3
|Murivazhikkal
|4
|[[Pachattiri]]
|-
|5
|Kottekadu
|6
|[[Pariyapuram]]
|-
|7
|East Arikkanchina 
|8
|Kanoor
|-
|9
|Alissery
|10
|Naduvilakadavu
|-
|11
|Vettathukavu
|12
|Randathani
|-
|13
|Vettom Cheerpu
|14
|Thekkan Padiyam
|-
|15
|Vadakkan Padiyam
|16
|Vakkad West
|-
|17
|Vakkad East
|18
|Kanhirakutty
|-
|19
|Paravanna Town
|20
|Puthangadi
|}

#തേവർകടപ്പുറം  	
#[[പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്]] 	
#മുറിവഴിക്കൽ 	 
#പച്ചാട്ടിരി 	 
#കോട്ടേക്കാട് 	
#പരിയാപുരം 	 
#ഈസ്റ്റ് അരിക്കാഞ്ചിറ 	
#കാനൂർ 	
#ആലിശ്ശേരി 	 
#നടുവിലക്കടവ് 	
#വെട്ടത്തുകാവ് 	
#രണ്ടത്താണി 	 
#വെട്ടം ചീർപ്പ് 	
#തെക്കൻപടിയം 	
#വടക്കൻപടിയം 	
#വാക്കാട് വെസ്റ്റ് 	
#വാക്കാട് ഈസ്റ്റ് 	
#കാഞ്ഞിരക്കുറ്റി 	
#പറവണ്ണ ടൗൺ 	 
#പുത്തങ്ങാടി

==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| ജില്ല 
| മലപ്പുറം
|-
| ബ്ലോക്ക് 	
| തിരൂർ
|-
| വിസ്തീര്ണ്ണം  
| 15.43 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
|-
| ജനസംഖ്യ 
|48,522
|-
| പുരുഷന്മാർ 
|23,344
|-
| സ്ത്രീകൾ 	
|25,178
|-
| ജനസാന്ദ്രത 	
|2246
|-
| സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം
|1079
|-
| സാക്ഷരത 
|85.27
|}

==പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ മലയാളസർവകലാശാല]]
# [[തുഞ്ചൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവണ്മെന്റ് കോളേജ്]]

==വിനോദ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# സി വി ലാന്റ് വാട്ടർ തീം പാർക്
# നൂർ ലേക് പാർക്

==അവലംബം==
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/vettompanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131130100300/http://lsgkerala.in/vettompanchayat/ |date=2013-11-30 }}
*Census data 2001
{{malappuram-geo-stub}}
{{മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]
{{മലപ്പുറം ജില്ല}}</text>
      <sha1>bp9fkl3nujxkff6abdi80aakfuwk9xa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652524</id>
      <parentid>4652522</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:39:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* വാർഡുകൾ */</comment>
      <origin>4652524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7508" sha1="7pc9s5krokbs13oix6u74sl6mpqkjsn" xml:space="preserve">{{Infobox LSG/Wikidata}}
{{prettyurl|Vettom Gramapanchayat}}
മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂർ താലൂക്കിൽ, തിരൂർ ബ്ളോക്കിലാണ് 15.43 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 20 വാർഡുകളാണുള്ളത്.തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഒരു തീരദേശ പ്രാന്തപ്രദേശമാണിത്. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ താനൂർ (വെട്ടത്ത്നാട്) രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തിരൂർ നദിയാലും കനോലി കനാലാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |title=Census of India : Villages with population 5000 &amp; above |publisher=Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=2008-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=8 December 2008 }}&lt;/ref&gt;ഈ പഞ്ചായത്തിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് [[വെട്ടത്തുകാവ്.]]
== ഗതാഗതം ==
[[തിരൂർ]] പട്ടണം വഴിയാണ് വെട്ടോം ഗ്രാമം ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്. ദേശീയ പാത നമ്പർ 66 തിരൂരിലൂടെയും വടക്കൻ പാത [[ഗോവ]]യിലേക്കും [[മുംബൈ]]യിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. തെക്കൻ പാത കൊച്ചിയിലേക്കും തിരുവനന്തപുരത്തേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഹൈവേ നമ്പർ 966 [[പാലക്കാട്]], [[കോയമ്പത്തൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും പോകുന്നു. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കോഴിക്കോടാണ്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ തിരൂരാണ്.
==അതിരുകൾ==
*കിഴക്ക് - തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും, തലക്കാട് പഞ്ചായത്തും  
*പടിഞ്ഞാറ് - അറബിക്കടൽ
*തെക്ക്‌ - മംഗലം പഞ്ചായത്ത്  
*വടക്ക് - താനാളൂർ പഞ്ചായത്തും തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും

== വാർഡുകൾ==
&lt;mapframe text=&quot;Vettom Grama Panchayat&quot; width=300 height=300 align=center &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q16137665&quot;}&lt;/mapframe&gt;
വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ താഴെപ്പറയുന്ന 20 വാർഡുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു:&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd
 |website     = sec.kerala.gov.in
 |title       = Wards of Vettom
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot; 
!width=&quot;20px&quot; |വാർഡ് നമ്പർ.
!width=&quot;75px&quot; |പേര്
!width=&quot;20px&quot; |വാർഡ് നമ്പർ.
!width=&quot;75px&quot; |പേര്
|-
|1
|തേവർകടപുരം
|2
|പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്
|-
|3
|മുറിവഴിക്കൽ
|4
|[[പച്ചട്ടിരി]]
|-
|5
|കൊട്ടേക്കാട്
|6
|[[പരിയാപുരം]]
|-
|7
|കിഴക്കൻ അരിക്കാഞ്ചിന
|8
|കാനൂർ
|-
|9
|ആലിശ്ശേരി
|10
|നടുവിളക്കടവ്
|-
|11
|വെട്ടത്തുകാവ്
|12
|രണ്ടത്താണി
|-
|13
|വെട്ടം ചീർപ്പ്
|14
|തെക്കൻ പടിയം
|-
|15
|വടക്കൻ പടിയം
|16
|വക്കാട് വെസ്റ്റ്
|-
|17
|വക്കാട് കിഴക്ക്
|18
|കഞ്ഞിരക്കുട്ടി
|-
|19
|പറവണ്ണ ടൗൺ
|20
|പുത്തങ്ങാടി
|}

#തേവർകടപ്പുറം  	
#[[പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്]] 	
#മുറിവഴിക്കൽ 	 
#പച്ചാട്ടിരി 	 
#കോട്ടേക്കാട് 	
#പരിയാപുരം 	 
#ഈസ്റ്റ് അരിക്കാഞ്ചിറ 	
#കാനൂർ 	
#ആലിശ്ശേരി 	 
#നടുവിലക്കടവ് 	
#വെട്ടത്തുകാവ് 	
#രണ്ടത്താണി 	 
#വെട്ടം ചീർപ്പ് 	
#തെക്കൻപടിയം 	
#വടക്കൻപടിയം 	
#വാക്കാട് വെസ്റ്റ് 	
#വാക്കാട് ഈസ്റ്റ് 	
#കാഞ്ഞിരക്കുറ്റി 	
#പറവണ്ണ ടൗൺ 	 
#പുത്തങ്ങാടി

==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| ജില്ല 
| മലപ്പുറം
|-
| ബ്ലോക്ക് 	
| തിരൂർ
|-
| വിസ്തീര്ണ്ണം  
| 15.43 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
|-
| ജനസംഖ്യ 
|48,522
|-
| പുരുഷന്മാർ 
|23,344
|-
| സ്ത്രീകൾ 	
|25,178
|-
| ജനസാന്ദ്രത 	
|2246
|-
| സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം
|1079
|-
| സാക്ഷരത 
|85.27
|}

==പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ മലയാളസർവകലാശാല]]
# [[തുഞ്ചൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവണ്മെന്റ് കോളേജ്]]

==വിനോദ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# സി വി ലാന്റ് വാട്ടർ തീം പാർക്
# നൂർ ലേക് പാർക്

==അവലംബം==
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/vettompanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131130100300/http://lsgkerala.in/vettompanchayat/ |date=2013-11-30 }}
*Census data 2001
{{malappuram-geo-stub}}
{{മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]
{{മലപ്പുറം ജില്ല}}</text>
      <sha1>7pc9s5krokbs13oix6u74sl6mpqkjsn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652526</id>
      <parentid>4652524</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവലംബം */</comment>
      <origin>4652526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7521" sha1="hqfapjl9ykcduxylijxhdn3vdtuwxkb" xml:space="preserve">{{Infobox LSG/Wikidata}}
{{prettyurl|Vettom Gramapanchayat}}
മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂർ താലൂക്കിൽ, തിരൂർ ബ്ളോക്കിലാണ് 15.43 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 20 വാർഡുകളാണുള്ളത്.തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഒരു തീരദേശ പ്രാന്തപ്രദേശമാണിത്. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ താനൂർ (വെട്ടത്ത്നാട്) രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തിരൂർ നദിയാലും കനോലി കനാലാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |title=Census of India : Villages with population 5000 &amp; above |publisher=Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=2008-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=8 December 2008 }}&lt;/ref&gt;ഈ പഞ്ചായത്തിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് [[വെട്ടത്തുകാവ്.]]
== ഗതാഗതം ==
[[തിരൂർ]] പട്ടണം വഴിയാണ് വെട്ടോം ഗ്രാമം ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്. ദേശീയ പാത നമ്പർ 66 തിരൂരിലൂടെയും വടക്കൻ പാത [[ഗോവ]]യിലേക്കും [[മുംബൈ]]യിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. തെക്കൻ പാത കൊച്ചിയിലേക്കും തിരുവനന്തപുരത്തേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഹൈവേ നമ്പർ 966 [[പാലക്കാട്]], [[കോയമ്പത്തൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും പോകുന്നു. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കോഴിക്കോടാണ്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ തിരൂരാണ്.
==അതിരുകൾ==
*കിഴക്ക് - തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും, തലക്കാട് പഞ്ചായത്തും  
*പടിഞ്ഞാറ് - അറബിക്കടൽ
*തെക്ക്‌ - മംഗലം പഞ്ചായത്ത്  
*വടക്ക് - താനാളൂർ പഞ്ചായത്തും തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും

== വാർഡുകൾ==
&lt;mapframe text=&quot;Vettom Grama Panchayat&quot; width=300 height=300 align=center &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q16137665&quot;}&lt;/mapframe&gt;
വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ താഴെപ്പറയുന്ന 20 വാർഡുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു:&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd
 |website     = sec.kerala.gov.in
 |title       = Wards of Vettom
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot; 
!width=&quot;20px&quot; |വാർഡ് നമ്പർ.
!width=&quot;75px&quot; |പേര്
!width=&quot;20px&quot; |വാർഡ് നമ്പർ.
!width=&quot;75px&quot; |പേര്
|-
|1
|തേവർകടപുരം
|2
|പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്
|-
|3
|മുറിവഴിക്കൽ
|4
|[[പച്ചട്ടിരി]]
|-
|5
|കൊട്ടേക്കാട്
|6
|[[പരിയാപുരം]]
|-
|7
|കിഴക്കൻ അരിക്കാഞ്ചിന
|8
|കാനൂർ
|-
|9
|ആലിശ്ശേരി
|10
|നടുവിളക്കടവ്
|-
|11
|വെട്ടത്തുകാവ്
|12
|രണ്ടത്താണി
|-
|13
|വെട്ടം ചീർപ്പ്
|14
|തെക്കൻ പടിയം
|-
|15
|വടക്കൻ പടിയം
|16
|വക്കാട് വെസ്റ്റ്
|-
|17
|വക്കാട് കിഴക്ക്
|18
|കഞ്ഞിരക്കുട്ടി
|-
|19
|പറവണ്ണ ടൗൺ
|20
|പുത്തങ്ങാടി
|}

#തേവർകടപ്പുറം  	
#[[പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്]] 	
#മുറിവഴിക്കൽ 	 
#പച്ചാട്ടിരി 	 
#കോട്ടേക്കാട് 	
#പരിയാപുരം 	 
#ഈസ്റ്റ് അരിക്കാഞ്ചിറ 	
#കാനൂർ 	
#ആലിശ്ശേരി 	 
#നടുവിലക്കടവ് 	
#വെട്ടത്തുകാവ് 	
#രണ്ടത്താണി 	 
#വെട്ടം ചീർപ്പ് 	
#തെക്കൻപടിയം 	
#വടക്കൻപടിയം 	
#വാക്കാട് വെസ്റ്റ് 	
#വാക്കാട് ഈസ്റ്റ് 	
#കാഞ്ഞിരക്കുറ്റി 	
#പറവണ്ണ ടൗൺ 	 
#പുത്തങ്ങാടി

==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| ജില്ല 
| മലപ്പുറം
|-
| ബ്ലോക്ക് 	
| തിരൂർ
|-
| വിസ്തീര്ണ്ണം  
| 15.43 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
|-
| ജനസംഖ്യ 
|48,522
|-
| പുരുഷന്മാർ 
|23,344
|-
| സ്ത്രീകൾ 	
|25,178
|-
| ജനസാന്ദ്രത 	
|2246
|-
| സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം
|1079
|-
| സാക്ഷരത 
|85.27
|}

==പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ മലയാളസർവകലാശാല]]
# [[തുഞ്ചൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവണ്മെന്റ് കോളേജ്]]

==വിനോദ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# സി വി ലാന്റ് വാട്ടർ തീം പാർക്
# നൂർ ലേക് പാർക്

==അവലംബം== 
{{reflist}}
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/vettompanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131130100300/http://lsgkerala.in/vettompanchayat/ |date=2013-11-30 }}
*Census data 2001
{{malappuram-geo-stub}}
{{മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]
{{മലപ്പുറം ജില്ല}}</text>
      <sha1>hqfapjl9ykcduxylijxhdn3vdtuwxkb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652527</id>
      <parentid>4652526</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:41:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* അതിരുകൾ */</comment>
      <origin>4652527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7574" sha1="08vrozcyka9twfea7bhkq96ap2liz9h" xml:space="preserve">{{Infobox LSG/Wikidata}}
{{prettyurl|Vettom Gramapanchayat}}
മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂർ താലൂക്കിൽ, തിരൂർ ബ്ളോക്കിലാണ് 15.43 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 20 വാർഡുകളാണുള്ളത്.തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഒരു തീരദേശ പ്രാന്തപ്രദേശമാണിത്. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ താനൂർ (വെട്ടത്ത്നാട്) രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തിരൂർ നദിയാലും കനോലി കനാലാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |title=Census of India : Villages with population 5000 &amp; above |publisher=Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=2008-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=8 December 2008 }}&lt;/ref&gt;ഈ പഞ്ചായത്തിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് [[വെട്ടത്തുകാവ്.]]
== ഗതാഗതം ==
[[തിരൂർ]] പട്ടണം വഴിയാണ് വെട്ടോം ഗ്രാമം ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്. ദേശീയ പാത നമ്പർ 66 തിരൂരിലൂടെയും വടക്കൻ പാത [[ഗോവ]]യിലേക്കും [[മുംബൈ]]യിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. തെക്കൻ പാത കൊച്ചിയിലേക്കും തിരുവനന്തപുരത്തേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഹൈവേ നമ്പർ 966 [[പാലക്കാട്]], [[കോയമ്പത്തൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും പോകുന്നു. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കോഴിക്കോടാണ്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ തിരൂരാണ്.
==അതിരുകൾ==
*കിഴക്ക് - തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും, തലക്കാട് പഞ്ചായത്തും  
*പടിഞ്ഞാറ് - അറബിക്കടൽ
*തെക്ക്‌ - മംഗലം പഞ്ചായത്ത്  
*വടക്ക് - താനാളൂർ പഞ്ചായത്തും തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും
==ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം==

== വാർഡുകൾ==
&lt;mapframe text=&quot;Vettom Grama Panchayat&quot; width=300 height=300 align=center &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q16137665&quot;}&lt;/mapframe&gt;
വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ താഴെപ്പറയുന്ന 20 വാർഡുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു:&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd
 |website     = sec.kerala.gov.in
 |title       = Wards of Vettom
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot; 
!width=&quot;20px&quot; |വാർഡ് നമ്പർ.
!width=&quot;75px&quot; |പേര്
!width=&quot;20px&quot; |വാർഡ് നമ്പർ.
!width=&quot;75px&quot; |പേര്
|-
|1
|തേവർകടപുരം
|2
|പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്
|-
|3
|മുറിവഴിക്കൽ
|4
|[[പച്ചട്ടിരി]]
|-
|5
|കൊട്ടേക്കാട്
|6
|[[പരിയാപുരം]]
|-
|7
|കിഴക്കൻ അരിക്കാഞ്ചിന
|8
|കാനൂർ
|-
|9
|ആലിശ്ശേരി
|10
|നടുവിളക്കടവ്
|-
|11
|വെട്ടത്തുകാവ്
|12
|രണ്ടത്താണി
|-
|13
|വെട്ടം ചീർപ്പ്
|14
|തെക്കൻ പടിയം
|-
|15
|വടക്കൻ പടിയം
|16
|വക്കാട് വെസ്റ്റ്
|-
|17
|വക്കാട് കിഴക്ക്
|18
|കഞ്ഞിരക്കുട്ടി
|-
|19
|പറവണ്ണ ടൗൺ
|20
|പുത്തങ്ങാടി
|}

#തേവർകടപ്പുറം  	
#[[പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്]] 	
#മുറിവഴിക്കൽ 	 
#പച്ചാട്ടിരി 	 
#കോട്ടേക്കാട് 	
#പരിയാപുരം 	 
#ഈസ്റ്റ് അരിക്കാഞ്ചിറ 	
#കാനൂർ 	
#ആലിശ്ശേരി 	 
#നടുവിലക്കടവ് 	
#വെട്ടത്തുകാവ് 	
#രണ്ടത്താണി 	 
#വെട്ടം ചീർപ്പ് 	
#തെക്കൻപടിയം 	
#വടക്കൻപടിയം 	
#വാക്കാട് വെസ്റ്റ് 	
#വാക്കാട് ഈസ്റ്റ് 	
#കാഞ്ഞിരക്കുറ്റി 	
#പറവണ്ണ ടൗൺ 	 
#പുത്തങ്ങാടി

==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| ജില്ല 
| മലപ്പുറം
|-
| ബ്ലോക്ക് 	
| തിരൂർ
|-
| വിസ്തീര്ണ്ണം  
| 15.43 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
|-
| ജനസംഖ്യ 
|48,522
|-
| പുരുഷന്മാർ 
|23,344
|-
| സ്ത്രീകൾ 	
|25,178
|-
| ജനസാന്ദ്രത 	
|2246
|-
| സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം
|1079
|-
| സാക്ഷരത 
|85.27
|}

==പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ മലയാളസർവകലാശാല]]
# [[തുഞ്ചൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവണ്മെന്റ് കോളേജ്]]

==വിനോദ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# സി വി ലാന്റ് വാട്ടർ തീം പാർക്
# നൂർ ലേക് പാർക്

==അവലംബം== 
{{reflist}}
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/vettompanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131130100300/http://lsgkerala.in/vettompanchayat/ |date=2013-11-30 }}
*Census data 2001
{{malappuram-geo-stub}}
{{മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]
{{മലപ്പുറം ജില്ല}}</text>
      <sha1>08vrozcyka9twfea7bhkq96ap2liz9h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652530</id>
      <parentid>4652527</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:41:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം */</comment>
      <origin>4652530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8045" sha1="5vfecw3f3y6z4a9m5hmurroiv3456oh" xml:space="preserve">{{Infobox LSG/Wikidata}}
{{prettyurl|Vettom Gramapanchayat}}
മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂർ താലൂക്കിൽ, തിരൂർ ബ്ളോക്കിലാണ് 15.43 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 20 വാർഡുകളാണുള്ളത്.തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഒരു തീരദേശ പ്രാന്തപ്രദേശമാണിത്. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ താനൂർ (വെട്ടത്ത്നാട്) രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തിരൂർ നദിയാലും കനോലി കനാലാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |title=Census of India : Villages with population 5000 &amp; above |publisher=Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=2008-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=8 December 2008 }}&lt;/ref&gt;ഈ പഞ്ചായത്തിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് [[വെട്ടത്തുകാവ്.]]
== ഗതാഗതം ==
[[തിരൂർ]] പട്ടണം വഴിയാണ് വെട്ടോം ഗ്രാമം ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്. ദേശീയ പാത നമ്പർ 66 തിരൂരിലൂടെയും വടക്കൻ പാത [[ഗോവ]]യിലേക്കും [[മുംബൈ]]യിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. തെക്കൻ പാത കൊച്ചിയിലേക്കും തിരുവനന്തപുരത്തേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഹൈവേ നമ്പർ 966 [[പാലക്കാട്]], [[കോയമ്പത്തൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും പോകുന്നു. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കോഴിക്കോടാണ്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ തിരൂരാണ്.
==അതിരുകൾ==
*കിഴക്ക് - തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും, തലക്കാട് പഞ്ചായത്തും  
*പടിഞ്ഞാറ് - അറബിക്കടൽ
*തെക്ക്‌ - മംഗലം പഞ്ചായത്ത്  
*വടക്ക് - താനാളൂർ പഞ്ചായത്തും തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും
==ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം==
{{As of|2011|alt=As of the 2011 India [[census]]}}, വെട്ടത്ത് 37,456 ജനസംഖ്യയുണ്ട്, അതിൽ 17,401 പുരുഷന്മാരും 20,055 സ്ത്രീകളുമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vettom Village Population - Tirur - Malappuram, Kerala |url=https://www.census2011.co.in/data/village/627524-vettom-kerala.html |access-date=2025-12-19 |website=www.census2011.co.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;censusindia&quot; /&gt;

== വാർഡുകൾ==
&lt;mapframe text=&quot;Vettom Grama Panchayat&quot; width=300 height=300 align=center &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q16137665&quot;}&lt;/mapframe&gt;
വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ താഴെപ്പറയുന്ന 20 വാർഡുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു:&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd
 |website     = sec.kerala.gov.in
 |title       = Wards of Vettom
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot; 
!width=&quot;20px&quot; |വാർഡ് നമ്പർ.
!width=&quot;75px&quot; |പേര്
!width=&quot;20px&quot; |വാർഡ് നമ്പർ.
!width=&quot;75px&quot; |പേര്
|-
|1
|തേവർകടപുരം
|2
|പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്
|-
|3
|മുറിവഴിക്കൽ
|4
|[[പച്ചട്ടിരി]]
|-
|5
|കൊട്ടേക്കാട്
|6
|[[പരിയാപുരം]]
|-
|7
|കിഴക്കൻ അരിക്കാഞ്ചിന
|8
|കാനൂർ
|-
|9
|ആലിശ്ശേരി
|10
|നടുവിളക്കടവ്
|-
|11
|വെട്ടത്തുകാവ്
|12
|രണ്ടത്താണി
|-
|13
|വെട്ടം ചീർപ്പ്
|14
|തെക്കൻ പടിയം
|-
|15
|വടക്കൻ പടിയം
|16
|വക്കാട് വെസ്റ്റ്
|-
|17
|വക്കാട് കിഴക്ക്
|18
|കഞ്ഞിരക്കുട്ടി
|-
|19
|പറവണ്ണ ടൗൺ
|20
|പുത്തങ്ങാടി
|}

#തേവർകടപ്പുറം  	
#[[പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്]] 	
#മുറിവഴിക്കൽ 	 
#പച്ചാട്ടിരി 	 
#കോട്ടേക്കാട് 	
#പരിയാപുരം 	 
#ഈസ്റ്റ് അരിക്കാഞ്ചിറ 	
#കാനൂർ 	
#ആലിശ്ശേരി 	 
#നടുവിലക്കടവ് 	
#വെട്ടത്തുകാവ് 	
#രണ്ടത്താണി 	 
#വെട്ടം ചീർപ്പ് 	
#തെക്കൻപടിയം 	
#വടക്കൻപടിയം 	
#വാക്കാട് വെസ്റ്റ് 	
#വാക്കാട് ഈസ്റ്റ് 	
#കാഞ്ഞിരക്കുറ്റി 	
#പറവണ്ണ ടൗൺ 	 
#പുത്തങ്ങാടി

==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| ജില്ല 
| മലപ്പുറം
|-
| ബ്ലോക്ക് 	
| തിരൂർ
|-
| വിസ്തീര്ണ്ണം  
| 15.43 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
|-
| ജനസംഖ്യ 
|48,522
|-
| പുരുഷന്മാർ 
|23,344
|-
| സ്ത്രീകൾ 	
|25,178
|-
| ജനസാന്ദ്രത 	
|2246
|-
| സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം
|1079
|-
| സാക്ഷരത 
|85.27
|}

==പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ മലയാളസർവകലാശാല]]
# [[തുഞ്ചൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവണ്മെന്റ് കോളേജ്]]

==വിനോദ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# സി വി ലാന്റ് വാട്ടർ തീം പാർക്
# നൂർ ലേക് പാർക്

==അവലംബം== 
{{reflist}}
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/vettompanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131130100300/http://lsgkerala.in/vettompanchayat/ |date=2013-11-30 }}
*Census data 2001
{{malappuram-geo-stub}}
{{മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]
{{മലപ്പുറം ജില്ല}}</text>
      <sha1>5vfecw3f3y6z4a9m5hmurroiv3456oh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652532</id>
      <parentid>4652530</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:43:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10139" sha1="kot55sb8ux15d4mhwbo4pybmt1ukm06" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vettom Gramapanchayat}}[[File:Vettom-വെട്ടം.jpg|thumb|land of light- Vettom, Tirur, Malapppuram]]
{{Infobox settlement
| name = Vettom
| native_name = &lt;!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --&gt;
| native_name_lang = 
| other_name = 
| nickname = 
| settlement_type = village
| image_skyline = 
| image_alt = 
| image_caption = 
| pushpin_map = India Kerala#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt = 
| pushpin_map_caption = Location in Kerala, India
| coordinates = {{coord|10|52|0|N|75|54|0|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1 = [[Kerala]]
| subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2 = [[Malappuram district|Malappuram]]
| established_title = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date = 
| founder = 
| named_for = 
| government_type = 
| governing_body = 
| unit_pref = Metric
| area_footnotes = 
| area_rank = 
| area_total_km2 = 10
| elevation_footnotes = 
| elevation_m = 
| population_total = 37456
| population_as_of = 2011
| population_rank = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = 
| population_footnotes = 
| demographics_type1 = Languages
| demographics1_title1 = Official
| demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = 6XXXXX
| area_code_type = Telephone code
| area_code = 0494
| registration_plate = KL-10, KL-55
| blank1_name_sec1 = Nearest city
| blank1_info_sec1 = Tirur
| blank2_name_sec1 = Literacy
| blank2_info_sec1 = 94%
| blank3_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency
| blank3_info_sec1 = Ponnani
| blank4_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency
| blank4_info_sec1 = Tirur
| blank1_name_sec2 = [[Climate of India|Climate]]
| blank1_info_sec2 = [[Climatic regions of India|mixed climate]] &lt;small&gt;([[Köppen climate classification|Köppen]])&lt;/small&gt;
| website = 
| footnotes = 
}}

[[മലപ്പുറം]] ജില്ലയിലെ തിരൂർ താലൂക്കിൽ, തിരൂർ ബ്ളോക്കിലാണ് 15.43 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 20 വാർഡുകളാണുള്ളത്.തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഒരു തീരദേശ പ്രാന്തപ്രദേശമാണിത്. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ താനൂർ (വെട്ടത്ത്നാട്) രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തിരൂർ നദിയാലും കനോലി കനാലാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |title=Census of India : Villages with population 5000 &amp; above |publisher=Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=2008-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=8 December 2008 }}&lt;/ref&gt;ഈ പഞ്ചായത്തിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് [[വെട്ടത്തുകാവ്.]]
== ഗതാഗതം ==
[[തിരൂർ]] പട്ടണം വഴിയാണ് വെട്ടോം ഗ്രാമം ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്. ദേശീയ പാത നമ്പർ 66 തിരൂരിലൂടെയും വടക്കൻ പാത [[ഗോവ]]യിലേക്കും [[മുംബൈ]]യിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. തെക്കൻ പാത കൊച്ചിയിലേക്കും തിരുവനന്തപുരത്തേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഹൈവേ നമ്പർ 966 [[പാലക്കാട്]], [[കോയമ്പത്തൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും പോകുന്നു. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കോഴിക്കോടാണ്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ തിരൂരാണ്.
==അതിരുകൾ==
*കിഴക്ക് - തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും, തലക്കാട് പഞ്ചായത്തും  
*പടിഞ്ഞാറ് - അറബിക്കടൽ
*തെക്ക്‌ - മംഗലം പഞ്ചായത്ത്  
*വടക്ക് - താനാളൂർ പഞ്ചായത്തും തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും
==ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം==
{{As of|2011|alt=As of the 2011 India [[census]]}}, വെട്ടത്ത് 37,456 ജനസംഖ്യയുണ്ട്, അതിൽ 17,401 പുരുഷന്മാരും 20,055 സ്ത്രീകളുമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vettom Village Population - Tirur - Malappuram, Kerala |url=https://www.census2011.co.in/data/village/627524-vettom-kerala.html |access-date=2025-12-19 |website=www.census2011.co.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;censusindia&quot; /&gt;

== വാർഡുകൾ==
&lt;mapframe text=&quot;Vettom Grama Panchayat&quot; width=300 height=300 align=center &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q16137665&quot;}&lt;/mapframe&gt;
വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ താഴെപ്പറയുന്ന 20 വാർഡുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു:&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd
 |website     = sec.kerala.gov.in
 |title       = Wards of Vettom
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot; 
!width=&quot;20px&quot; |വാർഡ് നമ്പർ.
!width=&quot;75px&quot; |പേര്
!width=&quot;20px&quot; |വാർഡ് നമ്പർ.
!width=&quot;75px&quot; |പേര്
|-
|1
|തേവർകടപുരം
|2
|പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്
|-
|3
|മുറിവഴിക്കൽ
|4
|[[പച്ചട്ടിരി]]
|-
|5
|കൊട്ടേക്കാട്
|6
|[[പരിയാപുരം]]
|-
|7
|കിഴക്കൻ അരിക്കാഞ്ചിന
|8
|കാനൂർ
|-
|9
|ആലിശ്ശേരി
|10
|നടുവിളക്കടവ്
|-
|11
|വെട്ടത്തുകാവ്
|12
|രണ്ടത്താണി
|-
|13
|വെട്ടം ചീർപ്പ്
|14
|തെക്കൻ പടിയം
|-
|15
|വടക്കൻ പടിയം
|16
|വക്കാട് വെസ്റ്റ്
|-
|17
|വക്കാട് കിഴക്ക്
|18
|കഞ്ഞിരക്കുട്ടി
|-
|19
|പറവണ്ണ ടൗൺ
|20
|പുത്തങ്ങാടി
|}

#തേവർകടപ്പുറം  	
#[[പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്]] 	
#മുറിവഴിക്കൽ 	 
#പച്ചാട്ടിരി 	 
#കോട്ടേക്കാട് 	
#പരിയാപുരം 	 
#ഈസ്റ്റ് അരിക്കാഞ്ചിറ 	
#കാനൂർ 	
#ആലിശ്ശേരി 	 
#നടുവിലക്കടവ് 	
#വെട്ടത്തുകാവ് 	
#രണ്ടത്താണി 	 
#വെട്ടം ചീർപ്പ് 	
#തെക്കൻപടിയം 	
#വടക്കൻപടിയം 	
#വാക്കാട് വെസ്റ്റ് 	
#വാക്കാട് ഈസ്റ്റ് 	
#കാഞ്ഞിരക്കുറ്റി 	
#പറവണ്ണ ടൗൺ 	 
#പുത്തങ്ങാടി

==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| ജില്ല 
| മലപ്പുറം
|-
| ബ്ലോക്ക് 	
| തിരൂർ
|-
| വിസ്തീര്ണ്ണം  
| 15.43 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
|-
| ജനസംഖ്യ 
|48,522
|-
| പുരുഷന്മാർ 
|23,344
|-
| സ്ത്രീകൾ 	
|25,178
|-
| ജനസാന്ദ്രത 	
|2246
|-
| സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം
|1079
|-
| സാക്ഷരത 
|85.27
|}

==പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ മലയാളസർവകലാശാല]]
# [[തുഞ്ചൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവണ്മെന്റ് കോളേജ്]]

==വിനോദ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# സി വി ലാന്റ് വാട്ടർ തീം പാർക്
# നൂർ ലേക് പാർക്

==അവലംബം== 
{{reflist}}
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/vettompanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131130100300/http://lsgkerala.in/vettompanchayat/ |date=2013-11-30 }}
*Census data 2001
{{malappuram-geo-stub}}
{{മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]
{{മലപ്പുറം ജില്ല}}</text>
      <sha1>kot55sb8ux15d4mhwbo4pybmt1ukm06</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652533</id>
      <parentid>4652532</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10139" sha1="tw8tezc5rhgnl6omovf97ju974t8475" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vettom Gramapanchayat}}
{{Infobox settlement
| name = Vettom
| native_name = &lt;!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --&gt;
| native_name_lang = 
| other_name = 
| nickname = 
| settlement_type = village
| image_skyline = 
| image_alt = 
| image_caption = 
| pushpin_map = India Kerala#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt = 
| pushpin_map_caption = Location in Kerala, India
| coordinates = {{coord|10|52|0|N|75|54|0|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1 = [[Kerala]]
| subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2 = [[Malappuram district|Malappuram]]
| established_title = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date = 
| founder = 
| named_for = 
| government_type = 
| governing_body = 
| unit_pref = Metric
| area_footnotes = 
| area_rank = 
| area_total_km2 = 10
| elevation_footnotes = 
| elevation_m = 
| population_total = 37456
| population_as_of = 2011
| population_rank = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = 
| population_footnotes = 
| demographics_type1 = Languages
| demographics1_title1 = Official
| demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = 6XXXXX
| area_code_type = Telephone code
| area_code = 0494
| registration_plate = KL-10, KL-55
| blank1_name_sec1 = Nearest city
| blank1_info_sec1 = Tirur
| blank2_name_sec1 = Literacy
| blank2_info_sec1 = 94%
| blank3_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency
| blank3_info_sec1 = Ponnani
| blank4_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency
| blank4_info_sec1 = Tirur
| blank1_name_sec2 = [[Climate of India|Climate]]
| blank1_info_sec2 = [[Climatic regions of India|mixed climate]] &lt;small&gt;([[Köppen climate classification|Köppen]])&lt;/small&gt;
| website = 
| footnotes = 
}}
[[File:Vettom-വെട്ടം.jpg|thumb|land of light- Vettom, Tirur, Malapppuram]]
[[മലപ്പുറം]] ജില്ലയിലെ തിരൂർ താലൂക്കിൽ, തിരൂർ ബ്ളോക്കിലാണ് 15.43 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 20 വാർഡുകളാണുള്ളത്.തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഒരു തീരദേശ പ്രാന്തപ്രദേശമാണിത്. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ താനൂർ (വെട്ടത്ത്നാട്) രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തിരൂർ നദിയാലും കനോലി കനാലാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |title=Census of India : Villages with population 5000 &amp; above |publisher=Registrar General &amp; Census Commissioner, India |access-date=2008-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=8 December 2008 }}&lt;/ref&gt;ഈ പഞ്ചായത്തിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് [[വെട്ടത്തുകാവ്.]]
== ഗതാഗതം ==
[[തിരൂർ]] പട്ടണം വഴിയാണ് വെട്ടോം ഗ്രാമം ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്. ദേശീയ പാത നമ്പർ 66 തിരൂരിലൂടെയും വടക്കൻ പാത [[ഗോവ]]യിലേക്കും [[മുംബൈ]]യിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. തെക്കൻ പാത കൊച്ചിയിലേക്കും തിരുവനന്തപുരത്തേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഹൈവേ നമ്പർ 966 [[പാലക്കാട്]], [[കോയമ്പത്തൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും പോകുന്നു. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കോഴിക്കോടാണ്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ തിരൂരാണ്.
==അതിരുകൾ==
*കിഴക്ക് - തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും, തലക്കാട് പഞ്ചായത്തും  
*പടിഞ്ഞാറ് - അറബിക്കടൽ
*തെക്ക്‌ - മംഗലം പഞ്ചായത്ത്  
*വടക്ക് - താനാളൂർ പഞ്ചായത്തും തിരൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും
==ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം==
{{As of|2011|alt=As of the 2011 India [[census]]}}, വെട്ടത്ത് 37,456 ജനസംഖ്യയുണ്ട്, അതിൽ 17,401 പുരുഷന്മാരും 20,055 സ്ത്രീകളുമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vettom Village Population - Tirur - Malappuram, Kerala |url=https://www.census2011.co.in/data/village/627524-vettom-kerala.html |access-date=2025-12-19 |website=www.census2011.co.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;censusindia&quot; /&gt;

== വാർഡുകൾ==
&lt;mapframe text=&quot;Vettom Grama Panchayat&quot; width=300 height=300 align=center &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q16137665&quot;}&lt;/mapframe&gt;
വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ താഴെപ്പറയുന്ന 20 വാർഡുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു:&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd
 |website     = sec.kerala.gov.in
 |title       = Wards of Vettom
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot; 
!width=&quot;20px&quot; |വാർഡ് നമ്പർ.
!width=&quot;75px&quot; |പേര്
!width=&quot;20px&quot; |വാർഡ് നമ്പർ.
!width=&quot;75px&quot; |പേര്
|-
|1
|തേവർകടപുരം
|2
|പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്
|-
|3
|മുറിവഴിക്കൽ
|4
|[[പച്ചട്ടിരി]]
|-
|5
|കൊട്ടേക്കാട്
|6
|[[പരിയാപുരം]]
|-
|7
|കിഴക്കൻ അരിക്കാഞ്ചിന
|8
|കാനൂർ
|-
|9
|ആലിശ്ശേരി
|10
|നടുവിളക്കടവ്
|-
|11
|വെട്ടത്തുകാവ്
|12
|രണ്ടത്താണി
|-
|13
|വെട്ടം ചീർപ്പ്
|14
|തെക്കൻ പടിയം
|-
|15
|വടക്കൻ പടിയം
|16
|വക്കാട് വെസ്റ്റ്
|-
|17
|വക്കാട് കിഴക്ക്
|18
|കഞ്ഞിരക്കുട്ടി
|-
|19
|പറവണ്ണ ടൗൺ
|20
|പുത്തങ്ങാടി
|}

#തേവർകടപ്പുറം  	
#[[പറവണ്ണ ഈസ്റ്റ്]] 	
#മുറിവഴിക്കൽ 	 
#പച്ചാട്ടിരി 	 
#കോട്ടേക്കാട് 	
#പരിയാപുരം 	 
#ഈസ്റ്റ് അരിക്കാഞ്ചിറ 	
#കാനൂർ 	
#ആലിശ്ശേരി 	 
#നടുവിലക്കടവ് 	
#വെട്ടത്തുകാവ് 	
#രണ്ടത്താണി 	 
#വെട്ടം ചീർപ്പ് 	
#തെക്കൻപടിയം 	
#വടക്കൻപടിയം 	
#വാക്കാട് വെസ്റ്റ് 	
#വാക്കാട് ഈസ്റ്റ് 	
#കാഞ്ഞിരക്കുറ്റി 	
#പറവണ്ണ ടൗൺ 	 
#പുത്തങ്ങാടി

==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| ജില്ല 
| മലപ്പുറം
|-
| ബ്ലോക്ക് 	
| തിരൂർ
|-
| വിസ്തീര്ണ്ണം  
| 15.43 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ
|-
| ജനസംഖ്യ 
|48,522
|-
| പുരുഷന്മാർ 
|23,344
|-
| സ്ത്രീകൾ 	
|25,178
|-
| ജനസാന്ദ്രത 	
|2246
|-
| സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം
|1079
|-
| സാക്ഷരത 
|85.27
|}

==പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ മലയാളസർവകലാശാല]]
# [[തുഞ്ചൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവണ്മെന്റ് കോളേജ്]]

==വിനോദ കേന്ദ്രങ്ങൾ==
# സി വി ലാന്റ് വാട്ടർ തീം പാർക്
# നൂർ ലേക് പാർക്

==അവലംബം== 
{{reflist}}
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/vettompanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131130100300/http://lsgkerala.in/vettompanchayat/ |date=2013-11-30 }}
*Census data 2001
{{malappuram-geo-stub}}
{{മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]
{{മലപ്പുറം ജില്ല}}</text>
      <sha1>tw8tezc5rhgnl6omovf97ju974t8475</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ടി.ടി. ശ്രീകുമാർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137276</id>
    <revision>
      <id>4652265</id>
      <parentid>4651392</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:40:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* കൃതികൾ */</comment>
      <origin>4652265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17940" sha1="iob2hm969gg7jvbfu5byiojxqkj9f1r" xml:space="preserve">{{prettyurl|T.T. Sreekumar}}
{{Infobox Writer
| name        =  ടി.ടി. ശ്രീകുമാർ
| image       = T.T. Sreekumar.JPG
| imagesize   = 
| caption     =
| pseudonym   = 
| birthdate  = 1964
| birthplace = [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
| occupation  = എഴുത്തുകാരൻ, അദ്ധ്യാപകൻ
| nationality = {{IND}}
| period      = 
| genre       = 
| subject     = 
| movement    = 
| debutworks = 
| influences  = 
| influenced  = 
| signature   = 
| website     =www.ttsreekumar.net 
| footnotes   = 
| notableworks ='ICTs and Development in India, ഉത്തരാധുനികതക്കപ്പുറം,  പുനർവായനകളിലെ മാർക്സിസം, പോസ്റ്റ്‌ഹ്യുമൻ വിചാരലോകങ്ങൾ, നരവംശശാസ്ത്ര കുറിപ്പുകളിലെ കാൾ മാർക്സ്, നവോത്ഥാന ചരിത്രദർശനം 
}}
രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകനും നിരൂപകനും അദ്ധ്യാപകനുമാണ് '''ഡോ. ടി.ടി.ശ്രീകുമാർ'''. പ്രധാന സംഭാവനകൾ [[ചരിത്രം]], [[സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം|സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം]], [[സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം|സാമൂഹ്യ ശാസ്ത്രം]], [[സാഹിത്യം]] എന്നീ മേഖലകളിൽ. ഇംഗ്ലീഷിലും മലയാളത്തിലും എഴുതുന്നു. സിവിൽ സമൂഹത്തിന്റെ രാക്ഷ്ട്രീയത്തെ കുറിച്ചും വികസനാനന്തര സമൂഹത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള ചർച്ചകൾക്കു മലയാളത്തിൽ തുടക്കം കുറിച്ചു&lt;ref&gt;{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/411|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 687|date = 2011 ഏപ്രിൽ 25|accessdate = 2013 മാർച്ച് 12|language = മലയാളം}}&lt;/ref&gt;. 2010-ൽ കേരളത്തിൽ ഉയർന്നുവന്ന സ്വത്വരാഷ്ട്രീയ സംവാദത്തിൽ ടി.ടി. ശ്രീകുമാറിന്റെ നിലപാടുകൾ ശ്രദ്ധനേടുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/365776/2010-06-18/kerala |title=Mathrubhumi Daily , June 19, 2010 |access-date=2010-12-17 |archive-date=2010-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125201458/http://mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/365776/2010-06-18/kerala |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;Madhyamam Weekly, July 12, 2010&lt;/ref&gt; മാധ്യമം ദിനപ്പത്രത്തിൽ 2014 മുതൽ 'നാലാംകണ്ണ്' എന്ന ദ്വൈവാര പംക്തി എഴുതുന്നു. 2026-ൽ പതിമൂന്നാമത് [[കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്]] ടി. ടി. ശ്രീകുമാറിന് ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Sahityotsav2026&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.reporterlive.com/topnews/kerala/2026/07/24/t-t-sreekumar-wins-13th-kerala-sahithyotsav-award |title=പതിമൂന്നാമത് കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ് ടി ടി ശ്രീകുമാറിന് |date=24 July 2026 |work=Reporter Live |language=ml |access-date=28 July 2026}}&lt;/ref&gt; മലയാള സാഹിത്യത്തിനും സാമൂഹിക-സാംസ്‌കാരിക വിമർശന രംഗത്തിനും നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ചാണ് ഈ പുരസ്കാരം നൽകിയത്.&lt;ref name=&quot;Sahityotsav2026&quot; /&gt;
==ജീവിതരേഖ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[അമ്പലപ്പുഴ|അമ്പലപ്പുഴയിൽ]] 1964ൽ ജനിച്ചു. വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിലും, നവ സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാല|ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാലയിൽ]] നിന്നു എം ഫിൽ ബിരുദവും, ഹോങ്കോങ് ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയിൽ നിന്നു പി.എച്.ഡി യും നേടി. സിംഗപ്പൂർ നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലും അഹമ്മദാബാദിൽ മുദ്ര ഇൻസ്‌റ്റിറ്റ്യൂട്ട്‌ ഓഫ്‌ കമ്യൂണിക്കേഷൻസിലും അധ്യാപകനായിരുന്നു. വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലായി നിരവധി അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മേളനങ്ങളിൽ പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രമുഖ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ (ജേർണ്ണലുകൾ/പുസ്തകങ്ങൾ) പഠനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://profile.nus.edu.sg/fass/cnmsttp/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-12-15 |archive-date=2010-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007092415/http://profile.nus.edu.sg/fass/cnmsttp/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ഇപ്പോൾ ഹൈദരാബാദ് ഇ.എഫ്.എൽ.യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ  സേവനം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

== &lt;small&gt;പഠനങ്ങൾ&lt;/small&gt; ==
പ്രഭാഷകനും എഴുത്തുകാരനും കോളമിസ്റ്റുമായ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രധാന കൃതികളിൽ ''ഉത്തരധുനികപ്പുറം, ചരിത്രവും ആധുനികതയും, സിവിൽസമൂഹവും ഇടതുപക്ഷവും, നവസമൂഹികത, വായനയും പ്രതിരോധവും, പുനർവായനകളിലെ കാൾ മാർക്‌സ്, പോസ്റ്റ്‌ഹ്യുമൻ വിചാരലോകങ്ങൾ, നവോത്ഥാന ചരിത്രദർശനം'' എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ''മാധ്യമം'' ദിനപത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻറെ ‘നാലാം കണ്ണ്’ എന്ന ദ്വൈവാര പംക്തി ദേശീയ-അന്തർദ്ദേശീയ സാമൂഹിക—രാഷ്ട്രീയ—സാഹിത്യ—സാംസ്കാരിക  വിഷയങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. സമകാലിക രാഷ്ട്രീയത്തെയും സംസ്കാരത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ഉറച്ചതും നേരിട്ടുള്ളതുമായ വിമർശനം അദ്ദേഹത്തെ കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ ബൗദ്ധികവ്യക്തിത്വങ്ങളിൽ ഒരാളാക്കി മാറ്റുന്നു. ''മാതൃഭൂമി'' വാരികയടക്കം വിവിധ ആനുകാലികങ്ങളിൽ അദ്ദേഹവുമായുള്ള അഭിമുഖങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.  അറുനൂറിലധികം ലേഖനങ്ങൾ മലയാളത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകൃതമായിട്ടുണ്ട് . 

''വായനയും പ്രതിരോധവും'' എന്ന പുസ്തകത്തിന് 2020-ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ സി.ബി.കുമാർ എൻഡോവ്‌മെൻ്റ് അവാർഡ് ലഭിച്ചു.

ഏഷ്യയിലെ വിവരസാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സാമൂഹിക രാഷ്ട്രീയ വിമർശനങ്ങൾ, അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ICTs and Development: Perspectives on the Rural Network Society (ആന്തം ബുക്സ്, 2011) എന്ന പുസ്തകത്തിൽ വിശദമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ''ജേണൽ ഓഫ് ക്രിയേറ്റീവ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ''സിൻ്റെ ചീഫ് എഡിറ്ററായും (2013-2017), ''മീഡിയ ഏഷ്യ''യുടെ (ടെയ്‌ലർ &amp; ഫ്രാൻസിസ്) അസോസിയേറ്റ് എഡിറ്ററായും (2014-2019) അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിലവിൽ ഇംഗ്ലീഷ് ആൻഡ് ഫോറിൻ ലാംഗ്വേജസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന ''ഇൻ്റർനാഷണൽ ജേണൽ ഓഫ് മീഡിയ സ്റ്റഡീ''സിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്. കൂടാതെ, നിരവധി പ്രമുഖ അക്കാദമിക് ജേണലുകളുടെ എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡുകളിലും അംഗമാണ് അദ്ദേഹം. 

== കൃതികൾ ==
=== മലയാള പുസ്തകങ്ങൾ ===
*അൽഗോരിതം, അദ്ധ്വാനം, അധികാരം: നിർമ്മിതബുദ്ധിയും ഡിജിറ്റൽ മൂലധനവും (ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്, 2025)
*പരികല്പനകളുടെ സാംസ്കാരിക രാഷ്ട്രീയം (കോട്ടയം: ഡി  സി ബുക്സ് 2025)
*''നവോത്ഥാന ചരിത്രദർശനം'' (കോഴിക്കോട്: മാതൃഭൂമി ബുക്സ്, 2024).
*രാഷ്ട്രം, ചരിത്രം, ഭൗമരാഷ്ട്രീയം: സാംസ്കാരിക വിശകലനങ്ങൾ. (കോഴിക്കോട്: പുസ്തകപ്രസാധകസംഘം, 2024). 
*''നരവംശശാസ്ത്ര കുറിപ്പുകളിലെ കാൾ മാർക്സ്'' (കോഴിക്കോട്: പ്രോഗ്രസ് ബുക്ക്സ്, 2023). 
*''ഏക സിവിൽകോഡിൻ്റെ വിമർശനധാരകൾ,'' എഡിറ്റർ. (കോഴിക്കോട്: പുസ്തകപ്രസാധകസംഘം, 2023). 
*''സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മരാഷ്ട്രീയം''. (കോഴിക്കോട്: പ്രോഗ്രസ് ബുക്ക്സ്, 2022). 
*''പോസ്റ്റ്‌ഹ്യുമൻ വിചാരലോകങ്ങൾ: ശാസ്ത്രം, സൈന്ദര്യം മൃത്യുരാഷ്ട്രീയം'' (കോഴിക്കോട്: പുസ്തകപ്രസാധകസംഘം, 2021). 
*''റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ സാക്ഷാത്കാരങ്ങൾ'' ( തൃശൂർ: ഫ്ലെയിം ബുക്സ്, 2021). 
*''സംസ്കാരത്തിൻറെ സമരമുഖങ്ങൾ'' ( മാവേലിക്കര: ക്യുവൈവ് ടെക്സ്റ്റ്, 2020). 
*''പുനർവായനകളിലെ മാർക്സിസം'' (കോട്ടയം: ഡി സി ബുക്സ്, 2019). 
*''പലായനങ്ങൾ: ഭൂഖണ്ഡാന്തര രാഷ്ട്രീയം'' (പത്തനംതിട്ട: പ്രസക്തി ബുക്സ്, 2019). 
*''ചരിത്രവും സംസ്കാരവും'' (തിരുവനന്തപുരം: ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, 2019).
*''വായനയും പ്രതിരോധവും'' (കോഴിക്കോട്: ഒലീവ് പബ്ലിക്കേഷൻസ്, 2017).
*''നവസാമൂഹികത: ശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, രാഷ്ട്രീയം'' (കോഴിക്കോട്: പ്രതീക്ഷാ ബുക്സ്, 2011).
*''സിവിൽസമൂഹവും ഇടതുപക്ഷവും'' (കോഴിക്കോട്:  ഒലീവ് പബ്ലിക്കേഷൻസ്, 2007).
*''കടലറിവുകൾ'', എഡിറ്റർ (കോട്ടയം: ഡി സി ബുക്സ്, 2004).
*''കഥ ഇതുവരെ: കേരള വികസന സംവാദങ്ങൾ'' , എഡിറ്റർ. (കോട്ടയം:  ഡി സി ബൂക്സ്, 2003).
*''ചരിത്രവും ആധുനികതയും'' (കോട്ടയം: ഡി സി ബൂക്സ്, 2001).
*''ഉത്തരാധുനികതക്കപ്പുറം'' ( കോട്ടയം: ഡി സി ബുക്സ്, 2000).
*''കൃഷിഗീത: ചൊല്ലും വായനയും'', എഡിറ്റർ.  (തൃശ്ശൂർ: നാട്ടറിവ് പഠന കേന്ദ്രം, 1999).
*''ആണവനിലയവും വികസനരാക്ഷ്ട്രീയവും'', എഡിറ്റർ. (ആലപ്പുഴ: സാമൂഹിക പഠന കേന്ദ്രം, 1991).
=== ഇംഗ്ലീഷ് പുസ്തകങ്ങൾ ===
*''അർബൻ പ്രോസസ് ഇൻ കേരള'' (1994, സി ഡി എസ്, തിരുവനന്തപുരം)
*''ഐ സി ടീസ് ആൻഡ് ഡെവലപ്മെന്റ് ഇൻ ഇൻഡ്യ: പെർസ്പെക്ടീവ്സ് ഓൺ ദ റൂറൽ നെറ്റ്‌വർക് സൊസൈറ്റി'' (''ICTs and Development in India: Perspectives on the Rural  Network Society'', Anthem Press, London, 2011)
=== പ്രധാന ഇംഗ്ലീഷ് പഠനങ്ങൾ ===
*''മൊബൈൽ ഫോൺസ് അൻഡ് ദ കൾചറൽ ഇക്കോളൊജി ഓഫ് ഫിഷിങ് ഇൻ കേരള'' [http://www.indiana.edu/~tisj/27/3/ab-sreekumar.html (2011)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811143336/http://www.indiana.edu/~tisj/27/3/ab-sreekumar.html |date=2011-08-11 }}
*''സൈബർ കിയൊസ്ക്സ്സ് ആന്റ് ഡയലമാസ് ഓഫ് സോഷ്യൽ ഇൻക്ലുഷൻ ഇൻ ഇന്ത്യ'' [http://mcs.sagepub.com/content/29/6/869.abstract (2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119191742/http://mcs.sagepub.com/content/29/6/869.abstract |date=2016-01-19 }}
*''കൺടൻഷൻസ് ആന്റ് കൊൺട്രാഡിക്ഷൻസ് ഓഫ് ടൂറിസം ഡെവലപ്മെന്റ് ഇൻ കേരള'' [http://www.informaworld.com/smpp/content~db=all~content=a713701295~frm=titlelink (2002)]
*''ഐ സി ടീസ് ആന്റ് ഡെവപലപ്മെന്റ്: റിവിസിറ്റിങ് ഏഷ്യൻ എക്സ്പീരിയൻസ്'' (ഗസ്റ്റ് എഡിറ്റർ) [http://sts.sagepub.com/content/13/2/159.refs?patientinform-links=yes&amp;legid=spsts;13/2/159 (2008)]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*''ഡിക്രിപ്റ്റിങ് ഈ-ഗവേർണൻസ്'' [http://www.ejisdc.org/ojs2/index.php/ejisdc/article/view/465/233 (2007)]
*''സിവിൽ സൊസൈറ്റി ആന്റ്റ് സൈബർ ലിബെർടേറിയൻ ഡെവലപ്മെന്റലിസം [http://www.palgraveconnect.com/pc/doifinder/10.1057/9780230595613 (2006)]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''
*''ഡീ-ഹൈപ്പിങ് ഐ സി ടീസ്'' [http://www.i4donline.net/issue/may03/pdfs/sreekumar.pdf (2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041028185258/http://www.i4donline.net/issue/may03/pdfs/sreekumar.pdf |date=2004-10-28 }}

== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==

# [[കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്|2016 - കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്]]

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]]

[[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]]


[[വർഗ്ഗം:മലയാളം എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളസാഹിത്യനിരൂപകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>iob2hm969gg7jvbfu5byiojxqkj9f1r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652270</id>
      <parentid>4652265</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* പുരസ്കാരങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4652270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17940" sha1="0chl950g2aogzjm86yxvib21pyx37th" xml:space="preserve">{{prettyurl|T.T. Sreekumar}}
{{Infobox Writer
| name        =  ടി.ടി. ശ്രീകുമാർ
| image       = T.T. Sreekumar.JPG
| imagesize   = 
| caption     =
| pseudonym   = 
| birthdate  = 1964
| birthplace = [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
| occupation  = എഴുത്തുകാരൻ, അദ്ധ്യാപകൻ
| nationality = {{IND}}
| period      = 
| genre       = 
| subject     = 
| movement    = 
| debutworks = 
| influences  = 
| influenced  = 
| signature   = 
| website     =www.ttsreekumar.net 
| footnotes   = 
| notableworks ='ICTs and Development in India, ഉത്തരാധുനികതക്കപ്പുറം,  പുനർവായനകളിലെ മാർക്സിസം, പോസ്റ്റ്‌ഹ്യുമൻ വിചാരലോകങ്ങൾ, നരവംശശാസ്ത്ര കുറിപ്പുകളിലെ കാൾ മാർക്സ്, നവോത്ഥാന ചരിത്രദർശനം 
}}
രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകനും നിരൂപകനും അദ്ധ്യാപകനുമാണ് '''ഡോ. ടി.ടി.ശ്രീകുമാർ'''. പ്രധാന സംഭാവനകൾ [[ചരിത്രം]], [[സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം|സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം]], [[സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം|സാമൂഹ്യ ശാസ്ത്രം]], [[സാഹിത്യം]] എന്നീ മേഖലകളിൽ. ഇംഗ്ലീഷിലും മലയാളത്തിലും എഴുതുന്നു. സിവിൽ സമൂഹത്തിന്റെ രാക്ഷ്ട്രീയത്തെ കുറിച്ചും വികസനാനന്തര സമൂഹത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള ചർച്ചകൾക്കു മലയാളത്തിൽ തുടക്കം കുറിച്ചു&lt;ref&gt;{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/411|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 687|date = 2011 ഏപ്രിൽ 25|accessdate = 2013 മാർച്ച് 12|language = മലയാളം}}&lt;/ref&gt;. 2010-ൽ കേരളത്തിൽ ഉയർന്നുവന്ന സ്വത്വരാഷ്ട്രീയ സംവാദത്തിൽ ടി.ടി. ശ്രീകുമാറിന്റെ നിലപാടുകൾ ശ്രദ്ധനേടുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/365776/2010-06-18/kerala |title=Mathrubhumi Daily , June 19, 2010 |access-date=2010-12-17 |archive-date=2010-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125201458/http://mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/365776/2010-06-18/kerala |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;Madhyamam Weekly, July 12, 2010&lt;/ref&gt; മാധ്യമം ദിനപ്പത്രത്തിൽ 2014 മുതൽ 'നാലാംകണ്ണ്' എന്ന ദ്വൈവാര പംക്തി എഴുതുന്നു. 2026-ൽ പതിമൂന്നാമത് [[കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്]] ടി. ടി. ശ്രീകുമാറിന് ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Sahityotsav2026&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.reporterlive.com/topnews/kerala/2026/07/24/t-t-sreekumar-wins-13th-kerala-sahithyotsav-award |title=പതിമൂന്നാമത് കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ് ടി ടി ശ്രീകുമാറിന് |date=24 July 2026 |work=Reporter Live |language=ml |access-date=28 July 2026}}&lt;/ref&gt; മലയാള സാഹിത്യത്തിനും സാമൂഹിക-സാംസ്‌കാരിക വിമർശന രംഗത്തിനും നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ചാണ് ഈ പുരസ്കാരം നൽകിയത്.&lt;ref name=&quot;Sahityotsav2026&quot; /&gt;
==ജീവിതരേഖ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[അമ്പലപ്പുഴ|അമ്പലപ്പുഴയിൽ]] 1964ൽ ജനിച്ചു. വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിലും, നവ സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാല|ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാലയിൽ]] നിന്നു എം ഫിൽ ബിരുദവും, ഹോങ്കോങ് ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയിൽ നിന്നു പി.എച്.ഡി യും നേടി. സിംഗപ്പൂർ നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലും അഹമ്മദാബാദിൽ മുദ്ര ഇൻസ്‌റ്റിറ്റ്യൂട്ട്‌ ഓഫ്‌ കമ്യൂണിക്കേഷൻസിലും അധ്യാപകനായിരുന്നു. വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലായി നിരവധി അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മേളനങ്ങളിൽ പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രമുഖ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ (ജേർണ്ണലുകൾ/പുസ്തകങ്ങൾ) പഠനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://profile.nus.edu.sg/fass/cnmsttp/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-12-15 |archive-date=2010-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007092415/http://profile.nus.edu.sg/fass/cnmsttp/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ഇപ്പോൾ ഹൈദരാബാദ് ഇ.എഫ്.എൽ.യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ  സേവനം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

== &lt;small&gt;പഠനങ്ങൾ&lt;/small&gt; ==
പ്രഭാഷകനും എഴുത്തുകാരനും കോളമിസ്റ്റുമായ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രധാന കൃതികളിൽ ''ഉത്തരധുനികപ്പുറം, ചരിത്രവും ആധുനികതയും, സിവിൽസമൂഹവും ഇടതുപക്ഷവും, നവസമൂഹികത, വായനയും പ്രതിരോധവും, പുനർവായനകളിലെ കാൾ മാർക്‌സ്, പോസ്റ്റ്‌ഹ്യുമൻ വിചാരലോകങ്ങൾ, നവോത്ഥാന ചരിത്രദർശനം'' എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ''മാധ്യമം'' ദിനപത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻറെ ‘നാലാം കണ്ണ്’ എന്ന ദ്വൈവാര പംക്തി ദേശീയ-അന്തർദ്ദേശീയ സാമൂഹിക—രാഷ്ട്രീയ—സാഹിത്യ—സാംസ്കാരിക  വിഷയങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. സമകാലിക രാഷ്ട്രീയത്തെയും സംസ്കാരത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ഉറച്ചതും നേരിട്ടുള്ളതുമായ വിമർശനം അദ്ദേഹത്തെ കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ ബൗദ്ധികവ്യക്തിത്വങ്ങളിൽ ഒരാളാക്കി മാറ്റുന്നു. ''മാതൃഭൂമി'' വാരികയടക്കം വിവിധ ആനുകാലികങ്ങളിൽ അദ്ദേഹവുമായുള്ള അഭിമുഖങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.  അറുനൂറിലധികം ലേഖനങ്ങൾ മലയാളത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകൃതമായിട്ടുണ്ട് . 

''വായനയും പ്രതിരോധവും'' എന്ന പുസ്തകത്തിന് 2020-ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ സി.ബി.കുമാർ എൻഡോവ്‌മെൻ്റ് അവാർഡ് ലഭിച്ചു.

ഏഷ്യയിലെ വിവരസാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സാമൂഹിക രാഷ്ട്രീയ വിമർശനങ്ങൾ, അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ICTs and Development: Perspectives on the Rural Network Society (ആന്തം ബുക്സ്, 2011) എന്ന പുസ്തകത്തിൽ വിശദമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ''ജേണൽ ഓഫ് ക്രിയേറ്റീവ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ''സിൻ്റെ ചീഫ് എഡിറ്ററായും (2013-2017), ''മീഡിയ ഏഷ്യ''യുടെ (ടെയ്‌ലർ &amp; ഫ്രാൻസിസ്) അസോസിയേറ്റ് എഡിറ്ററായും (2014-2019) അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിലവിൽ ഇംഗ്ലീഷ് ആൻഡ് ഫോറിൻ ലാംഗ്വേജസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന ''ഇൻ്റർനാഷണൽ ജേണൽ ഓഫ് മീഡിയ സ്റ്റഡീ''സിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്. കൂടാതെ, നിരവധി പ്രമുഖ അക്കാദമിക് ജേണലുകളുടെ എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡുകളിലും അംഗമാണ് അദ്ദേഹം. 

== കൃതികൾ ==
=== മലയാള പുസ്തകങ്ങൾ ===
*അൽഗോരിതം, അദ്ധ്വാനം, അധികാരം: നിർമ്മിതബുദ്ധിയും ഡിജിറ്റൽ മൂലധനവും (ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്, 2025)
*പരികല്പനകളുടെ സാംസ്കാരിക രാഷ്ട്രീയം (കോട്ടയം: ഡി  സി ബുക്സ് 2025)
*''നവോത്ഥാന ചരിത്രദർശനം'' (കോഴിക്കോട്: മാതൃഭൂമി ബുക്സ്, 2024).
*രാഷ്ട്രം, ചരിത്രം, ഭൗമരാഷ്ട്രീയം: സാംസ്കാരിക വിശകലനങ്ങൾ. (കോഴിക്കോട്: പുസ്തകപ്രസാധകസംഘം, 2024). 
*''നരവംശശാസ്ത്ര കുറിപ്പുകളിലെ കാൾ മാർക്സ്'' (കോഴിക്കോട്: പ്രോഗ്രസ് ബുക്ക്സ്, 2023). 
*''ഏക സിവിൽകോഡിൻ്റെ വിമർശനധാരകൾ,'' എഡിറ്റർ. (കോഴിക്കോട്: പുസ്തകപ്രസാധകസംഘം, 2023). 
*''സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മരാഷ്ട്രീയം''. (കോഴിക്കോട്: പ്രോഗ്രസ് ബുക്ക്സ്, 2022). 
*''പോസ്റ്റ്‌ഹ്യുമൻ വിചാരലോകങ്ങൾ: ശാസ്ത്രം, സൈന്ദര്യം മൃത്യുരാഷ്ട്രീയം'' (കോഴിക്കോട്: പുസ്തകപ്രസാധകസംഘം, 2021). 
*''റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ സാക്ഷാത്കാരങ്ങൾ'' ( തൃശൂർ: ഫ്ലെയിം ബുക്സ്, 2021). 
*''സംസ്കാരത്തിൻറെ സമരമുഖങ്ങൾ'' ( മാവേലിക്കര: ക്യുവൈവ് ടെക്സ്റ്റ്, 2020). 
*''പുനർവായനകളിലെ മാർക്സിസം'' (കോട്ടയം: ഡി സി ബുക്സ്, 2019). 
*''പലായനങ്ങൾ: ഭൂഖണ്ഡാന്തര രാഷ്ട്രീയം'' (പത്തനംതിട്ട: പ്രസക്തി ബുക്സ്, 2019). 
*''ചരിത്രവും സംസ്കാരവും'' (തിരുവനന്തപുരം: ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, 2019).
*''വായനയും പ്രതിരോധവും'' (കോഴിക്കോട്: ഒലീവ് പബ്ലിക്കേഷൻസ്, 2017).
*''നവസാമൂഹികത: ശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, രാഷ്ട്രീയം'' (കോഴിക്കോട്: പ്രതീക്ഷാ ബുക്സ്, 2011).
*''സിവിൽസമൂഹവും ഇടതുപക്ഷവും'' (കോഴിക്കോട്:  ഒലീവ് പബ്ലിക്കേഷൻസ്, 2007).
*''കടലറിവുകൾ'', എഡിറ്റർ (കോട്ടയം: ഡി സി ബുക്സ്, 2004).
*''കഥ ഇതുവരെ: കേരള വികസന സംവാദങ്ങൾ'' , എഡിറ്റർ. (കോട്ടയം:  ഡി സി ബൂക്സ്, 2003).
*''ചരിത്രവും ആധുനികതയും'' (കോട്ടയം: ഡി സി ബൂക്സ്, 2001).
*''ഉത്തരാധുനികതക്കപ്പുറം'' ( കോട്ടയം: ഡി സി ബുക്സ്, 2000).
*''കൃഷിഗീത: ചൊല്ലും വായനയും'', എഡിറ്റർ.  (തൃശ്ശൂർ: നാട്ടറിവ് പഠന കേന്ദ്രം, 1999).
*''ആണവനിലയവും വികസനരാക്ഷ്ട്രീയവും'', എഡിറ്റർ. (ആലപ്പുഴ: സാമൂഹിക പഠന കേന്ദ്രം, 1991).
=== ഇംഗ്ലീഷ് പുസ്തകങ്ങൾ ===
*''അർബൻ പ്രോസസ് ഇൻ കേരള'' (1994, സി ഡി എസ്, തിരുവനന്തപുരം)
*''ഐ സി ടീസ് ആൻഡ് ഡെവലപ്മെന്റ് ഇൻ ഇൻഡ്യ: പെർസ്പെക്ടീവ്സ് ഓൺ ദ റൂറൽ നെറ്റ്‌വർക് സൊസൈറ്റി'' (''ICTs and Development in India: Perspectives on the Rural  Network Society'', Anthem Press, London, 2011)
=== പ്രധാന ഇംഗ്ലീഷ് പഠനങ്ങൾ ===
*''മൊബൈൽ ഫോൺസ് അൻഡ് ദ കൾചറൽ ഇക്കോളൊജി ഓഫ് ഫിഷിങ് ഇൻ കേരള'' [http://www.indiana.edu/~tisj/27/3/ab-sreekumar.html (2011)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811143336/http://www.indiana.edu/~tisj/27/3/ab-sreekumar.html |date=2011-08-11 }}
*''സൈബർ കിയൊസ്ക്സ്സ് ആന്റ് ഡയലമാസ് ഓഫ് സോഷ്യൽ ഇൻക്ലുഷൻ ഇൻ ഇന്ത്യ'' [http://mcs.sagepub.com/content/29/6/869.abstract (2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119191742/http://mcs.sagepub.com/content/29/6/869.abstract |date=2016-01-19 }}
*''കൺടൻഷൻസ് ആന്റ് കൊൺട്രാഡിക്ഷൻസ് ഓഫ് ടൂറിസം ഡെവലപ്മെന്റ് ഇൻ കേരള'' [http://www.informaworld.com/smpp/content~db=all~content=a713701295~frm=titlelink (2002)]
*''ഐ സി ടീസ് ആന്റ് ഡെവപലപ്മെന്റ്: റിവിസിറ്റിങ് ഏഷ്യൻ എക്സ്പീരിയൻസ്'' (ഗസ്റ്റ് എഡിറ്റർ) [http://sts.sagepub.com/content/13/2/159.refs?patientinform-links=yes&amp;legid=spsts;13/2/159 (2008)]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*''ഡിക്രിപ്റ്റിങ് ഈ-ഗവേർണൻസ്'' [http://www.ejisdc.org/ojs2/index.php/ejisdc/article/view/465/233 (2007)]
*''സിവിൽ സൊസൈറ്റി ആന്റ്റ് സൈബർ ലിബെർടേറിയൻ ഡെവലപ്മെന്റലിസം [http://www.palgraveconnect.com/pc/doifinder/10.1057/9780230595613 (2006)]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''
*''ഡീ-ഹൈപ്പിങ് ഐ സി ടീസ്'' [http://www.i4donline.net/issue/may03/pdfs/sreekumar.pdf (2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041028185258/http://www.i4donline.net/issue/may03/pdfs/sreekumar.pdf |date=2004-10-28 }}

== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==

# [[കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്|2026 - കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്]]

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]]

[[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]]


[[വർഗ്ഗം:മലയാളം എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളസാഹിത്യനിരൂപകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>0chl950g2aogzjm86yxvib21pyx37th</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജരാസന്ധൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155247</id>
    <revision>
      <id>4652507</id>
      <parentid>4576036</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:17:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജനനം */</comment>
      <origin>4652507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17152" sha1="sjehakwtfqlrvbojko6eeidqreg84mk" xml:space="preserve">{{prettyurl|Jarasandhan}}

[[പ്രമാണം:Battle_between_Balarama_and_Jarasandha._Illustration_from_a_Bhagavata_Purana_series..jpeg|300px|ലഘുചിത്രം|വലത്ത്‌|ബലരാമനും ജരാസന്ധനുമായുള്ള യുദ്ധം]]

[[മഹാഭാരതം]] എന്ന ഇതിഹാസ കഥയിലെ [[ബൃഹദ്രഥൻ]] എന്ന മഗധ രാജാവിന്റെ പുത്രനാണ് '''ജരാസന്ധൻ.'''  കുരുക്ഷേത്ര യുദ്ധത്തിനുമുൻപു തന്നെ ജരാസന്ധൻ, പാണ്ഡവനായ ഭീമസേനനാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. കൗരവപക്ഷക്കാരനായിരുന്നു ഈ മഗധാദിപതിയായ ജരാസന്ധൻ. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ടു പുത്രിമാരെ കംസനു വിവാഹം ചെയ്തു കൊടുത്തിരുന്നു.

== ജനനം ==
മഗധയിലെ ബൃഹദ്രഥ മഹാരാജാവിന് മക്കളില്ലാതെ വിഷമിക്കുന്നാവസരത്തിൽ [[ചണ്ഡകൗശികൻ]] എന്ന മുനി ഒരു മാമ്പഴം സമ്മാനിക്കുകയും അദ്ദേഹം അത് തന്റെ രണ്ടു ഭാര്യമാർക്കുമായി തുല്യമായി വീതിച്ചു നൽകുകയും ചെയ്തു. രണ്ടുപേരും ഗർഭം ധരിക്കുകയും ഒരേസമയം പ്രസവിക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ രണ്ടുപേരും പ്രസവിച്ചത് പകുതിശരീരം മാത്രമുള്ള ചത്ത കുഞ്ഞിനെയായിരുന്നു. മാമ്പഴം പാതി കഴിച്ചതിനാൽ പകുതി കുഞ്ഞിനെയായിരുന്നു ഭാര്യമാർ പ്രസവിച്ചത്. ഇതു കണ്ട് പേടിച്ച രാജാവും പത്നിമാരും പകുതി ശരീരങ്ങളെ അടുത്തുള്ള കാട്ടിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു.

=== ജരയാൽ സന്ധിക്കപ്പെട്ടവൻ ===
കാട്ടിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച [[ജര (മഹാഭാരതം)|ജരയെന്നു]] പേരുള്ള രാക്ഷസി ഈ പകുതി ശരീര ഭാഗങ്ങളെ കാണുകയും കൗതുകം തോന്നി രണ്ടും കൂടി യോജിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പകുതി ശരീരഭാഗങ്ങൾ യോജിച്ചപ്പോൾ തന്നെ കുട്ടിക്ക് ജീവൻ വെക്കുകയും വളരെ ഉച്ചത്തിൽ കരയുകയും ചെയ്തു. കുട്ടിയുടെ കരച്ചിൽ മാറ്റാൻ സാധിക്കാതെ ജര കുട്ടിയെ അവിടെ തന്നെ ഉപേക്ഷിക്കുകയും, തുടർന്ന് ഇത് അറിഞ്ഞ മഹാരാജാവ് അവനെ വീണ്ടും കൊട്ടാരത്തിൽ കൊണ്ടുവന്നു വളർത്തി. ജരയാൽ യോജിപ്പിക്കപ്പെട്ടവൻ (സന്ധിക്കപ്പെട്ടവൻ) എന്ന അർത്ഥത്തിൽ അവനു [[ജരാസന്ധൻ]] എന്ന് നാമകരണവും നടത്തി.&lt;ref&gt;സഭാപർവ്വം -- മഹാഭാരതം, മലയാളം -- ഡോ.പി.എസ്. വാര്യർ -- വിദ്യാരംഭം പബ്ലിഷേഴ്സ്&lt;/ref&gt;

== ജരാസന്ധന്റെ പുത്രിമാർ ==
അസ്തി, പ്രാപ്തി എന്ന പേരിൽ രണ്ടു പുത്രിമാർ ജരാസന്ധനുണ്ടായിരുന്നു. ഇരുവരും വിവാഹം കഴിച്ചത് [[കംസൻ|കംസനെയാണ്]]. കംസവധത്തിനുശേഷം [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനോട്]] ജരാസന്ധനു വൈരാഗ്യം ഉണ്ടാവനുള്ള കാരണം ഇതായിരുന്നു.

== ശ്രീകൃഷ്ണനുമായുള്ള യുദ്ധം ==

=== രുഗ്മിണീ സ്വയംവരം ===
രുക്മിണിയുമായി സ്വയംവര ശേഷം രഥത്തിലേറി പോകുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണനെ ജരാസന്ധൻ വഴിക്കു തടഞ്ഞ് യുദ്ധം ചെയ്തതായി ഭാഗവതത്തിൽ പറയുന്നുണ്ട്.

=== കൃഷ്ണന്റെ പാലായനം ===
==ജരാസന്ധനും കർണ്ണനും==
പരശുരാമനിൽ നിന്നും അസ്ത്രവിദ്യകൾ നേടിയതിനു ശേഷം , കർണ്ണൻ ദുര്യോധനനുമായി സന്തോഷപൂർവ്വം ജീവിച്ചു വരവെ , കലിംഗദേശത്തെ രാജാവായ ചിത്രാംഗദന്റെ പുത്രിയുടെ സ്വയംവര വാർത്ത കേൾക്കാനിടയായി . തുടർന്ന് കർണ്ണന്റെ അകമ്പടിയോടെ ദുര്യോധനൻ കലിംഗത്തേക്കു എഴുന്നള്ളി . രാജപുരം എന്ന പേരോടു കൂടിയ കലിംഗന്റെ രാജധാനിയിലെ കലിംഗരാജപുത്രി അണിഞ്ഞൊരുങ്ങി സ്വയംവരത്തിനു സന്നദ്ധയായി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു . ആ രാജപുത്രിയെ വരിക്കുന്നതിനായി ശിശുപാലൻ , ജരാസന്ധൻ , ഭീഷ്മകൻ , വക്രൻ , കപോതരോമൻ, നീലൻ , രുക്മി , സ്ത്രീരാജ്യത്തിന്റെ അധിപതിയായ ശൃഗാലൻ , അശോകൻ , ശതധന്വൻ , ഭോജരാജാവ് എന്നിവരും എത്തിയിരുന്നു . എല്ലാവരും അതിശക്തന്മാരും ദേവന്മാർ പോലും ഭയക്കുന്നവരുമാണ് . 
ഇത് കൂടാതെ ദക്ഷിണദേശക്കാരും അസംഖ്യം മ്ലേച്ഛരാജാക്കളും വടക്കു ദേശക്കാരും ഉണ്ടായിരുന്നു . 
എല്ലാപേരും സഭയിലിരിക്കുമ്പോൾ രാജകുമാരി അണിഞ്ഞൊരുങ്ങി രംഗത്തു വരികയും, സമർത്ഥയായ ഒരു തോഴി അവളുടെ കൂടെ അനുഗമിച്ചു കൊണ്ട് എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും പ്രത്യേകം പ്രത്യേകമായി പരിചയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടു കടന്നു പോകുകയും ചെയ്തു . അത്തരത്തിൽ എല്ലാപേരെയും കടന്നു വരുന്ന കൂട്ടത്തിൽ , തോഴിയും രാജകുമാരിയും ദുര്യോധനന് സമീപമെത്തുകയും , വർണ്ണനകൾ കേട്ട ശേഷം മറ്റെല്ലാവരെയും പോലെ കടന്നു പോകാൻ ഭാവിക്കുകയും ചെയ്തു . എന്നാൽ ഇത് ഒരു അവഗണനയായാണ് ദുര്യോധനന് തോന്നിയത് . ഉടനെ ചാടിയെഴുന്നേറ്റു ദുര്യോധനൻ അവളോട് നിൽക്കുവാൻ പറഞ്ഞു . തുടർന്ന് ആ രാജകുമാരിയെ അവൻ കടന്നു പിടിക്കുകയും വലിച്ചു തേരിൽക്കയറ്റി കൊണ്ട്പോകാനൊരുങ്ങുകയും ചെയ്തു . തുടർന്ന് ദുര്യോധനന് സഹായമായി കർണ്ണൻ അദ്ദേഹത്തിന് പുറകെ  ഊരിപ്പിടിച്ച വാളും ആയുധങ്ങളുമായി പുറപ്പെട്ടു. അവിടെയിരുന്ന രാജാക്കന്മാരെല്ലാം ആയുധങ്ങളുമേന്തി തേരിൽ ദുര്യോധനനേയും കർണ്ണനേയും പിന്തുടർന്നു . അവർ സംഘടിതരായി ദുര്യോധനനും കർണ്ണനും നേരെ ശരമാരി ചൊരിഞ്ഞു . എന്നാൽ കർണ്ണനാകട്ടെ ഒറ്റ ദിവ്യാസ്ത്രം കൊണ്ട്തന്നെ അവരുടെയെല്ലാം ശരങ്ങളെ തകർക്കുകയും , ഘോരമായി യുദ്ധം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു . ഗദയെന്തിയും വാളെടുത്തും അസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടും അനേകർ കർണ്ണനോട് പൊരുതി . കർണ്ണനാകട്ടെ അതിശക്തമായ അസ്ത്രങ്ങളാൽ സേനകളെയെല്ലാം പരാജിതരാക്കി . തുടർന്ന് രാജാക്കളെല്ലാം പിന്തിരിഞ്ഞപ്പോൾ അടുത്തത് ജരാസന്ധന്റെ വരവായി . അദ്ദേഹം കർണ്ണനെ വെല്ലിവിളിച്ചുകൊണ്ടു നേരിട്ടു . 

തുടർന്ന് അസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടു ഘോരയുദ്ധം നടക്കുകയും രണ്ടുപേരുടെയും അസ്ത്രങ്ങൾ തീർന്നുപോകുകയും ചെയ്തു . അതിനു ശേഷം കർണ്ണനും ജരാസന്ധനും വാളുകൊണ്ട് യുദ്ധം ചെയ്തു . വാളുകൾ മുറിയുകയും രഥങ്ങൾ തകരുകയും ചെയ്തപ്പോൾ , അവർ രണ്ടുപേരും താഴെയിറങ്ങി മല്ലയുദ്ധം ആരംഭിച്ചു . 
കർണ്ണനും ജരാസന്ധനും തമ്മിൽ ഉഗ്രമായ മല്ലയുദ്ധം നടന്നു .ആ ഭയങ്കരമായ മല്ലയുദ്ധത്തിൽ കർണ്ണൻ ഏതാണ്ട് വിജയത്തോടടുക്കുകയും ജരാസന്ധന്റെ ശരീരത്തെ രണ്ടായി പിളർത്തി കൊല്ലാനാരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു വളരെയധികം വേദന അനുഭവപ്പെട്ടതുകൊണ്ടും ജീവരക്ഷയെ കരുതിയും ജരാസന്ധൻ കർണ്ണനോട് മാപ്പു പറയുകയും &quot; ഞാൻ പ്രസാദിച്ചിരിക്കുന്നു &quot; എന്ന് പറഞ്ഞു പുകഴ്ത്തുകയും ചെയ്തു . തുടർന്ന് കർണ്ണനും ജരാസന്ധനും ഉത്തമ സുഹൃത്തുക്കളായി മാറി . ആ സൗഹൃദത്തിന്റെ പേരിൽ ജരാസന്ധൻ കർണ്ണന് സംഭാവന ചെയ്തതാണ് മാലിനീപുരം എന്ന രാജ്യം . അത്തരത്തിൽ കർണ്ണൻ ദുര്യോധനൻ നൽകിയ അംഗരാജ്യത്തിന്റേയും ജരാസന്ധദത്തമായ മാലിനീപുരത്തിന്റെയും , താൻ തന്നെ യുദ്ധംചെയ്തു നേടിയെടുത്ത ചമ്പാപുരിയുടെയും അധിപനായി വാണു .അവലംബം : [മഹാഭാരതം ശാന്തിപർവ്വം , അദ്ധ്യായങ്ങൾ 4 ,5 ]

== ദ്വന്ദ്വയുദ്ധവും മരണവും ==
[[പാണ്ഡവർ]] [[ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം|ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഭരണം നടത്തുന്ന സമയം [[നാരദൻ|നാരദ]]&lt;nowiki/&gt;മുനി [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരനെ]] സന്ദർശിക്കുകയും സംഭാഷണ മദ്ധ്യേ [[പാണ്ഡു]]&lt;nowiki/&gt;വിനെ  സ്വർഗ്ഗത്തിൽ കണ്ടിരുന്ന വിവരം പറയുകയും, പാണ്ഡവരോടു [[രാജസൂയയാഗം]] നടത്തണമെന്ന്  പാണ്ഡു പറഞ്ഞിരുന്ന കാര്യം ധരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. യുധിഷ്ഠിരൻ സഹോദരമാരോടും മറ്റും ഇക്കാര്യം ചർച്ച ചെയ്യുകയും എല്ലാവരും അനുകൂലമായി  അഭിപ്രായം പറയുന്നു. എന്നിട്ടും മതി വരാത്ത യുധിഷ്ഠിരൻ കൃഷ്ണനെ ആളയച്ചു വരുത്തുകയും, അദ്ദേഹത്തോടു അഭിപ്രായം ആരായുന്നു.
മഗധ ചക്രവർത്തിയായ ജരാസന്ധനെ തോൽപിക്കാതെ രാജസൂയം സുഗമമായി നടത്താൻ കഴിയുകയില്ലെന്നു കൃഷ്ണൻ യുധിഷ്ഠിരനെ അറിയിക്കുന്നു. ജരാസന്ധൻ 86 രാജാക്കൻമാരെ തടവിൽ വയ്ക്കുകയും 100 എണ്ണം തികഞ്ഞാൽ ഓരോരുത്തരെയായി ബലികൊടുക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന കാര്യം പറയുന്നു. പിന്നീടു ബ്രാഹ്മണ വേഷത്തിൽ കൃഷ്ണനും ഭീമാർജ്ജുനൻമാരും മഗധയിലേക്ക് യാത്ര തിരിച്ച് ജരാസന്ധനെ നേരിൽ കാണുന്നു. ജരാസന്ധൻ മൂവരെയും തിരിച്ചറിയുകയും, അവരുടെ ആവശ്യപ്രകാരം ഭീമനുമായി ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിനു തയ്യാറാകുന്നു. അവർ തമ്മിൽ പോരാട്ടം തുടങ്ങുകയും ഒടുവിൽ അവശനായ ജരാസന്ധനെ ഭീമൻ പൊക്കിയെടുത്തു നൂറുവട്ടം ചുഴറ്റി നിലത്തിടുകയും, മുട്ടു നെഞ്ചിലമർത്തി നട്ടെല്ലൊടിച്ചു കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു.(ജരാസന്ധൻെറ ശരീരം രണ്ടായി വലിച്ചു കീറി കൊല്ലുന്നതായുള്ള കഥ ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിൽ കാണാം)

== ഇതും കാണുക ==
* [[ഗദാവസാനം]]
മധുരയ്ക്കടുത്തുള്ള ഒരു സ്ഥലമാണിത്. ജരാസന്ധൻ കൃഷ്ണന്റെ നേർക്ക്‌ എറിഞ്ഞ ഗദ ചെന്നുവീണ സ്ഥലമായതിനാൽ ഈ പേരു ലഭിച്ചു എന്നു കരുതുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist}}
{{മഹാഭാരതം}}
{{Hinduism-stub}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>sjehakwtfqlrvbojko6eeidqreg84mk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗർഭം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164010</id>
    <revision>
      <id>4652338</id>
      <parentid>4570186</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ഗർഭധാരണം */</comment>
      <origin>4652338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15467" sha1="h1urbnqn8gei4millahqfhkacmmqszi" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pregnancy}}{{Infobox medical condition (new)
| name          = Pregnancy
| synonym       = Gestation
| image         = Pregnant_woman.jpg &lt;!--Do not reverse image to look towards text - not allowed per [[MOS:IMAGE]]--&gt;
| alt           = 
| caption       = A woman in the third trimester of pregnancy
| field         = [[Obstetrics]], [[midwifery]]
| symptoms      = Missed periods, tender breasts, [[Morning sickness|nausea and vomiting]], hunger, frequent urination&lt;ref name=NIH2013Sym/&gt;
| complications = [[Miscarriage]], [[high blood pressure of pregnancy]], [[gestational diabetes]], [[iron-deficiency anemia]], [[hyperemesis gravidarum|severe nausea and vomiting]]&lt;ref name=&quot;John2012&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PA438 |title=The Johns Hopkins Manual of Gynecology and Obstetrics |date=2012 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins |isbn=978-1-4511-4801-5 |edition=4 |page=438 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170910181311/https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PA438 |archive-date=10 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=NIH2013Compli/&gt;
| onset         = 
| duration      = ~40&amp;nbsp;weeks from the [[last menstrual period]] (38 weeks after conception)&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot;&gt;{{Cite web |date=19 December 2013 |title=Pregnancy: Condition Information |url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319163902/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx |archive-date=19 March 2015 |access-date=14 March 2015 |website=[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]] |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Ab2011/&gt;
| causes        = [[Sexual intercourse]], [[assisted reproductive technology]]&lt;ref name=She2016/&gt;
| risks         = 
| diagnosis     = [[Pregnancy test]]&lt;ref name=NIH2012Diag/&gt;
| differential  = 
| prevention    = [[Birth control]] (including [[emergency contraception]])&lt;ref name=&quot;Tay2011&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Taylor D, James EA | title = An evidence-based guideline for unintended pregnancy prevention | journal = Journal of Obstetric, Gynecologic, and Neonatal Nursing | volume = 40 | issue = 6 | pages = 782–793 | date = 2011 | pmid = 22092349 | pmc = 3266470 | doi = 10.1111/j.1552-6909.2011.01296.x }}&lt;/ref&gt;
| treatment     = [[Prenatal care]],&lt;ref name=NIH2013Prenatal/&gt; [[abortion]]&lt;ref name=Tay2011/&gt;
| medication    = [[Folic acid]], [[iron supplements]]&lt;ref name=NIH2013Prenatal/&gt;&lt;ref name=&quot;Keats2019&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Keats EC, Haider BA, Tam E, Bhutta ZA | title = Multiple-micronutrient supplementation for women during pregnancy | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | volume = 3 | pages = CD004905 | date = March 2019 | issue = 3 | pmid = 30873598 | pmc = 6418471 | doi = 10.1002/14651858.CD004905.pub6 }}&lt;/ref&gt;
| prognosis     = 
| frequency     = 213 million (2012)&lt;ref name=&quot;Sed2014&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sedgh G, Singh S, Hussain R | title = Intended and unintended pregnancies worldwide in 2012 and recent trends | journal = Studies in Family Planning | volume = 45 | issue = 3 | pages = 301–314 | date = September 2014 | pmid = 25207494 | pmc = 4727534 | doi = 10.1111/j.1728-4465.2014.00393.x }}&lt;/ref&gt;
| deaths        = {{positive_decrease}} 230,600 (2016)&lt;ref name=&quot;GBD2016&quot;&gt;{{cite journal | title = Global, regional, and national age-sex specific mortality for 264 causes of death, 1980-2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016 | journal = Lancet | volume = 390 | issue = 10100 | pages = 1151–1210 | date = September 2017 | pmid = 28919116 | pmc = 5605883 | doi = 10.1016/S0140-6736(17)32152-9 | collaboration = GBD 2016 Causes of Death Collaborators | last1 = Naghavi | first1 = Mohsen | last2 = Abajobir | first2 = Amanuel Alemu | last3 = Abbafati | first3 = Cristiana | last4 = Abbas | first4 = Kaja M. | last5 = Abd-Allah | first5 = Foad | last6 = Abera | first6 = Semaw Ferede | last7 = Aboyans | first7 = Victor | last8 = Adetokunboh | first8 = Olatunji | last9 = Afshin | first9 = Ashkan | last10 = Agrawal | first10 = Anurag | last11 = Ahmadi | first11 = Alireza | last12 = Ahmed | first12 = Muktar Beshir | last13 = Aichour | first13 = Amani Nidhal | last14 = Aichour | first14 = Miloud Taki Eddine | last15 = Aichour | first15 = Ibtihel | last16 = Aiyar | first16 = Sneha | last17 = Alahdab | first17 = Fares | last18 = Al-Aly | first18 = Ziyad | last19 = Alam | first19 = Khurshid | last20 = Alam | first20 = Noore | last21 = Alam | first21 = Tahiya | last22 = Alene | first22 = Kefyalew Addis | last23 = Al-Eyadhy | first23 = Ayman | last24 = Ali | first24 = Syed Danish | last25 = Alizadeh-Navaei | first25 = Reza | last26 = Alkaabi | first26 = Juma M. | last27 = Alkerwi | first27 = Ala'a | last28 = Alla | first28 = François | last29 = Allebeck | first29 = Peter | last30 = Allen | first30 = Christine | display-authors = 1 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Infobox disease
| Name = ഗർഭം
| Image = PregnantWoman.jpg
| Alt = | Width = 200px
| Caption = ഗർഭിണിയായ യുവതി
| DiseasesDB = 10545
| ICD10 = {{ICD10|Z|33||z|30}}
| ICD9 = {{ICD9|650}}
| ICDO =
| OMIM =
| MedlinePlus =002398
| eMedicineSubj = article
| eMedicineTopic =259724
| MeshID =D011247
}}
പ്രസവിക്കാൻ കഴിയുന്ന പെൺ‌വർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ട സസ്തനികൾ അവയുടെ [[ഗർഭപാത്രം|ഉദരത്തിൽ]] [[ഭ്രൂണം|ഭ്രൂണാവസ്ഥയിലുള്ള]] ഒന്നോ അതിലധികമോ സന്താനങ്ങളെ വഹിക്കുന്നതിനെയാണ് '''ഗർഭം''' അഥവാ '''ഗർഭാവസ്ഥ''' എന്നു പറയുന്നത്. ഇംഗ്ലീഷിൽ '''പ്രെഗ്നൻസി (Pregnancy)'''.  ഓരോ ജീവികളിലും ഗർഭകാലം വത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കും. കരയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജീവിയായ ആനയുടെ ഗർഭകാലം 616 ദിവസമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യരിൽ ഗർഭധാരണത്തിനു ശേഷം സാധാരണയായി 38 ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷമാണ് [[പ്രസവം]] നടക്കുന്നത്. [[ലോകാരോഗ്യ സംഘടന|ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ]] നിർവചനമനുസരിച്ച് ഗർഭധാരണത്തിനും പ്രസവത്തിനും ഇടയ്ക്ക് 37 മുതൽ 42 ആഴ്ചകൾ വരെ സമയമെടുക്കാം.

== ഗർഭധാരണം ==
ലൈംഗികമായി പ്രത്യുല്പാദനത്തിന്റെ ഫലമായി ഗർഭധാരണം നടക്കുമ്പോൾ സ്ത്രീ പുരുഷ ജീവികളുടെ [[ലൈംഗികബന്ധം|ലൈംഗിക ബന്ധത്തിന്റെ]] ഫലമായി സ്ത്രീ ശരീരത്തിനുള്ളിലെത്തുന്ന [[ബീജം|പുരുഷ ബീജം]] സ്ത്രീ ബീജമായ [[അണ്ഡകോശം|അണ്ഡകോശവുമായി]] [[ബീജസങ്കലനം|ബീജസങ്കലനത്തിലേർപ്പെടുന്നു]] (fertilization). തുടർന്നുണ്ടാകുന്ന [[സിക്താണ്ഡം]] (zygote) ഗർഭപാത്രത്തിൽ വച്ച് ഭ്രൂണമായി മാറുന്നു. എന്നാൽ മനുഷ്യരിൽ [[വന്ധ്യത|വന്ധ്യതാചികിത്സയുടെ]] ഭാഗമായി [[കൃത്രിമബീജസങ്കലനം]] നടത്തി സിക്താണ്ഡം ഗർഭധാരണം ചെയ്യാൻ തയ്യാറായ സ്ത്രീയുടെ ഗർഭപാത്രത്തിൽ നിക്ഷേപിച്ചും ഗർഭധാരണം നടക്കുന്നു.  

ലൈംഗികബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുമ്പോൾ മിഷനറി പൊസിഷൻ (അഥവാ പുരുഷൻ മുകളിൽ വരുന്ന രീതി), ഡോഗ്ഗി സ്റ്റൈൽ (റിയർ എൻട്രി) തുടങ്ങിയ രീതികൾ ഗർഭധാരണത്തിന് അനുയോജ്യമാണ്. വേഴ്ചയ്ക്ക് ശേഷം ഏകദേശം 15 മിനുട്ടുകൾ വിശ്രമിക്കുന്നത് ശുക്ലത്തിന്റെ പുറത്തേക്കുള്ള ഒഴുക്ക് തടയാൻ സഹായകരമാണ്.   

== അണ്ഡവിസർജനവും ഗർഭവും ==
സ്ത്രീകളിൽ ഏതാണ്ട് 28, 30 ദിവസം വരുന്ന ആർത്തവചക്രത്തിന്റെ ഏകദേശം പകുതിയോടെ നടക്കുന്ന '''അണ്ഡവിസർജനം അഥവാ ഓവുലേഷൻ (Ovulation)''' നടക്കുന്ന കാലത്ത് ശാസ്ത്രീയമായ  [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ|ഗർഭനിരോധന മാർഗങ്ങൾ]] ഒന്നുമില്ലാതെ ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലേർപ്പെട്ടാൽ ഗർഭധാരണം നടക്കാൻ സാധ്യത കൂടുതലാണ്. അതിനാൽ ഗർഭധാരണത്തിന് വേണ്ടി  ഓവുലേഷൻ തീയതി കണക്കാക്കി ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നത് ഗുണകരമാണ്. ഗർഭധാരണം ആഗ്രഹിക്കാത്തവർ ഓവുലേഷൻ സമയത്ത് ലൈംഗിക വേഴ്ച ഒഴിവാക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ [[കോണ്ടം]] തുടങ്ങിയ [[കുടുംബാസൂത്രണം|കുടുംബാസൂത്രണ]] മാർഗങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.  

== മനുഷ്യരിലെ ഗർഭസ്ഥ ശിശു ==
&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Image:6 weeks pregnant.png|ബീജസങ്കലനം കഴിഞ്ഞ് 4 ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം&lt;ref&gt;&lt;!--&quot;6 weeks pregnant&quot; is synonymous with &quot;4 weeks after fertilization&quot;.  See [[gestational age]]--&gt;[http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-6.html 3D Pregnancy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927183842/http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-6.html |date=2007-09-27 }} (Image from gestational age of 6 weeks). Retrieved 2007-08-28. A rotatable 3D version of this photo is available [http://www.3dpregnancy.com/rotatable/6-weeks-pregnant.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070914121241/http://www.3dpregnancy.com/rotatable/6-weeks-pregnant.html |date=2007-09-14 }}, and a sketch is available [http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-6.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927183903/http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-6.html |date=2007-09-27 }}.&lt;/ref&gt;
Image:10 weeks pregnant.png|ബീജസങ്കലനം കഴിഞ്ഞ് 8 ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം&lt;ref&gt;[http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-10.html 3D Pregnancy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927183851/http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-10.html |date=2007-09-27 }} (Image from gestational age of 10 weeks). Retrieved 2007-08-28. A rotatable 3D version of this photo is available [http://www.3dpregnancy.com/rotatable/10-weeks-pregnant.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070916030503/http://www.3dpregnancy.com/rotatable/10-weeks-pregnant.html |date=2007-09-16 }}, and a sketch is available [http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-10.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927183934/http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-10.html |date=2007-09-27 }}.&lt;/ref&gt;
Image:20 weeks pregnant.png|ബീജസങ്കലനം കഴിഞ്ഞ് 18 ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം&lt;ref&gt;[http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-20.html 3D Pregnancy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927184000/http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-20.html |date=2007-09-27 }} (Image from gestational age of 20 weeks). Retrieved 2007-08-28. A rotatable 3D version of this photo is available [http://www.3dpregnancy.com/rotatable/20-weeks-pregnant.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070916015639/http://www.3dpregnancy.com/rotatable/20-weeks-pregnant.html |date=2007-09-16 }}, and a sketch is available [http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-20.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927183830/http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-20.html |date=2007-09-27 }}.&lt;/ref&gt;
Image:40 weeks pregnant.png|ബീജസങ്കലനം കഴിഞ്ഞ് 38 ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം&lt;ref&gt;[http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-40.html 3D Pregnancy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927183926/http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-40.html |date=2007-09-27 }} (Image from gestational age of 40 weeks). Retrieved 2007-08-28. A rotatable 3D version of this photo is available [http://www.3dpregnancy.com/rotatable/40-weeks-pregnant.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070916030440/http://www.3dpregnancy.com/rotatable/40-weeks-pregnant.html |date=2007-09-16 }}, and a sketch is available [http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-40.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927183952/http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-40.html |date=2007-09-27 }}.&lt;/ref&gt;
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Image:Month 1.svg|ഒന്നാം മാസം
Image:Month 3.svg|മൂന്നാം മാസം
Image:Month 5.svg|അഞ്ചാം മാസം
Image:Month 9.svg|ഒമ്പതാം മാസം
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Commons category|Human pregnancy}}
* {{dmoz|Health/Reproductive_Health/Pregnancy_and_Birth}}
* [http://www.merck.com/mmhe/sec22/ch262777/ch262777a.html Merck Manual Home Edition] - further details on the diseases, disorders, etc., which may complicate pregnancy.
* [http://www.nhs.uk/Planners/pregnancycareplanner/Pages/PregnancyHome.aspx Pregnancy care planner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120325031359/http://www.nhs.uk/Planners/pregnancycareplanner/Pages/PregnancyHome.aspx |date=2012-03-25 }} - NHS guide to having baby including preconception, pregnancy, labor, and birth.
{{Reproductive health}}
{{ഫലകം:Sex}}
[[വർഗ്ഗം:പ്രത്യുൽപ്പാദനം]]</text>
      <sha1>h1urbnqn8gei4millahqfhkacmmqszi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652339</id>
      <parentid>4652338</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ഗർഭധാരണം */</comment>
      <origin>4652339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15600" sha1="ofk9s1tc9fbhha1amp7vpfty756ivr1" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pregnancy}}{{Infobox medical condition (new)
| name          = Pregnancy
| synonym       = Gestation
| image         = Pregnant_woman.jpg &lt;!--Do not reverse image to look towards text - not allowed per [[MOS:IMAGE]]--&gt;
| alt           = 
| caption       = A woman in the third trimester of pregnancy
| field         = [[Obstetrics]], [[midwifery]]
| symptoms      = Missed periods, tender breasts, [[Morning sickness|nausea and vomiting]], hunger, frequent urination&lt;ref name=NIH2013Sym/&gt;
| complications = [[Miscarriage]], [[high blood pressure of pregnancy]], [[gestational diabetes]], [[iron-deficiency anemia]], [[hyperemesis gravidarum|severe nausea and vomiting]]&lt;ref name=&quot;John2012&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PA438 |title=The Johns Hopkins Manual of Gynecology and Obstetrics |date=2012 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins |isbn=978-1-4511-4801-5 |edition=4 |page=438 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170910181311/https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PA438 |archive-date=10 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=NIH2013Compli/&gt;
| onset         = 
| duration      = ~40&amp;nbsp;weeks from the [[last menstrual period]] (38 weeks after conception)&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot;&gt;{{Cite web |date=19 December 2013 |title=Pregnancy: Condition Information |url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319163902/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx |archive-date=19 March 2015 |access-date=14 March 2015 |website=[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]] |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Ab2011/&gt;
| causes        = [[Sexual intercourse]], [[assisted reproductive technology]]&lt;ref name=She2016/&gt;
| risks         = 
| diagnosis     = [[Pregnancy test]]&lt;ref name=NIH2012Diag/&gt;
| differential  = 
| prevention    = [[Birth control]] (including [[emergency contraception]])&lt;ref name=&quot;Tay2011&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Taylor D, James EA | title = An evidence-based guideline for unintended pregnancy prevention | journal = Journal of Obstetric, Gynecologic, and Neonatal Nursing | volume = 40 | issue = 6 | pages = 782–793 | date = 2011 | pmid = 22092349 | pmc = 3266470 | doi = 10.1111/j.1552-6909.2011.01296.x }}&lt;/ref&gt;
| treatment     = [[Prenatal care]],&lt;ref name=NIH2013Prenatal/&gt; [[abortion]]&lt;ref name=Tay2011/&gt;
| medication    = [[Folic acid]], [[iron supplements]]&lt;ref name=NIH2013Prenatal/&gt;&lt;ref name=&quot;Keats2019&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Keats EC, Haider BA, Tam E, Bhutta ZA | title = Multiple-micronutrient supplementation for women during pregnancy | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | volume = 3 | pages = CD004905 | date = March 2019 | issue = 3 | pmid = 30873598 | pmc = 6418471 | doi = 10.1002/14651858.CD004905.pub6 }}&lt;/ref&gt;
| prognosis     = 
| frequency     = 213 million (2012)&lt;ref name=&quot;Sed2014&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sedgh G, Singh S, Hussain R | title = Intended and unintended pregnancies worldwide in 2012 and recent trends | journal = Studies in Family Planning | volume = 45 | issue = 3 | pages = 301–314 | date = September 2014 | pmid = 25207494 | pmc = 4727534 | doi = 10.1111/j.1728-4465.2014.00393.x }}&lt;/ref&gt;
| deaths        = {{positive_decrease}} 230,600 (2016)&lt;ref name=&quot;GBD2016&quot;&gt;{{cite journal | title = Global, regional, and national age-sex specific mortality for 264 causes of death, 1980-2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016 | journal = Lancet | volume = 390 | issue = 10100 | pages = 1151–1210 | date = September 2017 | pmid = 28919116 | pmc = 5605883 | doi = 10.1016/S0140-6736(17)32152-9 | collaboration = GBD 2016 Causes of Death Collaborators | last1 = Naghavi | first1 = Mohsen | last2 = Abajobir | first2 = Amanuel Alemu | last3 = Abbafati | first3 = Cristiana | last4 = Abbas | first4 = Kaja M. | last5 = Abd-Allah | first5 = Foad | last6 = Abera | first6 = Semaw Ferede | last7 = Aboyans | first7 = Victor | last8 = Adetokunboh | first8 = Olatunji | last9 = Afshin | first9 = Ashkan | last10 = Agrawal | first10 = Anurag | last11 = Ahmadi | first11 = Alireza | last12 = Ahmed | first12 = Muktar Beshir | last13 = Aichour | first13 = Amani Nidhal | last14 = Aichour | first14 = Miloud Taki Eddine | last15 = Aichour | first15 = Ibtihel | last16 = Aiyar | first16 = Sneha | last17 = Alahdab | first17 = Fares | last18 = Al-Aly | first18 = Ziyad | last19 = Alam | first19 = Khurshid | last20 = Alam | first20 = Noore | last21 = Alam | first21 = Tahiya | last22 = Alene | first22 = Kefyalew Addis | last23 = Al-Eyadhy | first23 = Ayman | last24 = Ali | first24 = Syed Danish | last25 = Alizadeh-Navaei | first25 = Reza | last26 = Alkaabi | first26 = Juma M. | last27 = Alkerwi | first27 = Ala'a | last28 = Alla | first28 = François | last29 = Allebeck | first29 = Peter | last30 = Allen | first30 = Christine | display-authors = 1 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Infobox disease
| Name = ഗർഭം
| Image = PregnantWoman.jpg
| Alt = | Width = 200px
| Caption = ഗർഭിണിയായ യുവതി
| DiseasesDB = 10545
| ICD10 = {{ICD10|Z|33||z|30}}
| ICD9 = {{ICD9|650}}
| ICDO =
| OMIM =
| MedlinePlus =002398
| eMedicineSubj = article
| eMedicineTopic =259724
| MeshID =D011247
}}
പ്രസവിക്കാൻ കഴിയുന്ന പെൺ‌വർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ട സസ്തനികൾ അവയുടെ [[ഗർഭപാത്രം|ഉദരത്തിൽ]] [[ഭ്രൂണം|ഭ്രൂണാവസ്ഥയിലുള്ള]] ഒന്നോ അതിലധികമോ സന്താനങ്ങളെ വഹിക്കുന്നതിനെയാണ് '''ഗർഭം''' അഥവാ '''ഗർഭാവസ്ഥ''' എന്നു പറയുന്നത്. ഇംഗ്ലീഷിൽ '''പ്രെഗ്നൻസി (Pregnancy)'''.  ഓരോ ജീവികളിലും ഗർഭകാലം വത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കും. കരയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജീവിയായ ആനയുടെ ഗർഭകാലം 616 ദിവസമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യരിൽ ഗർഭധാരണത്തിനു ശേഷം സാധാരണയായി 38 ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷമാണ് [[പ്രസവം]] നടക്കുന്നത്. [[ലോകാരോഗ്യ സംഘടന|ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ]] നിർവചനമനുസരിച്ച് ഗർഭധാരണത്തിനും പ്രസവത്തിനും ഇടയ്ക്ക് 37 മുതൽ 42 ആഴ്ചകൾ വരെ സമയമെടുക്കാം.

== ഗർഭധാരണം ==
ലൈംഗികമായി പ്രത്യുല്പാദനത്തിന്റെ ഫലമായി ഗർഭധാരണം നടക്കുമ്പോൾ സ്ത്രീ പുരുഷ ജീവികളുടെ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] ഒന്നുമില്ലാതെ [[ലൈംഗികബന്ധം|ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലേർപ്പെടുന്നതിന്റെ]] ഫലമായി സ്ത്രീ ശരീരത്തിനുള്ളിലെത്തുന്ന [[ബീജം|പുരുഷ ബീജം]] സ്ത്രീ ബീജമായ [[അണ്ഡകോശം|അണ്ഡകോശവുമായി]] [[ബീജസങ്കലനം|ബീജസങ്കലനത്തിലേർപ്പെടുന്നു]] (fertilization). തുടർന്നുണ്ടാകുന്ന [[സിക്താണ്ഡം]] (zygote) ഗർഭപാത്രത്തിൽ വച്ച് ഭ്രൂണമായി മാറുന്നു. എന്നാൽ മനുഷ്യരിൽ [[വന്ധ്യത|വന്ധ്യതാചികിത്സയുടെ]] ഭാഗമായി [[കൃത്രിമബീജസങ്കലനം]] നടത്തി സിക്താണ്ഡം ഗർഭധാരണം ചെയ്യാൻ തയ്യാറായ സ്ത്രീയുടെ ഗർഭപാത്രത്തിൽ നിക്ഷേപിച്ചും ഗർഭധാരണം നടക്കുന്നു.  

ലൈംഗികബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുമ്പോൾ മിഷനറി പൊസിഷൻ (അഥവാ പുരുഷൻ മുകളിൽ വരുന്ന രീതി), ഡോഗ്ഗി സ്റ്റൈൽ (റിയർ എൻട്രി) തുടങ്ങിയ രീതികൾ ഗർഭധാരണത്തിന് അനുയോജ്യമാണ്. വേഴ്ചയ്ക്ക് ശേഷം ഏകദേശം 15 മിനുട്ടുകൾ വിശ്രമിക്കുന്നത് ശുക്ലത്തിന്റെ പുറത്തേക്കുള്ള ഒഴുക്ക് തടയാൻ സഹായകരമാണ്.   

== അണ്ഡവിസർജനവും ഗർഭവും ==
സ്ത്രീകളിൽ ഏതാണ്ട് 28, 30 ദിവസം വരുന്ന ആർത്തവചക്രത്തിന്റെ ഏകദേശം പകുതിയോടെ നടക്കുന്ന '''അണ്ഡവിസർജനം അഥവാ ഓവുലേഷൻ (Ovulation)''' നടക്കുന്ന കാലത്ത് ശാസ്ത്രീയമായ  [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ|ഗർഭനിരോധന മാർഗങ്ങൾ]] ഒന്നുമില്ലാതെ ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലേർപ്പെട്ടാൽ ഗർഭധാരണം നടക്കാൻ സാധ്യത കൂടുതലാണ്. അതിനാൽ ഗർഭധാരണത്തിന് വേണ്ടി  ഓവുലേഷൻ തീയതി കണക്കാക്കി ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നത് ഗുണകരമാണ്. ഗർഭധാരണം ആഗ്രഹിക്കാത്തവർ ഓവുലേഷൻ സമയത്ത് ലൈംഗിക വേഴ്ച ഒഴിവാക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ [[കോണ്ടം]] തുടങ്ങിയ [[കുടുംബാസൂത്രണം|കുടുംബാസൂത്രണ]] മാർഗങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.  

== മനുഷ്യരിലെ ഗർഭസ്ഥ ശിശു ==
&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Image:6 weeks pregnant.png|ബീജസങ്കലനം കഴിഞ്ഞ് 4 ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം&lt;ref&gt;&lt;!--&quot;6 weeks pregnant&quot; is synonymous with &quot;4 weeks after fertilization&quot;.  See [[gestational age]]--&gt;[http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-6.html 3D Pregnancy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927183842/http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-6.html |date=2007-09-27 }} (Image from gestational age of 6 weeks). Retrieved 2007-08-28. A rotatable 3D version of this photo is available [http://www.3dpregnancy.com/rotatable/6-weeks-pregnant.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070914121241/http://www.3dpregnancy.com/rotatable/6-weeks-pregnant.html |date=2007-09-14 }}, and a sketch is available [http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-6.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927183903/http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-6.html |date=2007-09-27 }}.&lt;/ref&gt;
Image:10 weeks pregnant.png|ബീജസങ്കലനം കഴിഞ്ഞ് 8 ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം&lt;ref&gt;[http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-10.html 3D Pregnancy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927183851/http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-10.html |date=2007-09-27 }} (Image from gestational age of 10 weeks). Retrieved 2007-08-28. A rotatable 3D version of this photo is available [http://www.3dpregnancy.com/rotatable/10-weeks-pregnant.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070916030503/http://www.3dpregnancy.com/rotatable/10-weeks-pregnant.html |date=2007-09-16 }}, and a sketch is available [http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-10.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927183934/http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-10.html |date=2007-09-27 }}.&lt;/ref&gt;
Image:20 weeks pregnant.png|ബീജസങ്കലനം കഴിഞ്ഞ് 18 ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം&lt;ref&gt;[http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-20.html 3D Pregnancy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927184000/http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-20.html |date=2007-09-27 }} (Image from gestational age of 20 weeks). Retrieved 2007-08-28. A rotatable 3D version of this photo is available [http://www.3dpregnancy.com/rotatable/20-weeks-pregnant.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070916015639/http://www.3dpregnancy.com/rotatable/20-weeks-pregnant.html |date=2007-09-16 }}, and a sketch is available [http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-20.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927183830/http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-20.html |date=2007-09-27 }}.&lt;/ref&gt;
Image:40 weeks pregnant.png|ബീജസങ്കലനം കഴിഞ്ഞ് 38 ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം&lt;ref&gt;[http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-40.html 3D Pregnancy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927183926/http://www.3dpregnancy.com/static/pregnancy-week-40.html |date=2007-09-27 }} (Image from gestational age of 40 weeks). Retrieved 2007-08-28. A rotatable 3D version of this photo is available [http://www.3dpregnancy.com/rotatable/40-weeks-pregnant.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070916030440/http://www.3dpregnancy.com/rotatable/40-weeks-pregnant.html |date=2007-09-16 }}, and a sketch is available [http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-40.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927183952/http://www.3dpregnancy.com/pictures/pregnancy-week-40.html |date=2007-09-27 }}.&lt;/ref&gt;
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Image:Month 1.svg|ഒന്നാം മാസം
Image:Month 3.svg|മൂന്നാം മാസം
Image:Month 5.svg|അഞ്ചാം മാസം
Image:Month 9.svg|ഒമ്പതാം മാസം
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Commons category|Human pregnancy}}
* {{dmoz|Health/Reproductive_Health/Pregnancy_and_Birth}}
* [http://www.merck.com/mmhe/sec22/ch262777/ch262777a.html Merck Manual Home Edition] - further details on the diseases, disorders, etc., which may complicate pregnancy.
* [http://www.nhs.uk/Planners/pregnancycareplanner/Pages/PregnancyHome.aspx Pregnancy care planner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120325031359/http://www.nhs.uk/Planners/pregnancycareplanner/Pages/PregnancyHome.aspx |date=2012-03-25 }} - NHS guide to having baby including preconception, pregnancy, labor, and birth.
{{Reproductive health}}
{{ഫലകം:Sex}}
[[വർഗ്ഗം:പ്രത്യുൽപ്പാദനം]]</text>
      <sha1>ofk9s1tc9fbhha1amp7vpfty756ivr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kirananils</title>
    <ns>3</ns>
    <id>186990</id>
    <revision>
      <id>4652486</id>
      <parentid>4646909</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:18:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* The Signpost: 2 August 2026 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4652486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="213651" sha1="99ldfa8v3g2csoy2bi8corg9mq6sj2t" xml:space="preserve">== ''The Signpost'': 27 June 2021 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-06-27/News and notes|Elections, Wikimania, masking and more]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-06-27/In the media|Boris and Joe, reliability, love, and money]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-06-27/Disinformation report|Croatian Wikipedia: capture and release]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-06-27/Recent research|Feminist critique of Wikipedia's epistemology, Black Americans vastly underrepresented among editors, Wiki Workshop report]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-06-27/Traffic report|So no one told you life was gonna be this way]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-06-27/News from the WMF|Searching for Wikipedia]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-06-27/Humour|Wikipedia's best articles on the world's strangest things]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-06-27/WikiProject report|WikiProject on open proxies interview]]

* Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-06-27/Forum|Is WMF fundraising abusive?]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-06-27/Discussion report|Reliability of WikiLeaks discussed]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-06-27/Obituary|SarahSV]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:17, 27 ജൂൺ 2021 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=21652089 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:DannyS712@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 25 July 2021 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-07-25/News and notes|Wikimania and a million other news stories]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-07-25/Special report|Hardball in Hong Kong]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-07-25/In the media|Larry is at it again]]

* Board of Trustees candidates: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-07-25/Board of Trustees candidates|See the candidates]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-07-25/Recent research|Gender bias and statistical fallacies, disinformation and mutual intelligibility]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-07-25/Traffic report|Football, tennis and marveling at Loki]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-07-25/News from the WMF|Uncapping our growth potential – interview with James Baldwin, Finance and Administration Department]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-07-25/Humour|A little verse]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 23:10, 25 ജൂലൈ 2021 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=21784702 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:DannyS712@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 29 August 2021 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-08-29/News and notes|Enough time left to vote! IP ban]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-08-29/In the media|''Vive la différence!'']]

* Wikimedians of the year: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-08-29/Wikimedians of the year|Seven Wikimedians of the year]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-08-29/Gallery|Our community in 20 graphs]]

* News from Wiki Education: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-08-29/News from Wiki Education|Changing the face of Wikipedia]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-08-29/Recent research|IP editors, inclusiveness and empathy, cycles, and world heritage]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-08-29/WikiProject report|WikiProject Days of the Year Interview]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-08-29/Traffic report|Olympics, movies, and Afghanistan]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-08-29/Community view|Making Olympic history on Wikipedia]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 19:46, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=21946141 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Eddie891@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 26 September 2021 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-09-26/News and notes|New CEO, new board members, China bans]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-09-26/In the media|The future of Wikipedia]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-09-26/Opinion|Wikimedians of Mainland China were warned]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-09-26/Op-Ed|I've been desysopped]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-09-26/Disinformation report|Paid promotional paragraphs in German parliamentary pages]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-09-26/Discussion report|Editors discuss Wikipedia's vetting process for administrators]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-09-26/Recent research|Wikipedia images for machine learning; Experiment justifies Wikipedia's high search rankings]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-09-26/Community view|Is writing Wikipedia like making a quilt?]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-09-26/Traffic report|Kanye, Emma Raducanu and 9/11]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-09-26/News from Diff|Welcome to the first grantees of the Knowledge Equity Fund]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-09-26/WikiProject report|The Random and the Beautiful]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:58, 26 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=22043419 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:DannyS712@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 31 October 2021 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-10-31/From the editor|Different stories, same place]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-10-31/News and notes|The sockpuppet who ran for adminship and almost succeeded]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-10-31/In the media|China bans, and is there intelligent life on this planet?]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-10-31/Opinion|A photo on Wikipedia can ruin your life]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-10-31/Discussion report|Editors brainstorm and propose changes to the Requests for adminship process]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-10-31/Recent research|Welcome messages fail to improve newbie retention]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-10-31/Community view|Reflections on the Chinese Wikipedia]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-10-31/Traffic report|James Bond and the Giant Squid Game]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-10-31/Technology report|Wikimedia Toolhub, winners of the Coolest Tool Award, and more]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-10-31/Serendipity|How Wikipedia helped create a Serbian stamp]]

* Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-10-31/Book review|''Wikipedia and the Representation of Reality'']]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-10-31/WikiProject report|Redirection]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-10-31/Humour|A very Wiki crossword]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:18, 31 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=22208696 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Eddie891@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 29 November 2021 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-11-29/In the media|Denial: climate change, mass killings and pornography]]
* WikiCup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-11-29/WikiCup report|The WikiCup 2021]]
* Deletion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-11-29/Deletion report|What we lost, what we gained]]
* From a Wikipedia reader: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-11-29/From a Wikipedia reader|What's Matt Amodio?]]
* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-11-29/Arbitration report|ArbCom in 2021]]
* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-11-29/Discussion report|On the brink of change – RFA reforms appear imminent]]
* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-11-29/Technology report|What does it take to upload a file?]]
* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-11-29/WikiProject report|Interview with contributors to WikiProject Actors and Filmmakers]]
* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-11-29/Serendipity|&quot;Did You Know ...&quot; featured a photo of the wrong female WWII pilot]]
* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-11-29/News from Diff|Content translation tool helps create one million Wikipedia articles]]
* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-11-29/Traffic report|Reporting ticket sales on the edge of the Wiki, if Eternals should fail]]
* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-11-29/Recent research|Vandalizing Wikipedia as rational behavior]]
* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-11-29/Humour|A very new very Wiki crossword]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:27, 29 നവംബർ 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=22386904 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Chris troutman@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 28 December 2021 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-12-28/From the editor|Here is the news]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-12-28/News and notes|Jimbo's NFT, new arbs, fixing RfA, and financial statements]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-12-28/Serendipity|Born three months before her brother?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-12-28/In the media|The past is not even past]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-12-28/Recent research|STEM articles judged unsuitable for undergraduates below the first paragraph]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-12-28/Arbitration report|A new crew for '22]]

* By the numbers: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-12-28/By the numbers|Four billion words and a few numbers]]

* Deletion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-12-28/Deletion report|We laughed, we cried, we closed as &quot;no consensus&quot;]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-12-28/Gallery|Wikicommons presents: 2021]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-12-28/Traffic report|Spider-Man, football and the departed]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-12-28/Crossword|Another Wiki crossword for one and all]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2021-12-28/Humour|Buying Wikipedia]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 21:10, 28 ഡിസംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=22469348 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:DannyS712@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 30 January 2022 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/Special report|WikiEd course leads to Twitter harassment]]
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/News and notes|Feedback for Board of Trustees election]]
* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/Interview|CEO Maryana Iskander &quot;four weeks in&quot;]]
* Black History Month: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/Black History Month|What are you doing for Black History Month?]]
* Deletion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/Deletion report|Ringing in the new year: Subject notability guideline under discussion]]
* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/WikiProject report|The Forgotten Featured]]
* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/Arbitration report|New arbitrators look at new case and antediluvian sanctions]]
* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/Traffic report|The most viewed articles of 2021]]
* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/Gallery|No Spanish municipality without a photograph]]
* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/Obituary|Twofingered Typist]]
* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/Op-Ed|Identifying and rooting out climate change denial]]
* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/Essay|The prime directive]]
* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/Opinion|Should the Wikimedia Foundation continue to accept cryptocurrency donations?]]
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/In the media|Fuzzy-headed government editing]]
* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/Recent research|Articles with higher quality ratings have fewer &quot;knowledge gaps&quot;]]
* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/Serendipity|Pooh entered the Public Domain – but Tigger has to wait two more years]]
* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-01-30/Crossword|Cross swords with a crossword]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:55, 30 ജനുവരി 2022 (UTC)
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=22692815 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 27 February 2022 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* From the team: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/From the team|Selection of a new ''Signpost'' Editor-in-Chief]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/News and notes|Impacts of Russian invasion of Ukraine]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/Opinion|Why student editors are good for Wikipedia]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/Special report|A presidential candidate's team takes on Wikipedia]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/In the media|Wiki-drama in the UK House of Commons]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/Serendipity|War photographers: from Crimea (1850s) to the Russian invasion of Ukraine (2022)]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/Technology report|Community Wishlist Survey results]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/WikiProject report|10 years of tea]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/Featured content|Featured Content returns]]

* Deletion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/Deletion report|The 10 most SHOCKING deletion discussions of February]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/Recent research|How editors and readers may be emotionally affected by disasters and terrorist attacks]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/Arbitration report|Parties remonstrate, arbs contemplate, skeptics coordinate]]

* By the numbers: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/By the numbers|Does birthplace affect the frequency of Wikipedia biography articles?]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/Gallery|The vintage exhibit]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/Traffic report|Euphoria, Pamela Anderson, lies and Netflix]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/News from Diff|The Wikimania 2022 Core Organizing Team]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/Crossword|A Crossword, featuring Featured Articles]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-02-27/Humour|Notability of mailboxes]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:22, 27 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=22829521 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 27 March 2022 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* From the team: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/From the team|We stand in solidarity with Ukraine]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/News and notes|Of safety and anonymity]]

* Eyewitness Wikimedian – Kharkiv, Ukraine: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/Eyewitness Wikimedian – Kharkiv, Ukraine|Countering Russian aggression with a camera]]

* Eyewitness Wikimedian – Vinnytsia, Ukraine: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/Eyewitness Wikimedian – Vinnytsia, Ukraine|War diary]]

* Eyewitness Wikimedian – Western Ukraine: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/Eyewitness Wikimedian – Western Ukraine|Working with Wikipedia helps]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/Disinformation report|The oligarchs' socks]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/In the media|Ukraine, Russia, and even some other stuff]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/Recent research|Top scholarly citers, lack of open access references, predicting editor departures]]

* Wikimedian perspective: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/Wikimedian perspective|My heroes from Russia, Ukraine &amp; beyond]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/Discussion report|Athletes are less notable now]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/Technology report|2022 Wikimedia Hackathon]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/Arbitration report|Skeptics given heavenly judgement, whirlwind of Discord drama begins to spin for tropical cyclone editors]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/Traffic report|War, what is it good for?]]

* Deletion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/Deletion report|Ukraine, werewolves, Ukraine, YouTube pundits, and Ukraine]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/Gallery|&quot;All we are saying is, give peace a chance...&quot;]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/From the archives|Burn, baby burn]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/Essay|Yes, the sky is blue]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/Tips and tricks|Become a keyboard ninja]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-03-27/On the bright side|The bright side of news]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:50, 27 മാർച്ച് 2022 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=23068306 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 24 April 2022 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/News and notes|Double trouble]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/In the media|The battlegrounds outside and inside Wikipedia]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/Special report|Ukrainian Wikimedians during the war]]

* Eyewitness Wikimedian – Vinnytsia, Ukraine: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/Eyewitness Wikimedian – Vinnytsia, Ukraine|War diary (Part 2)]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/Technology report|8-year-old attribution issues in Media Viewer]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/Featured content|Wikipedia's best content from March]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/In focus|Editing difficulties on Russian Wikipedia]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/Gallery|A voyage around the world with WLM winners]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/Interview|On a war and a map]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/Serendipity|Wikipedia loves photographs, but hates photographers]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/Traffic report|Justice Jackson, the Smiths, and an invasion]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/Recent research|Student edits as &quot;civic engagement&quot;; how Wikipedia readers interact with images]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/News from the WMF|How Smart is the SMART Copyright Act?]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/Essay|The problem with elegant variation]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/Humour|Really huge message boxes]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-04-24/From the archives|Wales resigned WMF board chair in 2006 reorganization]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:44, 24 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=23092862 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 29 May 2022 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* From the team: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/From the team|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/From the team]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/News and notes|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/News and notes]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Community view|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Community view]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Opinion|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Opinion]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/In the media|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/In the media]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Special report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Special report]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/In focus|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/In focus]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Discussion report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Discussion report]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/WikiProject report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/WikiProject report]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Technology report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Technology report]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Featured content|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Featured content]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Interview|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Interview]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Serendipity|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Serendipity]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Recent research|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Recent research]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Tips and tricks|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Tips and tricks]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Traffic report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Traffic report]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/News from Diff|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/News from Diff]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/News from the WMF|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/News from the WMF]]

* Video: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Video|How the entire country of Qatar was blocked from editing]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Gallery|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Gallery]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/From the archives|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/From the archives]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Essay|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Essay]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Humour|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-05-29/Humour]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:45, 29 മേയ് 2022 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=23323647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 26 June 2022 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-06-26/News and notes|WMF inks new rules on government-ordered takedowns, blasts Russian feds' censor demands, spends big bucks]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-06-26/In the media|Editor given three-year sentence, big RfA makes news, Guy Standing takes it sitting down]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-06-26/Special report|&quot;Wikipedia's independence&quot; or &quot;Wikimedia's pile of dosh&quot;?]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-06-26/Discussion report|MoS rules on CCP name mulled, XRV axe plea nulled, BLPPROD drafting bid pulled]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-06-26/Opinion|Picture of the Day – how Adam plans to ru(i)n it]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-06-26/Featured content|Articles on Scots' clash, Yank's tux, Austrian's action flick deemed brilliant prose]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-06-26/Essay|RfA trend line haruspicy: fact or fancy?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-06-26/Recent research|Wikipedia versus academia (again), tables' &quot;immortality&quot; probed]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-06-26/Serendipity|Was she really a Swiss lesbian automobile racer?]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-06-26/News from the WMF|Wikimedia Enterprise signs first deals]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-06-26/Traffic report|Top view counts for shows, movies, and celeb lawsuit that keeps on giving]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-06-26/Gallery|Celebration of summer, winter]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-06-26/Humour|Shortcuts, screwballers, Simon &amp; Garfunkel]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:33, 26 ജൂൺ 2022 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=23439210 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 1 August 2022 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/From the editors|Rise of the machines, or something]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/News and notes|Information considered harmful]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/In the media|Censorship, medieval hoaxes, &quot;pathetic supervillains&quot;, FB-WMF AI TL bid, dirty duchess deeds done dirt cheap]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Op-Ed|The &quot;recession&quot; affair]]

* Eyewitness Wikimedian – Vinnytsia, Ukraine: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Eyewitness Wikimedian – Vinnytsia, Ukraine|War diary (part 3)]]

* Election guide: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Election guide|The chosen six: 2022 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Community view|Youth culture and notability]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Opinion|Criminals among us]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Arbitration report|Winds of change blow for cyclone editors, deletion dustup draws toward denouement]]

* Deletion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Deletion report|This is Gonzo Country]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Discussion report|Notability for train stations, notices for mobile editors, noticeboards for the rest of us]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Traffic report|US TV, JP ex-PM, outer space, and politics of IN, US, UK top charts for July]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Featured content|A little list with surprisingly few lists]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Tips and tricks|Cleaning up awful citations with Citation bot]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/In focus|Wikidata insights from a handy little tool]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/On the bright side|Ukrainian Wikimedians during the war — three (more) stories]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Essay|How to research an image]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Recent research|A century of rulemaking on Wikipedia analyzed]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Serendipity|Don't cite Wikipedia]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Gallery|A backstage pass]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/From the archives|2012 Russian Wikipedia shutdown as it happened]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-01/Humour|Why did the chicken cross the road?]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 00:41, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=23554609 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 31 August 2022 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/News and notes|Admins wanted on English Wikipedia, IP editors not wanted on Farsi Wiki, donations wanted everywhere]]


* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/Special report|Wikimania 2022: no show, no show up?]]


* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/In the media|Truth or consequences? A tough month for truth]]


* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/Discussion report|Boarding the Trustees]]


* News from Wiki Education: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/News from Wiki Education|18 years a Wikipedian: what it means to me]]


* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/In focus|Thinking inside the box]]


* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/Tips and tricks|The unexpected rabbit hole of typo fixing in citations]]


* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/Technology report|Vector (2022) deployment discussions happening now]]


* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/Serendipity|Two photos of every library on earth]]


* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/Featured content|Our man drills are safe for work, but our Labia is Fausta.]]


* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/Recent research|The dollar value of &quot;official&quot; external links]]


* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/Traffic report|What dreams (and heavily trafficked articles) may come]]


* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/Essay|Delete the junk!]]


* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/Gallery|A Fringe Affair (but not the show by Edward W. Feery that was on this year)]]


* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/Humour|CommonsComix No. 1]]


* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-08-31/From the archives|5, 10, and 15 years ago]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 23:09, 2 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC)
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=23745838 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 30 September 2022 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-09-30/News and notes|Board vote results, bot's big GET, crat chat gives new mop, WMF seeks &quot;sound logo&quot; and &quot;organizer lab&quot;]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-09-30/In focus|NPP: Still heaven or hell for new users – and for the reviewers]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-09-30/In the media|A few complaints and mild disagreements]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-09-30/Special report|Decentralized Fundraising, Centralized Distribution]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-09-30/Discussion report|Much ado about Fox News]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-09-30/Interview|ScottishFinnishRadish's Request for Adminship]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-09-30/Opinion|Are we ever going to reach consensus?]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-09-30/Serendipity|Removing watermarks, copyright signs and cigarettes from photos]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-09-30/Recent research|How readers assess Wikipedia's trustworthiness, and how they could in the future]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-09-30/Traffic report|Kings and queens and VIPs]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-09-30/Featured content|Farm-fresh content]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-09-30/Gallery|A Festival Descends on the City: The Edinburgh Fringe, Pt. 2]]

* CommonsComix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-09-30/CommonsComix|CommonsComix 2: Paulus Moreelse]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-09-30/From the archives|5, 10, and 15 Years ago: September 2022]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 00:03, 1 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=23826215 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 31 October 2022 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* From the team: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-10-31/From the team|A new goose on the roost]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-10-31/News and notes|Wikipedians question Wikimedia fundraising ethics after &quot;somewhat-viral&quot; tweet]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-10-31/News from the WMF|Governance updates from, and for, the Wikimedia Endowment]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-10-31/In the media|Scribing, searching, soliciting, spying, and systemic bias]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-10-31/Disinformation report|From Russia with WikiLove]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-10-31/Recent research|Disinformatsiya: Much research, but what will actually help Wikipedia editors?]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-10-31/Interview|Isabelle Belato on their Request for Adminship]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-10-31/Featured content|Topics, lists, submarines and Gurl.com]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-10-31/Serendipity|We all make mistakes – don’t we?]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-10-31/Traffic report|Mama, they're in love with a criminal]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-10-31/From the archives|Paid advocacy, a lawsuit over spelling mistakes, deleting Jimbo's article, and the death of Toolserver]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:45, 31 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=23972104 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 28 November 2022 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/News and notes|English Wikipedia editors: &quot;We don't need no stinking banners&quot;]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/In the media|&quot;The most beautiful story on the Internet&quot;]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/Interview|Lisa Seitz-Gruwell on WMF fundraising in the wake of big banner ad RfC]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/Opinion|Privacy on Wikipedia in the cyberpunk future]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/Disinformation report|Missed and Dissed]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/Op-Ed|Diminishing returns for article quality]]

* Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/Book review|''Writing the Revolution'']]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/Technology report|Galactic dreams, encyclopedic reality]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/Essay|The Six Million FP Man]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/Tips and tricks|(Wiki)break stuff]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/Recent research|Study deems COVID-19 editors smart and cool, questions of clarity and utility for WMF's proposed &quot;Knowledge Integrity Risk Observatory&quot;]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/Featured content|A great month for featured articles]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/Obituary|A tribute to Michael Gäbler]]

* Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/Concept|The relevance of legal certainty to the English Wikipedia]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/Traffic report|Musical deaths, murders, Princess Di's nominative determinism, and sports]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/From the archives|Five, ten, and fifteen years ago]]

* CommonsComix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2022-11-28/CommonsComix|Joker's trick]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:41, 28 നവംബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24074916 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 1 January 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-01/News and notes|Wikimedia Foundation ousts, bans quarter of Arabic Wikipedia admins]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-01/In the media|Odd bedfellows, Elon and Jimbo, reliable sources for divorces, and more]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-01/Interview|ComplexRational's RfA debrief]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-01/Technology report|Wikimedia Foundation's Abstract Wikipedia project &quot;at substantial risk of failure&quot;]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-01/Essay|Mobile editing]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-01/Arbitration report|Arbitration Committee Election 2022]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-01/Recent research|Graham's Hierarchy of Disagreement in talk page disputes]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-01/Serendipity|Wikipedia about FIFA World Cup 2022: quick, factual and critical]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-01/Featured content|Would you like to swing on a star?]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-01/Traffic report|Football, football, football! Wikipedia Football Club!]]

* CommonsComix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-01/CommonsComix|#4: The Course of WikiEmpire]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-01/From the archives|Five, ten, and fifteen years ago]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:47, 1 ജനുവരി 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24248988 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 16 January 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the team: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/From the team|We heard zoomers liked fortnights: the biweekly Signpost rides again]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Special report|Coverage of 2022 bans reveals editors serving long sentences in Saudi Arabia since 2020]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/News and notes|Revised Code of Conduct Enforcement Guidelines up for vote, WMF counsel departs, generative models under discussion]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/In the media|Court orders user data in libel case, Saudi Wikipedia in the crosshairs, Larry Sanger at it again]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Technology report|View it! A new tool for image discovery]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/In focus|Busting into Grand Central]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Serendipity|How I bought part of Wikipedia – for less than $100]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Gallery|What is our responsibility when it comes to images?]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Humour|New geologically speedy deletion criteria introduced]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Opinion|Good old days, in which fifth-symbol-lacking lipograms roam'd our librarious litany]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Featured content|Flip your lid]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Traffic report|The most viewed articles of 2022]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/From the archives|Five, ten, and fifteen years ago]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 02:16, 16 ജനുവരി 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24363624 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 4 February 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/From the editor|New for the Signpost: Author pages, tag pages, and a decent article search function]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/News and notes|Foundation update on fundraising, new page patrol, Tides, and Wikipedia blocked in Pakistan]]

* Section 230: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Section 230|Twenty-six words that created the internet, and the future of an encyclopedia]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Disinformation report|Wikipedia on Santos]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Special report|Legal status of Wikimedia projects &quot;unclear&quot; under potential European legislation]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/In the media|Furor over new Wikipedia skin, followup on Saudi bans, and legislative debate]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Op-Ed|Estonian businessman and political donor brings lawsuit against head of national Wikimedia chapter]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Opinion|Study examines cultural leanings of Wikimedia projects' visual art coverage]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Recent research|Wikipedia's &quot;moderate yet systematic&quot; liberal citation bias]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/WikiProject report|WikiProject Organized Labour]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Tips and tricks|XTools: Data analytics for your list of created articles]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Featured content|20,000 Featureds under the Sea]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Traffic report|Films, deaths and ChatGPT]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 21:46, 4 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24455582 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 20 February 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/News and notes|Terms of Use update, Steward elections, and Wikipedia back in Pakistan]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/In the media|Arbitrators open case after article alleges Wikipedia &quot;intentionally distorts&quot; Holocaust coverage]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Disinformation report|The &quot;largest con in corporate history&quot;?]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Essay|Machine-written articles: a new challenge for Wikipedia]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Tips and tricks|All about writing at DYK]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Featured content|Eden, lost.]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Gallery|Love is in the air]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Traffic report|Superbowl? Pfft. Give me some Bollywood! Yours sincerely, the world]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/From the archives|5, 10, and 15 years ago: Let's (not) delete the Main Page!]]

* Cobwebs: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Cobwebs|Editorial: The loss of the moral high ground]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Humour|The RfA Candidate's Song]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 18:04, 20 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24566371 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 9 March 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/News and notes|What's going on with the Wikimedia Endowment?]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/Technology report|Second flight of the Soviet space bears: Testing ChatGPT's accuracy]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/In the media|What should Wikipedia do? Publish Russian propoganda? Be less woke? Cover the Holocaust in Poland differently?]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/Featured content|In which over two-thirds of the featured articles section needs to be copied over to WikiProject Military History's newsletter]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/Recent research|&quot;Wikipedia's Intentional Distortion of the Holocaust&quot; in Poland and &quot;self-focus bias&quot; in coverage of global events]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/From the archives|Five, ten, and fifteen years ago]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:44, 9 മാർച്ച് 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24651918 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 20 March 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/News and notes|Wikimania submissions deadline looms, Russian government after our lucky charms, AI woes nix CNET from RS slate]]

* Eyewitness: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Eyewitness|Three more stories from Ukrainian Wikimedians]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/In the media|Paid editing, plagiarism payouts, proponents of a ploy, and people peeved at perceived preferences]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Featured content|Way too many featured articles]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Interview|228/2/1: the inside scoop on Aoidh's RfA]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Traffic report|Who died? Who won? Who lost?]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:19, 20 മാർച്ച് 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24726786 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 20 March 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/News and notes|Wikimania submissions deadline looms, Russian government after our lucky charms, AI woes nix CNET from RS slate]]

* Eyewitness: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Eyewitness|Three more stories from Ukrainian Wikimedians]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/In the media|Paid editing, plagiarism payouts, proponents of a ploy, and people peeved at perceived preferences]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Featured content|Way too many featured articles]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Interview|228/2/1: the inside scoop on Aoidh's RfA]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Traffic report|Who died? Who won? Who lost?]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:20, 20 മാർച്ച് 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24726786 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 3 April 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/From the editor|Some long-overdue retractions]]
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/News and notes|Sounding out, a universal code of conduct, and dealing with AI]]
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/In the media|Twiddling Wikipedia during an online contest, and other news]]
* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/Arbitration report|&quot;World War II and the history of Jews in Poland&quot; case is ongoing]]
* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/Featured content|Hail, poetry! Thou heav'n-born maid]]
* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/Recent research|Language bias: Wikipedia captures at least the &quot;silhouette of the elephant&quot;, unlike ChatGPT]]
* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/From the archives|April Fools' through the ages]]
* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/Disinformation report|Sus socks support suits, seems systemic]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:25, 7 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24766128 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 26 April 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/News and notes|Staff departures at Wikimedia Foundation, Jimbo hands in the bits, and graphs' zeppelin burns]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/In the media|Contested truth claims in Wikipedia]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Obituary|Remembering David &quot;DGG&quot; Goodman]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Arbitration report|Holocaust in Poland, Jimbo in the hot seat, and a desysopping]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Opinion|What Jimbo's question revealed about scamming]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Op-Ed|Wikipedia as an anchor of truth]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Special report|''Signpost'' statistics between years 2005 and 2022]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/News from the WMF|Collective planning with the Wikimedia Foundation]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Featured content|In which we described the featured articles in rhyme again]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/From the archives|April Fools' through the ages, part two]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Humour|The law of hats]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Traffic report|Long live machine, the future supreme]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:19, 26 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24906106 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 8 May 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/News and notes|New legal &quot;deVLOPments&quot; in the EU]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/In the media|Vivek's smelly socks, online safety, and politics]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/Recent research|Gender, race and notability in deletion discussions]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/Featured content|I wrote a poem for each article, I found rhymes for all the lists; &lt;br /&gt;My first featured picture of this year now finally exists!]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/Arbitration report|&quot;World War II and the history of Jews in Poland&quot; approaches conclusion]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/News from the WMF|Planning together with the Wikimedia Foundation]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/Special report|There Shall Be Seasons Refreshing – Stories from WikiConference India 2023]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:27, 8 മേയ് 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24990251 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 22 May 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/News and notes|Golden parachutes: Record severance payments at Wikimedia Foundation]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/In the media|History, propaganda and censorship]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/Arbitration report|Final decision in &quot;World War II and the history of Jews in Poland&quot;]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/Recent research|Create or curate, cooperate or compete? Game theory for Wikipedia editors]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/Featured content|A very musical week for featured articles]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/Traffic report|Coronation, chatbot, celebs]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/WikiProject report|Wikipedians Convene for Queering Wikipedia 2023: The First International LGBT+ Wikipedia Conference]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:42, 22 മേയ് 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24998606 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 5 June 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-05/News and notes|WMRU director forks new 'pedia, birds flap in top '22 piccy, WMF weighs in on Indian gov's map axe plea]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-05/In the media|Section 230 stands tall, WP vs. UK bill, Miss Information dissed again]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-05/Featured content|Poetry under pressure]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-05/Traffic report|Celebs, controversies and a chatbot in the public eye]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:24, 5 ജൂൺ 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25064021 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 19 June 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-19/News and notes|WMF Terms of Use now in force, new Creative Commons licensing]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-19/In the media|English WP editor glocked after BLP row on Italian 'pedia]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-19/Featured content|Content, featured]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-19/Recent research|Hoaxers prefer currently-popular topics]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:11, 19 ജൂൺ 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25152768 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 3 July 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/News and notes|Online Safety Bill: Wikimedia Foundation and Wikimedia UK launch open letter]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/Disinformation report|Imploded submersible outfit foiled trying to sing own praises on Wikipedia]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/In the media|Journo proposes mass Wiki dox, sponsored articles on Fandom, Section 230 discussed]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/Featured content|Incensed]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/Traffic report|Are you afraid of spiders? Arnold? The Idol? ChatGPT?]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/Humour|United Nations dispatches peacekeeping force to Wikipedia policy discussions]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:17, 3 ജൂലൈ 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25180371 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 17 July 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/News and notes|Big bux hidden beneath wine-dark sea as we wait for the Tides to go out?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/In the media|Tentacles of Emirates plot attempt to ensnare Wikipedia]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Obituary|David Thomsen (Dthomsen8) and Ingo Koll (Kipala)]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/News from the WMF|ABC for Fundraising: Advancing Banner Collaboration for fundraising campaigns]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/In focus|Are the children of celebrities over-represented in French cinema?]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Tips and tricks|What automation can do for you (and your WikiProject)]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Recent research|Wikipedia-grounded chatbot &quot;outperforms all baselines&quot; on factual accuracy]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Humour|New fringe theories to be introduced]]

* Cobwebs: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Cobwebs|If you're reading this, you're probably on a desktop]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Featured content|Scrollin', scrollin', scrollin', keep those readers scrollin', got to keep on scrollin', Rawhide!]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Traffic report|The Idol becomes the Master]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:03, 17 ജൂലൈ 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25275917 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 1 August 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/News and notes|City officials attempt to doxx Wikipedians, Ruwiki founder banned, WMF launches Mastodon server]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/In the media|Truth, AI, bull from politicians, and climate change]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Disinformation report|Hot climate, hot hit, hot money, hot news hot off the presses!]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Obituary|Donald Cram, Peter McCawley, and Eagleash]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Tips and tricks|Citation tools for dummies!]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Humour|Does Wikipedia present neutral perspectives?]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/In focus|''Journals cited by Wikipedia'']]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Opinion|Are global bans the last step?]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Featured content|Featured Content, 1 to 15 July]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Traffic report|Come on Oppie, let's go party]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:40, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25312130 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 15 August 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/News and notes|Dude, Where's My Donations? Wikimedia Foundation announces another million in grants for non-Wikimedia-related projects]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/In the media|An accusation of bias from Brazil, a lawsuit from Portugal, plagiarism from Florida]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/In focus|2023 Good Article Nomination drive is underway: get your barnstars here!]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Special report|Thirteen years later, why are most administrators still from 2005?]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Tips and tricks|How to find images for your articles, check their copyright, upload them, and restore them]]

* Cobwebs: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Cobwebs|Getting serious about writing]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Opinion|Copyright trolls, or the last beautiful free souls on this planet?]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Serendipity|Why I stopped taking photographs almost altogether]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Featured content|Barbenheimer confirmed]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Humour|Arbitration Committee to accept case against Right Honorable Frimbley Cantingham, 15th Viscount Bellington-upon-Porkshire]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Traffic report|Come on in, and pull yourself up a chair]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 14:19, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25463725 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 31 August 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/From the editor|Beta version of signpost.news now online]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/News and notes|You like RecentChanges?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/In the media|Taking it sleazy]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/Recent research|The five barriers that impede &quot;stitching&quot; collaboration between Commons and Wikipedia]]

* Draftspace: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/Draftspace|Bad Jokes and Other Draftspace Novelties]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/Humour|The Dehumourification Plan]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/Traffic report|Raise your drinking glass, here's to yesterday]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 00:45, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25528894 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 16 September 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/News and notes|Wikimedia power sharing – just an advisory role for the volunteer community?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/In the media|&quot;Just flirting&quot;, going Dutch and Shapps for the defence?]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/Obituary|Nosebagbear]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/Serendipity|Yea, though I walk through the valley of the shadow of death, I will fear no paywall, for thou, Wikipedia Library, art with me]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/Featured content|Catching up]]

* Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/Concept|Strange portal opened by CERN researchers brings Wikipedia articles from &quot;other worlds&quot;]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/Traffic report|Some of it's magic, some of it's tragic]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:38, 16 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25586584 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 3 October 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/News and notes|Wikimedia Endowment financial statement published]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/In the media|History is written by whoever can harness the most editors]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/Recent research|Readers prefer ChatGPT over Wikipedia; concerns about limiting &quot;anyone can edit&quot; principle &quot;may be overstated&quot;]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/Featured content|By your logic,]]

* Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/Concept|Wikipedia policies from other worlds: WP:NOANTLERS]]

* Poetry: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/Poetry|&quot;The Sight&quot;]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/Traffic report|There shall be no slaves in the land of lands, it's a Bollywood jam]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:33, 3 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25667606 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 23 October 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/News and notes|Where have all the administrators gone?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/In the media|Thirst traps, the fastest loading sites on the web, and the original collaborative writing]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/Gallery|Before and After: Why you don't need to know how to restore images to make massive improvements]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/Featured content|Yo, ho! Blow the man down!]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/Traffic report|The calm and the storm]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/News from Diff|Sawtpedia: Giving a Voice to Wikipedia Using QR Codes]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/Humour|New citation template introduced for divine revelations, drug use, and really thinking about it]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:03, 23 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25777554 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 6 November 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Arbitration report|Admin bewilderingly unmasks self as sockpuppet of other admin who was extremely banned in 2015]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/In the media|UK gov bigwig accused of ripping off WP articles for book, Wikipedians accused of being dicks by a rich man]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/News and notes|Board candidacy process posted, editors protest WMF privacy measure, sweet meetups]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Opinion|An open letter to Elon Musk]]

* WikiCup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/WikiCup report|The WikiCup 2023]]

* News from Wiki Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/News from Wiki Ed|Equity lists on Wikipedia]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Recent research|How English Wikipedia drove out fringe editors over two decades]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Featured content|Like putting a golf course in a historic site.]]

* Wikidata: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Wikidata|Evaluating qualitative systemic bias in large article sets on Wikipedia]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Traffic report|Cricket jumpscare]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:46, 6 നവംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25812995 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 20 November 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-20/In the media|Propaganda and photos, lunatics and a lunar backup]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-20/News and notes|Update on Wikimedia's financial health]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-20/Traffic report|If it bleeds, it leads]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-20/Recent research|Canceling disputes as the real function of ArbCom]]

* Wikimania: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-20/Wikimania|Wikimania 2024 scholarships]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:46, 20 നവംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25866860 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 4 December 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/News and notes|Beeblebrox ejected from Arbitration Committee following posts on Wikipediocracy]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/In the media|Turmoil on Hebrew Wikipedia, grave dancing, Olga's impact and inspiring Bhutanese nuns]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Disinformation report|&quot;Wikipedia and the assault on history&quot;]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/In focus|Tens of thousands of freely available sources flagged]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Comix|Bold comics for a new age]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Essay|I am going to die]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Featured content|Real gangsters move in silence]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Traffic report|And it's hard to watch some cricket, in the cold November Rain]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Humour|Mandy Rice-Davis Applies]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:11, 4 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25919722 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 24 December 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Special report|Did the Chinese Communist Party send astroturfers to sabotage a hacktivist's Wikipedia article?]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/News and notes|The Italian Public Domain wars continue, Wikimedia RU set to dissolve, and a recap of WLM 2023]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/In the media|Consider the humble fork]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Discussion report|Arabic Wikipedia blackout; Wikimedians discuss SpongeBob, copyrights, and AI]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/In focus|Liquidation of Wikimedia RU]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Technology report|Dark mode is coming]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Recent research|&quot;LLMs Know More, Hallucinate Less&quot; with Wikidata]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Gallery|A feast of holidays and carols]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Comix|Lollus lmaois 200C tincture]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Crossword|when the crossword is sus]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Traffic report|What's the big deal? I'm an animal!]]

* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/From the editor|A piccy iz worth OVAR 9000!!!11oneone! wordz ^_^]]

* Apocrypha: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Apocrypha|Local editor discovered 1,380 lost subheadings in ancient Signpost scrolls. And what he found was shocking.]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Humour|Guess the joke contest]]

* BJAODN: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/BJAODN|Bad jokes and other deleted nonsense]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:01, 24 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25972416 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 10 January 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/From the editor|NINETEEN MORE YEARS! NINETEEN MORE YEARS!]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Special report|Public Domain Day 2024]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Technology report|Wikipedia: A Multigenerational Pursuit]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/News and notes|In other news ... see ya in court!]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/In focus|The long road of a featured article candidate]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/In the media|What is plagiarism? Oklahoma Disneyland? Reaching a human being at Wikipedia?]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/WikiProject report|WikiProjects Israel and Palestine]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Obituary|Anthony Bradbury]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Traffic report|The most viewed articles of 2023]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Crossword|everybody gangsta till the style sheets start cascading]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Comix|Conflict resolution]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:51, 12 ജനുവരി 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26044843 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 31 January 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/News and notes|Wikipedian Osama Khalid celebrated his 30th birthday in jail]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/Opinion|Until it happens to you]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/Disinformation report|How paid editors squeeze you dry]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/In the media|Katherine Maher new NPR CEO, go check Wikipedia, race in the race]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/In focus|The long road of a featured article candidate, part 2]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/Recent research|Croatian takeover was enabled by &quot;lack of bureaucratic openness and rules constraining [admins]&quot;]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/Comix|We've all got to start somewhere]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/Traffic report|DJ, gonna burn this goddamn house right down]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:16, 31 ജനുവരി 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26086360 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 13 February 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/News and notes|Wikimedia Russia director declared &quot;foreign agent&quot; by Russian gov; EU prepares to pile on the papers]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Disinformation report|How low can the scammers go?]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Gallery|Before and After: Why you don't need to touch grass to dramatically improve images of flora and fauna]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/In the media|Speaking in tongues, toeing the line, and dressing the part]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Serendipity|Is this guy the same as the one who was a Nazi?]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Traffic report|Griselda, Nikki, Carl, Jannik and two types of football]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Crossword|Our crossword to bear]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Comix|Strongly]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:38, 13 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26223997 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 2 March 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/News and notes|Wikimedia enters US Supreme court hearings as &quot;the dolphin inadvertently caught in the net&quot;]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/Recent research|Images on Wikipedia &quot;amplify gender bias&quot;]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/In the media|The Scottish Parliament gets involved, a wikirace on live TV, and the Foundation's CTO goes on record]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/Obituary|Vami_IV]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/Traffic report|Supervalentinefilmbowlday]]

* WikiCup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/WikiCup report|High-scoring WikiCup first round comes to a close]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:03, 2 മാർച്ച് 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26310391 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 29 March 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Technology report|Millions of readers still seeing broken pages as &quot;temporary&quot; disabling of graph extension nears its second year]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Interview|Interview on Wikimedia Foundation fundraising and finance strategy]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Special report|19-page PDF accuses Wikipedia of bias against Israel, suggests editors be forced to reveal their real names, and demands a new feature allowing people to view the history of Wikipedia articles]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Op-Ed|Wikipedia in the age of personality-driven knowledge]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Recent research|&quot;Newcomer Homepage&quot; feature mostly fails to boost new editors]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/News and notes|Universal Code of Conduct Coordinating Committee Charter ratified]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/In the media|&quot;For me it’s the autism&quot;: AARoard editors on the fork more traveled]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Traffic report|He rules over everything, on the land called planet Dune]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Humour|Letters from the editors]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Comix|Layout issue]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:42, 29 മാർച്ച് 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26349119 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 25 April 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/In the media|Censorship and wikiwashing looming over RuWiki, edit wars over San Francisco politics and another wikirace on live TV]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/News and notes|A sigh of relief for open access as Italy makes a slight U-turn on their cultural heritage reproduction law]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/WikiConference report|WikiConference North America 2023 in Toronto recap]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/WikiProject report|WikiProject Newspapers (Not WP:NOTNEWS)]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/Recent research|New survey of over 100,000 Wikipedia users]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/Traffic report|O.J., cricket and a three body problem]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:51, 25 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26669718 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 16 May 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/News and notes|Democracy in action: multiple elections]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/Special report|Will the new RfA reform come to the rescue of administrators?]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/Arbitration report|Ruined temples for posterity to ponder over – arbitration from '22 to '24]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/In the media|Deadnames on the French Wikipedia, and a duel between Russian wikis]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/Op-Ed|Wikidata to split as sheer volume of information overloads infrastructure]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/Comix|Generations]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/Traffic report|Crawl out through the fallout, baby]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:00, 16 മേയ് 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26773320 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 8 June 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/News and notes|Wikimedia Foundation publishes its Form 990 for fiscal year 2022-2023]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Technology report|New Page Patrol receives a much-needed software upgrade]]

* Deletion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Deletion report|The lore of Kalloor]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/In the media|National cable networks get in on the action arguing about what the first sentence of a Wikipedia article ought to say]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/News from the WMF|Progress on the plan — how the Wikimedia Foundation advanced on its Annual Plan goals during the first half of fiscal year 2023-2024]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Opinion|Public response to the editors of Settler Colonial Studies]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Recent research|ChatGPT did not kill Wikipedia, but might have reduced its growth]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Featured content|We didn't start the wiki]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Essay|No queerphobia]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Special report|RetractionBot is back to life!]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Traffic report|Chimps, Eurovision, and the return of the Baby Reindeer]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Comix|The Wikipediholic Family]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Humour|Wikipedia rattled by sophisticated cyberattack of schoolboy typing &quot;balls&quot; in infobox]]

* Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Concept|Palimpsestuous]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:29, 8 ജൂൺ 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26803274 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 4 July 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/News and notes|WMF board elections and fundraising updates]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Special report|Wikimedia Movement Charter ratification vote underway, new Council may surpass power of Board]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/In focus|How the Russian Wikipedia keeps it clean despite having just a couple dozen administatrors]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Discussion report|Wikipedians are hung up on the meaning of Madonna]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/In the media|War and information in war and politics]]

* Sister projects: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Sister projects|On editing Wikisource]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Obituary|Hanif Al Husaini, Salazarov and Hyacinth]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Opinion|Etika: a Pop Culture Champion]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Gallery|Spokane Willy's photos]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Op-Ed|Why you should not vote in the 2024 WMF BoT elections]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Crossword|On a day of independence, beat crosswords into crossploughshares]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Humour|A joke]]

* Cobwebs: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Cobwebs|Counting to a billion — manuscripts don't burn]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Recent research|Is Wikipedia Politically Biased? Perhaps]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Traffic report|Talking about you and me, and the games people play]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:42, 4 ജൂലൈ 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26991487 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 22 July 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/Discussion report|Internet users flock to Wikipedia to debate its image policy over Trump raised-fist photo]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/News and notes|Wikimedia community votes to ratify Movement Charter; Wikimedia Foundation opposes ratification]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/News from the WMF|Wikimedia Foundation Board resolution and vote on the proposed Movement Charter]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/Essay|Reflections on editing and obsession]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/In the media|What's on Putin's fork, the court's docket, and in Harrison's book?]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/Obituary|JamesR]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/Crossword|Vaguely bird-shaped crossword]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/Humour|Joe Biden withdraws RfA, Donald Trump selects co-nom]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:34, 22 ജൂലൈ 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27085896 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 14 August 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/In the media|Portland pol profile paid for from public purse]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Recent research|STORM: AI agents role-play as &quot;Wikipedia editors&quot; and &quot;experts&quot; to create Wikipedia-like articles, a more sophisticated effort than previous auto-generation systems]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Discussion report|Twitter marks the spot]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/News and notes|Another Wikimania has concluded]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Special report|Nano or just nothing: Will nano go nuclear?]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Opinion|HouseBlaster's RfA debriefing]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Traffic report|Ball games, movies, elections, but nothing really ''weird'']]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Humour|I'm proud to be a template]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:52, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27163580 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 4 September 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/News and notes|WikiCup enters final round, MCDC wraps up activities, 17-year-old hoax article unmasked]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/In the media|AI is not playing games anymore. Is Wikipedia ready?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/Recent research|Simulated Wikipedia seen as less credible than ChatGPT and Alexa in experiment]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/News from the WMF|Meet the 12 candidates running in the WMF Board of Trustees election]]

* Wikimania: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/Wikimania|A month after Wikimania 2024]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/Serendipity|What it's like to be Wikimedian of the Year]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/Traffic report|After the gold rush]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/Humour|Local man halfway through rude reply no longer able to recall why he hates other editor]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:31, 4 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27280376 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 26 September 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/In the media|Indian courts order Wikipedia to take down name of crime victim, and give up names of editors]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/Serendipity|A Wikipedian at the 2024 Paralympics]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/Opinion|asilvering's RfA debriefing]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/News and notes|Are you ready for admin elections?]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/Gallery|Are Ludd''ai''tes defending the English Wikipedia?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/Recent research|Article-writing AI is less &quot;prone to reasoning errors (or hallucinations)&quot; than human Wikipedia editors]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/Traffic report|Jump in the line, rock your body in time]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:15, 26 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27463206 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 19 October 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/News and notes|One election's end, another election's beginning]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Recent research|&quot;As many as 5%&quot; of new English Wikipedia articles &quot;contain significant AI-generated content&quot;, says paper]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/In the media|Off to the races! Wikipedia wins!]]

* Contest: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Contest|A WikiCup for the underdeveloped world]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Traffic report|A scream breaks the still of the night]]

* Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Book review|''The Editors'']]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Humour|The Newspaper Editors]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Crossword|Spilled Coffee Mug]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:18, 19 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27606308 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 6 November 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/From the editors|Editing Wikipedia should not be a crime]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/News and notes|Wikimedia Foundation shares ANI lawsuit updates; first admin elections appoint eleven sysops; first admin recalls opened; temporary accounts coming soon?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/In the media|An old scrimmage, politics and purported libel]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/Special report|Wikipedia editors face litigation, censorship]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/Gallery|Why you should take more photos and upload them]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/In focus|Questions and answers about the court case]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/Traffic report|Twisted tricks or tempting treats?]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/Technology report|Wikimedia tech, the Asian News International case, and the ultra-rare BLACKLOCK]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/Humour|Man quietly slinks away from talk page argument after realizing his argument dumb, wrong]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:08, 6 നവംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27684085 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 18 November 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-18/News and notes|Open letter to WMF about court case breaks one thousand signatures, big arb case declined, U4C begins accepting cases]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-18/In the media|Summons issued for Wikipedia editors by Indian court, &quot;Gaza genocide&quot; RfC close in news, old admin Gwern now big AI guy, and a &quot;spectrum of reluctance&quot; over Australian place names]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-18/Recent research|SPINACH: AI help for asking Wikidata &quot;challenging real-world questions&quot;]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-18/News from the WMF|Wikimedia Foundation and Wikimedia Endowment audit reports: FY 2023–2024]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-18/Traffic report|Well, let us share with you our knowledge, about the electoral college]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 23:46, 18 നവംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27733567 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 24 December 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/News and notes|Responsibilities and liabilities as a &quot;Very Large Online Platform&quot;]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Op-ed|Beeblebrox on Wikipediocracy, the Committee, and everything]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Opinion|Graham87 on being the first-ever administrator recall subject]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/In the media|Delhi High Court considers ''Caravan'' and ''Ken'' for evaluating the ANI vs. WMF case]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/From the archives|Where to draw the line in reporting?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Recent research|&quot;Wikipedia editors are quite prosocial&quot;, but those motivated by &quot;social image&quot; may put quantity over quality]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Humour|Backlash over Santa Claus' Wikipedia article intensifies]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Gallery|A feast of holidays and carols]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Traffic report|Was a long and dark December]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 00:04, 25 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27936465 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 15 January 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/From the editors|Looking back, looking forward]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Traffic report|The most viewed articles of 2024]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In the media|Will you be targeted?]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Technology report|New Calculator template brings interactivity at last]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Essay|Meet the Canadian who holds the longest editing streak on Wikipedia]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Opinion|Reflections one score hence]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/News and notes|It's a new dawn, it's a new day, it's a new life for me... and I'm feeling free]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Serendipity|What we've left behind, and where we want to go next]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Op-ed|Elon Musk and the right on Wikipedia]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In focus|Twenty years of The Signpost: What did it take?]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Arbitration report|Analyzing commonalities of some contentious topics]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Humour|How to make friends on Wikipedia]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:57, 15 ജനുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28061132 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 7 February 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Recent research|GPT-4 writes better edit summaries than human Wikipedians]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/News and notes|Let's talk!]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Opinion|Fathoms Below, but over the moon]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/In the media|Wikipedia is an extension of legacy media propaganda, says Elon Musk]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Community view|24th Wikipedia Day in New York City]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Arbitration report|Palestine-Israel articles 5 has closed]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Traffic report|A wild drive]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:59, 7 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28179470 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 27 February 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/News and notes|Administrator elections up for reapproval and 1bil GET snagged on Commons]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Serendipity|Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Technology report|Hear that? The wikis go silent twice a year]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/In the media|The end of the world]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Recent research|What's known about how readers navigate Wikipedia; Italian Wikipedia hardest to read]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Opinion|Sennecaster's RfA debriefing]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Tips and tricks|One year after this article is posted, will every single article on Wikipedia have a short description?]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Community view|Open letter from French Wikipedians says &quot;no&quot; to intimidation of volunteer contributors]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Traffic report|Temporary scars, February stars]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Essay|The source, the whole source, and nothing but the source]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Obituary|Ümüt Çınar (Kmoksy) and Vinícius Medina Kern (Vmkern)]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:31, 27 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28313070 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 22 March 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/From the editor|''Hanami'']]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/News and notes|Deeper look at takedowns targeting Wikipedia]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/In the media|The good, the bad, and the unusual]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Recent research|Explaining the disappointing history of Flagged Revisions; and what's the impact of ChatGPT on Wikipedia so far?]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Traffic report|All the world's a stage, we are merely players...]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Gallery|WikiPortraits rule!]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Essay|Unusual biographical images]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Obituary|Rest in peace]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:11, 22 മാർച്ച് 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28391577 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 9 April 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Special report|Wikipedian and physician Ziyad al-Sufiani reportedly released from Saudi prison]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In focus|WMF to explore &quot;common standards&quot; for NPOV policies; implications for project autonomy remain unclear]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In the media|Indian judges demand removal of content critical of Asian News International]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News and notes|35,000 user accounts compromised, locked in attempted credential-stuffing attack]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Op-ed|How crawlers impact the operations of the Wikimedia projects]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Opinion|Crawlers, hogs and gorillas]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Debriefing|Giraffer's RfA debriefing]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Obituary|RHaworth, TomCat4680 and PawełMM]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Traffic report|Heigh-Ho, Heigh-Ho, off to report we go...]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News from Diff|Strengthening Wikipedia’s neutral point of view]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Comix|Thirteen]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 18:25, 9 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28494227 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 1 May 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:21, 1 മേയ് 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28562138 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 14 May 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/News and notes|WMF to kick off new-CEO quest as Iskandar preps to move on — Supreme Court nixes gag of Wiki page for other India court row on ANI — code-heads give fix-up date for Charts in lieu of long-dead Graph gizmo]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In the media|Wikimedia Foundation sues over UK government decision that might require identity verification of editors worldwide]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Disinformation report|What does Jay-Z know about Wikipedia?]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In focus|On the hunt for sources: Swedish AfD discussions]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Technology report|WMF introduces unique but privacy-preserving browser cookie]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Debriefing|Goldsztajn's RfA debriefing]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Obituary|Max Lum (User:ICOHBuzz)]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 2)]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Comix|Collection]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/From the archives|Humor from the Archives]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:01, 14 മേയ് 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28671646 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 24 June 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News and notes|Happy 7 millionth!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/In the media|Playing professor pong with prosecutorial discretion]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Disinformation report|Pardon me, Mr. President, have you seen my socks?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Recent research|Wikipedia's political bias; &quot;Ethical&quot; LLMs accede to copyright owners' demands but ignore those of Wikipedians]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Traffic report|All Sinners, a future, all Saints, a past]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News from Diff|Call for candidates is now open: Wikimedia Foundation Board of Trustees]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Opinion|Russian Wiki-fork flails, failing readers and editors]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Debriefing|EggRoll97's RfA&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; debriefing]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 3)]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Comix|Hamburgers]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 02:31, 24 ജൂൺ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28849846 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 18 July 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News and notes|Is no WikiNews good WikiNews? — Election season returns!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In the media|How bad (or good) is Wikipedia?]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/WikiProject report|WikiProject Medicine reaches milestone of zero unreferenced articles]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In focus|Wikimania 2025: Connecting Wikimedians across the world for 20 years]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Recent research|Knowledge manipulation on Russia's Wikipedia fork; Marxist critique of Wikidata license; call to analyze power relations of Wikipedia]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News from the WMF|Form 990 released for the Wikimedia Foundation’s fiscal year 2023-2024]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Discussion report|Six thousand noticeboard discussions in 2025 electrically winnowed down to a hundred]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Comix|Divorce]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Opinion|Women are somewhat under-represented on the English-language Wikipedia, and other observations from analysis]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 4): The Future Of Wikimedia and Conclusion]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Obituary|Pvmoutside, Atomicjohn, Rdmoore6, Jaknouse, Morven, Martin of Sheffield, MarnetteD, Herewhy, BabelStone]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Traffic report|God only knows]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Humour|New forum created for people who don't care about Wikipedia]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:53, 18 ജൂലൈ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28903822 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 9 August 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/News and notes|Court order snips out part of Wikipedia article, editors debate whether to frame shreds or pulp them]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Discussion report|News from ANI, AN, RSN, BLPN, ELN, FTN, and NPOVN]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Disinformation report|The article in the most languages]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Community view|News from the Villages Pump]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/In the media|Disgrace, dive bars, deceased despots, and diverse dispatches]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Crossword|Accidental typography]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Comix|best-laid schemes o' wikis an' men]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Traffic report|I'm not the antichrist or the Superman]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 02:27, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29085669 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 9 September 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/News and notes|Wikimedia Foundation loses a round in court]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/In the media|Congress probes, mayor whitewashed, AI stinks]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Disinformation report|A guide for Congress]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Recent research|Minority-language Wikipedias, and Wikidata for botanists]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Technology report|A new way to read Wikisource]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Traffic report|Check out some new ''Weapons'', weapon of choice]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Essay|The one question]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:08, 9 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29233676 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 2 October 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/News and notes|Larry Sanger returns with &quot;Nine Theses on Wikipedia&quot;; WMF publishes transparency report]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/In the media|Extraordinary eruption of &quot;EVIL&quot; explained]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Disinformation report|Emails from a paid editing client]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Discussion report|Sourcing, conduct, policy and LLMs: another 1,339 threads analyzed]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Community view|The pressing questions of the modern WWW, as seen from the Village Pump]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Recent research|Is Wikipedia a merchant of (non-)doubt for glyphosate?; eight projects awarded Wikimedia Research Fund grants]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Opinion|Some disputes aren't worth it]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Obituary|Michael Q. Schmidt]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Traffic report|Death, hear me call your name]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Comix|A grand spectacle]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:55, 2 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29367448 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 20 October 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/News and notes|Board shuffles, LLM blocks increase, IPs are going away]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Special report|The election that isn't]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Interview|The BoT bump]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/In the media|An incident at WikiConference North America; WMF reports AI-related traffic drop and explains Wikipedia to US conservatives]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Traffic report|One click after another]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Humour|Wikipedia pay rates]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:45, 20 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29377595 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 10 November 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/News and notes|Temporary accounts go live and WMF board member self-suspends]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Community view|Six Wikipedians' thoughts on Grokipedia, and the humanity of it all]]

* Wikicup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Wikicup report|BeanieFan11, WikiCup victor of 2025, covers the results]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/In the media|Jimbo's book, an argument about genocide, and a train of shame]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Recent research|Taking stock of the 2024–2025 research grants]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Opinion|With Grokipedia, top-down control of knowledge is new again]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Obituary|Struway]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Traffic report|The documentaried, the disowned, the deceased, Diwali and the Dodgers]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Comix|Head of steam]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:57, 10 നവംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29568932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 1 December 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/News and notes|Election cycles come and go, and Wikimedia Foundation achieves record revenue in 2024–2025!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/In the media|Wales walk-off, antisemitism, supernatural powers, feminism turmoil, saints, and sex]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Recent research|At least 80 million inconsistent facts on Wikipedia – can AI help find them?]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Disinformation report|Epstein email exchanges planned strategy, edits and reported progress]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Traffic report|It's a family affair]]

* Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Book review|''The Seven Rules of Trust'']]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/From the archives|&quot;I have been asked by Jeffrey Epstein ...&quot;]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Humour|An interview with Wikipe-tan]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Opinion|AI finds errors in 90% of Wikipedia's best articles]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Serendipity|Highlights from the itWikiCon 2025]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Comix|Madness]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 00:16, 1 ഡിസംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29700455 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 17 December 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Interview|Part 1: Bernadette Meehan]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/News and notes|We're gonna have a party!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/In the media|The &quot;bigg&quot; bosses: Robertsky and the Pope]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Traffic report|Death and stranger things]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Gallery|A feast of holidays and carols]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Obituary|Michal Lewi (Iwelam) and Alan R. King (A R King)]]

* Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Concept|List of xxtreme sports (redirected from Electrojousting)]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Comix|display: flex-inline;]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:05, 17 ഡിസംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29700455 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 15 January 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:19, 15 ജനുവരി 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29899914 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 29 January 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:31, 29 ജനുവരി 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29988053 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 17 February 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:03, 17 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30039447 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 10 March 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is &quot;Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes&quot; cited in &quot;List of tallest buildings in Chicago&quot;?]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|&quot;It will never happen&quot;]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:15, 10 മാർച്ച് 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30121359 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 31 March 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:08, 31 മാർച്ച് 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30329870 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 21 April 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:50, 21 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30434643 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 22 May 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]]

* Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:19, 22 മേയ് 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30513885 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 21 June 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/From the editors|Ways for beginners to support ''The Signpost'' community journalism]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/News and notes|Community Tech development team disbanded]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Disinformation report|PR for the people?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Recent research|Proposed tagging system for AI involvement; successful and unsuccessful AI tools for contributors]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In the media|Who won a 14th century battle and who won the 2026 Iran war?]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Community view|Putting the Wish into the Wishlist]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In focus|A global standard for Neutral Point of View]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/On the bright side|Flowers, blue helmets, reefs, pride, and Juneteenth]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Op-ed|Breathe, Don’t Panic, there is a different story about Wikimedia + AI futures]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Opinion|Wikimedia Foundation staff develop union and Wikimedia user community reacts]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Technology report|Community Tech team is disbanded, controversy erupts]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Traffic report|'Cause this is thriller, thriller night]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/WikiConference report|Report of Volunteer Supporters Network Annual Meeting 2026]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Comix|Take your turn]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Humour|Group of banned T-shirt makers comes out of hiding to sell new Wikipedia-themed merchandise]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:21, 21 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30604303 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 13 July 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News and notes|An exclusive club]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/In the media|Battle for a soul - who won?]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Opinion|We need to innovate with Wikimedia decision-making]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Recent research|LLMs and NPOV, 20 years of user blocks, Esperanto and Volapük Wikipedias]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News from Diff|How to host Wikicurious in your own community]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Community view|CUNY Newmark Wikimedian-in-Residence Quarterly Brief – April to June 2026]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Special report|Wikipedia escapes Category 1 designation under the UK Online Safety Act - for now]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/On the bright side|Fatherhood, weather, and diplomacy]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Op-ed|A Layup Easy Proposal for Wikimedia at 25: Spend 25% of Donations on the Community]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Traffic report|The grass was greener, the light was brighter]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Comix|schnozzed]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:27, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30775662 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 2 August 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In the media|Union drive, most prolific editor make headlines]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News and notes|Foundation rejects voluntary recognition of union, proposed board eligibility rules sharply restrict candidates]]

* WikiConference: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/WikiConference|&quot;Kurier, Signpost, wikipress: You can be a Wikimedia journalist&quot; - Wikimania presentation by User:Noé Recap]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In focus|Is Larry Sanger the co-founder of Wikipedia?]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Arbitration report|Think, and not just about content]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News from Diff|Meet the Wikimedians of the Year 2026!]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/On the bright side|The beautiful game]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Traffic report|Odyssey and Oyarzabal]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Comix|Well-spotted]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:18, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30775662 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>99ldfa8v3g2csoy2bi8corg9mq6sj2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലുലു ഹൈപ്പർമാർക്കറ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>215664</id>
    <revision>
      <id>4652396</id>
      <parentid>4012834</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:54:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3900" sha1="3t9d02jnoirg93lhfz7vg5otcqwk0op" xml:space="preserve">{{PU|Lulu Hypermarket}}
{{Infobox company
| company_name = '''ലുലു ഹൈപ്പർമാറ്റർക്കറ്റ്'''
| company_logo = [[File:Lulu Hypermarket logo.png|200px]]
| company_type =
| traded_as = 
| foundation = ജനുവരി 12 2006 
| location_city = അബു ദാബി
| location_country = യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിരേറ്റ്സ്
| area_served      = യുഎഇ, ഒമാൻ, ഖത്തർ, കുവൈറ്റ്, സൗദി അറേബ്യ, ബഹ്റൈൻ,യെമൻ, ഈജിപ്റ്റ്
| locations        =  
| key_people = '''[[എം.എ.യൂസഫലി]]''' &lt;br&gt;&lt;small&gt;(മാനേജിങ് ഡയറക്റ്റർ)&lt;/small&gt;
'''[[എം.എ.അഷറഫലി]]''' &lt;br&gt;&lt;small&gt;(എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്റ്റർ)&lt;/small&gt;
| industry = റീട്ടെയിലിങ്
| products = ഹൈപ്പർമാർക്കറ്റ്,സൂപ്പർമാറ്റർക്കറ്റ്,ഡിപ്പാർറ്റ്മെന്റ് സ്റ്റോർ
| revenue = 
| operating_income =
| net_income = 
| assets =
| equity =
| num_employees = 
| subsid = 
| homepage = www.luluhypermarket.com
| intl = 
}}
ഗൾഫിലും ഇന്ത്യയിലുമായി നിരവധി ശാഖകളുള്ള, [[അബുദാബി]] ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ചില്ലറ വ്യാപാര ശൃംഖലയാണ് '''ലുലു ഹൈപ്പർ മാർക്കറ്റ്'''. പ്രവാസി മലയാളിയായ [[എം.എ. യൂസഫലി]] സ്ഥാപിച്ച &quot;എംകെ&quot;(EMKE) ഗ്രൂപ്പിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതാണിത്. യൂസഫലി തന്നെയാണിതിന്റെ മാനേജിംഗ് ഡൈറക്ടറും. ഗൾഫിലും ഇന്ത്യയിലുമായി 164 ലുലു ഹൈപർമാർക്കറ്റുകളാണുള്ളത്. ഇവ താഴേ കൊടുക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ പലയിടങ്ങളിലായി നില കൊള്ളുന്നു:
*[[ഇന്ത്യ]]
*[[സൗദി അറേബ്യ]]
*[[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു. എ. ഇ]] 
*[[കുവൈറ്റ്]]
*[[ഒമാൻ]]
*[[ബഹ്റൈൻ]]
*[[യെമൻ]]
*[[ഖത്തർ]]
*[[ഈജിപ്റ്റ്]]

[[ഏഷ്യ|എഷ്യയിലേത്തന്നെ]] വലിയ ചില്ലറ വ്യാപാര ശൃംഖലകളിലൊന്നാണ് ലുലു. എല്ലാ ലുലു ഹൈപർമാർക്കറ്റുകളിലുമായി, വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും വന്ന 57,000-ത്തോളം പേർ ജോലിയെടുക്കുന്നു.

== ഇതു കൂടി കാണുക ==
* [[ലുലു മാൾ, കൊച്ചി]]
* [[:en:Kerala Gulf diaspora|ഗൾഫ് മലയാളി]]

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* {{official|http://www.emkegroup.com/site/home.php}}
* {{cite web| url=http://yusuffali.com/| title=യൂസഫലിയുടെ വെബ്സൈറ്റ്}}
* [http://www.luluhypermarket.com ലുലു ഹൈപ്പർമാർക്കറ്റ്.കോം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105052537/http://luluhypermarket.com/ |date=2012-11-05 }}

[[വർഗ്ഗം:അബുദാബിയിലെ വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങൾ‎]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>3t9d02jnoirg93lhfz7vg5otcqwk0op</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗുരുവായൂരപ്പൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219157</id>
    <revision>
      <id>4652356</id>
      <parentid>4634102</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T22:43:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suaryaalhind1</username>
        <id>217105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Deity image</comment>
      <origin>4652356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="419479" sha1="527363xpiwrxospzmw84xtgun4miw3l" xml:space="preserve">{{Refimprove}}{{Infobox deity&lt;!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--&gt;
| type = Hindu
| image = Guruvayurappan.jpg
| caption =  ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഒരു എണ്ണച്ഛായാചിത്രം - [[രാജശേഖരൻ പരമേശ്വരൻ]] വരച്ചത്
| name = ഗുരുവായൂരപ്പൻ
| Sanskrit_transliteration = Guruvāyūrappan
| script_name = [[മലയാളം]]
| script = ഗുരുവായൂരപ്പൻ
| affiliation = [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]](മഹാവിഷ്‌ണു)/[[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]]
| god_of = [[മഹാവിഷ്ണു|ആദിനാരായണൻ]]/[[മഹാവിഷ്ണു]]
| abode = [[വൈകുണ്ഠം]], [[ഗുരുവായൂർ]]
| mantra = ഓം നമോ നാരായണായ &lt;br/&gt; ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ &lt;br/&gt; ഓം ശ്രീകൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ നമഃ
| weapon= [[സുദർശന ചക്രം]], [[പാഞ്ചജന്യം]], [[കൗമോദകി]] ([[ഗദ]]), [[താമര]] 
| consort = [[ലക്ഷ്മി]]
| mount = [[ഗരുഡൻ]]
| planet = [[ഭൂമി]]
}}
[[തെക്കേ ഇന്ത്യ|തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രധാനമായും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] ഒരു രൂപഭേദമാണ് '''ഗുരുവായൂരപ്പൻ'''.  [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ രൂപത്തെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ എന്ന് വിളിച്ചുപോരുന്നത്. രൂപഭാവങ്ങൾ കൊണ്ടും പൂജാരീതികൾ കൊണ്ടും മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും, ഭക്തജനവിശ്വാസമനുസരിച്ച് ഗുരുവായൂരപ്പൻ [[ദശാവതാരം|ദശാവതാരങ്ങളിൽ]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്]]. ഐതിഹ്യപരമായും ചരിത്രപരമായും ഏറെ പ്രാധാന്യം നേടിയ ഈ ദൈവത്തിന്, ഇപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും]] പുറത്തുമായി നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇവയിലധികവും മലയാളികളുടെ കുടിയേറ്റത്തെത്തുടർന്നാണ് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. 

== പ്രതിഷ്ഠ ==
ശിശുരൂപിയായ ചതുർഭുജമൂർത്തിയാണ് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ''''പാതാളാഞ്ജനം'''' എന്ന അപൂർവ്വയിനം ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ വിഗ്രഹത്തിന്  ഏകദേശം നാലടി ഉയരമുണ്ട്. നാലു കൈകൾ ഉള്ള വിഗ്രഹത്തിൻ്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[സുദർശനചക്രം|സുദർശനചക്രവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[പാഞ്ചജന്യം|പാഞ്ചജന്യം]] എന്ന [[ശംഖ്|ശംഖും]] മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]]യും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ തലകീഴായി [[കൗമോദകി]] എന്ന [[ഗദ]]യും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ വിഷ്ണുവിഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ളതാണ് ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹവും. കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്.

തന്ത്രശാസ്ത്രപ്രകാരം, വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 രൂപഭേദങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ 12 എണ്ണം അതിപ്രധാനമാണ്. കാഴ്ചയിൽ ഈ 24 പേരും ഒരേപോലെ തോന്നുമെങ്കിലും രൂപഭേദങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ശംഖചക്രഗദാപത്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന കൈകൾക്ക് വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[ചക്രം]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ശംഖ്]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ഗദ]], മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]] എന്നിങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്ന വിഷ്ണു വിഗ്രഹരൂപത്തിന് '''ജനാർദ്ദനൻ''' എന്നാണ് പേര്. ഗുരുവായൂരടക്കം കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം വൈഷ്ണവ ദേവാലയങ്ങളിലും ഈ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹമുള്ളത്. 

പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത മൂലവിഗ്രഹം കൂടാതെ വേറെയും രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഗുരുവായൂർ ശ്രീലകത്തുണ്ട്. അവയിൽ വലതുവശത്തുള്ളത് പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത ആറാട്ടുതിടമ്പും ഇടതുവശത്തുള്ളത് സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ശീവേലിത്തിടമ്പുമാണ്. ആദ്യത്തെ വിഗ്രഹം, ഇന്നത്തെ [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിൽ പെട്ട [[മാന്നാർ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട, അല്പം രൗദ്രഭാവ ത്തോടുകൂടിയ മഹാവിഷ്ണു രൂപമാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമേ ഇത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളൂ. രണ്ടാമത്തെ വിഗ്രഹം, മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന തിടമ്പിന് കേടുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1975-ൽ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] സ്വദേശിയായിരുന്ന വേലപ്പൻ ആചാരിയും പുത്രനായ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ് ഈ തിടമ്പ് പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിത്യശീവേലിയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് ഈ വിഗ്രഹമാണ്. 

കേരളത്തിലെ എല്ലാ ഹൈന്ദവ ഭവനങ്ങളിലും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചിത്രങ്ങൾ കാണാം. അവയിലധികവും ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതെങ്കിലും അപൂർവ്വം ചിലതിൽ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലും വരച്ചുകാട്ടാറുണ്ട്. ഈ രൂപത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ, ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി വലതുകയ്യിൽ [[വെണ്ണ]]യും ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ച രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉഷഃപൂജ സമയത്തെ ദർശനരൂപമാണിത്. ഭഗവാന് ചാർത്തിയ കോണകം, ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകാറുണ്ട്. ഉഷഃപൂജയ്ക്കുള്ള ഈ രൂപം കൂടാതെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കും ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമായി വേറെയും രണ്ട് അലങ്കാരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ, ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം ഓരോ ദിവസവും ഓരോ രൂപത്തിലാണ്. സാധാരണയായി ശ്രീകൃഷ്ണരൂപങ്ങളിൽ, അവയിൽത്തന്നെ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപങ്ങളിൽ തന്നെയാണ് അലങ്കാരമുണ്ടാകാറുള്ളതെങ്കിലും ചില പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റുള്ള അവതാരങ്ങളായും അത്യപൂർവ്വമായി മറ്റുള്ള വൈഷ്ണവക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തികളായും ഗുരുവായൂരപ്പനെ അലങ്കരിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ, യഥാരൂപത്തിൽ തന്നെ ഭഗവാനെ അലങ്കരിച്ചുവരാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം അതിവിശേഷമാണ്.

=== ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരവർണ്ണന ===
2020 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞുള്ള കളഭച്ചാർത്തിന്റെ വിശദമായ ഒരു വർണ്ണന ആരംഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയും ദീർഘകാലമായി ഉച്ചപ്പൂജ തൊഴുതുവരുന്ന വ്യക്തിയുമായ തിരുവാലൂർ ശ്രീകുമാരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് ഇത് തുടങ്ങിയത്. [[അർബുദം]] ബാധിച്ച് ചികിത്സയിലായിരുന്ന സുധ എന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് കേൾക്കാനായി തുടങ്ങിയ ഈ ശ്രമം, പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വൻ ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. [[കോവിഡ്-19 മഹാമാരി]] മൂലം ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിയ്ക്കാതിരുന്ന ഭക്തർ, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഒരു അനുഗ്രഹമായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് വിവിധ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിൽ ലഭ്യമായിരുന്ന അലങ്കാരവർണ്ണന, 2021 ഒക്ടോബർ 28-ന് പൂർണ്ണമായും ദേവസ്വത്തിന് കീഴിലായി.

== ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഐതിഹ്യകഥകൾ ==
ഗുരുവായൂരപ്പനുമായും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി ഐതിഹ്യകഥകളുണ്ട്. അവയിൽ പലതും ഇന്നും പ്രസിദ്ധമാണ്. അത്തരത്തിലുള്ള ചില കഥകളാണ് ഇവിടെ ചേർക്കുന്നത്.

=== ക്ഷേത്രോല്പത്തിയും ജനമേജയന്റെ കുഷ്ഠരോഗവും ===
[[നാരദപുരാണം|ശ്രീ നാരദപുരാണത്തിലേതെന്ന്]] ചിലർ പറയുന്നതും, എന്നാൽ അതിൽ ഇല്ലാത്തതുമായ '''ഗുരുപവനപുര മാഹാത്മ്യത്തിലാണ്'''  ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥ വിവരിക്കുന്നത്. [[കുരുവംശം|കുരുവംശത്തിലെ]] പിന്മുറക്കാരനും, [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനന്റെ]] പൗത്രനും [[അഭിമന്യു]]വിന്റെ പുത്രനുമായ [[പരീക്ഷിത്ത്]], ശമീകൻ എന്ന മഹർഷിയുടെ ശാപം മൂലം ഉഗ്രസർപ്പമായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] കടിയേറ്റ് അപമൃത്യു വരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായ [[ജനമേജയൻ]], തന്റെ പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് കാരണക്കാരനായ തക്ഷകനെയും അവന്റെ വംശത്തെയും ഒന്നാകെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ '''[[സർപ്പസത്രയാഗം|സർപ്പസത്രം]]''' എന്ന ഉഗ്രയാഗം നടത്തി. നിരപരാധികളായ അസംഖ്യം സർപ്പങ്ങൾ യാഗാഗ്നിയിൽ ചത്തൊടുങ്ങി. എന്നാൽ, [[അമൃത്]] കുടിച്ചവനായതിനാൽ, തക്ഷകൻ മാത്രം ചത്തില്ല. ഇതെത്തുടർന്ന്, ജനമേജയനെ ഉഗ്രമായ സർപ്പശാപം പിടികൂടുകയും അദ്ദേഹം [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗ ബാധിതനാകുകയും]] ചെയ്തു. രോഗ വിമുക്തിയ്ക്കായി ഒരുപാട് വഴികൾ നോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഇതോടെ ജീവിതാശ നശിച്ചുപോയ ജനമേജയനെ കാണാൻ ഒരു ദിവസം [[ആത്രേയൻ|ആത്രേയമഹർഷി]] വരികയും രോഗവിമുക്തിയ്ക്കായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഭജിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം ജനമേജയന് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ആ കഥ ഇങ്ങനെ:

പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്]] സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരി ക്കുമ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി. തനിക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തി നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം കാട്ടണമെന്ന് [[ബ്രഹ്മാവ്]] അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ, [[ബിസ്മത്ത്|പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ]] തൻ്റെ ഒരു വിഗ്രഹം സൃഷ്ടിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. വരാഹകല്പം വരെ വിഗ്രഹം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, പിന്നീട് സന്താന ഭാഗ്യത്തിനായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന സുതപസ്സ് എന്ന പ്രജാപതിയ്ക്കും, പത്നിയായ പ്രശ്നിയ്ക്കും വിഗ്രഹം കൈമാറി. വിഗ്രഹം കിട്ടിയശേഷം പൂർവ്വാധികം ഭക്തിയോടെ ഭജനം തുടർന്ന അവർക്ക് മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ താൻ തന്നെ പുത്രനായി അവതരിയ്ക്കാമെന്ന് വാക്കുനൽകുകയും, ആ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിലും ഈ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാകുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zy4-AAAAIAAJ&amp;pg=PA30&amp;dq=Prsnigarbha&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&amp;ved=0CDkQuwUwAg#v=onepage&amp;q=Prsnigarbha&amp;f=false | title=Krsna | publisher=Taylor &amp; Francis | author=A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda | pages=30 |accessdate=24 June 2013}}&lt;/ref&gt;  അതനുസരിച്ച് [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ, സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി '''പൃശ്നിഗർഭൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പൃശ്നിഗർഭൻ [[ബ്രഹ്മചര്യം|ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ]] പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിയ്ക്കുകയും ഭക്തനായ [[ധ്രുവൻ|ധ്രുവനുവേണ്ടി]] പുതിയൊരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിലെ]] അടുത്ത ജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ്, [[കശ്യപൻ|കശ്യപനായും]] പൃശ്നി [[അദിതി]]യായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടേ പുത്രനായി '''[[വാമനൻ]]''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പിന്നീട്, [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിലെ]] അവസാനജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ് വസുദേവരായും പൃശ്നി ദേവകിയായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവരുടെ എട്ടാമത്തെ പുത്രനായി ''' കൃഷ്‌ണൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. ഈ മൂന്നുജന്മങ്ങളിലും അവർക്ക് ഭഗവദ്നിർമ്മിതമായ ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zLkrkjn1Yv0C&amp;pg=PA238&amp;dq=Prsnigarbha&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&amp;ved=0CEwQuwUwBg#v=onepage&amp;q=Prsnigarbha&amp;f=false | title=The Concise Śrīmad Bhāgavataṁ | publisher=SUNY Press | author=Swami Venkatesananda | year=1989 | pages=238 | isbn=1438422830 |accessdate=24 June 2013}}&lt;/ref&gt;

മാതാപിതാക്കൾ നിത്യപൂജ നടത്തിവന്നിരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം, അവരുടെ കാലശേഷം ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ കയ്യിൽ തന്നെയെത്തി. തന്റെ  വാസസ്ഥാനമായ [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിൽ]]  ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയുകയും വിഗ്രഹം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, എന്നും രാവിലെ പത്നിമാരായ [[രുക്മിണി]]-[[സത്യഭാമ]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പൂജ നടത്തുമായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ഭഗവാന്  [[വൈകുണ്ഠം|വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക്]] മടങ്ങാൻ സമയമായി. സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, തന്റെ സുഹൃത്തും ശിഷ്യനും ഭക്തനുമായ [[ഉദ്ധവൻ|ഉദ്ധവരോട്]] ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:

{{cquote|ഉദ്ധവരേ, ഇന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടാകും. ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച ദ്വാരക അതിൽ പൂർണ്ണമായും നശിച്ചു പോകും. എന്നാൽ, മൂന്ന് ജന്മങ്ങളിൽ ഞാനും എന്റെ മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച ദിവ്യവിഗ്രഹം നശിക്കാൻ ഉള്ളതല്ല. ആ പുണ്യവിഗ്രഹം എടുത്ത് ഉചിതമായ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി|ബൃഹസ്പതിയോട്]] പറയുക. ആ പുണ്യകർമ്മത്തിന് ശേഷം   [[ബദരിനാഥ്|ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക്]] പോയി തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെ പ്രാപിക്കൂ. അധർമ്മം നിറയുന്ന [[കലിയുഗം|കലിയുഗത്തിൽ]], ഭക്തജനങ്ങളെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഞാൻ ആ വിഗ്രഹത്തിൽ കുടികൊള്ളും.}}

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ  മഹാപ്രളയമുണ്ടായി. ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്]] നിർമ്മിച്ച ദ്വാരക, അതിൽ പൂർണ്ണമായും മുങ്ങി. ദ്വാരകയിലെ പർവ്വതങ്ങളുടെ അടിവാരങ്ങൾ വരെ വെള്ളം കയറി. ഉദ്ധവർ  തപസ്സിനായി ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക്  പോകുംമുമ്പ് ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ട് കാര്യം പറഞ്ഞു. ബൃഹസ്പതി എത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും ദ്വാരക സമുദ്രത്തിനടിയിലായി. മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഭഗവാനും മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച പരമപവിത്രമായ വിഷ്ണുവിഗ്രഹം, മഹാപ്രളയത്തെ അതിജീവിച്ച് കടലിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു! പക്ഷേ, പ്രളയജലം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് വിഗ്രഹത്തിനടുത്തു വരെ പോകാനായില്ല. ബൃഹസ്പതി, തന്റെ ശിഷ്യനായ [[വായു|വായുദേവനെ]] വിളിച്ചുവരുത്തുകയും, വായുദേവൻ, സമുദ്രദേവനായ [[വരുണൻ|വരുണന്റെ]] സഹായത്തോടെ വിഗ്രഹം തന്റെ ഗുരുവിൻ്റെ അടുത്ത് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. വിഗ്രഹവുമായി പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോഴാണ് അടുത്ത പ്രശ്നം വന്നത്: എവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം? ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ആകാശ മാർഗ്ഗം സഞ്ചരിക്കവെ ഭാർഗ്ഗവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, കടലിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായി അതിവിശാലമായ ഒരു തടാകം അവർ കണ്ടു. നിർമ്മലമായ ജലത്തോടുകൂടിയ ആ തടാകത്തിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് താമരപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷികൾ കളകൂജനം പൊഴിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. മൃഗങ്ങൾ അങ്ങിങ്ങായി സ്വൈരവിഹാരം നടത്തുന്നു. ആ പ്രദേശത്തിനാകെ ഒരു ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് തോന്നി. ലോകത്തിൻ്റെ മാതാപിതാക്കളായ [[ശിവൻ|ശിവഭഗവാനും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീദേവിയും]] അവിടെ ആനന്ദ താണ്ഡവമാടുന്നത് കണ്ട ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും താഴെയിറങ്ങി ശിവപാർവ്വതിമാരെ വന്ദിച്ചു.  താൻ ദേവഗുരുവിൻ്റെ ആഗമനം പ്രതീക്ഷിച്ച് ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് ശിവഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയ്ക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുത്തു:

{{cquote|ബൃഹസ്പതേ, വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ ഈ ദിവ്യവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥലം ഈ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രം തന്നെയാണ്. [[പ്രാചീനബർഹിസ്സ്]] എന്ന രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ '''പ്രചേതസ്സുകൾ''' എന്ന യോഗിവര്യന്മാർ പ്രജാപതി സ്ഥാനം നേടാൻ  കഠിന തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചതും അവർക്ക് ഞാൻ '''[[രുദ്രഗീതം]]''' ഉപദേശിച്ചു കൊടുത്തതും ഇവിടെവച്ചാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-07-09 |archive-date=2010-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125035449/http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{better source|date=April 2017}}ബൃഹസ്പതേ,  ഗുരുവായ അങ്ങും വായുദേവനും ചേർന്ന് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലം, ഇനി '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നറിയപ്പെടും. കലിയുഗത്തിലെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ഭക്തർ ഇവിടെ വന്ന് ഭജിയ്ക്കും.}}

ഇത്രയും കേട്ടതോടെ ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവനും സന്തോഷമായി. ബൃഹസ്പതി, ഉടനെ ദേവശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി.  സ്ഥലമാകെ നോക്കിക്കണ്ട വിശ്വകർമ്മാവ്, അവിടെ എല്ലാ വാസ്തുശാസ്ത്ര നിബന്ധനകളുമനുസരിച്ച് മനോഹരമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു. വിഷ്ണുഭഗവാനാൽ തന്നെ നിർമ്മിച്ചതും അവതാരമായ ശ്രീകൃഷ്ണനാൽ  ആരാധിയ്ക്കപ്പെട്ടതുമായ പുണ്യവിഗ്രഹം, ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് അവിടെ എല്ലാ ആചാരവിധികളോടുകൂടി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ശിവഭഗവാൻ വിഗ്രഹത്തിന് ആദ്യപൂജ നടത്തി. പാർവ്വതീദേവി നിവേദ്യമുണ്ടാക്കി സമർപ്പിച്ചു. [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ]] പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി. [[തുംബുരു]]-[[നാരദൻ|നാരദമഹർഷിമാരും]] [[യക്ഷന്മാർ|യക്ഷ]]-[[കിന്നരർ|കിന്നര]]-[[ഗന്ധർവ്വൻ|ഗന്ധർവ്വാദികളും]] സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി. ഗുരുവും വായുവും ഒരുമിച്ച് ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച പുണ്യഭൂമിയ്ക്ക് '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നും അവർ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഭഗവാന് 'ഗുരുവായൂരപ്പൻ' എന്നും പേരുകൾ വന്നു. ഈ മംഗളമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ, ''രുദ്രതീർത്ഥം'' എന്നുപേരുള്ള വലിയ തടാകത്തിന്റെ മറുകരയിലുള്ള മമ്മിയൂരിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനഭാവത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു. ഇന്ന് അവിടെയും തൊഴുതാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ. വൈകുണ്ഠത്തിലെ പോലെ ഇവിടെയും ഭഗവാൻ പൂർണ്ണ ചൈതന്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ  ഇവിടം ''ഭൂലോക വൈകുണ്ഠം'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

ഇത്രയും കേട്ടപ്പോൾ [[ജനമേജയൻ]] കുടുംബസമേതം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം അവിടെ ഭജനമിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂരിലെ ശിവക്ഷേത്രത്തിലും]] ദർശനം നടത്തി. ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടു വരികയും ഒരു വർഷം തികയുന്നതിന്റെ തലേന്ന് രാത്രി അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവദ് ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ രോഗം പൂർണ്ണമായും ഭേദമാകുകയും ചെയ്തു. നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, പിന്നീട് അരോഗദൃഢഗാത്രനായി ഒരുപാടുകാലം ജീവിച്ചു.

=== പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ കഥ ===
ഗുരുവായൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്ന മറ്റൊരു കഥയാണ് ഒരു [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റേത്]]. ഈ രാജാവ്, ഒരു ദിവസം തന്റെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനായ ജ്യോത്സ്യരെ വരുത്തുകയും  അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ ജാതകം കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. രാജാവിന്റെ ജാതകം പരിശോധിച്ച ജ്യോത്സ്യർ അദ്ദേഹം ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്കകം പാമ്പുകടിയേറ്റ് മരിയ്ക്കും എന്ന് വിധിയെഴുതി. ഇതറിഞ്ഞ് കുപിതനായ രാജാവ് ജ്യോത്സ്യരെ ജയിലിലടയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും മന്ത്രിമാർ അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു. തുടർന്ന്, അപമൃത്യുവടയാനാണോ തന്റെ വിധി എന്നാലോചിച്ച് രാജാവ് ചിന്താധീനനായി ഇരിയ്ക്കേ സദസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു [[നമ്പൂതിരി]] പാപപരിഹാരത്തിന് ഗുരുവായൂരിൽ പോകണമെന്നും അവിടെ വച്ച് മരിച്ചാൽത്തന്നെയും മോക്ഷം കിട്ടുമെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചു. അതനുസരിച്ച് രാജാവും കുടുംബാംഗങ്ങളും നമ്പൂതിരിയും ജ്യോത്സ്യരും ഒരുമിച്ച് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. 

ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ രാജാവ്, തന്റെ മരണം പ്രവചിച്ച ദിവസം വരെയും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതനുസരിച്ചുള്ള എല്ലാ ചിട്ടകളും അദ്ദേഹം പാലിച്ചുപോന്നു. ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. 
നാളെയാണ്, തൻ്റെ മരണമെത്തുന്ന ദിവസം! മനസ്സിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെ ധ്യാനിച്ച് അദ്ദേഹം ഉറങ്ങാൻ കിടന്നു.

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഉണർന്നുനോക്കിയ രാജാവ്, താൻ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതായി കണ്ട് അമ്പരന്നു. ഒരേസമയം സന്തോഷവും കോപവും തോന്നിയ രാജാവ്, ജ്യോത്സ്യരുടെ അടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തെ ശാസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തലേന്നുരാത്രി താൻ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടതുപോലുമില്ല എന്നായിരുന്നു രാജാവിന്റെ വാദം. അപ്പോൾ ജ്യോത്സ്യർ രാജാവിന്റെ കാലിലേയ്ക്ക് നോക്കുകയും അവിടെയുള്ള ഒരു പാട് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അത് പാമ്പുകടിച്ച പാടായിരുന്നു! ഭഗവദ്കാരുണ്യം കൊണ്ടുമാത്രമാണ് താൻ രക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാജാവ്, അപ്പോൾ ജീർണ്ണാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിയ്ക്കുന്നതിന് നിർദ്ദേശം നൽകി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ക്ഷേത്രം, സ്വർണ്ണം കൊണ്ടും വെള്ളി കൊണ്ടും രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടും പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ശ്രീകോവിലിന്റെ ചുമരുകളിൽ മനോഹര ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം, ശിഷ്ടകാലം തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായി ജീവിച്ചുപോന്നു.&lt;ref name='G3'&gt;{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-06-22 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628214507/http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ശങ്കരാചാര്യരുടെ വീഴ്ച ===
ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ സവിശേഷ പ്രാധാന്യത്തോടെ പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുള്ളതാണ് [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായ [[ശങ്കരാചാര്യർ]]ക്ക് സംഭവിച്ച വീഴ്ച. ഒരു [[ഏകാദശി]]നാളിലാണ് ആ സംഭവം നടന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്:

ഒരുപാട് യോഗസിദ്ധികൾ സ്വന്തമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആകാശമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിയ്ക്കാനുള്ള കഴിവുമുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അത്തരത്തിൽ [[കാലടി]]യിൽ നിന്ന് [[ശൃംഗേരി]]യിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയത്താണ് അത് സംഭവിച്ചത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലൂടെയായിരുന്നു യാത്ര. ആകാശത്തുനിന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ ക്ഷേത്രം കണ്ടെങ്കിലും അവിടെയിറങ്ങാനോ ഭഗവാനെ തൊഴാനോ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചില്ല. ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകളിലുള്ള ഭാഗം പിന്നിട്ട ഉടനെ ശങ്കരാചാര്യർ ഒറ്റ വീഴ്ച! അദ്ദേഹം നേരെ ചെന്നുവീണത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിലാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ അപ്പോൾ ശീവേലി നടക്കുകയായിരുന്നു. ശീവേലി വടക്കേ നടയിലെത്തിയപ്പോൾ എഴുന്നള്ളിപ്പിന്റെ നേരെ മുന്നിൽ വച്ചാണ് ശങ്കരാചാര്യർ ചെന്നുവീണത്. ആളുകൾ പരിഭ്രാന്തരായി ഓടിക്കൂടി. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ബോധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ശരീരത്തിലെവിടെയും പരുക്കുകളും കണ്ടില്ല. ശാന്തിക്കാർ വന്ന് പുണ്യതീർത്ഥം മുഖത്ത് തെളിച്ചതും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ശങ്കരാചാര്യർ, ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നടയിൽ പോയി സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിയ്ക്കുകയും സമസ്താപരാധം ഏറ്റുപറയുകയും ചെയ്തു. കുറച്ചുദിവസം കൂടി ക്ഷേത്രത്തിൽ തങ്ങിയ അദ്ദേഹം, ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജകളും ചടങ്ങുകളും പുനഃക്രമീകരിയ്ക്കുകയും, ഗുരുവായൂരപ്പനെ സ്തുതിച്ച് ''ഗോവിന്ദാഷ്ടകം'' എന്ന കൃതി രചിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള [[ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം|പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും അദ്ദേഹമാണ്.

=== നെന്മിനി ഉണ്ണി ===
ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് നെന്മിനി മന. ഈ കുടുംബത്തിൽ പെട്ടവർ ഇന്നും ഗുരുവായൂരിലുണ്ട്. ഈ കുടുംബത്തിന്റെ വകയായി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ ഒരു ലോഡ്ജും ഹോട്ടലുമടക്കമുള്ള സൗകര്യങ്ങളുണ്ട്. എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]യോടനുബന്ധിച്ചുള്ള [[സപ്തമി]] വിളക്ക് സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത് ഈ കുടുംബമാണ്. ഇവിടത്തെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന ഒരു ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ കാണിയ്ക്കുന്നത്.

നെന്മിനി മനയിലെ അച്ഛൻ നമ്പൂതിരി ആയിരുന്നു ഒരിയ്ക്കൽ ഗുരുവായൂരിലെ മേൽശാന്തി. ഒരു ദിവസം, അദ്ദേഹത്തിന് അത്യാവശ്യമായി ഒരു സ്ഥലം വരെ പോകേണ്ടിവന്നു. സഹായിയായ കീഴ്ശാന്തിയും അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭഗവാന്റെ പൂജ മുടങ്ങുമല്ലോ എന്നാലോചിച്ച് വിഷമിച്ച മേൽശാന്തി, ഒടുവിൽ തന്റെ മകനായ ഉണ്ണിയെ പൂജയേല്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പോകും മുമ്പ് മേൽശാന്തി, ഉണ്ണിയ്ക്ക് പൂജാവിധികളെല്ലാം പറഞ്ഞു കൊടുത്തു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് കയറിയ ഉണ്ണി, മലരുനിവേദ്യവും ഉഷഃപൂജയുമെല്ലാം വിധിപോലെ ചെയ്തു. അപ്പോഴാണ് ഉണ്ണി അത് ശ്രദ്ധിച്ചത്: നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ അതുപോലെത്തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! ഉണ്ണി ആശങ്കാകുലനായി. തന്റെ പൂജ പിഴച്ചോ? ഭഗവാൻ നിവേദ്യം നേരിട്ടുണ്ണും എന്നായിരുന്നു അവന്റെ വിചാരം. പിന്നീട് അടുത്തുള്ള ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഉപ്പുമാങ്ങയും സംഭാരവും കൊണ്ടുവരികയും അവ ചോറിന്റെ കൂടെ കൂട്ടിക്കുഴച്ചു വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ, യാതൊരു ഫലവും കണ്ടില്ല. ഉണ്ണി പൊട്ടിക്കരയാൻ തുടങ്ങി. ആ കണ്ണീരുകണ്ട് ഉണ്ണിക്കണ്ണൻ, അവിടെ   പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ഉണ്ണിയുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് ചോറ് മുഴുവൻ വാങ്ങിക്കഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷത്താൽ മതിമറന്ന ഉണ്ണി, സമയം പോയതറിഞ്ഞില്ല.

സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും നടതുറക്കാത്തതിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരായ [[വാര്യർ|വാര്യരും]] [[മാരാർ|മാരാരും]] ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഉണ്ണിയ്ക്ക് വല്ലതും സംഭവിച്ചോ എന്നായിരുന്നു അവരുട ചിന്ത. എന്നാൽ, തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒഴിഞ്ഞ പൂജാപാത്രങ്ങളുമായി ഉണ്ണി പുറത്തെത്തി. പാത്രങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട വാര്യർ തനിയ്ക്ക് അവകാശപ്പെട്ട നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ ഉണ്ണി ഉണ്ടുതീർത്തു എന്ന് വിചാരിച്ചു. അയാൾ അവനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടു പോകുകയും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. താനല്ല, ഭഗവാനാണ് എല്ലാം കഴിച്ചതെന്ന് ഉണ്ണി ഒരുപാടു തവണ പറഞ്ഞെങ്കിലും വാര്യർ അത് അംഗീകരിച്ചില്ല. ഒരുപാട് തവണ അയാൾ ഉണ്ണിയെ തല്ലി. ഇതിനിടയിൽ മേൽശാന്തി മടങ്ങിയെത്തി. വാര്യരിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ അദ്ദേഹവും ഉണ്ണിയെ ഒരുപാട് തല്ലി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ശ്രീകോവിലിൽ നിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങിയത്. ഉണ്ണി പറഞ്ഞത് ശരിയാണെന്നും അതിനാൽ തല്ലേണ്ടത് തന്നെയാണെന്നുമായിരുന്നു ആ അശരീരി. കുറ്റബോധം താങ്ങാനാകാതെ മേൽശാന്തിയും വാര്യരും ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു.

=== നാരായണീയത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം ===
[[ശ്രീമദ്ഭാഗവതം|ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച പ്രസിദ്ധമായൊരു [[സംസ്കൃതസാഹിത്യം|സംസ്കൃതകാവ്യമാണ്]] '''[[നാരായണീയം]]'''. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠനായ [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയാണ്]] ഈ മഹാകാവ്യം രചിച്ചത്. പന്ത്രണ്ട് സ്കന്ധങ്ങളും പതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുമടങ്ങിയ ഭാഗവതകാവ്യത്തെ, വെറും നൂറു ദശകങ്ങളിലും ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളിലും ഒതുക്കിയ നാരായണീയം, ഭാഗവതത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കവി ഭഗവാനോട് സംവദിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധമുള്ള ഈ കാവ്യം ഉദ്ഭവിയ്ക്കാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: 

1560-ൽ ഇന്നത്തെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ]] [[തിരുനാവായ|തിരുനാവായയ്ക്കടുത്തുള്ള]] [[ചന്ദനക്കാവ് (മലപ്പുറം ജില്ല)|ചന്ദനക്കാവിലെ]] പണ്ഡിതകുടുംബമായ മേല്പുത്തൂർ ഇല്ലത്ത് ജനിച്ച നാരായണഭട്ടതിരി, മഹാപണ്ഡിതനായിരുന്ന അച്ഛൻ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[മീമാംസ|മീമാംസയും]] മാധവൻ എന്ന ഗുരുവിൽ നിന്ന് [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദവും]] ജ്യേഷ്ഠൻ ദാമോദരഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[തർക്കശാസ്ത്രം|തർക്കശാസ്ത്രവും]] പഠിച്ചെടുത്തശേഷം, [[തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടി|തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടിയുടെ]] കീഴിൽ ഉപരിപഠനം നടക്കുന്ന കാലത്താണ് നാരായണീയത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച സംഭവങ്ങൾ നടന്നത്. ഗുരുതരമായ [[വാതരോഗം]] ബാധിച്ച അച്യുതപ്പിഷാരടിയെ മേല്പുത്തൂർ നല്ല രീതിയിൽ ശുശ്രൂഷിച്ചുപോന്നു. ഒടുവിൽ ഗുരുനാഥന്റെ അസുഖം മാറുകയും, അതേസമയം മേല്പുത്തൂരിന് അസുഖസൂചനകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവിൽ നിന്ന് മേല്പുത്തൂർ അസുഖം ഇരന്നുവാങ്ങി എന്നാണ് കഥ. വാതരോഗം മാറാൻ നിരവധി ചികിത്സാരീതികൾ ചെയ്തുനോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഒടുവിൽ, സാക്ഷാൽ [[ധന്വന്തരി|ധന്വന്തരിമൂർത്തിയായ]] ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ശരണം എന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, 1587 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് (കൊല്ലവർഷം 763 ചിങ്ങം 16), [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] നാളിൽ, മാതാപിതാക്കൾക്കും അനുജനും കവിയുമായ ചെറിയ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയ്ക്കും ചില സഹായികൾക്കുമൊപ്പം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അമ്മാത്തായ പയ്യൂരില്ലമടക്കം പല സ്ഥലങ്ങളിലും തങ്ങിയ ശേഷം മൂന്നാം നാൾ അവർ ഗുരുവായൂരിലെത്തി. 

ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ച് ഒരു കവിതയെഴുതണമെന്ന് മേല്പുത്തൂരിന് തോന്നി. പക്ഷേ, എവിടെനിന്ന് തുടങ്ങണം, എങ്ങനെ തുടങ്ങണം എന്നൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന് പിടികിട്ടിയില്ല. ഉറ്റ സുഹൃത്തും, [[മലയാളം|മലയാളഭാഷയുടെ]] പിതാവുമായ [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ|തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛനെത്തന്നെ]] സമീപിയ്ക്കാമെന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, തന്റെ സഹായികളെ [[തൃക്കണ്ടിയൂർ|തൃക്കണ്ടിയൂരിലേയ്ക്ക്]] വിട്ടു. 

സഹായികൾ തൃക്കണ്ടിയൂരിലെ എഴുത്തച്ഛന്റെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്|അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ടിലെ]] വരികൾ ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് ചാരുകസേരയിൽ ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. സഹായികൾ എഴുത്തച്ഛനോട് ആഗമനോദ്ദേശ്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ മേല്പുത്തൂരിനോട്  'മത്സ്യം തൊട്ടുകൂട്ടാൻ പറയൂ' എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. ഗുരുവായൂർ മടങ്ങിയെത്തിയ സഹായികൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് വിവരം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചു. ഇത് കണ്ട് സഹായികൾ സ്തബ്ധരായിപ്പോയി. [[മത്സ്യം (അവതാരം)|മത്സ്യം]] തൊട്ടുള്ള വൈഷ്ണവാവതാരങ്ങളെ സ്തുതിച്ച് കീർത്തനമെഴുതുക എന്നാണ് എഴുത്തച്ഛൻ പറഞ്ഞതിന്റെ അന്തരാർത്ഥം എന്ന് മേല്പുത്തൂർ അവരോട് പറഞ്ഞു.  ''സാന്ദ്രാനന്ദാവബോധാത്മകമനുപമിതം...'' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന നാരായണീയത്തിന്റെ ആദ്യദശകം പിറന്നത് അങ്ങനെയാണ്.  തുടർന്ന്, ഓരോ ദിവസവും ഓരോ ദശകം എന്ന കണക്കിൽ നൂറുദിവസം കൊണ്ട് നൂറുദശകം പൂർത്തിയാക്കി. ഓരോ ദിവസം കഴിയുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടുവന്നു. ഒടുവിൽ, നൂറാം ദിവസം അദ്ദേഹം നാരായണീയരചന പൂർത്തിയാക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന് വേണുഗോപാലരൂപത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ അദ്ദേഹം രോഗവിമുക്തനാകുകയും ചെയ്തു. 

ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലെ കിഴക്കേ അറ്റത്തെ തൂണിലിരുന്നാണ് മേല്പുത്തൂർ നാരായണീയം രചിച്ചത്. വാതരോഗം വന്ന് ശരീരം മുഴുവൻ തളർന്നുപോയ മേല്പുത്തൂർ ചൊല്ലുന്ന ശ്ലോകങ്ങളെല്ലാം അനുജൻ പകർത്തി എടുക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ്റെ  നരസിംഹാവതാരത്തെ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയാതെ വിഷമിച്ച മേൽപ്പത്തൂരിന് മുമ്പിൽ  ഗുരുവായൂരപ്പൻ നരസിംഹരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവത്രെ. നാരായണീയം രചിച്ചതോടുകൂടി  ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുത്ത അദ്ദേഹം, പിന്നീട് കുറഞ്ഞത് 86 വയസ്സ് വരെയെങ്കിലും ജീവിച്ചിരുന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം [[കൊച്ചി]], [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[കോഴിക്കോട്]], [[മൂക്കുതല]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലായി ജീവിച്ചുപോരുകയും, അവിടങ്ങളിലെല്ലാം പ്രശസ്തനാകുകയും ചെയ്തു. [[പ്രക്രിയാ സർവ്വസ്വം]], [[ശ്രീപാദ സപ്തതി]], ഒരുപാട് [[ചമ്പു|ചമ്പുക്കൾ]], [[പ്രശസ്തി (ചരിത്രം)|പ്രശസ്തികൾ]] തുടങ്ങി വേറെയും ചില കൃതികൾ ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം രചിച്ചുപോയിട്ടുണ്ട്. മൂക്കുതലയിൽ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. അനായാസമരണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്.

=== ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉദ്ഭവം ===
മേല്പുത്തൂരിന്റെ സമകാലികനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മറ്റൊരു കവിയായിരുന്നു [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]]. ഇന്നത്തെ മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]യ്ക്കടുത്ത് [[കിഴാറ്റൂർ|കീഴാറ്റൂരിലായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇല്ലം. മേല്പുത്തൂരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] വലിയ പാണ്ഡിത്യമൊന്നുമില്ലായിരുന്ന പൂന്താനം, മലയാളത്തിലാണ് കവിതകൾ രചിച്ചിരുന്നത്. തന്മൂലം സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ഒരുപാട് പരിഹസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''മലയാളത്തിലെ [[ഭഗവദ്ഗീത]]'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '
''[[ജ്ഞാനപ്പാന]]''യാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കൃതി. ഈ കൃതി എഴുതാൻ കാരണമായ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ:

ഏറെക്കാലം സന്താനഭാഗ്യമില്ലാതെ വിഷമിച്ചിരുന്ന പൂന്താനം, അതിനായി 'സന്താനഗോപാലം പാന' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. അതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകനുണ്ടായി. എന്നാൽ, [[ചോറൂണ്|ചോറൂണിന്റെ]] ദിവസം അവൻ അഴിച്ചിട്ട വസ്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്വാസം മുട്ടി മരിച്ചു. ഇതിലുണ്ടായ വിഷമമാണ് ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചത്. നാമജപത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും പ്രാധാന്യം അറിയിയ്ക്കുന്നതിനോടൊപ്പം കടുത്ത സാമൂഹ്യവിമർശനവും ഉൾക്കൊണ്ട ഈ കൃതിയ്ക്ക്, കേരളീയസമൂഹത്തിൽ ലഭിച്ച സ്വാധീനം വലുതാണ്.

{{cquote|കണ്ടുകണ്ടെന്നിരിയ്ക്കും ജനങ്ങളെ കണ്ടില്ലെന്ന് വരുത്തുന്നതും ഭവാൻ&lt;br&gt;രണ്ടുനാലുദിനം കൊണ്ടൊരുത്തനെ തണ്ടിലേറ്റി നടത്തുന്നതും ഭവാൻ.}}
{{cquote|മാളികമുകളേറിയ മന്നന്റെ തോളിൽ മാറാപ്പ് കേറ്റുന്നതും ഭവാൻ.}}
{{cquote|ഉണ്ണിയുണ്ടായി വേൾപ്പിപ്പതിലൊരു ഉണ്ണിയുണ്ടായിക്കണ്ടാവൂ ഞാനെന്നും&lt;br&gt;ഇത്ഥമോരോന്ന് ചിന്തിച്ചിരിയ്ക്കുമ്പോൾ ചത്തുപോകുന്നു പാവം ശിവ!ശിവ!}}
{{cquote|അമ്മയ്ക്കും പുനരച്ഛന്നും ഭാര്യയ്ക്കും ഉണ്മാൻ പോലും കൊടുക്കുന്നില്ല ചിലർ.}}

തുടങ്ങിയ വരികൾ വേദാന്തചിന്തയുടെയും സാമൂഹ്യവിമർശനത്തിന്റെയും ഉദാഹരണങ്ങളാകുമ്പോൾ ആദ്യഭാഗവും അവസാനഭാഗവും തികഞ്ഞ ഭക്തിയുടെ പ്രതീകങ്ങളായി മാറുകയാണ്. കലികാലത്ത് ഭക്തർക്ക് മോക്ഷത്തിനുള്ള ഏക ഉപാധി നാമപജമാണെന്ന് പൂന്താനം ഇതിലൂടെ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നു. 

{{cquote|ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ മനസ്സിൽ കളിയ്ക്കുമ്പോൾ&lt;br&gt;ഉണ്ണികൾ പിന്നെ വേണമോ മക്കളായ്?}}

എന്ന വാക്യം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭഗവദ്ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Rendered with devotion|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article657658.ece|date=March 13, 2009}}&lt;/ref&gt; 

വാർദ്ധക്യത്തിൽ [[വസൂരി]]രോഗം വന്ന് തളർന്നുപോയ പൂന്താനം അത് ഭേദമാകാൻ തന്റെ നാട്ടിലുള്ള [[അങ്ങാടിപ്പുറം തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ]]യെ സ്തുതിച്ച് രചിച്ച ''ഘനസംഘം'' എന്ന സ്തോത്രവും വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. 1964-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ഓമനക്കുട്ടൻ (ചലച്ചിത്രം|ഓമനക്കുട്ടൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലുപയോഗിച്ച ''കണികാണും നേരം'' രചിച്ചതും അദ്ദേഹമാണ്. [[നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ|''നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ'']] എന്ന അതിപ്രസിദ്ധമായ ശിവസ്തുതിയും അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണ്. ഇവ കൂടാതെ വേറെയും കൃതികൾ രചിച്ച അദ്ദേഹം, ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കുറിച്ചുള്ള ഐതിഹ്യകഥകളിലെ സ്ഥിരം സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. 93-ആം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠലോകം പൂകി എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്.

=== ഭക്തിയും വിഭക്തിയും ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന മറ്റൊരു ഐതിഹ്യകഥയാണ് ''ഭക്തിയും വിഭക്തിയും''. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവുമാണ് ഈ കഥയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ. സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർക്ക് അക്കാലത്ത് മലയാളകവികളോടും മലയാളകൃതികളോടുണ്ടായിരുന്ന പുച്ഛവും അവയിലെ ഭഗവാന്റെ നിലപാടുമാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രമേയം. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്:

വാതരോഗം ബാധിച്ച് ഗുരുവായൂരിൽ മേല്പുത്തൂർ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലത്തുതന്നെ പൂന്താനവും ഭജനമിരിയ്ക്കാനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, പൂന്താനം താൻ രചിച്ച സന്താനഗോപാലം പാന മേല്പുത്തൂരിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കാൻ ചെന്നു. എന്നാൽ, സംസ്കൃതപണ്ഡിതനായിരുന്ന മേല്പുത്തൂർ, ആ ആവശ്യം നിരസിച്ചു. ഇത് പൂന്താനത്തെ അത്യധികം ദുഃഖിതനാക്കി. അന്നുരാത്രി, മേല്പുത്തൂരിന് വാതരോഗം വീണ്ടും മൂർച്ഛിച്ചു. അല്പസമയം അദ്ദേഹത്തിന് ബോധക്ഷയമുണ്ടായി. ബോധം വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവാന്റെ ഒരു ദർശനമുണ്ടായി. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു:

{{cquote|ഹേ മേല്പത്തൂരേ! പണ്ഡിത ശ്രേഷ്ഠനായ അങ്ങയുടെ വിഭക്തിയെക്കാൾ എനിയ്ക്ക് ഇഷ്ടം പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനത്തിന്റെ ഭക്തിയാണ്. അങ്ങ് നാളെത്തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് മാപ്പ് പറയുകയും ജ്ഞാനപ്പാന പരിശോധിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും വേണം.}}

ഇതനുസരിച്ച് പിറ്റേന്ന് രാവിലെ മേല്പുത്തൂർ, ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞ് തെക്കേ നാലമ്പലത്തിലിരുന്ന് അന്നത്തെ ദശകവും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം പൂന്താനത്തിനടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പുപറഞ്ഞ് ജ്ഞാനപ്പാന വായിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും പൂന്താനത്തെ മുഗ്ദകണ്ഠം പ്രശംസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;thehindu&quot;&gt;{{cite news|title=To lovers of Krishna, in Tamil|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|newspaper=The Hindu|date=July 19, 2012|access-date=2019-12-06|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723041304/http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== 'പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു' ===
ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. സംസ്കൃതത്തിൽ പൂന്താനത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പ്രാവീണ്യക്കുറവും അതുമൂലം അദ്ദേഹം നേരിട്ട അപമാനങ്ങളും അവയിലുള്ള ഭഗവാന്റെ പ്രതികരണവും അടങ്ങിയതാണ് ഈ കഥ. അതിങ്ങനെ:

സംസ്കൃതത്തിൽ വലിയ പാണ്ഡിത്യമൊന്നും
ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും പൂന്താനം നിത്യേന ക്ഷേത്രനടയിൽ വന്ന് [[വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അപ്പപ്പോൾ വായയിൽ വരുന്ന രീതിയിലാണ് അദ്ദേഹം വ്യാഖ്യാനം കൊടുത്തിരുന്നത്. ഒരിയ്ക്കൽ, അത്തരത്തിൽ അദ്ദേഹം വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിലെ '''പദ്മനാഭോऽമരപ്രഭു''' എന്ന ഭാഗം '''പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു''' എന്ന് തെറ്റായി ഉച്ചരിച്ച് അതിന് വ്യാഖ്യാനം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ, സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന [[വേദം|വേദപണ്ഡിതന്മാരായ]] ചില ബ്രാഹ്മണർ പൂന്താനത്തെ അപഹസിച്ചു. ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹം മരപ്രഭു ആരാണെന്ന് വിചാരിച്ച് ചിന്താധീനനായി. അപ്പോൾ, മരപ്രഭുവും താൻ തന്നെയാണെന്ന് അറിയിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീലകത്തുനിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങി. ഇത് കേട്ടതും പണ്ഡിതസമൂഹം ലജ്ജിച്ച് തലതാഴ്ത്തി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%90%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B2/%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81_%E0%B4%A8%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B4%BF |title=ഐതിഹ്യമാല/പൂന്താനത്തു നമ്പൂരി - വിക്കിഗ്രന്ഥശാല |language=ml|publisher=Ml.wikisource.org |date=2016-12-06 |accessdate=2016-12-20}}&lt;/ref&gt;

ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഗുരുവായൂർ തെക്കേ നടയിലെ ശ്രീവത്സം വി.ഐ.പി. റസ്റ്റ് ഹൗസ് വളപ്പിൽ മരപ്രഭുവിന്റെ അതിഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കളിമണ്ണിൽ തീർത്ത ഈ ശില്പം, അത്തരത്തിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ശില്പമാണ്. 1995-ലാണ് ഈ ശില്പം സ്ഥാപിച്ചത്. പ്രശസ്ത ശില്പി [[ആലുവ]] പി.വി. രാമചന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1200 പേർ ചേർന്ന് മൂന്നുമാസം കഠിനവ്രതമെടുത്താണ് ഈ ശില്പം നിർമ്മിച്ചെടുത്തത്.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Ramachandran P.V. |url=http://guruvayoormaraprabhu.blogspot.in/ |title=Guruvayoor Maraprabhu |publisher=Guruvayoormaraprabhu.blogspot.in |date=2009-12-06 |accessdate=2016-12-20}}&lt;/ref&gt; ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനും മുൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയും]] ആ സമയത്തെ കേന്ദ്ര വ്യവസായമന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരനാണ്]] ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കളിമണ്ണിനോടൊപ്പം ഔഷധമൂല്യങ്ങളും ഇതിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. ജാപ്പനീസ് നിർമ്മാണശൈലിയാണ് ഇതിന് അവലംബിച്ചെടുത്തത്. കണ്ണടച്ചുനിൽക്കുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ മുഖവും, ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന മരത്തടിയുമാണ് ഈ ശില്പത്തിലുള്ളത്. 2008-ൽ ഈ ശില്പത്തോടുചേർന്ന് ഏതാനും ദിവ്യാത്മാക്കളുടെ രൂപങ്ങളും, 2011-ൽ പ്രഭാമണ്ഡലവും ചാർത്തുകയുണ്ടായി. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടാണ് മരപ്രഭു ശില്പം ഗുരുവായൂരിലെ ഭക്തരുടെ ശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചുപറ്റിയത്. ഇപ്പോൾ ഇതിന്റെ ചെറുപതിപ്പുകളും നിർമ്മാണത്തിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |title=ഗുരുവായൂർ മരപ്രഭു ചെറുപതിപ്പുകളുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു &amp;#124; mangalam.com |publisher=Origin.mangalam.com |date=2015-04-17 |accessdate=2016-12-20 |archive-date=2016-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220161718/http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇവയുടെ ശില്പിയും പി.വി. രാമചന്ദ്രനാണ്.

=== ഭാഗവതപ്രിയനായ കൊട്ടിയൂരപ്പൻ  ===
ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. ഗുരുവായൂരുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ ധാരാളമായി അനുഗ്രഹിച്ചതായി കഥകളുള്ളതിനാൽ ഇതും ആ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം. 

[[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിലെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായും]] അവിടത്തെ ദേവനായ പരമശിവനുമായാണ് ഈ കഥയ്ക്ക് നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവത പാരായണം എങ്ങനെ കൊട്ടിയൂരപ്പനെ പ്രസന്നനാക്കി എന്ന് ഈ കഥയിൽ കാണാം.

ഒരിക്കൽ, ഒരു [[വൈശാഖം|വൈശാഖകാലത്ത്]] പൂന്താനം കൊട്ടിയൂരിൽ ദർശനത്തിനെത്തി. [[ബാവലിപ്പുഴ]]യിൽ കുളിച്ച് അക്കരെയും ഇക്കരെയുമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തിയ ശേഷം അദ്ദേഹം, വലിയൊരു സദസ്സിനെ സാക്ഷിയാക്കി തന്റെ ഭാഗവതപാരായണം തുടങ്ങി. ഭാഗവതത്തിലെ അതിപ്രധാനമായ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ അറുപതാം അദ്ധ്യായമായ 'കർഹിചിദദ്ധ്യായ'മാണ് അദ്ദേഹത്തിന് അന്ന് വായിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രസ്തുത അദ്ധ്യായത്തിലെ 'കർഹി ചിത് സുഖമാസീനം' എന്നു തുടങ്ങുന്ന ശ്ലോകം കാരണമാണ് അദ്ധ്യായത്തിന് ഇങ്ങനെയൊരു പേരുതന്നെ വന്നത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവതപാരായണം കേട്ട സദസ്യർ, അദ്ദേഹത്തെ വാനോളം പുകഴ്ത്തി. തുടർന്ന്, താൻ വായിച്ചുതീർന്ന ഭാഗം അദ്ദേഹം മയിൽപ്പീലി വച്ച് അടച്ചു.

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ എണീറ്റ് ദിനകൃത്യങ്ങളെല്ലാം കഴിച്ച് പൂന്താനം ഗ്രന്ഥം തുറന്നുനോക്കുമ്പോൾ മയിൽപ്പീലി കർഹിചിദദ്ധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! തന്റെ ഓർമ്മക്കുറവായിരിയ്ക്കാം കാരണമെന്ന് വിചാരിച്ച അദ്ദേഹം, അന്നും അതേ അദ്ധ്യായം തന്നെ വായിച്ചു. രണ്ടു മൂന്നു ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ആവർത്തിച്ചപ്പോൾ ഇത് ഭഗവാന്റെ ലീലയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. അന്നും ഭാഗവതം വായിച്ച ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹം കൊട്ടിയൂർ വിട്ടു. അപ്പോഴാണ് തന്റെ ഭാഗവതഗ്രന്ഥം എടുക്കാൻ മറന്നുപോയ കാര്യം അദ്ദേഹം അറിഞ്ഞത്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ച് കൊട്ടിയൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. അദ്ദേഹം വാതിൽപ്പഴുതിലൂടെ നോക്കിയപ്പോൾ കണ്ട കാഴ്ച അതിശയകരമായിരുന്നു: ശിവഭഗവാൻ പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് ഭാഗവതത്തിലെ കർഹിചിദദ്ധ്യായം വായിച്ചുകൊടുക്കുന്നു! അത് സശ്രദ്ധം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദേവി, ഭഗവാന്റെ വായന നന്നായെങ്കിലും പൂന്താനം വായിച്ചുകേൾക്കാനാണ് കൂടുതൽ രസകരമെന്ന് പറയുകയുണ്ടായി! പൂന്താനം പുറത്തുണ്ടെന്ന വിവരമറിഞ്ഞ ഭഗവാനും ദേവിയും, അദ്ദേഹത്തിന് ദർശനം നൽകുകയും, ഭാഗവതഗ്രന്ഥം തങ്ങളുടെ മറ്റൊരു വാസകേന്ദ്രമായ [[തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം|തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ]] മണ്ഡപത്തിന്റെ ഉത്തരത്തിലുണ്ടെന്ന്  അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അതനുസരിച്ച് പൂന്താനം, ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെത്തുകയും]] വടക്കുന്നാഥനെയും ഉപദേവതകളെയും തൊഴുതശേഷം മണ്ഡപത്തിലെത്തി അതിന്റെ ഉത്തരത്തിൽ നിന്ന് ഗ്രന്ഥം തിരികെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു.

=== ഗുരുവായൂരപ്പൻ മങ്ങാട്ടച്ചനായി ===
ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. [[സാമൂതിരി]]യുടെ സൈന്യാധിപനായ [[മങ്ങാട്ടച്ചൻ|മങ്ങാട്ടച്ചന്റെ]] രൂപത്തിൽ വന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ രക്ഷിച്ചതാണ് ഈ കഥയിലെ ഉള്ളടക്കം. തന്റെ ഭക്തരെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഭഗവാൻ ഏതു രൂപത്തിലും വരും എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ തെളിവായി ഭക്തർ ഇതിന്റെ കണ്ടുവരുന്നു. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്:

ഒരിയ്ക്കൽ പൂന്താനം, കീഴാറ്റൂരിലുള്ള ഇല്ലത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. നേരം അർദ്ധരാത്രിയായിരുന്നു. ചുറ്റും കൂരിരുട്ട്. എങ്ങും കനത്ത നിശ്ശബ്ദത. തീർത്തും വിജനമായ പ്രദേശത്തുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം കടന്നുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നത്. പെട്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു സംഘം അക്രമികൾ തടഞ്ഞുനിർത്തി ആക്രമിച്ചു. അവർ പൂന്താനത്തോട് വൻ തുക ആവശ്യപ്പെട്ടു. തന്റെ കയ്യിൽ ഒരു ഭാഗവതഗ്രന്ഥം മാത്രമാണുള്ളതെന്നും അത് തരാൻ തനിയ്ക്കാകില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞപ്പോൾ അക്രമികളിലൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തോളിലെ ഭാണ്ഡം പിടിച്ചുവലിയ്ക്കുകയും, മറ്റൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തെ വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. വേദന താങ്ങാനാകത്തെ പൂന്താനം, ഇഷ്ടദേവനെ ഉറക്കെ വിളിച്ചു. 

അപ്പോൾ ദൂരെനിന്ന് ഒരു [[കുതിര]]യുടെ കുളമ്പടിശബ്ദം കേൾക്കാൻ തുടങ്ങി. ഓരോ നിമിഷം കഴിയുംതോറും അത് അടുത്തെത്താൻ തുടങ്ങി. സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യാധിപനായ മങ്ങാട്ടച്ചനായിരുന്നു കുതിരപ്പുറത്ത്. മങ്ങാട്ടച്ചൻ, തന്റെ കയ്യിലെ വാളെടുത്ത് അക്രമികൾക്കുനേരെ ആഞ്ഞുവീശുകയും അവർ പേടിച്ചോടുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചന് പൂന്താനം തന്റെ കയ്യിലെ മോതിരം ഊരി സമ്മാനിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല. ഒടുവിൽ പൂന്താനത്തിന്റെ നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങി അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങുകയായിരുന്നു. മോതിരവും വാങ്ങിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചൻ, ഉടനെ സ്ഥലം വിട്ടു. മനസ്സുനിറയെ സന്തോഷത്തോടെ പൂന്താനം യാത്ര തുടർന്നു.

നേരം ഏഴരവെളുപ്പായി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറക്കാനുള്ള സമയമായി. മേല്പുത്തൂരടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ, ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം കണ്ടുതൊഴാൻ പുറത്ത് വരിയായി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മേൽശാന്തി എഴുന്നേറ്റ് കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന് ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിൽ തുറക്കാൻ കഠിനപ്രയത്നം തുടങ്ങി. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും വാതിൽ തുറക്കുന്നില്ല! അപ്പോഴാണ്, '''കൃഷ്ണാ! ഗുരുവായൂരപ്പാ! ഭഗവാനേ!''' എന്ന വിളിയോടെ പൂന്താനം ക്ഷേത്രനടയിലെത്തിയത്. തൊട്ടുപിന്നാലെ, മേൽശാന്തിയ്ക്ക് നടതുറക്കാൻ സാധിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു! ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിച്ച് ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച് ശ്രീകോവിലിനടുത്തെത്തിയ പൂന്താനത്തെ മേൽശാന്തി വിളിയ്ക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മോതിരം സമ്മാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പൂന്താനം മോതിരം പരിശോധിച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ ഞെട്ടിപ്പോയി. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ മോതിരമായിരുന്നു! ഇതിനെക്കുറിച്ച് പൂന്താനം മേൽശാന്തിയോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ തനിയ്ക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വപ്നദർശനമുണ്ടായെന്നും, ഭക്തനായ പൂന്താനത്തിന് മോതിരം തിരിച്ചു കൊടുക്കണമെന്ന് അതിൽ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞുവെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പൂന്താനം, ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും കുറൂരമ്മയും ===
ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാത്ത സാന്നിദ്ധ്യങ്ങളാണ് ഭക്തസന്ന്യാസിയായിരുന്ന [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും]] [[കുറൂരമ്മ]]യും. മേല്പുത്തൂരിന്റെയും പൂന്താനത്തിന്റെയും സമകാലികരായിരുന്നു ഇവരെന്നാണ് കേൾവി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്ന വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, പക്ഷേ എല്ലാ ദേവതകളെയും ഭജിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിലെ ഒരുപാട് മഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പിറവിയുടെ കാരണക്കാരനും അദ്ദേഹമാണ്. ഏത് ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയാലും അവിടത്തെ മൂർത്തിയെ നേരിട്ടുകാണാനുള്ള കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. കുറൂരമ്മയാകട്ടെ, അക്ഷരാഭ്യാസം പോലുമില്ലാത്ത ഒരു അന്തർജനമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ തന്നെയുള്ള [[അടാട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്തെ കുറൂരില്ലത്തെ അമ്മയായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവരെ ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന് വിളിച്ചുപോയിരുന്നത്. അവരുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായും പറയാനുള്ളത്.

പുറയന്നൂർ ഇല്ലത്തെ ഗൗരി അന്തർജനമാണ് പിൽക്കാലത്ത് ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായത്. അക്കാലത്ത് നമ്പൂതിരി സമുദായത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ആചാരമനുസരിച്ച് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇവരെ വേളി കഴിപ്പിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. കുറൂരില്ലത്തെ വലിയ നമ്പൂതിരിയാണ് അന്തർജനത്തെ വേളി കഴിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് ഇല്ലത്ത് കുടിയിരുത്തിയത്. നിർഭാഗ്യവശാൽ അധികകാലം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. തികഞ്ഞ കൃഷ്ണഭക്തയായിരുന്ന അന്തർജനം, തന്റെ ദുഃഖങ്ങളെല്ലാം കൃഷ്ണപാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ച് ദിനങ്ങൾ കഴിച്ചുകൂട്ടി.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ, ഒരു ദിവസം ഇല്ലത്ത് പണിക്കാരനായി ഒരു ഉണ്ണി കടന്നുവന്നു. കുറൂരമ്മ അവനെ പൂർണ്ണമനസ്സോടെ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും തന്റെ കൂടെത്തന്നെ താമസിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അമ്മയ്ക്കുവേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഉണ്ണി തന്നെ ചെയ്തുവച്ചു. എന്നാൽ, ചില സമയങ്ങളിൽ അവൻ വികൃതികൾ കാണിയ്ക്കുകയും കുറൂരമ്മ അവനെ അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു ദിവസം, ഇല്ലത്ത് കൃഷ്ണപൂജ നടത്തുന്നതിനിടയിൽ ഉണ്ണി ചില വികൃതികൾ കാണിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. അപ്പോൾ കുറൂരമ്മ അവനെ അടിയ്ക്കുകയും കരി നിറച്ച ഒരു കലത്തിൽ വച്ച് അടയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതേ സമയം, തന്റെ മഠത്തിൽ സ്വാമിയാരും കൃഷ്ണപൂജ നടത്തുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ വരാൻ വൈകുന്നതായി ശ്രദ്ധിച്ച സ്വാമിയാർ ഇതെന്ത് മറിമായമെന്നറിയാതെ ചിന്തിച്ചിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ദേഹമാസകലം കരിയുമായി ഭഗവാൻ സ്വാമിയാർക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വികൃതി കാണിച്ചതിന് കുറൂരമ്മ തന്നെ കലത്തിലടച്ചതാണ് താൻ വരാൻ വൈകിയതിന് കാരണമെന്ന് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. കുറൂരമ്മ നിസ്സാരക്കാരിയല്ലെന്ന് സ്വാമിയാർക്ക് തോന്നി. താൻ ഉടനെ കുറൂരില്ലത്ത് പൂജയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ടെന്ന് കുറൂരമ്മയോട് പറയാൻ അദ്ദേഹം ഭഗവാനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. 

ഇതിനിടയിൽ, അടുത്തുതന്നെയുള്ള മറ്റൊരു ഇല്ലമായ ചെമ്മങ്ങാട്ട് ഇല്ലത്തെ നമ്പൂതിരിയും ഇക്കാര്യമറിയുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹവും സ്വാമിയാരെ തന്റെ ഇല്ലത്തെ പൂജയ്ക്ക് വിളിച്ചു. ഇത് കുറൂരമ്മയോടുണ്ടായിരുന്ന അസൂയ കൊണ്ടാണെന്ന് ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. കാരണം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ഒരു ഇല്ലത്ത് പൂജ നടത്താൻ വരുന്നത് അക്കാലത്ത് വലിയൊരു അംഗീകാരമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ രണ്ട് പൂജകളും പറഞ്ഞുവച്ചിരുന്നത് ഒരേ ദിവസമാണ്. എന്തു ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ സ്വാമിയാർ വിഷമിച്ചു. അവസാനം, ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്കുതന്നെ പോകാം എന്നായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം. അതനുസരിച്ച് അന്നേദിവസം പ്രഭാതകൃത്യങ്ങളെല്ലാം വേഗം കഴിച്ച് സ്വാമിയാർ ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, ശങ്കരാചാര്യ പരമ്പരയിൽ പെട്ട സന്ന്യാസിയായതിനാൽ യാത്ര പുറപ്പെടും മുമ്പ് ശംഖനാദം മുഴക്കണമെന്ന് ചിട്ടയുണ്ട്. അതനുസരിച്ച് മഠത്തിലെ പരിചാരകർ ശംഖൂതാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ശംഖിൽ നിന്ന് ശബ്ദം വന്നില്ല. ഇതെന്ത് മറിമായം എന്നറിയാതെ പരിചാരകർ അമ്പരന്നുനിന്നപ്പോൾ താൻ കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് പോകണമെന്നാണ് ഭഗവാന്റെ ആഗ്രഹമെന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. അതനുസരിച്ച് യാത്ര കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് മാറ്റാൻ സ്വാമിയാർ തീരുമാനിച്ചു.

ഈ സമയം, കുറൂരമ്മ സ്വാമിയാരുടെ പൂജയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഉണ്ണിയും ഇല്ലത്തെ പരിചാരികയും അവരെ സഹായിച്ചു. പൂജാപുഷ്പങ്ങളും നിവേദ്യങ്ങളും [[ആവണപ്പലക]]യുമെല്ലാം തയ്യാറാക്കിവച്ചു. സ്വാമിയാർ ഇല്ലത്തെത്തിയതും കുറൂരമ്മ അദ്ദേഹത്തെ കാലുകഴുകി സ്വീകരിയ്ക്കുകയും പൂജാമുറിയിലേയ്ക്ക് ആനയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ഇഷ്ടദേവന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ട സ്വാമിയാർ ധ്യാനനിമഗ്നനായി. അദ്ദേഹം അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന പൂക്കളിലോരോന്നായി ഭഗവദ്പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, അവ വിഗ്രഹത്തിനുപകരം ചെന്നുവീണത് ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങളിലാണ്! സ്തബ്ധനായ സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. താൻ പൂജയും ധ്യാനവും കൊണ്ട് നേടിയ ഭാഗ്യം കുറൂരമ്മ വെറും നിഷ്കളങ്കഭക്തി കൊണ്ട് നേടി എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം. ഉണ്ണിയായി തന്റെ കൂടെക്കൂടിയത് തന്റെ ഇഷ്ടദേവനാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ കുറൂരമ്മ, ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങൾ തൊട്ട് നമസ്കരിച്ചു. പിന്നീടും തികഞ്ഞ ഭക്തയായിത്തന്നെ ജീവിച്ച അവർ, 93-ആം വയസ്സിൽ ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠലോകം പൂകി എന്നാണ് വിശ്വാസം.

=== മഞ്ജുള ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരിയായിരുന്ന ഒരു വാരസ്യാരായിരുന്നു മഞ്ജുള. നിത്യവും അവൾ ഭഗവാന് ചാർത്താൻ മാലകൾ കെട്ടിക്കൊടുക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം, പതിവിലധികം പണിയുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ വളരെ വൈകി മാത്രമാണ് അവൾക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെത്താനായത്. അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. നിരാശയായ മഞ്ജുള, കിഴക്കേ നടയിലുള്ള തന്റെ വാര്യത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുനടന്നു. പോകുന്ന വഴിയിൽ, ഒരു [[ആൽമരം|ആൽമരത്തിന്റെ]] തറയിൽ അവൾ വിശ്രമിയ്ക്കാനിരുന്നു. അപ്പോൾ, ഭക്തോത്തമനായ പൂന്താനം നമ്പൂതിരി, ദർശനം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിവരികയായിരുന്നു. മഞ്ജുളയെ മുൻപരിചയമുണ്ടായിരുന്ന അദ്ദേഹം, ദുഃഖിതയായി ഇരിയ്ക്കുന്ന അവളോട് കാര്യം തിരക്കിയപ്പോൾ അവൾ നടന്ന കാര്യങ്ങളെല്ലാം പറഞ്ഞു. മഞ്ജുളയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച പൂന്താനം, ആൽച്ചുവട്ടിലുള്ള കല്ലിൽ ഭഗവാനെ സങ്കല്പിച്ച് മാലചാർത്താൻ അവളോട് നിർദ്ദേശിച്ചു. ആദ്യം മഞ്ജുള ഒന്ന് ഞെട്ടിയെങ്കിലും അവൾ പൂന്താനത്തെ അനുസരിയ്ക്കുക തന്നെ ചെയ്തു.

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തിയശേഷം മേൽശാന്തി, പതിവുപോലെ വിഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദനമുഴുക്കാപ്പും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും നീക്കം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ, എത്ര മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും ഒരു മാല മാത്രം വിഗ്രഹത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവും വില്വമംഗലവുമടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ പുറത്തുനിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പരിഭ്രാന്തനായ മേൽശാന്തി പുറത്തുവന്ന് ഭഗവാന്റെ വാകച്ചാർത്തും അഭിഷേകവും മുടങ്ങിയതായി അറിയിച്ചു. ഈ സമയത്ത് പൂന്താനം, തലേദിവസം രാത്രി നടന്ന സംഭവങ്ങൾ മുഴുവൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു. ഈ സമയം, വിഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് മാല ഊരിപ്പോകുകയും ചെയ്തു! തന്റെ ഭക്തയുടെ ഭക്തിയിൽ ഭഗവാൻ പ്രസാദിച്ചു എന്നായിരുന്നു പൂന്താനത്തിന്റെ വിശദീകരണം. 

പോകുന്ന വഴിയിൽ മഞ്ജുള വിശ്രമിച്ചതും, അവൾ മാലചാർത്തിയ കല്ല് സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നതുമായ ആൽമരം, ഇപ്പോൾ 'മഞ്ജുളാൽ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അര കിലോമീറ്റർ നേരെ കിഴക്കുമാറി, സ്വകാര്യ ബസ് സ്റ്റാൻഡിന്റെയും [[ഗുരുവായൂർ നഗരസഭ|നഗരസഭാ കാര്യാലയത്തിന്റെയും]] ഇടയിലാണ് ഈ ആൽമരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതിന്റെ ചുവട്ടിൽ, ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] ഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പമുണ്ട്. 1975-ൽ ഒരു ഭക്തൻ സമർപ്പിച്ച ഈ ശില്പം, ഇന്ന് ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളിലൊന്നാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വരുന്ന ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നത് ഈ ശില്പമാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ കൊടിമരങ്ങളിലും മണ്ഡപങ്ങളിലും കാണുന്ന രൂപത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ശരിയ്ക്കും ഒരു [[പരുന്ത്|പരുന്തിന്റെ]] രൂപം തന്നെയാണ് ഈ ശില്പത്തിന്. സർപ്പപീഠത്തിൽ, അതീവരൗദ്രഭാവത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ഈ ഗരുഡനെ വാഹനത്തിലിരിയ്ക്കുന്നവരടക്കം എല്ലാ ഭക്തരും കൈകൂപ്പിത്തൊഴുന്നു. ഇതിന്റെ മറുവശത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പൂന്താനത്തിന്റെ പളുങ്കുശില്പവുമുണ്ട്.

=== കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം ===
കേരളത്തിന്റെ തനതുകലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ [[കൃഷ്ണനാട്ടം|കൃഷ്ണനാട്ടത്തെക്കുറിച്ച്]] പരാമർശിയ്ക്കാതെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കഥകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിയ്ക്കില്ല. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയായിരുന്ന [[മാനവേദൻ|മാനവേദൻ രാജ]], ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച '''[[കൃഷ്ണഗീതി]]''' എന്ന സംസ്കൃതകാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം ഉദ്ഭവിച്ചത്. കേരളത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ [[കഥകളി]]യുടെ ആദ്യരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം. ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ:

കോഴിക്കോട് സ്വദേശിയായിരുന്നെങ്കിലും മാനവേദൻ രാജ കൂടുതൽ കാലവും ചെലവഴിച്ചത് ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയാണ്. അക്കാലത്തൊരിയ്ക്കൽ അദ്ദേഹം വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരെ കാണുകയുണ്ടായി. ദിവ്യദൃഷ്ടി കൊണ്ട് ഭഗവാനെ നിത്യവും കാണാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്ന സ്വാമിയാരോട്, തനിയ്ക്കും അതിനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാക്കണമെന്ന് മാനവേദൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ അത് സാധിയ്ക്കില്ലെന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വീണ്ടും മാനവേദനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ അതിനുള്ള അനുവാദം നൽകിയെന്നും, എന്നാൽ ഒരിയ്ക്കലേ സാധിയ്ക്കൂ എന്നും സ്വാമിയാർ പറഞ്ഞു. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ [[കൂത്തമ്പലം|കൂത്തമ്പലമുണ്ടായിരുന്നില്ല]]. തദ്സ്ഥാനത്ത് ഒരു [[ഇലഞ്ഞി]]മരമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. സ്വാമിയാർ ഒന്ന് കാണിച്ചുകൊടുത്തതും അവിടെ ഓടക്കുഴലൂതിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ മാനവേദന് കാണാനിടയായി. തന്റെ ജന്മം സഫലമായതായി മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ഓടിച്ചെന്ന് ഭഗവാനെ ആലിംഗനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ഭഗവാൻ അപ്പോഴേയ്ക്കും അപ്രത്യക്ഷനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. എന്നാൽ, തന്റെ ഭക്തന് ദർശനത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഒരു മയിൽപ്പീലി സമ്മാനിച്ചാണ് ഭഗവാൻ സ്ഥലം വിട്ടത്! അങ്ങനെ കിട്ടിയ മയിൽപ്പീലി ഉപയോഗിച്ചാണ് മാനവേദൻ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തത്. തനിയ്ക്ക് ദർശനം കിട്ടിയ ഇലഞ്ഞിമരത്തിന്റെ തടികൊണ്ട് ഒരു കൃഷ്ണവിഗ്രഹം സൃഷ്ടിച്ച അദ്ദേഹം, അതിന്റെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് കൃഷ്ണഗീതി രചിച്ചത്. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വേഷവിധാനങ്ങളും ആ ഇലഞ്ഞിമരം കൊണ്ടുതന്നെയാണ് അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തത്. [[ജയദേവർ|ജയദേവരുടെ]] [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതഗോവിന്ദത്തെ]]യാണ് കൃഷ്ണഗീതിയ്ക്ക് അദ്ദേഹം മാതൃകയാക്കിയത്. തുടർന്ന്, ഒരു തുലാം 30-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതി ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു. ആ ദിവസം ഇന്ന് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു.

=== ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ കഥ ===
ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിൽ പറയുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥയാണ് അജാമിളമോക്ഷം. ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും എല്ലാവിധ ദുഷ്ടതകളോടും ജീവിച്ച [[അജാമിളൻ]] എന്നയാൾ, ജീവിതാവസാനത്തിലെ ഒരു നിമിഷം തന്റെ പുത്രനായ നാരായണനെ വിളിച്ചപ്പോൾ സാക്ഷാൽ നാരായണൻ തന്നെ വിളികേട്ടതും അയാളെ വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയതുമാണ് ഈ കഥയിലെ സാരം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും സമാനമായ ഒരു കഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. ചേലേപ്പറമ്പ് എന്ന് ഇല്ലപ്പേരുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നമ്പൂതിരിയാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രം. ഒരു കവിയും, പ്രാസംഗികനുമൊക്കെയായിരുന്നിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും പലതരം ഹീനപ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ട ചേലേപ്പറമ്പ്, വാർദ്ധക്യത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും തുടർന്നുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളുമാണ് ഈ കഥയുടെ ആകെത്തുക. കഥ ഇങ്ങനെ:

ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വേദപുരാണാദികളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയെങ്കിലും, വളരെ കുത്തഴിഞ്ഞ ഒരു ജീവിതമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് നയിച്ചിരുന്നത്. സ്ത്രീസേവയിലും മദ്യപാനത്തിലും താത്പര്യം കിട്ടിയ അദ്ദേഹം സകലമാന തിന്മകളിലും വ്യാപരിച്ചു. ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിച്ചു, അവയിലെല്ലാം സന്തതികളുണ്ടായി. പലരും അച്ഛനെ അറിയാതെ കാലം കഴിച്ചുകൂട്ടി. കാലം അങ്ങനെ കുറേ കടന്നുപോയി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിൽ താമസമാക്കിയ ശേഷവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. പരസ്ത്രീഗമനവും മോഷണവും മദ്യപാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിത്യവൃത്തിയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്ക് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞുനോക്കിയതുപോലുമില്ല. പരദൂഷണം മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നിരുന്നത്. അങ്ങനെ നാട്ടുകാരുടെ മൊത്തം സ്വൈരം കെടുത്തുന്ന ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറി. 

കാലം പിന്നെയും കടന്നുപോയി. ചേലേപ്പറമ്പിന് തൊണ്ണൂറു വയസ്സ് കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും സ്വഭാവത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ആ സംഭവം നടക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് കഴിഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൈ കഴുകുന്ന തിരക്കിലിരിയ്ക്കേ ചേലേപ്പറമ്പ് സമൃദ്ധമായി എണ്ണയും ഇഞ്ചയും തേച്ച് കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ട് കുപിതനായ ബ്രാഹ്മണരിലൊരാൾ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞ കാര്യം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു:

{{quote|ഹേ ചേലേപ്പറമ്പേ, ഇതെന്താണ് അങ്ങ് കാണിയ്ക്കുന്നത്? എത്രയോ കോടി ജന്മങ്ങളിൽ അങ്ങു ചെയ്ത മഹാപുണ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഈ ബ്രാഹ്മണജന്മം. അതും പോരാതെ ഇപ്പോൾ ഭൂലോകവൈകുണ്ഠത്തിലും എത്തിച്ചേർന്നിരിയ്ക്കുന്നു. എന്നിട്ടും എന്തേ മനസ്സുമാറുന്നില്ല? ദുഷ്ചിന്തകൾ പോകുന്നില്ല? കലികാലത്ത് മോക്ഷത്തിന് നാമജപം മാത്രമേ ഫലം ചെയ്യൂ എന്ന കാര്യം അങ്ങ് മറന്നുപോയോ? ഇനിയെങ്കിലും ഈ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മതിയാക്കൂ. ഭഗവദ്പാദങ്ങളെ ആശ്രയിയ്ക്കൂ. അങ്ങേയ്ക്ക് മോക്ഷം ലഭിയ്ക്കും.}}

ഈ വാക്കുകൾ ചേലേപ്പറമ്പിനെ ഇരുത്തിച്ചിന്തിപ്പിച്ചു. അതുവരെയുള്ള തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോയി. താൻ എത്രമാത്രം അധഃപതിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. കുളി കഴിഞ്ഞ് ഈറനോടെത്തന്നെ ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് നടന്നു. ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് കയറുന്നത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഭക്തർ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിനിന്നു. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറി ഭഗവാനെ തൊഴുത ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ കയറി ഈ ശ്ലോകം ജപിച്ചു:

{{quote|അബ്ദാർധേന ഹരിം പ്രസന്നമകരോദൗത്താനപാദിശ്ശിശുഃ സപ്താഹേന നൃപഃ പരീക്ഷിദബലാ യാമാർദ്ധതഃ പിംഗലാ ഖട്വാംഗോ ഘടികാദ്വയേന നവതിപ്രായോഽപി തന്ന വ്യഥേ, തം കാരുണ്യനിധിം പ്രപദ്യ ശരണം ശേഷായുഷാ തോഷയേ. &lt;br&gt;

അർത്ഥം: ഉത്താനപാദപുത്രനായ [[ധ്രുവൻ]] അരവർഷം കൊണ്ട് (ആറുമാസംകൊണ്ട്) അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവ് സപ്താഹം (ഒരാഴ്ച) കൊണ്ടും [[പിംഗള]] അരയാമം കൊണ്ടും [[ഖട്വാംഗൻ]]  രണ്ടുമണിക്കൂർകൊണ്ടും അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. എന്നാൽ തൊണ്ണൂറുവയസ്സായിട്ടും എനിയ്ക്ക് അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിയ്ക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. അല്ലയോ ഗുരുവായൂരപ്പാ, അര നാഴിക (24 മിനിറ്റ്) മാത്രം ബാക്കിയുള്ള ഈ  ആയുസ്സിനാലിതാ ഞാൻ അങ്ങയെ സന്തോഷിപ്പിയ്ക്കുന്നു.}}

ഇത്രയും ചൊല്ലിയ ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് മണ്ഡപത്തിൽ സാഷ്ടാംഗം നമസ്കരിച്ചു. ഏറെ നേരം കഴിഞ്ഞിട്ടും ചേലേപ്പറമ്പ് അങ്ങനെത്തന്നെ കിടക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തിനടുത്തേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തി. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം നോക്കിയ അവർ, അദ്ദേഹം മരിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. അവസാനനിമിഷം സദ്ബുദ്ധി തോന്നിയ ചേലേപ്പറമ്പ്, ഭഗവാനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം.
.  .

=== കിട്ടയുടെ ഇളനീർ ===
കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആറാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് ഉത്സവവിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീരഭിഷേകം നടത്തുന്നത് ഒരു ആചാരമാണ്. ആറാട്ടുകടവിൽ വിഗ്രഹമെത്തിച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തീർത്ഥാവാഹനം നടത്തിയശേഷം വിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ആറാട്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ ആറാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഇളനീർ കൊണ്ടുവരുന്നത് ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് [[ഇരിങ്ങപ്പുറം|ഇരിങ്ങപ്പുറത്തുള്ള]] തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാരാണ്. [[ഈഴവർ|ഈഴവ]]സമുദായത്തിൽ പെട്ട ഇവർക്ക് ഈ അവകാശം ലഭിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ:

ഏറെ വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് നടന്ന കഥയാണിത്. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈഴവരടക്കമുള്ള 'താഴ്ന്ന' ജാതിക്കാർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രപരിസരത്തുകൂടെ നടക്കാൻ പോലും അവർക്ക് അധികാരമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽ വരെയേ അവർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവിടെയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനത്തിന് 'തീയരമ്പലം' എന്ന പേരിട്ടുവന്നിരുന്നു. എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിനുള്ള അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം അത് പൊളിച്ചുമാറ്റി. എങ്കിലും ഇന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഒരു കൽവിളക്ക് അവിടെ കാണാം. 2022-ൽ ഈ വിളക്ക് പൂർണ്ണമായും സ്വർണ്ണം പൂശുകയുണ്ടായി. [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്]] [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.|എസ്.എൻ.ഡി.പി.]] യൂണിയൻ വകയാണ് ഇത് നവീകരിച്ചത്. ഈ കഥ നടക്കുന്ന കാലത്ത് മേല്പറഞ്ഞ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ കിട്ടയെന്ന് പേരുള്ള ഒരു കള്ളുചെത്തുകാരനായിരുന്നു. ഭാര്യയും മക്കളുമടക്കമുള്ള വലിയൊരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന കിട്ട, കള്ളുചെത്തിക്കിട്ടുന്ന വരുമാനം കൊണ്ടാണ് കുടുംബം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നത്. ദിവസവും ഒരു നൂറു തെങ്ങിൽ കയറി അയാൾ ചെത്തുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന കിട്ട, തനിയ്ക്ക് ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിന് അർഹതയില്ലാത്തതിൽ അഗാധമായി ദുഃഖിച്ചിരുന്നു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക്, ആറടിയിലധികം ഉയരത്തോടും കറുത്ത് സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടുംകൂടി ഒരു യുവാവ് കിട്ടയുടെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് കടന്നുവന്നു. ദാഹിച്ചവശനായ ആ യുവാവ് കിട്ടയെ കാണുകയും തനിയ്ക്ക് ഇളനീർ വേണമെന്നും താൻ അല്പം ധൃതിയിലാണെന്നും ഉടനെ ആറാട്ടുകടവിൽ എത്തിയ്ക്കണമെന്നും താൻ അവിടെയുണ്ടാകുമെന്നും അറിയിച്ചു. ആ യുവാവ് സാക്ഷാൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയായിരുന്നു! തുടർന്ന് കിട്ട, അടുത്തുള്ള തെങ്ങിൽ കയറി അല്പം ഇളനീർ വെട്ടിക്കൊണ്ടുവരികയും, വിവരങ്ങളെല്ലാം തന്റെ ജന്മിയോട് പറഞ്ഞശേഷം അദ്ദേഹത്തെ ഏല്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. 

ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ആറാട്ടുദിവസമായിരുന്നു അന്ന്. കിട്ടയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജന്മി, ഉടനെത്തന്നെ ഇളനീരുമായി രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെ ആറാട്ടുകടവിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു. കിട്ട മഞ്ജുളാൽത്തറ വരെ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു. ഈ സമയത്ത് തന്ത്രിയ്ക്കും മേൽശാന്തിയ്ക്കും ഒരു അരുളപ്പാടുണ്ടായി. കിട്ട ഇളനീരുമായി മഞ്ജുളാൽത്തറയിലുണ്ടെന്നും ഉടനെ അവിടെ വന്ന് സ്വീകരിയ്ക്കണമെന്നുമായിരുന്നു അത്. തുടർന്ന് ഇരുവരും മഞ്ജുളാൽത്തറയിലെത്തുകയും കിട്ടയിൽ നിന്ന് ഇളനീർ വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആ ഇളനീർ കൊണ്ടാണ് ഭഗവാന് അഭിഷേകം നടത്തിയത്. തുടർന്ന് എല്ലാ വർഷവും കിട്ടയുടെ കുടുംബത്തിനായിരിയ്ക്കും ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാൻ അവകാശമെന്ന് തന്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാർക്ക് ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാനുള്ള അവകാശം ലഭിച്ചത്. ഇപ്പോൾ കുടുംബം അതിസമ്പന്നമാണ്. എങ്കിലും പരമ്പരാഗതമായ അവകാശം കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഭംഗിയായി നിറവേറ്റിപ്പോരുന്നു.

=== ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി ===
ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് മല്ലിശ്ശേരി മന. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരാളന്മാരാണ് ഈ കുടുംബത്തിലുള്ളവർ. ഒരുകാലത്ത് നാടുവാഴിസ്ഥാനം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ഈ കുടുംബത്തിന് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പിതൃസ്ഥാനമാണ് കല്പിച്ചുപോരുന്നത്. തന്മൂലം, ഇവർ ശ്രീലകത്ത് കയറി പൂജകൾ നടത്താറില്ല. ഈ കുടുംബത്തിലെ ഒരു കാരണവർക്ക് ഭഗവാൻ ദർശനം നൽകിയ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ:

മല്ലിശ്ശേരി മനയിലെ കാരണവരായിരുന്ന കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് പ്രായമേറെച്ചെന്നിട്ടും സന്താനസൗഭാഗ്യമുണ്ടായില്ല. ഇതിൽ ഏറെ ദുഃഖിച്ച അദ്ദേഹം സുഹൃത്തായ ഒരു ജ്യോത്സ്യരെ കാണാനിടയായി. അതിസമ്പന്നാണെങ്കിലും നമ്പൂതിരി ദാനധർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താത്തതാണ് സന്താനങ്ങളില്ലാത്തതിന് കാരണമെന്ന് ജ്യോത്സ്യർ കണ്ടെത്തി. ഇതെത്തുടർന്ന് നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞുനടക്കുന്ന കുട്ടികൾക്കും മറ്റും ധാരാളം ദാനധർമ്മങ്ങൾ നടത്താൻ തുടങ്ങി. അധികം കാലം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹധർമ്മിണിയായ അന്തർജനം ഗർഭിണിയായി. ഈ വിവരമറിഞ്ഞ് സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂരപ്പന് വിശേഷാൽ വഴിപാടുകൾ കഴിച്ചു. തന്റെ വംശം നിലനിൽക്കുന്നതിനായി ഒരു പുത്രൻ തന്നെ ജനിയ്ക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച നമ്പൂതിരി, അവന് തന്റെയും ഭഗവാന്റെയും പേര് (കൃഷ്ണൻ) തന്നെ ഇടാമെന്നും ഇനിയുള്ള ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യത്തെ പുരുഷസന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിടണമെന്നും തീരുമാനിച്ചു. മാസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ അന്തർജനം ഒരു ആൺകുട്ടിയ്ക്ക് ജന്മം നൽകി. സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, അവന് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടു. 

ചെറിയ കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയുടെ കളിചിരികളും തമാശകളും മല്ലിശ്ശേരി മനയെ സന്തോഷത്തിലാറാടിച്ചു. മാതാപിതാക്കൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട സന്തതിയായിത്തന്നെ അവൻ വളർന്നുവന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ അവന് ബ്രാഹ്മണാചാരപ്രകാരം [[ഉപനയനം|ഉപനയനത്തിനുള്ള]] സമയമായി. ചിങ്ങമാസത്തിൽ അവന്റെ പിറന്നാളിനോടടുത്താണ് ഉപനയനത്തിനുള്ള സമയം നിശ്ചയിച്ചത്. ആ സമയത്ത് നമ്പൂതിരി, അവിടെയുള്ള എല്ലാ കുട്ടികൾക്കുമായി ഓണക്കോടി വാങ്ങിച്ചുകൂട്ടിയതിനൊപ്പം തന്റെ ഉണ്ണിയ്ക്കും ഒരെണ്ണം വാങ്ങിയ്ക്കുകയും മറ്റുള്ള മുണ്ടുകൾ അതാത് കുട്ടികൾക്ക് കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഇല്ലത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവരുന്നതിനിടയിൽ കാഴ്ചയിൽ അതീവസുന്ദരനായ ഒരു ബാലനെ അദ്ദേഹം കാണാനിടയായി. ഏകദേശം ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ അതേ പ്രായം തന്നെ തോന്നിയ്ക്കുന്ന അവൻ തനിയ്ക്കും ഒരു മുണ്ടുവേണമെന്ന് നമ്പൂതിരിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. മുണ്ടെല്ലാം താൻ കൊടുത്തുകഴിഞ്ഞെന്നും ഇനിയുള്ളത് തന്റെ ഉണ്ണിയ്ക്കാണെന്നും നമ്പൂതിരി മറുപടി പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ആ മുണ്ട് തനിയ്ക്കുതന്നെ വേണമെന്ന ബാലന്റെ ആവശ്യം സഹിയ്ക്കാൻ കഴിയാതായപ്പോൾ അവന് മുണ്ടു കൊടുക്കാൻ തന്നെ നമ്പൂതിരി തീരുമാനിച്ചു. 

പിറ്റേദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറന്നപ്പോൾ നമ്പൂതിരി അടക്കമുള്ള നിരവധി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തി. മേൽശാന്തി നടതുറന്ന് പൂജ തുടങ്ങിയപ്പോൾ ഭഗവാന്റെ കയ്യിലൊരു മുണ്ട്! ഈ സംഭവം കണ്ടെത്തിയ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി സ്തബ്ധനായി. തന്റെ മുന്നിൽ വന്ന് ഓണക്കോടി ചോദിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. പിന്നീട് അധികകാലം അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചുവച്ചതുപ്രകാരം ഇന്നും മല്ലിശ്ശേരിയിലെ ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യ സന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടുവരുന്നു.

=== തേങ്ങയ്ക്ക് മുളച്ച കൊമ്പ് ===
ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അത്ഭുതകഥകളിലെ മറ്റൊരു സാന്നിദ്ധ്യമാണ് കൊമ്പുമുളച്ച ഒരു തേങ്ങ. തന്റെ ഭക്തനും നാളികേരകർഷകനുമായ ഒരു ഗൃഹനാഥന്റെ വാക്കുകൾ ഭഗവാൻ സഫലമാക്കിയതാണ് ഇതിന്റെ ഇതിവൃത്തം. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്നതും ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശനത്തിന് വച്ചിരിയ്ക്കുന്നതുമായ ഈ തേങ്ങയുടെ വരവിന് പിന്നിലും രസകരമായ ഒരു ഐതിഹ്യകഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. അതിങ്ങനെ:

ഒരിയ്ക്കൽ, മമ്മിയൂർ ദേശത്തെ ഒരു ഗൃഹനാഥൻ തന്റെ വീട്ടിൽ ഒരുപാട് തെങ്ങിൻതൈകൾ നട്ടു. കാലപ്രവാഹത്തിൽ അവ വളർന്ന് വലിയ തെങ്ങുകളാകുകയും അവയിൽ തേങ്ങകളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ആദ്യമായുണ്ടായ തേങ്ങാക്കുല ഗൃഹനാഥൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഈ തേങ്ങാക്കുല സ്ഥലത്തെ ഒരു ജന്മിയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പെട്ടുപോയി. ആ കുലയിലെ തേങ്ങ മുഴുവൻ തനിയ്ക്ക് വേണമെന്ന് അയാൾ ഗൃഹനാഥനോട് പറഞ്ഞു. അത് സാദ്ധ്യമല്ലെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ തിരിച്ചും. അപ്പോൾ തേങ്ങയ്ക്കെന്താ കൊമ്പുണ്ടോ എന്ന് ജന്മി ചോദിയ്ക്കുകയും അതിന് മറുപടിയായി ഭഗവാൻ വിചാരിച്ചാൽ അതും അതിനപ്പുറവും സംഭവിയ്ക്കുമെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ പറയുകയും ചെയ്തു. അത്യദ്ഭുതം! ആ കുലയിലെ ഓരോ തേങ്ങയ്ക്കും കൊമ്പുമുളച്ചുതുടങ്ങി! തുടർന്ന് ജന്മിയും ഗൃഹനാഥനും ചേർന്ന് ആ തേങ്ങാക്കുല ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ചു. 

ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് വരുന്ന ഭക്തരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണമായിരുനു ഈ തേങ്ങ. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്ന ഈ തേങ്ങ ഐശ്വര്യചിഹ്നമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടുവന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത്, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി അത് അവിടെനിന്ന് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം മ്യൂസിയത്തിലാണ് ഈ തേങ്ങയുള്ളത്. നിരവധി ആളുകളാണ് ഇത് കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടേയ്ക്ക് വരുന്നത്.

=== ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണനും ===
[[മൈസൂരു കടുവ|''മൈസൂരു കടുവ'']] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] മലബാറിൽ നടത്തിയ പടയോട്ടത്തിന്റെ സമയത്ത് ഗുരുവായൂരിന് വടക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരുപാട് പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ (ഉദാ: [[തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രം]], [[കടലായി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]], [[തിരുവങ്ങാട് ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം|കോഴിക്കോട് തളി മഹാക്ഷേത്രം]]) തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. അവയിൽ പലതും പിൽക്കാലത്ത് പുനർനിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ചിലതിൽ ഇന്നും പടയോട്ടത്തിന്റെ പാടുകൾ കാണാം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും ടിപ്പുവിന്റെ പടയാളികൾ തകർത്തുകളയുമോ എന്ന ആശങ്ക നാട്ടുകാരായ ഭക്തരിൽ ഉണർന്നുവന്നു. ക്ഷേത്രം തകർക്കപ്പെട്ടാലും കുഴപ്പമില്ല, പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹം തകർക്കപ്പെട്ടാൽ അതുപോലൊരു വിഗ്രഹം പിന്നീടുണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ പാടാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഭക്തർ, ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെയും തന്ത്രി, ഓതിയ്ക്കന്മാർ, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവരെയും വിവരമറിയിച്ചു. അപകടം മനസ്സിലാക്കിയ അവർ സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥാനം അന്വേഷിച്ചുനടന്നപ്പോൾ കണ്ടെത്തിയത്, കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രമാണ്]]. [[അമ്പലപ്പുഴ]] അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ, അങ്ങോട്ട് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന്റെ അനുമതി വേണമായിരുന്നു. ''[[ധർമ്മരാജ]]'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യായിരുന്നു അപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ്. അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവരുന്നതിന് അദ്ദേഹം തന്ത്രിയ്ക്കും ഊരാളന്മാർക്കും പൂർണ്ണ അനുമതി നൽകി. തുടർന്ന് ഘോഷയാത്രയായി വിഗ്രഹം അമ്പലപ്പുഴയിലെത്തിച്ചു. അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പഴയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം|ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ]] കൊട്ടാരമായിരുന്ന തെക്കേ മഠത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണിത് ഗുരുവായൂരപ്പനെ അവിടെ താത്കാലികമായി കുടിയിരുത്തി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. പിന്നീട് കുറച്ചുകാലം മാവേലിക്കരയിലെ എണ്ണയ്ക്കാട്ട് കൊട്ടാരത്തിലും ഗുരുവായൂരപ്പനെ കുടിയിരുത്തി. അതിനുശേഷമാണ് വീണ്ടും ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവന്നത്. ഇതിനിടയിൽ സമീപത്തുള്ള പല ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർത്തശേഷം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ആക്രമിയ്ക്കാൻ വന്ന ടിപ്പുവിന്, ചില ദുർനിമിത്തങ്ങൾ മൂലം ആ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിയ്ക്കേണ്ടി വരികയും, പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂരപ്പന് ചില സമർപ്പണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി.

ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ടിരുന്ന കാലത്തുണ്ടായ രസകരമായ ചില സംഭവങ്ങൾ [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] തന്റെ പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''ചില ഈശ്വരന്മാരുടെ പിണക്കം'' എന്ന പേരിലുള്ള ലേഖനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഒരേ ഈശ്വരന്റെ രൂപഭാവങ്ങളായ ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന വഴക്കിന്റെ കഥ വിവരിയ്ക്കുന്നത്. ആ കഥ ഇങ്ങനെ പോകുന്നു: ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നമസ്കാരസദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്ന വിഭവങ്ങൾ മറ്റുള്ള പാത്രങ്ങളിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്ന പതിവില്ല. എന്നാലും സാധാരണയായി അവയ്ക്ക് ക്ലാവുചുവ പിടിയ്ക്കാറുമില്ല. എന്നാൽ, അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഭഗവാൻ കുടികൊണ്ട സമയത്ത് സദ്യയ്ക്കുണ്ടാക്കുന്ന [[കാളൻ]] മുതലായ കറികളിൽ ക്ലാവുചുവ ഉണ്ടാകുക പതിവായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പനോടുള്ള സ്പർദ്ധ നിമിത്തം അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണൻ ചെയ്തതാണെന്ന് ഭക്തർ പറഞ്ഞുപരത്തി. കുറച്ചുദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|പാൽപ്പായസനിവേദ്യത്തിൽ]] അട്ടയും പാറ്റയും കൊതുകും മറ്റും ചത്തുവീഴുന്ന സ്ഥിതിയും കാണാനിടയായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതികാരമായും വ്യഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരപ്പനെ മാവേലിക്കരയിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്നതുവരെ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു.

എങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ട കാലം ഇരുക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ പ്രശസ്തിയുണ്ടാക്കി. പുതിയ ചില സങ്കല്പങ്ങൾ ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിറവിയെടുക്കുന്നതിന് ഇത് വഴിതെളിച്ചു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയ്ക്കുമുകളിൽ ഒരു [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]] വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. തന്മൂലം ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ അമ്പലപ്പുഴയിലെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് മുമ്പ് അവസാനിപ്പിയ്ക്കുകയും അതുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടയടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെ ഉച്ചശീവേലി വൈകീട്ട് നടതുറന്ന ശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ പ്രത്യേകതയില്ല. 

=== ചെമ്പൈയുടെ കഥ ===
[[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടകസംഗീതചക്രവർത്തിയായിരുന്ന]] [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുമായും]] ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, സംഗീതലോകത്ത് തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച സംഭാവനകളെല്ലാം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കുകയും തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച പൈസ കൊണ്ട് ഭഗവാന് നിരവധി തവണ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായാണ് എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിക്കാലത്ത്]] [[ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം]] നടത്തിവരുന്നത്. അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി കഥകളുണ്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോഴുള്ള കഥയാണ് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധം. അതിങ്ങനെ:

1952-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ പതിവിനുവിപരീതമായി കോഴിക്കോട്ടെ സാമൂതിരി കോവിലകത്തായിരുന്നു ചെമ്പൈയ്ക്ക് കച്ചേരി. പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം കച്ചേരിയ്ക്കായി കോവിലകത്തെത്തിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ശബ്ദം പുറത്തുവന്നില്ല. ഇതിൽ ദുഃഖിതനായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഗുരുവായൂരിലെത്തുകയും ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത്, വൈദ്യകുലപതി [[വൈദ്യമഠം വലിയ നാരായണൻ നമ്പൂതിരി]] ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെമ്പൈയുടെ വിഷമാവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, ചെമ്പൈയെ പൂമുള്ളി മനയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവിടെ വച്ച് പത്തുദിവസം വിശദമായി ചികിത്സിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു പ്രത്യേകതരം പൊടി പാലിൽ കലക്കി നൽകിയാണ് വൈദ്യമഠം ചെമ്പൈയെ ചികിത്സിച്ചത്. തദ്ഫലമായി ചെമ്പൈയ്ക്ക് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടുകയും, അദ്ദേഹം വൈദ്യമഠത്തിൽ ഒരു കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മരണം വരെ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരിയ്ക്കലും ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായില്ല.

1896 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കോട്ടായി]]യ്ക്കടുത്ത് ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ, സംഗീതജ്ഞനായിരുന്ന അനന്തരാമഭാഗവതരുടെയും പാർവ്വതിയമ്മാളുടെയും മൂത്ത മകനായി ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ച വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ, ചെറുപ്പത്തിലേ പിതാവിൽ നിന്ന് സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ, [[വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]] വച്ച് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അദ്ദേഹം, ചെറുപ്പത്തിലേ [[വൈക്കം]], ഗുരുവായൂർ, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]], [[കൊല്ലൂർ]] തുടങ്ങി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം [[വയലിൻ]] വായിയ്ക്കാനും പഠിച്ചു. ഇക്കാലത്തുതന്നെ അദ്ദേഹം നാട്ടിൽ വച്ച് കുട്ടികളെ സംഗീതം അഭ്യസിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. 

ആദ്യകാലത്ത് അനുജനായിരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യഭാഗവതർക്കൊപ്പമാണ് ചെമ്പൈ കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുവന്നത്. വയലിൻ വിദ്വാൻ കൂടിയായിരുന്ന അച്ഛൻ അനന്തരാമഭാഗവതർ വയലിനിലും തദ്ദേശീയരായ സംഗീതജ്ഞർ [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തിലും]] അകമ്പടി സേവിച്ചാണ് ഈ കച്ചേരികൾ നടന്നുപോയിരുന്നത്. പിന്നീട് അദ്ദേഹം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ഒറ്റയ്ക്ക് കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. കർണാടകസംഗീതത്തിലെ അതികായനാകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. [[അരിയക്കുടി രാമാനുജ അയ്യങ്കാർ]], [[മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥ അയ്യർ]] തുടങ്ങിയ അക്കാലത്തെ മഹാരഥന്മാരുടെ നിരയിലേയ്ക്ക് പതുക്കെ ചെമ്പൈയും ഉയർന്നുവന്നു. നിരവധി പ്രശസ്ത വാദ്യകലാകാരന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി സേവിച്ചുതുടങ്ങി. വയലിനിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം, ചില സംഗീതജ്ഞർക്ക് വയലിനിലും അകമ്പടി സേവിച്ചു. 1913 മുതൽ 1927 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലുമായി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. 1913-ൽ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കരൂർ|കരൂരിൽ]] പെത്താച്ചി ചെട്ടിയാർ എന്ന പ്രമാണി നടത്തിയ സംഗീതോത്സവത്തിലെ കച്ചേരി, 1915-ൽ [[പുതുച്ചേരി]]യിൽ ഒരു വിവാഹത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി, 1916-ൽ [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടു വച്ച്]] നടത്തിയ [[രാമനവമി]] സംഗീതോത്സവം, 1927-ൽ [[മദ്രാസ് സംഗീത അക്കാദമി]]യുടെ ഉദ്ഘാടനത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി തുടങ്ങിയവ അതിൽ പ്രധാനമാണ്. 

സ്വന്തമായി കൃതികൾ രചിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും നിരവധി പ്രശസ്ത വാഗ്ഗേയകാരന്മാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിയ്ക്കുന്നതിൽ ചെമ്പൈ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധിച്ചു. ''ലളിതാദാസൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന തൃപ്പൂണിത്തുറ സ്വദേശിയായിരുന്ന ടി.ജി. കൃഷ്ണയ്യർ, ''മീനാക്ഷീസുതൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന [[ബെംഗളൂരു]] നാഗരാജൻ എന്നിവർ അവരിൽ പ്രധാനികളാണ്. ലളിതാദാസൻ [[ഹംസാനന്ദി]] രാഗത്തിലും [[രൂപകതാളം|രൂപകതാളത്തിലും]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''പാവന ഗുരുപവനപുരാധീശമാശ്രയേ'' എന്ന കൃതി, കർണാടകസംഗീതത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കുറിച്ച് രചിയ്ക്കപ്പെട്ട അപൂർവ്വം കൃതികളിൽ പ്രഥമസ്ഥാനം വഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ കൃതി ചെമ്പൈ സ്ഥിരമായി കച്ചേരികളിൽ പാടുന്നത് വഴി പ്രസിദ്ധി നേടുകയും, അതുവഴി നിരവധി ഭക്തരെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ആകർഷിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മീനാക്ഷീസുതൻ [[നാട്ട]] രാഗത്തിലും [[ആദിതാളം|ആദിതാളത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''രക്ഷമാം ശരണാഗതം'' എന്ന കൃതി, അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടിയ ശേഷം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമ്മാനമായി സമർപ്പിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളകൃതികൾ പാടുന്നതിൽ ഉപേക്ഷ കാണിച്ചിരുന്ന ചെമ്പൈ, പിന്നീട് ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ ആവശ്യമനുസരിച്ച് [[ഇരയിമ്മൻ തമ്പി]]യുടെ ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കീർത്തനം പാടാൻ തുടങ്ങുകയും, പതുക്കെ ആ കൃതിയ്ക്കും പ്രചാരം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. [[ശ്രീരാഗം|ശ്രീരാഗത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഈ കൃതി, അദ്ദേഹം [[യദുകുല കാംബോജി]] രാഗത്തിൽ പുതുതായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഇത് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായി മാറി. വാതാപി ഗണപതിം ഭജേഹം, ശിവ ശിവ ശിവ എനരാദ, ക്ഷീരസാഗര തുടങ്ങിയ കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആലാപനശൈലിയിൽ ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. 

കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ ജീവിതത്തിലെ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കും കാരണക്കാരൻ ഗുരുവായൂരപ്പനാണെന്ന് അന്ത്യം വരെ വിശ്വസിച്ചുവന്നു. 1907-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിലാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അന്ന് അനുജന്നും അച്ഛന്നുമൊപ്പം നടത്തിയ കച്ചേരിയ്ക്കുശേഷം മടങ്ങിപ്പോകാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ഏതാനും പോലീസുകാർ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലെത്തി. ഒരുനിമിഷം സ്തബ്ധരായിപ്പോയ ചെമ്പൈയോട് അവർ അടുത്ത കച്ചേരിയ്ക്ക് ക്ഷണിയ്ക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഈ സംഭവത്തിനുശേഷം എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ വന്ന് കച്ചേരി നടത്തിപ്പോകുന്നത് അദ്ദേഹം പതിവാക്കി. ഒരിയ്ക്കലും പണം കൂട്ടിവയ്ക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ സമ്പാദ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും ഗുരുവായൂരപ്പന് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു. ബാക്കി വന്ന പണം കൊണ്ട്  നിരവധി ജനക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തി. ജാതീയവും മതപരവുമായ പല വിലക്കുകളെയും മറികടന്ന് പ്രശസ്തരും അപ്രശസ്തരുമായ നിരവധി സംഗീതജ്ഞർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചു. [[കെ. ജെ. യേശുദാസ്]], [[ടി. വി. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]], [[പി. ലീല]], [[ജയവിജയന്മാർ (സംഗീതജ്ഞർ)|ജയവിജയന്മാർ]], [[മണ്ണൂർ രാജകുമാരനുണ്ണി]], [[ഒളപ്പമണ്ണ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]], [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തുടങ്ങിയവർ അവരിൽ പ്രമുഖരാണ്. നിരവധി പ്രശസ്തർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി വായിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വയലിനിൽ [[മൈസൂർ ചൗഡയ്യ]]യും മൃദംഗത്തിൽ [[പാലക്കാട് മണി അയ്യർ|പാലക്കാട് മണി അയ്യരുമാണ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അകമ്പടി സേവിച്ചത്. മൂവരുമൊന്നിച്ചുള്ള കച്ചേരികൾ വളരെയധികം ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റി.

നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ചെമ്പൈയെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മദ്രാസ് മ്യൂസിക്ക് അക്കാദമിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീത കലാനിധി'' (1951), [[കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] പുരസ്കാരം (1958), മദ്രാസ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീതകലാ ശിഖാമണി'' (1964), [[കേരള കലാമണ്ഡലം]] വക സുവർണമുദ്ര (1965), [[ഭാരത സർക്കാർ]] വക [[പദ്മഭൂഷൺ]] (1973) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഇവ കൂടാതെ, 1935-ൽ അക്കാലത്തെ പ്രസിദ്ധ ആത്മീയാചാര്യനായിരുന്ന [[സ്വാമി ശിവാനന്ദ]]യിൽ നിന്ന് ''സംഗീത സമ്രാട്ട്'', 1937-ൽ [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ മഹാരാജാവിൽ]] നിന്ന് വിശേഷാൽ അംഗീകാരം, 1940-ൽ പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞനും വാഗ്ഗേയകാരനുമായിരുന്ന [[ഹരികേശനല്ലൂർ മുത്തയ്യാ ഭാഗവതർ|മുത്തയ്യാ ഭാഗവതരിൽ]] നിന്ന് ''ഗായനഗന്ധർവ്വൻ'', [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[ബറോഡ രാജ്യം|ബറോഡ]], [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗരം]], [[ബൊബ്ബിലി രാജ്യം|ബൊബ്ബിലി]], [[ജയ്പൂർ രാജ്യം|ജയ്പൂർ]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിശേഷാൽ ബഹുമതികൾ തുടങ്ങിയവയും അദ്ദേഹം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. 

ഗുരുവായൂർ കൂടാതെ ജന്മനാട്ടിലെ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം, [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്തെ]] [[പൂഴിക്കുന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെമ്പൈ നിത്യേന കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുപോന്നിരുന്നു. എത്ര തിരക്കുണ്ടായാലും ചെമ്പൈ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശി ആഘോഷം കൂടാൻ അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി വരുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വേദികളിലൊന്നായിരുന്ന പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[നവരാത്രി]]യുടെ ആദ്യദിവസം നടക്കുന്ന കച്ചേരിയും അദ്ദേഹം ആജീവനാന്തം മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിപ്പോന്നു. അത്തരത്തിലൊരു ദിവസം തന്നെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞതും. 1974 ഒക്ടോബർ 16-ന് നവരാത്രിയുടെ ആദ്യദിവസം പതിവുപോലെ അദ്ദേഹം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരുകയും ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നേരം തുടർച്ചയായി കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൃതികളെല്ലാം അന്ന് അദ്ദേഹം പാടി. അവയിൽ അവസാനം പാടിയത് ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കൃതിയാണ്. കച്ചേരി അവസാനിപ്പിച്ചശേഷം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ തൊഴുത അദ്ദേഹം, നടയിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും 78 വയസ്സുള്ള തന്നെ തിരിച്ചെടുത്തുകൂടേ എന്ന് ഭഗവാനോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു മാരാർ, ചെമ്പൈ 120 വയസ്സുവരെ ജീവിയ്ക്കണമെന്നാണ് തന്റെ ആഗ്രഹമെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അത്രയൊന്നും തനിയ്ക്ക് വേണ്ടെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. തുടർന്ന്, ശിഷ്യനായ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചേർന്ന അദ്ദേഹം, അവിടെവച്ച് അല്പസമയം ശിഷ്യനോട് സംസാരിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ കുഴഞ്ഞുവീഴുകയും ചെയ്തു. വിവരമറിഞ്ഞ് ഓടിയെത്തിയ ശിഷ്യനായ [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം പരിശോധിച്ചുനോക്കി മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ആ മഹാസംഗീതജ്ഞൻ ഗുരുവായൂരപ്പനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു. ജന്മനാടായ ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം സംസ്കരിച്ചു.

=== [[ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]] ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ പറ്റാത്ത കഥാപാത്രമാണ് ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവന്റേത്. നീണ്ട 55 വർഷം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തെ സേവിച്ച ഈ ഗജവീരൻ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തരിൽ തന്നെ പ്രമുഖസ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു ആന ചരിഞ്ഞ ശേഷം അതിന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി ഒരു ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് മറ്റൊരിടത്തും നടന്നതായി അറിയില്ല. ഒരു ആനയുടെ ചരമവാർഷികം എല്ലാ വർഷവും ആചരിച്ചുവരുന്നതും അങ്ങനെത്തന്നെ. ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തും ചരിഞ്ഞശേഷവും അത്ഭുതകഥാപാത്രമായി നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന കേശവൻ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരാനുണ്ടായ കാരണം ഇങ്ങനെയാണ്:

[[ഏഷ്യ]]യിലെത്തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ തേക്കുമരക്കാടുകൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന [[നിലമ്പൂർ|നിലമ്പൂരിലാണ്]] കേശവൻ പിറന്നുവീണത്. എട്ടാം വയസ്സിൽ വാരിക്കുഴിയിൽ വീണ കേശവനെ സാമൂതിരി കുടുംബത്തിന്റെ ശാഖകളിലൊന്നായ [[നിലമ്പൂർ കോവിലകം]] ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകത്തെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിക്കൊമ്പനായിരുന്നു കേശവൻ. കോവിലകത്തെത്തിയ കേശവൻ അവിടെ കൂട്ടാനയ്ക്കൊപ്പം സുഖമായി കളിച്ചുവളർന്നു. അവന്റെ കളിചിരികളും തമാശകളും കോവിലകത്തുള്ളവരെയെല്ലാം സന്തോഷിപ്പിച്ചു. കോവിലകത്തെ കുട്ടികൾ കേശവനോടൊപ്പം കളിയ്ക്കുന്നതും പതിവായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ പോലും ആരെയും ദ്രോഹിയ്ക്കാതെ നിന്ന അവൻ നാട്ടുകാർക്കും വളരെ പ്രിയങ്കരനായി മാറി.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേയാണ് [[മലബാർ കലാപം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി ആപത്തുകൾ കോവിലകത്തുള്ളവർക്ക് നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് കോവിലകത്തെ വലിയ തമ്പുരാനും തമ്പുരാട്ടിയും കുടുംബവും സ്വത്തുക്കളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം മുഴുവൻ കാര്യസ്ഥനായ പണിയ്ക്കരെ ഏല്പിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലേയ്ക്ക്]] താമസം മാറി. എന്നാൽ കലാപകാരികൾ പണിയ്ക്കരെ വധിച്ചതോടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ആകെ ഗുരുതരമായി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ നഷ്ടപ്പെടുമല്ലോ എന്നോർത്ത് ഭയപ്പെട്ട തമ്പുരാൻ, പൂജാമുറിയിൽ കയറി ഗുരുവായൂരപ്പനെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റാതെ കാത്താൽ തന്റെ ആനകളിലൊരെണ്ണത്തിന്റെ താൻ നടയ്ക്കുവയ്ക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം നേർച്ച നേർന്നു. അങ്ങനെ കുറച്ചുമാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റിയില്ലെന്ന വിവരം തമ്പുരാൻ അറിയാനിടവരികയും തുടർന്ന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്താൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ 1922 ജനുവരി നാലിന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്തി.

കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന കാലത്ത് ഗുരുവായൂരിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം വളരെക്കുറവായിരുന്നു. അവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്നത് [[ഗുരുവായൂർ പഴയ പത്മനാഭൻ|പദ്മനാഭൻ]] എന്ന ഗജവീരനാണ്. അക്കാലത്ത് കേരളത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഗജവീരന്മാരിൽ തലയെടുപ്പുകൊണ്ടും ആകാരഭംഗി കൊണ്ടുമെല്ലാം മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നത് പദ്മനാഭനായിരുന്നു. [[തൃശ്ശൂർ പൂരം|തൃശ്ശൂർ പൂരമടക്കം]] കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം ഉത്സവങ്ങളിലും അവനായിരുന്നു താരം. തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] അവന് ചാർത്തിയ വീരശൃംഖല ഇന്നും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തിൽ ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിത്യവും രണ്ടുശീവേലികൾക്ക്{{efn|അക്കാലത്ത് വൈകീട്ടത്തെ ശീവേലിയ്ക്ക് ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.}} ഭഗവാനെ എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നതും പദ്മനാഭന്റെ പുറത്താണ്. കേശവൻ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ ശേഷം പലപ്പോഴായി അവന് പദ്മനാഭന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് കാണാനിടവരികയും അതിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷകൾ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പതുക്കെ അവൻ പദ്മാഭന്റെ നിലയിലേയ്ക്ക് ഉയരുകയും ഒടുവിൽ പദ്മനാഭനെ കടത്തിവെട്ടുകയും ചെതു. 

1934-ൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കണ്ണമ്പ്ര വേല]]യ്ക്കിടയിലുണ്ടായ ഒരു അപകടത്തിൽ പദ്മനാഭൻ ചരിഞ്ഞതോടെ കേശവയുഗം ആരംഭിച്ചു. കേശവന്റെ പല സ്വഭാവസവിശേഷതകളും അവനെ പതുക്കെ ജനപ്രിയനാക്കി മാറ്റി. കേരളത്തിലെ പലയിടത്തെ ഉത്സവങ്ങളിലും അവൻ പങ്കെടുക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ എവിടെപ്പോയാലും തിടമ്പ് തന്റെ തലയിൽ തന്നെ വേണമെന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ, [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത്]] [[തിരുവഞ്ചിക്കുളം ശിവക്ഷേത്രം|തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]] ഉത്സവത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് പറ്റാനയ്ക്ക് കേശവനെക്കാൾ ഒരല്പം ഉയരം കൂടിയ സാഹചര്യം വന്നപ്പോൾ തിടമ്പു വച്ച് അളന്നുനോക്കാൻ അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. തിടമ്പുവച്ചപ്പോൾ കേശവന്റെ തലയെടുപ്പ് അപാരമായിരുന്നു. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനും കേശവൻ പങ്കെടുക്കുന്നത് പതിവായി. [[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|പാറമേക്കാവ്]], [[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവമ്പാടി]] എന്നീ ഇരുവിഭാഗങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും അവൻ തിടമ്പേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. 

കേശവന് രണ്ട് പാപ്പാന്മാരാണുണ്ടായിരുന്നത് - അച്യുതൻ നായരും മാണി നായരും. മാണിനായർ അസാമാന്യമായ ഉയരവും വണ്ണവുമുള്ള ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ മെലിഞ്ഞ് ശുഷ്കിച്ച ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നു. ഇവരുടെ സ്വഭാവത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. മാണി നായർ കേശവനെ ഭയപ്പെടുത്തി അനുസരിപ്പിയ്ക്കുന്ന പ്രകൃതക്കാരനായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ അവനെ ഒരു മകനെപ്പോലെയാണ് കണ്ടത്. സ്നേഹസമ്പന്നനായിരുന്ന അച്യുതൻ നായർ, ചിലപ്പോൾ കുറുമ്പുകാണിച്ചതിന് അടിച്ചാലും അതൊന്നും സാരമില്ല മകനേ എന്നുപറഞ്ഞ് അവനെ ആശ്വസിപ്പിയ്ക്കുമായിരുന്നു. ജീവിതാന്ത്യം വരെ അദ്ദേഹം കേശവനെ നോക്കിനടന്നു. ആദ്യകാലത്ത് മദപ്പാടുകാലത്ത് കാട്ടുന്ന ചില വിക്രിയകൾ കാരണം കേശവന് ''ഭ്രാന്തൻ കേശവൻ'' എന്നൊരു അപരനാമമുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഈ രണ്ടുപാപ്പാന്മാരും ചേർന്ന് കേശവനെ നല്ലപോലെ നോക്കി. കേശവന്റെ ഭ്രാന്ത് മാറുന്നതായി വിധിപ്രകാരം അവനെ 41 ദിവസം ഭജനമിരുത്തുകയും ഭഗവാന് നേദിച്ച വെണ്ണ ജപിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തതോടെ കേശവന്റെ മനസ്സുമാറി. പിന്നീട് അവൻ കേരളീയ ഗജപ്രേമികളുടെ ഇഷ്ടതാരമായി മാറി.

ഗജലക്ഷണശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള പല യോഗ്യതകളും കേശവന്നുണ്ടായിരുന്നു. പതിനൊന്നരയടിയായിരുന്നു അവന്റെ ഉയരം. കൊമ്പിന്റെ കടവായിൽ നിന്നു പുറത്തേയ്ക്കുള്ള ദൂരം നാലരയടി. അപൂർവങ്ങളിൽ അപൂർവമായി കാണുന്ന ലക്ഷണമൊത്ത, നിരയൊത്ത 20 വെള്ള നഖങ്ങൾ. ഇതിനെല്ലാം പുറമേ അപൂർവ്വതയുള്ള അനേകം സ്വഭാവസവിശേഷതകളും. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ചടങ്ങുകളെക്കുറിച്ചെല്ലാം വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടായിരുന്ന കേശവൻ, തന്നെ ആവശ്യമുള്ള ചടങ്ങിന് മുമ്പ് ഒരുങ്ങിനിൽക്കുമായിരുന്നു. മദപ്പാടുകാലത്ത് ചില വേലത്തരങ്ങൾ കാണിയ്ക്കുന്ന കേശവൻ ഇടഞ്ഞോടിയാൽ പിന്നെ എത്ര ദൂരെയുള്ള സ്ഥലത്തായാലും ഗുരുവായൂരിൽ ചെന്നേ നിൽക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. ഒരിയ്ക്കൽ തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് മദമിളകി [[തേക്കിൻകാട് മൈതാനം]] ചുറ്റി വടക്കുന്നാഥനെ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷമാണ് കേശവൻ സ്ഥലം വിട്ടത്. ജില്ലാ കളക്ടറും ഡി.എമ്മും അടക്കമുള്ള പല ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇടപെട്ടിട്ടും മയക്കുവെടി വയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി]] സ്വദേശിയായ അമ്പാടിയിൽ കൃഷ്ണൻ നായർ എന്നൊരാൾ ഓടിവന്ന് കേശവനെ തളച്ചുവെന്നാണ് കഥ. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ, തൃശ്ശൂരിന് തെക്കുള്ള [[കൂർക്കഞ്ചേരി ശ്രീ മഹേശ്വര ക്ഷേത്രം|കൂർക്കഞ്ചേരി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയത്തിന്]] എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന വഴിയിൽ, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ആറുകിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുഴയ്ക്കൽ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞുനടന്നതും രസകരമായ ഒരു സംഭവമാണ്. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരാളെ പോലും അവൻ കൊന്നിട്ടില്ല. ഒരിയ്ക്കൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ സമയത്ത് മദമിളകിയ അവൻ, വഴിയിൽ വച്ച് ഏതാനും സ്കൂൾ കുട്ടികളെ കണ്ടപ്പോൾ അവരെ ഉപദ്രവിയ്ക്കാതെ നടന്നുപോയത് അതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ മദമിളകിയപ്പോൾ ഇടുങ്ങിയ വഴിയിലൂടെ ഓടിയ അവൻ, വഴിയിൽ കണ്ട കാലുകളില്ലാത്ത ഒരു രോഗിയെ ചവിട്ടാതെ കടന്നുപോയത് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം. സമയത്ത് ശീവേലിയ്ക്ക് തിടമ്പെഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനും ഇറക്കാനുമല്ലാതെ ഒരിയ്ക്കലും അവൻ മുൻകാലുകൾ താഴ്ത്തിക്കൊടുത്തിട്ടില്ല. തിടമ്പേറ്റുന്നയാൾ മാത്രമേ തന്റെ മുന്നിലൂടെ കയറാവൂ എന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. തിടമ്പേറ്റിക്കഴിഞ്ഞാൽ അത് തലയിൽ നിന്ന് മാറ്റുന്നതുവരെ അവൻ തലയുയർത്തിത്തന്നെ നിൽക്കുമായിരുന്നു.

ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷ ഉത്സവങ്ങൾക്കും കേശവന്റെ പുറത്ത് കയറ്റിയാണ് എഴുന്നള്ളത്തുകൾ നടന്നുവന്നിരുന്നത്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[പൂയം]] നാൾ തൊട്ട് പത്തുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരദിനമായ ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] എന്നീ അവസരങ്ങളിൽ കേശവന്റെ പുറത്താണ് എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ പല സുപ്രധാന സംഭവങ്ങളിലും അവന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. 1952-ൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഇന്നുള്ള സ്വർണ്ണക്കൊടിമരത്തിനുള്ള തടി വെട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നത് കേശവനാണ്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രം തെക്കുഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന കോവിലകപ്പറമ്പിൽ (ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക പാഞ്ചജന്യം, ശ്രീവത്സം റെസ്റ്റ് ഹൗസുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത്) സ്ഥലക്കുറവ് അനുഭപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുന്നത്തൂർ കോട്ട]]യിലേയ്ക്ക് 1975 ജൂൺ 25-ന് ആനകളെ മാറ്റുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിയ ഗജരാജയാത്രയെ നയിച്ചതും കേശവനാണ്. പ്രായാധിക്യം വകവയ്ക്കാതെയുള്ള ആ യാത്ര പലരുടെയും മനസ്സിൽ ഇന്നും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. കേശവൻ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് നൽകിയ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫമായി 1972-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം അവനെ ഗജരാജപട്ടം നൽകി ആദരിച്ചു. കേശവന്റെ സേവനത്തിന്റെ 50-ആം വാർഷികം പ്രമാണിച്ചാണ് അവന് ഈ വിശേഷാൽ ബഹുമതി ലഭിച്ചത്. അപ്പോൾ തന്നെയായിരുന്നു കേശവന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തി ആഘോഷവും. ഇവയോടനുബന്ധിച്ച് ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകൾക്കും വിശേഷാൽ സദ്യ നൽകിയതും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സംഭവമാണ്.

ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് കേശവൻ വിവിധ രോഗങ്ങളുമായി ബുദ്ധിമുട്ടി. 1976 നവംബർ 30-ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള നവമി വിളക്ക് നടക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു. കേശവന്റെ പുറത്താണ് അപ്പോഴും തിടമ്പേറ്റിയിരുന്നത്. രാത്രി ഏകദേശം പതിനൊന്നുമണി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് കേശവന് ഒരു അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെട്ടു. ആനപ്പുറത്തുണ്ടായിരുന്നവർ ആശങ്കാകുലരായി താഴെയിറങ്ങി. തിടമ്പ് പറ്റാനയായിരുന്ന കുട്ടികൃഷ്ണന് നൽകിയശേഷം അവസാനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ തൊഴുതുകൊണ്ട് കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തെ പറമ്പിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിമരത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പാപ്പാന്മാർ അവനെ കെട്ടിനിർത്തി. തുടർന്നുവന്ന രണ്ടുദിവസം കടുത്ത ഉപവാസമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവൻ കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്. വിദഗ്ദ്ധരായ ആനഡോക്ടർമാർ മുഴുവൻ കേശവന്റെ രോഗവിവരമറിഞ്ഞ് അവനെ ചികിത്സിയ്ക്കാനെത്തി. എന്നാൽ എല്ലാ ചികിത്സകളും നിഷ്ഫലമാക്കിക്കൊണ്ട് കേശവന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി അനുദിനം വഷളായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഡിസംബർ 2 വ്യാഴാഴ്ച. പുണ്യദിനമായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായിരുന്നു അന്ന്. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയായപ്പോൾ കൊടിമരത്തിന്റെ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് നമസ്കരിച്ചുകിടന്നുകൊണ്ട് കേശവൻ അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ വിവരമറിയിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിൽ കൂട്ടമണി മുഴങ്ങി. കേശവൻ മരിച്ചു എന്നാണ് നാട്ടുകാർ വിവരമറിയിച്ചത്. ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന പല പരിപാടികളും കേശവന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് റദ്ദാക്കി. അങ്ങനെ ചടങ്ങുമാത്രമാക്കി ആ ഏകാദശി കടന്നുപോയി. കേരളം മുഴുവൻ കേശവന് അന്ത്യാഞ്ജലി അർപ്പിയ്ക്കാൻ കോവിലകപ്പറമ്പിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വൈകീട്ട് ആറുമണിയ്ക്ക് [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള [[അകമല]]യിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയ കേശവന്റെ മൃതദേഹം അവിടെ വച്ച് ആചാരവിധികളോടെ സംസ്കരിച്ചു. പതിവിനുവിപരീതമായി അവനെ ദഹിപ്പിയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തതെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള പത്രങ്ങളിൽ അവന്റെ മരണവാർത്ത അടിച്ചുവന്നു.

കേശവൻ ചരിഞ്ഞശേഷം 1977-ൽ അവന്റെ ജീവിതകഥ ആസ്പദമാക്കി ''[[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]]'' എന്ന പേരിൽ ഒരു ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി. [[ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)|ഭരതൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ കേശവനെ അവതരിപ്പിച്ചത് [[നായരമ്പലം ശിവജി]] എന്ന ആനയാണ്. [[എം.ജി. സോമൻ]], [[ജയഭാരതി]], [[അടൂർ ഭാസി]], [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], [[സുകുമാരി]] തുടങ്ങിയവർ മറ്റ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അധികം ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും [[പി. ഭാസ്കരൻ]]-[[ജി. ദേവരാജൻ]] ടീം ഒരുക്കിയ ഇതിലെ ഗാനങ്ങൾ സൂപ്പർഹിറ്റുകളായി. ''നവകാഭിഷേകം കഴിഞ്ഞു'', ''ഉഷാകിരണങ്ങൾ പുൽകിപ്പുൽകി'', ''ഇന്നെനിയ്ക്ക് പൊട്ടുകുത്താൻ'', ''ധിംതതക്ക കൊടുമല ഗണപതി'', ''മാരിമുകിലിൻ കേളിക്കയ്യിൽ'' തുടങ്ങിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ജനപ്രിയമായി തുടരുന്നു. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[പി. ജയചന്ദ്രൻ]], [[പി. ലീല]], [[പി. മാധുരി]] എന്നിവരാണ് ഇവ ആലപിച്ചത്. 2007-ൽ കേശവന്റെ ജീവിതം ഒരു സീരിയലുമാക്കി മാറ്റി. [[സൂര്യ ടി.വി.]]യിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഈ സീരിയലിൽ കേശവനായി അഭിനയിച്ചത് ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ആനയായ [[തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ|തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രനാണ്]]. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ സ്ഥാനത്ത് അവന്റെ ഒരു പൂർണ്ണകായ പ്രതിമ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1982-ൽ കേശവന്റെ ആറാം ചരമവാർഷികദിനത്തിലാണ് ഈ പ്രതിമ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തത്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ ഏകാദശിക്കാലത്തും ചരമദിനമായ ഏകാദശിയുടെ തലേന്ന് ദേവസ്വം വകയായുള്ള ആനകളെ കേശവന്റെ പ്രതിമ വരെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന ചടങ്ങ് നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്നടുത്തുള്ള [[ഗുരുവായൂർ തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം|തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നുതുടങ്ങുന്ന ഈ യാത്ര റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രവും പിന്നിട്ടാണ് കേശവന്റെ പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിലെത്തുക. അകമ്പടിയായി [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന കൊമ്പനാണ് കേശവന്റെ ചിത്രം ഏറ്റുന്നതും അവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നതും. മറ്റുള്ള ആനകൾ കൊമ്പുകളുയർത്തി പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കും. അങ്ങനെ ഇന്നും ഓർമ്മകളിൽ മായാതെ കേശവൻ നിൽക്കുന്നു.

== ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ==

=== ഉദയാസ്തമനപൂജ ===
ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വഴിപാടുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജ. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉദയം മുതൽ അസ്തമയം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പൂജയാണിത്. കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുള്ള വഴിപാടാണിത്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്.   

ഇരുപത്തിയൊന്ന് പൂജകളാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. പൂജയുടെ തലേദിവസം വൈകീട്ട് ഗണപതിപൂജയോടെയാണ് ചടങ്ങുകളുടെ ആരംഭം. ഭഗവാന് നേദിച്ച അപ്പം, പായസം, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും മുഖത്ത് ചാർത്തിയ ചന്ദനം, കളഭം മുതലായവയും അഭിഷേകം ചെയ്ത തീർത്ഥജലവും എണ്ണയും പാദങ്ങളിലർച്ചിച്ച പൂക്കളുമെല്ലാം പൂജനടത്തുന്നവർക്ക് നൽകുന്നു.  

ഏറെക്കാലമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വഴിപാടാണെങ്കിലും കർണാടക സംഗീത സമ്രാട്ടായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് പ്രചാരമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചത്. കുറഞ്ഞത് നൂറ് ഉദയാസ്തമനപൂജകളെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ കഴിച്ചിട്ടുണ്ടാകണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.   

=== കൃഷ്ണനാട്ടം ===
കേരളത്തിന്റെ തനതുകലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ കൃഷ്ണനാട്ടം, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ രചിച്ച 'കൃഷ്ണഗീതി' എന്ന കാവ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ചെടുത്ത കലാരൂപമാണിത്.  ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജനനം മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള ജീവിതം എട്ടുകഥകളാക്കിത്തിരിച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം അവതരിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്. അവതാരം, കാളിയമർദ്ദനം, രാസക്രീഡ, കംസവധം, സ്വയംവരം, ബാണയുദ്ധം, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നിവയാണ് ആ എട്ടുകഥകൾ. ഇവ അതത് ക്രമത്തിൽ ആടിപ്പോരുന്നു. എന്നാൽ, ദുഃഖപര്യവസായിയായ കഥയായതിനാൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അവതാരം കളിയ്ക്കുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029034755/http://chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html|date=2018-10-29}}.&lt;/ref&gt; കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]], പിൽക്കാലത്ത് ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി [[രാമനാട്ടം]] സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് [[കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ|കോട്ടയം കേരളവർമ്മത്തമ്പുരാൻ]] രാമനാട്ടത്തിൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നപ്പോഴാണ് ഇന്നത്തെ കഥകളി പിറവിയെടുത്തത്. [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടത്തിലെ]] വേഷങ്ങൾ മാതൃകയാക്കിയാണ് ഈ മൂന്ന് കലാരൂപങ്ങളിലെയും വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെങ്കിലും അവയിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളും കാണാം. ഗുരുവായൂരിലെ അവതരണരീതിയ്ക്ക് കഥകളിയോടാണ് കൂടുതൽ സാദൃശ്യം. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ ചടങ്ങുകൾ പലതും കഥകളിയിലേതുപോലെയാണ്. പുറപ്പാട്, കേളി തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ കഥകളിയിലുമുണ്ട്. [[ശുദ്ധമദ്ദളം]], [[തൊപ്പിമദ്ദളം]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] എന്നിവയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വാദ്യങ്ങൾ. രണ്ട് പിൻപാട്ടുകാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിനുണ്ടാകുക. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടാലങ്കാരവും കഥകളി സ്വീകരിച്ചതാണ്. കഥകളി പോലെ നിലവിളക്കിനെ  സാക്ഷിനിർത്തിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടവും കളിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ധാരാളം വ്യത്യാസങ്ങളും ഈ കലാരൂപങ്ങൾ തമ്മിലുണ്ട്. കഥകളിയിൽ കഥയിലെ ആദ്യരംഗം തന്നെയാണ് പുറപ്പാടെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീവേഷങ്ങളെ വച്ച് നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് മാത്രമാണ് പുറപ്പാട്. കഥകളിയിൽ സാധാരണയായി അഭിനേതാക്കൾ നിലവിളക്കിനുമുന്നിൽ പോകാറില്ല. എന്നാൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ വിളക്കിനെ ചുറ്റിയുള്ള നൃത്തം പതിവുണ്ട്. കൃഷ്ണനും യവനനും തമ്മിലും കൃഷ്ണനും മല്ലന്മാരും തമ്മിലുമുള്ള യുദ്ധരംഗങ്ങളിൽ വിളക്കിന്റെ മുന്നിൽ വന്നാണ് നൃത്തം. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പദം ആവർത്തിച്ച് പാടാറില്ല. ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭിനയം ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാലാണിത്. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്കും ചുട്ടിയുണ്ട്. കഥകളിയിൽ അഭിനേതാക്കളുടെ വശങ്ങളിലാണ് പാട്ടുകാരും വാദ്യക്കാരുമുണ്ടാകുകയെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പുറകിലാണ്. ഇത് അഭിനേതാക്കൾക്ക് നൃത്തത്തിന് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കാനാണ്. [[സാമവേദം|സാമവേദാലാപനത്തെയും]] [[ചാക്യാർ|ചാക്യാരുടെ]] സ്വരിയ്ക്കലിനെയും ആസ്പദമാക്കിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ സംഗീതം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഗുരുവായൂരിൽ കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നത് കഥകളിസംഗീതമാണ്. ഇത് ഒരേ സമയം പ്രശംസയും വിമർശനവും ഏറ്റുവാങ്ങി.

രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടച്ചശേഷം വടക്കേ നടപ്പുരയിൽ വച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ചൊവ്വാഴ്ചയും പരിശീലനകാലവുമൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ദിവസവും ഇതുണ്ടാകാറുണ്ട്. എട്ട് കഥകളിൽ ഏതെങ്കിലുമൊന്നാണ് ഓരോ ദിവസം കളിയ്ക്കുന്നത്.

ആദ്യകാലത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും സാമൂതിരിയുടെ നാട്ടിലെ സവർണ്ണകുടുംബങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്ന കൃഷ്ണനാട്ടം, ഇപ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ അതിരുകളും കടന്ന് കടലിനപ്പുറത്തുപോലും സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2010-ൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] വച്ചുനടന്ന കലാരൂപങ്ങളുടെ ഒരു സെമിനാറിനോടനുബന്ധിച്ച് കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിരുന്നു. രാജ്യത്തെ പലയിടങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിട്ടുണ്ട്.

=== തുലാഭാരം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് തുലാഭാരം. വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായി ഏതെങ്കിലും ദ്രവ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ രീതി. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഈ വഴിപാടുണ്ട്. ഒരുദിവസം നൂറിനടുത്ത് തുലാഭാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. കേരളീയ ഹൈന്ദവർ വിവിധ ആവശ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഗുരുവായൂരിൽ തുലാഭാരം നേരാറുണ്ട്. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ശർക്കര, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്, കയർ തുടങ്ങി സ്വർണവും വെള്ളിയും വരെ നീളുന്നു തുലാഭാരത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിര. കൂടാതെ നോട്ടുകെട്ടുകൾ കൊണ്ടും താമര കൊണ്ടുമെല്ലാം തുലാഭാരം നേർന്നവരുണ്ട്.

== ഉപദേവതകളും വഴിപാടുകളും ==

=== ഗണപതി ===
ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ, നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയോട് മുട്ടിനിൽക്കുന്ന ഒരു ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നവിനാശകനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരടി മാത്രം ഉയരമുള്ള ഒരു ചെറുവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന ഭഗവാൻ, മൂന്നുകൈകളിൽ മഴു, കയർ, മോദകം എന്നിവ ധരിച്ച് നാലാമത്തെ കൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെയുള്ള വിഗ്രഹം. ആദ്യകാലത്ത് ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമില്ലായിരുന്നു. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷമാണ് ഇവിടെ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടായത്. ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, ഒറ്റയപ്പം എന്നിവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. 

==== കാര്യാലയ ഗണപതി ====

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, ദേവസ്വം മ്യൂസിയം വളപ്പിൽ മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''കാര്യാലയ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിലാണ് മൂന്നടിയോളം ഉയരമുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ഗണപതിയുടെയും ദർശനം. ഇടത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന അപൂർവ്വ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയാണിത്. മുമ്പുകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[അഗ്രഹാരം|അഗ്രഹാരത്തിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ പൂജിച്ചിരുന്ന ഗണപതി, പിൽക്കാലത്ത് പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസും ഇപ്പോഴത്തെ മ്യൂസിയവുമായ നാലുകെട്ടിലെത്തുകയായിരുന്നു.  നാലുകെട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതപ്പോൾ അതിന്റെ കന്നിമൂലയിൽ ഈ ഗണപതിയ്ക്ക് സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് കർക്കടകമാസത്തിൽ മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന പൂജ, ഇപ്പോൾ എല്ലാ ദിവസവും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർ, ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതിട്ടാണ് ഭഗവദ്ദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. പ്രത്യക്ഷ മഹാഗണപതിഹോമമാണ് ഈ ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇത് എല്ലാ മുപ്പെട്ട് വെള്ളിയാഴ്ചയും നടത്തിവരുന്ന വഴിപാടാണ്. ഒരു ആനയെ ഗണപതിയായി സങ്കല്പിച്ച് നടത്തുന്ന ഹോമമാണിത്. കൂടാതെ, നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതും അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിദിവസം]] ഇവിടെ പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്.

=== അയ്യപ്പൻ ===
ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിന് പുറത്തും പ്രദക്ഷിണവഴിയ്ക്കകത്തുമായി തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് താരകബ്രഹ്മസ്വരൂപവും ഹരിഹരപുത്രനുമായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹത്തിന് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശ്യമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്തുള്ള ഏക ഉപദേവതാപ്രതിഷ്ഠ അയ്യപ്പനാണ്. നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഇതിനായി ഒരു കല്ല് ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ചിട്ടുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ എള്ളുതിരി വഴിപാടുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും 2007-ലെ ദേവപ്രശ്നത്തിൽ ദേവന് ഹിതകരമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് അത് നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനും ഇപ്പോൾ ചുറ്റുവിളക്കുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഈ അയ്യപ്പന്റെ മുന്നിലാണ്.

=== ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതി ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമതിലകത്തുതന്നെയാണെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പന് തുല്യപ്രാധാന്യം നേടിയ സന്നിധിയാണ് ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതിയുടേത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽ ദൈവമാണ് ഭഗവതി എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, അകത്തോ പുറത്തോ എന്ന് സംശയം തോന്നുന്ന സ്ഥലത്താണ് ആദിപരാശക്തിയായ  ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലും മണ്ഡപവും. ഭഗവാന്റെ ഇടതുഭാഗത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠയായതുകൊണ്ടാണ് ''ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതി'' എന്ന് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[വനദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗാചൈതന്യത്തോടുകൂടിയ]] [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായാണ്]] സങ്കല്പം. അമ്പാടിയിൽ [[യശോദ|യശോദയ്ക്ക്]] പിറന്ന കൃഷ്ണസഹോദരിയായ ഭഗവതിയാണിതെന്ന് സങ്കല്പമുണ്ട്. ഈ പരാശക്തിയാണ് കാളിയുടെ രൂപത്തിൽ [[കംസൻ|കംസനെ]] കൃഷ്ണജനനത്തെ പറ്റി അറിയിച്ചത് എന്ന്‌ ഭാഗവതം പറയുന്നു. വനദുർഗ്ഗാ സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ  ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. സ്വയംഭൂവായ ഒരു കണ്ണാടിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. ഈ ഭഗവതി ശ്രീകൃഷ്ണനുമുമ്പേ ഇവിടെ സന്നിധാനം ചെയ്തിരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലമാണ് ഭഗവതിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചത്. കാളീഭാവത്തിലാണ് ആരാധനയെങ്കിലും ലക്ഷ്മി, [[സരസ്വതി]], പാർവതി, ദുർഗ്ഗ എന്നീ ഭാവങ്ങളിലും സങ്കല്പമുണ്ട്. ആദ്യമുണ്ടായ പ്രതിഷ്ഠ എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ, ആദ്യം ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കണമെന്നാണ് ആചാരം. എന്നാൽ, ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സാധിയ്ക്കില്ല. ഭഗവതിയ്ക്ക് സ്ഥിരം [[വെളിച്ചപ്പാട്|വെളിച്ചപ്പാടുണ്ട്]]. ''അഴൽ'' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു വിശേഷവഴിപാടാണ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. പച്ചരി, വെള്ളരി, നാളികേരം എന്നിവ വെച്ച്‌ വാഴത്തണ്ടിൽ തുണി ചുറ്റി എണ്ണയിൽ നനച്ച്‌ കത്തിച്ച്‌ ദേവിയ്ക്ക് അഗ്നി നേദിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടയടച്ചശേഷമാണ് ഈ വഴിപാട് നടത്തുന്നത്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഭഗവതിയ്ക്ക് [[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]] പതിവുണ്ട്. ദാരിക വധം പാട്ടാണ് പാടുന്നത്. [[ധനു|ധനുമാസത്തിൽ]] ''പിള്ളേർ താലപ്പൊലി'' എന്ന പേരിൽ നാട്ടുകാരുടെ വകയായും [[മകരം|മകരമാസത്തിൽ]] ദേവസ്വം വകയായും രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ ഭഗവതിയ്ക്ക് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാന ക്ഷേത്രം നേരത്തേ അടയ്ക്കുന്നു. സഹോദരിയുടെ വിശേഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ പുറപ്പെടുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടത്തുന്നതും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. [[നവരാത്രി|നവരാത്രിയും]] തൃക്കാർത്തികയും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷമാണ്.

== മറ്റുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ ==
മേൽപ്പറഞ്ഞ മൂന്ന് ഉപപ്രതിഷ്ഠകൾ കൂടാതെ ചിലയിടങ്ങിൽ വിശേഷാൽ ആരാധന നടക്കുന്നുമുണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് സ്വയമേവ ശ്രദ്ധേയമാണ്.

=== സരസ്വതി അറ ===
ഗണപതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിലുള്ള ഒരു ചെറിയ മുറിയിൽ സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം സങ്കല്പിച്ച് ആരാധിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം ഈ മുറി ''സരസ്വതി അറ'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പൂജവയ്പ്പ് നടത്തിയിരുന്നത് ഈ മുറിയിലാണ്. ഇപ്പോൾ അസൗകര്യം നിമിത്തം ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റി. ഗണപതിശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ സ്ഥലം വളരെക്കുറവാണ് എന്നതിനാൽ ഭക്തർ തിക്കിത്തിരക്കുന്നത് പതിവാണ്. എന്നാൽ,  2017-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിൽ സരസ്വതി അറയ്ക്ക് ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് തെളിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് ഇത് പൊളിയ്ക്കരുതെന്ന് വിധി വന്നു. തന്മൂലം, സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം ഇവിടെ സ്ഥിരമായി. സരസ്വതീദേവിയുടെ ഒരു ഛായാചിത്രമാണ് നിലവിൽ ഈ അറയിലുള്ളത്. സരസ്വതി അറയിൽ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്കും ബുദ്ധിവർദ്ധനയ്ക്കും ഉത്തമാമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു.  

=== [[അനന്തപദ്മനാഭൻ]] ===
നാലമ്പലത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ തൊട്ടുപുറകിലായി ഭീമാകാരമായ ഒരു കരിങ്കൽശില്പം കാണാം. അനന്തശയനരൂപത്തിലുള്ള മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ് ഈ ശില്പം. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണ് പരിവാരസമേതം ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. അനന്തനുമേൽ ശയിയ്ക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണുഭഗവാൻ, ഭഗവദ്പാദങ്ങൾ തഴുകുന്ന ലക്ഷ്മീദേവി, നാഭീകമലത്തിലെ ബ്രഹ്മാവ്, വലതുകൈയ്ക്ക് താഴെയുള്ള [[ശിവലിംഗം]], ഭഗവാനെ തൊഴുന്ന ഭക്തോത്തമന്മാരും മഹർഷിമാരും - ഇങ്ങനെ പലരും ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഈ ശില്പം. നിത്യവും ഈ ശില്പത്തിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ ഒരു ചിത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന ചുവർച്ചിത്രകാരൻ വരച്ചതായിരുന്നു ചിത്രം. '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീവൈകുണ്ഠം''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ചിത്രം, 1970-ൽ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചുപോയി. തുടർന്നുണ്ടായ പുനരുദ്ധാരണത്തെത്തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ ശില്പം പണിതത്. [[കന്യാകുമാരി]]യിലെ [[വിവേകാനന്ദ സ്മാരകം]] നിർമ്മിച്ച് ശ്രദ്ധേയനായിരുന്ന സ്വാമിനാഥൻ കറുപ്പയ്യ ആചാരിയാണ് അനന്തശയനവിഗ്രഹം നിർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. ഇന്ന് ഇതിന് നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന് നൽകുന്ന അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഭക്തർ ഈ രൂപത്തിനും നൽകുന്നത്.

=== [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യനും]] [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനും]] ===
നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലെ കരിങ്കൽത്തൂണിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വിഗ്രഹം ഭസ്മം വിതറിയ നിലയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നതെങ്കിലും മുഖവും കൈകളും വ്യക്തമാണ്. വലതുചുമലിൽ ഭഗവാന്റെ ആയുധമായ [[വേൽ]] കാണാം. പൂജയില്ലെങ്കിലും ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തെത്തുന്ന ഭക്തർ ഈ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്തെ വാതിലിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകയ്യിൽ [[മൃതസഞ്ജീവനി|മരുത്വാമലയും]] ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ വിഗ്രഹം സിന്ദൂരം വിതറിയ രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വിഗ്രഹത്തിൽ വെറ്റിലമാലയും രാമനാമം രചിച്ച കടലാസുകൾ കൊണ്ടുള്ള മാലയും ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ഹനുമാനെ  വന്ദിച്ച് അഭീഷ്ടസിദ്ധി നേടിയ അനുഭവങ്ങൾ നിരവധിയാണ്. ഇതുകൂടാതെ ദശാവതാരരൂപങ്ങളും ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും ശിവനും ദേവിമാരുമടക്കമുള്ള മൂർത്തികളുമെല്ലാം തൂണുകളിൽ നിറയുന്നു.

=== ശിവസാന്നിദ്ധ്യം ===
ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ഭഗവാൻ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമായി കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും കൊണ്ടുവന്ന വിഷ്ണുവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ ശിവൻ പാർവ്വതീഗണപതിസുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി സ്വയംഭൂവായി മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു എന്ന വിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഭഗവതിയെ തൊഴുത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദിശയിലേയ്ക്ക് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) നോക്കി ശിവനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രക്കുളമായ രുദ്രതീർത്ഥവും ക്ഷേത്രത്തിലെ മണിക്കിണറും ശിവനുമായി ഐതിഹ്യപരമായിത്തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. രുദ്രതീർത്ഥം പണ്ട് വലിയൊരു തടാകമായിരുന്നെന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന താമരയൂർ വരെ അത് നീണ്ടുകിടന്നിരുന്നെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഈ തടാകത്തിൽ നിറയെ താമരകൾ വിരിഞ്ഞിരുന്നെന്നും അവയിലെ ഒരു താമരയിലിരുന്നാണ് ശ്രീരുദ്രനായ ശിവൻ, പ്രചേതസ്സുകൾക്ക് രുദ്രഗീതം ഉപദേശിച്ചുകൊടുത്തതെന്നും ഐതിഹ്യകഥ പറയുന്നു. അങ്ങനെ രുദ്രൻ വസിച്ച തീർത്ഥം, രുദ്രതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും ഈ കുളത്തിൽ ശിവസാന്നിധ്യമുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇതിലെ സ്നാനം സർവ്വപാപഹരമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാൻ ആറാടുന്നതും. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള മണിക്കിണറിന്, രുദ്രകൂപം എന്നും പേരുണ്ട്. ഇതിലെ ജലം ഉപയോഗിച്ചാണത്രേ പ്രതിഷ്ഠാസമയത്ത് ശിവഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് കലശമാടിയത്! അതാണ് ''രുദ്രകൂപം'' എന്ന പേരിനുപിന്നിലെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ പരിസരത്തെവിടെയും ഇത്രയും ശുദ്ധമായ ജലമില്ലെന്നും ഇത് കുടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ എല്ലാ അസുഖങ്ങളും മാറുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. സാളഗ്രാമം അടക്കമുള്ള നിരവധി വിശേഷവസ്തുക്കൾ ഈ കിണറ്റിലുണ്ടെന്ന് കാലാകാലമായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 1985-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന മോഷണത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ആഭരണങ്ങൾ 2014 ഏപ്രിൽ 25-ന് തിരിച്ചുകിട്ടിയത് ഈ കിണറ്റിൽ നിന്നാണ്. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു പറമ്പിൽ ഒരു [[കൂവളം|കൂവളവൃക്ഷം]] കാണാം. ഇതും ശൈവസാന്നിദ്ധ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഓതിയ്ക്കൻ കുടുംബമായ മുന്നൂലത്ത് മനയുടെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന ഈ കൂവളവൃക്ഷം, 2007-ലാണ് ഇങ്ങോട്ട് പറിച്ചുനട്ടത്. ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്.

=== നാഗദൈവങ്ങളും [[കൊടുംകാളി]]യും [[രക്ഷസ്സ്|രക്ഷസ്സും]] ===
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ മുമ്പ് ദേവസ്വം വക സത്രം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പറമ്പിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. നാഗരാജാവായി [[അനന്തൻ]] കുടികൊള്ളുന്ന ഈ കാവിൽ, കൂടെ നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടവുമുണ്ട്. നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്ന കാവ് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, സർപ്പം പാട്ട് തുടങ്ങിയവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. എല്ലാ മാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ ആയില്യപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യം നാളിൽ [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയും]] പതിവുണ്ട്. സർപ്പപ്രീതിയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമായ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി|ചെർപ്പുളശ്ശേരിയിലെ]] പാതിരിക്കുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിയാണ് സർപ്പബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ധാരാളം കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നാഗപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കടുത്തുതന്നെ [[രക്ഷസ്സ്]], [[കൊടുംകാളി]] സങ്കല്പങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവർക്കും വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. 

== ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും സഹസ്രകലശവും ===
{{main|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം}}
കുംഭമാസത്തിലെ പൂയം നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്താം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. പൂയം നക്ഷത്രം രാത്രി വരുന്ന ദിവസമാണ് കൊടിയേറ്റം. അങ്കുരാദി, ധ്വജാദി, പടഹാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുതരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേത് മുളയിടലോടെയും രണ്ടാമത്തേത് കൊടിയേറ്റത്തോടെയും മൂന്നാമത്തേത് വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിലേത് അങ്കുരാദി ഉത്സവമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി മുളയിടലും ശുദ്ധിക്രിയകളും നടക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവം അങ്കുരാദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമായ ആരംഭം കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാമുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ ഉത്സവപ്രതീതിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ, വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. 

==== സഹസ്രകലശം ====

കൊടിയേറ്റത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പാണ് ഉത്സവത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ച് ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറയും പവിത്രവും കൈമാറുന്ന ചടങ്ങാണ് ആചാര്യവരണം.&lt;ref name=&quot;vns1&quot;&gt;ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്&lt;/ref&gt; ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന, ഏഴുനിറങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്ത കൊടിക്കൂറയുടെ നീളം പത്തേമുക്കാൽ അടിയും വീതി പതിനഞ്ച് ഇഞ്ചുമാണ്; ഇത് കെട്ടാനുള്ള കയറിന്റെ നീളം 165 അടിയും. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[വൈപ്പിൻ|വൈപ്പിൻ കരയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനായ ഗരുഡന്റെയും മറുവശത്ത് ആയുധമായ സുദർശനചക്രത്തിന്റെയും രൂപങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള മുളയറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുറിയിൽ വച്ച് മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്ന മുറിയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലത്തിന് മുളയറ എന്ന പേരുവന്നതുതന്നെ. മുറി ശുദ്ധിയാക്കി അലങ്കരിച്ചശേഷം അവിടെ പത്മമിട്ട് നവരനെല്ല്, യവം, തിന, വൻപയർ, ഉഴുന്ന്, എള്ള്, തുവര, കടുക്, ചാമ, മുതിര, ചെറുപയർ, അമര എന്നിവയുടെ വിത്തുകൾ നനച്ച് 16 പാലികകളിളാക്കി പൂജിച്ചശേഷം സോമനെ ആവാഹിച്ച് മുളയറയിൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് മുളയിടൽ. തുടർന്നുള്ള എല്ലാദിവസവും മുളപൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടുസമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും മേല്പറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ മുളച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും.&lt;ref name=&quot;vns1&quot;&gt;ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്&lt;/ref&gt; കലശത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം പ്രാസാദശുദ്ധി നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ എല്ലാ അശുദ്ധികളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്.&lt;ref name=&quot; vns21&quot;&gt;ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്&lt;/ref&gt; ഇതുകൂടാതെ അസ്ത്രകലശപൂജ, വാസ്തുഹോമം, വാസ്തുകലശപൂജ, രക്ഷോഘ്നഹോമം, വാസ്തുബലി, വാസ്തുകലശാഭിഷേകം എന്നിവയും നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം ബിംബശുദ്ധിയും ചതുഃശുദ്ധിയും ധാരയും പഞ്ചഗവ്യ - പഞ്ചക കലശാഭിഷേകങ്ങളും മഹാകുംഭകലശാധിവാസവും നാലാം ദിവസം മഹാകുംഭകലശാഭിഷേകവും പ്രായശ്ചിത്തഹോമവും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവും അഞ്ചാം ദിവസം ശാന്തിഹോമവും അത്ഭുതശാന്തിഹോമവും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും ആറാം ദിവസം ന്യായശാന്തി - ചോരശാന്തി ഹോമങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മേല്പറഞ്ഞ ഹോമങ്ങളും പൂജകളുമെല്ലാം നടക്കുന്നത്. ഓതിയ്ക്കന്മാർ സഹകാർമ്മികരാകും. 

ഏഴാം ദിവസം നടത്തുന്ന തത്ത്വകലശാഭിഷേകവും എട്ടാം ദിവസം നടത്തുന്ന ബ്രഹ്മകലശത്തോടുകൂടിയ സഹസ്രകലശാഭിഷേകവും അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രചൈതന്യവർദ്ധനവിന് നടത്തപ്പെടുന്ന അതിബൃഹത്തായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് രണ്ടും. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോഴോ നടത്തപ്പെടുന്ന സഹസ്രകലശം 1971 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഗുരുവായൂർ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 25 തത്ത്വങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന 25 കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അഭിഷേകച്ചടങ്ങാണ്  '''തത്ത്വകലശം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തത്ത്വകലശാഭിഷേകത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തത്ത്വഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതും ഈ സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മരപ്പാണി കൊട്ടി എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന കലശങ്ങൾ തന്ത്രി ഓരോന്നായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം സഹസ്രകലശപൂജ. തലേദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ പത്മമിട്ട് നിരത്തിവച്ച 975 വെള്ളിക്കുടങ്ങളും 26 സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നശേഷമാണ് പൂജ നടത്തുന്നത്. 1001 കുടങ്ങളും പ്രത്യേകമായ രീതിയിൽ നിരത്തിവച്ചശേഷം ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്വർണ്ണക്കുടം നടുക്കുവരുന്ന രീതിയിലാണ് പൂജ. തുടർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെയും രുദ്രകൂപത്തിലെയും വിശുദ്ധജലം കൊണ്ട് ഇവ നിറച്ചുവയ്ക്കും. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ സഹസ്രകലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിറച്ചുവച്ച ഓരോ കലശവും ക്രമത്തിൽ തന്ത്രി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനം അതിവിശേഷമായ ബ്രഹ്മകലശം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഉച്ചപ്പൂജയും കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇതോടെ കലശച്ചടങ്ങുകൾ പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

==== ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾ ====

കൊടിയേറ്റദിവസമായ പൂയം നാളിൽ രാവിലെ ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്വന്തമായി ആനയില്ലാതിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ആനയില്ലാശീവേലി. അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''ആനയോട്ടം'''. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്ഥിരമായി ആനകളെ അയച്ചിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രം]] ഒരു വർഷത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് അയയ്ക്കില്ലെന്ന് പറയുകയും അന്നേദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ആനകൾ കൂട്ടമായി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ  സ്മരണയ്ക്കാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള മഞ്ജുളാലിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെയാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ചില ആനകളെ പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി മൂന്നടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ആനയോട്ടം തുടങ്ങും. ആനകളോടൊപ്പം പാപ്പാന്മാരും ഓടും. ഏറ്റവും ആദ്യം ഓടിയെത്തി കൊടിമരത്തിൽ തൊടുന്ന ആനയെയാണ് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിയ്ക്കുക. ഈ ആന പിന്നീട് ഉത്സവം കഴിയും വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിയും. ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പേറ്റാനുള്ള അർഹതയും ഈ ആനയ്ക്കാണ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രണ്ടാമത്തെ ആചാര്യവരണം നടക്കും. ക്ഷേത്രത്തിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ദിക്കുകൊടികളാണ് ഈയവസരത്തിൽ വാങ്ങുന്നത്. ഇതിനുശേഷം സപ്തവർണ്ണക്കൊടി ഭക്തിപുരസ്സരം എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് പൂജിയ്ക്കുകയും വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകൾക്കൊടുവിൽ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തകണ്ഠങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിക്കയറിൽ കെട്ടി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുനടക്കുന്ന വിളക്കിന്  '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നാണ് പേര്. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലി, മൂന്നുനേരം കാഴ്ചശീവേലികൾ, സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലുള്ള ദീപാരാധന, തുടങ്ങിയ വിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. ഈ ദിവസങ്ങളിലെ എഴുന്നള്ളത്തുകൾക്ക് കൊടി, തഴ, സൂര്യമറ, മുത്തുക്കുട, പട്ടുക്കുട, കുത്തുവിളക്കുകൾ, വെൺചാമരം, ആലവട്ടം തുടങ്ങിയ വിശേഷാൽ അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ടാകും. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂരും കേരളം മുഴുവനും ആഘോഷലഹരിയിലമരും.

രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ പത്തുദിക്കുകളിലായി ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കും. ഉത്സവം നടത്തിപ്പിന്റെ ജോലി ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാരായ കുമുദൻ (കിഴക്ക്), കുമുദാക്ഷൻ (തെക്കുകിഴക്ക്), പുണ്ഡരീകൻ (തെക്ക്), വാമനൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്), ശംഖുകർണ്ണൻ (പടിഞ്ഞാറ്), സർവ്വനേത്രൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്), സുമുഖൻ (വടക്ക്), സുപ്രതിഷ്ഠൻ (വടക്കുകിഴക്ക്) എന്നിവരെ അതത് ദിക്കുകളിൽ കുടിയിരുത്തന്നതുകൂടാതെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിൽ അയ്യപ്പനെയും തെക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചും കൊടികൾ നാട്ടുന്നുണ്ട്. പ്രധാന കൊടിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഇവയ്ക്ക് 65 ഇഞ്ച് നീളവും 13 ഇഞ്ച് വീതിയുമാണുള്ളത്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ദിക്കുകൊടികളുടെ സ്ഥാപനവും കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉത്സവം പൂർണ്ണതോതിലാകും. [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരി]]- [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടി]] മേളങ്ങളും [[തായമ്പക]]യും നാദസ്വരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] പ്രദക്ഷിണവഴിയിലെ [[പാഠകം|പാഠകവും]] ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലെ സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളെ മുഖരിതമാക്കും. പ്രഗദ്ഭരായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും ഈയവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇവകൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് ഉത്സവക്കഞ്ഞിയും പുഴുക്കും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും പതിവാണ്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും ഇതിനായി വൻ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്.

==== ഉത്സവബലി ====

ഉത്സവത്തിന്റെ എട്ടാം ദിവസമാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി ദർശനം. നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് മറ്റുദിവസങ്ങളിലുള്ള ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിശദമായ രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. ഈയവസരത്തിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ബലിതൂകാറുണ്ട്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ബലിതൂകൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌. പിന്നീട്‌ ഹവിസ്സ്‌ പൂജ നടത്തുന്നു, അതിന് മരം എന്ന വാദ്യവും ശംഖ്‌, ചേങ്ങില എന്നിവയും ചേർത്തുള്ള മരപ്പാണികൊട്ടി ബലി ദേവതകളെ ഉണർത്തും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് ബലിതൂകൽ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിലെ ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമനുവദിയ്ക്കുന്നത്. അപ്പോഴത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമാണ്. വളരെ സമയമെടുത്താണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ ബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ച് അവിടെ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ സമയം ഭഗവാനെ പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം പുറത്തുള്ള ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. എഴുന്നള്ളിപ്പ് വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു ബലിക്കല്ലായി വാഴുന്ന ക്ഷേത്രപാലന് പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. ഇതിനെല്ലാം ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരത്തിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവബലി നാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരു ജീവി പോലും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്.

==== പള്ളിവേട്ട ====

ഒമ്പതാം ദിവസം രാത്രിയിലാണ് ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിശേഷമായ പള്ളിവേട്ട. തന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള സകല തിന്മകളെയും ഭഗവാൻ കീഴടക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ട. പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഉത്സവത്തിനിടയ്ക്ക് ആദ്യമായി മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത് നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിനാണ്. ഉത്സവക്കാലത്ത് എല്ലാ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടന്നുവരുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ടയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലെ പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് സവിശേഷതയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുള്ള പറമ്പിലോ അതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തോ പോയി അവിടെ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വന്യമൃഗത്തിന്റെ (പ്രധാനമായും [[പന്നി]]യുടെ) രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ചടങ്ങെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തർ തന്നെ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടിവരുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലെ ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാണ് ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവത്തിടമ്പ് സ്വർണ്ണക്കോലത്തോട് കെട്ടിവച്ചശേഷം ആനപ്പുറത്ത് കയറ്റുന്നു. പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് സ്വർണ്ണക്കോലമേന്തി നഗരപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നു.  വാളും പരിചയുമണിഞ്ഞ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ വിശേഷാൽ ചുവടുകളോടെ എഴുന്നള്ളത്തിന് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് പാണ്ടിമേളമാണ് കൊട്ടുന്നത്. ഒപ്പം നാദസ്വരവും ഭക്തരുടെ ഭജനകളും കൂടിയാകുമ്പോൾ നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർണ്ണമാകും. ഗുരുവായൂർ പരിസരം മുഴുവൻ ചുറ്റി, അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും വരവേല്പുകളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി ഒമ്പതുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുകൂടിയുള്ള പ്രദക്ഷിണം കഴിഞ്ഞ് നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടുകൂടി പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരനായ പുതിയേടത്ത് [[പിഷാരടി]] ''പന്നിമാനുഷങ്ങളുണ്ടോ?......'' എന്ന് മൂന്നുപ്രാവശ്യം ഉറക്കെ ചോദിയ്ക്കും. ഉണ്ടെന്ന് അറിയിപ്പ് കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാലുടനെ മൃഗവേഷധാരികളായ ഭക്തരെല്ലാവരും കൂടി ആർപ്പുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളി അവരെ പിൻതുടരും. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത്. അവസാന പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കീഴ്ശാന്തി  'പന്നി'യെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നു. 'ചത്ത' 'പന്നി'യെ കമ്പിൽ കെട്ടി കൊണ്ടുപോകുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളോടുകൂടി എഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ ശയ്യയിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് കിടത്തുന്നു. ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണവും പള്ളിവേട്ടയും കഴിഞ്ഞ് അവശനായ ഭഗവാൻ മണ്ഡപത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എല്ലാ ബഹളങ്ങളും താത്കാലികമായി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഒരുതരത്തിലും ഭംഗമുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ഭക്തവിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത് ശബ്ദിയ്ക്കാൻ പാടില്ലത്രേ! ഈ സമയം തന്നെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിക്കാർ, പിറ്റേന്ന് ഭഗവാന് കണികാണുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ ഒരു [[പശു]]വുമുണ്ടാകും. 

==== ആറാട്ട് ====

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയുണർത്തൽ. നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ടുകൊണ് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണരുന്നത്. തുടർന്ന് കണിക്കോപ്പുകൾ കൂടി കണികണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനമായ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ആറാട്ട്. ഉഷഃപൂജയും എതിരേറ്റുപൂജയുമൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അന്നേദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് അന്ന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമാണ് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഉച്ചവരെ സാധാരണ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറങ്ങുന്നു. തലേന്നത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത്തവണ ധാരാളം നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളും ഇവയോടൊപ്പം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാറുണ്ട്. പുരാണങ്ങളിലെ വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഇവിടെ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളായി പുനർജനിയ്ക്കുന്നു. [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെയാണ് ആറാട്ടുനാളിലെ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് പഞ്ചവാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളും വീടുകളും മുഴുവൻ കയറിയിറങ്ങി സ്വീകരണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങിയശേഷം പ്രദക്ഷിണം രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലെ അത്താണിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ നിർത്തും. പണ്ടൊരു ആറാട്ടുനാളിൽ അത്താണിക്കല്ല് നിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തുവച്ച് അതിക്രൂരമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട, തന്റെ വിശ്വസ്തഭക്തനും കഴകക്കാരനുമായിരുന്ന കണ്ടിയൂർ പട്ടത്തെ നമ്പീശന്റെ സ്മരണ ഭഗവാൻ പുതുക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം നമ്പീശന്റെ അനന്തരാവകാശികളിൽ ചിലർ അവിടെയെത്തുകയും തങ്ങൾക്ക് സങ്കടമില്ലെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടരും. തുടർന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വാതിലിലൂടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലെത്തിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിരവധി ഭക്തർ ആറാട്ടുമുങ്ങാനായി കടവുകളിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിൽ പ്രത്യേകം ഒരുക്കിവച്ച പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് [[ഗംഗ]], [[യമുന]], [[സരസ്വതി (നദി)|സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും രുദ്രതീർത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പ്രാൻപടിയ്ക്കൽ കിട്ടയുടെ പിന്മുറക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന ഇളനീരും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി തന്ത്രിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും മൂന്നുവട്ടം മുങ്ങുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ ജലത്തിൽ ഭക്തരും മുങ്ങിനിവർന്ന് പുണ്യം നേടുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ തന്റെ സഹോദരിയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയെ കാണാമെന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ വാക്കുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീലകത്തിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പതിനൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം. അവസാനം കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

==== നിയന്ത്രണങ്ങൾ ====

കലശം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആറാട്ട് കഴിയുന്നതുവരെയുള്ള പതിനെട്ടുദിവസം അഞ്ചുവയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമില്ല. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വലിയ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളുമെല്ലാമുണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകാറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുതയാണ്. ഒരു കതിനവെടി പോലും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെങ്ങും കാണാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഏറെ സ്നേഹിയ്ക്കുന്ന, സ്വയം കുട്ടിയായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നും ക്ഷേത്രപരിസരത്തുണ്ടാകരുതെന്നാണ് പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റം, കാഴ്ചശീവേലി, ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ ചില്ലറ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളുണ്ടാകാറുമുണ്ട്. ഇവയാണെങ്കിൽ യാതൊരു കുറവും കൂടാതെയാണ് ഉത്സവത്തിന് നടത്തിപ്പോരുന്നതും. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാപരിപാടികളിൽ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ശാസ്ത്രീയ നൃത്തം]], [[ഗാനമേള]], കഥകളി, [[തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സിനിമാറ്റിക് ഡാൻസോ അടിപൊളി ഗാനങ്ങളോ ഉത്സവത്തിന് പാടില്ലെന്ന് വിലക്കുണ്ട്. മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം കൂടാതെ സത്രം വളപ്പിലെ പൂന്താനം ഓഡിറ്റോറിയത്തിലും കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്.

=== ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി/ഗീതാദിനം ===
{{main|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി}}
വൃശ്ചികമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠാദിനമാണ് ഈ ദിവസമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിൽ]] പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ശത്രുപക്ഷത്ത് കണ്ടു തളർന്നുപോയ [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] സമാധാനിപ്പിയ്ക്കാൻ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ [[ഭഗവദ് ഗീത|ഗീതോപദേശം]] നടത്തിയ ദിവസമാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ ഈ ദിവസം '''ഗീതാദിനം''' എന്ന പേരിലും ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ വേറെയും നിരവധി പ്രത്യേകതകൾ ഈ ദിവസത്തിനുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഗോകുലത്തിൽ വച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന് ഗോവിന്ദപട്ടാഭിഷേകം നടത്തിയ ദിവസം, ആദിശങ്കരാചാര്യർ, മേല്പുത്തൂർ, പൂന്താനം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മ തുടങ്ങി നിരവധി ഭക്തർക്ക് ഭഗവദ്ദർശനം ലഭിച്ച ദിവസം, ഇവയെല്ലാം കൂടാതെ നാലുമാസത്തെ യോഗനിദ്രയിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുഭഗവാൻ ഉണരുന്ന ദിവസം (ഉത്ഥാന ഏകാദശി) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചൈതന്യം പൂർണ്ണമായി അനുഭവപ്പെടുന്ന ദിവസമായി ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം യഥാരൂപത്തിൽ (മഹാവിഷ്ണുസ്വരൂപത്തിൽ) അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തരെല്ലാവരും വിഷ്ണുസ്വരൂപങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രപ്രവേശനവിളംബരത്തിനുമുമ്പും എല്ലാവർക്കും ജാതിഭേദമെന്യേ ദർശനം അനുവദിച്ചിരുന്ന ദിവസമായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി. 

==== ചുറ്റുവിളക്ക് ആരംഭം ====
ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരുമാസം മുമ്പ് (തുലാമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശിനാളിൽ) ക്ഷേത്രത്തിൽ ചുറ്റുവിളക്കുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് നടത്തുന്നത് പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ [[അലനല്ലൂർ|അലനല്ലൂരിലുള്ള]] പറമ്പോട്ട് അമ്മിണിയമ്മയുടെ പേരിലാണ്. ഇവരെക്കൂടാതെ വിവിധ വ്യക്തികളും സംഘടനകളും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിളക്കുകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. അവയ്ക്ക് ഓരോന്നിന്നും നടത്തിപ്പുക്കാരുടെ പേരനുസരിച്ച് വിശേഷാൽ പേരുകളും പറയപ്പെടുന്നു. [[കേരള ഹൈക്കോടതി]]യിലെ അഭിഭാഷകർ നടത്തുന്ന കോടതി വിളക്ക്, [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് എസ്.ബി.ഐ. വിളക്ക്{{efn-lr|2017-ലെ ബാങ്ക് ലയനത്തിനുമുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിയിരുന്നത് [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ|സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂറിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. അന്ന് ഇതിന്റെ പേര് എസ്.ബി.ടി. വിളക്ക് എന്നായിരുന്നു.}}, [[കേരള പോലീസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് പോലീസ് വിളക്ക്, [[അയ്യപ്പസേവാസംഘം]] നടത്തുന്ന വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര്, ക്ഷേത്രം പാരമ്പര്യാവകാശികളായ പത്തുകാരുടെ വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര് - അങ്ങനെ നീണ്ടുപോകുന്നു പേരുകളുടെ നിര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളമായി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്നു. ഈ സമയം ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായതിനാൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് പതിന്മടങ്ങാകും.

==== പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ ====
ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരാഴ്ച മുമ്പുവരുന്ന [[പഞ്ചമി]] മുതൽ [[നവമി]] വരെയുള്ള വിളക്കുകൾ ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ള വിളക്കുകൾ നടത്തുന്നത് പ്രത്യേകം ദിവസങ്ങളിലാണെങ്കിൽ ഈ വിളക്കുകൾ കൃത്യം ഒരേ ദിവസം തന്നെയാണ് നടത്തുന്നത്. ഇവ നടത്തുന്നത് ഓരോ കുടുംബക്കാരായതുകൊണ്ടാണ് ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന പേര് ഈ വിളക്കുകൾക്ക് വന്നത്. പഞ്ചമിവിളക്ക് നടത്തുന്നത് കാപ്രാട്ട് കുടുംബക്കാരാണ്; [[ഷഷ്ഠി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് മാണിക്കത്ത് കുടുംബക്കാരും. മാണിക്കത്ത് കുടുംബത്തിലെ കാരണവരായിരുന്ന ചന്ദ്രശേഖരമേനോന്റെ പേരിലാണ് ഷഷ്ഠിവിളക്ക് നടത്തുന്നത്. [[സപ്തമി]]നാളിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ നെന്മിനി മനക്കാരാണ്. ഈ വിളക്കിന് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. സാധാരണ വിളക്കുകൾക്ക് നെയ്യോ നല്ലെണ്ണയോ ആണ് ഉപയോഗിയ്ക്കാറുള്ളതെങ്കിൽ ഇതിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത് വെളിച്ചെണ്ണയാണ്.  നെന്മിനി മനപ്പറമ്പിലെ തെങ്ങിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെളിച്ചെണ്ണകൊണ്ടാണ് വിളക്കുകൾ തെളിയിയ്ക്കുന്നത്. വെളിച്ചെണ്ണ കൊണ്ട് വിളക്കുകൾ കത്തിയ്ക്കുന്നത് കൂടുതൽ ശോഭയുണ്ടാക്കുമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അങ്ങനെ ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ദീപപ്രഭയിൽ കുളിച്ചുനിൽക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. [[അഷ്ടമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് പുലിക്കീഴ് വാര്യക്കാരും [[നവമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് കൊളാടി വീട്ടുകാരുമാണ്. [[ദശമി]]ദിനത്തിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ''ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റ്'' എന്ന സംഘടനയാണ്. ഭാഗവതാചാര്യനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]] തുടങ്ങിവച്ച ഈ സംഘടന 1970-ലാണ് ദശമിവിളക്കിന്റെ ചുമതലയേറ്റെടുത്തത്. മുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിവന്നിരുന്ന കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയതിനെത്തുടർന്നായിരുന്നു ഇത്. അഷ്ടമി മുതലുള്ള വിളക്കുകൾക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കും. ഈ വിളക്കുകൾക്കെല്ലാം അകമ്പടിയായി പഞ്ചവാദ്യം, പഞ്ചാരിമേളം, നാദസ്വരം എന്നിവയോടുകൂടിയ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുമുണ്ടാകും. ദശമിനാളിൽ രാവിലെ നടതുറന്നുകഴിഞ്ഞാൽ ഏകാദശി കഴിഞ്ഞുവരുന്ന [[ദ്വാദശി]]നാളിൽ രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമല്ലാതെ നടയടയ്ക്കില്ല. 

==== ഏകാദശിനാളിലെ പരിപാടികൾ ====
ഏകാദശിനാളിലെ നിർമ്മാല്യദർശനം അതിവിശേഷകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസത്തെ ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും ദേവസ്വം വകയാണ്. മുമ്പ് [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തിനടുത്തുള്ള]] [[ചിറളയം കോവിലകം]] വകയായിരുന്നു ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും. 1972-ലാണ് ഇവ ദേവസ്വം ഏറ്റെടുത്തത്. രാവിലെ ഏഴുമണിമുതൽ ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ ഗീതാപാരായണമുണ്ടാകും. ഏകാദശീവ്രതം നോൽക്കുന്ന ഭക്തർ ആഹാരമേ കഴിയ്ക്കരുതെന്നാണ് ചിട്ടയെങ്കിലും ശാരീരികസ്ഥിതി അനുകൂലമല്ലാത്തവർ അരിയാഹാരം മാത്രമേ ഒഴിവാക്കാറുള്ളൂ. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് അന്നും നിവേദ്യങ്ങൾ സാധാരണപോലെത്തന്നെയാണ്. ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്കായി വിശേഷാൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗോതമ്പുചോറ്, കാളൻ, ഗോതമ്പുപായസം എന്നിവയാണ് ഏകാദശി ഊട്ടിനുള്ള വിഭവങ്ങൾ. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. മൂന്ന് ആനകളാണ് ഈ എഴുന്നള്ളിപ്പിന് മുന്നിലുണ്ടാകുന്നത്. വലിയ ആഘോഷത്തോടുകൂടിയ എഴുന്നള്ളിപ്പ് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്താൻ ഒരുപാട് സമയമെടുക്കും. വൈകീട്ട് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. [[തമിഴ്നാട്]], [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[തെലങ്കാന]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളതുപോലെ ഭീമാകാരമായ രഥമല്ല പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു രഥമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ഈ രഥം സ്റ്റിയർറിങ് കൊണ്ടാണ് ഓടിയ്ക്കുന്നത്. രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ ചമ്മട്ടിയേന്തിയ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെയും പുറകിൽ തൊഴുതുനിൽക്കുന്ന അർജ്ജുനന്റെയും രൂപങ്ങൾ പണിതുവച്ചിട്ടുണ്ട്. 1977-ൽ നടന്ന പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷമാണ് ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചത്. രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പിന് അകമ്പടിയായി ഭക്തരുടെ നാമജപമുണ്ടാകും. എഴുന്നള്ളിപ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരാൻ ഏറെ സമയമെടുക്കും. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തെ കുളമടക്കം വലംവച്ചാണ് എഴുന്നള്ളിപ്പ് അവസാനിയ്ക്കുന്നത്.

==== ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പണവും ത്രയോദശി ഊട്ടും ====
ഏകാദശിദിവസം അർദ്ധരാത്രി (ദ്വാദശിദിവസം പുലർച്ചെ) '''ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ''' എന്ന വിശേഷാൽ ചടങ്ങ് ആരംഭിയ്ക്കും. ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ വച്ചാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ശുകപുരം, പെരുവനം, [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] ഗ്രാമക്കാരായ, അഗ്നിഹോത്രികളായ നമ്പൂതിരിമാർക്ക് ഭക്തർ ദക്ഷിണ നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരായ അഗ്നിഹോത്രിമാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് അതീവപുണ്യകരമായ കാര്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായി മേൽശാന്തിയാണ് ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തരും സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ അനുസ്യൂതം തുടരുന്നു. ദ്വാദശിനാളിൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയ്ക്ക് ദ്വാദശി ഊട്ട് നടത്തുന്നു. ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ പായസത്തോടെ നടത്തുന്ന സദ്യയാണിത്. അന്നേദിവസം രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നരയ്ക്കേ തുറക്കൂ. ആ സമയം വിവാഹം, ചോറൂൺ, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താറില്ല. ദ്വാദശിയുടെ പിറ്റേ ദിവസം ([[ത്രയോദശി]] നാളിൽ) നടത്തുന്ന ത്രയോദശി ഊട്ട്, തന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന ഒരു പരദേശി ബ്രാഹ്മണന്റെ ശ്രാദ്ധം ഭഗവാൻ തന്നെ ഊട്ടുന്ന ചടങ്ങായി വ്യാഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. മത്തനും നേന്ത്രപ്പഴവും ചേർന്നുള്ള പച്ചടി, മത്തൻ പൊടിത്തൂവൽ, എളവൻ-ചേന-പയർ കൂട്ടുകറി, രസം, പിണ്ടിപ്പായസം എന്നിവയോടുകൂടിയ ത്രയോദശി ഊട്ടോടെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു.

==== ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം ====

കർണാടക സംഗീതചക്രവർത്തിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥഭാഗവതരുടെ പേരിൽ എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന ഒരു വിശേഷാൽ സംഗീതോത്സവമാണ് ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് എല്ലാവർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ കച്ചേരി നടത്തിവന്നിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യത്തെത്തുടർന്ന് 1974-ലെ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഈ പരിപാടി ആരംഭിച്ചത്. ആദ്യം ഒരുദിവസം മാത്രമായിരുന്ന ഈ പരിപാടി, പിന്നീട് മൂന്നും അതിനുശേഷം അഞ്ചും ഏഴും പത്തും പതിമൂന്നും ഒടുവിൽ പതിനഞ്ചും ദിവസങ്ങളായി ഉയർത്തി. പ്രഗല്ഭരും അപ്രഗല്ഭരുമായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരികളും ഈയവസരത്തിൽ തങ്ങളുടെ സിദ്ധികൾ പ്രകടിപ്പിയ്ക്കാനായി ഗുരുവായൂരിൽ വരാറുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കൾക്ക് മാത്രമേ ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവകാശമുള്ളൂ. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ രാത്രിയാണ് പ്രഗല്ഭരുടെ സംഗീതപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നതെങ്കിൽ അവസാനമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ദിവസം മുഴുവൻ പ്രഗല്ഭരുടെ പരിപാടികളാകും. ദശമിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പഞ്ചരത്നകീർത്തനാലാപനമാണ് സംഗീതോത്സവത്തിലെ പ്രധാന പരിപാടി. കർണാടക സംഗീതത്തിലെ ത്രിമൂർത്തികളിലൊരാളായ [[ത്യാഗരാജ സ്വാമികൾ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പഞ്ചരത്നകീർത്തനങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഗണപതിസ്തുതിയും പ്രശസ്തരായ കർണാടക സംഗീതജ്ഞർ ഒന്നിച്ച് ആലപിയ്ക്കുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. അകമ്പടിയായി വയലിൻ, [[വീണ]], പുല്ലാങ്കുഴൽ, മൃദംഗം, [[ഘടം]], [[ഗഞ്ചിറ]], [[മുഖർശംഖ്]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുമുണ്ടാകും. ഏകാദശിനാളിൽ രാത്രി ചെമ്പൈയുടെ ശിഷ്യരും ഉപശിഷ്യരുമായ ഗായകർ ഒരുമിച്ച് ചെമ്പൈയുടെ ഇഷ്ടകീർത്തനങ്ങൾ ആലപിച്ച് [[മധ്യമാവതി]] രാഗത്തിൽ മംഗളം പാടി അവസാനിപ്പിയ്ക്കുന്നതോടെ സംഗീതോത്സവം സമാപിയ്ക്കുന്നു.

==== ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ അനുസ്മരണം ====
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ഗജവീരന്മാരിലൊരാളായിരുന്ന ഗുരുവായൂർ കേശവൻ ചരിഞ്ഞത് 1976-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ (ഡിസംബർ 2) പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയുടെ തലേദിവസമായ ദശമിനാളിൽ, ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകളും ചേർന്ന് കേശവന് പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. മറ്റൊരിടത്തും കാണാത്ത ഈ വിശേഷച്ചടങ്ങ് തുടങ്ങുന്നത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ നടത്തുന്ന ഈ യാത്രയിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെയും രണ്ടാമത്തെ മുതിർന്ന ആന ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും ചിത്രങ്ങൾ വഹിയ്ക്കും. റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ സ്വീകരണവും പിന്നിട്ടാണ് ആനകൾ തെക്കേ നടയിൽ ശ്രീവത്സം റസ്റ്റ് ഹൗസിനുമുന്നിലുള്ള കേശവന്റെ പൂർണ്ണകായ പ്രതിമയ്ക്കുമുന്നിലെത്തുന്നത്. തുടർന്ന് മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നു. മറ്റുള്ള ആനകൾ അതിനനുസരിച്ചുള്ള പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. വളരെ വികാരനിർഭരമായ ഈ ചടങ്ങ് കാണാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്.

=== അഷ്ടമിരോഹിണി ===
{{main|അഷ്ടമിരോഹിണി}}
ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിവസമാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസുദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. അവതാരകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും അഷ്ടമിരോഹിണി വിശേഷമാണ്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കാഴ്ചശീവേലിയും അവതാരസമയമായ അർദ്ധരാത്രിയിൽ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് ഭഗവാന്റെ പിറന്നാൾ സദ്യയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന അപ്പം വഴിപാട് വളരെ വിശേഷമാണ്.

അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രനട തുറക്കുന്നതോടെയാണ് ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ദീപക്കാഴ്ച നടത്തുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഓടക്കുഴലൂതുന്ന ഉണ്ണിക്കണ്ണനായും പിന്നീട് ഇരുകൈകളിലും വെണ്ണ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വെണ്ണക്കണ്ണനായും ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പ് നടത്തുന്നു. ഉത്സവക്കാലവും ഏകാദശിയുമല്ലാതെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് അഷ്ടമിരോഹിണിയ്ക്ക് മാത്രമാണ്. പഞ്ചാരിമേളത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി അതിവിശേഷാൽ ചടങ്ങാണ്. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെ ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും പിറന്നാൾ സദ്യ തുടങ്ങും. വിഭവസമൃദ്ധമായ പിറന്നാൾ സദ്യ കഴിയ്ക്കാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണി വരെ സദ്യ തുടരും.

മൂന്നുമണിയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ രണ്ടാമത്തെ കാഴ്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകൾ തന്നെയാണ് ഇതിനും. വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് [[ബലരാമൻ|ബലരാമന്റെ]] എഴുന്നള്ളത്തുമുണ്ട്. തന്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ബലരാമന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് എന്നാണ് സങ്കല്പം. അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് വിശേഷാൽ അപ്പം വഴിപാട് നടത്തും. ഒരു ലക്ഷത്തിനടുത്ത് അപ്പങ്ങളാണ് അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഇവ കൂടാതെ ഏകദേശം അഞ്ഞൂറുലിറ്റർ പാൽപ്പായസവും നേദിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. രാത്രി പത്തുമണിയോടെ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടങ്ങും. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ അവതാരത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്നതാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ്. അഞ്ചു പ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിനുണ്ടാകുക. ആദ്യത്തെ രണ്ടിനും സാധാരണ വാദ്യോപകരണങ്ങളും മൂന്നാമത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിന് പഞ്ചവാദ്യവും നാലാമത്തേതിന് ഇടയ്ക്കയും നാദസ്വരവും അഞ്ചാമത്തേതിന് പഞ്ചാരിമേളവുമാണ് അകമ്പടിയുണ്ടാകുക. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കില്ല. പകരം, ആ സമയത്ത് അവതാരവിളംബര ഘോഷയാത്രയുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതുകാണാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടുന്നത്.

==== ഭാഗവതസപ്താഹം, അവതാരം കളി, ശോഭായാത്ര ====
അഷ്ടമിരോഹിണിയോടനുബന്ധിച്ച് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വിശേഷാൽ ഭാഗവതസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഭാഗവതത്തിലെ കൃഷ്ണാവതരഭാഗം അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം വരുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് നടത്തിവരുന്നത്. സപ്താഹത്തിന്റെ മൂന്നാം ദിവസമാണ് അഷ്ടമിരോഹിണി വരുന്നത്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെയാണ് കൃഷ്ണാവതാരപാരായണം നടത്തുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ എല്ലാ ഭാഗവതാചാര്യന്മാരും ഈ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. രാത്രി പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ അവതാരം കളിയുമുണ്ടാകും. പുതിയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും പരിശീലനത്തിലായതിനാൽ പഴയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരുമാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിവിധ സംഘടനകളും ഈ ദിവസം പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ നായർ സമാജം നടത്തുന്ന ഉറിയടിയും ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്രയുമാണ് അവയിൽ വിശേഷം. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് നായർ സമാജം നടത്തുന്ന കലാപരിപാടികൾ തുടങ്ങുന്നത്. വിവിധ നൃത്തകലാകാരിമാർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഗോപികാനൃത്തവും താലപ്പൊലിയോടെയുള്ള ജീവത എഴുന്നള്ളിപ്പുമെല്ലാം ഇതിന് അകമ്പടിയായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം കിഴക്കേ നടയിൽ വച്ചാണ് ഉറിയടി മത്സരം നടക്കുന്നത്. വൈകീട്ട് ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്ര മമ്മിയൂർ, തിരുവെങ്കടം, പെരുന്തട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നായി വീതിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണനായും [[രാധ|രാധയായും]] [[കുചേലൻ|കുചേലനായും]] വേഷം കെട്ടിയ നിരവധി കുട്ടികൾ ഒത്തുചേർന്ന് ഗുരുവായൂരിനെ അമ്പാടിയാക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ പുരാണദൃശ്യങ്ങൾ കോർത്തിണക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ഫ്ലോട്ടുകളും ശ്രീകൃഷ്ണരഥവും പഞ്ചവാദ്യവുമെല്ലാമുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ വച്ച് ഇവ മൂന്നും കൂടിച്ചേർന്ന ശേഷമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. തുടർന്നുനടത്തുന്ന ഘോഷയാത്ര ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്. രാത്രി ഏറെ വൈകുവോളം ഇത്തരം പരിപാടികൾ തുടരും. ഇതുകാണാൻ നിരവധി പേർ ഉറക്കമൊഴിച്ച് എത്താറുണ്ട്.

=== വിഷു ===
മേടമാസം ഒന്നാം തീയതിയാണ് കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പുതുവർഷദിനമായ വിഷു. പണ്ടുകാലത്ത് മലയാളികളുടെ വിളവിറക്കൽ ഉത്സവമായിരുന്ന വിഷു, ഇപ്പോൾ കാലമേറെ കഴിഞ്ഞിട്ടും വലിയൊരു ആഘോഷമായിത്തുടരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികൾ കണി കണ്ടും പടക്കം പൊട്ടിച്ചും വിഷുദിനം ആഘോഷമാക്കുന്നു. പകലും രാത്രിയും തുല്യമായി വരുന്ന ദിവസമായ ഈ ദിനത്തിൽ സൂര്യൻ നേരെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഉദിയ്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉദിച്ചുവരുന്ന സൂര്യന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ പതിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതുതന്നെ. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിഷു വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആഘോഷമാണ്. അന്നേ ദിവസം ഭഗവാനെ കണികാണുന്നത് അതിവിശേഷമായ ചടങ്ങായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതിനായി ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുക.

എല്ലാദിവസവും പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് തുറക്കുന്ന നട, ഈ ദിവസം രണ്ടരയ്ക്കുതന്നെ തുറക്കും. അതിനുമുന്നോടിയായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിക്കാരും ഉണർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചുവന്ന് കണിയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. &lt;ref name=&quot;vns5&quot;&gt;ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.&lt;/ref&gt; നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ ഭദ്രദീപത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ആനത്തലേക്കെട്ടുവച്ച് അതിന്മേൽ ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണത്തിടമ്പ് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നുവയ്ക്കുന്നു. അതിനുമുന്നിലായി ഓട്ടുരുളിയിലാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. ഉരുളിയിൽ അക്ഷതം (ഉണങ്ങലരിയും നെല്ലും ചേർന്നുള്ള ഒരു മിശ്രിതം) വിതറി, അതിനുമുന്നിൽ അലക്കിയ മുണ്ട് (കോടിവസ്ത്രം), ഗ്രന്ഥം, വാൽക്കണ്ണാടി, കണ്ണിവെള്ളരി, കണിക്കൊന്ന, ചക്ക, മാങ്ങ, നാളികേരം, ഉടച്ച രണ്ടുമുറി നാളികേരത്തിൽ നെയ്യ് ചേർത്തത് എന്നിവ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷം മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും ശ്രീലകത്ത് പ്രവേശിച്ച് നെയ്വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് രണ്ടര മണിയോടെ നടതുറന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യം ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കും. തുടർന്നാണ് ഭക്തർക്ക് കണിദർശനം. കണ്ണടച്ചും കണ്ണുകെട്ടിയുമിരിയ്ക്കുന്ന ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിനകത്തേയ്ക്ക് ചെല്ലുകയും ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ച് കണ്ണുതുറന്ന് കണികാണുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുളിച്ചുവന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തിരിച്ചുകടന്ന് ഗണപതിയെയും സുബ്രഹ്മണ്യനെയും ഹനുമാനെയും തൊഴുത് ആദ്യം ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വിഷുക്കൈനീട്ടം കിട്ടും. അതിനുശേഷം പുറത്തുകടന്ന് ഭഗവതിയെയും ശിവനെയും അയ്യപ്പനെയും തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി പുറത്തുകടക്കുന്നതോടെ കണിദർശനം പൂർത്തിയാകും.&lt;ref name=&quot;vns5&quot;&gt;ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.&lt;/ref&gt; 

മറ്റുദിവസങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഗുരുവായൂരിൽ വിഷുത്തലേന്ന് ഭക്തർക്ക് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വിരിവയ്ക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. പിറ്റേന്ന് കണികാണേണ്ടതുകൊണ്ടാണ് ഈ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഷുക്കണി ദർശനവും മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങുന്ന വിഷുക്കൈനീട്ടവും ഭക്തർ അതിവിശേഷമായി കരുതുന്നു. വിഷുദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിൽ വിഭവസമൃദ്ധമായ വിഷുസദ്യയുമുണ്ട്.

=== ഓണം ===
കേരളത്തിന്റെ ദേശീയോത്സവമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഓണം. കൃഷി നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് കേരളത്തിലെ വിളവെടുപ്പുത്സവമായിരുന്നു ഓണം. ഇന്നും മലയാളിമനസ്സുകളിൽ ഗൃഹാതുരത നിറയുന്ന ഒരു അവസരമാണ് ഓണം. വിവിധ കലാപരിപാടികളോടുകൂടി ഓണം ഇന്നും ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാം അവതാരമായ വാമനനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഓണത്തിനുള്ള ഐതിഹ്യം അതിപ്രസിദ്ധമാണ്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രവും ദ്വാദശിതിഥിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് വാമനാവതാരം നടന്നതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യപ്രകാരം അസുരചക്രവർത്തിയായ [[മഹാബലി]]യുടെ ദുർമ്മദമടക്കാൻ അവതരിച്ച വാമനൻ, ആദ്യത്തെ അടികൊണ്ട് ആകാശവും രണ്ടാമത്തെ അടികൊണ്ട് ഭൂമിയും അളക്കുകയും മൂന്നാമത്തെ അടി വയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ മഹാബലി സ്വന്തം ശിരസ്സ് കാട്ടിക്കൊടുക്കുകയും വാമനൻ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിച്ച് സുതലം എന്ന ലോകത്തേയ്ക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തശേഷം എല്ലാ വർഷവും ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിന് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[തൃക്കാക്കര]] എന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു മഹാബലിയുടെ രാജധാനിയെന്നും വാമനമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കാൽ വന്നുപതിച്ച സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ആ പേരു വന്നതെന്നും കഥയുണ്ട്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം|വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രത്തിൽ]] ഓണാഘോഷം ഭംഗിയായി നടന്നുവരുന്നു. അത്രയൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലും ഓണം പ്രധാനമാണ്. ഓണാഘോഷങ്ങളുടെ ആരംഭദിനമായ [[അത്തം]] മുതൽ പത്തുദിവസവും ക്ഷേത്രനടയിൽ പൂക്കളങ്ങളിടും. ഓരോ ദിവസവും വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് പൂക്കളം. ഇവയിൽ വിവിധ ദേവതാരൂപങ്ങൾ വരച്ചുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുള്ള പൂക്കളെല്ലാം ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ പൂക്കടകളിൽ നിന്നാണ് ലഭിയ്ക്കുന്നത്. 

ഓണത്തിന്റെ അവസാനദിവസങ്ങളായ ഉത്രാടം, തിരുവോണം ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവർക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ ഓണസദ്യയുണ്ടാകും. ഇതിനായി നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഉത്രാടദിനത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ് കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പണമാണ്. മേൽശാന്തിയും ദേവസ്വം പ്രതിനിധികളും ഭക്തരും മൂത്തുവിളഞ്ഞ പഴക്കുലകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആദ്യകാലത്ത് ദേവസ്വം ഭൂമി പാട്ടത്തിനെടുത്തവർ മാത്രം നടത്തിയിരുന്ന ഈ ചടങ്ങ് പാട്ടവക നിർത്തിയതോടെയാണ് ഭക്തരുടെ വകയായത്. കൊടിമരച്ചവട്ടിലാണ് കാഴ്ചക്കുലകൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്.  സമർപ്പണത്തിനു മുന്നോടിയായി കൊടിമരച്ചുവട്ടിലെ തറയിൽ അരിമാവുകൊണ്ട് കോലം വരച്ചശേഷം അതിനുമുകളിൽ നാക്കില വച്ചശേഷം സമീപത്ത് നിലവിളക്ക് കൊളുത്തി ഗണപതിയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യത്തെ കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. പിന്നീട് ദേവസ്വം ചെയർമാൻ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ, അംഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നു. അവസാനമാണ് ഭക്തരുടെ സമർപ്പണം. ഭക്തർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുവരുമ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രാത്രിയാകും. അത്രയധികം കുലകളാണ് സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നത്. 

തിരുവോണം നാളിൽ ഭഗവാനെ വാമനമൂർത്തിയായി അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. മഹാബലിയുടെ ശിരസ്സിൽ പാദം വയ്ക്കുന്ന ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപത്തിലാണ് വാമനാലങ്കാരം. അന്നത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണവും നമസ്കാരസദ്യയുമാണ്. പുലർച്ചെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഭഗവാന് ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കാൻ ഭക്തജനങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട നിരതന്നെ വന്നിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി തന്നെ ആദ്യത്തെ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തർ ഓരോരുത്തരുമായി സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാത്രിയാകുവോളം ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണം നടന്നുവരും. ഉച്ചയ്ക്കാണ് ദേവസ്വം വക ഓണസദ്യ വിളമ്പുന്നത്. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു. ചോറ്, സാമ്പാർ, അവിയൽ, കാളൻ, ഓലൻ, പപ്പടം, നാലുതരം പായസങ്ങൾ തുടങ്ങിവയാണ് സദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്നത്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും തെക്കേ നടയിലെ പ്രത്യേകം പന്തലിലും പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലുമായാണ് സദ്യ നടത്തപ്പെടുന്നത്. അന്ന് മൂന്നുനേരവും ഭഗവാന് പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുണ്ടാകും. അന്നത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് '''തിരുവോണവിളക്ക്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എഴുന്നള്ളത്തിന് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം തൊഴാൻ വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടായിരിയ്ക്കും. 

=== [[വൈശാഖം|വൈശാഖമാസം]] ===
[[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒരുമാസക്കാലമാണ് ''വൈശാഖമാസം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യമൊട്ടുക്കും ആചരിച്ചുവരുന്ന ചാന്ദ്രകലണ്ടറിലെ രണ്ടാമത്തെ മാസമാണിത്. മഹാവിഷ്ണുഭജനത്തിനും ഭാഗവതപാരായണത്തിനും ഉത്തമമായി ഈ മാസം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ''മാധവമാസം'' എന്നും ഈ മാസം അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭാഗവതസപ്താഹങ്ങളും മറ്റും നടക്കുന്ന സമയമാണിത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ സമയം അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയങ്ങളിലൊന്നാണ് വൈശാഖപുണ്യകാലം. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭാഗവതപാരായണമുണ്ടാകും. 29 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈശാഖമാസക്കാലത്തെ നാല് സപ്താഹങ്ങളാക്കി തിരിച്ചാണ് ഭാഗവതപാരായണം നടക്കുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ നിരവധി ഭാഗവതാചാര്യന്മാർ ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് സപ്താഹം മുഴുവൻ നടക്കുന്നത്.

==== അക്ഷയതൃതീയ ====
വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[തൃതീയ]] ദിവസമാണ് [[അക്ഷയതൃതീയ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ഏറ്റവും പുണ്യം നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഈ ദിലസം ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ക്ഷയിയ്ക്കില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം.'അക്ഷയതൃതീയ' എന്ന പേരുതന്നെ ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്. ചതുർയുഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ സത്യയുഗം (കൃതയുഗം) തുടങ്ങിയത് അക്ഷയതൃതീയനാളിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരന്ന്]] സൂര്യഭഗവാൻ അക്ഷയപാത്രം നൽകിയ ദിവസമായും [[ഭഗീരഥൻ|ഭഗീരഥന്റെ]] തപസ്സിൽ സംപ്രീതയായി [[ഗംഗാനദി]] ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിവന്ന ദിവസമായും ഉപനയനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ഭിക്ഷ യാചിയ്ക്കാൻ ചെന്ന ശങ്കരാചാര്യർ അവിടത്തെ അന്തർജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]] ചൊല്ലിയ ദിവസമായുമെല്ലാം ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ ജ്യോതിഷപ്രകാരം ഉച്ചത്തിലെത്തുന്ന ഈ ദിവസം തന്നെയാണ് ബലരാമജയന്തിയായും ആചരിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അക്ഷയതൃതീയ വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അക്ഷയതൃതീയയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ചശീവേലിയും രാത്രി കഴക്കാരുടെ വക വിശേഷാൽ ചുറ്റുവിളക്കുമുണ്ടാകും. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജിച്ച സ്വർണ്ണം, വെള്ളി ലോക്കറ്റുകളുടെ വിതരണമുണ്ടാകും. ഇവ വാങ്ങാൻ ആയിരങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ദേവസ്വം കീഴേടമായ നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ബലരാമജയന്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അവിടെയും ആഘോഷം. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അതേ ചടങ്ങുകളാണ് അക്ഷയതൃതീയനാളിൽ നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിലും നടക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറനാൾ സദ്യയാണ് വിളമ്പുന്നത്. അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമന്റെ പിറന്നാളാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് രാത്രി വരെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. 

==== മറ്റുള്ള വിശേഷങ്ങൾ ====
വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശി നരസിംഹജയന്തിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഭാഗവതത്തിലെ നരസിംഹാവതാരഭാഗം വായിയ്ക്കുന്നത് വിശേഷമാണ്. വൈശാഖപുണ്യകാലത്തുതന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യജയന്തിയും [[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ]]യുമെല്ലാം വരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യജയന്തി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇടവമാസത്തിലെ [[അമാവാസി]]നാളിലാണ് വൈശാഖമാസം സമാപിയ്ക്കുന്നത്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങി ധനുമാസം പതിനൊന്നാം തീയതി വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന 41 ദിവസങ്ങളാണ് ''മണ്ഡലകാലം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായ ഈ കാലത്ത് കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതും ഈ കാലത്താണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലകാലത്ത് വിപുലമായ ചടങ്ങുകളാണ് നടത്തിവരുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം. നിരവധി ശബരിമല തീർത്ഥാടകരാണ് മണ്ഡലകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അവർക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനുമെല്ലാം വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങൾ ദേവസ്വം ഒരുക്കുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുള്ള അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. ഗുരുവായൂരപ്പസന്നിധിയിലെ കെട്ടുനിറ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മണ്ഡലകാലം തുടങ്ങുന്നതിനുമുന്നോടിയായി തുലാം 29, 30 ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലശുദ്ധി പതിവുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ശുദ്ധിക്രിയയാണിത്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളിലൊന്നായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി വരുന്നതും മണ്ഡലകാലത്താണ്. മണ്ഡലകാലത്ത് മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും ചുറ്റുവിളക്കുകളും പതിവാണ്. അഞ്ച് ആനകളാണ് ഇത്തരം അവസരങ്ങളിൽ എഴുന്നള്ളുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുള്ള വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം [[ഇടുതുടി]], [[വീരാണം]] തുടങ്ങിയ വിശേഷവാദ്യങ്ങളും ഈ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുണ്ടാകും. ഇവയിൽ ഇടുതുടി കാഴ്ചയിൽ [[തബല|തബലയോടും]] വീരാണം മൃദംഗത്തോടും സാമ്യമുള്ള വാദ്യങ്ങളാണ്. 

മണ്ഡലകാലം ഗുരുവായൂരപ്പന്നും വിശേഷപ്പെട്ടതാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭഗവാന് വേദമന്ത്രധാരയും പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകവും നടത്തുന്നത്. ഉഷഃശീവേലിയ്ക്കും പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുമിടയിലാണ് ഋഗ്വേദമന്ത്രധാര നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലം കൊണ്ടാണ് അഭിഷേകം. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗത്തിൽ]] ധാര നടത്തുമ്പോൾ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലൊരു വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ ദർഭപ്പുല്ല് സൂക്ഷിച്ചശേഷം അതിൽ വെള്ളം നിറച്ച് വിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളം തുള്ളിയായി വീഴ്ത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രം ഓതിയ്ക്കന്മാർ കൂട്ടംകൂടിയിരുന്ന് വേദമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലും. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇതിനുശേഷമേ നവകാഭിഷേകം പതിവുള്ളൂ. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. പാൽ, നെയ്യ്, തൈര്, ചാണകം, ഗോമൂത്രം എന്നിവ നിശ്ചിത അളവിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു മിശ്രിതമാണ് പഞ്ചഗവ്യം. ഗോവിൽ (പശു) നിന്നെടുക്കുന്ന അഞ്ച് വസ്തുക്കൾ എന്നാണ് പഞ്ചഗവ്യം എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. ഔഷധവീര്യം കൂടിയ ശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിൽ ഔഷധവീര്യമുള്ള ദർഭപ്പുല്ലിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന തീർത്ഥജലവും പഞ്ചഗവ്യവും സർവ്വരോഗനിവാരകമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 40 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകത്തിനൊടുവിൽ മണ്ഡലകാലാവസാനദിവസമായ ധനു പതിനൊന്നിന് ഉച്ചപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് ഭഗവാന് വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഭഗവാന് കളഭം ചാർത്താറുണ്ടെങ്കിലും കളഭം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത് ധനു പതിന്നൊന്നിന് മാത്രമാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ വകയാണ് കളഭാഭിഷേകം. മറ്റുദിവസങ്ങളിലെ കളഭച്ചാർത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന കശ്മീർ കുങ്കുമപ്പൂവ്, മൈസൂർ ചന്ദനം, പച്ചക്കർപ്പൂരം എന്നിവ സാധാരണയിലും ഇരട്ടി അളവിൽ ചേർത്താണ് അഭിഷേകത്തിനുള്ള കളഭം തയ്യാറാക്കുന്നത്. കീഴ്ശാന്തിമാർ തയ്യാറാക്കുന്ന കളഭം, തുടർന്ന് ഒരു സ്വർണ്ണക്കലശത്തിലേയ്ക്ക് പകർന്നശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും തന്ത്രി ഏറ്റുവാങ്ങുകയും അതിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് തന്ത്രി കലശം ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും മന്ത്രപുരഃസരം വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ തൊഴുത് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. എന്തെങ്കിലും അശുദ്ധി സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ പിറ്റേന്നുള്ള നിർമ്മാല്യദർശനം വരെ ഭഗവാൻ കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കും.

=== ഇടത്തരികത്തുകാവ് താലപ്പൊലികൾ ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷമാണ് ധനു, മകരം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ. അവയിൽ ആദ്യത്തേത് ''പിള്ളേര് താലപ്പൊലി'' എന്നും രണ്ടാമത്തേത് ''ദേവസ്വം താലപ്പൊലി''  എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ യഥാക്രമം ഗുരുവായൂർ ദേശത്തെ ഭക്തരും ദേവസ്വവും നടത്തിപ്പോരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേരുകൾ വന്നുചേർന്നത്. ഗുരുവായൂർ ദേശം സാമൂതിരിയുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഇവ നടന്നുവന്നിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്നത് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഉച്ചയ്ക്ക് പറയെടുപ്പും നടക്കുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. പറയെടുപ്പുസമയത്ത് വെളിച്ചപ്പാട് പുറത്തുവന്ന് മഞ്ഞളിൽ ആറാടി പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ്. രാവിലെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലിയും ഉച്ചയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിപ്പും ഭഗവതിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്കൊപ്പം ഭഗവാനും പങ്കെടുക്കും. തന്റെ സഹോദരിയായ ഭഗവതിയുടെ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാനും കൂടെ വരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം ക്ഷേത്രനട പതിവിലും ഒരു മണിക്കൂർ നേരത്തേ (പതിനൊന്നരയ്ക്ക്) അടയ്ക്കുന്നു. പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവതി തിരിച്ചെഴുന്നുള്ളുന്നത് ചെണ്ടമേളത്തോടെയാണ്. പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെല്ലാം നിർത്താതെ കതിനവെടിയുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങിനുശേഷമാണ് പറവെപ്പ് തുടങ്ങുന്നത്.  നെല്ല്, അരി, അവിൽ, മലർ, ശർക്കര, പഴം, പൂക്കൾ, മഞ്ഞൾ, കുങ്കുമം തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി 1001 പറകളിലായി നിറച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി വെളിച്ചപ്പാട് വാളും ചിലമ്പുമേന്തി പുറത്തുവരും. തുടർന്ന് അവയിലുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ മുഴുവൻ വാരിവിതറി പൂക്കൾ മുഴുവൻ ദേഹത്തണിഞ്ഞുവന്ന് വെളിച്ചപ്പാട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കും. അതിനുശേഷം നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കുളപ്രദക്ഷിണവും അർദ്ധരാത്രി കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതോടെ താലപ്പൊലി പൂർത്തിയാകും.

=== നവരാത്രി ===
ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് നവരാത്രി. [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാ ദേവീസന്നിധികളിലും ഈ ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രിനാളുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കാറുണ്ട്. ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും വിശേഷാൽ അലങ്കാരം ദേവിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഓരോന്നും ഭക്തരുടെ വഴിപാടായാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് പൂജവെപ്പ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം, ആലവട്ടം, വെൺചാമരം തുടങ്ങിയവയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും സരസ്വതിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളും പീഠത്തിൽ ഒരുക്കിവച്ചശേഷം അവയ്ക്കുമുമ്പിൽ പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ഗണപതിനടയ്ക്കുമുമ്പിലെ സരസ്വതി അറയിലാണ് പൂജവെപ്പ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് സ്ഥലപരിമിതി കാരണം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. മഹാനവമിദിവസം മുഴുവൻ അടച്ചുപൂജ. വിജയദശമിദിവസം രാവിലെ പൂജകഴിഞ്ഞ് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ് വിദ്യാരംഭത്തിന് കാർമ്മികത്വം വഹിയ്ക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പരിശീലനത്തിനുശേഷം പുതിയ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നതും അന്നേദിവസം തന്നെയാണ്. 

=== ഉപദേവതകളുടെ കലശം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന ഉപദേവതകളുടെ കലശം. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകളായ ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവർക്ക് ഉത്സവക്കാലത്ത് കലശം നടത്താറില്ല. അതിനുപകരമാണ് മിഥുനമാസത്തിലെ കലശം. ഉത്സവക്കാലത്ത് സാധാരണയായി നടത്തിവരുന്ന കലശത്തിനുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പന്നും, പിന്നീട് ഗണപതിയ്ക്കും, അവസാനം ഭഗവതിയ്ക്കുമാണ് കലശം നടത്തിവരുന്നത്. 

=== നാരായണീയദിനം ===
മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരി നാരായണീയസ്തോത്രം രചിച്ച് ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചത് കൊല്ലവർഷം 763 വൃശ്ചികം 28-നാണ്. അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നാരായണീയദിനം ആചരിച്ചുവരുന്നത്. നാരായണീയദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഏഴുദിവസം നാരായണീയസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നു. ഭാഗവതസപ്താഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലാണ് ഇതും നടത്തിവരുന്നത്. ക്ഷേത്രം അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിൽ വച്ചാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തുന്നത്. ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്ന നാരായണീയ പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരാറുണ്ട്. 

=== പൂന്താനദിനം ===
ഭക്തകവിയായിരുന്ന പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ ജന്മദിനമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പൂന്താനദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കുംഭമാസത്തിലെ [[അശ്വതി]] നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂന്താനദിനം. '''കുംഭമാസത്തിലാകുന്നു നമ്മുടെ ജന്മനക്ഷത്രം അശ്വതിനാളെന്നും..''' എന്നുതുടങ്ങുന്ന ജ്ഞാനപ്പാനയിലെ വരികളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിന്റെ മൂലഹേതു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളില്ലെങ്കിലും ധാരാളം കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. ഈ ദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ജ്ഞാനപ്പാന പുരസ്കാരം നൽകുന്നത്. ആത്മീയരംഗത്തെ പ്രമുഖ വ്യക്തികൾക്കാണ് സാധാരണയായി ഈ പുരസ്കാരം നൽകിവരാറുള്ളത്. എന്നാൽ, ഇതിന് വിപരീതമായും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലപ്പുറം കീഴാറ്റൂരിലുള്ള പൂന്താനത്തിന്റെ ജന്മഗൃഹത്തിലും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്.

=== കൃഷ്ണഗീതിദിനം ===
കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ, തന്റെ മഹാകാവ്യമായ കൃഷ്ണഗീതി ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ച തുലാം 30 ആണ് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|title=ഗുരുവായൂരിൽ കൃഷ്‌ണഗീതി പാരായണം തുടങ്ങി|access-date=2021-01-03|language=en|archive-date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925180154/https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഒരാഴ്ച്ച കൃഷ്ണഗീതി പാരായണം നടത്തിവരുന്നു.

== ഗുരുവായൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==

=== മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂരിനടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലൊന്നായ]] ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി കോഴിക്കോട്/[[പൊന്നാനി]] റൂട്ടിലാണ്. പാർവ്വതീസമേതനായ പരമശിവനാണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ പരമശിവനാണ് ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവന്നും വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്താനായി ഭഗവാൻ തന്റെ വാസസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചശേഷം ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനത്തോടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ബാക്കി കഥ. അതിനാൽ, ഗുരുവായൂർ ദർശനം നടത്തുന്നവരെല്ലാവരും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലും ദർശനം നടത്തണമെന്നും എന്നാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ എന്നുമാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, അതിന് കഴിയാത്തവർ ഗുരുവായൂരിലെ ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുതാലും മതി എന്നും പറയാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശിവൻ, മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പാർവ്വതീദേവിയെ തന്റെ ഇടത്തേ തുടയിലിരുത്തി ദർശനം നൽകുന്ന മഹാദേവനായാണ് സങ്കല്പം. ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രത്യേകം പ്രതിഷ്ഠയില്ല. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പുറകിൽത്തന്നെ ചുവർച്ചിത്രരൂപത്തിൽ ദേവിയ്ക്ക് സാന്നിദ്ധ്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശ്രീകോവിൽ ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് എന്നിവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ സന്നിധികളുണ്ട്. കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിദിവസം ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിയാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും എഴുന്നള്ളിപ്പുകളും നടക്കും. ധനുമാസത്തിൽ [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിരയും]] പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. വിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതിനാൽ അഷ്ടമിരോഹിണിയും ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷമാണ്. നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

=== അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം ===
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] [[അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക്]], [[അമ്പലപ്പുഴ തെക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തെക്ക്]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ നടുക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ''തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഗുരുവായൂർ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ, ഗോശാലകൃഷ്ണനായും പാർത്ഥസാരഥിയായും സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം അറുന്നൂറിലധികം വർഷം പഴക്കം പറയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏക ബ്രാഹ്മണ രാജവംശമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ പരദേവതാക്ഷേത്രമായിരുന്ന അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, പ്രസ്തുത രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഒരിയ്ക്കൽ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവായിരുന്ന [[പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ|പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണനും]] കൂടി ഇപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുഴയിലൂടെ തോണിയിൽ പോകുമ്പോൾ എവിടെനിന്നോ കർണ്ണാനന്ദകരമായ വേണുനാദം അവർക്ക് കേൾക്കാനിടയാകുകയും, അത് ഭഗവാന്റേതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഇരുവരും ശബ്ദം കേട്ട ഭാഗത്തേയ്ക്ക് യാത്രചെയ്യുകയും ഒരു ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ വച്ച് ഭഗവാനെ കാണാനിടയാകുകയും ചെയ്ത സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം നടത്തിയത്. ഈ ആൽമരം ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. അതിന് വളരെയധികം മഹത്വം കല്പിച്ചുവരുന്നു. മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരിയും [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ|കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുമടക്കം]] നിരവധി മഹാത്മാക്കൾ ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നവരാണ്. കേരളത്തിന്റെ ക്ലാസിക് കലകളിലൊന്നായ തുള്ളലിന്റെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും ഈ ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശം തിരുവിതാംകൂർ കീഴടക്കിയപ്പോൾ ക്ഷേത്രം തിരുവിതാംകൂറിലായി. ഗുരുവായൂരപ്പന് അഭയം നൽകിയ ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ മലബാർ ആക്രമണകാലത്ത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിൽ പണിത് അവിടെ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാം കാണാം. [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പാൽപ്പായസം]] ലോകപ്രസിദ്ധമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രനിവേദ്യമായ അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം ഇവിടെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കാണ് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഒരു ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ്, ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[തലവടി]] സ്വദേശിയായ ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നു കടം വാങ്ങിയ കാശ് തിരിച്ചടയ്ക്കാതെ വന്നതിനെത്തുടർന്ന് അതിനുപകരമായി തുടങ്ങിവച്ചതാണ് ഈ പാൽപ്പായസം എന്നാണ് കഥ. ആറുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അതിവിദഗ്ധമായ നിർമ്മാണപ്രക്രിയയാണ് ഈ പാൽപ്പായസത്തിന്. ശുദ്ധമായ പശുവിൻപാലും മണിക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെള്ളവും കുട്ടനാടൻ പുഞ്ചനെല്ലിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന അരിയും പഞ്ചസാരയും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിന് പൊൻനിറമാണെന്നതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. പാൽപ്പായസത്തിനായി പ്രത്യേകം തിടപ്പള്ളി ക്ഷേത്രത്തിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് വടക്കേ നടയിൽ  ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്ന കാഴ്ച കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രധാനമൂർത്തിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. ഒരുകയ്യിൽ ചാട്ടയും മറുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊണ്ടാടുന്നത്. അതിൽ തന്നെ, ഉത്രാടം നാളിൽ  നടക്കുന്ന ഒമ്പതാമുത്സവവും അന്നത്തെ നാടകശാലസദ്യയുമാണ് ഏറ്റവും വിശേഷം. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിമാർ പുതുമന, കടിയക്കോൽ നമ്പൂതിരിമാരാണ്. ഇപ്പോൾ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

===[[തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]]===
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] [[ചിറ്റൂർ (എറണാകുളം ജില്ല)|ചിറ്റൂർ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. ഐതിഹ്യമാലയിൽ പരാമർശിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, എല്ലാ മാസവും മുടങ്ങാതെ ഗുരുവായൂരിൽ പോയിവന്നിരുന്ന, പരമഭക്തനായിരുന്ന ചേരാനല്ലൂർ രാമൻ കർത്താവിന് പ്രായാധിക്യം മൂലം ഗുരുവായൂർ ദർശനം അസാധ്യമായപ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വരികയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ടായിരുന്ന ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് കുടികൊള്ളുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ''തെക്കൻ ഗുരുവായൂർ'' എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ അഞ്ജനശിലയിലാണ് ഇവിടെയും വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ തനിപ്പകർപ്പായ, ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. അതേ സമയം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെങ്കിലും കംസവധം കഴിഞ്ഞ് രൗദ്രഭാവത്തിൽ നിൽക്കുന്ന കൃഷ്ണഭഗവാനാണ് പ്രതിഷ്ഠ എന്നും സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ഇവിടെ ഉത്സവത്തിന് ആനകളെ ഉപയോഗിയ്ക്കാറില്ല. ഗരുഡവാഹനത്തിലാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ ഇവിടെയും വടക്കുഭാഗത്ത് അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, കണ്ടങ്കുളങ്ങര ഭഗവതി, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മേടമാസത്തിൽ തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഈ പത്തുദിവസങ്ങളും വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, മണ്ഡലകാലത്തെ കളമെഴുത്തും പാട്ടും എന്നിവയും ക്ഷേത്രത്തിലെ ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ചേരാനല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ കുടുംബക്ഷേത്രമായ ഈ ക്ഷേത്രം, പക്ഷേ ഇപ്പോൾ [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ്.

== കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഇവയെല്ലാം പണികഴിപ്പിച്ചത് തദ്ദേശത്തെ മലയാളിസംഘടനകളാണ്. വിദേശങ്ങളിലെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാവിധികൾ തന്നെ പിന്തുടരുന്നവയാണ്. [[ഡെൽഹി]], [[മുംബൈ]], [[ചെന്നൈ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[ഹൈദരാബാദ്]], [[കൊൽക്കത്ത]], [[അഹമ്മദാബാദ്]], [[ലണ്ടൻ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]] ,ഹൂസ്റ്റൺ ,ഡാലസ്‌ , [[ദുബായ്]]  തുടങ്ങി  നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. 

=== [[ഡൽഹി മയൂർ വിഹാർ ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] ===
ഡൽഹി നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കേ അതിരായ [[മയൂർ വിഹാർ|മയൂർ വിഹാറിൽ]], [[യമുന|യമുനാനദിയുടെ]] കരയിൽ നിന്ന് അല്പം കിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം'''. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കിൽ (വടക്കുഭാഗത്ത്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1989-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിൽ പണികഴിപ്പിച്ചതും ഗുരുവായൂരിലെ അതേ പൂജാവിധികൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പിൻതുടരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്.  [[ഇടവം|ഇടവമാസത്തിലാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിയേറ്റുത്സവം നടക്കുന്നത്. എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവം, വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ നടത്തിപ്പോരുന്നു. കൂടാതെ അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ചോറ്റാനിക്കര മകം, ശിവരാത്രി, വിനായക ചതുർത്ഥി എന്നിവയും പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്.

=== ചെന്നൈ മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം ===
ചെന്നൈ നഗരത്തിന്റെ തിരക്കേറിയ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[നുങ്കമ്പാക്കം|നുങ്കമ്പാക്കത്തിനടുത്ത്]] മഹാലിംഗപുരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം.''' കേരളത്തിനുപുറത്ത് ആദ്യമായി പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട കേരളീയക്ഷേത്രമാണിത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1974-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. എല്ലാ വർഷവും ശബരിമല ദർശനം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്ന ചില മലയാളികൾക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനും സൗകര്യമൊരുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണം. [[കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തയ്യാറാക്കിയ രൂപകല്പനയനുസരിച്ചാണ് ക്ഷേത്രം പണിതത്. ആദ്യം അയ്യപ്പക്ഷേത്രം മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ഇവിടെ 1989-ലാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഇപ്പോൾ ഇരുമൂർത്തികൾക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ, [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], നാഗദൈവങ്ങൾ, ഗരുഡൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ധനുമാസത്തിൽ അയ്യപ്പന്റെയും ഇടവമാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും നടകളിൽ നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പഭക്തസഭ എന്ന സംഘടനയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്.  

=== മുംബൈ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം ===
മുംബൈ നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[മട്ടുംഗ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കൂടാതെ ശ്രീരാമനെയും തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തമിഴ് ശൈലിയിൽ തീർത്ത, നിരവധി ദേവതാരൂപങ്ങളോടുകൂടിയ ഗോപുരമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, പ്രധാന ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.

==കുറിപ്പുകൾ==
{{notelist-lr}}
{{notelist}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപഭേദങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>527363xpiwrxospzmw84xtgun4miw3l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652357</id>
      <parentid>4652356</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T22:45:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suaryaalhind1</username>
        <id>217105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Deity image</comment>
      <origin>4652357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="419277" sha1="9x77xgcb1rrlbv1ooxipj3wngxrw0is" xml:space="preserve">{{Refimprove}}{{Infobox deity&lt;!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--&gt;
| type = Hindu
| image = Guruvayurappan.jpg
| name = ഗുരുവായൂരപ്പൻ
| Sanskrit_transliteration = Guruvāyūrappan
| script_name = [[മലയാളം]]
| script = ഗുരുവായൂരപ്പൻ
| affiliation = [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]](മഹാവിഷ്‌ണു)/[[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]]
| god_of = [[മഹാവിഷ്ണു|ആദിനാരായണൻ]]/[[മഹാവിഷ്ണു]]
| abode = [[വൈകുണ്ഠം]], [[ഗുരുവായൂർ]]
| mantra = ഓം നമോ നാരായണായ &lt;br/&gt; ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ &lt;br/&gt; ഓം ശ്രീകൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ നമഃ
| weapon= [[സുദർശന ചക്രം]], [[പാഞ്ചജന്യം]], [[കൗമോദകി]] ([[ഗദ]]), [[താമര]] 
| consort = [[ലക്ഷ്മി]]
| mount = [[ഗരുഡൻ]]
| planet = [[ഭൂമി]]
}}
[[തെക്കേ ഇന്ത്യ|തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രധാനമായും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] ഒരു രൂപഭേദമാണ് '''ഗുരുവായൂരപ്പൻ'''.  [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ രൂപത്തെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ എന്ന് വിളിച്ചുപോരുന്നത്. രൂപഭാവങ്ങൾ കൊണ്ടും പൂജാരീതികൾ കൊണ്ടും മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും, ഭക്തജനവിശ്വാസമനുസരിച്ച് ഗുരുവായൂരപ്പൻ [[ദശാവതാരം|ദശാവതാരങ്ങളിൽ]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്]]. ഐതിഹ്യപരമായും ചരിത്രപരമായും ഏറെ പ്രാധാന്യം നേടിയ ഈ ദൈവത്തിന്, ഇപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും]] പുറത്തുമായി നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇവയിലധികവും മലയാളികളുടെ കുടിയേറ്റത്തെത്തുടർന്നാണ് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. 

== പ്രതിഷ്ഠ ==
ശിശുരൂപിയായ ചതുർഭുജമൂർത്തിയാണ് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ''''പാതാളാഞ്ജനം'''' എന്ന അപൂർവ്വയിനം ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ വിഗ്രഹത്തിന്  ഏകദേശം നാലടി ഉയരമുണ്ട്. നാലു കൈകൾ ഉള്ള വിഗ്രഹത്തിൻ്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[സുദർശനചക്രം|സുദർശനചക്രവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[പാഞ്ചജന്യം|പാഞ്ചജന്യം]] എന്ന [[ശംഖ്|ശംഖും]] മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]]യും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ തലകീഴായി [[കൗമോദകി]] എന്ന [[ഗദ]]യും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ വിഷ്ണുവിഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ളതാണ് ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹവും. കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്.

തന്ത്രശാസ്ത്രപ്രകാരം, വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 രൂപഭേദങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ 12 എണ്ണം അതിപ്രധാനമാണ്. കാഴ്ചയിൽ ഈ 24 പേരും ഒരേപോലെ തോന്നുമെങ്കിലും രൂപഭേദങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ശംഖചക്രഗദാപത്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന കൈകൾക്ക് വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[ചക്രം]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ശംഖ്]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ഗദ]], മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]] എന്നിങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്ന വിഷ്ണു വിഗ്രഹരൂപത്തിന് '''ജനാർദ്ദനൻ''' എന്നാണ് പേര്. ഗുരുവായൂരടക്കം കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം വൈഷ്ണവ ദേവാലയങ്ങളിലും ഈ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹമുള്ളത്. 

പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത മൂലവിഗ്രഹം കൂടാതെ വേറെയും രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഗുരുവായൂർ ശ്രീലകത്തുണ്ട്. അവയിൽ വലതുവശത്തുള്ളത് പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത ആറാട്ടുതിടമ്പും ഇടതുവശത്തുള്ളത് സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ശീവേലിത്തിടമ്പുമാണ്. ആദ്യത്തെ വിഗ്രഹം, ഇന്നത്തെ [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിൽ പെട്ട [[മാന്നാർ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട, അല്പം രൗദ്രഭാവ ത്തോടുകൂടിയ മഹാവിഷ്ണു രൂപമാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമേ ഇത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളൂ. രണ്ടാമത്തെ വിഗ്രഹം, മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന തിടമ്പിന് കേടുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1975-ൽ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] സ്വദേശിയായിരുന്ന വേലപ്പൻ ആചാരിയും പുത്രനായ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ് ഈ തിടമ്പ് പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിത്യശീവേലിയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് ഈ വിഗ്രഹമാണ്. 

കേരളത്തിലെ എല്ലാ ഹൈന്ദവ ഭവനങ്ങളിലും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചിത്രങ്ങൾ കാണാം. അവയിലധികവും ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതെങ്കിലും അപൂർവ്വം ചിലതിൽ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലും വരച്ചുകാട്ടാറുണ്ട്. ഈ രൂപത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ, ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി വലതുകയ്യിൽ [[വെണ്ണ]]യും ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ച രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉഷഃപൂജ സമയത്തെ ദർശനരൂപമാണിത്. ഭഗവാന് ചാർത്തിയ കോണകം, ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകാറുണ്ട്. ഉഷഃപൂജയ്ക്കുള്ള ഈ രൂപം കൂടാതെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കും ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമായി വേറെയും രണ്ട് അലങ്കാരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ, ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം ഓരോ ദിവസവും ഓരോ രൂപത്തിലാണ്. സാധാരണയായി ശ്രീകൃഷ്ണരൂപങ്ങളിൽ, അവയിൽത്തന്നെ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപങ്ങളിൽ തന്നെയാണ് അലങ്കാരമുണ്ടാകാറുള്ളതെങ്കിലും ചില പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റുള്ള അവതാരങ്ങളായും അത്യപൂർവ്വമായി മറ്റുള്ള വൈഷ്ണവക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തികളായും ഗുരുവായൂരപ്പനെ അലങ്കരിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ, യഥാരൂപത്തിൽ തന്നെ ഭഗവാനെ അലങ്കരിച്ചുവരാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം അതിവിശേഷമാണ്.

=== ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരവർണ്ണന ===
2020 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞുള്ള കളഭച്ചാർത്തിന്റെ വിശദമായ ഒരു വർണ്ണന ആരംഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയും ദീർഘകാലമായി ഉച്ചപ്പൂജ തൊഴുതുവരുന്ന വ്യക്തിയുമായ തിരുവാലൂർ ശ്രീകുമാരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് ഇത് തുടങ്ങിയത്. [[അർബുദം]] ബാധിച്ച് ചികിത്സയിലായിരുന്ന സുധ എന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് കേൾക്കാനായി തുടങ്ങിയ ഈ ശ്രമം, പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വൻ ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. [[കോവിഡ്-19 മഹാമാരി]] മൂലം ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിയ്ക്കാതിരുന്ന ഭക്തർ, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഒരു അനുഗ്രഹമായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് വിവിധ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിൽ ലഭ്യമായിരുന്ന അലങ്കാരവർണ്ണന, 2021 ഒക്ടോബർ 28-ന് പൂർണ്ണമായും ദേവസ്വത്തിന് കീഴിലായി.

== ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഐതിഹ്യകഥകൾ ==
ഗുരുവായൂരപ്പനുമായും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി ഐതിഹ്യകഥകളുണ്ട്. അവയിൽ പലതും ഇന്നും പ്രസിദ്ധമാണ്. അത്തരത്തിലുള്ള ചില കഥകളാണ് ഇവിടെ ചേർക്കുന്നത്.

=== ക്ഷേത്രോല്പത്തിയും ജനമേജയന്റെ കുഷ്ഠരോഗവും ===
[[നാരദപുരാണം|ശ്രീ നാരദപുരാണത്തിലേതെന്ന്]] ചിലർ പറയുന്നതും, എന്നാൽ അതിൽ ഇല്ലാത്തതുമായ '''ഗുരുപവനപുര മാഹാത്മ്യത്തിലാണ്'''  ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥ വിവരിക്കുന്നത്. [[കുരുവംശം|കുരുവംശത്തിലെ]] പിന്മുറക്കാരനും, [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനന്റെ]] പൗത്രനും [[അഭിമന്യു]]വിന്റെ പുത്രനുമായ [[പരീക്ഷിത്ത്]], ശമീകൻ എന്ന മഹർഷിയുടെ ശാപം മൂലം ഉഗ്രസർപ്പമായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] കടിയേറ്റ് അപമൃത്യു വരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായ [[ജനമേജയൻ]], തന്റെ പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് കാരണക്കാരനായ തക്ഷകനെയും അവന്റെ വംശത്തെയും ഒന്നാകെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ '''[[സർപ്പസത്രയാഗം|സർപ്പസത്രം]]''' എന്ന ഉഗ്രയാഗം നടത്തി. നിരപരാധികളായ അസംഖ്യം സർപ്പങ്ങൾ യാഗാഗ്നിയിൽ ചത്തൊടുങ്ങി. എന്നാൽ, [[അമൃത്]] കുടിച്ചവനായതിനാൽ, തക്ഷകൻ മാത്രം ചത്തില്ല. ഇതെത്തുടർന്ന്, ജനമേജയനെ ഉഗ്രമായ സർപ്പശാപം പിടികൂടുകയും അദ്ദേഹം [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗ ബാധിതനാകുകയും]] ചെയ്തു. രോഗ വിമുക്തിയ്ക്കായി ഒരുപാട് വഴികൾ നോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഇതോടെ ജീവിതാശ നശിച്ചുപോയ ജനമേജയനെ കാണാൻ ഒരു ദിവസം [[ആത്രേയൻ|ആത്രേയമഹർഷി]] വരികയും രോഗവിമുക്തിയ്ക്കായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഭജിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം ജനമേജയന് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ആ കഥ ഇങ്ങനെ:

പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്]] സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരി ക്കുമ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി. തനിക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തി നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം കാട്ടണമെന്ന് [[ബ്രഹ്മാവ്]] അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ, [[ബിസ്മത്ത്|പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ]] തൻ്റെ ഒരു വിഗ്രഹം സൃഷ്ടിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. വരാഹകല്പം വരെ വിഗ്രഹം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, പിന്നീട് സന്താന ഭാഗ്യത്തിനായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന സുതപസ്സ് എന്ന പ്രജാപതിയ്ക്കും, പത്നിയായ പ്രശ്നിയ്ക്കും വിഗ്രഹം കൈമാറി. വിഗ്രഹം കിട്ടിയശേഷം പൂർവ്വാധികം ഭക്തിയോടെ ഭജനം തുടർന്ന അവർക്ക് മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ താൻ തന്നെ പുത്രനായി അവതരിയ്ക്കാമെന്ന് വാക്കുനൽകുകയും, ആ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിലും ഈ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാകുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zy4-AAAAIAAJ&amp;pg=PA30&amp;dq=Prsnigarbha&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&amp;ved=0CDkQuwUwAg#v=onepage&amp;q=Prsnigarbha&amp;f=false | title=Krsna | publisher=Taylor &amp; Francis | author=A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda | pages=30 |accessdate=24 June 2013}}&lt;/ref&gt;  അതനുസരിച്ച് [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ, സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി '''പൃശ്നിഗർഭൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പൃശ്നിഗർഭൻ [[ബ്രഹ്മചര്യം|ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ]] പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിയ്ക്കുകയും ഭക്തനായ [[ധ്രുവൻ|ധ്രുവനുവേണ്ടി]] പുതിയൊരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിലെ]] അടുത്ത ജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ്, [[കശ്യപൻ|കശ്യപനായും]] പൃശ്നി [[അദിതി]]യായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടേ പുത്രനായി '''[[വാമനൻ]]''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പിന്നീട്, [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിലെ]] അവസാനജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ് വസുദേവരായും പൃശ്നി ദേവകിയായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവരുടെ എട്ടാമത്തെ പുത്രനായി ''' കൃഷ്‌ണൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. ഈ മൂന്നുജന്മങ്ങളിലും അവർക്ക് ഭഗവദ്നിർമ്മിതമായ ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zLkrkjn1Yv0C&amp;pg=PA238&amp;dq=Prsnigarbha&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&amp;ved=0CEwQuwUwBg#v=onepage&amp;q=Prsnigarbha&amp;f=false | title=The Concise Śrīmad Bhāgavataṁ | publisher=SUNY Press | author=Swami Venkatesananda | year=1989 | pages=238 | isbn=1438422830 |accessdate=24 June 2013}}&lt;/ref&gt;

മാതാപിതാക്കൾ നിത്യപൂജ നടത്തിവന്നിരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം, അവരുടെ കാലശേഷം ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ കയ്യിൽ തന്നെയെത്തി. തന്റെ  വാസസ്ഥാനമായ [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിൽ]]  ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയുകയും വിഗ്രഹം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, എന്നും രാവിലെ പത്നിമാരായ [[രുക്മിണി]]-[[സത്യഭാമ]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പൂജ നടത്തുമായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ഭഗവാന്  [[വൈകുണ്ഠം|വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക്]] മടങ്ങാൻ സമയമായി. സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, തന്റെ സുഹൃത്തും ശിഷ്യനും ഭക്തനുമായ [[ഉദ്ധവൻ|ഉദ്ധവരോട്]] ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:

{{cquote|ഉദ്ധവരേ, ഇന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടാകും. ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച ദ്വാരക അതിൽ പൂർണ്ണമായും നശിച്ചു പോകും. എന്നാൽ, മൂന്ന് ജന്മങ്ങളിൽ ഞാനും എന്റെ മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച ദിവ്യവിഗ്രഹം നശിക്കാൻ ഉള്ളതല്ല. ആ പുണ്യവിഗ്രഹം എടുത്ത് ഉചിതമായ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി|ബൃഹസ്പതിയോട്]] പറയുക. ആ പുണ്യകർമ്മത്തിന് ശേഷം   [[ബദരിനാഥ്|ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക്]] പോയി തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെ പ്രാപിക്കൂ. അധർമ്മം നിറയുന്ന [[കലിയുഗം|കലിയുഗത്തിൽ]], ഭക്തജനങ്ങളെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഞാൻ ആ വിഗ്രഹത്തിൽ കുടികൊള്ളും.}}

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ  മഹാപ്രളയമുണ്ടായി. ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്]] നിർമ്മിച്ച ദ്വാരക, അതിൽ പൂർണ്ണമായും മുങ്ങി. ദ്വാരകയിലെ പർവ്വതങ്ങളുടെ അടിവാരങ്ങൾ വരെ വെള്ളം കയറി. ഉദ്ധവർ  തപസ്സിനായി ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക്  പോകുംമുമ്പ് ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ട് കാര്യം പറഞ്ഞു. ബൃഹസ്പതി എത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും ദ്വാരക സമുദ്രത്തിനടിയിലായി. മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഭഗവാനും മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച പരമപവിത്രമായ വിഷ്ണുവിഗ്രഹം, മഹാപ്രളയത്തെ അതിജീവിച്ച് കടലിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു! പക്ഷേ, പ്രളയജലം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് വിഗ്രഹത്തിനടുത്തു വരെ പോകാനായില്ല. ബൃഹസ്പതി, തന്റെ ശിഷ്യനായ [[വായു|വായുദേവനെ]] വിളിച്ചുവരുത്തുകയും, വായുദേവൻ, സമുദ്രദേവനായ [[വരുണൻ|വരുണന്റെ]] സഹായത്തോടെ വിഗ്രഹം തന്റെ ഗുരുവിൻ്റെ അടുത്ത് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. വിഗ്രഹവുമായി പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോഴാണ് അടുത്ത പ്രശ്നം വന്നത്: എവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം? ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ആകാശ മാർഗ്ഗം സഞ്ചരിക്കവെ ഭാർഗ്ഗവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, കടലിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായി അതിവിശാലമായ ഒരു തടാകം അവർ കണ്ടു. നിർമ്മലമായ ജലത്തോടുകൂടിയ ആ തടാകത്തിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് താമരപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷികൾ കളകൂജനം പൊഴിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. മൃഗങ്ങൾ അങ്ങിങ്ങായി സ്വൈരവിഹാരം നടത്തുന്നു. ആ പ്രദേശത്തിനാകെ ഒരു ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് തോന്നി. ലോകത്തിൻ്റെ മാതാപിതാക്കളായ [[ശിവൻ|ശിവഭഗവാനും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീദേവിയും]] അവിടെ ആനന്ദ താണ്ഡവമാടുന്നത് കണ്ട ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും താഴെയിറങ്ങി ശിവപാർവ്വതിമാരെ വന്ദിച്ചു.  താൻ ദേവഗുരുവിൻ്റെ ആഗമനം പ്രതീക്ഷിച്ച് ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് ശിവഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയ്ക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുത്തു:

{{cquote|ബൃഹസ്പതേ, വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ ഈ ദിവ്യവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥലം ഈ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രം തന്നെയാണ്. [[പ്രാചീനബർഹിസ്സ്]] എന്ന രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ '''പ്രചേതസ്സുകൾ''' എന്ന യോഗിവര്യന്മാർ പ്രജാപതി സ്ഥാനം നേടാൻ  കഠിന തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചതും അവർക്ക് ഞാൻ '''[[രുദ്രഗീതം]]''' ഉപദേശിച്ചു കൊടുത്തതും ഇവിടെവച്ചാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-07-09 |archive-date=2010-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125035449/http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{better source|date=April 2017}}ബൃഹസ്പതേ,  ഗുരുവായ അങ്ങും വായുദേവനും ചേർന്ന് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലം, ഇനി '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നറിയപ്പെടും. കലിയുഗത്തിലെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ഭക്തർ ഇവിടെ വന്ന് ഭജിയ്ക്കും.}}

ഇത്രയും കേട്ടതോടെ ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവനും സന്തോഷമായി. ബൃഹസ്പതി, ഉടനെ ദേവശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി.  സ്ഥലമാകെ നോക്കിക്കണ്ട വിശ്വകർമ്മാവ്, അവിടെ എല്ലാ വാസ്തുശാസ്ത്ര നിബന്ധനകളുമനുസരിച്ച് മനോഹരമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു. വിഷ്ണുഭഗവാനാൽ തന്നെ നിർമ്മിച്ചതും അവതാരമായ ശ്രീകൃഷ്ണനാൽ  ആരാധിയ്ക്കപ്പെട്ടതുമായ പുണ്യവിഗ്രഹം, ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് അവിടെ എല്ലാ ആചാരവിധികളോടുകൂടി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ശിവഭഗവാൻ വിഗ്രഹത്തിന് ആദ്യപൂജ നടത്തി. പാർവ്വതീദേവി നിവേദ്യമുണ്ടാക്കി സമർപ്പിച്ചു. [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ]] പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി. [[തുംബുരു]]-[[നാരദൻ|നാരദമഹർഷിമാരും]] [[യക്ഷന്മാർ|യക്ഷ]]-[[കിന്നരർ|കിന്നര]]-[[ഗന്ധർവ്വൻ|ഗന്ധർവ്വാദികളും]] സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി. ഗുരുവും വായുവും ഒരുമിച്ച് ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച പുണ്യഭൂമിയ്ക്ക് '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നും അവർ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഭഗവാന് 'ഗുരുവായൂരപ്പൻ' എന്നും പേരുകൾ വന്നു. ഈ മംഗളമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ, ''രുദ്രതീർത്ഥം'' എന്നുപേരുള്ള വലിയ തടാകത്തിന്റെ മറുകരയിലുള്ള മമ്മിയൂരിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനഭാവത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു. ഇന്ന് അവിടെയും തൊഴുതാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ. വൈകുണ്ഠത്തിലെ പോലെ ഇവിടെയും ഭഗവാൻ പൂർണ്ണ ചൈതന്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ  ഇവിടം ''ഭൂലോക വൈകുണ്ഠം'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

ഇത്രയും കേട്ടപ്പോൾ [[ജനമേജയൻ]] കുടുംബസമേതം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം അവിടെ ഭജനമിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂരിലെ ശിവക്ഷേത്രത്തിലും]] ദർശനം നടത്തി. ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടു വരികയും ഒരു വർഷം തികയുന്നതിന്റെ തലേന്ന് രാത്രി അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവദ് ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ രോഗം പൂർണ്ണമായും ഭേദമാകുകയും ചെയ്തു. നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, പിന്നീട് അരോഗദൃഢഗാത്രനായി ഒരുപാടുകാലം ജീവിച്ചു.

=== പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ കഥ ===
ഗുരുവായൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്ന മറ്റൊരു കഥയാണ് ഒരു [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റേത്]]. ഈ രാജാവ്, ഒരു ദിവസം തന്റെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനായ ജ്യോത്സ്യരെ വരുത്തുകയും  അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ ജാതകം കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. രാജാവിന്റെ ജാതകം പരിശോധിച്ച ജ്യോത്സ്യർ അദ്ദേഹം ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്കകം പാമ്പുകടിയേറ്റ് മരിയ്ക്കും എന്ന് വിധിയെഴുതി. ഇതറിഞ്ഞ് കുപിതനായ രാജാവ് ജ്യോത്സ്യരെ ജയിലിലടയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും മന്ത്രിമാർ അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു. തുടർന്ന്, അപമൃത്യുവടയാനാണോ തന്റെ വിധി എന്നാലോചിച്ച് രാജാവ് ചിന്താധീനനായി ഇരിയ്ക്കേ സദസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു [[നമ്പൂതിരി]] പാപപരിഹാരത്തിന് ഗുരുവായൂരിൽ പോകണമെന്നും അവിടെ വച്ച് മരിച്ചാൽത്തന്നെയും മോക്ഷം കിട്ടുമെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചു. അതനുസരിച്ച് രാജാവും കുടുംബാംഗങ്ങളും നമ്പൂതിരിയും ജ്യോത്സ്യരും ഒരുമിച്ച് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. 

ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ രാജാവ്, തന്റെ മരണം പ്രവചിച്ച ദിവസം വരെയും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതനുസരിച്ചുള്ള എല്ലാ ചിട്ടകളും അദ്ദേഹം പാലിച്ചുപോന്നു. ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. 
നാളെയാണ്, തൻ്റെ മരണമെത്തുന്ന ദിവസം! മനസ്സിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെ ധ്യാനിച്ച് അദ്ദേഹം ഉറങ്ങാൻ കിടന്നു.

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഉണർന്നുനോക്കിയ രാജാവ്, താൻ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതായി കണ്ട് അമ്പരന്നു. ഒരേസമയം സന്തോഷവും കോപവും തോന്നിയ രാജാവ്, ജ്യോത്സ്യരുടെ അടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തെ ശാസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തലേന്നുരാത്രി താൻ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടതുപോലുമില്ല എന്നായിരുന്നു രാജാവിന്റെ വാദം. അപ്പോൾ ജ്യോത്സ്യർ രാജാവിന്റെ കാലിലേയ്ക്ക് നോക്കുകയും അവിടെയുള്ള ഒരു പാട് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അത് പാമ്പുകടിച്ച പാടായിരുന്നു! ഭഗവദ്കാരുണ്യം കൊണ്ടുമാത്രമാണ് താൻ രക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാജാവ്, അപ്പോൾ ജീർണ്ണാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിയ്ക്കുന്നതിന് നിർദ്ദേശം നൽകി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ക്ഷേത്രം, സ്വർണ്ണം കൊണ്ടും വെള്ളി കൊണ്ടും രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടും പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ശ്രീകോവിലിന്റെ ചുമരുകളിൽ മനോഹര ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം, ശിഷ്ടകാലം തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായി ജീവിച്ചുപോന്നു.&lt;ref name='G3'&gt;{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-06-22 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628214507/http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ശങ്കരാചാര്യരുടെ വീഴ്ച ===
ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ സവിശേഷ പ്രാധാന്യത്തോടെ പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുള്ളതാണ് [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായ [[ശങ്കരാചാര്യർ]]ക്ക് സംഭവിച്ച വീഴ്ച. ഒരു [[ഏകാദശി]]നാളിലാണ് ആ സംഭവം നടന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്:

ഒരുപാട് യോഗസിദ്ധികൾ സ്വന്തമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആകാശമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിയ്ക്കാനുള്ള കഴിവുമുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അത്തരത്തിൽ [[കാലടി]]യിൽ നിന്ന് [[ശൃംഗേരി]]യിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയത്താണ് അത് സംഭവിച്ചത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലൂടെയായിരുന്നു യാത്ര. ആകാശത്തുനിന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ ക്ഷേത്രം കണ്ടെങ്കിലും അവിടെയിറങ്ങാനോ ഭഗവാനെ തൊഴാനോ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചില്ല. ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകളിലുള്ള ഭാഗം പിന്നിട്ട ഉടനെ ശങ്കരാചാര്യർ ഒറ്റ വീഴ്ച! അദ്ദേഹം നേരെ ചെന്നുവീണത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിലാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ അപ്പോൾ ശീവേലി നടക്കുകയായിരുന്നു. ശീവേലി വടക്കേ നടയിലെത്തിയപ്പോൾ എഴുന്നള്ളിപ്പിന്റെ നേരെ മുന്നിൽ വച്ചാണ് ശങ്കരാചാര്യർ ചെന്നുവീണത്. ആളുകൾ പരിഭ്രാന്തരായി ഓടിക്കൂടി. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ബോധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ശരീരത്തിലെവിടെയും പരുക്കുകളും കണ്ടില്ല. ശാന്തിക്കാർ വന്ന് പുണ്യതീർത്ഥം മുഖത്ത് തെളിച്ചതും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ശങ്കരാചാര്യർ, ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നടയിൽ പോയി സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിയ്ക്കുകയും സമസ്താപരാധം ഏറ്റുപറയുകയും ചെയ്തു. കുറച്ചുദിവസം കൂടി ക്ഷേത്രത്തിൽ തങ്ങിയ അദ്ദേഹം, ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജകളും ചടങ്ങുകളും പുനഃക്രമീകരിയ്ക്കുകയും, ഗുരുവായൂരപ്പനെ സ്തുതിച്ച് ''ഗോവിന്ദാഷ്ടകം'' എന്ന കൃതി രചിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള [[ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം|പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും അദ്ദേഹമാണ്.

=== നെന്മിനി ഉണ്ണി ===
ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് നെന്മിനി മന. ഈ കുടുംബത്തിൽ പെട്ടവർ ഇന്നും ഗുരുവായൂരിലുണ്ട്. ഈ കുടുംബത്തിന്റെ വകയായി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ ഒരു ലോഡ്ജും ഹോട്ടലുമടക്കമുള്ള സൗകര്യങ്ങളുണ്ട്. എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]യോടനുബന്ധിച്ചുള്ള [[സപ്തമി]] വിളക്ക് സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത് ഈ കുടുംബമാണ്. ഇവിടത്തെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന ഒരു ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ കാണിയ്ക്കുന്നത്.

നെന്മിനി മനയിലെ അച്ഛൻ നമ്പൂതിരി ആയിരുന്നു ഒരിയ്ക്കൽ ഗുരുവായൂരിലെ മേൽശാന്തി. ഒരു ദിവസം, അദ്ദേഹത്തിന് അത്യാവശ്യമായി ഒരു സ്ഥലം വരെ പോകേണ്ടിവന്നു. സഹായിയായ കീഴ്ശാന്തിയും അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭഗവാന്റെ പൂജ മുടങ്ങുമല്ലോ എന്നാലോചിച്ച് വിഷമിച്ച മേൽശാന്തി, ഒടുവിൽ തന്റെ മകനായ ഉണ്ണിയെ പൂജയേല്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പോകും മുമ്പ് മേൽശാന്തി, ഉണ്ണിയ്ക്ക് പൂജാവിധികളെല്ലാം പറഞ്ഞു കൊടുത്തു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് കയറിയ ഉണ്ണി, മലരുനിവേദ്യവും ഉഷഃപൂജയുമെല്ലാം വിധിപോലെ ചെയ്തു. അപ്പോഴാണ് ഉണ്ണി അത് ശ്രദ്ധിച്ചത്: നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ അതുപോലെത്തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! ഉണ്ണി ആശങ്കാകുലനായി. തന്റെ പൂജ പിഴച്ചോ? ഭഗവാൻ നിവേദ്യം നേരിട്ടുണ്ണും എന്നായിരുന്നു അവന്റെ വിചാരം. പിന്നീട് അടുത്തുള്ള ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഉപ്പുമാങ്ങയും സംഭാരവും കൊണ്ടുവരികയും അവ ചോറിന്റെ കൂടെ കൂട്ടിക്കുഴച്ചു വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ, യാതൊരു ഫലവും കണ്ടില്ല. ഉണ്ണി പൊട്ടിക്കരയാൻ തുടങ്ങി. ആ കണ്ണീരുകണ്ട് ഉണ്ണിക്കണ്ണൻ, അവിടെ   പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ഉണ്ണിയുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് ചോറ് മുഴുവൻ വാങ്ങിക്കഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷത്താൽ മതിമറന്ന ഉണ്ണി, സമയം പോയതറിഞ്ഞില്ല.

സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും നടതുറക്കാത്തതിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരായ [[വാര്യർ|വാര്യരും]] [[മാരാർ|മാരാരും]] ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഉണ്ണിയ്ക്ക് വല്ലതും സംഭവിച്ചോ എന്നായിരുന്നു അവരുട ചിന്ത. എന്നാൽ, തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒഴിഞ്ഞ പൂജാപാത്രങ്ങളുമായി ഉണ്ണി പുറത്തെത്തി. പാത്രങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട വാര്യർ തനിയ്ക്ക് അവകാശപ്പെട്ട നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ ഉണ്ണി ഉണ്ടുതീർത്തു എന്ന് വിചാരിച്ചു. അയാൾ അവനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടു പോകുകയും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. താനല്ല, ഭഗവാനാണ് എല്ലാം കഴിച്ചതെന്ന് ഉണ്ണി ഒരുപാടു തവണ പറഞ്ഞെങ്കിലും വാര്യർ അത് അംഗീകരിച്ചില്ല. ഒരുപാട് തവണ അയാൾ ഉണ്ണിയെ തല്ലി. ഇതിനിടയിൽ മേൽശാന്തി മടങ്ങിയെത്തി. വാര്യരിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ അദ്ദേഹവും ഉണ്ണിയെ ഒരുപാട് തല്ലി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കുമ്പോഴാണ് ശ്രീകോവിലിൽ നിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങിയത്. ഉണ്ണി പറഞ്ഞത് ശരിയാണെന്നും അതിനാൽ തല്ലേണ്ടത് തന്നെയാണെന്നുമായിരുന്നു ആ അശരീരി. കുറ്റബോധം താങ്ങാനാകാതെ മേൽശാന്തിയും വാര്യരും ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു.

=== നാരായണീയത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം ===
[[ശ്രീമദ്ഭാഗവതം|ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച പ്രസിദ്ധമായൊരു [[സംസ്കൃതസാഹിത്യം|സംസ്കൃതകാവ്യമാണ്]] '''[[നാരായണീയം]]'''. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠനായ [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയാണ്]] ഈ മഹാകാവ്യം രചിച്ചത്. പന്ത്രണ്ട് സ്കന്ധങ്ങളും പതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുമടങ്ങിയ ഭാഗവതകാവ്യത്തെ, വെറും നൂറു ദശകങ്ങളിലും ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളിലും ഒതുക്കിയ നാരായണീയം, ഭാഗവതത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കവി ഭഗവാനോട് സംവദിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധമുള്ള ഈ കാവ്യം ഉദ്ഭവിയ്ക്കാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: 

1560-ൽ ഇന്നത്തെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ]] [[തിരുനാവായ|തിരുനാവായയ്ക്കടുത്തുള്ള]] [[ചന്ദനക്കാവ് (മലപ്പുറം ജില്ല)|ചന്ദനക്കാവിലെ]] പണ്ഡിതകുടുംബമായ മേല്പുത്തൂർ ഇല്ലത്ത് ജനിച്ച നാരായണഭട്ടതിരി, മഹാപണ്ഡിതനായിരുന്ന അച്ഛൻ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[മീമാംസ|മീമാംസയും]] മാധവൻ എന്ന ഗുരുവിൽ നിന്ന് [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദവും]] ജ്യേഷ്ഠൻ ദാമോദരഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[തർക്കശാസ്ത്രം|തർക്കശാസ്ത്രവും]] പഠിച്ചെടുത്തശേഷം, [[തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടി|തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടിയുടെ]] കീഴിൽ ഉപരിപഠനം നടക്കുന്ന കാലത്താണ് നാരായണീയത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച സംഭവങ്ങൾ നടന്നത്. ഗുരുതരമായ [[വാതരോഗം]] ബാധിച്ച അച്യുതപ്പിഷാരടിയെ മേല്പുത്തൂർ നല്ല രീതിയിൽ ശുശ്രൂഷിച്ചുപോന്നു. ഒടുവിൽ ഗുരുനാഥന്റെ അസുഖം മാറുകയും, അതേസമയം മേല്പുത്തൂരിന് അസുഖസൂചനകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവിൽ നിന്ന് മേല്പുത്തൂർ അസുഖം ഇരന്നുവാങ്ങി എന്നാണ് കഥ. വാതരോഗം മാറാൻ നിരവധി ചികിത്സാരീതികൾ ചെയ്തുനോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഒടുവിൽ, സാക്ഷാൽ [[ധന്വന്തരി|ധന്വന്തരിമൂർത്തിയായ]] ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ശരണം എന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, 1587 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് (കൊല്ലവർഷം 763 ചിങ്ങം 16), [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] നാളിൽ, മാതാപിതാക്കൾക്കും അനുജനും കവിയുമായ ചെറിയ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയ്ക്കും ചില സഹായികൾക്കുമൊപ്പം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അമ്മാത്തായ പയ്യൂരില്ലമടക്കം പല സ്ഥലങ്ങളിലും തങ്ങിയ ശേഷം മൂന്നാം നാൾ അവർ ഗുരുവായൂരിലെത്തി. 

ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ച് ഒരു കവിതയെഴുതണമെന്ന് മേല്പുത്തൂരിന് തോന്നി. പക്ഷേ, എവിടെനിന്ന് തുടങ്ങണം, എങ്ങനെ തുടങ്ങണം എന്നൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന് പിടികിട്ടിയില്ല. ഉറ്റ സുഹൃത്തും, [[മലയാളം|മലയാളഭാഷയുടെ]] പിതാവുമായ [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ|തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛനെത്തന്നെ]] സമീപിയ്ക്കാമെന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, തന്റെ സഹായികളെ [[തൃക്കണ്ടിയൂർ|തൃക്കണ്ടിയൂരിലേയ്ക്ക്]] വിട്ടു. 

സഹായികൾ തൃക്കണ്ടിയൂരിലെ എഴുത്തച്ഛന്റെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്|അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ടിലെ]] വരികൾ ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് ചാരുകസേരയിൽ ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. സഹായികൾ എഴുത്തച്ഛനോട് ആഗമനോദ്ദേശ്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ മേല്പുത്തൂരിനോട്  'മത്സ്യം തൊട്ടുകൂട്ടാൻ പറയൂ' എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. ഗുരുവായൂർ മടങ്ങിയെത്തിയ സഹായികൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് വിവരം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചു. ഇത് കണ്ട് സഹായികൾ സ്തബ്ധരായിപ്പോയി. [[മത്സ്യം (അവതാരം)|മത്സ്യം]] തൊട്ടുള്ള വൈഷ്ണവാവതാരങ്ങളെ സ്തുതിച്ച് കീർത്തനമെഴുതുക എന്നാണ് എഴുത്തച്ഛൻ പറഞ്ഞതിന്റെ അന്തരാർത്ഥം എന്ന് മേല്പുത്തൂർ അവരോട് പറഞ്ഞു.  ''സാന്ദ്രാനന്ദാവബോധാത്മകമനുപമിതം...'' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന നാരായണീയത്തിന്റെ ആദ്യദശകം പിറന്നത് അങ്ങനെയാണ്.  തുടർന്ന്, ഓരോ ദിവസവും ഓരോ ദശകം എന്ന കണക്കിൽ നൂറുദിവസം കൊണ്ട് നൂറുദശകം പൂർത്തിയാക്കി. ഓരോ ദിവസം കഴിയുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടുവന്നു. ഒടുവിൽ, നൂറാം ദിവസം അദ്ദേഹം നാരായണീയരചന പൂർത്തിയാക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന് വേണുഗോപാലരൂപത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ അദ്ദേഹം രോഗവിമുക്തനാകുകയും ചെയ്തു. 

ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലെ കിഴക്കേ അറ്റത്തെ തൂണിലിരുന്നാണ് മേല്പുത്തൂർ നാരായണീയം രചിച്ചത്. വാതരോഗം വന്ന് ശരീരം മുഴുവൻ തളർന്നുപോയ മേല്പുത്തൂർ ചൊല്ലുന്ന ശ്ലോകങ്ങളെല്ലാം അനുജൻ പകർത്തി എടുക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ്റെ  നരസിംഹാവതാരത്തെ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയാതെ വിഷമിച്ച മേൽപ്പത്തൂരിന് മുമ്പിൽ  ഗുരുവായൂരപ്പൻ നരസിംഹരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവത്രെ. നാരായണീയം രചിച്ചതോടുകൂടി  ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുത്ത അദ്ദേഹം, പിന്നീട് കുറഞ്ഞത് 86 വയസ്സ് വരെയെങ്കിലും ജീവിച്ചിരുന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം [[കൊച്ചി]], [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[കോഴിക്കോട്]], [[മൂക്കുതല]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലായി ജീവിച്ചുപോരുകയും, അവിടങ്ങളിലെല്ലാം പ്രശസ്തനാകുകയും ചെയ്തു. [[പ്രക്രിയാ സർവ്വസ്വം]], [[ശ്രീപാദ സപ്തതി]], ഒരുപാട് [[ചമ്പു|ചമ്പുക്കൾ]], [[പ്രശസ്തി (ചരിത്രം)|പ്രശസ്തികൾ]] തുടങ്ങി വേറെയും ചില കൃതികൾ ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം രചിച്ചുപോയിട്ടുണ്ട്. മൂക്കുതലയിൽ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. അനായാസമരണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്.

=== ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉദ്ഭവം ===
മേല്പുത്തൂരിന്റെ സമകാലികനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മറ്റൊരു കവിയായിരുന്നു [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]]. ഇന്നത്തെ മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]യ്ക്കടുത്ത് [[കിഴാറ്റൂർ|കീഴാറ്റൂരിലായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇല്ലം. മേല്പുത്തൂരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] വലിയ പാണ്ഡിത്യമൊന്നുമില്ലായിരുന്ന പൂന്താനം, മലയാളത്തിലാണ് കവിതകൾ രചിച്ചിരുന്നത്. തന്മൂലം സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ഒരുപാട് പരിഹസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''മലയാളത്തിലെ [[ഭഗവദ്ഗീത]]'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '
''[[ജ്ഞാനപ്പാന]]''യാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കൃതി. ഈ കൃതി എഴുതാൻ കാരണമായ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ:

ഏറെക്കാലം സന്താനഭാഗ്യമില്ലാതെ വിഷമിച്ചിരുന്ന പൂന്താനം, അതിനായി 'സന്താനഗോപാലം പാന' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. അതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകനുണ്ടായി. എന്നാൽ, [[ചോറൂണ്|ചോറൂണിന്റെ]] ദിവസം അവൻ അഴിച്ചിട്ട വസ്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്വാസം മുട്ടി മരിച്ചു. ഇതിലുണ്ടായ വിഷമമാണ് ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചത്. നാമജപത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും പ്രാധാന്യം അറിയിയ്ക്കുന്നതിനോടൊപ്പം കടുത്ത സാമൂഹ്യവിമർശനവും ഉൾക്കൊണ്ട ഈ കൃതിയ്ക്ക്, കേരളീയസമൂഹത്തിൽ ലഭിച്ച സ്വാധീനം വലുതാണ്.

{{cquote|കണ്ടുകണ്ടെന്നിരിയ്ക്കും ജനങ്ങളെ കണ്ടില്ലെന്ന് വരുത്തുന്നതും ഭവാൻ&lt;br&gt;രണ്ടുനാലുദിനം കൊണ്ടൊരുത്തനെ തണ്ടിലേറ്റി നടത്തുന്നതും ഭവാൻ.}}
{{cquote|മാളികമുകളേറിയ മന്നന്റെ തോളിൽ മാറാപ്പ് കേറ്റുന്നതും ഭവാൻ.}}
{{cquote|ഉണ്ണിയുണ്ടായി വേൾപ്പിപ്പതിലൊരു ഉണ്ണിയുണ്ടായിക്കണ്ടാവൂ ഞാനെന്നും&lt;br&gt;ഇത്ഥമോരോന്ന് ചിന്തിച്ചിരിയ്ക്കുമ്പോൾ ചത്തുപോകുന്നു പാവം ശിവ!ശിവ!}}
{{cquote|അമ്മയ്ക്കും പുനരച്ഛന്നും ഭാര്യയ്ക്കും ഉണ്മാൻ പോലും കൊടുക്കുന്നില്ല ചിലർ.}}

തുടങ്ങിയ വരികൾ വേദാന്തചിന്തയുടെയും സാമൂഹ്യവിമർശനത്തിന്റെയും ഉദാഹരണങ്ങളാകുമ്പോൾ ആദ്യഭാഗവും അവസാനഭാഗവും തികഞ്ഞ ഭക്തിയുടെ പ്രതീകങ്ങളായി മാറുകയാണ്. കലികാലത്ത് ഭക്തർക്ക് മോക്ഷത്തിനുള്ള ഏക ഉപാധി നാമപജമാണെന്ന് പൂന്താനം ഇതിലൂടെ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നു. 

{{cquote|ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ മനസ്സിൽ കളിയ്ക്കുമ്പോൾ&lt;br&gt;ഉണ്ണികൾ പിന്നെ വേണമോ മക്കളായ്?}}

എന്ന വാക്യം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭഗവദ്ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Rendered with devotion|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article657658.ece|date=March 13, 2009}}&lt;/ref&gt; 

വാർദ്ധക്യത്തിൽ [[വസൂരി]]രോഗം വന്ന് തളർന്നുപോയ പൂന്താനം അത് ഭേദമാകാൻ തന്റെ നാട്ടിലുള്ള [[അങ്ങാടിപ്പുറം തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ]]യെ സ്തുതിച്ച് രചിച്ച ''ഘനസംഘം'' എന്ന സ്തോത്രവും വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. 1964-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ഓമനക്കുട്ടൻ (ചലച്ചിത്രം|ഓമനക്കുട്ടൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലുപയോഗിച്ച ''കണികാണും നേരം'' രചിച്ചതും അദ്ദേഹമാണ്. [[നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ|''നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ'']] എന്ന അതിപ്രസിദ്ധമായ ശിവസ്തുതിയും അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണ്. ഇവ കൂടാതെ വേറെയും കൃതികൾ രചിച്ച അദ്ദേഹം, ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കുറിച്ചുള്ള ഐതിഹ്യകഥകളിലെ സ്ഥിരം സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. 93-ആം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠലോകം പൂകി എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്.

=== ഭക്തിയും വിഭക്തിയും ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന മറ്റൊരു ഐതിഹ്യകഥയാണ് ''ഭക്തിയും വിഭക്തിയും''. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവുമാണ് ഈ കഥയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ. സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർക്ക് അക്കാലത്ത് മലയാളകവികളോടും മലയാളകൃതികളോടുണ്ടായിരുന്ന പുച്ഛവും അവയിലെ ഭഗവാന്റെ നിലപാടുമാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രമേയം. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്:

വാതരോഗം ബാധിച്ച് ഗുരുവായൂരിൽ മേല്പുത്തൂർ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലത്തുതന്നെ പൂന്താനവും ഭജനമിരിയ്ക്കാനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, പൂന്താനം താൻ രചിച്ച സന്താനഗോപാലം പാന മേല്പുത്തൂരിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കാൻ ചെന്നു. എന്നാൽ, സംസ്കൃതപണ്ഡിതനായിരുന്ന മേല്പുത്തൂർ, ആ ആവശ്യം നിരസിച്ചു. ഇത് പൂന്താനത്തെ അത്യധികം ദുഃഖിതനാക്കി. അന്നുരാത്രി, മേല്പുത്തൂരിന് വാതരോഗം വീണ്ടും മൂർച്ഛിച്ചു. അല്പസമയം അദ്ദേഹത്തിന് ബോധക്ഷയമുണ്ടായി. ബോധം വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവാന്റെ ഒരു ദർശനമുണ്ടായി. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു:

{{cquote|ഹേ മേല്പത്തൂരേ! പണ്ഡിത ശ്രേഷ്ഠനായ അങ്ങയുടെ വിഭക്തിയെക്കാൾ എനിയ്ക്ക് ഇഷ്ടം പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനത്തിന്റെ ഭക്തിയാണ്. അങ്ങ് നാളെത്തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് മാപ്പ് പറയുകയും ജ്ഞാനപ്പാന പരിശോധിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും വേണം.}}

ഇതനുസരിച്ച് പിറ്റേന്ന് രാവിലെ മേല്പുത്തൂർ, ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞ് തെക്കേ നാലമ്പലത്തിലിരുന്ന് അന്നത്തെ ദശകവും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം പൂന്താനത്തിനടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പുപറഞ്ഞ് ജ്ഞാനപ്പാന വായിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും പൂന്താനത്തെ മുഗ്ദകണ്ഠം പ്രശംസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;thehindu&quot;&gt;{{cite news|title=To lovers of Krishna, in Tamil|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|newspaper=The Hindu|date=July 19, 2012|access-date=2019-12-06|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723041304/http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== 'പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു' ===
ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. സംസ്കൃതത്തിൽ പൂന്താനത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പ്രാവീണ്യക്കുറവും അതുമൂലം അദ്ദേഹം നേരിട്ട അപമാനങ്ങളും അവയിലുള്ള ഭഗവാന്റെ പ്രതികരണവും അടങ്ങിയതാണ് ഈ കഥ. അതിങ്ങനെ:

സംസ്കൃതത്തിൽ വലിയ പാണ്ഡിത്യമൊന്നും
ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും പൂന്താനം നിത്യേന ക്ഷേത്രനടയിൽ വന്ന് [[വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അപ്പപ്പോൾ വായയിൽ വരുന്ന രീതിയിലാണ് അദ്ദേഹം വ്യാഖ്യാനം കൊടുത്തിരുന്നത്. ഒരിയ്ക്കൽ, അത്തരത്തിൽ അദ്ദേഹം വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിലെ '''പദ്മനാഭോऽമരപ്രഭു''' എന്ന ഭാഗം '''പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു''' എന്ന് തെറ്റായി ഉച്ചരിച്ച് അതിന് വ്യാഖ്യാനം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ, സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന [[വേദം|വേദപണ്ഡിതന്മാരായ]] ചില ബ്രാഹ്മണർ പൂന്താനത്തെ അപഹസിച്ചു. ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹം മരപ്രഭു ആരാണെന്ന് വിചാരിച്ച് ചിന്താധീനനായി. അപ്പോൾ, മരപ്രഭുവും താൻ തന്നെയാണെന്ന് അറിയിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീലകത്തുനിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങി. ഇത് കേട്ടതും പണ്ഡിതസമൂഹം ലജ്ജിച്ച് തലതാഴ്ത്തി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%90%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B2/%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81_%E0%B4%A8%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B4%BF |title=ഐതിഹ്യമാല/പൂന്താനത്തു നമ്പൂരി - വിക്കിഗ്രന്ഥശാല |language=ml|publisher=Ml.wikisource.org |date=2016-12-06 |accessdate=2016-12-20}}&lt;/ref&gt;

ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഗുരുവായൂർ തെക്കേ നടയിലെ ശ്രീവത്സം വി.ഐ.പി. റസ്റ്റ് ഹൗസ് വളപ്പിൽ മരപ്രഭുവിന്റെ അതിഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കളിമണ്ണിൽ തീർത്ത ഈ ശില്പം, അത്തരത്തിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ശില്പമാണ്. 1995-ലാണ് ഈ ശില്പം സ്ഥാപിച്ചത്. പ്രശസ്ത ശില്പി [[ആലുവ]] പി.വി. രാമചന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1200 പേർ ചേർന്ന് മൂന്നുമാസം കഠിനവ്രതമെടുത്താണ് ഈ ശില്പം നിർമ്മിച്ചെടുത്തത്.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Ramachandran P.V. |url=http://guruvayoormaraprabhu.blogspot.in/ |title=Guruvayoor Maraprabhu |publisher=Guruvayoormaraprabhu.blogspot.in |date=2009-12-06 |accessdate=2016-12-20}}&lt;/ref&gt; ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനും മുൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയും]] ആ സമയത്തെ കേന്ദ്ര വ്യവസായമന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരനാണ്]] ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കളിമണ്ണിനോടൊപ്പം ഔഷധമൂല്യങ്ങളും ഇതിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. ജാപ്പനീസ് നിർമ്മാണശൈലിയാണ് ഇതിന് അവലംബിച്ചെടുത്തത്. കണ്ണടച്ചുനിൽക്കുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ മുഖവും, ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന മരത്തടിയുമാണ് ഈ ശില്പത്തിലുള്ളത്. 2008-ൽ ഈ ശില്പത്തോടുചേർന്ന് ഏതാനും ദിവ്യാത്മാക്കളുടെ രൂപങ്ങളും, 2011-ൽ പ്രഭാമണ്ഡലവും ചാർത്തുകയുണ്ടായി. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടാണ് മരപ്രഭു ശില്പം ഗുരുവായൂരിലെ ഭക്തരുടെ ശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചുപറ്റിയത്. ഇപ്പോൾ ഇതിന്റെ ചെറുപതിപ്പുകളും നിർമ്മാണത്തിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |title=ഗുരുവായൂർ മരപ്രഭു ചെറുപതിപ്പുകളുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു &amp;#124; mangalam.com |publisher=Origin.mangalam.com |date=2015-04-17 |accessdate=2016-12-20 |archive-date=2016-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220161718/http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇവയുടെ ശില്പിയും പി.വി. രാമചന്ദ്രനാണ്.

=== ഭാഗവതപ്രിയനായ കൊട്ടിയൂരപ്പൻ  ===
ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. ഗുരുവായൂരുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ ധാരാളമായി അനുഗ്രഹിച്ചതായി കഥകളുള്ളതിനാൽ ഇതും ആ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം. 

[[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിലെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായും]] അവിടത്തെ ദേവനായ പരമശിവനുമായാണ് ഈ കഥയ്ക്ക് നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവത പാരായണം എങ്ങനെ കൊട്ടിയൂരപ്പനെ പ്രസന്നനാക്കി എന്ന് ഈ കഥയിൽ കാണാം.

ഒരിക്കൽ, ഒരു [[വൈശാഖം|വൈശാഖകാലത്ത്]] പൂന്താനം കൊട്ടിയൂരിൽ ദർശനത്തിനെത്തി. [[ബാവലിപ്പുഴ]]യിൽ കുളിച്ച് അക്കരെയും ഇക്കരെയുമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തിയ ശേഷം അദ്ദേഹം, വലിയൊരു സദസ്സിനെ സാക്ഷിയാക്കി തന്റെ ഭാഗവതപാരായണം തുടങ്ങി. ഭാഗവതത്തിലെ അതിപ്രധാനമായ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ അറുപതാം അദ്ധ്യായമായ 'കർഹിചിദദ്ധ്യായ'മാണ് അദ്ദേഹത്തിന് അന്ന് വായിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രസ്തുത അദ്ധ്യായത്തിലെ 'കർഹി ചിത് സുഖമാസീനം' എന്നു തുടങ്ങുന്ന ശ്ലോകം കാരണമാണ് അദ്ധ്യായത്തിന് ഇങ്ങനെയൊരു പേരുതന്നെ വന്നത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവതപാരായണം കേട്ട സദസ്യർ, അദ്ദേഹത്തെ വാനോളം പുകഴ്ത്തി. തുടർന്ന്, താൻ വായിച്ചുതീർന്ന ഭാഗം അദ്ദേഹം മയിൽപ്പീലി വച്ച് അടച്ചു.

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ എണീറ്റ് ദിനകൃത്യങ്ങളെല്ലാം കഴിച്ച് പൂന്താനം ഗ്രന്ഥം തുറന്നുനോക്കുമ്പോൾ മയിൽപ്പീലി കർഹിചിദദ്ധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! തന്റെ ഓർമ്മക്കുറവായിരിയ്ക്കാം കാരണമെന്ന് വിചാരിച്ച അദ്ദേഹം, അന്നും അതേ അദ്ധ്യായം തന്നെ വായിച്ചു. രണ്ടു മൂന്നു ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ആവർത്തിച്ചപ്പോൾ ഇത് ഭഗവാന്റെ ലീലയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. അന്നും ഭാഗവതം വായിച്ച ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹം കൊട്ടിയൂർ വിട്ടു. അപ്പോഴാണ് തന്റെ ഭാഗവതഗ്രന്ഥം എടുക്കാൻ മറന്നുപോയ കാര്യം അദ്ദേഹം അറിഞ്ഞത്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ച് കൊട്ടിയൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. അദ്ദേഹം വാതിൽപ്പഴുതിലൂടെ നോക്കിയപ്പോൾ കണ്ട കാഴ്ച അതിശയകരമായിരുന്നു: ശിവഭഗവാൻ പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് ഭാഗവതത്തിലെ കർഹിചിദദ്ധ്യായം വായിച്ചുകൊടുക്കുന്നു! അത് സശ്രദ്ധം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദേവി, ഭഗവാന്റെ വായന നന്നായെങ്കിലും പൂന്താനം വായിച്ചുകേൾക്കാനാണ് കൂടുതൽ രസകരമെന്ന് പറയുകയുണ്ടായി! പൂന്താനം പുറത്തുണ്ടെന്ന വിവരമറിഞ്ഞ ഭഗവാനും ദേവിയും, അദ്ദേഹത്തിന് ദർശനം നൽകുകയും, ഭാഗവതഗ്രന്ഥം തങ്ങളുടെ മറ്റൊരു വാസകേന്ദ്രമായ [[തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം|തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ]] മണ്ഡപത്തിന്റെ ഉത്തരത്തിലുണ്ടെന്ന്  അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അതനുസരിച്ച് പൂന്താനം, ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെത്തുകയും]] വടക്കുന്നാഥനെയും ഉപദേവതകളെയും തൊഴുതശേഷം മണ്ഡപത്തിലെത്തി അതിന്റെ ഉത്തരത്തിൽ നിന്ന് ഗ്രന്ഥം തിരികെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു.

=== ഗുരുവായൂരപ്പൻ മങ്ങാട്ടച്ചനായി ===
ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. [[സാമൂതിരി]]യുടെ സൈന്യാധിപനായ [[മങ്ങാട്ടച്ചൻ|മങ്ങാട്ടച്ചന്റെ]] രൂപത്തിൽ വന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ രക്ഷിച്ചതാണ് ഈ കഥയിലെ ഉള്ളടക്കം. തന്റെ ഭക്തരെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഭഗവാൻ ഏതു രൂപത്തിലും വരും എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ തെളിവായി ഭക്തർ ഇതിന്റെ കണ്ടുവരുന്നു. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്:

ഒരിയ്ക്കൽ പൂന്താനം, കീഴാറ്റൂരിലുള്ള ഇല്ലത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. നേരം അർദ്ധരാത്രിയായിരുന്നു. ചുറ്റും കൂരിരുട്ട്. എങ്ങും കനത്ത നിശ്ശബ്ദത. തീർത്തും വിജനമായ പ്രദേശത്തുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം കടന്നുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നത്. പെട്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു സംഘം അക്രമികൾ തടഞ്ഞുനിർത്തി ആക്രമിച്ചു. അവർ പൂന്താനത്തോട് വൻ തുക ആവശ്യപ്പെട്ടു. തന്റെ കയ്യിൽ ഒരു ഭാഗവതഗ്രന്ഥം മാത്രമാണുള്ളതെന്നും അത് തരാൻ തനിയ്ക്കാകില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞപ്പോൾ അക്രമികളിലൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തോളിലെ ഭാണ്ഡം പിടിച്ചുവലിയ്ക്കുകയും, മറ്റൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തെ വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. വേദന താങ്ങാനാകത്തെ പൂന്താനം, ഇഷ്ടദേവനെ ഉറക്കെ വിളിച്ചു. 

അപ്പോൾ ദൂരെനിന്ന് ഒരു [[കുതിര]]യുടെ കുളമ്പടിശബ്ദം കേൾക്കാൻ തുടങ്ങി. ഓരോ നിമിഷം കഴിയുംതോറും അത് അടുത്തെത്താൻ തുടങ്ങി. സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യാധിപനായ മങ്ങാട്ടച്ചനായിരുന്നു കുതിരപ്പുറത്ത്. മങ്ങാട്ടച്ചൻ, തന്റെ കയ്യിലെ വാളെടുത്ത് അക്രമികൾക്കുനേരെ ആഞ്ഞുവീശുകയും അവർ പേടിച്ചോടുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചന് പൂന്താനം തന്റെ കയ്യിലെ മോതിരം ഊരി സമ്മാനിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല. ഒടുവിൽ പൂന്താനത്തിന്റെ നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങി അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങുകയായിരുന്നു. മോതിരവും വാങ്ങിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചൻ, ഉടനെ സ്ഥലം വിട്ടു. മനസ്സുനിറയെ സന്തോഷത്തോടെ പൂന്താനം യാത്ര തുടർന്നു.

നേരം ഏഴരവെളുപ്പായി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറക്കാനുള്ള സമയമായി. മേല്പുത്തൂരടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ, ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം കണ്ടുതൊഴാൻ പുറത്ത് വരിയായി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മേൽശാന്തി എഴുന്നേറ്റ് കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന് ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിൽ തുറക്കാൻ കഠിനപ്രയത്നം തുടങ്ങി. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും വാതിൽ തുറക്കുന്നില്ല! അപ്പോഴാണ്, '''കൃഷ്ണാ! ഗുരുവായൂരപ്പാ! ഭഗവാനേ!''' എന്ന വിളിയോടെ പൂന്താനം ക്ഷേത്രനടയിലെത്തിയത്. തൊട്ടുപിന്നാലെ, മേൽശാന്തിയ്ക്ക് നടതുറക്കാൻ സാധിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു! ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിച്ച് ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച് ശ്രീകോവിലിനടുത്തെത്തിയ പൂന്താനത്തെ മേൽശാന്തി വിളിയ്ക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മോതിരം സമ്മാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പൂന്താനം മോതിരം പരിശോധിച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ ഞെട്ടിപ്പോയി. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ മോതിരമായിരുന്നു! ഇതിനെക്കുറിച്ച് പൂന്താനം മേൽശാന്തിയോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ തനിയ്ക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വപ്നദർശനമുണ്ടായെന്നും, ഭക്തനായ പൂന്താനത്തിന് മോതിരം തിരിച്ചു കൊടുക്കണമെന്ന് അതിൽ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞുവെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പൂന്താനം, ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും കുറൂരമ്മയും ===
ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാത്ത സാന്നിദ്ധ്യങ്ങളാണ് ഭക്തസന്ന്യാസിയായിരുന്ന [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും]] [[കുറൂരമ്മ]]യും. മേല്പുത്തൂരിന്റെയും പൂന്താനത്തിന്റെയും സമകാലികരായിരുന്നു ഇവരെന്നാണ് കേൾവി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്ന വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, പക്ഷേ എല്ലാ ദേവതകളെയും ഭജിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിലെ ഒരുപാട് മഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പിറവിയുടെ കാരണക്കാരനും അദ്ദേഹമാണ്. ഏത് ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയാലും അവിടത്തെ മൂർത്തിയെ നേരിട്ടുകാണാനുള്ള കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. കുറൂരമ്മയാകട്ടെ, അക്ഷരാഭ്യാസം പോലുമില്ലാത്ത ഒരു അന്തർജനമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ തന്നെയുള്ള [[അടാട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്തെ കുറൂരില്ലത്തെ അമ്മയായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവരെ ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന് വിളിച്ചുപോയിരുന്നത്. അവരുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായും പറയാനുള്ളത്.

പുറയന്നൂർ ഇല്ലത്തെ ഗൗരി അന്തർജനമാണ് പിൽക്കാലത്ത് ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായത്. അക്കാലത്ത് നമ്പൂതിരി സമുദായത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ആചാരമനുസരിച്ച് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇവരെ വേളി കഴിപ്പിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. കുറൂരില്ലത്തെ വലിയ നമ്പൂതിരിയാണ് അന്തർജനത്തെ വേളി കഴിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് ഇല്ലത്ത് കുടിയിരുത്തിയത്. നിർഭാഗ്യവശാൽ അധികകാലം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. തികഞ്ഞ കൃഷ്ണഭക്തയായിരുന്ന അന്തർജനം, തന്റെ ദുഃഖങ്ങളെല്ലാം കൃഷ്ണപാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ച് ദിനങ്ങൾ കഴിച്ചുകൂട്ടി.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ, ഒരു ദിവസം ഇല്ലത്ത് പണിക്കാരനായി ഒരു ഉണ്ണി കടന്നുവന്നു. കുറൂരമ്മ അവനെ പൂർണ്ണമനസ്സോടെ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും തന്റെ കൂടെത്തന്നെ താമസിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അമ്മയ്ക്കുവേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഉണ്ണി തന്നെ ചെയ്തുവച്ചു. എന്നാൽ, ചില സമയങ്ങളിൽ അവൻ വികൃതികൾ കാണിയ്ക്കുകയും കുറൂരമ്മ അവനെ അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു ദിവസം, ഇല്ലത്ത് കൃഷ്ണപൂജ നടത്തുന്നതിനിടയിൽ ഉണ്ണി ചില വികൃതികൾ കാണിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. അപ്പോൾ കുറൂരമ്മ അവനെ അടിയ്ക്കുകയും കരി നിറച്ച ഒരു കലത്തിൽ വച്ച് അടയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതേ സമയം, തന്റെ മഠത്തിൽ സ്വാമിയാരും കൃഷ്ണപൂജ നടത്തുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ വരാൻ വൈകുന്നതായി ശ്രദ്ധിച്ച സ്വാമിയാർ ഇതെന്ത് മറിമായമെന്നറിയാതെ ചിന്തിച്ചിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ദേഹമാസകലം കരിയുമായി ഭഗവാൻ സ്വാമിയാർക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വികൃതി കാണിച്ചതിന് കുറൂരമ്മ തന്നെ കലത്തിലടച്ചതാണ് താൻ വരാൻ വൈകിയതിന് കാരണമെന്ന് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. കുറൂരമ്മ നിസ്സാരക്കാരിയല്ലെന്ന് സ്വാമിയാർക്ക് തോന്നി. താൻ ഉടനെ കുറൂരില്ലത്ത് പൂജയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ടെന്ന് കുറൂരമ്മയോട് പറയാൻ അദ്ദേഹം ഭഗവാനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. 

ഇതിനിടയിൽ, അടുത്തുതന്നെയുള്ള മറ്റൊരു ഇല്ലമായ ചെമ്മങ്ങാട്ട് ഇല്ലത്തെ നമ്പൂതിരിയും ഇക്കാര്യമറിയുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹവും സ്വാമിയാരെ തന്റെ ഇല്ലത്തെ പൂജയ്ക്ക് വിളിച്ചു. ഇത് കുറൂരമ്മയോടുണ്ടായിരുന്ന അസൂയ കൊണ്ടാണെന്ന് ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. കാരണം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ഒരു ഇല്ലത്ത് പൂജ നടത്താൻ വരുന്നത് അക്കാലത്ത് വലിയൊരു അംഗീകാരമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ രണ്ട് പൂജകളും പറഞ്ഞുവച്ചിരുന്നത് ഒരേ ദിവസമാണ്. എന്തു ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ സ്വാമിയാർ വിഷമിച്ചു. അവസാനം, ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്കുതന്നെ പോകാം എന്നായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം. അതനുസരിച്ച് അന്നേദിവസം പ്രഭാതകൃത്യങ്ങളെല്ലാം വേഗം കഴിച്ച് സ്വാമിയാർ ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, ശങ്കരാചാര്യ പരമ്പരയിൽ പെട്ട സന്ന്യാസിയായതിനാൽ യാത്ര പുറപ്പെടും മുമ്പ് ശംഖനാദം മുഴക്കണമെന്ന് ചിട്ടയുണ്ട്. അതനുസരിച്ച് മഠത്തിലെ പരിചാരകർ ശംഖൂതാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ശംഖിൽ നിന്ന് ശബ്ദം വന്നില്ല. ഇതെന്ത് മറിമായം എന്നറിയാതെ പരിചാരകർ അമ്പരന്നുനിന്നപ്പോൾ താൻ കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് പോകണമെന്നാണ് ഭഗവാന്റെ ആഗ്രഹമെന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. അതനുസരിച്ച് യാത്ര കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് മാറ്റാൻ സ്വാമിയാർ തീരുമാനിച്ചു.

ഈ സമയം, കുറൂരമ്മ സ്വാമിയാരുടെ പൂജയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഉണ്ണിയും ഇല്ലത്തെ പരിചാരികയും അവരെ സഹായിച്ചു. പൂജാപുഷ്പങ്ങളും നിവേദ്യങ്ങളും [[ആവണപ്പലക]]യുമെല്ലാം തയ്യാറാക്കിവച്ചു. സ്വാമിയാർ ഇല്ലത്തെത്തിയതും കുറൂരമ്മ അദ്ദേഹത്തെ കാലുകഴുകി സ്വീകരിയ്ക്കുകയും പൂജാമുറിയിലേയ്ക്ക് ആനയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ഇഷ്ടദേവന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ട സ്വാമിയാർ ധ്യാനനിമഗ്നനായി. അദ്ദേഹം അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന പൂക്കളിലോരോന്നായി ഭഗവദ്പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, അവ വിഗ്രഹത്തിനുപകരം ചെന്നുവീണത് ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങളിലാണ്! സ്തബ്ധനായ സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. താൻ പൂജയും ധ്യാനവും കൊണ്ട് നേടിയ ഭാഗ്യം കുറൂരമ്മ വെറും നിഷ്കളങ്കഭക്തി കൊണ്ട് നേടി എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം. ഉണ്ണിയായി തന്റെ കൂടെക്കൂടിയത് തന്റെ ഇഷ്ടദേവനാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ കുറൂരമ്മ, ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങൾ തൊട്ട് നമസ്കരിച്ചു. പിന്നീടും തികഞ്ഞ ഭക്തയായിത്തന്നെ ജീവിച്ച അവർ, 93-ആം വയസ്സിൽ ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠലോകം പൂകി എന്നാണ് വിശ്വാസം.

=== മഞ്ജുള ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരിയായിരുന്ന ഒരു വാരസ്യാരായിരുന്നു മഞ്ജുള. നിത്യവും അവൾ ഭഗവാന് ചാർത്താൻ മാലകൾ കെട്ടിക്കൊടുക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം, പതിവിലധികം പണിയുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ വളരെ വൈകി മാത്രമാണ് അവൾക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെത്താനായത്. അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. നിരാശയായ മഞ്ജുള, കിഴക്കേ നടയിലുള്ള തന്റെ വാര്യത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുനടന്നു. പോകുന്ന വഴിയിൽ, ഒരു [[ആൽമരം|ആൽമരത്തിന്റെ]] തറയിൽ അവൾ വിശ്രമിയ്ക്കാനിരുന്നു. അപ്പോൾ, ഭക്തോത്തമനായ പൂന്താനം നമ്പൂതിരി, ദർശനം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിവരികയായിരുന്നു. മഞ്ജുളയെ മുൻപരിചയമുണ്ടായിരുന്ന അദ്ദേഹം, ദുഃഖിതയായി ഇരിയ്ക്കുന്ന അവളോട് കാര്യം തിരക്കിയപ്പോൾ അവൾ നടന്ന കാര്യങ്ങളെല്ലാം പറഞ്ഞു. മഞ്ജുളയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച പൂന്താനം, ആൽച്ചുവട്ടിലുള്ള കല്ലിൽ ഭഗവാനെ സങ്കല്പിച്ച് മാലചാർത്താൻ അവളോട് നിർദ്ദേശിച്ചു. ആദ്യം മഞ്ജുള ഒന്ന് ഞെട്ടിയെങ്കിലും അവൾ പൂന്താനത്തെ അനുസരിയ്ക്കുക തന്നെ ചെയ്തു.

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തിയശേഷം മേൽശാന്തി, പതിവുപോലെ വിഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദനമുഴുക്കാപ്പും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും നീക്കം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ, എത്ര മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും ഒരു മാല മാത്രം വിഗ്രഹത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവും വില്വമംഗലവുമടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ പുറത്തുനിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പരിഭ്രാന്തനായ മേൽശാന്തി പുറത്തുവന്ന് ഭഗവാന്റെ വാകച്ചാർത്തും അഭിഷേകവും മുടങ്ങിയതായി അറിയിച്ചു. ഈ സമയത്ത് പൂന്താനം, തലേദിവസം രാത്രി നടന്ന സംഭവങ്ങൾ മുഴുവൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു. ഈ സമയം, വിഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് മാല ഊരിപ്പോകുകയും ചെയ്തു! തന്റെ ഭക്തയുടെ ഭക്തിയിൽ ഭഗവാൻ പ്രസാദിച്ചു എന്നായിരുന്നു പൂന്താനത്തിന്റെ വിശദീകരണം. 

പോകുന്ന വഴിയിൽ മഞ്ജുള വിശ്രമിച്ചതും, അവൾ മാലചാർത്തിയ കല്ല് സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നതുമായ ആൽമരം, ഇപ്പോൾ 'മഞ്ജുളാൽ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അര കിലോമീറ്റർ നേരെ കിഴക്കുമാറി, സ്വകാര്യ ബസ് സ്റ്റാൻഡിന്റെയും [[ഗുരുവായൂർ നഗരസഭ|നഗരസഭാ കാര്യാലയത്തിന്റെയും]] ഇടയിലാണ് ഈ ആൽമരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതിന്റെ ചുവട്ടിൽ, ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] ഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പമുണ്ട്. 1975-ൽ ഒരു ഭക്തൻ സമർപ്പിച്ച ഈ ശില്പം, ഇന്ന് ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളിലൊന്നാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വരുന്ന ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നത് ഈ ശില്പമാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ കൊടിമരങ്ങളിലും മണ്ഡപങ്ങളിലും കാണുന്ന രൂപത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ശരിയ്ക്കും ഒരു [[പരുന്ത്|പരുന്തിന്റെ]] രൂപം തന്നെയാണ് ഈ ശില്പത്തിന്. സർപ്പപീഠത്തിൽ, അതീവരൗദ്രഭാവത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ഈ ഗരുഡനെ വാഹനത്തിലിരിയ്ക്കുന്നവരടക്കം എല്ലാ ഭക്തരും കൈകൂപ്പിത്തൊഴുന്നു. ഇതിന്റെ മറുവശത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പൂന്താനത്തിന്റെ പളുങ്കുശില്പവുമുണ്ട്.

=== കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം ===
കേരളത്തിന്റെ തനതുകലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ [[കൃഷ്ണനാട്ടം|കൃഷ്ണനാട്ടത്തെക്കുറിച്ച്]] പരാമർശിയ്ക്കാതെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കഥകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിയ്ക്കില്ല. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയായിരുന്ന [[മാനവേദൻ|മാനവേദൻ രാജ]], ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച '''[[കൃഷ്ണഗീതി]]''' എന്ന സംസ്കൃതകാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം ഉദ്ഭവിച്ചത്. കേരളത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ [[കഥകളി]]യുടെ ആദ്യരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം. ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ:

കോഴിക്കോട് സ്വദേശിയായിരുന്നെങ്കിലും മാനവേദൻ രാജ കൂടുതൽ കാലവും ചെലവഴിച്ചത് ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയാണ്. അക്കാലത്തൊരിയ്ക്കൽ അദ്ദേഹം വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരെ കാണുകയുണ്ടായി. ദിവ്യദൃഷ്ടി കൊണ്ട് ഭഗവാനെ നിത്യവും കാണാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്ന സ്വാമിയാരോട്, തനിയ്ക്കും അതിനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാക്കണമെന്ന് മാനവേദൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ അത് സാധിയ്ക്കില്ലെന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വീണ്ടും മാനവേദനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ അതിനുള്ള അനുവാദം നൽകിയെന്നും, എന്നാൽ ഒരിയ്ക്കലേ സാധിയ്ക്കൂ എന്നും സ്വാമിയാർ പറഞ്ഞു. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ [[കൂത്തമ്പലം|കൂത്തമ്പലമുണ്ടായിരുന്നില്ല]]. തദ്സ്ഥാനത്ത് ഒരു [[ഇലഞ്ഞി]]മരമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. സ്വാമിയാർ ഒന്ന് കാണിച്ചുകൊടുത്തതും അവിടെ ഓടക്കുഴലൂതിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ മാനവേദന് കാണാനിടയായി. തന്റെ ജന്മം സഫലമായതായി മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ഓടിച്ചെന്ന് ഭഗവാനെ ആലിംഗനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ഭഗവാൻ അപ്പോഴേയ്ക്കും അപ്രത്യക്ഷനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. എന്നാൽ, തന്റെ ഭക്തന് ദർശനത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഒരു മയിൽപ്പീലി സമ്മാനിച്ചാണ് ഭഗവാൻ സ്ഥലം വിട്ടത്! അങ്ങനെ കിട്ടിയ മയിൽപ്പീലി ഉപയോഗിച്ചാണ് മാനവേദൻ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തത്. തനിയ്ക്ക് ദർശനം കിട്ടിയ ഇലഞ്ഞിമരത്തിന്റെ തടികൊണ്ട് ഒരു കൃഷ്ണവിഗ്രഹം സൃഷ്ടിച്ച അദ്ദേഹം, അതിന്റെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് കൃഷ്ണഗീതി രചിച്ചത്. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വേഷവിധാനങ്ങളും ആ ഇലഞ്ഞിമരം കൊണ്ടുതന്നെയാണ് അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തത്. [[ജയദേവർ|ജയദേവരുടെ]] [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതഗോവിന്ദത്തെ]]യാണ് കൃഷ്ണഗീതിയ്ക്ക് അദ്ദേഹം മാതൃകയാക്കിയത്. തുടർന്ന്, ഒരു തുലാം 30-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതി ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു. ആ ദിവസം ഇന്ന് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു.

=== ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ കഥ ===
ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിൽ പറയുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥയാണ് അജാമിളമോക്ഷം. ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും എല്ലാവിധ ദുഷ്ടതകളോടും ജീവിച്ച [[അജാമിളൻ]] എന്നയാൾ, ജീവിതാവസാനത്തിലെ ഒരു നിമിഷം തന്റെ പുത്രനായ നാരായണനെ വിളിച്ചപ്പോൾ സാക്ഷാൽ നാരായണൻ തന്നെ വിളികേട്ടതും അയാളെ വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയതുമാണ് ഈ കഥയിലെ സാരം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും സമാനമായ ഒരു കഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. ചേലേപ്പറമ്പ് എന്ന് ഇല്ലപ്പേരുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നമ്പൂതിരിയാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രം. ഒരു കവിയും, പ്രാസംഗികനുമൊക്കെയായിരുന്നിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും പലതരം ഹീനപ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ട ചേലേപ്പറമ്പ്, വാർദ്ധക്യത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും തുടർന്നുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളുമാണ് ഈ കഥയുടെ ആകെത്തുക. കഥ ഇങ്ങനെ:

ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വേദപുരാണാദികളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയെങ്കിലും, വളരെ കുത്തഴിഞ്ഞ ഒരു ജീവിതമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് നയിച്ചിരുന്നത്. സ്ത്രീസേവയിലും മദ്യപാനത്തിലും താത്പര്യം കിട്ടിയ അദ്ദേഹം സകലമാന തിന്മകളിലും വ്യാപരിച്ചു. ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിച്ചു, അവയിലെല്ലാം സന്തതികളുണ്ടായി. പലരും അച്ഛനെ അറിയാതെ കാലം കഴിച്ചുകൂട്ടി. കാലം അങ്ങനെ കുറേ കടന്നുപോയി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിൽ താമസമാക്കിയ ശേഷവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. പരസ്ത്രീഗമനവും മോഷണവും മദ്യപാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിത്യവൃത്തിയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്ക് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞുനോക്കിയതുപോലുമില്ല. പരദൂഷണം മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നിരുന്നത്. അങ്ങനെ നാട്ടുകാരുടെ മൊത്തം സ്വൈരം കെടുത്തുന്ന ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറി. 

കാലം പിന്നെയും കടന്നുപോയി. ചേലേപ്പറമ്പിന് തൊണ്ണൂറു വയസ്സ് കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും സ്വഭാവത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ആ സംഭവം നടക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് കഴിഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൈ കഴുകുന്ന തിരക്കിലിരിയ്ക്കേ ചേലേപ്പറമ്പ് സമൃദ്ധമായി എണ്ണയും ഇഞ്ചയും തേച്ച് കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ട് കുപിതനായ ബ്രാഹ്മണരിലൊരാൾ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞ കാര്യം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു:

{{quote|ഹേ ചേലേപ്പറമ്പേ, ഇതെന്താണ് അങ്ങ് കാണിയ്ക്കുന്നത്? എത്രയോ കോടി ജന്മങ്ങളിൽ അങ്ങു ചെയ്ത മഹാപുണ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഈ ബ്രാഹ്മണജന്മം. അതും പോരാതെ ഇപ്പോൾ ഭൂലോകവൈകുണ്ഠത്തിലും എത്തിച്ചേർന്നിരിയ്ക്കുന്നു. എന്നിട്ടും എന്തേ മനസ്സുമാറുന്നില്ല? ദുഷ്ചിന്തകൾ പോകുന്നില്ല? കലികാലത്ത് മോക്ഷത്തിന് നാമജപം മാത്രമേ ഫലം ചെയ്യൂ എന്ന കാര്യം അങ്ങ് മറന്നുപോയോ? ഇനിയെങ്കിലും ഈ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മതിയാക്കൂ. ഭഗവദ്പാദങ്ങളെ ആശ്രയിയ്ക്കൂ. അങ്ങേയ്ക്ക് മോക്ഷം ലഭിയ്ക്കും.}}

ഈ വാക്കുകൾ ചേലേപ്പറമ്പിനെ ഇരുത്തിച്ചിന്തിപ്പിച്ചു. അതുവരെയുള്ള തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോയി. താൻ എത്രമാത്രം അധഃപതിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. കുളി കഴിഞ്ഞ് ഈറനോടെത്തന്നെ ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് നടന്നു. ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് കയറുന്നത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഭക്തർ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിനിന്നു. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറി ഭഗവാനെ തൊഴുത ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ കയറി ഈ ശ്ലോകം ജപിച്ചു:

{{quote|അബ്ദാർധേന ഹരിം പ്രസന്നമകരോദൗത്താനപാദിശ്ശിശുഃ സപ്താഹേന നൃപഃ പരീക്ഷിദബലാ യാമാർദ്ധതഃ പിംഗലാ ഖട്വാംഗോ ഘടികാദ്വയേന നവതിപ്രായോഽപി തന്ന വ്യഥേ, തം കാരുണ്യനിധിം പ്രപദ്യ ശരണം ശേഷായുഷാ തോഷയേ. &lt;br&gt;

അർത്ഥം: ഉത്താനപാദപുത്രനായ [[ധ്രുവൻ]] അരവർഷം കൊണ്ട് (ആറുമാസംകൊണ്ട്) അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവ് സപ്താഹം (ഒരാഴ്ച) കൊണ്ടും [[പിംഗള]] അരയാമം കൊണ്ടും [[ഖട്വാംഗൻ]]  രണ്ടുമണിക്കൂർകൊണ്ടും അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. എന്നാൽ തൊണ്ണൂറുവയസ്സായിട്ടും എനിയ്ക്ക് അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിയ്ക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. അല്ലയോ ഗുരുവായൂരപ്പാ, അര നാഴിക (24 മിനിറ്റ്) മാത്രം ബാക്കിയുള്ള ഈ  ആയുസ്സിനാലിതാ ഞാൻ അങ്ങയെ സന്തോഷിപ്പിയ്ക്കുന്നു.}}

ഇത്രയും ചൊല്ലിയ ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് മണ്ഡപത്തിൽ സാഷ്ടാംഗം നമസ്കരിച്ചു. ഏറെ നേരം കഴിഞ്ഞിട്ടും ചേലേപ്പറമ്പ് അങ്ങനെത്തന്നെ കിടക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തിനടുത്തേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തി. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം നോക്കിയ അവർ, അദ്ദേഹം മരിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. അവസാനനിമിഷം സദ്ബുദ്ധി തോന്നിയ ചേലേപ്പറമ്പ്, ഭഗവാനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം.
.  .

=== കിട്ടയുടെ ഇളനീർ ===
കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആറാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് ഉത്സവവിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീരഭിഷേകം നടത്തുന്നത് ഒരു ആചാരമാണ്. ആറാട്ടുകടവിൽ വിഗ്രഹമെത്തിച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തീർത്ഥാവാഹനം നടത്തിയശേഷം വിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ആറാട്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ ആറാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഇളനീർ കൊണ്ടുവരുന്നത് ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് [[ഇരിങ്ങപ്പുറം|ഇരിങ്ങപ്പുറത്തുള്ള]] തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാരാണ്. [[ഈഴവർ|ഈഴവ]]സമുദായത്തിൽ പെട്ട ഇവർക്ക് ഈ അവകാശം ലഭിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ:

ഏറെ വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് നടന്ന കഥയാണിത്. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈഴവരടക്കമുള്ള 'താഴ്ന്ന' ജാതിക്കാർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രപരിസരത്തുകൂടെ നടക്കാൻ പോലും അവർക്ക് അധികാരമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽ വരെയേ അവർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവിടെയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനത്തിന് 'തീയരമ്പലം' എന്ന പേരിട്ടുവന്നിരുന്നു. എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിനുള്ള അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം അത് പൊളിച്ചുമാറ്റി. എങ്കിലും ഇന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഒരു കൽവിളക്ക് അവിടെ കാണാം. 2022-ൽ ഈ വിളക്ക് പൂർണ്ണമായും സ്വർണ്ണം പൂശുകയുണ്ടായി. [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്]] [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.|എസ്.എൻ.ഡി.പി.]] യൂണിയൻ വകയാണ് ഇത് നവീകരിച്ചത്. ഈ കഥ നടക്കുന്ന കാലത്ത് മേല്പറഞ്ഞ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ കിട്ടയെന്ന് പേരുള്ള ഒരു കള്ളുചെത്തുകാരനായിരുന്നു. ഭാര്യയും മക്കളുമടക്കമുള്ള വലിയൊരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന കിട്ട, കള്ളുചെത്തിക്കിട്ടുന്ന വരുമാനം കൊണ്ടാണ് കുടുംബം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നത്. ദിവസവും ഒരു നൂറു തെങ്ങിൽ കയറി അയാൾ ചെത്തുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന കിട്ട, തനിയ്ക്ക് ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിന് അർഹതയില്ലാത്തതിൽ അഗാധമായി ദുഃഖിച്ചിരുന്നു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക്, ആറടിയിലധികം ഉയരത്തോടും കറുത്ത് സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടുംകൂടി ഒരു യുവാവ് കിട്ടയുടെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് കടന്നുവന്നു. ദാഹിച്ചവശനായ ആ യുവാവ് കിട്ടയെ കാണുകയും തനിയ്ക്ക് ഇളനീർ വേണമെന്നും താൻ അല്പം ധൃതിയിലാണെന്നും ഉടനെ ആറാട്ടുകടവിൽ എത്തിയ്ക്കണമെന്നും താൻ അവിടെയുണ്ടാകുമെന്നും അറിയിച്ചു. ആ യുവാവ് സാക്ഷാൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയായിരുന്നു! തുടർന്ന് കിട്ട, അടുത്തുള്ള തെങ്ങിൽ കയറി അല്പം ഇളനീർ വെട്ടിക്കൊണ്ടുവരികയും, വിവരങ്ങളെല്ലാം തന്റെ ജന്മിയോട് പറഞ്ഞശേഷം അദ്ദേഹത്തെ ഏല്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. 

ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ആറാട്ടുദിവസമായിരുന്നു അന്ന്. കിട്ടയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജന്മി, ഉടനെത്തന്നെ ഇളനീരുമായി രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെ ആറാട്ടുകടവിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു. കിട്ട മഞ്ജുളാൽത്തറ വരെ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു. ഈ സമയത്ത് തന്ത്രിയ്ക്കും മേൽശാന്തിയ്ക്കും ഒരു അരുളപ്പാടുണ്ടായി. കിട്ട ഇളനീരുമായി മഞ്ജുളാൽത്തറയിലുണ്ടെന്നും ഉടനെ അവിടെ വന്ന് സ്വീകരിയ്ക്കണമെന്നുമായിരുന്നു അത്. തുടർന്ന് ഇരുവരും മഞ്ജുളാൽത്തറയിലെത്തുകയും കിട്ടയിൽ നിന്ന് ഇളനീർ വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആ ഇളനീർ കൊണ്ടാണ് ഭഗവാന് അഭിഷേകം നടത്തിയത്. തുടർന്ന് എല്ലാ വർഷവും കിട്ടയുടെ കുടുംബത്തിനായിരിയ്ക്കും ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാൻ അവകാശമെന്ന് തന്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാർക്ക് ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാനുള്ള അവകാശം ലഭിച്ചത്. ഇപ്പോൾ കുടുംബം അതിസമ്പന്നമാണ്. എങ്കിലും പരമ്പരാഗതമായ അവകാശം കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഭംഗിയായി നിറവേറ്റിപ്പോരുന്നു.

=== ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി ===
ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് മല്ലിശ്ശേരി മന. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരാളന്മാരാണ് ഈ കുടുംബത്തിലുള്ളവർ. ഒരുകാലത്ത് നാടുവാഴിസ്ഥാനം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ഈ കുടുംബത്തിന് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പിതൃസ്ഥാനമാണ് കല്പിച്ചുപോരുന്നത്. തന്മൂലം, ഇവർ ശ്രീലകത്ത് കയറി പൂജകൾ നടത്താറില്ല. ഈ കുടുംബത്തിലെ ഒരു കാരണവർക്ക് ഭഗവാൻ ദർശനം നൽകിയ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ:

മല്ലിശ്ശേരി മനയിലെ കാരണവരായിരുന്ന കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് പ്രായമേറെച്ചെന്നിട്ടും സന്താനസൗഭാഗ്യമുണ്ടായില്ല. ഇതിൽ ഏറെ ദുഃഖിച്ച അദ്ദേഹം സുഹൃത്തായ ഒരു ജ്യോത്സ്യരെ കാണാനിടയായി. അതിസമ്പന്നാണെങ്കിലും നമ്പൂതിരി ദാനധർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താത്തതാണ് സന്താനങ്ങളില്ലാത്തതിന് കാരണമെന്ന് ജ്യോത്സ്യർ കണ്ടെത്തി. ഇതെത്തുടർന്ന് നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞുനടക്കുന്ന കുട്ടികൾക്കും മറ്റും ധാരാളം ദാനധർമ്മങ്ങൾ നടത്താൻ തുടങ്ങി. അധികം കാലം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹധർമ്മിണിയായ അന്തർജനം ഗർഭിണിയായി. ഈ വിവരമറിഞ്ഞ് സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂരപ്പന് വിശേഷാൽ വഴിപാടുകൾ കഴിച്ചു. തന്റെ വംശം നിലനിൽക്കുന്നതിനായി ഒരു പുത്രൻ തന്നെ ജനിയ്ക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച നമ്പൂതിരി, അവന് തന്റെയും ഭഗവാന്റെയും പേര് (കൃഷ്ണൻ) തന്നെ ഇടാമെന്നും ഇനിയുള്ള ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യത്തെ പുരുഷസന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിടണമെന്നും തീരുമാനിച്ചു. മാസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ അന്തർജനം ഒരു ആൺകുട്ടിയ്ക്ക് ജന്മം നൽകി. സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, അവന് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടു. 

ചെറിയ കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയുടെ കളിചിരികളും തമാശകളും മല്ലിശ്ശേരി മനയെ സന്തോഷത്തിലാറാടിച്ചു. മാതാപിതാക്കൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട സന്തതിയായിത്തന്നെ അവൻ വളർന്നുവന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ അവന് ബ്രാഹ്മണാചാരപ്രകാരം [[ഉപനയനം|ഉപനയനത്തിനുള്ള]] സമയമായി. ചിങ്ങമാസത്തിൽ അവന്റെ പിറന്നാളിനോടടുത്താണ് ഉപനയനത്തിനുള്ള സമയം നിശ്ചയിച്ചത്. ആ സമയത്ത് നമ്പൂതിരി, അവിടെയുള്ള എല്ലാ കുട്ടികൾക്കുമായി ഓണക്കോടി വാങ്ങിച്ചുകൂട്ടിയതിനൊപ്പം തന്റെ ഉണ്ണിയ്ക്കും ഒരെണ്ണം വാങ്ങിയ്ക്കുകയും മറ്റുള്ള മുണ്ടുകൾ അതാത് കുട്ടികൾക്ക് കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഇല്ലത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവരുന്നതിനിടയിൽ കാഴ്ചയിൽ അതീവസുന്ദരനായ ഒരു ബാലനെ അദ്ദേഹം കാണാനിടയായി. ഏകദേശം ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ അതേ പ്രായം തന്നെ തോന്നിയ്ക്കുന്ന അവൻ തനിയ്ക്കും ഒരു മുണ്ടുവേണമെന്ന് നമ്പൂതിരിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. മുണ്ടെല്ലാം താൻ കൊടുത്തുകഴിഞ്ഞെന്നും ഇനിയുള്ളത് തന്റെ ഉണ്ണിയ്ക്കാണെന്നും നമ്പൂതിരി മറുപടി പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ആ മുണ്ട് തനിയ്ക്കുതന്നെ വേണമെന്ന ബാലന്റെ ആവശ്യം സഹിയ്ക്കാൻ കഴിയാതായപ്പോൾ അവന് മുണ്ടു കൊടുക്കാൻ തന്നെ നമ്പൂതിരി തീരുമാനിച്ചു. 

പിറ്റേദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറന്നപ്പോൾ നമ്പൂതിരി അടക്കമുള്ള നിരവധി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തി. മേൽശാന്തി നടതുറന്ന് പൂജ തുടങ്ങിയപ്പോൾ ഭഗവാന്റെ കയ്യിലൊരു മുണ്ട്! ഈ സംഭവം കണ്ടെത്തിയ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി സ്തബ്ധനായി. തന്റെ മുന്നിൽ വന്ന് ഓണക്കോടി ചോദിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. പിന്നീട് അധികകാലം അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചുവച്ചതുപ്രകാരം ഇന്നും മല്ലിശ്ശേരിയിലെ ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യ സന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടുവരുന്നു.

=== തേങ്ങയ്ക്ക് മുളച്ച കൊമ്പ് ===
ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അത്ഭുതകഥകളിലെ മറ്റൊരു സാന്നിദ്ധ്യമാണ് കൊമ്പുമുളച്ച ഒരു തേങ്ങ. തന്റെ ഭക്തനും നാളികേരകർഷകനുമായ ഒരു ഗൃഹനാഥന്റെ വാക്കുകൾ ഭഗവാൻ സഫലമാക്കിയതാണ് ഇതിന്റെ ഇതിവൃത്തം. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്നതും ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശനത്തിന് വച്ചിരിയ്ക്കുന്നതുമായ ഈ തേങ്ങയുടെ വരവിന് പിന്നിലും രസകരമായ ഒരു ഐതിഹ്യകഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. അതിങ്ങനെ:

ഒരിയ്ക്കൽ, മമ്മിയൂർ ദേശത്തെ ഒരു ഗൃഹനാഥൻ തന്റെ വീട്ടിൽ ഒരുപാട് തെങ്ങിൻതൈകൾ നട്ടു. കാലപ്രവാഹത്തിൽ അവ വളർന്ന് വലിയ തെങ്ങുകളാകുകയും അവയിൽ തേങ്ങകളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ആദ്യമായുണ്ടായ തേങ്ങാക്കുല ഗൃഹനാഥൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഈ തേങ്ങാക്കുല സ്ഥലത്തെ ഒരു ജന്മിയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പെട്ടുപോയി. ആ കുലയിലെ തേങ്ങ മുഴുവൻ തനിയ്ക്ക് വേണമെന്ന് അയാൾ ഗൃഹനാഥനോട് പറഞ്ഞു. അത് സാദ്ധ്യമല്ലെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ തിരിച്ചും. അപ്പോൾ തേങ്ങയ്ക്കെന്താ കൊമ്പുണ്ടോ എന്ന് ജന്മി ചോദിയ്ക്കുകയും അതിന് മറുപടിയായി ഭഗവാൻ വിചാരിച്ചാൽ അതും അതിനപ്പുറവും സംഭവിയ്ക്കുമെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ പറയുകയും ചെയ്തു. അത്യദ്ഭുതം! ആ കുലയിലെ ഓരോ തേങ്ങയ്ക്കും കൊമ്പുമുളച്ചുതുടങ്ങി! തുടർന്ന് ജന്മിയും ഗൃഹനാഥനും ചേർന്ന് ആ തേങ്ങാക്കുല ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ചു. 

ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് വരുന്ന ഭക്തരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണമായിരുനു ഈ തേങ്ങ. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്ന ഈ തേങ്ങ ഐശ്വര്യചിഹ്നമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടുവന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത്, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി അത് അവിടെനിന്ന് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം മ്യൂസിയത്തിലാണ് ഈ തേങ്ങയുള്ളത്. നിരവധി ആളുകളാണ് ഇത് കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടേയ്ക്ക് വരുന്നത്.

=== ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണനും ===
[[മൈസൂരു കടുവ|''മൈസൂരു കടുവ'']] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] മലബാറിൽ നടത്തിയ പടയോട്ടത്തിന്റെ സമയത്ത് ഗുരുവായൂരിന് വടക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരുപാട് പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ (ഉദാ: [[തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രം]], [[കടലായി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]], [[തിരുവങ്ങാട് ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം|കോഴിക്കോട് തളി മഹാക്ഷേത്രം]]) തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. അവയിൽ പലതും പിൽക്കാലത്ത് പുനർനിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ചിലതിൽ ഇന്നും പടയോട്ടത്തിന്റെ പാടുകൾ കാണാം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും ടിപ്പുവിന്റെ പടയാളികൾ തകർത്തുകളയുമോ എന്ന ആശങ്ക നാട്ടുകാരായ ഭക്തരിൽ ഉണർന്നുവന്നു. ക്ഷേത്രം തകർക്കപ്പെട്ടാലും കുഴപ്പമില്ല, പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹം തകർക്കപ്പെട്ടാൽ അതുപോലൊരു വിഗ്രഹം പിന്നീടുണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ പാടാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഭക്തർ, ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെയും തന്ത്രി, ഓതിയ്ക്കന്മാർ, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവരെയും വിവരമറിയിച്ചു. അപകടം മനസ്സിലാക്കിയ അവർ സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥാനം അന്വേഷിച്ചുനടന്നപ്പോൾ കണ്ടെത്തിയത്, കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രമാണ്]]. [[അമ്പലപ്പുഴ]] അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ, അങ്ങോട്ട് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന്റെ അനുമതി വേണമായിരുന്നു. ''[[ധർമ്മരാജ]]'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യായിരുന്നു അപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ്. അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവരുന്നതിന് അദ്ദേഹം തന്ത്രിയ്ക്കും ഊരാളന്മാർക്കും പൂർണ്ണ അനുമതി നൽകി. തുടർന്ന് ഘോഷയാത്രയായി വിഗ്രഹം അമ്പലപ്പുഴയിലെത്തിച്ചു. അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പഴയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം|ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ]] കൊട്ടാരമായിരുന്ന തെക്കേ മഠത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണിത് ഗുരുവായൂരപ്പനെ അവിടെ താത്കാലികമായി കുടിയിരുത്തി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. പിന്നീട് കുറച്ചുകാലം മാവേലിക്കരയിലെ എണ്ണയ്ക്കാട്ട് കൊട്ടാരത്തിലും ഗുരുവായൂരപ്പനെ കുടിയിരുത്തി. അതിനുശേഷമാണ് വീണ്ടും ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവന്നത്. ഇതിനിടയിൽ സമീപത്തുള്ള പല ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർത്തശേഷം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ആക്രമിയ്ക്കാൻ വന്ന ടിപ്പുവിന്, ചില ദുർനിമിത്തങ്ങൾ മൂലം ആ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിയ്ക്കേണ്ടി വരികയും, പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂരപ്പന് ചില സമർപ്പണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി.

ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ടിരുന്ന കാലത്തുണ്ടായ രസകരമായ ചില സംഭവങ്ങൾ [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] തന്റെ പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''ചില ഈശ്വരന്മാരുടെ പിണക്കം'' എന്ന പേരിലുള്ള ലേഖനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഒരേ ഈശ്വരന്റെ രൂപഭാവങ്ങളായ ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന വഴക്കിന്റെ കഥ വിവരിയ്ക്കുന്നത്. ആ കഥ ഇങ്ങനെ പോകുന്നു: ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നമസ്കാരസദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്ന വിഭവങ്ങൾ മറ്റുള്ള പാത്രങ്ങളിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്ന പതിവില്ല. എന്നാലും സാധാരണയായി അവയ്ക്ക് ക്ലാവുചുവ പിടിയ്ക്കാറുമില്ല. എന്നാൽ, അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഭഗവാൻ കുടികൊണ്ട സമയത്ത് സദ്യയ്ക്കുണ്ടാക്കുന്ന [[കാളൻ]] മുതലായ കറികളിൽ ക്ലാവുചുവ ഉണ്ടാകുക പതിവായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പനോടുള്ള സ്പർദ്ധ നിമിത്തം അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണൻ ചെയ്തതാണെന്ന് ഭക്തർ പറഞ്ഞുപരത്തി. കുറച്ചുദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|പാൽപ്പായസനിവേദ്യത്തിൽ]] അട്ടയും പാറ്റയും കൊതുകും മറ്റും ചത്തുവീഴുന്ന സ്ഥിതിയും കാണാനിടയായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതികാരമായും വ്യഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരപ്പനെ മാവേലിക്കരയിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്നതുവരെ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു.

എങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ട കാലം ഇരുക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ പ്രശസ്തിയുണ്ടാക്കി. പുതിയ ചില സങ്കല്പങ്ങൾ ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിറവിയെടുക്കുന്നതിന് ഇത് വഴിതെളിച്ചു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയ്ക്കുമുകളിൽ ഒരു [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]] വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. തന്മൂലം ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ അമ്പലപ്പുഴയിലെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് മുമ്പ് അവസാനിപ്പിയ്ക്കുകയും അതുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടയടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെ ഉച്ചശീവേലി വൈകീട്ട് നടതുറന്ന ശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ പ്രത്യേകതയില്ല. 

=== ചെമ്പൈയുടെ കഥ ===
[[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടകസംഗീതചക്രവർത്തിയായിരുന്ന]] [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുമായും]] ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, സംഗീതലോകത്ത് തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച സംഭാവനകളെല്ലാം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കുകയും തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച പൈസ കൊണ്ട് ഭഗവാന് നിരവധി തവണ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായാണ് എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിക്കാലത്ത്]] [[ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം]] നടത്തിവരുന്നത്. അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി കഥകളുണ്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോഴുള്ള കഥയാണ് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധം. അതിങ്ങനെ:

1952-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ പതിവിനുവിപരീതമായി കോഴിക്കോട്ടെ സാമൂതിരി കോവിലകത്തായിരുന്നു ചെമ്പൈയ്ക്ക് കച്ചേരി. പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം കച്ചേരിയ്ക്കായി കോവിലകത്തെത്തിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ശബ്ദം പുറത്തുവന്നില്ല. ഇതിൽ ദുഃഖിതനായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഗുരുവായൂരിലെത്തുകയും ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത്, വൈദ്യകുലപതി [[വൈദ്യമഠം വലിയ നാരായണൻ നമ്പൂതിരി]] ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെമ്പൈയുടെ വിഷമാവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, ചെമ്പൈയെ പൂമുള്ളി മനയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവിടെ വച്ച് പത്തുദിവസം വിശദമായി ചികിത്സിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു പ്രത്യേകതരം പൊടി പാലിൽ കലക്കി നൽകിയാണ് വൈദ്യമഠം ചെമ്പൈയെ ചികിത്സിച്ചത്. തദ്ഫലമായി ചെമ്പൈയ്ക്ക് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടുകയും, അദ്ദേഹം വൈദ്യമഠത്തിൽ ഒരു കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മരണം വരെ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരിയ്ക്കലും ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായില്ല.

1896 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കോട്ടായി]]യ്ക്കടുത്ത് ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ, സംഗീതജ്ഞനായിരുന്ന അനന്തരാമഭാഗവതരുടെയും പാർവ്വതിയമ്മാളുടെയും മൂത്ത മകനായി ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ച വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ, ചെറുപ്പത്തിലേ പിതാവിൽ നിന്ന് സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ, [[വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]] വച്ച് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അദ്ദേഹം, ചെറുപ്പത്തിലേ [[വൈക്കം]], ഗുരുവായൂർ, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]], [[കൊല്ലൂർ]] തുടങ്ങി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം [[വയലിൻ]] വായിയ്ക്കാനും പഠിച്ചു. ഇക്കാലത്തുതന്നെ അദ്ദേഹം നാട്ടിൽ വച്ച് കുട്ടികളെ സംഗീതം അഭ്യസിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. 

ആദ്യകാലത്ത് അനുജനായിരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യഭാഗവതർക്കൊപ്പമാണ് ചെമ്പൈ കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുവന്നത്. വയലിൻ വിദ്വാൻ കൂടിയായിരുന്ന അച്ഛൻ അനന്തരാമഭാഗവതർ വയലിനിലും തദ്ദേശീയരായ സംഗീതജ്ഞർ [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തിലും]] അകമ്പടി സേവിച്ചാണ് ഈ കച്ചേരികൾ നടന്നുപോയിരുന്നത്. പിന്നീട് അദ്ദേഹം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ഒറ്റയ്ക്ക് കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. കർണാടകസംഗീതത്തിലെ അതികായനാകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. [[അരിയക്കുടി രാമാനുജ അയ്യങ്കാർ]], [[മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥ അയ്യർ]] തുടങ്ങിയ അക്കാലത്തെ മഹാരഥന്മാരുടെ നിരയിലേയ്ക്ക് പതുക്കെ ചെമ്പൈയും ഉയർന്നുവന്നു. നിരവധി പ്രശസ്ത വാദ്യകലാകാരന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി സേവിച്ചുതുടങ്ങി. വയലിനിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം, ചില സംഗീതജ്ഞർക്ക് വയലിനിലും അകമ്പടി സേവിച്ചു. 1913 മുതൽ 1927 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലുമായി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. 1913-ൽ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കരൂർ|കരൂരിൽ]] പെത്താച്ചി ചെട്ടിയാർ എന്ന പ്രമാണി നടത്തിയ സംഗീതോത്സവത്തിലെ കച്ചേരി, 1915-ൽ [[പുതുച്ചേരി]]യിൽ ഒരു വിവാഹത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി, 1916-ൽ [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടു വച്ച്]] നടത്തിയ [[രാമനവമി]] സംഗീതോത്സവം, 1927-ൽ [[മദ്രാസ് സംഗീത അക്കാദമി]]യുടെ ഉദ്ഘാടനത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി തുടങ്ങിയവ അതിൽ പ്രധാനമാണ്. 

സ്വന്തമായി കൃതികൾ രചിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും നിരവധി പ്രശസ്ത വാഗ്ഗേയകാരന്മാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിയ്ക്കുന്നതിൽ ചെമ്പൈ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധിച്ചു. ''ലളിതാദാസൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന തൃപ്പൂണിത്തുറ സ്വദേശിയായിരുന്ന ടി.ജി. കൃഷ്ണയ്യർ, ''മീനാക്ഷീസുതൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന [[ബെംഗളൂരു]] നാഗരാജൻ എന്നിവർ അവരിൽ പ്രധാനികളാണ്. ലളിതാദാസൻ [[ഹംസാനന്ദി]] രാഗത്തിലും [[രൂപകതാളം|രൂപകതാളത്തിലും]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''പാവന ഗുരുപവനപുരാധീശമാശ്രയേ'' എന്ന കൃതി, കർണാടകസംഗീതത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കുറിച്ച് രചിയ്ക്കപ്പെട്ട അപൂർവ്വം കൃതികളിൽ പ്രഥമസ്ഥാനം വഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ കൃതി ചെമ്പൈ സ്ഥിരമായി കച്ചേരികളിൽ പാടുന്നത് വഴി പ്രസിദ്ധി നേടുകയും, അതുവഴി നിരവധി ഭക്തരെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ആകർഷിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മീനാക്ഷീസുതൻ [[നാട്ട]] രാഗത്തിലും [[ആദിതാളം|ആദിതാളത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''രക്ഷമാം ശരണാഗതം'' എന്ന കൃതി, അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടിയ ശേഷം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമ്മാനമായി സമർപ്പിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളകൃതികൾ പാടുന്നതിൽ ഉപേക്ഷ കാണിച്ചിരുന്ന ചെമ്പൈ, പിന്നീട് ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ ആവശ്യമനുസരിച്ച് [[ഇരയിമ്മൻ തമ്പി]]യുടെ ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കീർത്തനം പാടാൻ തുടങ്ങുകയും, പതുക്കെ ആ കൃതിയ്ക്കും പ്രചാരം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. [[ശ്രീരാഗം|ശ്രീരാഗത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഈ കൃതി, അദ്ദേഹം [[യദുകുല കാംബോജി]] രാഗത്തിൽ പുതുതായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഇത് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായി മാറി. വാതാപി ഗണപതിം ഭജേഹം, ശിവ ശിവ ശിവ എനരാദ, ക്ഷീരസാഗര തുടങ്ങിയ കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആലാപനശൈലിയിൽ ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. 

കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ ജീവിതത്തിലെ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കും കാരണക്കാരൻ ഗുരുവായൂരപ്പനാണെന്ന് അന്ത്യം വരെ വിശ്വസിച്ചുവന്നു. 1907-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിലാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അന്ന് അനുജന്നും അച്ഛന്നുമൊപ്പം നടത്തിയ കച്ചേരിയ്ക്കുശേഷം മടങ്ങിപ്പോകാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ഏതാനും പോലീസുകാർ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലെത്തി. ഒരുനിമിഷം സ്തബ്ധരായിപ്പോയ ചെമ്പൈയോട് അവർ അടുത്ത കച്ചേരിയ്ക്ക് ക്ഷണിയ്ക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഈ സംഭവത്തിനുശേഷം എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ വന്ന് കച്ചേരി നടത്തിപ്പോകുന്നത് അദ്ദേഹം പതിവാക്കി. ഒരിയ്ക്കലും പണം കൂട്ടിവയ്ക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ സമ്പാദ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും ഗുരുവായൂരപ്പന് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു. ബാക്കി വന്ന പണം കൊണ്ട്  നിരവധി ജനക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തി. ജാതീയവും മതപരവുമായ പല വിലക്കുകളെയും മറികടന്ന് പ്രശസ്തരും അപ്രശസ്തരുമായ നിരവധി സംഗീതജ്ഞർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചു. [[കെ. ജെ. യേശുദാസ്]], [[ടി. വി. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]], [[പി. ലീല]], [[ജയവിജയന്മാർ (സംഗീതജ്ഞർ)|ജയവിജയന്മാർ]], [[മണ്ണൂർ രാജകുമാരനുണ്ണി]], [[ഒളപ്പമണ്ണ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]], [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തുടങ്ങിയവർ അവരിൽ പ്രമുഖരാണ്. നിരവധി പ്രശസ്തർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി വായിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വയലിനിൽ [[മൈസൂർ ചൗഡയ്യ]]യും മൃദംഗത്തിൽ [[പാലക്കാട് മണി അയ്യർ|പാലക്കാട് മണി അയ്യരുമാണ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അകമ്പടി സേവിച്ചത്. മൂവരുമൊന്നിച്ചുള്ള കച്ചേരികൾ വളരെയധികം ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റി.

നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ചെമ്പൈയെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മദ്രാസ് മ്യൂസിക്ക് അക്കാദമിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീത കലാനിധി'' (1951), [[കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] പുരസ്കാരം (1958), മദ്രാസ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീതകലാ ശിഖാമണി'' (1964), [[കേരള കലാമണ്ഡലം]] വക സുവർണമുദ്ര (1965), [[ഭാരത സർക്കാർ]] വക [[പദ്മഭൂഷൺ]] (1973) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഇവ കൂടാതെ, 1935-ൽ അക്കാലത്തെ പ്രസിദ്ധ ആത്മീയാചാര്യനായിരുന്ന [[സ്വാമി ശിവാനന്ദ]]യിൽ നിന്ന് ''സംഗീത സമ്രാട്ട്'', 1937-ൽ [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ മഹാരാജാവിൽ]] നിന്ന് വിശേഷാൽ അംഗീകാരം, 1940-ൽ പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞനും വാഗ്ഗേയകാരനുമായിരുന്ന [[ഹരികേശനല്ലൂർ മുത്തയ്യാ ഭാഗവതർ|മുത്തയ്യാ ഭാഗവതരിൽ]] നിന്ന് ''ഗായനഗന്ധർവ്വൻ'', [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[ബറോഡ രാജ്യം|ബറോഡ]], [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗരം]], [[ബൊബ്ബിലി രാജ്യം|ബൊബ്ബിലി]], [[ജയ്പൂർ രാജ്യം|ജയ്പൂർ]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിശേഷാൽ ബഹുമതികൾ തുടങ്ങിയവയും അദ്ദേഹം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. 

ഗുരുവായൂർ കൂടാതെ ജന്മനാട്ടിലെ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം, [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്തെ]] [[പൂഴിക്കുന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെമ്പൈ നിത്യേന കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുപോന്നിരുന്നു. എത്ര തിരക്കുണ്ടായാലും ചെമ്പൈ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശി ആഘോഷം കൂടാൻ അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി വരുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വേദികളിലൊന്നായിരുന്ന പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[നവരാത്രി]]യുടെ ആദ്യദിവസം നടക്കുന്ന കച്ചേരിയും അദ്ദേഹം ആജീവനാന്തം മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിപ്പോന്നു. അത്തരത്തിലൊരു ദിവസം തന്നെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞതും. 1974 ഒക്ടോബർ 16-ന് നവരാത്രിയുടെ ആദ്യദിവസം പതിവുപോലെ അദ്ദേഹം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരുകയും ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നേരം തുടർച്ചയായി കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൃതികളെല്ലാം അന്ന് അദ്ദേഹം പാടി. അവയിൽ അവസാനം പാടിയത് ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കൃതിയാണ്. കച്ചേരി അവസാനിപ്പിച്ചശേഷം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ തൊഴുത അദ്ദേഹം, നടയിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും 78 വയസ്സുള്ള തന്നെ തിരിച്ചെടുത്തുകൂടേ എന്ന് ഭഗവാനോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു മാരാർ, ചെമ്പൈ 120 വയസ്സുവരെ ജീവിയ്ക്കണമെന്നാണ് തന്റെ ആഗ്രഹമെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അത്രയൊന്നും തനിയ്ക്ക് വേണ്ടെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. തുടർന്ന്, ശിഷ്യനായ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചേർന്ന അദ്ദേഹം, അവിടെവച്ച് അല്പസമയം ശിഷ്യനോട് സംസാരിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ കുഴഞ്ഞുവീഴുകയും ചെയ്തു. വിവരമറിഞ്ഞ് ഓടിയെത്തിയ ശിഷ്യനായ [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം പരിശോധിച്ചുനോക്കി മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ആ മഹാസംഗീതജ്ഞൻ ഗുരുവായൂരപ്പനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു. ജന്മനാടായ ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം സംസ്കരിച്ചു.

=== [[ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]] ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ പറ്റാത്ത കഥാപാത്രമാണ് ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവന്റേത്. നീണ്ട 55 വർഷം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തെ സേവിച്ച ഈ ഗജവീരൻ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തരിൽ തന്നെ പ്രമുഖസ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു ആന ചരിഞ്ഞ ശേഷം അതിന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി ഒരു ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് മറ്റൊരിടത്തും നടന്നതായി അറിയില്ല. ഒരു ആനയുടെ ചരമവാർഷികം എല്ലാ വർഷവും ആചരിച്ചുവരുന്നതും അങ്ങനെത്തന്നെ. ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തും ചരിഞ്ഞശേഷവും അത്ഭുതകഥാപാത്രമായി നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന കേശവൻ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരാനുണ്ടായ കാരണം ഇങ്ങനെയാണ്:

[[ഏഷ്യ]]യിലെത്തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ തേക്കുമരക്കാടുകൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന [[നിലമ്പൂർ|നിലമ്പൂരിലാണ്]] കേശവൻ പിറന്നുവീണത്. എട്ടാം വയസ്സിൽ വാരിക്കുഴിയിൽ വീണ കേശവനെ സാമൂതിരി കുടുംബത്തിന്റെ ശാഖകളിലൊന്നായ [[നിലമ്പൂർ കോവിലകം]] ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകത്തെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിക്കൊമ്പനായിരുന്നു കേശവൻ. കോവിലകത്തെത്തിയ കേശവൻ അവിടെ കൂട്ടാനയ്ക്കൊപ്പം സുഖമായി കളിച്ചുവളർന്നു. അവന്റെ കളിചിരികളും തമാശകളും കോവിലകത്തുള്ളവരെയെല്ലാം സന്തോഷിപ്പിച്ചു. കോവിലകത്തെ കുട്ടികൾ കേശവനോടൊപ്പം കളിയ്ക്കുന്നതും പതിവായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ പോലും ആരെയും ദ്രോഹിയ്ക്കാതെ നിന്ന അവൻ നാട്ടുകാർക്കും വളരെ പ്രിയങ്കരനായി മാറി.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേയാണ് [[മലബാർ കലാപം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി ആപത്തുകൾ കോവിലകത്തുള്ളവർക്ക് നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് കോവിലകത്തെ വലിയ തമ്പുരാനും തമ്പുരാട്ടിയും കുടുംബവും സ്വത്തുക്കളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം മുഴുവൻ കാര്യസ്ഥനായ പണിയ്ക്കരെ ഏല്പിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലേയ്ക്ക്]] താമസം മാറി. എന്നാൽ കലാപകാരികൾ പണിയ്ക്കരെ വധിച്ചതോടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ആകെ ഗുരുതരമായി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ നഷ്ടപ്പെടുമല്ലോ എന്നോർത്ത് ഭയപ്പെട്ട തമ്പുരാൻ, പൂജാമുറിയിൽ കയറി ഗുരുവായൂരപ്പനെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റാതെ കാത്താൽ തന്റെ ആനകളിലൊരെണ്ണത്തിന്റെ താൻ നടയ്ക്കുവയ്ക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം നേർച്ച നേർന്നു. അങ്ങനെ കുറച്ചുമാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റിയില്ലെന്ന വിവരം തമ്പുരാൻ അറിയാനിടവരികയും തുടർന്ന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്താൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ 1922 ജനുവരി നാലിന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്തി.

കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന കാലത്ത് ഗുരുവായൂരിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം വളരെക്കുറവായിരുന്നു. അവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്നത് [[ഗുരുവായൂർ പഴയ പത്മനാഭൻ|പദ്മനാഭൻ]] എന്ന ഗജവീരനാണ്. അക്കാലത്ത് കേരളത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഗജവീരന്മാരിൽ തലയെടുപ്പുകൊണ്ടും ആകാരഭംഗി കൊണ്ടുമെല്ലാം മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നത് പദ്മനാഭനായിരുന്നു. [[തൃശ്ശൂർ പൂരം|തൃശ്ശൂർ പൂരമടക്കം]] കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം ഉത്സവങ്ങളിലും അവനായിരുന്നു താരം. തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] അവന് ചാർത്തിയ വീരശൃംഖല ഇന്നും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തിൽ ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിത്യവും രണ്ടുശീവേലികൾക്ക്{{efn|അക്കാലത്ത് വൈകീട്ടത്തെ ശീവേലിയ്ക്ക് ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.}} ഭഗവാനെ എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നതും പദ്മനാഭന്റെ പുറത്താണ്. കേശവൻ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ ശേഷം പലപ്പോഴായി അവന് പദ്മനാഭന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് കാണാനിടവരികയും അതിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷകൾ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പതുക്കെ അവൻ പദ്മാഭന്റെ നിലയിലേയ്ക്ക് ഉയരുകയും ഒടുവിൽ പദ്മനാഭനെ കടത്തിവെട്ടുകയും ചെതു. 

1934-ൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കണ്ണമ്പ്ര വേല]]യ്ക്കിടയിലുണ്ടായ ഒരു അപകടത്തിൽ പദ്മനാഭൻ ചരിഞ്ഞതോടെ കേശവയുഗം ആരംഭിച്ചു. കേശവന്റെ പല സ്വഭാവസവിശേഷതകളും അവനെ പതുക്കെ ജനപ്രിയനാക്കി മാറ്റി. കേരളത്തിലെ പലയിടത്തെ ഉത്സവങ്ങളിലും അവൻ പങ്കെടുക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ എവിടെപ്പോയാലും തിടമ്പ് തന്റെ തലയിൽ തന്നെ വേണമെന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ, [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത്]] [[തിരുവഞ്ചിക്കുളം ശിവക്ഷേത്രം|തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]] ഉത്സവത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് പറ്റാനയ്ക്ക് കേശവനെക്കാൾ ഒരല്പം ഉയരം കൂടിയ സാഹചര്യം വന്നപ്പോൾ തിടമ്പു വച്ച് അളന്നുനോക്കാൻ അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. തിടമ്പുവച്ചപ്പോൾ കേശവന്റെ തലയെടുപ്പ് അപാരമായിരുന്നു. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനും കേശവൻ പങ്കെടുക്കുന്നത് പതിവായി. [[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|പാറമേക്കാവ്]], [[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവമ്പാടി]] എന്നീ ഇരുവിഭാഗങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും അവൻ തിടമ്പേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. 

കേശവന് രണ്ട് പാപ്പാന്മാരാണുണ്ടായിരുന്നത് - അച്യുതൻ നായരും മാണി നായരും. മാണിനായർ അസാമാന്യമായ ഉയരവും വണ്ണവുമുള്ള ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ മെലിഞ്ഞ് ശുഷ്കിച്ച ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നു. ഇവരുടെ സ്വഭാവത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. മാണി നായർ കേശവനെ ഭയപ്പെടുത്തി അനുസരിപ്പിയ്ക്കുന്ന പ്രകൃതക്കാരനായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ അവനെ ഒരു മകനെപ്പോലെയാണ് കണ്ടത്. സ്നേഹസമ്പന്നനായിരുന്ന അച്യുതൻ നായർ, ചിലപ്പോൾ കുറുമ്പുകാണിച്ചതിന് അടിച്ചാലും അതൊന്നും സാരമില്ല മകനേ എന്നുപറഞ്ഞ് അവനെ ആശ്വസിപ്പിയ്ക്കുമായിരുന്നു. ജീവിതാന്ത്യം വരെ അദ്ദേഹം കേശവനെ നോക്കിനടന്നു. ആദ്യകാലത്ത് മദപ്പാടുകാലത്ത് കാട്ടുന്ന ചില വിക്രിയകൾ കാരണം കേശവന് ''ഭ്രാന്തൻ കേശവൻ'' എന്നൊരു അപരനാമമുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഈ രണ്ടുപാപ്പാന്മാരും ചേർന്ന് കേശവനെ നല്ലപോലെ നോക്കി. കേശവന്റെ ഭ്രാന്ത് മാറുന്നതായി വിധിപ്രകാരം അവനെ 41 ദിവസം ഭജനമിരുത്തുകയും ഭഗവാന് നേദിച്ച വെണ്ണ ജപിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തതോടെ കേശവന്റെ മനസ്സുമാറി. പിന്നീട് അവൻ കേരളീയ ഗജപ്രേമികളുടെ ഇഷ്ടതാരമായി മാറി.

ഗജലക്ഷണശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള പല യോഗ്യതകളും കേശവന്നുണ്ടായിരുന്നു. പതിനൊന്നരയടിയായിരുന്നു അവന്റെ ഉയരം. കൊമ്പിന്റെ കടവായിൽ നിന്നു പുറത്തേയ്ക്കുള്ള ദൂരം നാലരയടി. അപൂർവങ്ങളിൽ അപൂർവമായി കാണുന്ന ലക്ഷണമൊത്ത, നിരയൊത്ത 20 വെള്ള നഖങ്ങൾ. ഇതിനെല്ലാം പുറമേ അപൂർവ്വതയുള്ള അനേകം സ്വഭാവസവിശേഷതകളും. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ചടങ്ങുകളെക്കുറിച്ചെല്ലാം വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടായിരുന്ന കേശവൻ, തന്നെ ആവശ്യമുള്ള ചടങ്ങിന് മുമ്പ് ഒരുങ്ങിനിൽക്കുമായിരുന്നു. മദപ്പാടുകാലത്ത് ചില വേലത്തരങ്ങൾ കാണിയ്ക്കുന്ന കേശവൻ ഇടഞ്ഞോടിയാൽ പിന്നെ എത്ര ദൂരെയുള്ള സ്ഥലത്തായാലും ഗുരുവായൂരിൽ ചെന്നേ നിൽക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. ഒരിയ്ക്കൽ തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് മദമിളകി [[തേക്കിൻകാട് മൈതാനം]] ചുറ്റി വടക്കുന്നാഥനെ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷമാണ് കേശവൻ സ്ഥലം വിട്ടത്. ജില്ലാ കളക്ടറും ഡി.എമ്മും അടക്കമുള്ള പല ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇടപെട്ടിട്ടും മയക്കുവെടി വയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി]] സ്വദേശിയായ അമ്പാടിയിൽ കൃഷ്ണൻ നായർ എന്നൊരാൾ ഓടിവന്ന് കേശവനെ തളച്ചുവെന്നാണ് കഥ. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ, തൃശ്ശൂരിന് തെക്കുള്ള [[കൂർക്കഞ്ചേരി ശ്രീ മഹേശ്വര ക്ഷേത്രം|കൂർക്കഞ്ചേരി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയത്തിന്]] എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന വഴിയിൽ, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ആറുകിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുഴയ്ക്കൽ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞുനടന്നതും രസകരമായ ഒരു സംഭവമാണ്. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരാളെ പോലും അവൻ കൊന്നിട്ടില്ല. ഒരിയ്ക്കൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ സമയത്ത് മദമിളകിയ അവൻ, വഴിയിൽ വച്ച് ഏതാനും സ്കൂൾ കുട്ടികളെ കണ്ടപ്പോൾ അവരെ ഉപദ്രവിയ്ക്കാതെ നടന്നുപോയത് അതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ മദമിളകിയപ്പോൾ ഇടുങ്ങിയ വഴിയിലൂടെ ഓടിയ അവൻ, വഴിയിൽ കണ്ട കാലുകളില്ലാത്ത ഒരു രോഗിയെ ചവിട്ടാതെ കടന്നുപോയത് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം. സമയത്ത് ശീവേലിയ്ക്ക് തിടമ്പെഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനും ഇറക്കാനുമല്ലാതെ ഒരിയ്ക്കലും അവൻ മുൻകാലുകൾ താഴ്ത്തിക്കൊടുത്തിട്ടില്ല. തിടമ്പേറ്റുന്നയാൾ മാത്രമേ തന്റെ മുന്നിലൂടെ കയറാവൂ എന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. തിടമ്പേറ്റിക്കഴിഞ്ഞാൽ അത് തലയിൽ നിന്ന് മാറ്റുന്നതുവരെ അവൻ തലയുയർത്തിത്തന്നെ നിൽക്കുമായിരുന്നു.

ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷ ഉത്സവങ്ങൾക്കും കേശവന്റെ പുറത്ത് കയറ്റിയാണ് എഴുന്നള്ളത്തുകൾ നടന്നുവന്നിരുന്നത്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[പൂയം]] നാൾ തൊട്ട് പത്തുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരദിനമായ ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] എന്നീ അവസരങ്ങളിൽ കേശവന്റെ പുറത്താണ് എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ പല സുപ്രധാന സംഭവങ്ങളിലും അവന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. 1952-ൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഇന്നുള്ള സ്വർണ്ണക്കൊടിമരത്തിനുള്ള തടി വെട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നത് കേശവനാണ്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രം തെക്കുഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന കോവിലകപ്പറമ്പിൽ (ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക പാഞ്ചജന്യം, ശ്രീവത്സം റെസ്റ്റ് ഹൗസുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത്) സ്ഥലക്കുറവ് അനുഭപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുന്നത്തൂർ കോട്ട]]യിലേയ്ക്ക് 1975 ജൂൺ 25-ന് ആനകളെ മാറ്റുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിയ ഗജരാജയാത്രയെ നയിച്ചതും കേശവനാണ്. പ്രായാധിക്യം വകവയ്ക്കാതെയുള്ള ആ യാത്ര പലരുടെയും മനസ്സിൽ ഇന്നും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. കേശവൻ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് നൽകിയ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫമായി 1972-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം അവനെ ഗജരാജപട്ടം നൽകി ആദരിച്ചു. കേശവന്റെ സേവനത്തിന്റെ 50-ആം വാർഷികം പ്രമാണിച്ചാണ് അവന് ഈ വിശേഷാൽ ബഹുമതി ലഭിച്ചത്. അപ്പോൾ തന്നെയായിരുന്നു കേശവന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തി ആഘോഷവും. ഇവയോടനുബന്ധിച്ച് ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകൾക്കും വിശേഷാൽ സദ്യ നൽകിയതും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സംഭവമാണ്.

ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് കേശവൻ വിവിധ രോഗങ്ങളുമായി ബുദ്ധിമുട്ടി. 1976 നവംബർ 30-ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള നവമി വിളക്ക് നടക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു. കേശവന്റെ പുറത്താണ് അപ്പോഴും തിടമ്പേറ്റിയിരുന്നത്. രാത്രി ഏകദേശം പതിനൊന്നുമണി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് കേശവന് ഒരു അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെട്ടു. ആനപ്പുറത്തുണ്ടായിരുന്നവർ ആശങ്കാകുലരായി താഴെയിറങ്ങി. തിടമ്പ് പറ്റാനയായിരുന്ന കുട്ടികൃഷ്ണന് നൽകിയശേഷം അവസാനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ തൊഴുതുകൊണ്ട് കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തെ പറമ്പിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിമരത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പാപ്പാന്മാർ അവനെ കെട്ടിനിർത്തി. തുടർന്നുവന്ന രണ്ടുദിവസം കടുത്ത ഉപവാസമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവൻ കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്. വിദഗ്ദ്ധരായ ആനഡോക്ടർമാർ മുഴുവൻ കേശവന്റെ രോഗവിവരമറിഞ്ഞ് അവനെ ചികിത്സിയ്ക്കാനെത്തി. എന്നാൽ എല്ലാ ചികിത്സകളും നിഷ്ഫലമാക്കിക്കൊണ്ട് കേശവന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി അനുദിനം വഷളായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഡിസംബർ 2 വ്യാഴാഴ്ച. പുണ്യദിനമായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായിരുന്നു അന്ന്. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയായപ്പോൾ കൊടിമരത്തിന്റെ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് നമസ്കരിച്ചുകിടന്നുകൊണ്ട് കേശവൻ അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ വിവരമറിയിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിൽ കൂട്ടമണി മുഴങ്ങി. കേശവൻ മരിച്ചു എന്നാണ് നാട്ടുകാർ വിവരമറിയിച്ചത്. ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന പല പരിപാടികളും കേശവന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് റദ്ദാക്കി. അങ്ങനെ ചടങ്ങുമാത്രമാക്കി ആ ഏകാദശി കടന്നുപോയി. കേരളം മുഴുവൻ കേശവന് അന്ത്യാഞ്ജലി അർപ്പിയ്ക്കാൻ കോവിലകപ്പറമ്പിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വൈകീട്ട് ആറുമണിയ്ക്ക് [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള [[അകമല]]യിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയ കേശവന്റെ മൃതദേഹം അവിടെ വച്ച് ആചാരവിധികളോടെ സംസ്കരിച്ചു. പതിവിനുവിപരീതമായി അവനെ ദഹിപ്പിയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തതെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള പത്രങ്ങളിൽ അവന്റെ മരണവാർത്ത അടിച്ചുവന്നു.

കേശവൻ ചരിഞ്ഞശേഷം 1977-ൽ അവന്റെ ജീവിതകഥ ആസ്പദമാക്കി ''[[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]]'' എന്ന പേരിൽ ഒരു ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി. [[ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)|ഭരതൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ കേശവനെ അവതരിപ്പിച്ചത് [[നായരമ്പലം ശിവജി]] എന്ന ആനയാണ്. [[എം.ജി. സോമൻ]], [[ജയഭാരതി]], [[അടൂർ ഭാസി]], [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], [[സുകുമാരി]] തുടങ്ങിയവർ മറ്റ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അധികം ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും [[പി. ഭാസ്കരൻ]]-[[ജി. ദേവരാജൻ]] ടീം ഒരുക്കിയ ഇതിലെ ഗാനങ്ങൾ സൂപ്പർഹിറ്റുകളായി. ''നവകാഭിഷേകം കഴിഞ്ഞു'', ''ഉഷാകിരണങ്ങൾ പുൽകിപ്പുൽകി'', ''ഇന്നെനിയ്ക്ക് പൊട്ടുകുത്താൻ'', ''ധിംതതക്ക കൊടുമല ഗണപതി'', ''മാരിമുകിലിൻ കേളിക്കയ്യിൽ'' തുടങ്ങിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ജനപ്രിയമായി തുടരുന്നു. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[പി. ജയചന്ദ്രൻ]], [[പി. ലീല]], [[പി. മാധുരി]] എന്നിവരാണ് ഇവ ആലപിച്ചത്. 2007-ൽ കേശവന്റെ ജീവിതം ഒരു സീരിയലുമാക്കി മാറ്റി. [[സൂര്യ ടി.വി.]]യിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഈ സീരിയലിൽ കേശവനായി അഭിനയിച്ചത് ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ആനയായ [[തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ|തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രനാണ്]]. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ സ്ഥാനത്ത് അവന്റെ ഒരു പൂർണ്ണകായ പ്രതിമ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1982-ൽ കേശവന്റെ ആറാം ചരമവാർഷികദിനത്തിലാണ് ഈ പ്രതിമ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തത്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ ഏകാദശിക്കാലത്തും ചരമദിനമായ ഏകാദശിയുടെ തലേന്ന് ദേവസ്വം വകയായുള്ള ആനകളെ കേശവന്റെ പ്രതിമ വരെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന ചടങ്ങ് നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്നടുത്തുള്ള [[ഗുരുവായൂർ തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം|തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നുതുടങ്ങുന്ന ഈ യാത്ര റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രവും പിന്നിട്ടാണ് കേശവന്റെ പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിലെത്തുക. അകമ്പടിയായി [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന കൊമ്പനാണ് കേശവന്റെ ചിത്രം ഏറ്റുന്നതും അവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നതും. മറ്റുള്ള ആനകൾ കൊമ്പുകളുയർത്തി പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കും. അങ്ങനെ ഇന്നും ഓർമ്മകളിൽ മായാതെ കേശവൻ നിൽക്കുന്നു.

== ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ==

=== ഉദയാസ്തമനപൂജ ===
ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വഴിപാടുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജ. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉദയം മുതൽ അസ്തമയം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പൂജയാണിത്. കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുള്ള വഴിപാടാണിത്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്.   

ഇരുപത്തിയൊന്ന് പൂജകളാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. പൂജയുടെ തലേദിവസം വൈകീട്ട് ഗണപതിപൂജയോടെയാണ് ചടങ്ങുകളുടെ ആരംഭം. ഭഗവാന് നേദിച്ച അപ്പം, പായസം, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും മുഖത്ത് ചാർത്തിയ ചന്ദനം, കളഭം മുതലായവയും അഭിഷേകം ചെയ്ത തീർത്ഥജലവും എണ്ണയും പാദങ്ങളിലർച്ചിച്ച പൂക്കളുമെല്ലാം പൂജനടത്തുന്നവർക്ക് നൽകുന്നു.  

ഏറെക്കാലമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വഴിപാടാണെങ്കിലും കർണാടക സംഗീത സമ്രാട്ടായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് പ്രചാരമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചത്. കുറഞ്ഞത് നൂറ് ഉദയാസ്തമനപൂജകളെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ കഴിച്ചിട്ടുണ്ടാകണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.   

=== കൃഷ്ണനാട്ടം ===
കേരളത്തിന്റെ തനതുകലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ കൃഷ്ണനാട്ടം, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ രചിച്ച 'കൃഷ്ണഗീതി' എന്ന കാവ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ചെടുത്ത കലാരൂപമാണിത്.  ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജനനം മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള ജീവിതം എട്ടുകഥകളാക്കിത്തിരിച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം അവതരിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്. അവതാരം, കാളിയമർദ്ദനം, രാസക്രീഡ, കംസവധം, സ്വയംവരം, ബാണയുദ്ധം, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നിവയാണ് ആ എട്ടുകഥകൾ. ഇവ അതത് ക്രമത്തിൽ ആടിപ്പോരുന്നു. എന്നാൽ, ദുഃഖപര്യവസായിയായ കഥയായതിനാൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അവതാരം കളിയ്ക്കുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029034755/http://chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html|date=2018-10-29}}.&lt;/ref&gt; കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]], പിൽക്കാലത്ത് ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി [[രാമനാട്ടം]] സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് [[കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ|കോട്ടയം കേരളവർമ്മത്തമ്പുരാൻ]] രാമനാട്ടത്തിൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നപ്പോഴാണ് ഇന്നത്തെ കഥകളി പിറവിയെടുത്തത്. [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടത്തിലെ]] വേഷങ്ങൾ മാതൃകയാക്കിയാണ് ഈ മൂന്ന് കലാരൂപങ്ങളിലെയും വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെങ്കിലും അവയിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളും കാണാം. ഗുരുവായൂരിലെ അവതരണരീതിയ്ക്ക് കഥകളിയോടാണ് കൂടുതൽ സാദൃശ്യം. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ ചടങ്ങുകൾ പലതും കഥകളിയിലേതുപോലെയാണ്. പുറപ്പാട്, കേളി തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ കഥകളിയിലുമുണ്ട്. [[ശുദ്ധമദ്ദളം]], [[തൊപ്പിമദ്ദളം]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] എന്നിവയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വാദ്യങ്ങൾ. രണ്ട് പിൻപാട്ടുകാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിനുണ്ടാകുക. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടാലങ്കാരവും കഥകളി സ്വീകരിച്ചതാണ്. കഥകളി പോലെ നിലവിളക്കിനെ  സാക്ഷിനിർത്തിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടവും കളിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ധാരാളം വ്യത്യാസങ്ങളും ഈ കലാരൂപങ്ങൾ തമ്മിലുണ്ട്. കഥകളിയിൽ കഥയിലെ ആദ്യരംഗം തന്നെയാണ് പുറപ്പാടെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീവേഷങ്ങളെ വച്ച് നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് മാത്രമാണ് പുറപ്പാട്. കഥകളിയിൽ സാധാരണയായി അഭിനേതാക്കൾ നിലവിളക്കിനുമുന്നിൽ പോകാറില്ല. എന്നാൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ വിളക്കിനെ ചുറ്റിയുള്ള നൃത്തം പതിവുണ്ട്. കൃഷ്ണനും യവനനും തമ്മിലും കൃഷ്ണനും മല്ലന്മാരും തമ്മിലുമുള്ള യുദ്ധരംഗങ്ങളിൽ വിളക്കിന്റെ മുന്നിൽ വന്നാണ് നൃത്തം. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പദം ആവർത്തിച്ച് പാടാറില്ല. ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭിനയം ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാലാണിത്. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്കും ചുട്ടിയുണ്ട്. കഥകളിയിൽ അഭിനേതാക്കളുടെ വശങ്ങളിലാണ് പാട്ടുകാരും വാദ്യക്കാരുമുണ്ടാകുകയെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പുറകിലാണ്. ഇത് അഭിനേതാക്കൾക്ക് നൃത്തത്തിന് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കാനാണ്. [[സാമവേദം|സാമവേദാലാപനത്തെയും]] [[ചാക്യാർ|ചാക്യാരുടെ]] സ്വരിയ്ക്കലിനെയും ആസ്പദമാക്കിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ സംഗീതം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഗുരുവായൂരിൽ കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നത് കഥകളിസംഗീതമാണ്. ഇത് ഒരേ സമയം പ്രശംസയും വിമർശനവും ഏറ്റുവാങ്ങി.

രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടച്ചശേഷം വടക്കേ നടപ്പുരയിൽ വച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ചൊവ്വാഴ്ചയും പരിശീലനകാലവുമൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ദിവസവും ഇതുണ്ടാകാറുണ്ട്. എട്ട് കഥകളിൽ ഏതെങ്കിലുമൊന്നാണ് ഓരോ ദിവസം കളിയ്ക്കുന്നത്.

ആദ്യകാലത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും സാമൂതിരിയുടെ നാട്ടിലെ സവർണ്ണകുടുംബങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്ന കൃഷ്ണനാട്ടം, ഇപ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ അതിരുകളും കടന്ന് കടലിനപ്പുറത്തുപോലും സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2010-ൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] വച്ചുനടന്ന കലാരൂപങ്ങളുടെ ഒരു സെമിനാറിനോടനുബന്ധിച്ച് കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിരുന്നു. രാജ്യത്തെ പലയിടങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിട്ടുണ്ട്.

=== തുലാഭാരം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് തുലാഭാരം. വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായി ഏതെങ്കിലും ദ്രവ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ രീതി. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഈ വഴിപാടുണ്ട്. ഒരുദിവസം നൂറിനടുത്ത് തുലാഭാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. കേരളീയ ഹൈന്ദവർ വിവിധ ആവശ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഗുരുവായൂരിൽ തുലാഭാരം നേരാറുണ്ട്. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ശർക്കര, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്, കയർ തുടങ്ങി സ്വർണവും വെള്ളിയും വരെ നീളുന്നു തുലാഭാരത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിര. കൂടാതെ നോട്ടുകെട്ടുകൾ കൊണ്ടും താമര കൊണ്ടുമെല്ലാം തുലാഭാരം നേർന്നവരുണ്ട്.

== ഉപദേവതകളും വഴിപാടുകളും ==

=== ഗണപതി ===
ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ, നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയോട് മുട്ടിനിൽക്കുന്ന ഒരു ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നവിനാശകനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരടി മാത്രം ഉയരമുള്ള ഒരു ചെറുവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന ഭഗവാൻ, മൂന്നുകൈകളിൽ മഴു, കയർ, മോദകം എന്നിവ ധരിച്ച് നാലാമത്തെ കൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെയുള്ള വിഗ്രഹം. ആദ്യകാലത്ത് ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമില്ലായിരുന്നു. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷമാണ് ഇവിടെ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടായത്. ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, ഒറ്റയപ്പം എന്നിവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. 

==== കാര്യാലയ ഗണപതി ====

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, ദേവസ്വം മ്യൂസിയം വളപ്പിൽ മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''കാര്യാലയ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിലാണ് മൂന്നടിയോളം ഉയരമുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ഗണപതിയുടെയും ദർശനം. ഇടത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന അപൂർവ്വ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയാണിത്. മുമ്പുകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[അഗ്രഹാരം|അഗ്രഹാരത്തിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ പൂജിച്ചിരുന്ന ഗണപതി, പിൽക്കാലത്ത് പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസും ഇപ്പോഴത്തെ മ്യൂസിയവുമായ നാലുകെട്ടിലെത്തുകയായിരുന്നു.  നാലുകെട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതപ്പോൾ അതിന്റെ കന്നിമൂലയിൽ ഈ ഗണപതിയ്ക്ക് സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് കർക്കടകമാസത്തിൽ മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന പൂജ, ഇപ്പോൾ എല്ലാ ദിവസവും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർ, ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതിട്ടാണ് ഭഗവദ്ദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. പ്രത്യക്ഷ മഹാഗണപതിഹോമമാണ് ഈ ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇത് എല്ലാ മുപ്പെട്ട് വെള്ളിയാഴ്ചയും നടത്തിവരുന്ന വഴിപാടാണ്. ഒരു ആനയെ ഗണപതിയായി സങ്കല്പിച്ച് നടത്തുന്ന ഹോമമാണിത്. കൂടാതെ, നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതും അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിദിവസം]] ഇവിടെ പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്.

=== അയ്യപ്പൻ ===
ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിന് പുറത്തും പ്രദക്ഷിണവഴിയ്ക്കകത്തുമായി തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് താരകബ്രഹ്മസ്വരൂപവും ഹരിഹരപുത്രനുമായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹത്തിന് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശ്യമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്തുള്ള ഏക ഉപദേവതാപ്രതിഷ്ഠ അയ്യപ്പനാണ്. നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഇതിനായി ഒരു കല്ല് ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ചിട്ടുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ എള്ളുതിരി വഴിപാടുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും 2007-ലെ ദേവപ്രശ്നത്തിൽ ദേവന് ഹിതകരമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് അത് നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനും ഇപ്പോൾ ചുറ്റുവിളക്കുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഈ അയ്യപ്പന്റെ മുന്നിലാണ്.

=== ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതി ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമതിലകത്തുതന്നെയാണെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പന് തുല്യപ്രാധാന്യം നേടിയ സന്നിധിയാണ് ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതിയുടേത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽ ദൈവമാണ് ഭഗവതി എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, അകത്തോ പുറത്തോ എന്ന് സംശയം തോന്നുന്ന സ്ഥലത്താണ് ആദിപരാശക്തിയായ  ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലും മണ്ഡപവും. ഭഗവാന്റെ ഇടതുഭാഗത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠയായതുകൊണ്ടാണ് ''ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതി'' എന്ന് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[വനദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗാചൈതന്യത്തോടുകൂടിയ]] [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായാണ്]] സങ്കല്പം. അമ്പാടിയിൽ [[യശോദ|യശോദയ്ക്ക്]] പിറന്ന കൃഷ്ണസഹോദരിയായ ഭഗവതിയാണിതെന്ന് സങ്കല്പമുണ്ട്. ഈ പരാശക്തിയാണ് കാളിയുടെ രൂപത്തിൽ [[കംസൻ|കംസനെ]] കൃഷ്ണജനനത്തെ പറ്റി അറിയിച്ചത് എന്ന്‌ ഭാഗവതം പറയുന്നു. വനദുർഗ്ഗാ സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ  ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. സ്വയംഭൂവായ ഒരു കണ്ണാടിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. ഈ ഭഗവതി ശ്രീകൃഷ്ണനുമുമ്പേ ഇവിടെ സന്നിധാനം ചെയ്തിരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലമാണ് ഭഗവതിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചത്. കാളീഭാവത്തിലാണ് ആരാധനയെങ്കിലും ലക്ഷ്മി, [[സരസ്വതി]], പാർവതി, ദുർഗ്ഗ എന്നീ ഭാവങ്ങളിലും സങ്കല്പമുണ്ട്. ആദ്യമുണ്ടായ പ്രതിഷ്ഠ എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ, ആദ്യം ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കണമെന്നാണ് ആചാരം. എന്നാൽ, ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സാധിയ്ക്കില്ല. ഭഗവതിയ്ക്ക് സ്ഥിരം [[വെളിച്ചപ്പാട്|വെളിച്ചപ്പാടുണ്ട്]]. ''അഴൽ'' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു വിശേഷവഴിപാടാണ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. പച്ചരി, വെള്ളരി, നാളികേരം എന്നിവ വെച്ച്‌ വാഴത്തണ്ടിൽ തുണി ചുറ്റി എണ്ണയിൽ നനച്ച്‌ കത്തിച്ച്‌ ദേവിയ്ക്ക് അഗ്നി നേദിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടയടച്ചശേഷമാണ് ഈ വഴിപാട് നടത്തുന്നത്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഭഗവതിയ്ക്ക് [[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]] പതിവുണ്ട്. ദാരിക വധം പാട്ടാണ് പാടുന്നത്. [[ധനു|ധനുമാസത്തിൽ]] ''പിള്ളേർ താലപ്പൊലി'' എന്ന പേരിൽ നാട്ടുകാരുടെ വകയായും [[മകരം|മകരമാസത്തിൽ]] ദേവസ്വം വകയായും രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ ഭഗവതിയ്ക്ക് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാന ക്ഷേത്രം നേരത്തേ അടയ്ക്കുന്നു. സഹോദരിയുടെ വിശേഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ പുറപ്പെടുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടത്തുന്നതും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. [[നവരാത്രി|നവരാത്രിയും]] തൃക്കാർത്തികയും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷമാണ്.

== മറ്റുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ ==
മേൽപ്പറഞ്ഞ മൂന്ന് ഉപപ്രതിഷ്ഠകൾ കൂടാതെ ചിലയിടങ്ങിൽ വിശേഷാൽ ആരാധന നടക്കുന്നുമുണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് സ്വയമേവ ശ്രദ്ധേയമാണ്.

=== സരസ്വതി അറ ===
ഗണപതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിലുള്ള ഒരു ചെറിയ മുറിയിൽ സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം സങ്കല്പിച്ച് ആരാധിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം ഈ മുറി ''സരസ്വതി അറ'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പൂജവയ്പ്പ് നടത്തിയിരുന്നത് ഈ മുറിയിലാണ്. ഇപ്പോൾ അസൗകര്യം നിമിത്തം ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റി. ഗണപതിശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ സ്ഥലം വളരെക്കുറവാണ് എന്നതിനാൽ ഭക്തർ തിക്കിത്തിരക്കുന്നത് പതിവാണ്. എന്നാൽ,  2017-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിൽ സരസ്വതി അറയ്ക്ക് ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് തെളിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് ഇത് പൊളിയ്ക്കരുതെന്ന് വിധി വന്നു. തന്മൂലം, സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം ഇവിടെ സ്ഥിരമായി. സരസ്വതീദേവിയുടെ ഒരു ഛായാചിത്രമാണ് നിലവിൽ ഈ അറയിലുള്ളത്. സരസ്വതി അറയിൽ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്കും ബുദ്ധിവർദ്ധനയ്ക്കും ഉത്തമാമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു.  

=== [[അനന്തപദ്മനാഭൻ]] ===
നാലമ്പലത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ തൊട്ടുപുറകിലായി ഭീമാകാരമായ ഒരു കരിങ്കൽശില്പം കാണാം. അനന്തശയനരൂപത്തിലുള്ള മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ് ഈ ശില്പം. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണ് പരിവാരസമേതം ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. അനന്തനുമേൽ ശയിയ്ക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണുഭഗവാൻ, ഭഗവദ്പാദങ്ങൾ തഴുകുന്ന ലക്ഷ്മീദേവി, നാഭീകമലത്തിലെ ബ്രഹ്മാവ്, വലതുകൈയ്ക്ക് താഴെയുള്ള [[ശിവലിംഗം]], ഭഗവാനെ തൊഴുന്ന ഭക്തോത്തമന്മാരും മഹർഷിമാരും - ഇങ്ങനെ പലരും ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഈ ശില്പം. നിത്യവും ഈ ശില്പത്തിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ ഒരു ചിത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന ചുവർച്ചിത്രകാരൻ വരച്ചതായിരുന്നു ചിത്രം. '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീവൈകുണ്ഠം''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ചിത്രം, 1970-ൽ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചുപോയി. തുടർന്നുണ്ടായ പുനരുദ്ധാരണത്തെത്തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ ശില്പം പണിതത്. [[കന്യാകുമാരി]]യിലെ [[വിവേകാനന്ദ സ്മാരകം]] നിർമ്മിച്ച് ശ്രദ്ധേയനായിരുന്ന സ്വാമിനാഥൻ കറുപ്പയ്യ ആചാരിയാണ് അനന്തശയനവിഗ്രഹം നിർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. ഇന്ന് ഇതിന് നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന് നൽകുന്ന അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഭക്തർ ഈ രൂപത്തിനും നൽകുന്നത്.

=== [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യനും]] [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനും]] ===
നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലെ കരിങ്കൽത്തൂണിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വിഗ്രഹം ഭസ്മം വിതറിയ നിലയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നതെങ്കിലും മുഖവും കൈകളും വ്യക്തമാണ്. വലതുചുമലിൽ ഭഗവാന്റെ ആയുധമായ [[വേൽ]] കാണാം. പൂജയില്ലെങ്കിലും ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തെത്തുന്ന ഭക്തർ ഈ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്തെ വാതിലിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകയ്യിൽ [[മൃതസഞ്ജീവനി|മരുത്വാമലയും]] ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ വിഗ്രഹം സിന്ദൂരം വിതറിയ രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വിഗ്രഹത്തിൽ വെറ്റിലമാലയും രാമനാമം രചിച്ച കടലാസുകൾ കൊണ്ടുള്ള മാലയും ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ഹനുമാനെ  വന്ദിച്ച് അഭീഷ്ടസിദ്ധി നേടിയ അനുഭവങ്ങൾ നിരവധിയാണ്. ഇതുകൂടാതെ ദശാവതാരരൂപങ്ങളും ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും ശിവനും ദേവിമാരുമടക്കമുള്ള മൂർത്തികളുമെല്ലാം തൂണുകളിൽ നിറയുന്നു.

=== ശിവസാന്നിദ്ധ്യം ===
ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ഭഗവാൻ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമായി കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും കൊണ്ടുവന്ന വിഷ്ണുവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ ശിവൻ പാർവ്വതീഗണപതിസുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി സ്വയംഭൂവായി മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു എന്ന വിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഭഗവതിയെ തൊഴുത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദിശയിലേയ്ക്ക് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) നോക്കി ശിവനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രക്കുളമായ രുദ്രതീർത്ഥവും ക്ഷേത്രത്തിലെ മണിക്കിണറും ശിവനുമായി ഐതിഹ്യപരമായിത്തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. രുദ്രതീർത്ഥം പണ്ട് വലിയൊരു തടാകമായിരുന്നെന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന താമരയൂർ വരെ അത് നീണ്ടുകിടന്നിരുന്നെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഈ തടാകത്തിൽ നിറയെ താമരകൾ വിരിഞ്ഞിരുന്നെന്നും അവയിലെ ഒരു താമരയിലിരുന്നാണ് ശ്രീരുദ്രനായ ശിവൻ, പ്രചേതസ്സുകൾക്ക് രുദ്രഗീതം ഉപദേശിച്ചുകൊടുത്തതെന്നും ഐതിഹ്യകഥ പറയുന്നു. അങ്ങനെ രുദ്രൻ വസിച്ച തീർത്ഥം, രുദ്രതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും ഈ കുളത്തിൽ ശിവസാന്നിധ്യമുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇതിലെ സ്നാനം സർവ്വപാപഹരമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാൻ ആറാടുന്നതും. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള മണിക്കിണറിന്, രുദ്രകൂപം എന്നും പേരുണ്ട്. ഇതിലെ ജലം ഉപയോഗിച്ചാണത്രേ പ്രതിഷ്ഠാസമയത്ത് ശിവഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് കലശമാടിയത്! അതാണ് ''രുദ്രകൂപം'' എന്ന പേരിനുപിന്നിലെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ പരിസരത്തെവിടെയും ഇത്രയും ശുദ്ധമായ ജലമില്ലെന്നും ഇത് കുടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ എല്ലാ അസുഖങ്ങളും മാറുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. സാളഗ്രാമം അടക്കമുള്ള നിരവധി വിശേഷവസ്തുക്കൾ ഈ കിണറ്റിലുണ്ടെന്ന് കാലാകാലമായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 1985-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന മോഷണത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ആഭരണങ്ങൾ 2014 ഏപ്രിൽ 25-ന് തിരിച്ചുകിട്ടിയത് ഈ കിണറ്റിൽ നിന്നാണ്. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു പറമ്പിൽ ഒരു [[കൂവളം|കൂവളവൃക്ഷം]] കാണാം. ഇതും ശൈവസാന്നിദ്ധ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഓതിയ്ക്കൻ കുടുംബമായ മുന്നൂലത്ത് മനയുടെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന ഈ കൂവളവൃക്ഷം, 2007-ലാണ് ഇങ്ങോട്ട് പറിച്ചുനട്ടത്. ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്.

=== നാഗദൈവങ്ങളും [[കൊടുംകാളി]]യും [[രക്ഷസ്സ്|രക്ഷസ്സും]] ===
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ മുമ്പ് ദേവസ്വം വക സത്രം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പറമ്പിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. നാഗരാജാവായി [[അനന്തൻ]] കുടികൊള്ളുന്ന ഈ കാവിൽ, കൂടെ നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടവുമുണ്ട്. നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്ന കാവ് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, സർപ്പം പാട്ട് തുടങ്ങിയവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. എല്ലാ മാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ ആയില്യപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യം നാളിൽ [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയും]] പതിവുണ്ട്. സർപ്പപ്രീതിയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമായ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി|ചെർപ്പുളശ്ശേരിയിലെ]] പാതിരിക്കുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിയാണ് സർപ്പബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ധാരാളം കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നാഗപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കടുത്തുതന്നെ [[രക്ഷസ്സ്]], [[കൊടുംകാളി]] സങ്കല്പങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവർക്കും വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. 

== ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും സഹസ്രകലശവും ===
{{main|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം}}
കുംഭമാസത്തിലെ പൂയം നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്താം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. പൂയം നക്ഷത്രം രാത്രി വരുന്ന ദിവസമാണ് കൊടിയേറ്റം. അങ്കുരാദി, ധ്വജാദി, പടഹാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുതരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേത് മുളയിടലോടെയും രണ്ടാമത്തേത് കൊടിയേറ്റത്തോടെയും മൂന്നാമത്തേത് വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിലേത് അങ്കുരാദി ഉത്സവമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി മുളയിടലും ശുദ്ധിക്രിയകളും നടക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവം അങ്കുരാദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമായ ആരംഭം കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാമുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ ഉത്സവപ്രതീതിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ, വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. 

==== സഹസ്രകലശം ====

കൊടിയേറ്റത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പാണ് ഉത്സവത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ച് ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറയും പവിത്രവും കൈമാറുന്ന ചടങ്ങാണ് ആചാര്യവരണം.&lt;ref name=&quot;vns1&quot;&gt;ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്&lt;/ref&gt; ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന, ഏഴുനിറങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്ത കൊടിക്കൂറയുടെ നീളം പത്തേമുക്കാൽ അടിയും വീതി പതിനഞ്ച് ഇഞ്ചുമാണ്; ഇത് കെട്ടാനുള്ള കയറിന്റെ നീളം 165 അടിയും. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[വൈപ്പിൻ|വൈപ്പിൻ കരയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനായ ഗരുഡന്റെയും മറുവശത്ത് ആയുധമായ സുദർശനചക്രത്തിന്റെയും രൂപങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള മുളയറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുറിയിൽ വച്ച് മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്ന മുറിയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലത്തിന് മുളയറ എന്ന പേരുവന്നതുതന്നെ. മുറി ശുദ്ധിയാക്കി അലങ്കരിച്ചശേഷം അവിടെ പത്മമിട്ട് നവരനെല്ല്, യവം, തിന, വൻപയർ, ഉഴുന്ന്, എള്ള്, തുവര, കടുക്, ചാമ, മുതിര, ചെറുപയർ, അമര എന്നിവയുടെ വിത്തുകൾ നനച്ച് 16 പാലികകളിളാക്കി പൂജിച്ചശേഷം സോമനെ ആവാഹിച്ച് മുളയറയിൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് മുളയിടൽ. തുടർന്നുള്ള എല്ലാദിവസവും മുളപൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടുസമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും മേല്പറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ മുളച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും.&lt;ref name=&quot;vns1&quot;&gt;ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്&lt;/ref&gt; കലശത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം പ്രാസാദശുദ്ധി നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ എല്ലാ അശുദ്ധികളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്.&lt;ref name=&quot; vns21&quot;&gt;ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്&lt;/ref&gt; ഇതുകൂടാതെ അസ്ത്രകലശപൂജ, വാസ്തുഹോമം, വാസ്തുകലശപൂജ, രക്ഷോഘ്നഹോമം, വാസ്തുബലി, വാസ്തുകലശാഭിഷേകം എന്നിവയും നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം ബിംബശുദ്ധിയും ചതുഃശുദ്ധിയും ധാരയും പഞ്ചഗവ്യ - പഞ്ചക കലശാഭിഷേകങ്ങളും മഹാകുംഭകലശാധിവാസവും നാലാം ദിവസം മഹാകുംഭകലശാഭിഷേകവും പ്രായശ്ചിത്തഹോമവും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവും അഞ്ചാം ദിവസം ശാന്തിഹോമവും അത്ഭുതശാന്തിഹോമവും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും ആറാം ദിവസം ന്യായശാന്തി - ചോരശാന്തി ഹോമങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മേല്പറഞ്ഞ ഹോമങ്ങളും പൂജകളുമെല്ലാം നടക്കുന്നത്. ഓതിയ്ക്കന്മാർ സഹകാർമ്മികരാകും. 

ഏഴാം ദിവസം നടത്തുന്ന തത്ത്വകലശാഭിഷേകവും എട്ടാം ദിവസം നടത്തുന്ന ബ്രഹ്മകലശത്തോടുകൂടിയ സഹസ്രകലശാഭിഷേകവും അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രചൈതന്യവർദ്ധനവിന് നടത്തപ്പെടുന്ന അതിബൃഹത്തായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് രണ്ടും. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോഴോ നടത്തപ്പെടുന്ന സഹസ്രകലശം 1971 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഗുരുവായൂർ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 25 തത്ത്വങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന 25 കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അഭിഷേകച്ചടങ്ങാണ്  '''തത്ത്വകലശം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തത്ത്വകലശാഭിഷേകത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തത്ത്വഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതും ഈ സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മരപ്പാണി കൊട്ടി എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന കലശങ്ങൾ തന്ത്രി ഓരോന്നായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം സഹസ്രകലശപൂജ. തലേദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ പത്മമിട്ട് നിരത്തിവച്ച 975 വെള്ളിക്കുടങ്ങളും 26 സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നശേഷമാണ് പൂജ നടത്തുന്നത്. 1001 കുടങ്ങളും പ്രത്യേകമായ രീതിയിൽ നിരത്തിവച്ചശേഷം ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്വർണ്ണക്കുടം നടുക്കുവരുന്ന രീതിയിലാണ് പൂജ. തുടർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെയും രുദ്രകൂപത്തിലെയും വിശുദ്ധജലം കൊണ്ട് ഇവ നിറച്ചുവയ്ക്കും. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ സഹസ്രകലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിറച്ചുവച്ച ഓരോ കലശവും ക്രമത്തിൽ തന്ത്രി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനം അതിവിശേഷമായ ബ്രഹ്മകലശം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഉച്ചപ്പൂജയും കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇതോടെ കലശച്ചടങ്ങുകൾ പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

==== ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾ ====

കൊടിയേറ്റദിവസമായ പൂയം നാളിൽ രാവിലെ ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്വന്തമായി ആനയില്ലാതിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ആനയില്ലാശീവേലി. അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''ആനയോട്ടം'''. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്ഥിരമായി ആനകളെ അയച്ചിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രം]] ഒരു വർഷത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് അയയ്ക്കില്ലെന്ന് പറയുകയും അന്നേദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ആനകൾ കൂട്ടമായി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ  സ്മരണയ്ക്കാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള മഞ്ജുളാലിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെയാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ചില ആനകളെ പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി മൂന്നടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ആനയോട്ടം തുടങ്ങും. ആനകളോടൊപ്പം പാപ്പാന്മാരും ഓടും. ഏറ്റവും ആദ്യം ഓടിയെത്തി കൊടിമരത്തിൽ തൊടുന്ന ആനയെയാണ് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിയ്ക്കുക. ഈ ആന പിന്നീട് ഉത്സവം കഴിയും വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിയും. ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പേറ്റാനുള്ള അർഹതയും ഈ ആനയ്ക്കാണ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രണ്ടാമത്തെ ആചാര്യവരണം നടക്കും. ക്ഷേത്രത്തിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ദിക്കുകൊടികളാണ് ഈയവസരത്തിൽ വാങ്ങുന്നത്. ഇതിനുശേഷം സപ്തവർണ്ണക്കൊടി ഭക്തിപുരസ്സരം എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് പൂജിയ്ക്കുകയും വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകൾക്കൊടുവിൽ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തകണ്ഠങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിക്കയറിൽ കെട്ടി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുനടക്കുന്ന വിളക്കിന്  '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നാണ് പേര്. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലി, മൂന്നുനേരം കാഴ്ചശീവേലികൾ, സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലുള്ള ദീപാരാധന, തുടങ്ങിയ വിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. ഈ ദിവസങ്ങളിലെ എഴുന്നള്ളത്തുകൾക്ക് കൊടി, തഴ, സൂര്യമറ, മുത്തുക്കുട, പട്ടുക്കുട, കുത്തുവിളക്കുകൾ, വെൺചാമരം, ആലവട്ടം തുടങ്ങിയ വിശേഷാൽ അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ടാകും. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂരും കേരളം മുഴുവനും ആഘോഷലഹരിയിലമരും.

രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ പത്തുദിക്കുകളിലായി ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കും. ഉത്സവം നടത്തിപ്പിന്റെ ജോലി ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാരായ കുമുദൻ (കിഴക്ക്), കുമുദാക്ഷൻ (തെക്കുകിഴക്ക്), പുണ്ഡരീകൻ (തെക്ക്), വാമനൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്), ശംഖുകർണ്ണൻ (പടിഞ്ഞാറ്), സർവ്വനേത്രൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്), സുമുഖൻ (വടക്ക്), സുപ്രതിഷ്ഠൻ (വടക്കുകിഴക്ക്) എന്നിവരെ അതത് ദിക്കുകളിൽ കുടിയിരുത്തന്നതുകൂടാതെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിൽ അയ്യപ്പനെയും തെക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചും കൊടികൾ നാട്ടുന്നുണ്ട്. പ്രധാന കൊടിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഇവയ്ക്ക് 65 ഇഞ്ച് നീളവും 13 ഇഞ്ച് വീതിയുമാണുള്ളത്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ദിക്കുകൊടികളുടെ സ്ഥാപനവും കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉത്സവം പൂർണ്ണതോതിലാകും. [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരി]]- [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടി]] മേളങ്ങളും [[തായമ്പക]]യും നാദസ്വരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] പ്രദക്ഷിണവഴിയിലെ [[പാഠകം|പാഠകവും]] ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലെ സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളെ മുഖരിതമാക്കും. പ്രഗദ്ഭരായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും ഈയവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇവകൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് ഉത്സവക്കഞ്ഞിയും പുഴുക്കും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും പതിവാണ്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും ഇതിനായി വൻ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്.

==== ഉത്സവബലി ====

ഉത്സവത്തിന്റെ എട്ടാം ദിവസമാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി ദർശനം. നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് മറ്റുദിവസങ്ങളിലുള്ള ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിശദമായ രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. ഈയവസരത്തിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ബലിതൂകാറുണ്ട്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ബലിതൂകൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌. പിന്നീട്‌ ഹവിസ്സ്‌ പൂജ നടത്തുന്നു, അതിന് മരം എന്ന വാദ്യവും ശംഖ്‌, ചേങ്ങില എന്നിവയും ചേർത്തുള്ള മരപ്പാണികൊട്ടി ബലി ദേവതകളെ ഉണർത്തും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് ബലിതൂകൽ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിലെ ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമനുവദിയ്ക്കുന്നത്. അപ്പോഴത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമാണ്. വളരെ സമയമെടുത്താണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ ബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ച് അവിടെ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ സമയം ഭഗവാനെ പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം പുറത്തുള്ള ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. എഴുന്നള്ളിപ്പ് വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു ബലിക്കല്ലായി വാഴുന്ന ക്ഷേത്രപാലന് പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. ഇതിനെല്ലാം ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരത്തിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവബലി നാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരു ജീവി പോലും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്.

==== പള്ളിവേട്ട ====

ഒമ്പതാം ദിവസം രാത്രിയിലാണ് ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിശേഷമായ പള്ളിവേട്ട. തന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള സകല തിന്മകളെയും ഭഗവാൻ കീഴടക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ട. പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഉത്സവത്തിനിടയ്ക്ക് ആദ്യമായി മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത് നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിനാണ്. ഉത്സവക്കാലത്ത് എല്ലാ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടന്നുവരുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ടയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലെ പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് സവിശേഷതയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുള്ള പറമ്പിലോ അതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തോ പോയി അവിടെ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വന്യമൃഗത്തിന്റെ (പ്രധാനമായും [[പന്നി]]യുടെ) രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ചടങ്ങെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തർ തന്നെ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടിവരുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലെ ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാണ് ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവത്തിടമ്പ് സ്വർണ്ണക്കോലത്തോട് കെട്ടിവച്ചശേഷം ആനപ്പുറത്ത് കയറ്റുന്നു. പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് സ്വർണ്ണക്കോലമേന്തി നഗരപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നു.  വാളും പരിചയുമണിഞ്ഞ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ വിശേഷാൽ ചുവടുകളോടെ എഴുന്നള്ളത്തിന് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് പാണ്ടിമേളമാണ് കൊട്ടുന്നത്. ഒപ്പം നാദസ്വരവും ഭക്തരുടെ ഭജനകളും കൂടിയാകുമ്പോൾ നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർണ്ണമാകും. ഗുരുവായൂർ പരിസരം മുഴുവൻ ചുറ്റി, അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും വരവേല്പുകളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി ഒമ്പതുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുകൂടിയുള്ള പ്രദക്ഷിണം കഴിഞ്ഞ് നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടുകൂടി പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരനായ പുതിയേടത്ത് [[പിഷാരടി]] ''പന്നിമാനുഷങ്ങളുണ്ടോ?......'' എന്ന് മൂന്നുപ്രാവശ്യം ഉറക്കെ ചോദിയ്ക്കും. ഉണ്ടെന്ന് അറിയിപ്പ് കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാലുടനെ മൃഗവേഷധാരികളായ ഭക്തരെല്ലാവരും കൂടി ആർപ്പുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളി അവരെ പിൻതുടരും. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത്. അവസാന പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കീഴ്ശാന്തി  'പന്നി'യെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നു. 'ചത്ത' 'പന്നി'യെ കമ്പിൽ കെട്ടി കൊണ്ടുപോകുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളോടുകൂടി എഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ ശയ്യയിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് കിടത്തുന്നു. ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണവും പള്ളിവേട്ടയും കഴിഞ്ഞ് അവശനായ ഭഗവാൻ മണ്ഡപത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എല്ലാ ബഹളങ്ങളും താത്കാലികമായി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഒരുതരത്തിലും ഭംഗമുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ഭക്തവിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത് ശബ്ദിയ്ക്കാൻ പാടില്ലത്രേ! ഈ സമയം തന്നെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിക്കാർ, പിറ്റേന്ന് ഭഗവാന് കണികാണുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ ഒരു [[പശു]]വുമുണ്ടാകും. 

==== ആറാട്ട് ====

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയുണർത്തൽ. നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ടുകൊണ് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണരുന്നത്. തുടർന്ന് കണിക്കോപ്പുകൾ കൂടി കണികണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനമായ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ആറാട്ട്. ഉഷഃപൂജയും എതിരേറ്റുപൂജയുമൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അന്നേദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് അന്ന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമാണ് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഉച്ചവരെ സാധാരണ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറങ്ങുന്നു. തലേന്നത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത്തവണ ധാരാളം നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളും ഇവയോടൊപ്പം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാറുണ്ട്. പുരാണങ്ങളിലെ വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഇവിടെ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളായി പുനർജനിയ്ക്കുന്നു. [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെയാണ് ആറാട്ടുനാളിലെ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് പഞ്ചവാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളും വീടുകളും മുഴുവൻ കയറിയിറങ്ങി സ്വീകരണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങിയശേഷം പ്രദക്ഷിണം രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലെ അത്താണിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ നിർത്തും. പണ്ടൊരു ആറാട്ടുനാളിൽ അത്താണിക്കല്ല് നിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തുവച്ച് അതിക്രൂരമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട, തന്റെ വിശ്വസ്തഭക്തനും കഴകക്കാരനുമായിരുന്ന കണ്ടിയൂർ പട്ടത്തെ നമ്പീശന്റെ സ്മരണ ഭഗവാൻ പുതുക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം നമ്പീശന്റെ അനന്തരാവകാശികളിൽ ചിലർ അവിടെയെത്തുകയും തങ്ങൾക്ക് സങ്കടമില്ലെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടരും. തുടർന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വാതിലിലൂടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലെത്തിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിരവധി ഭക്തർ ആറാട്ടുമുങ്ങാനായി കടവുകളിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിൽ പ്രത്യേകം ഒരുക്കിവച്ച പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് [[ഗംഗ]], [[യമുന]], [[സരസ്വതി (നദി)|സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും രുദ്രതീർത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പ്രാൻപടിയ്ക്കൽ കിട്ടയുടെ പിന്മുറക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന ഇളനീരും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി തന്ത്രിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും മൂന്നുവട്ടം മുങ്ങുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ ജലത്തിൽ ഭക്തരും മുങ്ങിനിവർന്ന് പുണ്യം നേടുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ തന്റെ സഹോദരിയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയെ കാണാമെന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ വാക്കുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീലകത്തിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പതിനൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം. അവസാനം കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

==== നിയന്ത്രണങ്ങൾ ====

കലശം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആറാട്ട് കഴിയുന്നതുവരെയുള്ള പതിനെട്ടുദിവസം അഞ്ചുവയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമില്ല. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വലിയ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളുമെല്ലാമുണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകാറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുതയാണ്. ഒരു കതിനവെടി പോലും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെങ്ങും കാണാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഏറെ സ്നേഹിയ്ക്കുന്ന, സ്വയം കുട്ടിയായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നും ക്ഷേത്രപരിസരത്തുണ്ടാകരുതെന്നാണ് പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റം, കാഴ്ചശീവേലി, ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ ചില്ലറ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളുണ്ടാകാറുമുണ്ട്. ഇവയാണെങ്കിൽ യാതൊരു കുറവും കൂടാതെയാണ് ഉത്സവത്തിന് നടത്തിപ്പോരുന്നതും. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാപരിപാടികളിൽ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ശാസ്ത്രീയ നൃത്തം]], [[ഗാനമേള]], കഥകളി, [[തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സിനിമാറ്റിക് ഡാൻസോ അടിപൊളി ഗാനങ്ങളോ ഉത്സവത്തിന് പാടില്ലെന്ന് വിലക്കുണ്ട്. മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം കൂടാതെ സത്രം വളപ്പിലെ പൂന്താനം ഓഡിറ്റോറിയത്തിലും കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്.

=== ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി/ഗീതാദിനം ===
{{main|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി}}
വൃശ്ചികമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠാദിനമാണ് ഈ ദിവസമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിൽ]] പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ശത്രുപക്ഷത്ത് കണ്ടു തളർന്നുപോയ [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] സമാധാനിപ്പിയ്ക്കാൻ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ [[ഭഗവദ് ഗീത|ഗീതോപദേശം]] നടത്തിയ ദിവസമാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ ഈ ദിവസം '''ഗീതാദിനം''' എന്ന പേരിലും ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ വേറെയും നിരവധി പ്രത്യേകതകൾ ഈ ദിവസത്തിനുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഗോകുലത്തിൽ വച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന് ഗോവിന്ദപട്ടാഭിഷേകം നടത്തിയ ദിവസം, ആദിശങ്കരാചാര്യർ, മേല്പുത്തൂർ, പൂന്താനം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മ തുടങ്ങി നിരവധി ഭക്തർക്ക് ഭഗവദ്ദർശനം ലഭിച്ച ദിവസം, ഇവയെല്ലാം കൂടാതെ നാലുമാസത്തെ യോഗനിദ്രയിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുഭഗവാൻ ഉണരുന്ന ദിവസം (ഉത്ഥാന ഏകാദശി) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചൈതന്യം പൂർണ്ണമായി അനുഭവപ്പെടുന്ന ദിവസമായി ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം യഥാരൂപത്തിൽ (മഹാവിഷ്ണുസ്വരൂപത്തിൽ) അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തരെല്ലാവരും വിഷ്ണുസ്വരൂപങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രപ്രവേശനവിളംബരത്തിനുമുമ്പും എല്ലാവർക്കും ജാതിഭേദമെന്യേ ദർശനം അനുവദിച്ചിരുന്ന ദിവസമായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി. 

==== ചുറ്റുവിളക്ക് ആരംഭം ====
ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരുമാസം മുമ്പ് (തുലാമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശിനാളിൽ) ക്ഷേത്രത്തിൽ ചുറ്റുവിളക്കുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് നടത്തുന്നത് പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ [[അലനല്ലൂർ|അലനല്ലൂരിലുള്ള]] പറമ്പോട്ട് അമ്മിണിയമ്മയുടെ പേരിലാണ്. ഇവരെക്കൂടാതെ വിവിധ വ്യക്തികളും സംഘടനകളും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിളക്കുകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. അവയ്ക്ക് ഓരോന്നിന്നും നടത്തിപ്പുക്കാരുടെ പേരനുസരിച്ച് വിശേഷാൽ പേരുകളും പറയപ്പെടുന്നു. [[കേരള ഹൈക്കോടതി]]യിലെ അഭിഭാഷകർ നടത്തുന്ന കോടതി വിളക്ക്, [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് എസ്.ബി.ഐ. വിളക്ക്{{efn-lr|2017-ലെ ബാങ്ക് ലയനത്തിനുമുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിയിരുന്നത് [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ|സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂറിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. അന്ന് ഇതിന്റെ പേര് എസ്.ബി.ടി. വിളക്ക് എന്നായിരുന്നു.}}, [[കേരള പോലീസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് പോലീസ് വിളക്ക്, [[അയ്യപ്പസേവാസംഘം]] നടത്തുന്ന വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര്, ക്ഷേത്രം പാരമ്പര്യാവകാശികളായ പത്തുകാരുടെ വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര് - അങ്ങനെ നീണ്ടുപോകുന്നു പേരുകളുടെ നിര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളമായി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്നു. ഈ സമയം ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായതിനാൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് പതിന്മടങ്ങാകും.

==== പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ ====
ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരാഴ്ച മുമ്പുവരുന്ന [[പഞ്ചമി]] മുതൽ [[നവമി]] വരെയുള്ള വിളക്കുകൾ ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ള വിളക്കുകൾ നടത്തുന്നത് പ്രത്യേകം ദിവസങ്ങളിലാണെങ്കിൽ ഈ വിളക്കുകൾ കൃത്യം ഒരേ ദിവസം തന്നെയാണ് നടത്തുന്നത്. ഇവ നടത്തുന്നത് ഓരോ കുടുംബക്കാരായതുകൊണ്ടാണ് ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന പേര് ഈ വിളക്കുകൾക്ക് വന്നത്. പഞ്ചമിവിളക്ക് നടത്തുന്നത് കാപ്രാട്ട് കുടുംബക്കാരാണ്; [[ഷഷ്ഠി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് മാണിക്കത്ത് കുടുംബക്കാരും. മാണിക്കത്ത് കുടുംബത്തിലെ കാരണവരായിരുന്ന ചന്ദ്രശേഖരമേനോന്റെ പേരിലാണ് ഷഷ്ഠിവിളക്ക് നടത്തുന്നത്. [[സപ്തമി]]നാളിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ നെന്മിനി മനക്കാരാണ്. ഈ വിളക്കിന് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. സാധാരണ വിളക്കുകൾക്ക് നെയ്യോ നല്ലെണ്ണയോ ആണ് ഉപയോഗിയ്ക്കാറുള്ളതെങ്കിൽ ഇതിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത് വെളിച്ചെണ്ണയാണ്.  നെന്മിനി മനപ്പറമ്പിലെ തെങ്ങിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെളിച്ചെണ്ണകൊണ്ടാണ് വിളക്കുകൾ തെളിയിയ്ക്കുന്നത്. വെളിച്ചെണ്ണ കൊണ്ട് വിളക്കുകൾ കത്തിയ്ക്കുന്നത് കൂടുതൽ ശോഭയുണ്ടാക്കുമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അങ്ങനെ ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ദീപപ്രഭയിൽ കുളിച്ചുനിൽക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. [[അഷ്ടമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് പുലിക്കീഴ് വാര്യക്കാരും [[നവമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് കൊളാടി വീട്ടുകാരുമാണ്. [[ദശമി]]ദിനത്തിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ''ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റ്'' എന്ന സംഘടനയാണ്. ഭാഗവതാചാര്യനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]] തുടങ്ങിവച്ച ഈ സംഘടന 1970-ലാണ് ദശമിവിളക്കിന്റെ ചുമതലയേറ്റെടുത്തത്. മുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിവന്നിരുന്ന കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയതിനെത്തുടർന്നായിരുന്നു ഇത്. അഷ്ടമി മുതലുള്ള വിളക്കുകൾക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കും. ഈ വിളക്കുകൾക്കെല്ലാം അകമ്പടിയായി പഞ്ചവാദ്യം, പഞ്ചാരിമേളം, നാദസ്വരം എന്നിവയോടുകൂടിയ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുമുണ്ടാകും. ദശമിനാളിൽ രാവിലെ നടതുറന്നുകഴിഞ്ഞാൽ ഏകാദശി കഴിഞ്ഞുവരുന്ന [[ദ്വാദശി]]നാളിൽ രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമല്ലാതെ നടയടയ്ക്കില്ല. 

==== ഏകാദശിനാളിലെ പരിപാടികൾ ====
ഏകാദശിനാളിലെ നിർമ്മാല്യദർശനം അതിവിശേഷകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസത്തെ ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും ദേവസ്വം വകയാണ്. മുമ്പ് [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തിനടുത്തുള്ള]] [[ചിറളയം കോവിലകം]] വകയായിരുന്നു ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും. 1972-ലാണ് ഇവ ദേവസ്വം ഏറ്റെടുത്തത്. രാവിലെ ഏഴുമണിമുതൽ ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ ഗീതാപാരായണമുണ്ടാകും. ഏകാദശീവ്രതം നോൽക്കുന്ന ഭക്തർ ആഹാരമേ കഴിയ്ക്കരുതെന്നാണ് ചിട്ടയെങ്കിലും ശാരീരികസ്ഥിതി അനുകൂലമല്ലാത്തവർ അരിയാഹാരം മാത്രമേ ഒഴിവാക്കാറുള്ളൂ. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് അന്നും നിവേദ്യങ്ങൾ സാധാരണപോലെത്തന്നെയാണ്. ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്കായി വിശേഷാൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗോതമ്പുചോറ്, കാളൻ, ഗോതമ്പുപായസം എന്നിവയാണ് ഏകാദശി ഊട്ടിനുള്ള വിഭവങ്ങൾ. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. മൂന്ന് ആനകളാണ് ഈ എഴുന്നള്ളിപ്പിന് മുന്നിലുണ്ടാകുന്നത്. വലിയ ആഘോഷത്തോടുകൂടിയ എഴുന്നള്ളിപ്പ് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്താൻ ഒരുപാട് സമയമെടുക്കും. വൈകീട്ട് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. [[തമിഴ്നാട്]], [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[തെലങ്കാന]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളതുപോലെ ഭീമാകാരമായ രഥമല്ല പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു രഥമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ഈ രഥം സ്റ്റിയർറിങ് കൊണ്ടാണ് ഓടിയ്ക്കുന്നത്. രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ ചമ്മട്ടിയേന്തിയ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെയും പുറകിൽ തൊഴുതുനിൽക്കുന്ന അർജ്ജുനന്റെയും രൂപങ്ങൾ പണിതുവച്ചിട്ടുണ്ട്. 1977-ൽ നടന്ന പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷമാണ് ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചത്. രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പിന് അകമ്പടിയായി ഭക്തരുടെ നാമജപമുണ്ടാകും. എഴുന്നള്ളിപ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരാൻ ഏറെ സമയമെടുക്കും. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തെ കുളമടക്കം വലംവച്ചാണ് എഴുന്നള്ളിപ്പ് അവസാനിയ്ക്കുന്നത്.

==== ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പണവും ത്രയോദശി ഊട്ടും ====
ഏകാദശിദിവസം അർദ്ധരാത്രി (ദ്വാദശിദിവസം പുലർച്ചെ) '''ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ''' എന്ന വിശേഷാൽ ചടങ്ങ് ആരംഭിയ്ക്കും. ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ വച്ചാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ശുകപുരം, പെരുവനം, [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] ഗ്രാമക്കാരായ, അഗ്നിഹോത്രികളായ നമ്പൂതിരിമാർക്ക് ഭക്തർ ദക്ഷിണ നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരായ അഗ്നിഹോത്രിമാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് അതീവപുണ്യകരമായ കാര്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായി മേൽശാന്തിയാണ് ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തരും സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ അനുസ്യൂതം തുടരുന്നു. ദ്വാദശിനാളിൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയ്ക്ക് ദ്വാദശി ഊട്ട് നടത്തുന്നു. ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ പായസത്തോടെ നടത്തുന്ന സദ്യയാണിത്. അന്നേദിവസം രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നരയ്ക്കേ തുറക്കൂ. ആ സമയം വിവാഹം, ചോറൂൺ, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താറില്ല. ദ്വാദശിയുടെ പിറ്റേ ദിവസം ([[ത്രയോദശി]] നാളിൽ) നടത്തുന്ന ത്രയോദശി ഊട്ട്, തന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന ഒരു പരദേശി ബ്രാഹ്മണന്റെ ശ്രാദ്ധം ഭഗവാൻ തന്നെ ഊട്ടുന്ന ചടങ്ങായി വ്യാഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. മത്തനും നേന്ത്രപ്പഴവും ചേർന്നുള്ള പച്ചടി, മത്തൻ പൊടിത്തൂവൽ, എളവൻ-ചേന-പയർ കൂട്ടുകറി, രസം, പിണ്ടിപ്പായസം എന്നിവയോടുകൂടിയ ത്രയോദശി ഊട്ടോടെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു.

==== ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം ====

കർണാടക സംഗീതചക്രവർത്തിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥഭാഗവതരുടെ പേരിൽ എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന ഒരു വിശേഷാൽ സംഗീതോത്സവമാണ് ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് എല്ലാവർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ കച്ചേരി നടത്തിവന്നിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യത്തെത്തുടർന്ന് 1974-ലെ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഈ പരിപാടി ആരംഭിച്ചത്. ആദ്യം ഒരുദിവസം മാത്രമായിരുന്ന ഈ പരിപാടി, പിന്നീട് മൂന്നും അതിനുശേഷം അഞ്ചും ഏഴും പത്തും പതിമൂന്നും ഒടുവിൽ പതിനഞ്ചും ദിവസങ്ങളായി ഉയർത്തി. പ്രഗല്ഭരും അപ്രഗല്ഭരുമായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരികളും ഈയവസരത്തിൽ തങ്ങളുടെ സിദ്ധികൾ പ്രകടിപ്പിയ്ക്കാനായി ഗുരുവായൂരിൽ വരാറുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കൾക്ക് മാത്രമേ ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവകാശമുള്ളൂ. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ രാത്രിയാണ് പ്രഗല്ഭരുടെ സംഗീതപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നതെങ്കിൽ അവസാനമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ദിവസം മുഴുവൻ പ്രഗല്ഭരുടെ പരിപാടികളാകും. ദശമിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പഞ്ചരത്നകീർത്തനാലാപനമാണ് സംഗീതോത്സവത്തിലെ പ്രധാന പരിപാടി. കർണാടക സംഗീതത്തിലെ ത്രിമൂർത്തികളിലൊരാളായ [[ത്യാഗരാജ സ്വാമികൾ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പഞ്ചരത്നകീർത്തനങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഗണപതിസ്തുതിയും പ്രശസ്തരായ കർണാടക സംഗീതജ്ഞർ ഒന്നിച്ച് ആലപിയ്ക്കുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. അകമ്പടിയായി വയലിൻ, [[വീണ]], പുല്ലാങ്കുഴൽ, മൃദംഗം, [[ഘടം]], [[ഗഞ്ചിറ]], [[മുഖർശംഖ്]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുമുണ്ടാകും. ഏകാദശിനാളിൽ രാത്രി ചെമ്പൈയുടെ ശിഷ്യരും ഉപശിഷ്യരുമായ ഗായകർ ഒരുമിച്ച് ചെമ്പൈയുടെ ഇഷ്ടകീർത്തനങ്ങൾ ആലപിച്ച് [[മധ്യമാവതി]] രാഗത്തിൽ മംഗളം പാടി അവസാനിപ്പിയ്ക്കുന്നതോടെ സംഗീതോത്സവം സമാപിയ്ക്കുന്നു.

==== ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ അനുസ്മരണം ====
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ഗജവീരന്മാരിലൊരാളായിരുന്ന ഗുരുവായൂർ കേശവൻ ചരിഞ്ഞത് 1976-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ (ഡിസംബർ 2) പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയുടെ തലേദിവസമായ ദശമിനാളിൽ, ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകളും ചേർന്ന് കേശവന് പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. മറ്റൊരിടത്തും കാണാത്ത ഈ വിശേഷച്ചടങ്ങ് തുടങ്ങുന്നത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ നടത്തുന്ന ഈ യാത്രയിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെയും രണ്ടാമത്തെ മുതിർന്ന ആന ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും ചിത്രങ്ങൾ വഹിയ്ക്കും. റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ സ്വീകരണവും പിന്നിട്ടാണ് ആനകൾ തെക്കേ നടയിൽ ശ്രീവത്സം റസ്റ്റ് ഹൗസിനുമുന്നിലുള്ള കേശവന്റെ പൂർണ്ണകായ പ്രതിമയ്ക്കുമുന്നിലെത്തുന്നത്. തുടർന്ന് മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നു. മറ്റുള്ള ആനകൾ അതിനനുസരിച്ചുള്ള പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. വളരെ വികാരനിർഭരമായ ഈ ചടങ്ങ് കാണാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്.

=== അഷ്ടമിരോഹിണി ===
{{main|അഷ്ടമിരോഹിണി}}
ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിവസമാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസുദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. അവതാരകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും അഷ്ടമിരോഹിണി വിശേഷമാണ്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കാഴ്ചശീവേലിയും അവതാരസമയമായ അർദ്ധരാത്രിയിൽ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് ഭഗവാന്റെ പിറന്നാൾ സദ്യയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന അപ്പം വഴിപാട് വളരെ വിശേഷമാണ്.

അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രനട തുറക്കുന്നതോടെയാണ് ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ദീപക്കാഴ്ച നടത്തുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഓടക്കുഴലൂതുന്ന ഉണ്ണിക്കണ്ണനായും പിന്നീട് ഇരുകൈകളിലും വെണ്ണ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വെണ്ണക്കണ്ണനായും ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പ് നടത്തുന്നു. ഉത്സവക്കാലവും ഏകാദശിയുമല്ലാതെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് അഷ്ടമിരോഹിണിയ്ക്ക് മാത്രമാണ്. പഞ്ചാരിമേളത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി അതിവിശേഷാൽ ചടങ്ങാണ്. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെ ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും പിറന്നാൾ സദ്യ തുടങ്ങും. വിഭവസമൃദ്ധമായ പിറന്നാൾ സദ്യ കഴിയ്ക്കാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണി വരെ സദ്യ തുടരും.

മൂന്നുമണിയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ രണ്ടാമത്തെ കാഴ്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകൾ തന്നെയാണ് ഇതിനും. വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് [[ബലരാമൻ|ബലരാമന്റെ]] എഴുന്നള്ളത്തുമുണ്ട്. തന്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ബലരാമന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് എന്നാണ് സങ്കല്പം. അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് വിശേഷാൽ അപ്പം വഴിപാട് നടത്തും. ഒരു ലക്ഷത്തിനടുത്ത് അപ്പങ്ങളാണ് അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഇവ കൂടാതെ ഏകദേശം അഞ്ഞൂറുലിറ്റർ പാൽപ്പായസവും നേദിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. രാത്രി പത്തുമണിയോടെ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടങ്ങും. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ അവതാരത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്നതാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ്. അഞ്ചു പ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിനുണ്ടാകുക. ആദ്യത്തെ രണ്ടിനും സാധാരണ വാദ്യോപകരണങ്ങളും മൂന്നാമത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിന് പഞ്ചവാദ്യവും നാലാമത്തേതിന് ഇടയ്ക്കയും നാദസ്വരവും അഞ്ചാമത്തേതിന് പഞ്ചാരിമേളവുമാണ് അകമ്പടിയുണ്ടാകുക. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കില്ല. പകരം, ആ സമയത്ത് അവതാരവിളംബര ഘോഷയാത്രയുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതുകാണാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടുന്നത്.

==== ഭാഗവതസപ്താഹം, അവതാരം കളി, ശോഭായാത്ര ====
അഷ്ടമിരോഹിണിയോടനുബന്ധിച്ച് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വിശേഷാൽ ഭാഗവതസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഭാഗവതത്തിലെ കൃഷ്ണാവതരഭാഗം അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം വരുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് നടത്തിവരുന്നത്. സപ്താഹത്തിന്റെ മൂന്നാം ദിവസമാണ് അഷ്ടമിരോഹിണി വരുന്നത്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെയാണ് കൃഷ്ണാവതാരപാരായണം നടത്തുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ എല്ലാ ഭാഗവതാചാര്യന്മാരും ഈ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. രാത്രി പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ അവതാരം കളിയുമുണ്ടാകും. പുതിയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും പരിശീലനത്തിലായതിനാൽ പഴയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരുമാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിവിധ സംഘടനകളും ഈ ദിവസം പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ നായർ സമാജം നടത്തുന്ന ഉറിയടിയും ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്രയുമാണ് അവയിൽ വിശേഷം. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് നായർ സമാജം നടത്തുന്ന കലാപരിപാടികൾ തുടങ്ങുന്നത്. വിവിധ നൃത്തകലാകാരിമാർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഗോപികാനൃത്തവും താലപ്പൊലിയോടെയുള്ള ജീവത എഴുന്നള്ളിപ്പുമെല്ലാം ഇതിന് അകമ്പടിയായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം കിഴക്കേ നടയിൽ വച്ചാണ് ഉറിയടി മത്സരം നടക്കുന്നത്. വൈകീട്ട് ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്ര മമ്മിയൂർ, തിരുവെങ്കടം, പെരുന്തട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നായി വീതിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണനായും [[രാധ|രാധയായും]] [[കുചേലൻ|കുചേലനായും]] വേഷം കെട്ടിയ നിരവധി കുട്ടികൾ ഒത്തുചേർന്ന് ഗുരുവായൂരിനെ അമ്പാടിയാക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ പുരാണദൃശ്യങ്ങൾ കോർത്തിണക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ഫ്ലോട്ടുകളും ശ്രീകൃഷ്ണരഥവും പഞ്ചവാദ്യവുമെല്ലാമുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ വച്ച് ഇവ മൂന്നും കൂടിച്ചേർന്ന ശേഷമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. തുടർന്നുനടത്തുന്ന ഘോഷയാത്ര ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്. രാത്രി ഏറെ വൈകുവോളം ഇത്തരം പരിപാടികൾ തുടരും. ഇതുകാണാൻ നിരവധി പേർ ഉറക്കമൊഴിച്ച് എത്താറുണ്ട്.

=== വിഷു ===
മേടമാസം ഒന്നാം തീയതിയാണ് കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പുതുവർഷദിനമായ വിഷു. പണ്ടുകാലത്ത് മലയാളികളുടെ വിളവിറക്കൽ ഉത്സവമായിരുന്ന വിഷു, ഇപ്പോൾ കാലമേറെ കഴിഞ്ഞിട്ടും വലിയൊരു ആഘോഷമായിത്തുടരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികൾ കണി കണ്ടും പടക്കം പൊട്ടിച്ചും വിഷുദിനം ആഘോഷമാക്കുന്നു. പകലും രാത്രിയും തുല്യമായി വരുന്ന ദിവസമായ ഈ ദിനത്തിൽ സൂര്യൻ നേരെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഉദിയ്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉദിച്ചുവരുന്ന സൂര്യന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ പതിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതുതന്നെ. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിഷു വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആഘോഷമാണ്. അന്നേ ദിവസം ഭഗവാനെ കണികാണുന്നത് അതിവിശേഷമായ ചടങ്ങായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതിനായി ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുക.

എല്ലാദിവസവും പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് തുറക്കുന്ന നട, ഈ ദിവസം രണ്ടരയ്ക്കുതന്നെ തുറക്കും. അതിനുമുന്നോടിയായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിക്കാരും ഉണർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചുവന്ന് കണിയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. &lt;ref name=&quot;vns5&quot;&gt;ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.&lt;/ref&gt; നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ ഭദ്രദീപത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ആനത്തലേക്കെട്ടുവച്ച് അതിന്മേൽ ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണത്തിടമ്പ് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നുവയ്ക്കുന്നു. അതിനുമുന്നിലായി ഓട്ടുരുളിയിലാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. ഉരുളിയിൽ അക്ഷതം (ഉണങ്ങലരിയും നെല്ലും ചേർന്നുള്ള ഒരു മിശ്രിതം) വിതറി, അതിനുമുന്നിൽ അലക്കിയ മുണ്ട് (കോടിവസ്ത്രം), ഗ്രന്ഥം, വാൽക്കണ്ണാടി, കണ്ണിവെള്ളരി, കണിക്കൊന്ന, ചക്ക, മാങ്ങ, നാളികേരം, ഉടച്ച രണ്ടുമുറി നാളികേരത്തിൽ നെയ്യ് ചേർത്തത് എന്നിവ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷം മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും ശ്രീലകത്ത് പ്രവേശിച്ച് നെയ്വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് രണ്ടര മണിയോടെ നടതുറന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യം ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കും. തുടർന്നാണ് ഭക്തർക്ക് കണിദർശനം. കണ്ണടച്ചും കണ്ണുകെട്ടിയുമിരിയ്ക്കുന്ന ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിനകത്തേയ്ക്ക് ചെല്ലുകയും ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ച് കണ്ണുതുറന്ന് കണികാണുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുളിച്ചുവന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തിരിച്ചുകടന്ന് ഗണപതിയെയും സുബ്രഹ്മണ്യനെയും ഹനുമാനെയും തൊഴുത് ആദ്യം ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വിഷുക്കൈനീട്ടം കിട്ടും. അതിനുശേഷം പുറത്തുകടന്ന് ഭഗവതിയെയും ശിവനെയും അയ്യപ്പനെയും തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി പുറത്തുകടക്കുന്നതോടെ കണിദർശനം പൂർത്തിയാകും.&lt;ref name=&quot;vns5&quot;&gt;ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.&lt;/ref&gt; 

മറ്റുദിവസങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഗുരുവായൂരിൽ വിഷുത്തലേന്ന് ഭക്തർക്ക് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വിരിവയ്ക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. പിറ്റേന്ന് കണികാണേണ്ടതുകൊണ്ടാണ് ഈ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഷുക്കണി ദർശനവും മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങുന്ന വിഷുക്കൈനീട്ടവും ഭക്തർ അതിവിശേഷമായി കരുതുന്നു. വിഷുദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിൽ വിഭവസമൃദ്ധമായ വിഷുസദ്യയുമുണ്ട്.

=== ഓണം ===
കേരളത്തിന്റെ ദേശീയോത്സവമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഓണം. കൃഷി നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് കേരളത്തിലെ വിളവെടുപ്പുത്സവമായിരുന്നു ഓണം. ഇന്നും മലയാളിമനസ്സുകളിൽ ഗൃഹാതുരത നിറയുന്ന ഒരു അവസരമാണ് ഓണം. വിവിധ കലാപരിപാടികളോടുകൂടി ഓണം ഇന്നും ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാം അവതാരമായ വാമനനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഓണത്തിനുള്ള ഐതിഹ്യം അതിപ്രസിദ്ധമാണ്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രവും ദ്വാദശിതിഥിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് വാമനാവതാരം നടന്നതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യപ്രകാരം അസുരചക്രവർത്തിയായ [[മഹാബലി]]യുടെ ദുർമ്മദമടക്കാൻ അവതരിച്ച വാമനൻ, ആദ്യത്തെ അടികൊണ്ട് ആകാശവും രണ്ടാമത്തെ അടികൊണ്ട് ഭൂമിയും അളക്കുകയും മൂന്നാമത്തെ അടി വയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ മഹാബലി സ്വന്തം ശിരസ്സ് കാട്ടിക്കൊടുക്കുകയും വാമനൻ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിച്ച് സുതലം എന്ന ലോകത്തേയ്ക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തശേഷം എല്ലാ വർഷവും ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിന് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[തൃക്കാക്കര]] എന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു മഹാബലിയുടെ രാജധാനിയെന്നും വാമനമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കാൽ വന്നുപതിച്ച സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ആ പേരു വന്നതെന്നും കഥയുണ്ട്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം|വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രത്തിൽ]] ഓണാഘോഷം ഭംഗിയായി നടന്നുവരുന്നു. അത്രയൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലും ഓണം പ്രധാനമാണ്. ഓണാഘോഷങ്ങളുടെ ആരംഭദിനമായ [[അത്തം]] മുതൽ പത്തുദിവസവും ക്ഷേത്രനടയിൽ പൂക്കളങ്ങളിടും. ഓരോ ദിവസവും വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് പൂക്കളം. ഇവയിൽ വിവിധ ദേവതാരൂപങ്ങൾ വരച്ചുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുള്ള പൂക്കളെല്ലാം ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ പൂക്കടകളിൽ നിന്നാണ് ലഭിയ്ക്കുന്നത്. 

ഓണത്തിന്റെ അവസാനദിവസങ്ങളായ ഉത്രാടം, തിരുവോണം ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവർക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ ഓണസദ്യയുണ്ടാകും. ഇതിനായി നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഉത്രാടദിനത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ് കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പണമാണ്. മേൽശാന്തിയും ദേവസ്വം പ്രതിനിധികളും ഭക്തരും മൂത്തുവിളഞ്ഞ പഴക്കുലകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആദ്യകാലത്ത് ദേവസ്വം ഭൂമി പാട്ടത്തിനെടുത്തവർ മാത്രം നടത്തിയിരുന്ന ഈ ചടങ്ങ് പാട്ടവക നിർത്തിയതോടെയാണ് ഭക്തരുടെ വകയായത്. കൊടിമരച്ചവട്ടിലാണ് കാഴ്ചക്കുലകൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്.  സമർപ്പണത്തിനു മുന്നോടിയായി കൊടിമരച്ചുവട്ടിലെ തറയിൽ അരിമാവുകൊണ്ട് കോലം വരച്ചശേഷം അതിനുമുകളിൽ നാക്കില വച്ചശേഷം സമീപത്ത് നിലവിളക്ക് കൊളുത്തി ഗണപതിയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യത്തെ കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. പിന്നീട് ദേവസ്വം ചെയർമാൻ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ, അംഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നു. അവസാനമാണ് ഭക്തരുടെ സമർപ്പണം. ഭക്തർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുവരുമ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രാത്രിയാകും. അത്രയധികം കുലകളാണ് സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നത്. 

തിരുവോണം നാളിൽ ഭഗവാനെ വാമനമൂർത്തിയായി അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. മഹാബലിയുടെ ശിരസ്സിൽ പാദം വയ്ക്കുന്ന ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപത്തിലാണ് വാമനാലങ്കാരം. അന്നത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണവും നമസ്കാരസദ്യയുമാണ്. പുലർച്ചെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഭഗവാന് ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കാൻ ഭക്തജനങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട നിരതന്നെ വന്നിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി തന്നെ ആദ്യത്തെ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തർ ഓരോരുത്തരുമായി സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാത്രിയാകുവോളം ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണം നടന്നുവരും. ഉച്ചയ്ക്കാണ് ദേവസ്വം വക ഓണസദ്യ വിളമ്പുന്നത്. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു. ചോറ്, സാമ്പാർ, അവിയൽ, കാളൻ, ഓലൻ, പപ്പടം, നാലുതരം പായസങ്ങൾ തുടങ്ങിവയാണ് സദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്നത്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും തെക്കേ നടയിലെ പ്രത്യേകം പന്തലിലും പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലുമായാണ് സദ്യ നടത്തപ്പെടുന്നത്. അന്ന് മൂന്നുനേരവും ഭഗവാന് പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുണ്ടാകും. അന്നത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് '''തിരുവോണവിളക്ക്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എഴുന്നള്ളത്തിന് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം തൊഴാൻ വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടായിരിയ്ക്കും. 

=== [[വൈശാഖം|വൈശാഖമാസം]] ===
[[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒരുമാസക്കാലമാണ് ''വൈശാഖമാസം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യമൊട്ടുക്കും ആചരിച്ചുവരുന്ന ചാന്ദ്രകലണ്ടറിലെ രണ്ടാമത്തെ മാസമാണിത്. മഹാവിഷ്ണുഭജനത്തിനും ഭാഗവതപാരായണത്തിനും ഉത്തമമായി ഈ മാസം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ''മാധവമാസം'' എന്നും ഈ മാസം അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭാഗവതസപ്താഹങ്ങളും മറ്റും നടക്കുന്ന സമയമാണിത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ സമയം അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയങ്ങളിലൊന്നാണ് വൈശാഖപുണ്യകാലം. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭാഗവതപാരായണമുണ്ടാകും. 29 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈശാഖമാസക്കാലത്തെ നാല് സപ്താഹങ്ങളാക്കി തിരിച്ചാണ് ഭാഗവതപാരായണം നടക്കുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ നിരവധി ഭാഗവതാചാര്യന്മാർ ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് സപ്താഹം മുഴുവൻ നടക്കുന്നത്.

==== അക്ഷയതൃതീയ ====
വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[തൃതീയ]] ദിവസമാണ് [[അക്ഷയതൃതീയ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ഏറ്റവും പുണ്യം നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഈ ദിലസം ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ക്ഷയിയ്ക്കില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം.'അക്ഷയതൃതീയ' എന്ന പേരുതന്നെ ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്. ചതുർയുഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ സത്യയുഗം (കൃതയുഗം) തുടങ്ങിയത് അക്ഷയതൃതീയനാളിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരന്ന്]] സൂര്യഭഗവാൻ അക്ഷയപാത്രം നൽകിയ ദിവസമായും [[ഭഗീരഥൻ|ഭഗീരഥന്റെ]] തപസ്സിൽ സംപ്രീതയായി [[ഗംഗാനദി]] ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിവന്ന ദിവസമായും ഉപനയനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ഭിക്ഷ യാചിയ്ക്കാൻ ചെന്ന ശങ്കരാചാര്യർ അവിടത്തെ അന്തർജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]] ചൊല്ലിയ ദിവസമായുമെല്ലാം ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ ജ്യോതിഷപ്രകാരം ഉച്ചത്തിലെത്തുന്ന ഈ ദിവസം തന്നെയാണ് ബലരാമജയന്തിയായും ആചരിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അക്ഷയതൃതീയ വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അക്ഷയതൃതീയയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ചശീവേലിയും രാത്രി കഴക്കാരുടെ വക വിശേഷാൽ ചുറ്റുവിളക്കുമുണ്ടാകും. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജിച്ച സ്വർണ്ണം, വെള്ളി ലോക്കറ്റുകളുടെ വിതരണമുണ്ടാകും. ഇവ വാങ്ങാൻ ആയിരങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ദേവസ്വം കീഴേടമായ നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ബലരാമജയന്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അവിടെയും ആഘോഷം. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അതേ ചടങ്ങുകളാണ് അക്ഷയതൃതീയനാളിൽ നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിലും നടക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറനാൾ സദ്യയാണ് വിളമ്പുന്നത്. അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമന്റെ പിറന്നാളാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് രാത്രി വരെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. 

==== മറ്റുള്ള വിശേഷങ്ങൾ ====
വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശി നരസിംഹജയന്തിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഭാഗവതത്തിലെ നരസിംഹാവതാരഭാഗം വായിയ്ക്കുന്നത് വിശേഷമാണ്. വൈശാഖപുണ്യകാലത്തുതന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യജയന്തിയും [[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ]]യുമെല്ലാം വരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യജയന്തി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇടവമാസത്തിലെ [[അമാവാസി]]നാളിലാണ് വൈശാഖമാസം സമാപിയ്ക്കുന്നത്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങി ധനുമാസം പതിനൊന്നാം തീയതി വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന 41 ദിവസങ്ങളാണ് ''മണ്ഡലകാലം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായ ഈ കാലത്ത് കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതും ഈ കാലത്താണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലകാലത്ത് വിപുലമായ ചടങ്ങുകളാണ് നടത്തിവരുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം. നിരവധി ശബരിമല തീർത്ഥാടകരാണ് മണ്ഡലകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അവർക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനുമെല്ലാം വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങൾ ദേവസ്വം ഒരുക്കുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുള്ള അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. ഗുരുവായൂരപ്പസന്നിധിയിലെ കെട്ടുനിറ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മണ്ഡലകാലം തുടങ്ങുന്നതിനുമുന്നോടിയായി തുലാം 29, 30 ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലശുദ്ധി പതിവുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ശുദ്ധിക്രിയയാണിത്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളിലൊന്നായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി വരുന്നതും മണ്ഡലകാലത്താണ്. മണ്ഡലകാലത്ത് മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും ചുറ്റുവിളക്കുകളും പതിവാണ്. അഞ്ച് ആനകളാണ് ഇത്തരം അവസരങ്ങളിൽ എഴുന്നള്ളുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുള്ള വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം [[ഇടുതുടി]], [[വീരാണം]] തുടങ്ങിയ വിശേഷവാദ്യങ്ങളും ഈ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുണ്ടാകും. ഇവയിൽ ഇടുതുടി കാഴ്ചയിൽ [[തബല|തബലയോടും]] വീരാണം മൃദംഗത്തോടും സാമ്യമുള്ള വാദ്യങ്ങളാണ്. 

മണ്ഡലകാലം ഗുരുവായൂരപ്പന്നും വിശേഷപ്പെട്ടതാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭഗവാന് വേദമന്ത്രധാരയും പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകവും നടത്തുന്നത്. ഉഷഃശീവേലിയ്ക്കും പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുമിടയിലാണ് ഋഗ്വേദമന്ത്രധാര നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലം കൊണ്ടാണ് അഭിഷേകം. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗത്തിൽ]] ധാര നടത്തുമ്പോൾ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലൊരു വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ ദർഭപ്പുല്ല് സൂക്ഷിച്ചശേഷം അതിൽ വെള്ളം നിറച്ച് വിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളം തുള്ളിയായി വീഴ്ത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രം ഓതിയ്ക്കന്മാർ കൂട്ടംകൂടിയിരുന്ന് വേദമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലും. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇതിനുശേഷമേ നവകാഭിഷേകം പതിവുള്ളൂ. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. പാൽ, നെയ്യ്, തൈര്, ചാണകം, ഗോമൂത്രം എന്നിവ നിശ്ചിത അളവിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു മിശ്രിതമാണ് പഞ്ചഗവ്യം. ഗോവിൽ (പശു) നിന്നെടുക്കുന്ന അഞ്ച് വസ്തുക്കൾ എന്നാണ് പഞ്ചഗവ്യം എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. ഔഷധവീര്യം കൂടിയ ശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിൽ ഔഷധവീര്യമുള്ള ദർഭപ്പുല്ലിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന തീർത്ഥജലവും പഞ്ചഗവ്യവും സർവ്വരോഗനിവാരകമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 40 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകത്തിനൊടുവിൽ മണ്ഡലകാലാവസാനദിവസമായ ധനു പതിനൊന്നിന് ഉച്ചപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് ഭഗവാന് വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഭഗവാന് കളഭം ചാർത്താറുണ്ടെങ്കിലും കളഭം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത് ധനു പതിന്നൊന്നിന് മാത്രമാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ വകയാണ് കളഭാഭിഷേകം. മറ്റുദിവസങ്ങളിലെ കളഭച്ചാർത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന കശ്മീർ കുങ്കുമപ്പൂവ്, മൈസൂർ ചന്ദനം, പച്ചക്കർപ്പൂരം എന്നിവ സാധാരണയിലും ഇരട്ടി അളവിൽ ചേർത്താണ് അഭിഷേകത്തിനുള്ള കളഭം തയ്യാറാക്കുന്നത്. കീഴ്ശാന്തിമാർ തയ്യാറാക്കുന്ന കളഭം, തുടർന്ന് ഒരു സ്വർണ്ണക്കലശത്തിലേയ്ക്ക് പകർന്നശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും തന്ത്രി ഏറ്റുവാങ്ങുകയും അതിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് തന്ത്രി കലശം ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും മന്ത്രപുരഃസരം വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ തൊഴുത് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. എന്തെങ്കിലും അശുദ്ധി സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ പിറ്റേന്നുള്ള നിർമ്മാല്യദർശനം വരെ ഭഗവാൻ കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കും.

=== ഇടത്തരികത്തുകാവ് താലപ്പൊലികൾ ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷമാണ് ധനു, മകരം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ. അവയിൽ ആദ്യത്തേത് ''പിള്ളേര് താലപ്പൊലി'' എന്നും രണ്ടാമത്തേത് ''ദേവസ്വം താലപ്പൊലി''  എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ യഥാക്രമം ഗുരുവായൂർ ദേശത്തെ ഭക്തരും ദേവസ്വവും നടത്തിപ്പോരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേരുകൾ വന്നുചേർന്നത്. ഗുരുവായൂർ ദേശം സാമൂതിരിയുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഇവ നടന്നുവന്നിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്നത് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഉച്ചയ്ക്ക് പറയെടുപ്പും നടക്കുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. പറയെടുപ്പുസമയത്ത് വെളിച്ചപ്പാട് പുറത്തുവന്ന് മഞ്ഞളിൽ ആറാടി പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ്. രാവിലെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലിയും ഉച്ചയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിപ്പും ഭഗവതിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്കൊപ്പം ഭഗവാനും പങ്കെടുക്കും. തന്റെ സഹോദരിയായ ഭഗവതിയുടെ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാനും കൂടെ വരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം ക്ഷേത്രനട പതിവിലും ഒരു മണിക്കൂർ നേരത്തേ (പതിനൊന്നരയ്ക്ക്) അടയ്ക്കുന്നു. പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവതി തിരിച്ചെഴുന്നുള്ളുന്നത് ചെണ്ടമേളത്തോടെയാണ്. പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെല്ലാം നിർത്താതെ കതിനവെടിയുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങിനുശേഷമാണ് പറവെപ്പ് തുടങ്ങുന്നത്.  നെല്ല്, അരി, അവിൽ, മലർ, ശർക്കര, പഴം, പൂക്കൾ, മഞ്ഞൾ, കുങ്കുമം തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി 1001 പറകളിലായി നിറച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി വെളിച്ചപ്പാട് വാളും ചിലമ്പുമേന്തി പുറത്തുവരും. തുടർന്ന് അവയിലുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ മുഴുവൻ വാരിവിതറി പൂക്കൾ മുഴുവൻ ദേഹത്തണിഞ്ഞുവന്ന് വെളിച്ചപ്പാട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കും. അതിനുശേഷം നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കുളപ്രദക്ഷിണവും അർദ്ധരാത്രി കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതോടെ താലപ്പൊലി പൂർത്തിയാകും.

=== നവരാത്രി ===
ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് നവരാത്രി. [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാ ദേവീസന്നിധികളിലും ഈ ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രിനാളുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കാറുണ്ട്. ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും വിശേഷാൽ അലങ്കാരം ദേവിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഓരോന്നും ഭക്തരുടെ വഴിപാടായാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് പൂജവെപ്പ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം, ആലവട്ടം, വെൺചാമരം തുടങ്ങിയവയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും സരസ്വതിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളും പീഠത്തിൽ ഒരുക്കിവച്ചശേഷം അവയ്ക്കുമുമ്പിൽ പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ഗണപതിനടയ്ക്കുമുമ്പിലെ സരസ്വതി അറയിലാണ് പൂജവെപ്പ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് സ്ഥലപരിമിതി കാരണം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. മഹാനവമിദിവസം മുഴുവൻ അടച്ചുപൂജ. വിജയദശമിദിവസം രാവിലെ പൂജകഴിഞ്ഞ് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ് വിദ്യാരംഭത്തിന് കാർമ്മികത്വം വഹിയ്ക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പരിശീലനത്തിനുശേഷം പുതിയ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നതും അന്നേദിവസം തന്നെയാണ്. 

=== ഉപദേവതകളുടെ കലശം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന ഉപദേവതകളുടെ കലശം. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകളായ ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവർക്ക് ഉത്സവക്കാലത്ത് കലശം നടത്താറില്ല. അതിനുപകരമാണ് മിഥുനമാസത്തിലെ കലശം. ഉത്സവക്കാലത്ത് സാധാരണയായി നടത്തിവരുന്ന കലശത്തിനുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പന്നും, പിന്നീട് ഗണപതിയ്ക്കും, അവസാനം ഭഗവതിയ്ക്കുമാണ് കലശം നടത്തിവരുന്നത്. 

=== നാരായണീയദിനം ===
മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരി നാരായണീയസ്തോത്രം രചിച്ച് ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചത് കൊല്ലവർഷം 763 വൃശ്ചികം 28-നാണ്. അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നാരായണീയദിനം ആചരിച്ചുവരുന്നത്. നാരായണീയദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഏഴുദിവസം നാരായണീയസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നു. ഭാഗവതസപ്താഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലാണ് ഇതും നടത്തിവരുന്നത്. ക്ഷേത്രം അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിൽ വച്ചാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തുന്നത്. ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്ന നാരായണീയ പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരാറുണ്ട്. 

=== പൂന്താനദിനം ===
ഭക്തകവിയായിരുന്ന പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ ജന്മദിനമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പൂന്താനദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കുംഭമാസത്തിലെ [[അശ്വതി]] നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂന്താനദിനം. '''കുംഭമാസത്തിലാകുന്നു നമ്മുടെ ജന്മനക്ഷത്രം അശ്വതിനാളെന്നും..''' എന്നുതുടങ്ങുന്ന ജ്ഞാനപ്പാനയിലെ വരികളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിന്റെ മൂലഹേതു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളില്ലെങ്കിലും ധാരാളം കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. ഈ ദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ജ്ഞാനപ്പാന പുരസ്കാരം നൽകുന്നത്. ആത്മീയരംഗത്തെ പ്രമുഖ വ്യക്തികൾക്കാണ് സാധാരണയായി ഈ പുരസ്കാരം നൽകിവരാറുള്ളത്. എന്നാൽ, ഇതിന് വിപരീതമായും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലപ്പുറം കീഴാറ്റൂരിലുള്ള പൂന്താനത്തിന്റെ ജന്മഗൃഹത്തിലും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്.

=== കൃഷ്ണഗീതിദിനം ===
കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ, തന്റെ മഹാകാവ്യമായ കൃഷ്ണഗീതി ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ച തുലാം 30 ആണ് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|title=ഗുരുവായൂരിൽ കൃഷ്‌ണഗീതി പാരായണം തുടങ്ങി|access-date=2021-01-03|language=en|archive-date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925180154/https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഒരാഴ്ച്ച കൃഷ്ണഗീതി പാരായണം നടത്തിവരുന്നു.

== ഗുരുവായൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==

=== മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂരിനടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലൊന്നായ]] ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി കോഴിക്കോട്/[[പൊന്നാനി]] റൂട്ടിലാണ്. പാർവ്വതീസമേതനായ പരമശിവനാണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ പരമശിവനാണ് ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവന്നും വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്താനായി ഭഗവാൻ തന്റെ വാസസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചശേഷം ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനത്തോടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ബാക്കി കഥ. അതിനാൽ, ഗുരുവായൂർ ദർശനം നടത്തുന്നവരെല്ലാവരും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലും ദർശനം നടത്തണമെന്നും എന്നാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ എന്നുമാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, അതിന് കഴിയാത്തവർ ഗുരുവായൂരിലെ ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുതാലും മതി എന്നും പറയാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശിവൻ, മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പാർവ്വതീദേവിയെ തന്റെ ഇടത്തേ തുടയിലിരുത്തി ദർശനം നൽകുന്ന മഹാദേവനായാണ് സങ്കല്പം. ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രത്യേകം പ്രതിഷ്ഠയില്ല. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പുറകിൽത്തന്നെ ചുവർച്ചിത്രരൂപത്തിൽ ദേവിയ്ക്ക് സാന്നിദ്ധ്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശ്രീകോവിൽ ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് എന്നിവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ സന്നിധികളുണ്ട്. കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിദിവസം ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിയാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും എഴുന്നള്ളിപ്പുകളും നടക്കും. ധനുമാസത്തിൽ [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിരയും]] പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. വിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതിനാൽ അഷ്ടമിരോഹിണിയും ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷമാണ്. നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

=== അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം ===
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] [[അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക്]], [[അമ്പലപ്പുഴ തെക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തെക്ക്]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ നടുക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ''തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഗുരുവായൂർ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ, ഗോശാലകൃഷ്ണനായും പാർത്ഥസാരഥിയായും സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം അറുന്നൂറിലധികം വർഷം പഴക്കം പറയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏക ബ്രാഹ്മണ രാജവംശമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ പരദേവതാക്ഷേത്രമായിരുന്ന അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, പ്രസ്തുത രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഒരിയ്ക്കൽ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവായിരുന്ന [[പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ|പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണനും]] കൂടി ഇപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുഴയിലൂടെ തോണിയിൽ പോകുമ്പോൾ എവിടെനിന്നോ കർണ്ണാനന്ദകരമായ വേണുനാദം അവർക്ക് കേൾക്കാനിടയാകുകയും, അത് ഭഗവാന്റേതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഇരുവരും ശബ്ദം കേട്ട ഭാഗത്തേയ്ക്ക് യാത്രചെയ്യുകയും ഒരു ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ വച്ച് ഭഗവാനെ കാണാനിടയാകുകയും ചെയ്ത സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം നടത്തിയത്. ഈ ആൽമരം ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. അതിന് വളരെയധികം മഹത്വം കല്പിച്ചുവരുന്നു. മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരിയും [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ|കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുമടക്കം]] നിരവധി മഹാത്മാക്കൾ ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നവരാണ്. കേരളത്തിന്റെ ക്ലാസിക് കലകളിലൊന്നായ തുള്ളലിന്റെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും ഈ ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശം തിരുവിതാംകൂർ കീഴടക്കിയപ്പോൾ ക്ഷേത്രം തിരുവിതാംകൂറിലായി. ഗുരുവായൂരപ്പന് അഭയം നൽകിയ ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ മലബാർ ആക്രമണകാലത്ത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിൽ പണിത് അവിടെ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാം കാണാം. [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പാൽപ്പായസം]] ലോകപ്രസിദ്ധമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രനിവേദ്യമായ അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം ഇവിടെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കാണ് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഒരു ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ്, ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[തലവടി]] സ്വദേശിയായ ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നു കടം വാങ്ങിയ കാശ് തിരിച്ചടയ്ക്കാതെ വന്നതിനെത്തുടർന്ന് അതിനുപകരമായി തുടങ്ങിവച്ചതാണ് ഈ പാൽപ്പായസം എന്നാണ് കഥ. ആറുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അതിവിദഗ്ധമായ നിർമ്മാണപ്രക്രിയയാണ് ഈ പാൽപ്പായസത്തിന്. ശുദ്ധമായ പശുവിൻപാലും മണിക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെള്ളവും കുട്ടനാടൻ പുഞ്ചനെല്ലിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന അരിയും പഞ്ചസാരയും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിന് പൊൻനിറമാണെന്നതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. പാൽപ്പായസത്തിനായി പ്രത്യേകം തിടപ്പള്ളി ക്ഷേത്രത്തിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് വടക്കേ നടയിൽ  ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്ന കാഴ്ച കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രധാനമൂർത്തിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. ഒരുകയ്യിൽ ചാട്ടയും മറുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊണ്ടാടുന്നത്. അതിൽ തന്നെ, ഉത്രാടം നാളിൽ  നടക്കുന്ന ഒമ്പതാമുത്സവവും അന്നത്തെ നാടകശാലസദ്യയുമാണ് ഏറ്റവും വിശേഷം. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിമാർ പുതുമന, കടിയക്കോൽ നമ്പൂതിരിമാരാണ്. ഇപ്പോൾ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

===[[തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]]===
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] [[ചിറ്റൂർ (എറണാകുളം ജില്ല)|ചിറ്റൂർ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. ഐതിഹ്യമാലയിൽ പരാമർശിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, എല്ലാ മാസവും മുടങ്ങാതെ ഗുരുവായൂരിൽ പോയിവന്നിരുന്ന, പരമഭക്തനായിരുന്ന ചേരാനല്ലൂർ രാമൻ കർത്താവിന് പ്രായാധിക്യം മൂലം ഗുരുവായൂർ ദർശനം അസാധ്യമായപ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വരികയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ടായിരുന്ന ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് കുടികൊള്ളുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ''തെക്കൻ ഗുരുവായൂർ'' എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ അഞ്ജനശിലയിലാണ് ഇവിടെയും വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ തനിപ്പകർപ്പായ, ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. അതേ സമയം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെങ്കിലും കംസവധം കഴിഞ്ഞ് രൗദ്രഭാവത്തിൽ നിൽക്കുന്ന കൃഷ്ണഭഗവാനാണ് പ്രതിഷ്ഠ എന്നും സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ഇവിടെ ഉത്സവത്തിന് ആനകളെ ഉപയോഗിയ്ക്കാറില്ല. ഗരുഡവാഹനത്തിലാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ ഇവിടെയും വടക്കുഭാഗത്ത് അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, കണ്ടങ്കുളങ്ങര ഭഗവതി, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മേടമാസത്തിൽ തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഈ പത്തുദിവസങ്ങളും വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, മണ്ഡലകാലത്തെ കളമെഴുത്തും പാട്ടും എന്നിവയും ക്ഷേത്രത്തിലെ ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ചേരാനല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ കുടുംബക്ഷേത്രമായ ഈ ക്ഷേത്രം, പക്ഷേ ഇപ്പോൾ [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ്.

== കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഇവയെല്ലാം പണികഴിപ്പിച്ചത് തദ്ദേശത്തെ മലയാളിസംഘടനകളാണ്. വിദേശങ്ങളിലെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാവിധികൾ തന്നെ പിന്തുടരുന്നവയാണ്. [[ഡെൽഹി]], [[മുംബൈ]], [[ചെന്നൈ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[ഹൈദരാബാദ്]], [[കൊൽക്കത്ത]], [[അഹമ്മദാബാദ്]], [[ലണ്ടൻ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]] ,ഹൂസ്റ്റൺ ,ഡാലസ്‌ , [[ദുബായ്]]  തുടങ്ങി  നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. 

=== [[ഡൽഹി മയൂർ വിഹാർ ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] ===
ഡൽഹി നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കേ അതിരായ [[മയൂർ വിഹാർ|മയൂർ വിഹാറിൽ]], [[യമുന|യമുനാനദിയുടെ]] കരയിൽ നിന്ന് അല്പം കിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം'''. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കിൽ (വടക്കുഭാഗത്ത്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1989-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിൽ പണികഴിപ്പിച്ചതും ഗുരുവായൂരിലെ അതേ പൂജാവിധികൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പിൻതുടരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്.  [[ഇടവം|ഇടവമാസത്തിലാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിയേറ്റുത്സവം നടക്കുന്നത്. എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവം, വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ നടത്തിപ്പോരുന്നു. കൂടാതെ അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ചോറ്റാനിക്കര മകം, ശിവരാത്രി, വിനായക ചതുർത്ഥി എന്നിവയും പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്.

=== ചെന്നൈ മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം ===
ചെന്നൈ നഗരത്തിന്റെ തിരക്കേറിയ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[നുങ്കമ്പാക്കം|നുങ്കമ്പാക്കത്തിനടുത്ത്]] മഹാലിംഗപുരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം.''' കേരളത്തിനുപുറത്ത് ആദ്യമായി പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട കേരളീയക്ഷേത്രമാണിത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1974-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. എല്ലാ വർഷവും ശബരിമല ദർശനം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്ന ചില മലയാളികൾക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനും സൗകര്യമൊരുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണം. [[കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തയ്യാറാക്കിയ രൂപകല്പനയനുസരിച്ചാണ് ക്ഷേത്രം പണിതത്. ആദ്യം അയ്യപ്പക്ഷേത്രം മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ഇവിടെ 1989-ലാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഇപ്പോൾ ഇരുമൂർത്തികൾക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ, [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], നാഗദൈവങ്ങൾ, ഗരുഡൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ധനുമാസത്തിൽ അയ്യപ്പന്റെയും ഇടവമാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും നടകളിൽ നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പഭക്തസഭ എന്ന സംഘടനയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്.  

=== മുംബൈ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം ===
മുംബൈ നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[മട്ടുംഗ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കൂടാതെ ശ്രീരാമനെയും തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തമിഴ് ശൈലിയിൽ തീർത്ത, നിരവധി ദേവതാരൂപങ്ങളോടുകൂടിയ ഗോപുരമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, പ്രധാന ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.

==കുറിപ്പുകൾ==
{{notelist-lr}}
{{notelist}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപഭേദങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>9x77xgcb1rrlbv1ooxipj3wngxrw0is</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>തോടകൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230285</id>
    <revision>
      <id>4652475</id>
      <parentid>3634241</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4652475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4169" sha1="niy8av33i5wjxwchrphen9hmfw6eyhm" xml:space="preserve">{{prettyurl|Totakacharya}}
{{unreferenced}}
അദ്വൈതചിന്തകനായിരുന്ന ആദിശങ്കരന്റെ നാല് പ്രധാന ശിഷ്യന്മാരിൽ ഒരുവനാണു് '''തോടകൻ'''. ബദരീനാഥിൽ ശങ്കരൻ സ്ഥാപിച്ച ജ്യോതിർമഠത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ ആചാര്യൻ ഇദ്ദേഹമാണു്. തൃശൂരിലെ [[ബ്രഹ്മസ്വം മഠം|വടക്കേമഠം]] സ്ഥാപിച്ചതും തോടകാചാര്യനാണെന്നു് വിശ്വസിക്കുന്നു. [[തോടകം (വൃത്തം)|തോടക]] വൃത്തത്തിൽ ശങ്കരനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് [[തോടകാഷ്ടകം]] എഴുതിയത് തോടകാചാര്യരാണു്. ആനന്ദഗിരി എന്ന പേരിലും ഇദ്ദേഹം അറിയപ്പെടാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;http://mal.sarva.gov.in/index.php?title=%E0%B4%86%E0%B4%A6%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.sringeri.net/history/sri-adi-shankaracharya/primary-disciples/sri-totakacharya&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.kamakoti.org/kamakoti/articles/Preceptors%20of%20Advaita%20-%2011.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ml.sciencegraph.net/wiki/%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%95%E0%B5%BB |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-22 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305081442/http://ml.sciencegraph.net/wiki/%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%95%E0%B5%BB |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ഐതിഹ്യം==
തോടകാചാര്യർക്ക് മറ്റു ശിഷ്യരെക്കാളും  അറിവ് കുറവായിരുന്നുവത്രെ. ഒരിക്കൽ ബ്രഹ്മസൂത്രത്തെ കുറിച്ച് പഠിപ്പിക്കാൻ  സമയം  വൈകുന്നുവല്ലോ എന്ന് മറ്റുള്ള ശിഷ്യർ  ചോദിച്ചപ്പോൾ തോടകാചാര്യർ 
എത്തിയില്ലല്ലോ, വന്നിട്ടാകാമെന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ തോടകാചാര്യർക്ക് പകരം ചുമരായിക്കോട്ടെ എന്ന് [[പദ്മപാദൻ|പത്മപാദർ]] പറഞ്ഞു. അതിൽ  ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പരിഹാസം  മനസ്സിലാക്കിയ ശങ്കരാചാര്യർ  തോടകാചാര്യരെ അനുഗ്രഹിച്ചു എന്നും  അതിന്റെ ഫലമായി തുണി അലക്കി മടങ്ങി വരികയായിരുന്ന തോടകാചാര്യർ  ശ്ലോകം ചമച്ചു അത് ചൊല്ലി വന്നു എന്നും അതുകണ്ട് പത്മപാദർ  അത്ഭുതപ്പെട്ടു എന്നും ഐതിഹ്യമുണ്ട്. ആ കൃതിയാണത്രെ തോടകാഷ്ടകം  &lt;ref&gt;Introduction section of Extracting the Essence of the Śruti: The Śrutisārasamuddharaṇam of Toṭakācārya https://books.google.co.in/books?id=j-eq605vuwUC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false&lt;/ref&gt;

==കൃതികൾ==
* [[ശ്രുതിസാരസമുദ്ദാരണ]]
* [[തോടകാഷ്ടകം]]
* മാണ്ഡൂക്യകാരിക
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:അദ്വൈതചിന്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവാചാര്യന്മാർ]]</text>
      <sha1>niy8av33i5wjxwchrphen9hmfw6eyhm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652476</id>
      <parentid>4652475</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:31:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4158" sha1="5d8cqv4opnbj6wrhlk50q9nlmjqaikq" xml:space="preserve">{{prettyurl|Totakacharya}}
{{unreferenced}}
അദ്വൈതചിന്തകനായിരുന്ന ആദിശങ്കരന്റെ നാല് പ്രധാന ശിഷ്യന്മാരിൽ ഒരുവനാണ് '''തോടകൻ'''. ബദരീനാഥിൽ ശങ്കരൻ സ്ഥാപിച്ച ജ്യോതിർമഠത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ ആചാര്യൻ ഇദ്ദേഹമാണ്. തൃശൂരിലെ [[ബ്രഹ്മസ്വം മഠം|വടക്കേമഠം]] സ്ഥാപിച്ചതും തോടകാചാര്യനാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു. [[തോടകം (വൃത്തം)|തോടക]] വൃത്തത്തിൽ ശങ്കരനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് [[തോടകാഷ്ടകം]] എഴുതിയത് തോടകാചാര്യരാണ്. ആനന്ദഗിരി എന്ന പേരിലും ഇദ്ദേഹം അറിയപ്പെടാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;http://mal.sarva.gov.in/index.php?title=%E0%B4%86%E0%B4%A6%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.sringeri.net/history/sri-adi-shankaracharya/primary-disciples/sri-totakacharya&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.kamakoti.org/kamakoti/articles/Preceptors%20of%20Advaita%20-%2011.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ml.sciencegraph.net/wiki/%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%95%E0%B5%BB |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-22 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305081442/http://ml.sciencegraph.net/wiki/%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%95%E0%B5%BB |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ഐതിഹ്യം==
തോടകാചാര്യർക്ക് മറ്റു ശിഷ്യരെക്കാളും  അറിവ് കുറവായിരുന്നുവത്രെ. ഒരിക്കൽ ബ്രഹ്മസൂത്രത്തെ കുറിച്ച് പഠിപ്പിക്കാൻ  സമയം  വൈകുന്നുവല്ലോ എന്ന് മറ്റുള്ള ശിഷ്യർ  ചോദിച്ചപ്പോൾ തോടകാചാര്യർ 
എത്തിയില്ലല്ലോ, വന്നിട്ടാകാമെന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ തോടകാചാര്യർക്ക് പകരം ചുമരായിക്കോട്ടെ എന്ന് [[പദ്മപാദൻ|പത്മപാദർ]] പറഞ്ഞു. അതിൽ  ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പരിഹാസം  മനസ്സിലാക്കിയ ശങ്കരാചാര്യർ  തോടകാചാര്യരെ അനുഗ്രഹിച്ചു എന്നും  അതിന്റെ ഫലമായി തുണി അലക്കി മടങ്ങി വരികയായിരുന്ന തോടകാചാര്യർ  ശ്ലോകം ചമച്ചു അത് ചൊല്ലി വന്നു എന്നും അതുകണ്ട് പത്മപാദർ  അത്ഭുതപ്പെട്ടു എന്നും ഐതിഹ്യമുണ്ട്. ആ കൃതിയാണത്രെ തോടകാഷ്ടകം  &lt;ref&gt;Introduction section of Extracting the Essence of the Śruti: The Śrutisārasamuddharaṇam of Toṭakācārya https://books.google.co.in/books?id=j-eq605vuwUC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false&lt;/ref&gt;

==കൃതികൾ==
* [[ശ്രുതിസാരസമുദ്ദാരണ]]
* [[തോടകാഷ്ടകം]]
* മാണ്ഡൂക്യകാരിക
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:അദ്വൈതചിന്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവാചാര്യന്മാർ]]</text>
      <sha1>5d8cqv4opnbj6wrhlk50q9nlmjqaikq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235180</id>
    <revision>
      <id>4652192</id>
      <parentid>4611422</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:13:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <origin>4652192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7729" sha1="4264a5970xiaw3ymi52fwjousygt4e6" xml:space="preserve">{{PU|Ambaddi}}
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]


{{politician-stub}}</text>
      <sha1>4264a5970xiaw3ymi52fwjousygt4e6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652193</id>
      <parentid>4652192</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6211" sha1="odb8bouddnjhjn1r7gp8164v5xs7kth" xml:space="preserve">==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]


{{politician-stub}}</text>
      <sha1>odb8bouddnjhjn1r7gp8164v5xs7kth</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652194</id>
      <parentid>4652193</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം */</comment>
      <origin>4652194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7714" sha1="qrlrxfzafhgb8swjrfzsgzq1k0sj7yu" xml:space="preserve">==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]


{{politician-stub}}</text>
      <sha1>qrlrxfzafhgb8swjrfzsgzq1k0sj7yu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652195</id>
      <parentid>4652194</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:19:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8060" sha1="dh5krrwuwq1appu7t69ey15xogp1mn1" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name =
| image =
| birth_date =
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| office =
| term =
| predecessor =
| successor =
| office2 =
| term2 =
| constituency2 =
| office3 =
| term3 =
| constituency3 =
| party =
| otherparty =
| spouse =
| children =
| date =
| year =
| source =
}}
== ജീവിതരേഖ ==

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]


{{politician-stub}}</text>
      <sha1>dh5krrwuwq1appu7t69ey15xogp1mn1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652198</id>
      <parentid>4652195</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8811" sha1="srr2hyyzpy6hdc751o26laglpvluqjn" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = കെ.എം. മാണി
| successor = ഉമ്മൻ ചാണ്ടി
| office2 = കേരള നിയമസഭാംഗം
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = തൃപ്പൂണിത്തുറ
| office3 = രാജ്യസഭാംഗം
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = ലോക്‌സഭാംഗം
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source =
}}

== ജീവിതരേഖ ==

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]


{{politician-stub}}</text>
      <sha1>srr2hyyzpy6hdc751o26laglpvluqjn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652204</id>
      <parentid>4652198</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:35:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9737" sha1="oxr2iia2mx6ib6do0z2an72l3g3pxco" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = കെ.എം. മാണി
| successor = ഉമ്മൻ ചാണ്ടി
| office2 = കേരള നിയമസഭാംഗം
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = തൃപ്പൂണിത്തുറ
| office3 = രാജ്യസഭാംഗം
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = ലോക്‌സഭാംഗം
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source =
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിയിട്ടുണ്ട്.

== ജീവിതരേഖ ==

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]


{{politician-stub}}</text>
      <sha1>oxr2iia2mx6ib6do0z2an72l3g3pxco</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652205</id>
      <parentid>4652204</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9743" sha1="3c1ba3fk5iej6yzk5tdjq3x3bbbybln" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = കെ.എം. മാണി
| successor = ഉമ്മൻ ചാണ്ടി
| office2 = കേരള നിയമസഭാംഗം
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = തൃപ്പൂണിത്തുറ
| office3 = രാജ്യസഭാംഗം
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = ലോക്‌സഭാംഗം
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source =
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== ജീവിതരേഖ ==

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]


{{politician-stub}}</text>
      <sha1>3c1ba3fk5iej6yzk5tdjq3x3bbbybln</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652206</id>
      <parentid>4652205</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:37:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9830" sha1="6y8l04phvthagwfa5djh0qhk8wfjvnc" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = കെ.എം. മാണി
| successor = ഉമ്മൻ ചാണ്ടി
| office2 = കേരള നിയമസഭാംഗം
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = തൃപ്പൂണിത്തുറ
| office3 = രാജ്യസഭാംഗം
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = ലോക്‌സഭാംഗം
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source =
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== ജീവിതരേഖ ==

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]


{{politician-stub}}</text>
      <sha1>6y8l04phvthagwfa5djh0qhk8wfjvnc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652208</id>
      <parentid>4652206</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9831" sha1="h736rbmgg2j5sldxwqntr7sbbjkvxen" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = കെ.എം. മാണി
| successor = ഉമ്മൻ ചാണ്ടി
| office2 = കേരള നിയമസഭാംഗം
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = തൃപ്പൂണിത്തുറ
| office3 = രാജ്യസഭാംഗം
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = ലോക്‌സഭാംഗം
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source =
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== ജീവിതരേഖ ==

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]


{{politician-stub}}</text>
      <sha1>h736rbmgg2j5sldxwqntr7sbbjkvxen</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652212</id>
      <parentid>4652208</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവിതരേഖ */</comment>
      <origin>4652212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10195" sha1="d4wss0se3r5kxizdisujuiiyrei9v6q" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = കെ.എം. മാണി
| successor = ഉമ്മൻ ചാണ്ടി
| office2 = കേരള നിയമസഭാംഗം
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = തൃപ്പൂണിത്തുറ
| office3 = രാജ്യസഭാംഗം
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = ലോക്‌സഭാംഗം
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source =
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]


{{politician-stub}}</text>
      <sha1>d4wss0se3r5kxizdisujuiiyrei9v6q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652213</id>
      <parentid>4652212</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:41:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ */</comment>
      <origin>4652213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10173" sha1="cawkfsjci8h7yei4r6zouy2slegchp0" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = കെ.എം. മാണി
| successor = ഉമ്മൻ ചാണ്ടി
| office2 = കേരള നിയമസഭാംഗം
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = തൃപ്പൂണിത്തുറ
| office3 = രാജ്യസഭാംഗം
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = ലോക്‌സഭാംഗം
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source =
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>cawkfsjci8h7yei4r6zouy2slegchp0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652215</id>
      <parentid>4652213</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:44:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം */</comment>
      <origin>4652215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10798" sha1="e69vnyzq5un5rcnwlgkeartpypg1wob" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = കെ.എം. മാണി
| successor = ഉമ്മൻ ചാണ്ടി
| office2 = കേരള നിയമസഭാംഗം
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = തൃപ്പൂണിത്തുറ
| office3 = രാജ്യസഭാംഗം
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = ലോക്‌സഭാംഗം
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source =
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
2003-ൽ പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു
2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ചു. പിന്നീട്
ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>e69vnyzq5un5rcnwlgkeartpypg1wob</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652217</id>
      <parentid>4652215</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം */</comment>
      <origin>4652217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10872" sha1="iv5lisw4nymkjlo1hoisf0iidxuihtg" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = കെ.എം. മാണി
| successor = ഉമ്മൻ ചാണ്ടി
| office2 = കേരള നിയമസഭാംഗം
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = തൃപ്പൂണിത്തുറ
| office3 = രാജ്യസഭാംഗം
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = ലോക്‌സഭാംഗം
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source =
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
2003-ൽ പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു
2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>iv5lisw4nymkjlo1hoisf0iidxuihtg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652218</id>
      <parentid>4652217</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10973" sha1="s6l58l51o701h5t0dqmlefajaw0shsa" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source =
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
2003-ൽ പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു
2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>s6l58l51o701h5t0dqmlefajaw0shsa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652219</id>
      <parentid>4652218</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:54:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11056" sha1="jwufpp7go3sh92zpo0xapu1wps1zcwm" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
2003-ൽ പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു
2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>jwufpp7go3sh92zpo0xapu1wps1zcwm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652220</id>
      <parentid>4652219</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:56:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11260" sha1="8xmykf58oxyr3n2tgo3q0ou42ajpe5p" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
2003-ൽ പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു
2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

==സി.പി.ഐ.(എം) വിമതൻ==
2003-ലെ എറണാകുളം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.(എം.) സ്ഥാനാർത്ഥിക്കെതിരേ വിമതനായി മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{cite news|title=വിശ്വനാഥമേനോൻ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥി|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2003/09/02/ker-viswanathamenon.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=വൺ ഇൻഡ്യ|date=2 സെപ്റ്റംബർ 2003}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>8xmykf58oxyr3n2tgo3q0ou42ajpe5p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652221</id>
      <parentid>4652220</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:56:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <origin>4652221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10472" sha1="oxvrfa2gkj2b22qff0tv0clygb4p6kj" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
2003-ൽ പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു
2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>oxvrfa2gkj2b22qff0tv0clygb4p6kj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652222</id>
      <parentid>4652221</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:58:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം */</comment>
      <origin>4652222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10583" sha1="6ye88nn3e1lxsmidckbyaq8w9az7z8a" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
ആശയ സംഘട്ടനങ്ങളുടെ പേരിൽ
2002-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ്  പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു. 2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>6ye88nn3e1lxsmidckbyaq8w9az7z8a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652224</id>
      <parentid>4652222</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:01:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10798" sha1="383u8pqei0qb4u400ubx8bkryq42uha" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.asianetnews.com/kerala-news/v-viswanatha-menon-passed-away-pqwutp മുൻ ധനകാര്യമന്ത്രി അമ്പാടി വിശ്വം അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
ആശയ സംഘട്ടനങ്ങളുടെ പേരിൽ
2002-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ്  പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു. 2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>383u8pqei0qb4u400ubx8bkryq42uha</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652225</id>
      <parentid>4652224</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:03:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11110" sha1="lnbtlk5gyytzeq1ueyp3zc3dkd0jz10" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം
| otherparty = ബി.ജെ.പി
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.asianetnews.com/kerala-news/v-viswanatha-menon-passed-away-pqwutp മുൻ ധനകാര്യമന്ത്രി അമ്പാടി വിശ്വം അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/05/03/v-viswanatha-menon-life-story.html സിപിഎം ടിക്കറ്റിൽ എറണാകുളത്ത് നിന്ന് വിജയിച്ച ആദ്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ്]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
ആശയ സംഘട്ടനങ്ങളുടെ പേരിൽ
2002-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ്  പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു. 2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>lnbtlk5gyytzeq1ueyp3zc3dkd0jz10</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652228</id>
      <parentid>4652225</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:05:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11142" sha1="r2lpr3l9qxr0u2zn6k4ojb73sgit0at" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം(1964-2002,2018-2019)
| otherparty = ബി.ജെ.പി(2003-2018)
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.asianetnews.com/kerala-news/v-viswanatha-menon-passed-away-pqwutp മുൻ ധനകാര്യമന്ത്രി അമ്പാടി വിശ്വം അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/05/03/v-viswanatha-menon-life-story.html സിപിഎം ടിക്കറ്റിൽ എറണാകുളത്ത് നിന്ന് വിജയിച്ച ആദ്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ്]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
ആശയ സംഘട്ടനങ്ങളുടെ പേരിൽ
2002-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ്  പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു. 2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>r2lpr3l9qxr0u2zn6k4ojb73sgit0at</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652230</id>
      <parentid>4652228</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:05:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം */</comment>
      <origin>4652230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10470" sha1="npqsuodc9c7725btosvmg71afg2zdzv" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം(1964-2002,2018-2019)
| otherparty = ബി.ജെ.പി(2003-2018)
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.asianetnews.com/kerala-news/v-viswanatha-menon-passed-away-pqwutp മുൻ ധനകാര്യമന്ത്രി അമ്പാടി വിശ്വം അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/05/03/v-viswanatha-menon-life-story.html സിപിഎം ടിക്കറ്റിൽ എറണാകുളത്ത് നിന്ന് വിജയിച്ച ആദ്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ്]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
ആശയ സംഘട്ടനങ്ങളുടെ പേരിൽ
2002-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ്  പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു. 2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>npqsuodc9c7725btosvmg71afg2zdzv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652231</id>
      <parentid>4652230</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:05:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവിതരേഖ */</comment>
      <origin>4652231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11142" sha1="1q68dpzux7dvbmhzn5d5yloddyxv9ti" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം(1964-2002,2018-2019)
| otherparty = ബി.ജെ.പി(2003-2018)
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.asianetnews.com/kerala-news/v-viswanatha-menon-passed-away-pqwutp മുൻ ധനകാര്യമന്ത്രി അമ്പാടി വിശ്വം അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/05/03/v-viswanatha-menon-life-story.html സിപിഎം ടിക്കറ്റിൽ എറണാകുളത്ത് നിന്ന് വിജയിച്ച ആദ്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ്]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
ആശയ സംഘട്ടനങ്ങളുടെ പേരിൽ
2002-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ്  പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു. 2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>1q68dpzux7dvbmhzn5d5yloddyxv9ti</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652233</id>
      <parentid>4652231</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:07:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ */</comment>
      <origin>4652233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11237" sha1="7ozbqe5cil75spe78phgj72womn1ce5" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം(1964-2002,2018-2019)
| otherparty = ബി.ജെ.പി(2003-2018)
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.asianetnews.com/kerala-news/v-viswanatha-menon-passed-away-pqwutp മുൻ ധനകാര്യമന്ത്രി അമ്പാടി വിശ്വം അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/05/03/v-viswanatha-menon-life-story.html സിപിഎം ടിക്കറ്റിൽ എറണാകുളത്ത് നിന്ന് വിജയിച്ച ആദ്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ്]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
ആശയ സംഘട്ടനങ്ങളുടെ പേരിൽ
2002-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ്  പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു. 2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>7ozbqe5cil75spe78phgj72womn1ce5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652236</id>
      <parentid>4652233</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:09:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ */</comment>
      <origin>4652236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11354" sha1="mo55d5bascuwm3ji3qsxw0su311kwb6" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം(1964-2002,2018-2019)
| otherparty = ബി.ജെ.പി(2003-2018)
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.asianetnews.com/kerala-news/v-viswanatha-menon-passed-away-pqwutp മുൻ ധനകാര്യമന്ത്രി അമ്പാടി വിശ്വം അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/05/03/v-viswanatha-menon-life-story.html സിപിഎം ടിക്കറ്റിൽ എറണാകുളത്ത് നിന്ന് വിജയിച്ച ആദ്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ്]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
ആശയ സംഘട്ടനങ്ങളുടെ പേരിൽ
2002-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ്  പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു. 2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>mo55d5bascuwm3ji3qsxw0su311kwb6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652237</id>
      <parentid>4652236</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ */</comment>
      <origin>4652237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11483" sha1="12u0lt2n50ubdpcv59clrh25g9uz7nd" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം(1964-2002,2018-2019)
| otherparty = ബി.ജെ.പി(2003-2018)
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം ഇ.കെ. നായനാർ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു
''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 
'''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.asianetnews.com/kerala-news/v-viswanatha-menon-passed-away-pqwutp മുൻ ധനകാര്യമന്ത്രി അമ്പാടി വിശ്വം അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/05/03/v-viswanatha-menon-life-story.html സിപിഎം ടിക്കറ്റിൽ എറണാകുളത്ത് നിന്ന് വിജയിച്ച ആദ്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ്]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
ആശയ സംഘട്ടനങ്ങളുടെ പേരിൽ
2002-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ്  പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു. 2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>12u0lt2n50ubdpcv59clrh25g9uz7nd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652240</id>
      <parentid>4652237</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:12:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11486" sha1="k3zay50mmoos44yp1cfyeaequcwt4td" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1970
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം(1964-2002,2018-2019)
| otherparty = ബി.ജെ.പി(2003-2018)
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു ''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' 
എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.asianetnews.com/kerala-news/v-viswanatha-menon-passed-away-pqwutp മുൻ ധനകാര്യമന്ത്രി അമ്പാടി വിശ്വം അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/05/03/v-viswanatha-menon-life-story.html സിപിഎം ടിക്കറ്റിൽ എറണാകുളത്ത് നിന്ന് വിജയിച്ച ആദ്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ്]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
ആശയ സംഘട്ടനങ്ങളുടെ പേരിൽ
2002-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ്  പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു. 2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>k3zay50mmoos44yp1cfyeaequcwt4td</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652241</id>
      <parentid>4652240</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:14:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11486" sha1="dcv3sja6pka1soac6juyshivnzmah2w" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1971
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം(1964-2002,2018-2019)
| otherparty = ബി.ജെ.പി(2003-2018)
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു ''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' 
എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.asianetnews.com/kerala-news/v-viswanatha-menon-passed-away-pqwutp മുൻ ധനകാര്യമന്ത്രി അമ്പാടി വിശ്വം അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/05/03/v-viswanatha-menon-life-story.html സിപിഎം ടിക്കറ്റിൽ എറണാകുളത്ത് നിന്ന് വിജയിച്ച ആദ്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ്]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
ആശയ സംഘട്ടനങ്ങളുടെ പേരിൽ
2002-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ്  പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു. 2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>dcv3sja6pka1soac6juyshivnzmah2w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652243</id>
      <parentid>4652241</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:18:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ */</comment>
      <origin>4652243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11581" sha1="hudgtmu6k2kzjl277pz0imxc1imaoan" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1971
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = സി.പി.എം(1964-2002,2018-2019)
| otherparty = ബി.ജെ.പി(2003-2018)
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു ''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' 
എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.asianetnews.com/kerala-news/v-viswanatha-menon-passed-away-pqwutp മുൻ ധനകാര്യമന്ത്രി അമ്പാടി വിശ്വം അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/05/03/v-viswanatha-menon-life-story.html സിപിഎം ടിക്കറ്റിൽ എറണാകുളത്ത് നിന്ന് വിജയിച്ച ആദ്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ്]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
ആശയ സംഘട്ടനങ്ങളുടെ പേരിൽ
2002-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ്  പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു. 2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>hudgtmu6k2kzjl277pz0imxc1imaoan</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652254</id>
      <parentid>4652243</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11614" sha1="t0ck4d4blf9k3siqmdy1152j8meh18p" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1971
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = [[സി.പി.എം]](1964-2002,2018-2019) [[File:CPI-M-flag.svg|50px]]
| otherparty = ബി.ജെ.പി(2003-2018)
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു ''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' 
എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.asianetnews.com/kerala-news/v-viswanatha-menon-passed-away-pqwutp മുൻ ധനകാര്യമന്ത്രി അമ്പാടി വിശ്വം അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/05/03/v-viswanatha-menon-life-story.html സിപിഎം ടിക്കറ്റിൽ എറണാകുളത്ത് നിന്ന് വിജയിച്ച ആദ്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ്]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
ആശയ സംഘട്ടനങ്ങളുടെ പേരിൽ
2002-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ്  പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു. 2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>t0ck4d4blf9k3siqmdy1152j8meh18p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652263</id>
      <parentid>4652254</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം */</comment>
      <origin>4652263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11820" sha1="beltuwesye0c8h76xyesnbd6arajyuw" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| image =
| birth_name = വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ
| birth_date = 1927 ജനുവരി 15
| birth_place = കലൂർ, എറണാകുളം ജില്ല
| death_date = {{death date and age|2019|05|03|1927|01|15|mf=yes}}
| death_place = എറണാകുളം
| office = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term = 1987 - 1991
| predecessor = [[കെ.എം. മാണി]]
| successor = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| office2 = [[കേരള നിയമസഭ|
കേരള നിയമസഭാംഗം]]
| term2 = 1987 - 1991
| constituency2 = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
| office3 = [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗം]]
| term3 = 1974 - 1980
| constituency3 = കേരളം
| office4 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാംഗം]]
| term4 = 1967 - 1971
| constituency4 = എറണാകുളം
| party = [[സി.പി.എം]](1964-2002,2018-2019) [[File:CPI-M-flag.svg|50px]]
| otherparty = ബി.ജെ.പി(2003-2018)
| spouse = കെ. പ്രഭാവതി
| children = 2 sons
| date = മെയ് 3
| year = 2019
| source = https://www.niyamasabha.org/codes/members/m741.htm കേരള നിയമസഭ
}}
1987 മുതൽ 1991 വരെ നിലവിലിരുന്ന രണ്ടാം [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവായിരുന്നു ''' അമ്പാടി വിശ്വം '''എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''വി.വിശ്വനാഥ മേനോൻ.(1927-2019) ''' 
എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം, 
കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം, 
ലോക്‌സഭാംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2019/05/03/v-viswanatha-menon-passes-away.html മുൻമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.asianetnews.com/kerala-news/v-viswanatha-menon-passed-away-pqwutp മുൻ ധനകാര്യമന്ത്രി അമ്പാടി വിശ്വം അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/05/03/v-viswanatha-menon-life-story.html സിപിഎം ടിക്കറ്റിൽ എറണാകുളത്ത് നിന്ന് വിജയിച്ച ആദ്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ്]&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ കലൂരിൽ അമ്പാടിയിൽ നാരായണ മേനോൻ്റെയും 
വടക്കൂട്ട് ലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 
1927 ജനുവരി 15 ന് ജനനം.
നിയമബിരുദദാരിയാണ്.

[[Maharaja's College|മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ]] പഠനകാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും ഇദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ഇദ്ദേഹം ഗാന്ധിജിയുടെ ആരാധകനായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടെ കമ്യൂണിസവും സോഷ്യലിസവും ഇദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി.

==രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം==
സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അമ്പാടി വിശ്വം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവാണ് '''വടക്കൂട്ട് വിശ്വനാഥ മേനോൻ'''. [[Edappally|ഇടപ്പള്ളി]] പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. [[Communist Party of India (Marxist)|സി.പി.ഐ. (എമ്മിന്റെ)]] [[Kerala|കേരളത്തിലെ]] നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു.

കൊച്ചിയിൽ അവിഭക്ത കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1940-കളിലും 1950-കളിലും പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. [[എം.എം. ലോറൻസ്]] [[എ.പി. കുര്യൻ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്നു.

ഇദ്ദേഹം രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റംഗമായിട്ടുണ്ട്. അവിഭക്ത [[CPI|സി.പി.ഐ.യുടെ]] പ്രതിനിധിയായും പിന്നീട് [[CPI (M)|സി.പി.ഐ.(എം.)]] പ്രതിനിധിയായും ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1987-ൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ധനകാര്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.

12 വർഷം ഇദ്ദേഹം എഫ്.എ.സി.ടി. യൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം 14 വർഷം ഇൻഡൽ യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചി പോർട്ട് യൂണിയന്റെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്ന വിശ്വനാഥ മേനോൻ
ആശയ സംഘട്ടനങ്ങളുടെ പേരിൽ
2002-ൽ മാർക്സിസ്റ്റ്  പാർട്ടിയുമായി തെറ്റി പിരിഞ്ഞു. 2003-ലെ എറണാകുളം നിയമസഭ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. 
പിന്നീട് ഏറെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം 2018-ൽ മാർക്‌സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.&lt;ref&gt;[https://archives.mathrubhumi.com/news/kerala/v-viswanatha-menon-passed-away-5802b99e മുൻ ധനമന്ത്രി വിശ്വനാഥമേനോൻ അന്തരിച്ചു]&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|- 
| 2003* || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പോൾ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| [[എം.ഒ. ജോൺ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി
|-
|[[1996-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]]|| [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. ചാക്കോ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|[[1991-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]]|| [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[കെ.വി. തോമസ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1971 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[ഹെൻറി ഓസ്റ്റിൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
|-
| 1967 || [[എറണാകുളം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]] || [[എ.എം. തോമസ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]  
|-
|}

* 2003 - ജോർജ് ഈഡൻ മരണപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm ''The Hindu'' on-line, September 3, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716182923/http://www.hindu.com/2003/09/03/stories/2003090309430400.htm |date=2012-07-16 }}

{{DEFAULTSORT:വിശ്വനാഥമേനോൻ}}
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>beltuwesye0c8h76xyesnbd6arajyuw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലൈംഗികബന്ധം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235997</id>
    <revision>
      <id>4652142</id>
      <parentid>4649555</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175362" sha1="72gsbrxmqdj7f3e2a2hf0bhyr3hhylo" xml:space="preserve">{{prettyurl|Sexual intercourse}}
{{censor}}
{{Hidden Image
 | image =Paul Avril - Les Sonnetts Luxurieux (1892) de Pietro Aretino, 2.jpg|caption=എഡ്വാർഡ്-ഹെൻറി അവ്രിൽ (1892) ചിത്രീകരിച്ച [[മിഷനറി പൊസിഷൻ|മിഷനറി പൊസിഷൻ പൊസിഷനിലുള്ള]] ലൈംഗികബന്ധം.}}
പൊതുവേ ലൈംഗിക സുഖം, [[പ്രത്യുൽപ്പാദനം]] അല്ലെങ്കിൽ ഇവ രണ്ടിനും വേണ്ടി സ്ത്രീയുടെ [[യോനി|യോനിയിൽ]] പുരുഷന്റെ [[ലിംഗം]] പ്രവേശിപ്പിക്കുകയും പിൻവലിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ശാരീരിക പ്രവർത്തനമാണ് ലൈംഗികബന്ധം'''.'' എന്നാൽ ഇതിലുപരിയായി മനുഷ്യരുടെ അടിസ്ഥാനപരവും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ ഒരാവശ്യം കൂടിയാണ്  ലൈംഗിക ആസ്വാദനം. ഇംഗ്ലീഷിൽ ‘സെക്ഷ്വൽ ഇന്റർകോർസ് (Sexual intercourse)’. മലയാളത്തിൽ ‘ബന്ധപ്പെടുക, സംഭോഗം, വേഴ്ച, ഇണചേരൽ, മൈഥുനം’ തുടങ്ങിയ പദങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതും ഇതുതന്നെ. സ്നേഹ പ്രകടനം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഇംഗ്ലീഷിൽ സെക്ഷ്വൽ ഇന്റർകോർസ് എന്നതിന് പകരം &quot;ലവ് മേക്കിങ്&quot; എന്നും പറയാറുണ്ട് (Love making).  

എന്നാൽ ലൈംഗികത എന്നത് ഏറെ ബ്രഹത്തായ അർഥതലങ്ങൾ ഉള്ള ഒരു കാര്യം കൂടിയാണ്. കുറേക്കൂടി വിപുലമായ തലങ്ങൾ ലൈംഗികത എന്ന പദം കൊണ്ടു ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. ഇത് ഒരാളുടെ ജന്മനായുള്ള ജൈവീക താല്പര്യങ്ങളുമായും വളരെയേറെ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന് ഡെമി സെക്ഷ്വൽ ആയ ആളുകൾ മാനസികമായ അടുപ്പമുള്ള പങ്കാളിയുമായി ലവ് മേക്കിങ് എന്ന രീതി ആവും തെരെഞ്ഞെടുക്കുക എന്ന്‌ പറയാറുണ്ട്. 

[[മനുഷ്യൻ|മനുഷ്യരിൽ]] [[ഗർഭധാരണം|ഗർഭധാരണത്തിന്റെ]] പ്രാഥമിക രീതികളിൽ ഒന്നാണിത്. പുരുഷനിൽ നിന്ന് സ്ത്രീയിലേക്ക് [[ബീജം]] കൈമാറ്റം സാധിക്കുവാനായി മനുഷ്യരുൾപ്പെടെ പല ജീവിവർഗങ്ങളിലും ലൈംഗികബന്ധം [[പ്രത്യുൽപ്പാദനം|പ്രത്യുൽപാദനത്തിനുള്ള]] ഒരു ഉപാധിയായി വർത്തിക്കുന്നു. ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ ലൈംഗിക താല്പര്യം ഉള്ള ജീവികളുടെ തലമുറ ആണ് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നത് എന്ന്‌ പറയാം. ലൈംഗിക താല്പര്യം ഇല്ലാത്തവരുടെ തലമുറ നശിച്ചു പോയതായി കാണാം. എങ്കിലും ലൈംഗികത എന്നതിന് മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ പല തലങ്ങളുമുണ്ട്. 

ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ രണ്ട് പങ്കാളികൾക്കും സാധാരണയായി സുഖകരമായ സംവേദനങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടുകയും [[രതിമൂർച്ഛ|രതിമൂർച്ഛയിൽ]] എത്തുകയും ചെയ്യും. ഈ പ്രക്രിയയിൽ [[ബാഹ്യകേളി|ബാഹ്യകേളി അഥവാ ഫോർപ്ലേ,]] [[ലിംഗം|ലിംഗത്തിന്റെ]] [[ഉദ്ധാരണം]], [[യോനി|യോനിയിലെ]] [[രതിസലിലം|ലൂബ്രിക്കേഷൻ അഥവാ നനവ്]], ചലനങ്ങൾ, [[സ്ഖലനം]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. അടുപ്പം പ്രകടിപ്പിക്കാനും വൈകാരിക ബന്ധങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്താനും ആനന്ദകരമായ സുഖം അനുഭവിക്കാനുമുള്ള ഒരു മാർഗമായി കൂടി ലൈംഗികബന്ധം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ലൈംഗികതയുമായി ബന്ധപെട്ടു [[ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം|ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം (Sexual and Reproductive Health),]] [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം]] തുടങ്ങിയവ അതിപ്രധാനമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkOD5lNItlXBwtwkZ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703650534/RO=10/RU=https%3a%2f%2fen.wikipedia.org%2fwiki%2fHuman_sexuality/RK=2/RS=U_sQuOEbS9ZmbLNl4cvj7zQedgA-|title=Human sexuality - Wikipedia|website=en.wikipedia.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkOD5lNItlXBwt0UZ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzQEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703650534/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.betterhealth.vic.gov.au%2fhealth%2fhealthyliving%2fSexuality-explained/RK=2/RS=.dzNmsF4xyvDfGc98iSgoqgTo_w-|title=Sexuality explained - Better Health Channel|website=www.betterhealth.vic.gov.au}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ലൈംഗിക ബന്ധവും വിവിധ ഘടകങ്ങളും ==
ജീവിവർഗങ്ങളിൽ സ്വാഭാവികമായി കാണപ്പെടുന്ന അടിസ്ഥാനപരമായ ഒരു അടിസ്ഥാന ചോദനയാണ് ലൈംഗികത അഥവാ സെക്ഷ്വാലിറ്റി (Sexuality). ഇതവരുടെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. സാമൂഹികവും മാനസികവും ജനിതകപരവുമായ മറ്റനേകം ഘടകങ്ങളുമായും ഇത്  ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ജെൻഡറുമായി ഇത് വളരെധികം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. ലൈംഗികതക്ക് ഒരു കൃത്യമായ നിർവചനം നൽകുക ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കാര്യമാണ്. 

പ്രത്യുത്പാദനത്തിന് വേണ്ടി മാത്രമല്ല സന്തോഷത്തിനും സ്നേഹം പ്രകടിപ്പിക്കാനും ആസ്വാദനത്തിനും കൂടിയാണ് മനുഷ്യർ ഏറിയപങ്കും ലൈംഗികബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടാറുള്ളത്. അതിനാൽ ലൈംഗികത മനുഷ്യരുടെ സന്തോഷവും മാനസിക ആരോഗ്യവുമായി ഏറെ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0167268115000050|title=|access-date=2022-05-19}}&lt;/ref&gt; സന്തോഷകരമായ ലൈംഗികജീവിതം ശാരീരിക ആരോഗ്യത്തിനും ഗുണകരമാകുന്നു. എൻഡോർഫിൻസ്, [[ഓക്സിടോസിൻ|ഓക്‌സിടോസിൻ]] മുതലായ ഹോർമോണുകളുടെ ഉത്പാദനം സന്തോഷത്തിന് കാരണമാകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.healthline.com/health/happy-hormone|title=Happy Hormones: What They Are and How to Boost Them|access-date=2022-05-19}}&lt;/ref&gt; 

ഒരു വ്യക്തിയുടെ ലൈംഗികപരമായ മനോഭാവം, താല്പര്യങ്ങൾ, പെരുമാറ്റം ഇവയെല്ലാം ചേർന്നതാണ് ആ വ്യക്തിയുടെ ലൈംഗികത. ലൈംഗികതക്ക് ജൈവപരവും, വൈകാരികവും, സാമൂഹികവും, രാഷ്ട്രീയപരവുമായ വിവിധ തലങ്ങളുണ്ട്. കേവലം ലൈംഗിക പ്രക്രിയ മാത്രമല്ല ഇതിൽ വരിക. മറിച്ചു ലിംഗത്വം (Gender), ലിംഗ വ്യക്തിത്വം (Gender identity), ജെൻഡർ റോൾസ്, ലൈംഗിക ആഭിമുഖ്യം, ബന്ധങ്ങൾ, പരസ്പര ബഹുമാനം, പ്രത്യുൽപാദനം, ലൈംഗിക ആരോഗ്യം തുടങ്ങി വിവിധ വശങ്ങൾ ലൈംഗികതയുടെ ഭാഗമായി വരും. ചുരുക്കത്തിൽ ഒന്നിലേറെ ഘടകങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയും അതിൽ നിന്നും ഉയിർത്തുവരുന്ന വികാരങ്ങളും കൂടിച്ചേർന്നു സൃഷ്ടിക്കുന്ന ജൈവീകമായ  വികാരമാണ് ലൈംഗികത.  

മറ്റൊരാളോട് തോന്നുന്ന ആകർഷണം, അതിൽ നിന്നും ഒരാളുടെ മനസ്സിലുണ്ടാകുന്ന ചോദനകൾ (സ്നേഹം), ഈ സ്നേഹം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന രീതി (ആശയവിനിമയം, സ്പർശനം), ഏറ്റവും ഒടുവിലായി സ്നേഹത്തിന്റെ ബഹിസ്‌ഭുരണമായി ലൈംഗികബന്ധം നടക്കുന്നു. ജീവികളിലെ [[പ്രത്യുൽപ്പാദനം|പ്രത്യുദ്പാദനവും]] ആസ്വാദനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒന്നാണ് ലൈംഗികബന്ധം, മൈഥുനം, സംഭോഗം അഥവാ ഇണചേരൽ. സാധാരണ ഗതിയിൽ ഇംഗ്ലീഷ് വാക്കായ സെക്സ്, സെക്ഷ്വൽ ഇന്റർകോഴ്സ് എന്നി വാക്കുകൾ കൊണ്ടു ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് ഇതാണ് (Sexual Intercourse, Coitus).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sexual_inetercourse|title=|access-date=2022-05-19}}&lt;/ref&gt; ഇതുവഴി ജീവിവർഗ്ഗങ്ങളിലെ ജനിതക ഘടകങ്ങൾ പുതിയ തലമുറയിലേക്ക് പകർന്നു കൊടുക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. വ്യത്യസ്ത ജനിതക പാരമ്പര്യമുള്ളവർ തമ്മിലുള്ള ഇണചേരൽ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെട്ട ഒരു തലമുറയുടെ ഉത്പാദനത്തിന് കാരണമാകുന്നു. ഇതാണ് മിശ്രവിവാഹിതരുടെ മക്കളിൽ പാരമ്പര്യരോഗങ്ങൾ കുറഞ്ഞു വരാൻ കാരണം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4JdNYtlUFctZzd3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703650781/RO=10/RU=https%3a%2f%2fcptsdfoundation.org%2f2022%2f04%2f18%2fincest-and-genetic-disorders%2f/RK=2/RS=tbyzzKfBH0B0_MYORrzXf8j9c58-|title=Incest and Genetic Disorders {{!}} CPTSDfoundation.org|website=cptsdfoundation.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4JdNYtlUFctczd3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzcEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703650781/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.independent.co.uk%2fnews%2fscience%2finbreeding-study-uk-dna-university-queensland-biobank-genes-incest-a9091561.html/RK=2/RS=_rPR.x.M2O39eRGkBdphD1p8fPg-|title=Inbreeding - Wikipedia|website=en.wikipedia.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4JdNYtlUFctdTd3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzgEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703650781/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.ncbi.nlm.nih.gov%2fpmc%2farticles%2fPMC5714504%2f/RK=2/RS=tfLLXfpKefwz3FRobhj1QizBVg4-|title=Genetics of Disorders of Sex Development - PMC|website=www.ncbi.nlm.nih.gov}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ഇണചേരലിന്റെ പ്രാധാന്യം ==
ഇംഗ്ലീഷിൽ ഇണചേരുക എന്ന വാക്കിന് 'സെക്ഷ്വൽ ഇന്റർകോഴ്സ്' എന്നതിന് പകരം &quot;ലവ് മേക്കിങ്&quot; എന്നും പറയാറുണ്ട് (Love making). 'നോ ലവ് നോ സെക്സ്, നോ സെക്സ് നോ ലവ്' തുടങ്ങിയ ഇംഗ്ലീഷ് വാക്യങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതും ഇതുതന്നെ. സ്നേഹം പ്രകടിക്കുന്ന കല എന്നൊക്കെ ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. മറ്റ് ജൈവീക ചോദനകളിൽ നിന്നും ലൈംഗികബന്ധത്തിനെ   വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത് അതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ആനന്ദം അഥവാ സുഖകരമായ അനുഭൂതി തന്നെയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb6JNotluXMrCHp3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzQEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703651081/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.psychologytoday.com%2fus%2fblog%2fthe-future-intimacy%2f202107%2fwhat-couples-need-understand-about-passionate-sex/RK=2/RS=bnxVL1rY.uxuBn8kBbCGQcUdadM-|title=What Couples Need to Understand About Passionate Sex|website=www.psychologytoday.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkNP3SNotl1qAq_3t3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703651154/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.wikihow.com%2fMake-Great-Love/RK=2/RS=oTXYwftTUSFUIZjIvWb2mBx2PXY-|title=How to Make Great Love: 6 Steps (with Pictures) - wikiHow|website=www.wikihow.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;                       

ഭൗതികമായി പറഞ്ഞാൽ ഇണകളുടെ [[പ്രത്യുൽപ്പാദനാവയവം|ലൈംഗികാവയവങ്ങൾ]] തമ്മിലുള്ള കൂടിച്ചേരലാണ് (ലിംഗയോനി സമ്പർക്കവും തുടർന്നുള്ള ചലനങ്ങളും ചിലപ്പോൾ സ്ഖലനവും) വേഴ്ച എന്നിരിക്കിലും ലൈംഗികതക്ക് ശാരീരികബന്ധം എന്നതിലുപരിയായി പല തലങ്ങളുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkOD4qUYtlA2Av2Wh3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzYEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703657899/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.britannica.com%2fscience%2fsexual-intercourse/RK=2/RS=PsUaRjVDurU0jr6ChxpPeAd3Flg-|title=Sexual intercourse {{!}} Description &amp; Facts {{!}} Britannica|access-date=2022-05-19|website=www.britannica.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

&quot;മനുഷ്യൻ ഭൂകമ്പങ്ങളെ അതിജീവിച്ചേക്കാം; മഹാമാരികളെയും രോഗപീഡകളെയും ദുരന്തങ്ങളെയും ആത്മദുഃഖങ്ങളെയും അതിജീവിച്ചേക്കാം; പക്ഷേ കിടപ്പറയിലെ ദുരന്തംപോലെ അവനെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന മറ്റൊന്നില്ല”. ലിയോ ടോൾസ്റ്റോയിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ  ഇതിന്റെ പ്രാധാന്യം വെളിവാക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും ലൈംഗികതയെ ഒരു പാപമായി കാണുന്ന സമൂഹങ്ങൾ ധാരാളമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4J0N4tlZyos7vB3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzgEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703651317/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.yourtango.com%2f2020336846%2fleo-tolstoy-quotes/RK=2/RS=iqhwKfV7i1Naz0DFmOxbZeNAUZs-|title=Best Leo Tolstoy Quotes About Life {{!}} YourTango|access-date=2022-05-19|website=www.yourtango.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb4QOItlEE4qDS53Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703651473/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.psychologytoday.com%2fus%2fbasics%2frelationships%2flove-and-sex/RK=2/RS=xR_Yu4Y.JtM3SJzTwSlsvOtC3qE-|title=The Psychology of Love: Theories and Facts {{!}} Psych Central|website=psychcentral.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ലൈംഗികതയെ പറ്റിയുള്ള പഠനങ്ങൾ ==
വാത്സ്യായന മഹർഷി രചിച്ച കാമസൂത്രം, അനംഗരംഗ  തുടങ്ങിയ പൗരാണിക ഭാരതീയ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ രതിയെപ്പറ്റി സമഗ്രമായി പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcr_UYtllKUvPVp3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703658112/RO=10/RU=https%3a%2f%2fen.wikipedia.org%2fwiki%2fKama_Sutra/RK=2/RS=mk4dpcnuwWdPUW3eiSI9cpfNGlo-|title=Kama_SutraKama Sutra - Wikipedia|access-date=|website=en.wikipedia.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcpRUotljqUtp0h3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703658193/RO=10/RU=https%3a%2f%2findianculture.gov.in%2febooks%2fsexual-life-ancient-india-study-comparative-history-indian-culture/RK=2/RS=cJT44E3ryM3oqP4q0H72t.VMNcA-|title=Sexual Life In Ancient India: A Study|website=indianculture.gov.in}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; കിൻസി, സിഗ്മണ്ട് ഫ്രോയിഡ് തുടങ്ങിയവരുടെ സംഭാവനകൾ ഈ മേഖലയെ ഏറെ വികസിപ്പിച്ചു. വില്യം  മാസ്റ്റേഴ്സ്, വിർജിനിയ ജോൺസൻ എന്നിവർ നടത്തിയ ശാസ്ത്രീയ ഗവേഷണ പഠനങ്ങൾ ഈ മേഖലയിൽ കൂടുതൽ മൂല്യവത്തായ സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മനുഷ്യരിലെ ലൈംഗിക പ്രതികരണങ്ങൾ, ലൈംഗിക പ്രശ്നങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയെ പറ്റിയുള്ള ഇവരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ  അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റുകയുണ്ടായി. ഹ്യൂമൻ സെക്ഷ്വൽ റെസ്പോൺസ് (Human Sexual Response), ഹ്യൂമൻ സെക്ഷ്വൽ ഇനാടിക്വസി (Human Sexual Inadequacy) എന്നിവ ഇവരുടെ ക്ലാസ്സിക്‌ ഗ്രന്ഥങ്ങളാണ്. ഇവ മുപ്പതിൽ അധികം ഭാഷയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുകയുണ്ടായി. കൂടാതെ ടെക്സ്റ്റ്ബുക്ക് ഓഫ് സെക്ഷ്വൽ മെഡിസിൻ (Textbook of Sexual Medicine), സെക്സ് ആൻഡ് ഹ്യൂമൻ ലവിങ് (Sex and Human Loving) തുടങ്ങിയവ ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം ഉപയോഗപ്പെടുത്തി വരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkOD6dOItlx_ctEAl3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzQEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703651613/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.scientificamerican.com%2farticle%2fthe-new-science-of-sex-and-gender%2f/RK=2/RS=BESaURyjgKdiLwWgGa89qakfAFI-|title=The New Science of Sex and Gender {{!}} Scientific American|access-date=2022-05-19|website=www.scientificamerican.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkOD6dOItlx_ctDgl3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzMEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703651613/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.apa.org%2fmonitor%2f2015%2f10%2fresearch-kinsey/RK=2/RS=4tRt0sl0LdDyvg5K6FtpjvOfd_Y-|title=Sex research at the Kinsey Institute|website=www.apa.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkNP0rOYtlyLQsEZB3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703651755/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.britannica.com%2fbiography%2fMasters-and-Johnson/RK=2/RS=y3AxEPLaberWln1WyQW6EdzOeiI-|title=Masters and Johnson {{!}} Pioneers of Sex Therapy &amp; Research|website=www.britannica.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ലിംഗ-ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങളും ലൈംഗികതയും ==
ലൈംഗികബന്ധമെന്ന പദം എതിർലിംഗ അനുരാഗികൾ തമ്മിലും (Heterosexual) ലിംഗ-ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് (LGBTQIA+) ഇടയിലുമുള്ള സ്നേഹത്തെ സൂചിപ്പിക്കാനായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. ചെറിയ ഒരു സ്പർശനം പോലും പലർക്കും സുഖാനുഭൂതി നൽകുന്നു. നാഡീ ഞരമ്പുകൾ കൂടുതലുള്ള ലൈംഗികാവയവങ്ങളിലെ സ്പർശനം കൂടുതൽ ആനന്ദം നൽകുന്നു. ജീനുകളും, തലച്ചോറും, നാഡീവ്യവസ്ഥയും, ഹോർമോണുകളും ഇതിൽ മുഖ്യപങ്ക് വഹിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb6jOYtluXMrLZ53Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703651876/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.verywellmind.com%2fwhat-does-lgbtq-mean-5069804/RK=2/RS=yPVy2NUwuwX8W9.vYyAmSOReYfY-|title=What Does LGBTQIA+ Mean? - Verywell Mind|access-date=2022-05-19|website=www.verywellmind.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;     

സാധാരണയായി എതിർലിംഗത്തിലുള്ളവരാണ്‌ ഇണകൾ ആയിരിക്കുക എങ്കിലും ഏതാണ്ട് 1500-റോളം ജീവിവർഗങ്ങളിൽ ഒരേ ലിംഗത്തിലുള്ളവ തമ്മിലും ലൈംഗികമായി ബന്ധത്തിലേർപ്പെടുന്നതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മനുഷ്യരിലും ഒരേ ലിംഗത്തിലുള്ളവർ തമ്മിൽ ലൈംഗികബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടാറുണ്ട്. [[സ്വവർഗ്ഗലൈംഗികത|സ്വവർഗലൈംഗികത]] (Homosexuality), ഉഭയവർഗലൈംഗികത (Bisexuality) എന്നിവ പ്രകൃതിപരമായ ലൈംഗികതയുടെ ഭാഗമാണെന്നും ഇത് ജനതികമോ ജൈവീകമോ ആണെന്നും (Sexual orientation) ശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. ഇക്കൂട്ടർ ലിംഗ-ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ (LGBTIQ) ഉൾപ്പെടുന്നു. മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ പ്രത്യേകത ഇവിടെ നിർണായകമാണ്. ബൗദ്ധികമായി മുന്നിട്ട് നിൽക്കുന്ന ആളുകളോട് മാത്രം താല്പര്യം തോന്നുന്നവരുണ്ട്. ഇവരെ സാപ്പിയോസെക്ഷ്വൽ (Sapiosexual) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPco8OotljqUtqUh3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703652029/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.verywellmind.com%2fwhat-does-it-mean-to-be-sapiosexual-5190425/RK=2/RS=Kp.qzqIjsRIY_Ytbz8LvOa13Avc-|title=What Does It Mean to Be Sapiosexual? - Verywell Mind|access-date=|website=www.verywellmind.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; മാനസികമായി അടുപ്പമുള്ള ആളുകളോട് മാത്രം ലൈംഗികമായി താല്പര്യമുണ്ടാകുന്ന വിഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഇവരെ ഡെമിസെക്ഷ്വൽ (demisexual) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. പാൻസെക്ഷ്വൽ പോലെ വേറെയും വിഭാഗങ്ങളുമുണ്ട്.  ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജൻഡർ, ലൈംഗിക വ്യക്തിത്വം എന്നിവയ്ക്ക് ഉപരിയായി എല്ലാവരോടും ആകർഷണം തോന്നുന്ന വിഭാഗമാണ് ഇത്. ലൈംഗികതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവിധ വിഭാഗങ്ങളാണിവ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkOD6dOotlx_ctLSJ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzMEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703652126/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.bbc.co.uk%2fnews%2fnewsbeat-33278165/RK=2/RS=jkxvdeLFq7tB0Z2bKYJZpdpYF5g-|title=We know what LGBT means but here's what LGBTQQIAAP ... - BBC|access-date=2022-05-19|website=www.bbc.co.uk}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ലൈംഗികതയും സുഖാവസ്ഥയും ==
മൃഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ചു മനുഷ്യൻ പ്രത്യുത്പാദനത്തിലുപരിയായി വിനോദത്തിന് അഥവാ ആസ്വാദനത്തിന് വേണ്ടിയാണ് കൂടുതലും ലൈംഗികബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടാറുള്ളത്. ഇണയോടുള്ള ഊഷ്മളമായ ബന്ധം നിലനിർത്തുക എന്നതും പ്രധാനമാണ്. 'മനുഷ്യരുടെ രണ്ടാമത്തെ വിശപ്പ്' എന്നൊക്കെ ലൈംഗികതയെ വിശേഷിപ്പിച്ചു കാണാറുണ്ട്. ഡോപമിൻ (Dopamine) തുടങ്ങി മതിഷ്‌ക്കത്തിലെ രാസമാറ്റം ലൈംഗിക ആസ്വാദനത്തിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb5CO4tl_2grycF3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703652290/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.health.harvard.edu%2fmind-and-mood%2fdopamine-the-pathway-to-pleasure/RK=2/RS=t.1bBTZq56MGSw5bj7z2n0Hc3_A-|title=Dopamine: The pathway to pleasure - Harvard Health|access-date=2022-05-19|website=www.health.harvard.edu}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 

ലൈംഗികവികാരം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അനുഭവപ്പെടുന്ന സുഖാനുഭൂതി, സംഭോഗത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന അത്യാനന്ദം, രതിമൂർച്ഛ, അതിനുശേഷമുള്ള നിർവൃതി എന്നിവ മനുഷ്യർക്ക് പ്രധാനമാണ്. ഡോൾഫിൻ, കുരങ്ങുവർഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പല ജീവികളിലും ഇത്തരത്തിൽ ലൈംഗികാസ്വാദനം കാണപ്പെടാറുണ്ട്. ഗർഭത്തിലിരിക്കെ തന്നെ സഹോദരങ്ങളുമായി ഇണചേരുന്ന അപൂർവ്വ ജീവിവർഗ്ഗമാണ് അഡാക്റ്റിലിഡിയം മൈറ്റുകൾ. വയറിനുള്ളിൽതന്നെ മുട്ടയിട്ട് വിരിയിക്കുന്ന രീതിയാണ് ഇവയ്ക്കുള്ളത്.  മനുഷ്യരിലേതു പോലെ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ഉണ്ടാകാനല്ലാതെയും ലൈംഗികബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന ജീവികളിൽ ഒന്നാണ് മുള്ളൻ പന്നിയും&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcqLO4tlV8crBEx3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703652364/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.plannedparenthood.org%2flearn%2fsex-pleasure-and-sexual-dysfunction%2fsex-and-pleasure/RK=2/RS=tlFX.B27zeK1muecTnfbyKGYpZw-|title=What is Sex? {{!}} Sex and Pleasure - Planned Parenthood|access-date=2022-05-19|website=www.plannedparenthood.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcqLO4tlV8crDkx3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzMEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703652364/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.healthline.com%2fhealth%2fwhy-does-sex-feel-good/RK=2/RS=1n_dXb.dV4Twl606FYpUYYzS5kE-|title=Why Does Sex Feel Good for Men and Women? - Healthline|website=www.healthline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== സ്ത്രീപുരുഷ ലൈംഗികതയിലെ വ്യത്യസ്തത ==
പുരുഷനിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി  പൊതുവേ സ്ത്രീകളിൽ ലൈംഗികവികാരം പതുക്കെ ഉണരുകയും പതിയെ ഇല്ലാതാവുകയും ചെയ്യുന്ന ഒന്നാണ് എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ എല്ലാവരിലും അങ്ങനെ ആകണമെന്നില്ല. വേഗത്തിൽ ലൈംഗിക ഉത്തേജനം സ്ത്രീകളിലും സാധ്യമാകുന്ന സ്ത്രീകളുണ്ട്. പല സ്ത്രീകൾക്കും അവർക്ക് താല്പര്യമുള്ള പങ്കാളിയുമായി മാത്രമേ ലൈംഗികത നന്നായി ആസ്വദിക്കാൻ സാധിക്കാറുള്ളൂ. പങ്കാളിയെ തെരെഞ്ഞെടുക്കാൻ  സ്ത്രീക്ക് അവരുടേതായ താല്പര്യങ്ങൾ ഉണ്ട്. എല്ലാ സ്ത്രീകൾക്കും രതിമൂർച്ഛ ഉണ്ടാകണം എന്നില്ല. എന്നാൽ പുരുഷന്മാരിൽ മിക്കവർക്കും ശുക്ല സ്ഖലനത്തോടൊപ്പം രതിമൂർച്ഛ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ പുരുഷനിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി തുടർച്ചയായി ഒന്നിലധികം തവണ രതിമൂർച്ഛ (Orgasm) കൈവരിക്കാനുള്ള കഴിവ് സ്ത്രീകളുടെ തലച്ചോറിനുണ്ട്. പുരുഷനിൽ ലിംഗത്തിന്റെ ഉദ്ധാരണം പോലെ സ്ത്രീകളിൽ യോനിയിലെ നനവ് (ലൂബ്രിക്കേഷൻ), ശ്വാസഗതിയിലെ വേഗത തുടങ്ങിയവ കൊണ്ടു ലൈംഗിക ഉത്തേജനം തിരിച്ചറിയാം &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPco2PItlScItoFV3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzQEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703652534/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.ox.ac.uk%2fnews%2fscience-blog%2fmales-and-females-are-programmed-differently-terms-sex/RK=2/RS=CRvQvDX1P2hHLqWK9Ux6Mtw2oHM-|title=Males and females are programmed differently in terms of sex|access-date=2022-05-19|website=www.ox.ac.uk}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPco2PItlScItlFV3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703652534/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.psychologytoday.com%2fus%2farticles%2f201711%2fthe-truth-about-sex-differences/RK=2/RS=D6TOwAHakAs4yOnGyOAHPZ7cvoo-|title=The Truth About Sex Differences {{!}} Psychology Today|website=www.psychologytoday.com}}&lt;/ref&gt;.

== രതിമൂർച്ഛയുടെ പ്രാധാന്യം ==
ലൈംഗികതയിലെ ഏറ്റവും ആനന്ദകരമായ നിമിഷങ്ങളെ [[രതിമൂർച്ഛ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു. പുരുഷന്മാരിൽ ഏതാണ്ട് എല്ലാ സംഭോഗങ്ങളും സ്‌കലനത്തോടൊപ്പം രതിമൂർച്ഛയിൽ അവസാനിക്കുകയാണ് പതിവ്. എന്നാൽ സ്ത്രീകളിൽ എല്ലാവർക്കും രതിമൂർച്ഛ ഉണ്ടാകണം എന്നില്ല. സ്ത്രീപുരുഷ രതിമൂർച്ഛയിലെ ഈ വ്യത്യസ്തതയെ ‘[[ഒർഗാസം ഗ്യാപ്]]’ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. [[കൃസരി]] അഥവാ ഭഗശിശ്നികയിലെ നേരിട്ടുള്ള ഉത്തേജനം സ്ത്രീകളിൽ രതിമൂർച്ഛയ്ക്ക് ഏറെ സഹായകരമാകുന്നു. ബന്ധപ്പെടുന്ന സമയത്ത് ഫാർമസിയിലും മറ്റും ലഭ്യമായ ഗുണമേന്മയുള്ള [[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി|ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി]] (ഉദാഹരണത്തിന് കേവൈ ജെല്ലി, ഡ്യുറക്സ്, മൂഡ്സ് തുടങ്ങിയവ), മാരിറ്റൽ എയ്ഡ്‌സ്, വൈബ്രേറ്റർ തുടങ്ങിയ [[ലൈംഗിക കളിപ്പാട്ടം]] അഥവാ സെക്സ് ടോയ്‌സ് തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിക്കുന്നത് സ്ത്രീകളെ  രതിമൂർച്ഛയിൽ എത്താൻ ഏറെ സഹായിക്കുന്നു. ഇക്കാര്യത്തിൽ പങ്കാളിയുടെ സഹായം ഉപയോഗപ്പെടുത്താം. രതിമൂർച്ഛയിൽ തലച്ചോർ വലിയ പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. മത്തിഷ്ക്കം ആണ് ഏറ്റവും വലിയ ലൈംഗിക അവയവം. 

ഓഗസ്റ്റ് 8 അന്താരാഷ്ട്ര സ്ത്രീ രതിമൂർച്ഛാ ദിനമായി ആചരിച്ചു വരുന്നു. ബ്രസീൽ ആണിതിനു തുടക്കം കുറിച്ചത്. ഇതിന്റെ മുന്നോടിയായി ഓഗസ്റ്റ് 2 ദേശീയ രതിമൂർച്ഛാ ദിനമായി (നാഷണൽ ഓർഗാസം ഡേ) അമേരിക്ക, കാനഡ, യുകെ, ജർമ്മനി, നെതർലാന്ഡ്സ്, ഓസ്ട്രേലിയ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ ആചരിച്ചുവരുന്നു. രതിമൂർച്ഛയുടെ ഗുണങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയമായ ബോധവൽക്കരണമാണ് ഇതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിൽ എഴുപത് ശതമാനം സ്ത്രീകൾക്കും രതിമൂർച്ഛ ഉണ്ടാകുന്നില്ല എന്ന് പഠനങ്ങൾ പറയുന്നു. സ്ത്രീകൾ ലൈംഗികതയെപ്പറ്റി സംസാരിക്കുന്നത് തെറ്റായി കാണുക, രതിമൂർച്ഛ പുരുഷന് മാത്രമാണെന്ന തെറ്റിദ്ധാരണ, നിത്യവും [[രതിമൂർച്ഛയില്ലായ്മ]] ഉണ്ടായാൽ ശരിയായ ചികിത്സാമാർഗങ്ങൾ തേടാതിരിക്കുക തുടങ്ങിയ വിവിധ കാരണങ്ങൾ ഇതിനുണ്ടെന്ന് ഗവേഷണങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb7wPItlBZEs4zZ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703652720/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.medicalnewstoday.com%2farticles%2f232318/RK=2/RS=Y_gLL.FyDf5ObxGPAGra_ulcLVo-|title=Orgasm: What is it, what does it feel like, and more|access-date=2022-05-19|website=www.medicalnewstoday.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb7wPItlBZEs6TZ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzQEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703652720/RO=10/RU=https%3a%2f%2fsimple.wikipedia.org%2fwiki%2fOrgasm/RK=2/RS=7o6LBs7sqsXRo4V1AouFmHf4l34-|title=Orgasm - Simple English Wikipedia, the free encyclopedia|website=simple.wikipedia.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb7wPItlBZEs9TZ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEwBHZ0aWQDBHNlYwNzcg--/RV=2/RE=1703652720/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.britannica.com%2fscience%2forgasm/RK=2/RS=tVl7fUG_FQ.ZQijZp1JT8sUqefk-|title=Female Experience, Neurochemistry &amp; Physiology|website=www.britannica.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcrNPYtlnhot0rF3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzQEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703652942/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.allohealth.care%2fhealthfeed%2fsex-education%2fwhen-is-national-orgasm-day/RK=2/RS=q6.nHjLkRoRE_0Xe1W5z3N.1hSw-|title=When Is National Orgasm Day? {{!}} Allo Health|website=www.allohealth.care}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcobPotlq4YtYXp3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703653020/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.internationaldays.co%2fevent%2fglobal-orgasm-day%2fr%2frec14DA7fNteYDeM6/RK=2/RS=ALwJlLBUCDBh7d8cNux8hAnwIf8-|title=Global Orgasm Day - December 21, 2023 {{!}} internationaldays.co|website=www.internationaldays.co}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== പങ്കാളിയെ തെരെഞ്ഞെടുക്കൽ ==
പൊതുവേ മനുഷ്യർ ജനതികപരമായി ഏക പങ്കാളിയിൽ തൃപ്തിപ്പെടുന്നവരല്ല എന്ന്‌ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ചില മനുഷ്യരിൽ 'പോളി അമോറി' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒന്നിലധികം പങ്കാളികളോടുള്ള ആകർഷണം മുന്നിട്ട് നിൽക്കുമ്പോൾ മറ്റു ചിലർ ഏക പങ്കാളിയിൽ തൃപ്തിപ്പെടുന്ന 'മോണോഗാമി' താല്പര്യമാകും പ്രകടിപ്പിക്കുക. ഇത് വ്യക്തിയുടെ സവിശേഷമായ ജനതിക പ്രത്യേകതയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. പുരുഷൻ തന്റെ ബീജം പരമാവധി ഇണകളിൽ എത്തിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. കൂടുതൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുക എന്ന പുരുഷന്റെ ജനതികപരമായ ധർമ്മം ആണിതിന്റെ കാരണം. അതിന്റെ ഭാഗമായി പുരുഷന്മാർക്ക് പെട്ടെന്ന് തന്നെ പല സ്ത്രീകളിൽ താല്പര്യം ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യത ഉണ്ട്. 

എന്നാൽ ഇതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സ്ത്രീകൾ കൂട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും ഗുണമേന്മയുള്ള പങ്കാളിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ആരോഗ്യമുള്ള കുട്ടികൾക്ക് ജന്മം കൊടുക്കുക എന്നതാണ് ഇതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. പല സ്ത്രീകൾക്കും അവരുടെ പങ്കാളിയെ തെരെഞ്ഞെടുക്കാൻ അവരുടേതായ താല്പര്യങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഇത് മാനസിക പൊരുത്തമുള്ള പങ്കാളികളെ സ്ത്രീകൾക്ക് ലഭ്യമാക്കുന്നു. ഗുണമേന്മ കുറഞ്ഞ പുരുഷന്മാർ ഈ ഘട്ടത്തിൽ പിന്തള്ളപ്പെട്ടു പോകാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. ഡെമിസെക്ഷ്വൽ ആയ പല സ്ത്രീകൾക്കും അവരുമായി മാനസിക ഐക്യമുള്ള പങ്കാളിയുമായി മാത്രമേ ലൈംഗികത ആസ്വദിക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. ഇത് പലപ്പോഴും പുരുഷന്മാരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. ഇതുമായി ബന്ധപെട്ടു ആളുകൾക്കിടയിൽ ചിലപ്പോൾ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉടലെടുക്കാറുണ്ട്. 

ചില ആദിവാസി സമൂഹങ്ങളിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് പങ്കാളിയെ തെരെഞ്ഞെടുക്കാൻ സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വതന്ത്ര അധികാരം ഇന്നും നില നിൽക്കുന്നുണ്ട്, അവിടങ്ങളിൽ അവിവാഹിതയായ അമ്മ ഒരു സ്വാഭാവികമായ കാര്യമാണ്. കുട്ടികൾ ഗോത്രത്തിന്റെ പൊതു ഉത്തരവാദിത്തം കൂടിയാണ് &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4LvPotlwOwt1E53Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703653231/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.verywellmind.com%2fwhat-is-polygamy-5207972/RK=2/RS=7d8XSKuhsI_Qr4Bj1xrm7Ihranw-|title=What Is Polygamy? - Verywell Mind|access-date=|website=www.verywellmind.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 

സാമൂഹികമായ വ്യവസ്ഥിതികൾ രൂപപ്പെടുന്നതിന് മുൻപ്  ആദിമമനുഷ്യർ ഇത്തരത്തിൽ ബഹുപങ്കാളികളുമായി ബന്ധങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇതാണ് ഒന്നിലധികം ബന്ധങ്ങൾ തേടാൻ മനുഷ്യരെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ഘടകം. മാത്രമല്ല ലൈംഗിക താല്പര്യം ഓരോ വ്യക്തികളിലും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ലൈംഗികതയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് മത്തിഷ്ക്കം തന്നെയാണ്. എന്നിരുന്നാലും സ്വകാര്യ സ്വത്തു ഉണ്ടായി വന്ന കാലം മുതൽ ഏക പങ്കാളിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന രീതിയിലേക്ക് സമൂഹം മാറിയിട്ടുണ്ട്. സ്വത്തുക്കൾ സ്വന്തം കുട്ടികൾക്ക് തന്നെ ലഭിക്കും എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന കാരണം. മറ്റൊന്ന് മതങ്ങളുടെ സ്വാധീനമാണ്. മതാചാര പ്രകാരം വിവാഹം നടന്നെങ്കിൽ മാത്രമേ വ്യക്തികൾക്ക് ലൈംഗികമായി ബന്ധപ്പെടാൻ അനുവാദമുള്ളൂ എന്ന്‌ നിഷ്കര്ഷിക്കുന്ന മതങ്ങൾ ഉണ്ട്. ചില മതങ്ങൾ ഒന്നിലധികം പങ്കാളികളുമായുള്ള ലൈംഗിക ബന്ധം വൻ പാപമായി കണക്കാക്കുന്നുണ്ട്. പല ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളിലും മതാചാര പ്രകാരം വിവാഹം നടക്കാത്ത വ്യക്തികളുടെ ലൈംഗിക ബന്ധം വ്യഭിചാരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇത്തരം ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന വ്യക്തികൾക്ക് കഠിനമായ ശിക്ഷയും ചില രാജ്യങ്ങളിൽ കാണാം. 

ജനതികപരമായ  കാരണങ്ങളാൽ രക്തബന്ധുക്കളോട് ആകർഷണം തോന്നുന്ന അവസ്ഥ മനുഷ്യരിൽ കുറവാണ്. പലപ്പോഴും രക്തബന്ധുക്കളുമായുള്ള വിവാഹത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കുട്ടികളിൽ ഗുരുതരമായ പാരമ്പര്യ രോഗങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4KSPotlRaothW13Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703653138/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.sciencedaily.com%2freleases%2f2014%2f05%2f140501132636.htm/RK=2/RS=yYNdpTlGefMeHR2HDkiMm13U_Bc-|title=Women and men still choose partners like they used to|access-date=|website=partner.sciencenorway.no}}&lt;/ref&gt;.

==ലൈംഗിക താല്പര്യം==
ലൈംഗിക താല്പര്യം ഓരോ വ്യക്തിയിലും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ചിലർക്ക് നല്ല ലൈംഗിക താല്പര്യം കാണപ്പെടുമ്പോൾ മറ്റ് ചിലർക്ക് ഇത് തീരെ കുറവായി കാണപ്പെടുന്നു. ഇത് ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും ജനതികവും സാമൂഹികവുമായ ഘടകങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ലൈംഗികതയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം മത്തിഷ്ക്കമാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട അവയവം. [[തലച്ചോർ]] തന്നെയാണ് ഒരു വ്യക്തിയുടെ ലൈംഗിക താല്പര്യം തീരുമാനിക്കുന്നതും. കൂടാതെ ശരീരത്തിലെ ഹോർമോൺ പ്രവർത്തനം, [[ആരോഗ്യം]], മാനസികാവസ്ഥ തുടങ്ങിയവ ഇതുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. [[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]], [[ഈസ്ട്രജൻ]] എന്നി ഹോർമോണുകൾ സ്ത്രീപുരുഷന്മാരിൽ ലൈംഗിക താല്പര്യം ഉണ്ടാകുന്നതിന് പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. സാമൂഹിക ഘടകങ്ങളിൽ സമൂഹത്തിന്റെയും കുടുംബത്തിന്റെയും കാഴ്ചപ്പാട് ഇക്കാര്യത്തിൽ പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രീയമായ ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം ഇക്കാര്യത്തിൽ ശരിയായ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ ഉടലെടുക്കുവാൻ സഹായിക്കുന്നു. സാമൂഹികമായ വിലക്കുകൾ, ഹോർമോൺ തകരാറുകൾ, [[ആർത്തവവിരാമം]], ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ (ഉദാ:[[പ്രമേഹം]]), മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ (ഉദാ:[[വിഷാദരോഗം]]), പങ്കാളിയുമായുള്ള അകൽച്ച, ലൈംഗികമായ അറിവില്ലായ്മ, ലൈംഗിക പ്രശ്നങ്ങൾ (ഉദാ: ഉദ്ധാരണക്കുറവ്, വാജിനിസ്മസ്, യോനി വരൾച്ച) തുടങ്ങിയവ ഒരു വ്യക്തിയുടെ ലൈംഗിക ജീവിതത്തെ മോശമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. ഇവയിൽ പലതും വിദഗ്ദ ചികിത്സ ആവശ്യമുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ആണ്. എന്നാൽ ജന്മനാ തന്നെ അലൈംഗികരായ ആളുകൾക്ക് ലൈംഗിക താല്പര്യം ഉണ്ടാകാറില്ല.

== തുറന്ന ആശയവിനിമയം ==
ലൈംഗിക ജീവിതത്തിൽ നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും മുൻഗണനകളെക്കുറിച്ചും ആശങ്കകളെക്കുറിച്ചും നിങ്ങളുടെ പങ്കാളിയുമായി തുറന്ന് സംസാരിക്കുക എന്നത് ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്. താല്പര്യമില്ലാത്ത രീതികൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ അക്കാര്യം വ്യക്തമായി പറയാൻ മടിക്കരുത്. ലൈംഗികമായി ബന്ധപ്പെടുമ്പോൾ വേദനയോ ബുദ്ധിമുട്ടോ ഉണ്ടെങ്കിൽ ഇക്കാര്യം പങ്കാളിയുമായി സംസാരിക്കണം. നല്ല ആശയവിനിമയം പരസ്പരം ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ കാരണമാകും. കോണ്ടം പോലെയുള്ള സുരക്ഷാ മാർഗങ്ങൾ, ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി, [[ലൈംഗിക കളിപ്പാട്ടം]] തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിക്കേണ്ടതുണ്ടെങ്കിൽ ഇക്കാര്യം ആദ്യമേ തന്നെ പറയാം. ഇക്കാര്യത്തിൽ ലജ്ജയോ മടിയോ വിചാരിക്കേണ്ട കാര്യമില്ല&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4JiP4tlOJMuMwx3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703653346/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.healthyplace.com%2fsex%2fgood-sex%2fsex-and-good-communication/RK=2/RS=9pdinCNmqdYGu5Nsf3gcxQ5xmkI-|title=Sex and Good Communication {{!}} HealthyPlace|website=www.healthyplace.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== ആമുഖലീലയും ഉത്തേജനവും ==          
ബന്ധപ്പെടുന്നതിന് മുൻപ് ആവശ്യത്തിന് സമയം സന്തോഷകരമായ  ആമുഖലീല അല്ലെങ്കിൽ ഫോർപ്ലേയ്ക്ക് (Foreplay) സമയം ചിലവഴിക്കുന്നത് പങ്കാളികൾക്ക്  ഉത്തേജനം നൽകുന്നു.  ഫോർപ്ലേയിൽ ഏർപ്പെടുമ്പോൾ ശരീരത്തിൽ ഓക്സിടോസിൻ, എൻഡോർഫിൻ തുടങ്ങിയ സന്തോഷകരമായ ഹോർമോണുകളുടെ അളവ് വർദ്ധിക്കുകയും കോർട്ടിസോൾ തുടങ്ങിയ [[മാനസിക സമ്മർദം|മാനസിക സമ്മർദത്തിന്]] കാരണമായ ഹോർമോണുകളുടെ അളവ് കുറയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പുരുഷന്മാർക്ക് കൂടുതൽ ദൃഡമായ [[ഉദ്ധാരണം]], യോനിയിൽ മതിയായ [[രതിസലിലം|ലൂബ്രിക്കേഷൻ]] എന്നിവ ഉണ്ടാകാൻ സഹായകരമാണ്. ഇത് വേദനരഹിതവും സന്തോഷകരമായ ലൈംഗികതയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് മാനസിക സമ്മർദം മൂലമുള്ള [[ഉദ്ധാരണക്കുറവ്]], [[യോനീ വരൾച്ച]] എന്നിവയുള്ളവർക്ക് ഇത് ഒരുപരിധിവരെ പരിഹാരമാണ്. കൃസരി/ഭഗശിശ്നികയിലെ (Clitoris) മൃദുവായ പരിലാളനം സ്ത്രീകളെ  ഉത്തേജനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcpdQItlVqQuEBV3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703653597/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.womenshealthmag.com%2fsex-and-love%2fa19912951%2fclit-stimulating-sex-positions%2f/RK=2/RS=hEMQCTjysQYL_waRVVk9qM8sX6I-|title=Clitoral Stimulation Guide: 17 Sex Positions &amp; Techniques|access-date=|website=Clitoral Stimulation Guide: 17 Sex Positions &amp; Techniques}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 

[[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി|ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി]], വൈബ്രെറ്റർ തുടങ്ങിയ [[ലൈംഗിക കളിപ്പാട്ടം|സെക്സ് ടോയ്‌സും]] മറ്റും പങ്കാളിയുടെ സഹായത്തോടെ ഉപയോഗപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. ഉത്തേജനത്തിന്റെ ഭാഗമായി പുരുഷനിൽ ലിംഗത്തിലെ അറകളിലേക്ക് ഉള്ള രക്തയോട്ടം വർധിക്കുകയും 'ഉദ്ധാരണം' ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യുന്നു. സ്ത്രീയിൽ ജനനേന്ദ്രിയ ഭാഗത്തേക്ക്‌ രക്തയോട്ടം വർധിക്കുകയും ബർത്തോലിൻ ഗ്രന്ഥികളിൽ നിന്നും വഴുവഴുപ്പ് നൽകുന്ന സ്നേഹദ്രവങ്ങൾ (Vaginal lubrication) ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. അതോടൊപ്പം യോനീനാളം വികസിക്കുകയും ആ ഭാഗത്തെ പേശികളുടെ മുറുക്കം കുറയുകയും, കൃസരി ഉദ്ധരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സ്ത്രീകളിലെ ഇത്തരം ലക്ഷണങ്ങൾ പലപ്പോഴും പങ്കാളി തിരിച്ചറിയാതെ പോകാറുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4IIQItlGPwtY1d3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzMEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703653513/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.livehealthily.com%2fsexual-health%2fsexual-arousal-in-women/RK=2/RS=OIetbLnCMg3nGsviAQD2DNPLmQo-|title=What are the physical signs of female arousal? - Healthily|access-date=|website=www.livehealthily.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 

സ്ത്രീകളിൽ രതിമൂർച്ഛ (Orgasm) പുരുഷനെ അപേക്ഷിച്ചു പതുക്കെ അനുഭവപ്പെടുന്നതിനാലും പുരുഷനിലെ 'സമയക്കുറവ്' പരിഹരിക്കാനും ആമുഖലീലകൾ അഥവാ ഫോർപ്ലേ  സഹായിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ പങ്കാളിക്ക് താല്പര്യമില്ലാത്ത രതി രീതികൾക്ക്  നിർബന്ധിക്കുന്നത് താല്പര്യക്കുറവിന് കാരണമാകാറുണ്ട്. അതിനാൽ ഇത്തരം രീതികൾ പൂർണമായും ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcqyP4tlzA8ugF13Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzQEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703653426/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.menshealth.com%2fsex-women%2fa19539960%2fforeplay-and-sex-tips%2f/RK=2/RS=W8WQ0kBEX31gMLDzVfNKG2vgrUA-|title=Foreplay Tips to Make Sex Even Better - Men's Health|access-date=2022-05-19|website=www.menshealth.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcrXQItlH7UtrIt3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703653720/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.usatoday.com%2fstory%2flife%2fhealth-wellness%2f2022%2f03%2f17%2fsex-and-foreplay-not-just-physical%2f7045127001%2f/RK=2/RS=1kIk46uimEXIr0lx9M7JT3BfPXw-|title=Foreplay and sex: It's not just kissing and physical touch|website=www.usatoday.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധം ==
ലൈംഗികമായി ബന്ധപ്പെടുന്ന സമയത്ത് അസഹനീയമായ വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നതിനെ '[[ഡിസ്പെറൂണിയ]]' അഥവാ [[വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധം]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു. സ്ത്രീകളിലും പുരുഷന്മാരിലും ഇങ്ങനെ ഉണ്ടാകാം. ഇത്‌ സ്ത്രീകളിലെ ലൈംഗിക താല്പര്യം തന്നെ ഇല്ലാതാക്കി വിരക്തിയിലേക്ക് നയിക്കാനും ചിലപ്പോൾ പങ്കാളിയോട് വെറുപ്പിനും ഇടയാക്കുന്നു. യോനിയിലെ അണുബാധ, [[യോനീസങ്കോചം]] അഥവാ [[വജൈനിസ്മസ്]], വൾവോഡയനിയ, [[എൻഡോമെട്രിയോസിസ്]], [[ഗർഭാശയ മുഴകൾ]], ഗർഭാശയ കാൻസർ, മലബന്ധം, പ്രസവവുമായി ബന്ധപെട്ടു നടത്തുന്ന എപ്പിസിയോട്ടമി ശസ്ത്രക്രിയയുടെ മുറിവ്, [[സ്ത്രീ ലൈംഗിക ഉത്തേജന വൈകല്യം]], ലൂബ്രിക്കേഷന്റെ അഭാവം അഥവാ [[യോനീ വരൾച്ച]] തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉള്ളവർക്ക് ലൈംഗികമായി ബന്ധപ്പെടുമ്പോൾ കടുത്ത വേദനയും ബുദ്ധിമുട്ടും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. 

വേദന മൂലം പല സ്ത്രീകൾക്കും ലൈംഗിക താല്പര്യം തന്നെ ഇല്ലാതാകുന്നു. ഇത് ലൈംഗിക ബന്ധത്തോട് ഭയവും വിരക്തിയും ഉണ്ടാകാൻ കാരണമായേക്കാം. 

സ്ത്രീകളിൽ ലൈംഗിക ബന്ധത്തിന് ശേഷമുള്ള രക്തസ്രാവം, വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധം എന്നിവ ഗർഭാശയമുഖ കാൻസർ ലക്ഷണമാകാം. ഇത്തരം പ്രശ്നം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഒരു ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റിനെ കണ്ടു ഉടനെ പരിശോധന നടത്തേണ്ടതാണ്. 

45-55 വയസ് പിന്നിട്ട സ്ത്രീകളിൽ ആർത്തവവിരാമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട യോനി വരൾച്ച, യോനിയുടെ ഉൾതൊലിയുടെ ചർമ്മം നേർത്തു കട്ടി കുറയുന്ന അവസ്ഥ എന്നിവയെല്ലാം ലൈംഗികമായി ബന്ധപ്പെടുന്ന സമയത്ത് വേദനയും ബുദ്ധിമുട്ടും അനുഭവപ്പെടാൻ കാരണമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcoyQYtl9cUu4g93Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703653810/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.healthline.com%2fhealth%2fendotough%2fwhy-sex-painful/RK=2/RS=QWsRmfxPcz8g3CAV6juNWvWRvdc-|title=Why Is Sex Painful? 7 Causes and Diagnosis - Healthline|access-date=2022-05-19|website=www.healthline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  

ചില സ്ത്രീകളിൽ ലൈംഗികബന്ധത്തിലേർപ്പെടുമ്പോൾ ബോധപൂർവ്വമല്ലാതെ തന്നെ യോനിസങ്കോചം വരുകയും അങ്ങനെ ലൈംഗികബന്ധം സാധ്യമാകാത്തതുമായ അവസ്ഥയാണ് വജൈനിസ്മസ്. പ്രത്യേകിച്ച് കാരണം കൂടാതെ പങ്കാളിയുമൊത്തുള്ള ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കം മുതൽ ഇവർക്ക് യാതൊരു വിധത്തിലും ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലേർപ്പെടാൻ സാധിക്കില്ല. ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ് പരിശോധിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോഴും ആർത്തവ ടാംപൂൺ ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴും ഇതുതന്നെ സംഭവിക്കുന്നു. മറ്റു ചിലർ വർഷങ്ങളോളം സാധാരണ രീതിയിൽ ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലേർപ്പെട്ടവരായിരിക്കും. അതിനുശേഷം മറ്റേതെങ്കിലും കാരണത്താലാണ് ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നത്. പ്രസവത്തിനുശേഷം വരുന്ന ശാരീരികവും മാനസികവുമായ മാറ്റങ്ങളും, മധ്യവയസ്ക്കരിൽ ആർത്തവവിരാമവും ഇതിന് കാരണമായിത്തീരാറുണ്ട്. ശാസ്ത്രീയമായ ലൈംഗികാരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ അഭാവം തന്നെയാണ് ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ വഷളാകാൻ പ്രധാന കാരണം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcp4QYtlUZQtxJ93Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703653881/RO=10/RU=https%3a%2f%2fpatient.info%2fwomens-health%2fmenopause%2fvaginal-dryness-atrophic-vaginitis/RK=2/RS=0gkt9l8WYiblxflAIggROA3cJA4-|title=Vaginal Dryness: Symptoms, Causes, and Treatment {{!}} Patient|access-date=|website=Vaginal Dryness: Symptoms, Causes, and Treatment {{!}} Patient}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

യോനി വരൾച്ച അനുഭവപ്പെട്ടാൽ കൂടുതൽ സമയം ആമുഖലീലകളിൽ ഏർപ്പെടുകയും, ഏതെങ്കിലും മികച്ച  [[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി]] (ഉദാ: കെവൈ ജെല്ലി, ഡ്യുറക്സ് തുടങ്ങിയവ) ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യാം. പ്രത്യേകിച്ചും  അൻപത് വയസിനോടടുത്തവർക്കും,  പ്രസവശേഷം മുലയൂട്ടുന്ന കാലയളവിലും ഇത് ആവശ്യമായേക്കാം. ലജ്ജയോ മടിയോ വിചാരിച്ചു ഡോക്ടറോട് പോലും ഇക്കാര്യങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്തു ശരിയായ ചികിത്സ സ്വീകരിക്കാത്ത പക്ഷം പലർക്കും ജീവിതം വളരെ ദുസ്സഹമാകാറുണ്ട് &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb7JQYtlxOUsglF3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703653962/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.mayoclinic.org%2fdiseases-conditions%2fmenopause%2fsymptoms-causes%2fsyc-20353397/RK=2/RS=MXF9b5z8j8qZNPsIQ5Oa_tOS.sc-|title=Menopause - Symptoms and causes - Mayo Clinic|access-date=|website=www.mayoclinic.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb4_QotlZ5EsZXp3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703654080/RO=10/RU=https%3a%2f%2ftheconversation.com%2fvaginismus-the-common-condition-leading-to-painful-sex-148801/RK=2/RS=Yawi8UM3I._lL0f82vMLMePQ5II-|title=Vaginismus: the common condition leading to painful sex|website=theconversation.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4KOQotlW6gtn6F3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzkEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703654158/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.menopause.org%2ffor-women%2fmenopauseflashes%2fsexual-health%2fhow-to-increase-your-sexual-desire-during-menopause/RK=2/RS=Dm_XXgGIZpkwcOGj20aY.Z0Zxl0-|title=Sex and Menopause {{!}} The North American Menopause Society|website=www.menopause.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== ലൈംഗിക പ്രശ്നങ്ങൾ == 
പങ്കാളിക്ക് താൽപര്യക്കുറവ്, വേദന, ബുദ്ധിമുട്ട് എന്നിവയില്ല എന്നുറപ്പ് വരുത്തുന്നത് മെച്ചപ്പെട്ട ലൈംഗിക ജീവിതത്തിന് അത്യാവശ്യമാണ്. വിഷാദം, ഉത്കണ്ഠ തുടങ്ങിയ മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ ലൈംഗികതയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കാനിടയുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkNP0gQ4tl6KMuLgx3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703654305/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.healthline.com%2fhealth%2fdepression%2fsexual-health/RK=2/RS=vL6SGdZnu_vX.aQuzSMHsFnijBY-|title=Depression &amp; Sex: How Depression Can Affect Sexual Health|access-date=|website=www.healthline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 

പുരുഷന്മാരിൽ കാണപ്പെടുന്ന രണ്ട് പ്രധാന ലൈംഗിക പ്രശ്നങ്ങൾ ആണ് [[ഉദ്ധാരണക്കുറവ്]], ശീഖ്രസ്ഖലനം എന്നിവ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb5pQ4tlBZEscYZ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703654378/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.webmd.com%2fsexual-conditions%2fmens-sexual-problems/RK=2/RS=KLRR2HIrOTDl9Pj1e2wN29nPKOs-|title=Sexual Problems in Men - WebMD|access-date=|website=www.webmd.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 

സ്ത്രീകളിൽ ലൈംഗിക താല്പര്യക്കുറവാണ് പ്രധാന പ്രശ്നം. ഇതിന് പല കാരണങ്ങൾ ഉണ്ട്. [[സ്ത്രീ ലൈംഗിക ഉത്തേജന വൈകല്യം]], [[യോനീസങ്കോചം]], [[യോനീ വരൾച്ച]], [[വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധം]], [[രതിമൂർച്ഛയില്ലായ്മ]] തുടങ്ങിയവയാണു സ്ത്രീകളിൽ സാധാരണ കാണുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ. വ്യത്യസ്ത കാരണങ്ങളാലാണ് ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നത്. 

പുറത്തുപറയുവാൻ മടിക്കുന്നതിനാൽ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ അസംതൃപ്തമായ ജീവിതം നയിക്കേണ്ടി വരുന്നവരുണ്ട്. ലൈംഗിക പ്രശ്നങ്ങൾ എന്തു തന്നെ ആയാലും പരിഹരിക്കാവുന്നതേയുള്ളു. പങ്കാളിയോടും ആവശ്യമെങ്കിൽ ഡോക്ടറോടും പ്രശ്നങ്ങൾ യഥാസമയം പങ്കുവയ്ക്കുകയാണു വേണ്ടത്.

മാനസികമോ ശാരീരികമോ ആയ കാരണങ്ങൾ മൂലം ലൈംഗിക പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടാകാം. ഇതു പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. ശാരീരിക കാരണങ്ങളിൽ ഹോർമോൺ അസന്തുലിതാവസ്ഥ, [[പ്രമേഹം]], [[ഹൃദ്രോഗം]], [[അമിത കൊളസ്ട്രോൾ]], [[രക്താതിമർദ്ദം]], [[ആർത്തവവിരാമം]], ലഹരിവസ്തുക്കളുടെ ഉപയോഗം, തൈറോയ്ഡ് പ്രശ്നങ്ങൾ, വാജിനിസ്മസ്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkOD5pWotlf78wFRN3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzYEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703660265/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.ncbi.nlm.nih.gov%2fpmc%2farticles%2fPMC7072531%2f/RK=2/RS=gypQTNi423WhE.b1LbgZo_2beSo-|title=Interventions for vaginismus|access-date=|website=www.ncbi.nlm.nih.gov}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, ലൈംഗികരോഗങ്ങൾ, ചില മരുന്നുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 

സെക്സോളജിസ്റ്റ്, ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്, യൂറോളജിസ്റ്റ്, മനഃശാസ്ത്ര വിദഗ്ദർ, കുടുംബ ഡോക്ടർമാർ തുടങ്ങിയ ആരോഗ്യ വിദഗ്ദരുടെ സേവനം ഇക്കാര്യത്തിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്താം. സമീകൃതമായ ആഹാരക്രമവും പതിവായ വ്യായാമവും ഊഷ്മളമായ ലൈംഗികജീവിതവും ഉണ്ടെങ്കിൽ ഒരു പരിധിവരെ യുവത്വവും ചുറുചുറുക്കും നിലനിർത്താം. ശരിയായ ലൈംഗിക ജീവിതത്തിന് തടസ്സമാകുന്ന പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങളിൽ നിന്നും മാറി നിൽക്കുക. പുകവലി, മാനസിക സംഘർഷം, അതിമദ്യാസക്തി, വ്യായാമക്കുറവ് എന്നിവയാണത്. പങ്കാളികൾക്കിടയിലെ ബന്ധം ദൃഢമാക്കാൻ ലൈംഗികബന്ധം ആവശ്യമാണ്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkOD7tQ4tlKRQuzIZ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703654510/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.healthline.com%2fhealth%2fwhat-sexual-dysfunction/RK=2/RS=gXC.F769HDp3gA5y1wYNmP6d5Lc-|title=What Is Sexual Dysfunction? Types of Disorders|access-date=|website=www.healthline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4KlRItlVP0tmoR3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703654693/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.mayoclinic.org%2fdiseases-conditions%2ffemale-sexual-dysfunction%2fsymptoms-causes%2fsyc-20372549/RK=2/RS=bSebRIZm.79_NUSh.cpzVd5lDMk-|title=Female sexual dysfunction - Symptoms and causes - Mayo Clinic|access-date=|website=www.mayoclinic.org}}&lt;/ref&gt;.

== ലൈംഗിക ബന്ധവും ശുചിത്വവും ==
'''ബന്ധത്തിന് മുൻപ്:'''

* '''കുളി''' ''':''' ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നതിന് മുൻപ് വീര്യം കുറഞ്ഞ സോപ്പ് ഉപയോഗിച്ച് കുളിക്കുന്നത് വിയർപ്പിന്റെ ദുർഗന്ധം അകറ്റി,  വൃത്തിയ്ക്കും  ഉന്മേഷം നൽകാനും സഹായിക്കുന്നു. 
* '''പെർഫ്യൂം''': ആവശ്യമെങ്കിൽ സുഗന്ധമുള്ള പെർഫ്യൂം, സ്പ്രൈ തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിക്കാം. 
* '''വായ വൃത്തിയാക്കുക:'''  മൌത്ത് വാഷ് ഉപയോഗിക്കുക, പല്ല്‌ തേക്കുക (പ്രത്യേകിച്ച് രാത്രിയിൽ) തുടങ്ങിയവ വായനാറ്റം ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. 
* ജനനേന്ദ്രിയ ഭാഗങ്ങൾ മൃദുവായ സോപ്പ് ഉപയോഗിച്ച് വൃത്തിയാക്കുക. (എന്നാൽ അമിതമായ സോപ്പ് ഉപയോഗം ഗുണകരമല്ല)
* '''മൂത്രമൊഴിക്കുക:''' ലൈംഗിക ബന്ധത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് മൂത്രമൊഴിക്കുന്നത് മൂത്രനാളി അണുബാധ തടയാൻ സഹായിക്കും.

'''2. ലൈംഗിക ബന്ധത്തിന് ശേഷം:'''

* '''മൂത്രമൊഴിക്കുക:''' ലൈംഗികബന്ധത്തിന് ശേഷം ഉടൻ തന്നെ മൂത്രമൊഴിക്കുന്നത് അണുബാധ ഒഴിവാക്കാനുള്ള പ്രധാന വഴിയാണ്.
* '''വൃത്തിയാക്കുക:''' ജനനേന്ദ്രിയ ഭാഗം വീര്യം കുറഞ്ഞ സോപ്പ്, വെള്ളം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് കഴുകുക.
* '''വസ്ത്രങ്ങൾ മാറ്റുക:''' ഉപയോഗിച്ച വസ്ത്രങ്ങൾ മാറ്റി വൃത്തിയുള്ളവ ധരിക്കുക. 

'''3. പൊതുവായ ശുചിത്വം പാലിക്കുക:'''

* '''കോണ്ടം ഉപയോഗിക്കുക:''' സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ലൈംഗിക ബന്ധം രോഗങ്ങൾ പകരാൻ കാരണമാകും. കോണ്ടം ഉപയോഗിക്കുന്നത് ലൈംഗിക രോഗങ്ങളെയും അനാവശ്യ ഗർഭധാരണത്തെയും തടയുന്നു. പുരുഷന് മാത്രമല്ല, സ്ത്രീകൾക്കുള്ള കോണ്ടവും ലഭ്യമാണ്. 
* '''പങ്കാളിയോട് സംസാരിക്കുക:''' ശുചിത്വത്തെക്കുറിച്ച് പങ്കാളിയുമായി തുറന്നു സംസാരിക്കുന്നത് ആരോഗ്യകരമായ ലൈംഗിക ജീവിതത്തിന് അത്യാവശ്യമാണ്.
* '''ആർത്തവസമയത്തെ ശുചിത്വം:''' ആർത്തവസമയത്ത് ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിൽ കോണ്ടം ഉൾപ്പെടെ ഉപയോഗിച്ച് കൊണ്ട് പ്രത്യേക ശുചിത്വം പാലിക്കുക. അല്ലെങ്കിൽ അണുബാധ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യത കൂടുതലാണ്. 

മറ്റൊന്ന് ഗുഹ്യ രോമങ്ങൾ വൃത്തിക്കുറവിന്റെ ഭാഗമായി ചിലർ കാണുന്നു എന്നതാണ്. എന്നാൽ ഇത്  തെറ്റാണ്. [[ഗുഹ്യരോമം]] ശരീരത്തിൽ സാധാരണയായി വളരാറുള്ളതും [[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]] ഹോർമോൺ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗവുമാണ്. ജനനേന്ദ്രിയ ഭാഗത്തിന്റെ സംരക്ഷണമാണ് ഗുഹ്യ രോമത്തിന്റെ ധർമ്മം. ലൈംഗികമായി ബന്ധപ്പെടുമ്പോൾ ലോലമായ ഗുഹ്യഭാഗത്തെ ചർമ്മത്തിലേക്ക് നേരിട്ടുള്ള ഉരസൽ അഥവാ ഘർഷണം കുറയ്ക്കുവാനും, അതുവഴി രോഗാണുബാധകളെ തടയുവാനും, ഫിറമോണുകൾ ശേഖരിക്കുന്നതിനും, പൊടിയും മറ്റും യോനിയുടെ ഉള്ളിലേക്ക് കടക്കാതിരിക്കുന്നതിനും ഗുഹ്യരോമങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. പലപ്പോഴും ഗുഹ്യരോമം അവയുടെ മൂടോടെ ഷേവ് ചെയ്യുന്നത് നിമിത്തം ഗുഹ്യചർമ്മത്തിൽ സൂക്ഷ്മമായ മുറിവുകൾ ഉണ്ടാകുവാനും, രോഗാണുബാധകൾ എളുപ്പം പടരുവാനും സാധ്യതയുണ്ട്; പ്രത്യേകിച്ച് സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ, (ഉദാഹരണത്തിന് എച്ഐവി (എയ്ഡ്‌സ്), എച്പിവി) എളുപ്പത്തിൽ പകരാം. അതിനാൽ ഇവ ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാക്കുക ആണെങ്കിൽ ഷേവ് ചെയ്യുന്നത് ഒഴിവാക്കി പകരം ട്രിമ്മറോ ചെറിയ കത്രികയോ ഉപയോഗിച്ച് വെട്ടി നീളം കുറച്ചു നിർത്തുകയോ ചെയ്യുന്നതാണ് കൂടുതൽ ആരോഗ്യകരം. ചിലർ ഗുഹ്യരോമങ്ങൾ ഇഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ ചിലർ ഇത് പാടേ ഒഴിവാക്കുന്നു, എന്നാൽ മറ്റു ചിലരാകട്ടെ ഇവ പ്രത്യേക ശൈലിയിൽ ക്രമീകരിച്ചു സൂക്ഷിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb5hRYtlEE4q3NJ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703654882/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.mensjournal.com%2fhealth-fitness%2f10-sexual-hygiene-tips-for-better-sex-20150206/RK=2/RS=gpRmb4qkqaGgQ3rRQuc6RzKt0Ng-|title=www.mensjournal.com › health-fitness › 10-sexual10 Sexual Hygiene Tips for Better Sex - Men's Journal|access-date=|website=www.mensjournal.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb5hRYtlEE4q5NJ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703654882/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.who.int%2fhealth-topics%2fsexual-health/RK=2/RS=uFVFx.meZ8L9c50gwIYMzRSDHOc-|title=Sexual health - World Health Organization (WHO)|website=www.who.int}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb5hRYtlEE4q6NJ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzQEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703654882/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.devonsexualhealth.nhs.uk%2fyour-sexual-health%2fgenital-hygiene-our-tips%2f/RK=2/RS=8hs7lj5hhx8F.SWEF3_Awh50AzA-|title=Genital hygiene: our tips – Devon Sexual Health|website=www.devonsexualhealth.nhs.uk}}&lt;/ref&gt;

== ലൈംഗികബന്ധവും ഗർഭധാരണവും ==
ശാരീരിക-മാനസിക സുഖാനുഭവവും  പ്രത്യുല്പാദനവുമാണ്‌ ഊഷ്മളമായ ലൈംഗികബന്ധത്തിന്റെ ഫലങ്ങളെങ്കിലും എല്ലാ സംഭോഗവും പ്രത്യുൽപ്പാദനത്തിൽ കലാശിക്കണമെന്നില്ല. ഇത് സ്ത്രീയുടെ ആർത്തവചക്രത്തിലെ അണ്ഡവിസർജനവുമായി (Ovulation) ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്നു. അണ്ഡവിസർജന കാലത്തെ ലൈംഗികവേഴ്ച ഗർഭധാരണത്തിന് കാരണമായേക്കാം. ചിലർക്ക് സുരക്ഷിതകാലം, ഓവുലേഷൻ, [[കുടുംബാസൂത്രണം]], [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]], [[ലൈംഗികത]] എന്നിവയെപ്പറ്റി ശാസ്ത്രീയമായ അറിവില്ല. ഇക്കാരണത്താൽ ആഗ്രഹിക്കാത്ത [[ഗർഭം]], [[പ്രസവം]] തുടങ്ങിയവ  ഉണ്ടാകുന്നു. ഇതേ തുടർന്ന് ഗൗരവമുള്ള പലവിധ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉടലെടുക്കുന്നതായി കാണാം . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb6lRotlNwItl4B3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzcEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703655206/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.medicalnewstoday.com%2farticles%2f322951/RK=2/RS=yrlvKEdvmLbVwZ.j.1KYE9SX4Ts-17&amp;sk=&amp;cvid=76CE32195E194527B100B77A33F8C7DF#|title=When am I most fertile? How to calculate your ovulation cycle|access-date=|website=www.medicalnewstoday.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb6lRotlNwItnYB3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEwBHZ0aWQDBHNlYwNzcg--/RV=2/RE=1703655206/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.acog.org%2fwomens-health%2fexperts-and-stories%2fthe-latest%2ftrying-to-get-pregnant-heres-when-to-have-sex/RK=2/RS=J8BDOpcVnHfp5I7IWMmiiZYdB5s-|title=Trying to Get Pregnant? Here’s When to Have Sex. {{!}} ACOG|website=www.acog.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ലൈംഗികതയും ഗർഭനിരോധന മാർഗങ്ങളും ==
പലപ്പോഴും പങ്കാളികൾ അല്ലെങ്കിൽ ദമ്പതികൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നതും [[ഗർഭധാരണം]] ഉദ്ദേശിച്ചു ആകണമെന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[കുടുംബാസൂത്രണം|കുടുംബാസൂത്രണം,]] [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] എന്നിവ ഇക്കാര്യത്തിൽ അതീവ പ്രാധാന്യം അർഹിക്കുന്നു. എന്നാൽ പലർക്കും സുരക്ഷിതമായ ലൈംഗികതയെപ്പറ്റി ശാസ്ത്രീയമായ അറിവില്ല എന്നതാണ് വാസ്തവം. ഇത് ആഗ്രഹിക്കാത്ത ഗർഭധാരണത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപെട്ട് പല പ്രശ്നങ്ങളും സമൂഹത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഗർഭ നിരോധന മാർഗങ്ങളെ പറ്റി ശരിയായ ബോധവൽക്കരണം അനിവാര്യമാണ്. 

ഗർഭനിരോധനത്തിന് ധാരാളം മാർഗ്ഗങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും, വെറുതെ ഒരു മാർഗ്ഗം തിരഞ്ഞെടുക്കുക എന്നതിനേക്കാൾ പ്രധാനം അത് ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കുക എന്നതാണ്. നിങ്ങൾ ലൈംഗികമായി സജീവമായിരിക്കുമ്പോൾ ഗർഭധാരണ സാധ്യത ഏറ്റവും കുറയ്ക്കാൻ, ഈ പ്രധാനപ്പെട്ട ചില കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുകയും പ്രാവർത്തികമാക്കുകയും വേണം. അവ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. 

1. ശരിയായ പങ്കാളിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുക (Partner Choice):

ഗർഭധാരണം ഒഴിവാക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഘടകം നിങ്ങളുടെ ലൈംഗിക, പ്രത്യുത്പാദനപരമായ താൽപ്പര്യങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന പങ്കാളിയെ മാത്രം തിരഞ്ഞെടുക്കുക എന്നതാണ്. 

ശാസ്ത്രീയമായ ഗർഭ നിരോധന മാർഗ്ഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് തുറന്നു സംസാരിക്കുകയും, ഗർഭിണിയാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല എന്ന തീരുമാനത്തെ മാനിക്കുന്നവരുമായി മാത്രം തിരഞ്ഞെടുക്കുക. പങ്കാളി നിങ്ങളുടെ തീരുമാനങ്ങൾക്ക് എതിര് നിൽക്കുകയോ, ഗർഭനിരോധന മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ സമ്മതിക്കാതിരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അത് ഗർഭധാരണ സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കും.

2. ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ ഗർഭനിരോധന മാർഗ്ഗം (Most Effective Contraception) തിരഞ്ഞെടുക്കുക

എല്ലാ ഗർഭനിരോധന മാർഗ്ഗങ്ങൾക്കും ശാസ്ത്രീയമായ ഫലപ്രാപ്തി നിരക്കുണ്ട് (Effectiveness Rate). ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും അത് ശാസ്ത്രീയമായി ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുക.

ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഫലപ്രാപ്തി നൽകുന്ന മാർഗ്ഗങ്ങൾ:

LARC (Long-Acting Reversible Contraception): ദീർഘകാലത്തേക്ക് ഫലപ്രദമായ മാർഗ്ഗങ്ങളാണിവ.

IUDs (Intrauterine Devices): ഗർഭപാത്രത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന, ഹോർമോൺ അടങ്ങിയതോ അല്ലാത്തതോ ആയ ഉപകരണങ്ങൾ. ഇവ 99% ലധികം ഫലപ്രദമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന് കോപ്പർ ടി. 

ഇംപ്ലാന്റുകൾ (Implants): കയ്യിന്റെ മുകൾ ഭാഗത്ത് തൊലിക്കടിയിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന ചെറിയ ഹോർമോൺ ഉപകരണം. ഇതും 99% ലധികം ഫലപ്രദമാണ്. സ്ത്രീകൾക്ക് ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. 

സ്ഥിരമായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ: വന്ധ്യംകരണ ശസ്ത്രക്രിയകൾ വാസക്ടമി, ട്യൂബക്ടമി(Vasectomy, Tubal Ligation). ഇവയിൽ മിക്കതും സർക്കാർ ആശുപത്രികൾ, ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവ വഴി സൗജന്യമായി ലഭ്യമാണ്. 

ഈ മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ &quot;മനുഷ്യ സഹജമായ പിഴവ്&quot; (User Error) ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത കുറവാണ്.

3. 'ഇരട്ട സുരക്ഷ' ഉപയോഗിക്കുക (The Buddy System / Doubling Up)

ഒരു ഗർഭനിരോധന മാർഗ്ഗം മാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്നതിനേക്കാൾ സുരക്ഷിതമാണ് രണ്ട് മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഇതിനെ 'ബഡ്ഡി സിസ്റ്റം' (ഇരട്ട സുരക്ഷ) എന്ന് വിളിക്കാം.

ഉദാഹരണത്തിന്: ഒരു ഗർഭ നിരോധന മാർഗം ഉപയോഗിക്കുന്നതിനൊപ്പം കോണ്ടം കൂടി ഉപയോഗിക്കുക.

കോണ്ടം (98% ഫലപ്രദം) ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അത് പൊട്ടിപ്പോവുകയോ മറ്റോ ചെയ്താൽ, മറ്റുള്ളവ അധിക സുരക്ഷ നൽകുന്നു.

കൂടാതെ, കോണ്ടം മാത്രമാണ് ലൈംഗികമായി പകരുന്ന എച് ഐ വി അല്ലെങ്കിൽ എയ്ഡ്‌സ് തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളിൽ (STIs) നിന്ന് സംരക്ഷണം നൽകുന്ന ഏക സുരക്ഷാ മാർഗ്ഗം. പുരുഷന് ഉപയോഗിക്കാൻ താല്പര്യം ഇല്ലെങ്കിൽ സ്ത്രീകൾക്കുള്ള കോണ്ടവും ലഭ്യമാണ്. സ്കലനതിന് മുൻപേ ലിംഗം പിൻവലിക്കുന്ന രീതി, സുരക്ഷിത കാലം എന്നിവയെക്കാൾ ഏറ്റവും മെച്ചമാണ് കോണ്ടം. ഇന്ന് പല തരത്തിലുള്ള കോണ്ടങ്ങൾ ലഭ്യമാണ്.  

രണ്ട് ഫലപ്രദമായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, ഗർഭധാരണ സാധ്യത 99.9% വരെ കുറയ്ക്കാൻ സാധിക്കും.

4. &quot;സാധ്യതയില്ലാത്ത&quot; രീതികൾ പരിശീലിക്കുക (Practicing Low-Risk Sex):

യോനിയിൽ ലിംഗപ്രവേശം (PIV/Penis-In-Vagina Intercourse) ആവശ്യമില്ലാത്ത പല ലൈംഗിക രീതികളും ഉണ്ട്. ഇത്തരം രീതികൾ ഗർഭധാരണത്തിന് യാതൊരു സാധ്യതയും നൽകുന്നില്ല:

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ഫോർപ്ലേ അല്ലെങ്കിൽ [[ബാഹ്യകേളി]]

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പരസ്പരമുള്ള സ്വയംഭോഗം (Mutual Masturbation)

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;വായ വഴിയുള്ള ലൈംഗിക ബന്ധം (Oral Sex)

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ഉണങ്ങിയ ഇഴഞ്ഞുനീങ്ങൽ (Dry Humping - വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചുള്ള ബന്ധം)

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;കൈകൾ, [[ലൈംഗിക കളിപ്പാട്ടം|ലൈംഗിക കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ]] എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലൈംഗിക ബന്ധം (Manual Sex &amp; Sex Toys)

ഗർഭധാരണം ഒരു പ്രശ്‌നമാകുന്ന സമയങ്ങളിൽ (ഉദാഹരണത്തിന്, ഗുളിക കഴിക്കാൻ മറന്നുപോയ ദിവസങ്ങളിൽ) ഇത്തരം 'സുരക്ഷിത ലൈംഗിക' രീതികൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് ഗർഭധാരണ സാധ്യത പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കും.

5. അടിയന്തര ഗർഭനിരോധനം എപ്പോഴും തയ്യാറാക്കുക (Keep Emergency Contraception Ready - EC):

ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ പോലും ചിലപ്പോൾ പരാജയപ്പെട്ടേക്കാം (കോണ്ടം പൊട്ടുക, ഗുളികയുടെ ഡോസ് തെറ്റുക, IUD സ്ഥാനം മാറുക). അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കാനായി അടിയന്തര ഗർഭനിരോധന ഗുളികകൾ (Emergency Contraception / Morning After Pill) അല്ലെങ്കിൽ EC-IUD പോലുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങൾ എപ്പോഴും എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് സൂക്ഷിക്കുന്നത് അവസാനത്തെ സുരക്ഷാ വലയം പോലെ പ്രവർത്തിക്കും.

അടിയന്തര ഗർഭനിരോധനം ഒരു പതിവ് ഗർഭനിരോധന മാർഗ്ഗമല്ല, അത് ഉപയോഗിക്കേണ്ടത് ഏറ്റവും അത്യാവശ്യമുള്ള 'എമർജൻസി' സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്.

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി ആരോഗ്യ വിദഗ്ദരുമായി സംസാരിക്കുക.

== ലൈംഗികബന്ധവും ആരോഗ്യവും ==
[[ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം]] (Sexual and Reproductive Health) ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്.  '''ലോക ലൈംഗികാരോഗ്യ ദിനമായി സെപ്റ്റംബർ നാല് ആചരിക്കുന്നു.''' തൃപ്തികരമായ ലൈംഗികബന്ധം പങ്കാളികൾ തമ്മിലുള്ള അടുപ്പം വർദ്ധിക്കുവാനും, അമിത [[രക്താതിമർദ്ദം]] കുറയുവാനും, [[മാനസിക സമ്മർദം]]  ലഘൂകരിക്കാനും (Stress reduction), നല്ല ഉറക്കത്തിനും, മെച്ചപ്പെട്ട ആരോഗ്യത്തിനും സഹായിക്കുന്നതായി ശാസ്ത്രം വ്യക്തമാക്കുന്നു; പ്രത്യേകിച്ചും ഹൃദയാരോഗ്യത്തിനും, ഓർമശക്തിക്കും, ചറുചുറുക്കിനും, പുരുഷന്മാരിൽ പ്രോസ്ട്രേറ്റ് ഗ്രന്ഥിയുടെ ആരോഗ്യത്തിനും, പ്രോസ്ട്രേറ്റ് കാൻസർ സാധ്യത കുറയ്ക്കുവാനും, സ്ത്രീകളിൽ മൂത്രാശയ പേശികളുടെ ശക്തി വർധിക്കാനും, ജനനേന്ദ്രിയ ഭാഗത്തേക്കുള്ള രക്തയോട്ടം വർദ്ധിപ്പിക്കുവാനും അവിടുത്തെ പേശികളുടെ ദൃഢതയും ഇലാസ്തികതയും വർദ്ധിപ്പിക്കുവാനും പതിവായ ലൈംഗികബന്ധം ഗുണകരമാണെണ് പഠനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു. അതിനാൽ ദീർഘകാലം രതിയുടെ അഭാവത്തിൽ പലരിലും ശാരീരികമോ മാനസികവുമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കാണപ്പെടാറുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkNP2YR4tlaM0rKaV3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703655449/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.healthline.com%2fhealth%2fhealthy-sex-health-benefits/RK=2/RS=Xu888QT5trw4_kRfKVANMnULkQQ-|title=The Health Benefits of Sex|website=www.healthline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkOD4RSItlufkuMkB3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzMEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703655570/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.who.int%2fteams%2fsexual-and-reproductive-health-and-research%2fkey-areas-of-work%2fsexual-health%2fdefining-sexual-health/RK=2/RS=BY8BFBi03R9MMSnNMPseEZV8vWQ-|title=Sexual and Reproductive Health and Research (SRH)|website=Sexual and Reproductive Health and Research (SRH)}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== അതിലൈംഗികത ==
അമിതമായ ലൈംഗിക പ്രവർത്തികൾ മൂലം പ്രശ്നങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവരും ധാരാളമുണ്ട്. രതിയുടെ ആധിക്യം മൂലം, തന്റെയോ പങ്കാളിയുടെയോ ദൈനംദിന ജീവിതത്തെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയോ വേദനയോ ബുദ്ധിമുട്ടുകളോ ഉണ്ടാകുകയോ വെറുപ്പ് ഉണ്ടാകുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ ആണ്‌ ലൈംഗിക പ്രവർത്തി അധികമായി കണക്കാക്കുന്നത്. എപ്പോഴും ലൈംഗിക ചിന്തയിൽ മുഴുകി ഇരിക്കുകയും അതുമൂലം നിയന്ത്രിക്കാനാകാതെ ലൈംഗിക പ്രവർത്തികളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയാണ് അമിത ലൈംഗിക ആസക്തി. ഇതുമൂലം സാമ്പത്തിക നഷ്ടം, ബന്ധങ്ങളിലെ ഉലച്ചിൽ, വേർപിരിയൽ, ലൈംഗിക പീഡനങ്ങൾ എന്നിവ ഉണ്ടാകാം. ലൈംഗികാസക്തി അമിതമാകുന്നതിന് പല കാരണങ്ങൾ ഉണ്ട്. തലച്ചോറിലെ സെറാടോണിൻ, ഡോപ്പമിൻ തുടങ്ങിയ രാസവസ്തുക്കളുടെ ഏറ്റക്കുറച്ചിൽ, അപസ്മാരം, പാർക്കിൻസൺസ് പോലെയുള്ള ചില രോഗങ്ങൾക്ക് നൽകുന്ന മരുന്നുകൾ, തലച്ചോറിലെ പരിക്കുകൾ, മനോരോഗങ്ങളായ ബൈപോളാർ ഡിസോർഡർ, ഒബ്സസ്സീവ് കമ്പൽസിവ് ഡിസോർഡർ, അഡൾട്ട് എഡിഎച്ച്ഡി എന്നിവയൊക്കെ അമിത ലൈംഗികതയിലേക്ക് നയിക്കാം. ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ ഉള്ളവർക്ക് വിദഗ്ദ ഡോക്ടറുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൃത്യമായ ചികിത്സയും തെറാപ്പിയും ആവശ്യമാണ്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4KqSItlhFQv6A53Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703655722/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.verywellmind.com%2fhypersexuality-definition-symptoms-treatment-5199535/RK=2/RS=n_8jYHd1hWWx0e7DDKu94LXawRg-|title=Hypersexuality: Definition, Symptoms, Causes, Treatment|access-date=|website=www.verywellmind.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4KqSItlhFQv7A53Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzMEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703655722/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.mayoclinic.org%2fdiseases-conditions%2fcompulsive-sexual-behavior%2fsymptoms-causes%2fsyc-20360434/RK=2/RS=EQcV2TY7azklmxDRKyIVq9_fvmI-|title=Compulsive sexual behavior - Symptoms and causes - Mayo Clinic|access-date=|website=www.mayoclinic.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4KqSItlhFQv8A53Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703655722/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.medicalnewstoday.com%2farticles%2fhypersexuality/RK=2/RS=R9CetRQPgr2yQEPRhwqz4C6XsGQ-|title=Hypersexuality: Definition, causes, treatment, and more|website=www.medicalnewstoday.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== ആർത്തവവിരാമവും ലൈംഗികതയും ==
ഒരു സ്ത്രീയുടെ ആർത്തവ പ്രക്രിയ നിലയ്ക്കുന്നതിനെയാണ്‌ [[ആർത്തവവിരാമം]] അഥവാ മെനോപോസ് (Menopause) എന്ന് പറയുന്നത്.  മിക്കവർക്കും 45 മുതൽ 55 വയസ്സിനുള്ളിൽ ആർത്തവം നിലയ്ക്കാം. 2 ഓവറിയും നീക്കം ചെയ്യുന്നത് കൊണ്ടും ഇത്‌ സംഭവിക്കാം. ഈ കാലയളവിൽ സ്ത്രൈണ ഹോർമോണായ ഈസ്ട്രജന്റെ ഉത്പാദനം കുറയുകയും സ്ത്രീ ഗർഭം ധരിക്കാനുള്ള സാധ്യത ഇല്ലാതാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ആർത്തവവിരാമം സ്ത്രീകളുടെ ലൈംഗികജീവിതത്തിന്റെ അവസാനമാണ് എന്നൊരു ധാരണ പൊതുവേ കാണാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഇത് ശരിയല്ല. ആർത്തവ വിരാമത്തിന് ശേഷം തൃപ്തികരമായ ലൈംഗികജീവിതം സാധ്യമാണ്. എന്നാൽ ഈ ഘട്ടത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ചില മാറ്റങ്ങൾ ലൈംഗിക ജീവിതത്തെ മോശമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്.  

സ്ത്രീ ശരീരത്തിലെ [[ഈസ്ട്രജൻ]], [[പ്രൊജസ്റ്റിറോൺ]], [[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]] തുടങ്ങിയ ഹോർമോണുകളുടെ  അളവ് താഴുന്നതോടെ [[യോനി|യോനിയിൽ]] ഉണ്ടാകുന്ന സ്വാഭാവിക നനവ് കുറയുക, തന്മൂലം [[യോനീ വരൾച്ച]] അനുഭവപ്പെടുക (വാജിനൽ ഡ്രൈനസ്), യോനിചർമ്മത്തിന്റെ കട്ടി കുറയുക തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. അതുമൂലം ലൈംഗികബന്ധം കഠിനമായ വേദനയോ ബുദ്ധിമുട്ടോ ഉള്ളതും, യോനിയിൽ ചെറിയ മുറിവുകൾ പറ്റാനും, രതിമൂർച്ഛ ഇല്ലാതാകാനും, അണുബാധ ഉണ്ടാകാനും കാരണമാകാം. തന്മൂലം പല സ്ത്രീകളും സംഭോഗത്തോട് താല്പര്യക്കുറവും വിരക്തിയും കാണിക്കാറുണ്ട്. 

[[വിഷാദരോഗം|വിഷാദരോഗം,]] കോപം പോലെയുള്ള മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും ഈ പ്രായത്തിൽ അസ്വസ്ഥതയ്ക്ക് കാരണമാകാറുണ്ട്. സ്ത്രീകളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസിലാക്കാതെ അവർ തന്നെ പരിഗണിക്കുന്നില്ലെന്ന് പങ്കാളി കരുതുന്നത്  സാധാരണയാണ്. ഇക്കാര്യത്തിൽ ശരിയായ അറിവ് പലർക്കുമില്ല എന്നതാണ് വസ്തുത. ലജ്ജ വിചാരിച്ചു ഇക്കാര്യങ്ങൾ ആരോഗ്യ വിദഗ്ദരോട് പോലും ചർച്ച ചെയ്യാതെ മറച്ചു വെക്കുന്നത് പല ആളുകളുടെയും ജീവിതത്തെ മോശമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഇതിന് ശാസ്ത്രീയമായ പരിഹാര മാർഗങ്ങളുണ്ട്. 

45 അല്ലെങ്കിൽ 55 വയസ് പിന്നിട്ട സ്ത്രീകൾ ബന്ധപ്പെടുമ്പോൾ കഴിവതും ഏതെങ്കിലും മികച്ച [[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി]] ഉപയോഗിക്കണം. ഇവ വരൾച്ചയും വേദനയും പരിഹരിക്കുക മാത്രമല്ല സുഖകരമായ സംഭോഗത്തിന് സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫാർമസികളിലും സൂപ്പർമാർക്കറ്റുകളിലും ഓൺലൈൻ വഴിയും ഇന്ന് ഗുണമേന്മയുള്ള ലുബ്രിക്കന്റുകൾ ([[കൃത്രിമ സ്നേഹകങ്ങൾ]]) ലഭ്യമാണ്. ഉദാഹരണം കേവൈ  ജെല്ലി, ഡ്യുറക്സ് പ്ലേ, മൂഡ്സ് തുടങ്ങിയവ). 

കൂടാതെ ഒരു ഡോക്ടറുടെ നിർദേശപ്രകാരം [[ഈസ്ട്രജൻ]] അടങ്ങിയ ക്രീം ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ ചികിത്സ ആണ്. ഇതിനെ 'വാജിനൽ ഈസ്ട്രജൻ തെറാപ്പി' എന്ന് പറയുന്നു. അതുവഴി ചെറിയ അളവിൽ ഈസ്ട്രജൻ ഹോർമോൺ യോനിഭാഗത്ത്‌ ലഭ്യമാകുന്നു. ഇത് യോനീചർമത്തിന്റെ കട്ടി വർധിക്കാനും, യോനിയുടെ സ്വഭാവികമായ ഈർപ്പം നിലനിർത്താനും, ഇടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന അണുബാധ തടയുവാനും, രതിമൂർച അനുഭവപ്പെടാനും ഗുണകരമാണ്. 

കൃത്രിമ ലൂബ്രിക്കേഷന് വേണ്ടി സസ്യ എണ്ണകൾ, വാസലിൻ, ബേബി ഓയിൽ തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിക്കുന്നത് അണുബാധയ്ക്കുള്ള സാധ്യത വർധിപ്പിക്കും എന്നതിനാൽ ഒഴിവാക്കണം. യീസ്റ്റ്, ഫംഗൽ ഇൻഫെക്ഷൻ തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യത ഉള്ളവർ വെളിച്ചെണ്ണ തുടങ്ങിയ സസ്യ എണ്ണകൾ ഒഴിവാക്കുന്നതാവും ഉചിതം. 

ദീർഘനേരം ആമുഖലീലകൾ അഥവാ ഫോർപ്ലേ (Foreplay) ശരിയായ ഉത്തേജനത്തിന് അനിവാര്യമാണ്. യോനിയിലെ അണുബാധ, എൻഡോമെട്രിയോസിസ്, ഗർഭാശയ മുഴകൾ, ഗർഭാശയ കാൻസർ, മലബന്ധം തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉള്ളവർക്ക് [[വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധം]] ഉണ്ടാകും എന്നതിനാൽ അത്തരം രോഗങ്ങൾ ഇല്ല എന്ന് ഉറപ്പ് വരുത്താൻ ആവശ്യമായ പരിശോധനകളും സ്വീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഹോർമോൺ റീപ്ലേസ്‌മെന്റ് തെറാപ്പി (HRT) മേനോപോസിന്റെ ബുദ്ധിമുട്ടുകളെ അകറ്റും. പതിവായ ലൈംഗികബന്ധം യോനിയുടെ ആകൃതിയും ഈർപ്പവും നിലനിർത്തുകയും, വസ്തി പ്രദേശത്തെ മസിലുകളുടെ ബലവും രക്തയോട്ടവും വർധിപ്പിക്കുകയും അജിതേന്ദ്രിയം ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത കുറക്കുകയും പൊതുവായ ആരോഗ്യം ചെയ്യുന്നു.  എന്നാൽ ആർത്തവവിരാമത്തിന് മുൻപ് ലൈംഗികതാല്പര്യം ഉള്ള ആളുകളിൽ അതിന് ശേഷവും അത് സജീവമായി നിലനിർത്താൻ ശാസ്ത്രീയമായ ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കിയാൽ തടസമൊന്നുമില്ല &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4K0SYtl2XQvwg13Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703655989/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.hopkinsmedicine.org%2fhealth%2fwellness-and-prevention%2fhow-sex-changes-after-menopause/RK=2/RS=A8THIx1Boq5oJPox8IdIQ2LcAXY-|title=How Sex Changes After Menopause {{!}} Johns Hopkins Medicine|website=www.hopkinsmedicine.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4K0SYtl2XQvzA13Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEwBHZ0aWQDBHNlYwNzcg--/RV=2/RE=1703655989/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.menopause.org%2ffor-women%2fsexual-health-menopause-online%2ffrequently-asked-questions/RK=2/RS=1S2sTl3942GbkHB59SNA.bBFuFE-|title=Frequently Asked Questions, Sexual Side Effects of Menopause|website=www.menopause.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkOD6MSotlS0UvcT93Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703656204/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.healthline.com%2fhealth%2fmenopause%2fsex-after-menopause/RK=2/RS=zom8GipCvUm1tmFLgSn1OhWkq50-|title=An OB-GYN's 3 Strategies for Making Sex Better After Menopause|website=www.healthline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkOD6MSotlS0UvgD93Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzkEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703656204/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.healthywomen.org%2fyour-health%2fsexual-health%2fbest-sex-your-life-after-menopause/RK=2/RS=k3KBqJxX9o9m_okEKl7muxK.RDY-|title=How to Have the Best Sex of Your Life After Menopause|website=www.healthywomen.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== വർദ്ധക്യത്തിൽ ==
[[വാർദ്ധക്യത്തിലെ ലൈംഗികത]] വളരെയധികം അവഗണിക്കപ്പെട്ട ഒരു വിഷയമാണ്. വാർദ്ധക്യത്തിലെത്തി എന്നത് കൊണ്ടു മാത്രം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ലൈംഗിക താല്പര്യം ഇല്ലാതാകണമെന്നില്ല. പ്രായമായവരുടെ ആരോഗ്യത്തിനും സന്തോഷത്തിനും ശരിയായ ലൈംഗികജീവിതം ഗുണകരമാണ്. ആരോഗ്യമുണ്ടെങ്കിൽ വാർദ്ധക്യത്തിലെത്തിയ വ്യക്തികൾക്ക് പോലും സന്തോഷകരമായ ലൈംഗിക ജീവിതം സാധ്യമാണ് എന്ന് ഗവേഷണങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. [[പ്രമേഹം]], [[ഹൃദ്രോഗം]], [[പക്ഷാഘാതം]], തലച്ചോറിനെ ബാധിക്കുന്ന രോഗങ്ങൾ, [[അമിത കൊളസ്ട്രോൾ]], [[രക്താതിമർദ്ദം]], [[അമിതവണ്ണം]] തുടങ്ങിയ ജീവിതശൈലി രോഗങ്ങൾ വരാതെ സൂക്ഷിക്കുന്നതോ നിയന്ത്രിച്ചു നിർത്തുന്നതോ വർദ്ധക്യത്തിൽ ലൈംഗികശേഷി നിലനിർത്താൻ വളരെയധികം സഹായകരമാണ്. പ്രായമായി എന്ന തോന്നൽ‌, ലൈംഗിക ജീവിതം ചെറുപ്പക്കാർക്ക് വേണ്ടി മാത്രമുള്ളതാണ് എന്നൊക്കെയുള്ള തെറ്റായ ധാരണകൾ ഈ ഘട്ടത്തിൽ പലർക്കും ഉണ്ടാവാറുണ്ട്. മധ്യവയസിൽ എത്തിയ പുരുഷന്മാരിൽ [[ആൻഡ്രോപോസ്]] അഥവാ [[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]] ഹോർമോൺ കുറവ് ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. അതുമൂലം [[ഉദ്ധാരണശേഷിക്കുറവ്]] ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. വയാഗ്രയുടെ കണ്ടുപിടുത്തം ഇക്കാര്യത്തിൽ ഏറെ ഫലം ചെയ്തു. കൂടാതെ ഉദ്ധാരണക്കുറവ് അനുഭവപ്പെടുന്ന പുരുഷന്മാർ കൃത്രിമ ലിംഗ ഇമ്പ്ലാന്റ് ഉപയോഗിക്കുന്നത് വഴി [[ഉദ്ധാരണം]] ഇഷ്ടമുള്ളത്രയും സമയം നിലനിർത്താം.  സ്ത്രീകളിൽ [[ഈസ്ട്രജൻ]] ഹോർമോണിന്റെ കുറവ് മൂലം യോനിയിൽ വരൾച്ചയും ബന്ധപ്പെടുന്ന സമയത്ത് വേദനയും അതുമൂലം താല്പര്യക്കുറവും അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ഇതിന് പരിഹാരമായി കൃത്രിമമായി നനവ് നൽകുന്ന സ്നേഹകങ്ങൾ (ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി)  ഉപയോഗിക്കുന്നത് സ്ത്രീകളിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ പ്രശ്നങ്ങൾ അകറ്റി ലൈംഗിക ആസ്വാദ്യത വർധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കും. ഒരു ഡോക്ടറുടെ നിർദേശപ്രകാരം ഈസ്ട്രജൻ ഹോർമോൺ അടങ്ങിയ ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഏറെ ഗുണകരമാണ്. പോഷക സമൃദ്ധമായ ഭക്ഷണം, കൃത്യമായ [[വ്യായാമം]], [[പുകവലി]] അല്ലെങ്കിൽ അതിമദ്യാസക്തി തുടങ്ങിയ ലഹരികൾ ഒഴിവാക്കൽ, ശാസ്ത്രീയമായ ചികിത്സ, സന്തോഷകരമായ മാനസികാവസ്ഥ, ശരിയായ ഉറക്കം, ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലി, [[കെഗൽ വ്യായാമം]] തുടങ്ങിയവ വർദ്ധക്യത്തിലെ ലൈംഗിക സംതൃപ്തിയ്ക്ക് ഏറെ സഹായകരമാണ്. ഇതവരുടെ ആരോഗ്യവും ചുറുചുറുക്കും നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb58S4tll0AuuAZ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzMEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703656444/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.mayoclinic.org%2fhealthy-lifestyle%2fsexual-health%2fbasics%2fsex-and-aging%2fhlv-20049432/RK=2/RS=U9stissmF404Cr6PafdRv2s3nUo-|title=Sexual health Sex and aging - Mayo Clinic|access-date=|website=www.mayoclinic.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb58S4tll0AuvgZ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzYEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703656444/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.thelancet.com%2fjournals%2flanhl%2farticle%2fPIIS2666-7568%2823%2900003-X%2ffulltext/RK=2/RS=kupKLLDwP9y9yJxCCUyD03eBVRc-|title=Sexual activity of older adults: let's talk about it|access-date=|website=www.thelancet.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb4JTItlW4wtZmZ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzYEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703656586/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.webmd.com%2fhealthy-aging%2fss%2fslideshow-guide-to-sex-after-60/RK=2/RS=RwtSw982Yr3WXIpa01MmfVCbxYU-|title=Visual Guide To Sex After 60 - WebMD|website=www.webmd.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb4JTItlW4wtaGZ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzcEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703656586/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.cnn.com%2f2020%2f09%2f28%2fhealth%2fsexual-desire-older-women-study-wellness%2findex.html/RK=2/RS=.fZdLiJsxTO_3.R40t_1l5LDz88-|title=It’s a myth that women don’t want sex as they age, study finds|website=www.cnn.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ജീവിതശൈലിയും ലൈംഗികതയും ==
[[ജീവിതശൈലിയും ലൈംഗികതയും]] തമ്മിൽ അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലി സ്വീകരിക്കുന്നത് പൊതുവായ ആരോഗ്യം മാത്രമല്ല ലൈംഗികശേഷിയും പ്രത്യുത്പാദന ക്ഷമതയും ചുറുചുറുക്കും നിലനിർത്താൻ വളരെയധികം സഹായിക്കുന്നു എന്ന് പഠനങ്ങൾ പറയുന്നു. അതിന് വേണ്ടി ചെറുപ്പം മുതൽക്കേ പോഷക സമൃദ്ധമായ ഭക്ഷണം, കൃത്യമായ വ്യായാമം, ലഹരി വർജനം, ഉറക്കം, മാനസിക സമ്മർദം ഒഴിവാക്കൽ, ശാസ്ത്രീയമായ ചികിത്സ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bing.com/ck/a?!&amp;&amp;p=abd3e8c017265f31JmltdHM9MTcxOTAxNDQwMCZpZ3VpZD0xNzExMDQ3Yy04YzQ4LTY0NTktMzI2OS0xNGE4OGRhZjY1ZmEmaW5zaWQ9NTI1NQ&amp;ptn=3&amp;ver=2&amp;hsh=3&amp;fclid=1711047c-8c48-6459-3269-14a88daf65fa&amp;psq=healthy+lifestyle+and+sex+who&amp;u=a1aHR0cHM6Ly93d3cud2hvLmludC9uZXdzL2l0ZW0vMTEtMDItMjAyMi1yZWRlZmluaW5nLXNleHVhbC1oZWFsdGgtZm9yLWJlbmVmaXRzLXRocm91Z2hvdXQtbGlmZQ&amp;ntb=1|title=Redefining sexual health for benefits throughout life|website=https://www.who.int}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bing.com/ck/a?!&amp;&amp;p=bf3ee547e0a35cd9JmltdHM9MTcxOTAxNDQwMCZpZ3VpZD0xNzExMDQ3Yy04YzQ4LTY0NTktMzI2OS0xNGE4OGRhZjY1ZmEmaW5zaWQ9NTI3OQ&amp;ptn=3&amp;ver=2&amp;hsh=3&amp;fclid=1711047c-8c48-6459-3269-14a88daf65fa&amp;psq=healthy+lifestyle+and+sex+who&amp;u=a1aHR0cHM6Ly93d3cubWF5b2NsaW5pYy5vcmcvaGVhbHRoeS1saWZlc3R5bGUvc2V4dWFsLWhlYWx0aC9iYXNpY3Mvc2V4dWFsLWhlYWx0aC1iYXNpY3MvaGx2LTIwMDQ5NDMy&amp;ntb=1|title=Sexual health Sexual health basics - Mayo Clinic|website=https://www.mayoclinic.org}}&lt;/ref&gt;

== ലൈംഗികതയും പോഷകാഹാരവും ==
ലൈംഗികമായ ആരോഗ്യവും ശേഷിയും നിലനിർത്താനും മെച്ചപ്പെടുത്താനും പോഷകങ്ങൾ അത്യാവശ്യമാണ്. പഴങ്ങളും പച്ചക്കറികളും പരിപ്പുവർഗങ്ങളും മത്സ്യവും മുട്ടയും മറ്റുമടങ്ങിയ പോഷക സമൃദ്ധവുമായ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് വിറ്റാമിനുകൾ ധാതുക്കൾ എന്നിവ ലഭ്യമാക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ഇത് പൊതുവായ ആരോഗ്യം, ഹോർമോൺ ഉത്പാദനം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ലൈംഗികശേഷി നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ജീവകങ്ങളായ വിറ്റാമിൻ ഇ, വിറ്റാമിൻ സി, വിറ്റാമിൻ ഡി, വിറ്റാമിൻ ബി 12 തുടങ്ങിയ ബി ജീവകങ്ങൾ, സിങ്ക്, സെലിനിയം തുടങ്ങിയ പോഷകങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ഹോർമോൺ സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്താനും ലൈംഗികമായ ആരോഗ്യത്തിനും ഏറെ ഗുണകരമാണ്. വറുത്തതും പൊരിച്ചതും, ഉപ്പ്, എണ്ണ, കൊഴുപ്പ്, മധുരം, അന്നജം, ചുവന്ന മാംസം തുടങ്ങിയവരുടെ നിയന്ത്രണവും ലൈംഗിക ആരോഗ്യം നിലനിർത്താൻ അത്യാവശ്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bing.com/ck/a?!&amp;&amp;p=457e0c1a5080a8e4JmltdHM9MTcxOTAxNDQwMCZpZ3VpZD0xNzExMDQ3Yy04YzQ4LTY0NTktMzI2OS0xNGE4OGRhZjY1ZmEmaW5zaWQ9NTI3NA&amp;ptn=3&amp;ver=2&amp;hsh=3&amp;fclid=1711047c-8c48-6459-3269-14a88daf65fa&amp;psq=nutrition+and+sexual+health&amp;u=a1aHR0cHM6Ly93d3cubWVkaWNhbG5ld3N0b2RheS5jb20vYXJ0aWNsZXMvMzIyNzc5&amp;ntb=1|title=Best food for sex: How to enhance sex, stamina, and libido|website=https://www.medicalnewstoday.com/articles/322779}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bing.com/ck/a?!&amp;&amp;p=7095a0affa451025JmltdHM9MTcxOTAxNDQwMCZpZ3VpZD0xNzExMDQ3Yy04YzQ4LTY0NTktMzI2OS0xNGE4OGRhZjY1ZmEmaW5zaWQ9NTE3NQ&amp;ptn=3&amp;ver=2&amp;hsh=3&amp;fclid=1711047c-8c48-6459-3269-14a88daf65fa&amp;psq=nutrition+and+sexual+health&amp;u=a1aHR0cHM6Ly9ib3N0b25kaXJlY3RoZWFsdGguY29tL3NleHVhbC1oZWFsdGgtYW5kLW51dHJpdGlvbi1ob3ctb25lLWltcGFjdHMtdGhlLW90aGVyLw&amp;ntb=1|title=Unveiling the Connection: Sexual Health and Nutrition {{!}} BDH|website=https://bostondirecthealth.com}}&lt;/ref&gt;

== ലൈംഗികതയും വ്യായാമവും ==
കൃത്യമായി [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നത് ലൈംഗികശേഷിയും ആരോഗ്യവും നിലനിർത്താൻ അത്യാവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ വ്യായാമം ശരീരത്തിലെ രക്തയോട്ടവും, ഹോർമോൺ സന്തുലിതാവസ്ഥയും, ആരോഗ്യവും നിലനിർത്തുകയും അത് ലൈംഗികശേഷിയും ശരീരസൗന്ദര്യവും ഏറെക്കാലം നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.  സാധാരണ ഒരു ലൈംഗികബന്ധം ഏതാണ്ട് അരമണിക്കൂർ കുറഞ്ഞ വേഗത്തിൽ നടക്കുന്നതിന് തുല്യമായ വ്യായാമം കൂടിയാണ്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcp0TYtlCBAu7vV3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703656948/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.nhs.uk%2flive-well%2f/RK=2/RS=xPTXnspVV9Xi_rsV4ym3MxwGDcM-|title=Live Well - NHS|access-date=|website=www.nhs.uk}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 

== സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ലൈംഗിക ബന്ധവും രോഗങ്ങളും ==
സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലൂടെ ആഗ്രഹിക്കാത്ത [[ഗർഭധാരണം]]; കൂടാതെ HIV/[[എയ്‌ഡ്‌സ്‌]], HPV അണുബാധ അതുമൂലം ഗർഭാശയമുഖ കാൻസർ, ഹെർപ്പിസ്, സിഫിലിസ്, ഗൊണേറിയ, ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്, പെൽവിക്ക് ഇൻഫെക്ഷൻ തുടങ്ങിയ [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ]] (STDs) പിടിപെടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ബന്ധപ്പെടുന്ന സമയത്ത് സ്രവങ്ങൾ, ശുക്ലം എന്നിവ വഴി രോഗാണുക്കൾ പകരാം. രോഗാണുവാഹകരുമായുള്ള ലൈംഗികബന്ധം ഒഴിവാക്കുന്നതും, ഗർഭനിരോധന ഉറ അഥവാ [[കോണ്ടം]] (Condom) ഉപയോഗവും ഇത്തരം രോഗങ്ങളെ ചെറുക്കുവാൻ സഹായിക്കുന്നു. പുരുഷന്മാർക്ക് മാത്രമല്ല [[സ്ത്രീകൾക്കുള്ള കോണ്ടം|സ്ത്രീകൾക്കുള്ള കോണ്ടവും]] ലഭ്യമാണ്.   

പലർക്കും കോണ്ടം, [[കുടുംബാസൂത്രണം]], [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]], [[ലൈംഗികത]] എന്നിവയെപ്പറ്റി ശാസ്ത്രീയമായ അറിവില്ല. ഇക്കാരണത്താൽ ആഗ്രഹിക്കാത്ത [[ഗർഭം]], [[പ്രസവം]], ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു. ഇതേ തുടർന്ന് ഗൗരവമുള്ള പലവിധ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉടലെടുക്കുന്നതായി കാണാം. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഇക്കാര്യത്തിൽ ശാസ്ത്രീയമായ ബോധവൽക്കരണം അത്യാവശ്യമാണ്.   

പലപ്പോഴും വെറും വിശ്വാസത്തിന്റെ പേരിൽ യാതൊരുവിധ നിരോധന മാര്ഗങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലേർപ്പെടുന്നത് അപകടങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. 

ശാസ്ത്രീയമായ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം|ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ]] അഭാവം തന്നെയാണ് ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ വഷളാകാൻ പ്രധാന കാരണം.

പങ്കാളിയോടുള്ള അന്ധമായ വിശ്വാസം മൂലമോ അല്ലെങ്കിൽ പങ്കാളിയുടെ നിര്ബന്ധത്തിനു വഴങ്ങിയോ കോണ്ടം ഉപയോഗിക്കാതെ സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ശാരീരിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നത് പലപ്പോഴും അപകടങ്ങൾ ക്ഷണിച്ചു വരുത്താറുണ്ട്.  കോണ്ടം നേരിട്ട് വാങ്ങാൻ മടിയുള്ളവർക്ക് ഇവ ഓൺലൈൻ രീതിയിൽ സ്വകാര്യമായി വാങ്ങുവാൻ സൗകര്യമുണ്ട്.  

ജനനേന്ദ്രിയ ഭാഗത്തിന്റെ സംരക്ഷണമാണ് ഗുഹ്യ രോമത്തിന്റെ ധർമ്മം. ലൈംഗികമായി ബന്ധപ്പെടുമ്പോൾ ലോലമായ ഗുഹ്യഭാഗത്തെ ചർമ്മത്തിലേക്ക് നേരിട്ടുള്ള ഉരസൽ അഥവാ ഘർഷണം കുറയ്ക്കുവാനും, അതുവഴി രോഗാണുബാധകളെ തടയുവാനും, ഫിറമോണുകൾ ശേഖരിക്കുന്നതിനും, പൊടിയും മറ്റും യോനിയുടെ ഉള്ളിലേക്ക് കടക്കാതിരിക്കുന്നതിനും [[ഗുഹ്യരോമം]] സഹായിക്കുന്നു. പലപ്പോഴും ഗുഹ്യരോമം അവയുടെ മൂടോടെ ഷേവ് ചെയ്യുന്നത് നിമിത്തം ഗുഹ്യചർമ്മത്തിൽ സൂക്ഷ്മമായ മുറിവുകൾ ഉണ്ടാകുവാനും, രോഗാണുബാധകൾ എളുപ്പം പടരുവാനും സാധ്യതയുണ്ട്; പ്രത്യേകിച്ച് സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ, ഉദാഹരണത്തിന് എച്ഐവി (എയ്ഡ്‌സ്) (HIV), എച്പിവി (HPV) ഉൾപ്പടെയുള്ള രോഗാണുബാധകൾ (STDs) എളുപ്പത്തിൽ പകരാം. അതിനാൽ ഇവ ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാക്കുക ആണെങ്കിൽ മൂടോടെ ഷേവ് ചെയ്യുന്നത് ഒഴിവാക്കി പകരം ട്രിമ്മറോ ചെറിയ കത്രികയോ ഉപയോഗിച്ച് വെട്ടി നീളം കുറച്ചു നിർത്തുന്നതാണ് കൂടുതൽ ആരോഗ്യകരം. ഗുഹ്യ രോമങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുമ്പോൾ ജനനേന്ദ്രിയ ഭാഗത്ത്‌ പരുക്കുകൾ പറ്റാതെ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. ചിലർ ഇത് പ്രത്യേക ശൈലിയിൽ ക്രമീകരിച്ചു സൂക്ഷിക്കുന്നതും പതിവാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb7KTYtlt08uwg53Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzMEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703657034/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.mayoclinic.org%2fdiseases-conditions%2fsexually-transmitted-diseases-stds%2fsymptoms-causes%2fsyc-20351240/RK=2/RS=yoIuGJfevdzDV5pChlm9Uh.WWxs-|title=Sexually transmitted disease (STD) symptoms - Mayo Clinic|access-date=|website=www.mayoclinic.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb4STotlE6Atd3J3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703657106/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.cdc.gov%2fstd%2fgeneral%2fdefault.htm/RK=2/RS=SHx31KzBhfvuEf2unQdEFt5sVB0-|title=STD Diseases &amp; Related Conditions|website=www.cdc.gov}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ലൈംഗികജീവിതവും സാഡിസവും ==
ലൈംഗികബന്ധം എന്നത് കീഴടങ്ങലോ, കീഴ്പ്പെടുത്തലോ അല്ല. പരസ്പരം ആനന്ദവും സുഖാവസ്ഥയും പങ്കുവയ്ക്കലാണ്. ഒരിക്കലും ഒരാളുടെ ലൈംഗികതാല്പര്യം പങ്കാളിയിൽ ഏകപക്ഷീയമായി അടിച്ചേൽപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കരുത്. പങ്കാളിയെ വേദനിപ്പിച്ചു കൊണ്ടുള്ള പ്രവർത്തികൾ പീഡനതുല്യമായി അനുഭവപ്പെടും. ഇതെല്ലാം ലൈംഗികതയും വ്യക്തിബന്ധങ്ങളും വിരസവും വെറുപ്പ്  നിറഞ്ഞതുമാക്കും. ഇണയെ വേദനിപ്പിച്ചു കൊണ്ടുള്ള ലൈംഗികബന്ധം ഒരു രോഗാവസ്ഥയാണ്. ഇതിനെ [[ലൈംഗിക സാഡിസം]] അഥവാ സെക്ഷ്വൽ സാഡിസം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ലൈംഗികമായ ഉത്തേജനത്തിന് വേണ്ടിയോ ആസ്വാദനത്തിന് വേണ്ടിയോ ക്രൂരമായ ലൈംഗിക രീതികൾ അവലംബിക്കുന്നവരുണ്ട്. ഇത് വിദഗ്ദ ചികിത്സയും കൗൺസിലിംങും ആവശ്യമുള്ള ഒരു മാനസികരോഗം കൂടിയാണ്. മാനസികമായ പ്രശ്നങ്ങൾ കൊണ്ടോ, ലൈംഗികതയെപ്പറ്റി ശാസ്ത്രീയമായ അറിവില്ലായ്‍മ കൊണ്ടോ, ബലാത്സംഗത്തിന്റെ ഭാഗമായോ, രതിവൈകൃതങ്ങൾ കൊണ്ടോ ഇങ്ങനെ ഉണ്ടാകാം. ഇത് വിദഗ്ദ ചികിത്സയും കൗൺസിലിംങും ആവശ്യമുള്ള ഒരു മാനസികരോഗം കൂടിയാണ്. പുരുഷന്മാരിലാണ് ഈ പ്രവണത കൂടുതലായി കണ്ടു വരുന്നത്. 

പങ്കാളിയുടെ ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ വേദനിപ്പിക്കുന്ന വിധം കടിക്കുക, അടിക്കുക, നുള്ളുക, പൊള്ളിക്കുക, ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുന്ന രീതികളിൽ ബന്ധപ്പെടുക തുടങ്ങിയവ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. ഇത് 
ദുസ്സഹമായ ലൈംഗികപീഡനം തന്നെയാണ്. സമയത്തിന് പരിഹാരമാർഗങ്ങൾ തേടിയില്ലെങ്കിൽ ബന്ധങ്ങൾ തകരാൻ ഇത് കാരണമാകും. എന്നാൽ അനാവശ്യമായ ലജ്ജ വിചാരിച്ചു പലരും ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ മൂടി വെക്കാറുണ്ട് &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcpZTotlmwQvqoh3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703657178/RO=10/RU=https%3a%2f%2fen.wikipedia.org%2fwiki%2fSexual_sadism_disorder/RK=2/RS=.6yZ3GTnFbg8JqjP9Aq08szCBqw-|title=Sexual sadism disorder - Wikipedia|access-date=|website=en.wikipedia.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.       

പങ്കാളിയുടെ ലൈംഗിക താൽപര്യങ്ങൾ അറിയാൻ ശ്രമിക്കണം അതിനായി തുറന്നു സംസാരിച്ച് നന്നായി മനസിലാക്കണം. ലൈംഗികബന്ധത്തിൽ തന്റെ പങ്കാളി സന്തോഷിക്കുന്നു എന്നറിയുമ്പോഴാണ് ആനന്ദം ലഭിക്കുന്നത്. സ്നേഹം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും പരസ്പരം ബഹുമാനിക്കുകയും വേണം. സ്ത്രീ ലൈംഗിക ഉണർവിൽ എത്തിയ ശേഷം ബന്ധപ്പെടാൻ ശ്രമിക്കുന്നതാണ് ശരിയായ രീതി. യോനിയിൽ മതിയായ നനവ് അഥവാ ലൂബ്രിക്കേഷൻ ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നത് വേദനരഹിതമായ ബന്ധത്തിന് അനിവാര്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcpZTotlmwQvw4h3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzkEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703657178/RO=10/RU=https%3a%2f%2fpsychcentral.com%2fdisorders%2fsexual-masochism-sadism-symptoms/RK=2/RS=K2iT8aR2R04Nws1Ko0iDftTh6PE-|title=Sexual Masochism, Sexual Sadism, and Potential Disorders|access-date=|website=psychcentral.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== ലൈംഗികബന്ധവും ഉഭയസമ്മതവും ==
ഏതൊരു ലൈംഗികമായ ഇടപെടലിലും പങ്കാളിയുടെ അനുമതി (Sexual Consent) വളരെ പ്രധാനമാണ്. ഇത് [[ലൈംഗികബന്ധത്തിനുള്ള സമ്മതം]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അത് ബലം പ്രയോഗിച്ചോ നിർബന്ധിച്ചോ അധികാരം ഉപയോഗിച്ചോ പ്രലോഭിപ്പിച്ചോ നേടിയെടുക്കേണ്ട ഒന്നല്ല.  ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നതിനിടെ പങ്കാളികളിൽ ആരെങ്കിലും ഇത് തുടരുന്നതിൽ താൽപര്യമില്ലെന്ന് പറഞ്ഞാൽ അത് മുഖവിലയ്‌ക്കെടുക്കണം. വ്യക്തികളുടെ മനസ് എപ്പോൾ വേണമെങ്കിൽ മാറാം. അതിനെ അംഗീകരിക്കാൻ ഓരോരുത്തരും ബാധ്യസ്ഥാണ്. ലൈംഗികബന്ധം തുടരുന്നതിൽ താൽപര്യമില്ലെന്ന് പറഞ്ഞാൽ പങ്കാളികൾ പരസ്പരം ഇത് മനസിലാക്കണം. 
പങ്കാളിയുടെ ശരീരഭാഷ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. ലൈംഗിക ബന്ധത്തിനിടെ പങ്കാളിക്ക് ഏതെങ്കിലും തരത്തിൽ ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നതായി  ശരീരഭാഷയിൽ നിന്ന് മനസിലായാൽ അവിടെ നിർത്തുക. അതിനുശേഷം, അവരോട് സംസാരിക്കുക. എന്താണ് പ്രശ്‌നമെന്ന് തിരക്കുക. അൽപ്പ സമയം ഇടവേളയെടുക്കണമെന്ന് പങ്കാളി ആവശ്യപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ അത് അംഗീകരിക്കുക. വിവിധ പൊസിഷനുകൾ ചെയ്യുമ്പോൾ അത് നിങ്ങളുടെ പങ്കാളിക്ക് കൂടി തൃപ്തി നൽകുന്നതാണോ എന്ന് ചോദിക്കണം. സ്വന്തം താൽപര്യത്തിനനുസരിച്ച് പൊസിഷനുകൾ പരീക്ഷിക്കുന്നത് തെറ്റാണ്.

കുട്ടികളുമായി മുതിർന്ന വ്യക്തികൾ നടത്തുന്ന ലൈംഗികബന്ധം അഥവാ പിഡോഫിലിയ (Pedophilia), ഉഭയ സമ്മതത്തോടെയല്ലാതെയുള്ള പീഡനവും ബലാത്സംഗത്തിന്റെ പരിധിയിൽ പെടുന്ന ഒന്നാണ്. പല രാജ്യങ്ങളിലും ഇവ കടുത്ത കുറ്റകൃത്യങ്ങളാണ്. ലൈംഗികബന്ധത്തിന് വ്യക്തിയുടെ സമ്മതം അതി പ്രധാനമാണ്. ഗർഭനിരോധന മാർഗങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അത്,  വദനസുരതം പോലെയുള്ള വിവിധ രീതികൾ എന്നിവയെല്ലാം പങ്കാളിയുമായി കൃത്യമായ ധാരണയിൽ എത്തേണ്ടത് ആവശ്യമാണ്. മുതിർന്ന വ്യക്തി കുട്ടികളുമായി നടത്തുന്ന ലൈംഗികബന്ധം ചൂഷണമാണെന്നും, ഇതവർക്ക് ശാരീരിക മാനസിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഉണ്ടാക്കുമെന്നും, കുട്ടികളുടെ സമ്മതം മൂല്യവത്തല്ലെന്നും വിദഗ്ദ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. അതിനാൽ തന്നെ 'പെടോഫിലിയ' എന്ന മനസ്സികാവസ്ഥയുള്ളവർ നടത്തുന്ന ബാലലൈംഗികപീഡനം കുറ്റകൃത്യമാണ്.  പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത പെൺകുട്ടികൾ ഗർഭിണി ആകുന്നത് അമ്മയുടെയും കുഞ്ഞിന്റെയും ആരോഗ്യത്തെ അതീവ ഗുരുതരമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. വർധിച്ച മാതൃശിശുമരണനിരക്ക് കൗമാര ഗർഭധാരണത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ദൂഷ്യഫലമാണെന്ന് ലോകാരോഗ്യ സംഘടന വ്യക്തമാക്കുന്നു. പ്രശ്നങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ പല വികസിത രാജ്യങ്ങളിലും പ്രായത്തിന് അനുസരിച്ചു ശാസ്ത്രീയമായ  ലൈംഗികാരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം സ്കൂൾതലം മുതൽക്കേ നൽകി വരുന്നുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPco6T4tlvxctxGx3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703657403/RO=10/RU=https%3a%2f%2frapecrisis.org.uk%2fget-informed%2fabout-sexual-violence%2fsexual-consent%2f/RK=2/RS=zcBPiOlHlCFVPbpWM4wQETGrCZA-|title=What is sexual consent? {{!}} Rape Crisis England &amp; Wales|website=rapecrisis.org.uk}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPco6T4tlvxct2Wx3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703657403/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.healthline.com%2fhealth%2fguide-to-consent/RK=2/RS=Ogi1OI6vHG5mywZwFtZKlRBv_Ck-|title=Your Guide to Sexual Consent - Healthline|website=www.healthline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== അലൈംഗികത ==
ലൈംഗിക താല്പര്യമോ ലൈംഗികശേഷിയോ തീരെ ഇല്ലാത്ത വ്യക്തികളുമുണ്ട്. ഇവരെ &quot;അലൈംഗികർ (Asexuals)&quot; എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ സവിശേഷതയെ [[&quot;അലൈഗികത“]] (Asexuality) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അലൈംഗികർക്ക് ലൈംഗികബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടെണമെന്നോ സ്വയംഭോഗം ചെയ്യണമെന്നോ ഉള്ള താല്പര്യം തീരെ ഉണ്ടായിരിക്കുകയില്ല. പുരുഷന്മാരെ അപേക്ഷിച്ചു സ്ത്രീകളിൽ ഇത്തരം അവസ്ഥ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നു. അതില്ലാതെ തന്നെ ഇക്കൂട്ടർ സന്തുഷ്ടരാണ്. ഇതും സ്വാഭാവികമാണ്. ഇവർ ലിംഗ-ലൈംഗികന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ (LGBTIA+) ഉൾപ്പെടുന്ന 'A' എന്ന വിഭാഗമാണ്. ഇത് ബ്രഹ്മചര്യമല്ല. ബാക്ടീരിയ തുടങ്ങിയ ഏകകോശജീവികളിലും, ഹൈഡ്ര തുടങ്ങിയവയിലും അലൈംഗിക പ്രത്യുത്പാപാദനം കാണാം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4LST4tlE.8tV_d3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703657554/RO=10/RU=https%3a%2f%2fen.wikipedia.org%2fwiki%2fAsexuality/RK=2/RS=t_sTxXl90unChwousDW8MxnJmOs-|title=Asexuality - Wikipedia|website=en.wikipedia.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4LST4tlE.8tW_d3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703657554/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.healthline.com%2fhealth%2fwhat-is-asexual/RK=2/RS=JUI1vW.r3WBd7jZksnn3FWBCJcE-|title=Asexual: What It Means, Facts, Myths, and More - Healthline|website=www.healthline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN4LST4tlE.8tZPd3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzMEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703657554/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.verywellmind.com%2fwhat-is-asexuality-5075603/RK=2/RS=kFurBZqyp0g15EYmF10RxWugPNE-|title=Am I Asexual?: Signs, How to Talk About It - Verywell Mind|website=www.verywellmind.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcqAUItlX.YuLZ13Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzQEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1703657728/RO=10/RU=https%3a%2f%2fbiologydictionary.net%2fasexual-reproduction%2f/RK=2/RS=FisElSA6TXU3hMTuGqIiPOCTF4s-|title=Asexual Reproduction - The Definitive Guide {{!}} Biology Dictionary|website=biologydictionary.net}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
== ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ ==
ലൈംഗിക ബന്ധത്തിന് തയ്യാറെടുക്കുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട ചില പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ ധാരാളമുണ്ട്. ഇത് ലൈംഗികബന്ധം സുരക്ഷിതവും ആസ്വാദ്യകരവുമായ അനുഭവമാക്കാൻ സഹായിക്കും. ചിലത് താഴെ കൊടുക്കുന്നു. 

സുരക്ഷ:
*ഗർഭ നിരോധനം: ഗർഭധാരണം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ ശാസ്ത്രീയമായ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] ഉപയോഗിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. [[കോണ്ടം]], കോണ്ട്രാസെപ്റ്റീവ് പാച്ചുകൾ, ഗുളികകൾ, [[കോപ്പർ ടി]], ബീജനാശിനി (Spermicide) അടങ്ങിയ ലൂബ്രിക്കന്റുകൾ എന്നിവ ചില ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. ഇവയിൽ പലതും സൗജന്യമായി സർക്കാർ ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ വഴി ലഭ്യമാണ്. 

*എസ്‌ടിഡികൾ: ലൈംഗികമായി പകരുന്ന എയ്ഡ്‌സ് പോലെയുള്ള രോഗങ്ങൾ (എസ്‌ടിഡി) തടയാൻ [[കോണ്ടം]] ഉപയോഗിക്കുന്നത് അത്യാവശ്യമാണ്. സ്ത്രീകൾക്കും പുരുഷന്മാർക്കും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന കോണ്ടം ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. 

*എസ്ടിഡി പരിശോധന: പുതിയ പങ്കാളിയുമായി ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങളുടെ  പരിശോധന നടത്തുന്നത് നല്ലതാണ്. 

*സമ്മതം: ലൈംഗിക ബന്ധത്തിന് പങ്കാളിയുടെ പൂർണ്ണ  സമ്മതം അത്യാവശ്യമാണ്. സമ്മതം എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും പിൻവലിക്കാം എന്നത് ഓർമ്മിക്കുക. താല്പര്യമില്ലാത്ത കാര്യങ്ങൾക്ക് നിർബന്ധിക്കരുത്. 

ആരോഗ്യം:

*ശാരീരിക ആരോഗ്യം: ലൈംഗിക ബന്ധത്തിന് മുമ്പ് ശാരീരികമായി ആരോഗ്യവാനാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കുക.

*മദ്യം/ മയക്കുമരുന്ന്: മദ്യം അമിതമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതോ മയക്കുമരുന്ന് ഉപയോഗിക്കുന്നതോ സമ്മതം, സുരക്ഷ എന്നിവയെ ബാധിക്കും.

*ആശയവിനിമയം: പങ്കാളിയുമായി തുറന്ന് സംസാരിക്കുക. ഇഷ്ടങ്ങൾ, അനിഷ്ടങ്ങൾ, ആശങ്കകൾ എന്നിവ വ്യക്തമായി പങ്കിടുക.

*സ്വയം പരിചയപ്പെടുക: സ്വന്തം ശരീരത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയുക. ഇത് ലൈംഗിക ആസ്വാദ്യത  വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കും.

മറ്റ് കാര്യങ്ങൾ:

*അന്തരീക്ഷം: സുരക്ഷിതവും സുഖകരവുമായ ഒരു അന്തരീക്ഷം ഒരുക്കുക.

*വൃത്തി: കഴിവതും വീര്യം കുറഞ്ഞ സോപ്പിട്ടു കുളിച്ചു വൃത്തിയായി ഒരുങ്ങുക. പല്ല് തേക്കുക, നഖം വെട്ടുക, ദുർഗന്ധം ഒഴിവാക്കുക, സ്വകാര്യ ഭാഗങ്ങൾ വീര്യം കുറഞ്ഞ സോപ്പും വെള്ളവും ഉപയോഗിച്ച് കഴുകുക, ശാരീരിക ശുചിത്വം എന്നിവ അനുയോജ്യം. 

*ആമുഖലീല അഥവാ ഫോർപ്ലേ: ഫോർപ്ലേ ലൈംഗിക ബന്ധത്തെ കൂടുതൽ ആസ്വാദ്യകരമാക്കുന്നു. ശരിയായ ഉത്തേജനം നൽകുന്നു. 

*അധിക ലൂബ്രിക്കേഷൻ: യോനി വരൾച്ച അനുഭവപ്പെടുന്നവർ വഴുവഴുപ്പ് നൽകുന്ന [[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി]] ഉപയോഗിക്കുന്നത് വേദന അകറ്റി സംഭോഗം കൂടുതൽ സുഖകരമാക്കുന്നു. ഇവ ഫാർമസി, സൂപ്പർ മാർക്കറ്റ്, ഓൺലൈൻ രീതിയിലും ലഭ്യമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന് കേവൈ ജെല്ലി, ഡ്യുറക്സ്, മൂഡ്സ് തുടങ്ങിയവ. [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അഥവാ ഗർഭനിരോധനം കൂടി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ബീജനാശിനി അടങ്ങിയ ലൂബ്രിക്കന്റുകൾ ഉപയോഗിക്കാം. 

*മാനസിക സമ്മർദ്ദം ഒഴിവാക്കുക: ലൈംഗിക ബന്ധത്തെ സമ്മർദ്ദമായി കാണരുത്. മാനസിക സമ്മർദ്ദം ഉള്ള സമയത്ത് ലൈംഗികബന്ധം ഒഴിവാക്കുക. സന്തോഷകരമായ സമയം ലൈംഗിക ബന്ധത്തിനായി തെരെഞ്ഞെടുക്കുക. 

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്:

*ആരോഗ്യ വിദഗ്ദരെ സമീപിക്കുക.

*വിശ്വസനീയമായ ഓൺലൈൻ മാർഗങ്ങൾ, പുസ്തകങ്ങൾ എന്നിവ പരിശോധിക്കുക.

== ശാസ്ത്രീയ ലൈംഗിക വിജ്ഞാനം പകരുന്ന മലയാളം പുസ്തകങ്ങൾ ==
കാമസൂത്ര നേരത്തേ തന്നെ മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ശാസ്ത്രീയ ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുന്ന ധാരാളം പുസ്തകങ്ങൾ മലയാള ഭാഷയിൽ രചിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മുരളി തുമ്മാരുകുടി, നീരജ ജാനകി എന്നിവർ രചിച്ച ‘സെക്സ് 21 സമ്മതം, സംയോഗം, സന്തോഷം’ അത്തരത്തിൽ ഒന്നാണ്. ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ലൈംഗികതയെപ്പറ്റിയുള്ള നവീന കാഴ്ചപ്പാടുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന പുസ്തകം. പങ്കാളിയുമായി തുറന്നു സംസാരിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത, പരസ്പരബഹുമാനവും വിശ്വാസവും, പരസ്പര സമ്മതം എന്നിവയാണ് ലൈംഗികതയുടെ അടിത്തറയെന്നുമുള്ള കാഴ്ചപ്പാടുകളോടൊപ്പം ലൈംഗികത ആനന്ദിക്കാനും ആസ്വദിക്കാനുമുള്ളതാണെന്നുള്ള ചിന്ത പകരുന്നതോടൊപ്പം ലൈംഗികതയെ തുറന്ന മനസ്സോടെ പരമ്പരാഗത രീതികൾക്കപ്പുറം എപ്രകാരം സമീപിക്കാമെന്നും ഈ പുസ്തകം തുറന്നു കാട്ടുന്നു. ഡോക്ടർ ഷിംന അസീസ്, അഞ്ജു ഹബീബ് എന്നിവർ എഴുതിയ ‘തൊട്ടിലിലെ വാവയെ തോട്ടീന്നു കിട്ടിയതോ’ തുടങ്ങിയവ കുട്ടികൾക്ക് പോലും വായിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന ശാസ്ത്രീയ ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം പകരുന്ന മലയാള ഭാഷയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഗ്രന്ഥങ്ങളാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkNoslVUpmWh0V0WF3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1716176293/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.manoramaonline.com%2fliterature%2fbookcategories%2fothers%2f2023%2f02%2f15%2fbook-sex-21-sammatham-samyogam-santhosham.html/RK=2/RS=leCGkswYdCwGcL99iD6dQEP92FM-|title=സെക്സ് 21 : സമ്മതം, സംയോഗം, സന്തോഷം|website=www.manoramaonline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLNBiYVUpmzNUVZwN3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzMEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1716176409/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.dcbooks.com%2fthottilile-vavaye-thotteennu-kittiyatha-by-shimna-azeez-habeeb-anju-rr.html/RK=2/RS=tWJIyy0SxxeCqwrVy2V75IBTTGE-|title=എല്ലാം അറിയാം എന്ന് കരുതുന്നവരിലാവും|website=www.dcbooks.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

== ഇതും കാണുക ==

* [[കോണ്ടം]]
* [[സ്ത്രീകൾക്കുള്ള കോണ്ടം]]
* [[കോപ്പർ ഐ.യു.ഡി]]
* [[ആർത്തവചക്രവും സുരക്ഷിതകാലവും]]
* [[ബാഹ്യകേളി]]
* [[രതിമൂർച്ഛ]]
* [[രതിമൂർച്ഛയില്ലായ്മ]]
* [[വജൈനിസ്മസ്]] ([[യോനീസങ്കോചം]])
* [[സ്ത്രീ ലൈംഗിക ഉത്തേജന വൈകല്യം]]
* [[രതിസലിലം]] 
* [[യോനീ വരൾച്ച]]
* [[ഉദ്ധാരണശേഷിക്കുറവ്]]
* [[കൃത്രിമ സ്നേഹകങ്ങൾ]]
* [[വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധം]]
* [[ലിംഗം]]
* [[യോനി]]
* [[കൃസരി]]
* [[കന്യാചർമ്മം]]
* [[വാർദ്ധക്യത്തിലെ ലൈംഗികത]]
* [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ]]
* [[എയ്‌ഡ്‌സ്‌]]
* [[കുടുംബാസൂത്രണം]]

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;
*[http://www2.hu-berlin.de/sexology/IES/xmain.html ദ ഇന്റർനാഷണൽ എൻസൈക്ലോപീഡീയ ഓഫ് സെക്സാലിറ്റി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060112011828/http://www2.hu-berlin.de/sexology/IES/xmain.html |date=2006-01-12 }}
* Janssen, D. F., [http://www2.hu-berlin.de/sexology/GESUND/ARCHIV/GUS/INDEXATLAS.HTM ''Growing Up Sexually. Volume I. World Reference Atlas''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060220110820/http://www2.hu-berlin.de/sexology/GESUND/ARCHIV/GUS/INDEXATLAS.HTM |date=2006-02-20 }}
*[http://www.nvsh.nl/skills/greatsex.htm Dutch Society for Sexual Reform] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070420095745/http://www.nvsh.nl/skills/greatsex.htm |date=2007-04-20 }} article on &quot;sex without intercourse&quot;
* [http://www.cps.gov.uk/legal/section7/index.html UK legal guidance for prosecutors concerning sexual acts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100822155137/http://www.cps.gov.uk/legal/section7/index.html |date=2010-08-22 }}
*[http://www.abouthealth.com/parent_topic_dialogue.cfm?Parent_Excerpt_ID=23&amp;Topic_Title=3 Resources for parents to talk about sexual intercourse to their children] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050308075229/http://www.abouthealth.com/parent_topic_dialogue.cfm?Parent_Excerpt_ID=23&amp;Topic_Title=3 |date=2005-03-08 }}
*[http://www.ppacca.org/site/pp.asp?c=kuJYJeO4F&amp;b=139496 Planned Parenthood information on sexual intercourse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090215180220/http://www.ppacca.org/site/pp.asp?c=kuJYJeO4F&amp;b=139496 |date=2009-02-15 }}
*[http://www.healthcentral.com/mhc/top/003157.cfm Medical Resources related to sexual intercourse]
* W. W. Schultz, P. van Andel, I. Sabelis, E. Mooyaart. [http://bmj.bmjjournals.com/cgi/content/full/319/7225/1596 Magnetic resonance imaging of male and female genitals during coitus and female sexual arousal.] ''BMJ'' 1999;319:1596-1600 (18 December).
*[http://www.holisticwisdom.net/sex-during-period.htm Sexual Intercourse During Menstruation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081011065559/http://www.holisticwisdom.net/sex-during-period.htm |date=2008-10-11 }}
*[http://www.personallifemedia.com/podcasts/sex-love-intimacy/sex-love-intimacy-show.html Podcast series explores the question &quot;What is Sex?&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070429044321/http://www.personallifemedia.com/podcasts/sex-love-intimacy/sex-love-intimacy-show.html |date=2007-04-29 }}
*[http://tidepool.st.usm.edu/crswr/103animalreproduction.html Introduction to Animal Reproduction] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060216005917/http://tidepool.st.usm.edu/crswr/103animalreproduction.html |date=2006-02-16 }}
*[http://www.pbs.org/wgbh/evolution/sex/advantage/ Advantages of Sexual Reproduction]
*https://www.apa.org/monitor/apr03/arousal.aspx
*https://australiascience.tv/science-of-sexuality/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190715205939/https://australiascience.tv/science-of-sexuality/ |date=2019-07-15 }}
*https://medlineplus.gov/sexuallytransmitteddiseases.html
{{ഫലകം:Sex}}

{{commons|Sexual intercourse in humans|Sexual intercourse}}
{{wiktionary|sexual intercourse}}
[[വർഗ്ഗം:ലൈംഗികത]]</text>
      <sha1>72gsbrxmqdj7f3e2a2hf0bhyr3hhylo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അരൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>244784</id>
    <revision>
      <id>4652135</id>
      <parentid>1756245</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T12:01:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8699" sha1="khp9v74rdglljyh8jd920bcf2ij0aer" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[പ്രമാണം:Edakochi_Aroor_Bridge_a_night_view_DSW.JPG|ലഘുചിത്രം|അരൂർ-[[ഇടക്കൊച്ചി|എടക്കോച്ചി]] പാലം, ഒരു രാത്രി കാഴ്ച]]
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>khp9v74rdglljyh8jd920bcf2ij0aer</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652136</id>
      <parentid>4652135</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T12:02:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8729" sha1="otn9raaerqufpyux5auuzom4hg9djcq" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[പ്രമാണം:Edakochi_Aroor_Bridge_a_night_view_DSW.JPG|ലഘുചിത്രം|അരൂർ-[[ഇടക്കൊച്ചി|എടക്കോച്ചി]] പാലം, ഒരു രാത്രി കാഴ്ച]]
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==

[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>otn9raaerqufpyux5auuzom4hg9djcq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652137</id>
      <parentid>4652136</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T12:03:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8928" sha1="pp1tkh1vzlogbkjjrvk1dxwvf7pz7d0" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[പ്രമാണം:Edakochi_Aroor_Bridge_a_night_view_DSW.JPG|ലഘുചിത്രം|അരൂർ-[[ഇടക്കൊച്ചി|എടക്കോച്ചി]] പാലം, ഒരു രാത്രി കാഴ്ച]]
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]

[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>pp1tkh1vzlogbkjjrvk1dxwvf7pz7d0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652143</id>
      <parentid>4652137</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:18:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12081" sha1="f5a9ucxgjs8mtwt171lv96ek1s43m8b" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[പ്രമാണം:Edakochi_Aroor_Bridge_a_night_view_DSW.JPG|ലഘുചിത്രം|.അരൂർ-[[ഇടക്കൊച്ചി|എടക്കോച്ചി]] പാലം, ഒരു രാത്രി കാഴ്ച]]
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]
&quot;അരയരുടെ ഊർ&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് &quot;അരൂർ&quot; എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്.  ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന വാളരയർ എന്ന മീൻ പിടുത്തക്കാരുടെ സ്ഥലം എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇവിടത്തെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാൽ വലയിൽ നിന്നാണ് വാളരയർ എന്ന പേർ വന്നത്. . പിന്നീട് ഇത് &quot;അരയരൂർ&quot; എന്നും പിന്നീട് ഇപ്പോഴത്തെ പതിപ്പിലേക്കും ചുരുങ്ങി.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== സ്ഥാനം ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള ചേർത്തല താലൂക്കിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അരൂർ.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice &quot;Revenue Portal&quot;]. ''village.kerala.gov.in''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;9 April&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; അരൂർ-കുമ്പളം പാലം രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് (ഇപ്പോൾ ഈ പാലം നാലുവരി ആയതോടെ ഇതിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തം ഇരട്ടിയായി, ഈ പാലത്തിന് ഏകദേശം 993 മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. 1987 ൽ ബൈപാസ് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== രാഷ്ട്രീയം ==
ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]]. [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|കെ. ആർ. ഗൌരി അമ്മ]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] എട്ട് തവണ അരൂരിൽ നിന്ന് ജയിച്ചു.
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>f5a9ucxgjs8mtwt171lv96ek1s43m8b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652144</id>
      <parentid>4652143</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:19:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12123" sha1="oimyq6abggcxgow6641ti3ibciwer5y" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[പ്രമാണം:Edakochi_Aroor_Bridge_a_night_view_DSW.JPG|ലഘുചിത്രം|.അരൂർ-[[ഇടക്കൊച്ചി|എടക്കോച്ചി]] പാലം, ഒരു രാത്രി കാഴ്ച]]
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]
&quot;അരയരുടെ ഊർ&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് &quot;അരൂർ&quot; എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്.  ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന വാളരയർ എന്ന മീൻ പിടുത്തക്കാരുടെ സ്ഥലം എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇവിടത്തെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാൽ വലയിൽ നിന്നാണ് വാളരയർ എന്ന പേർ വന്നത്. . പിന്നീട് ഇത് &quot;അരയരൂർ&quot; എന്നും പിന്നീട് ഇപ്പോഴത്തെ പതിപ്പിലേക്കും ചുരുങ്ങി.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== സ്ഥാനം ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള ചേർത്തല താലൂക്കിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അരൂർ.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice &quot;Revenue Portal&quot;]. ''village.kerala.gov.in''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;9 April&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; അരൂർ-കുമ്പളം പാലം രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് (ഇപ്പോൾ ഈ പാലം നാലുവരി ആയതോടെ ഇതിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തം ഇരട്ടിയായി, ഈ പാലത്തിന് ഏകദേശം 993 മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. 1987 ൽ ബൈപാസ് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== രാഷ്ട്രീയം ==
ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]]. [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|കെ. ആർ. ഗൌരി അമ്മ]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] എട്ട് തവണ അരൂരിൽ നിന്ന് ജയിച്ചു.

== വ്യവസായങ്ങൾ ==

[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>oimyq6abggcxgow6641ti3ibciwer5y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652145</id>
      <parentid>4652144</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:19:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12418" sha1="btet89ib12c34g8lxpgo33muyhzddyh" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[പ്രമാണം:Edakochi_Aroor_Bridge_a_night_view_DSW.JPG|ലഘുചിത്രം|.അരൂർ-[[ഇടക്കൊച്ചി|എടക്കോച്ചി]] പാലം, ഒരു രാത്രി കാഴ്ച]]
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]
&quot;അരയരുടെ ഊർ&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് &quot;അരൂർ&quot; എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്.  ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന വാളരയർ എന്ന മീൻ പിടുത്തക്കാരുടെ സ്ഥലം എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇവിടത്തെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാൽ വലയിൽ നിന്നാണ് വാളരയർ എന്ന പേർ വന്നത്. . പിന്നീട് ഇത് &quot;അരയരൂർ&quot; എന്നും പിന്നീട് ഇപ്പോഴത്തെ പതിപ്പിലേക്കും ചുരുങ്ങി.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== സ്ഥാനം ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള ചേർത്തല താലൂക്കിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അരൂർ.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice &quot;Revenue Portal&quot;]. ''village.kerala.gov.in''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;9 April&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; അരൂർ-കുമ്പളം പാലം രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് (ഇപ്പോൾ ഈ പാലം നാലുവരി ആയതോടെ ഇതിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തം ഇരട്ടിയായി, ഈ പാലത്തിന് ഏകദേശം 993 മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. 1987 ൽ ബൈപാസ് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== രാഷ്ട്രീയം ==
ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]]. [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|കെ. ആർ. ഗൌരി അമ്മ]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] എട്ട് തവണ അരൂരിൽ നിന്ന് ജയിച്ചു.

== വ്യവസായങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Aroorseafood.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി സംസ്കരണ പ്ലാന്റ്. കടൽവിഭവ വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ് അറൂർ.]]

[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>btet89ib12c34g8lxpgo33muyhzddyh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652148</id>
      <parentid>4652145</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:28:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11894" sha1="g114sqi3jk7jb1k2tic17tl1v9b7zq2" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]
&quot;അരയരുടെ ഊർ&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് &quot;അരൂർ&quot; എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്.  ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന വാളരയർ എന്ന മീൻ പിടുത്തക്കാരുടെ സ്ഥലം എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇവിടത്തെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാൽ വലയിൽ നിന്നാണ് വാളരയർ എന്ന പേർ വന്നത്. . പിന്നീട് ഇത് &quot;അരയരൂർ&quot; എന്നും പിന്നീട് ഇപ്പോഴത്തെ പതിപ്പിലേക്കും ചുരുങ്ങി.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== സ്ഥാനം ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള ചേർത്തല താലൂക്കിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അരൂർ.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; അരൂർ-കുമ്പളം പാലം രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് (ഇപ്പോൾ ഈ പാലം നാലുവരി ആയതോടെ ഇതിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തം ഇരട്ടിയായി, ഈ പാലത്തിന് ഏകദേശം 993 മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. 1987 ൽ ബൈപാസ് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== രാഷ്ട്രീയം ==
ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]]. [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|കെ. ആർ. ഗൌരി അമ്മ]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] എട്ട് തവണ അരൂരിൽ നിന്ന് ജയിച്ചു.

== വ്യവസായങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Aroorseafood.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി സംസ്കരണ പ്ലാന്റ്. കടൽവിഭവ വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ് അറൂർ.]]

[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>g114sqi3jk7jb1k2tic17tl1v9b7zq2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652154</id>
      <parentid>4652148</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:53:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16075" sha1="lmnb6h8ltqnb6mzi00nkys4cmw19b4o" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]
&quot;അരയരുടെ ഊർ&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് &quot;അരൂർ&quot; എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്.  ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന വാളരയർ എന്ന മീൻ പിടുത്തക്കാരുടെ സ്ഥലം എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇവിടത്തെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാൽ വലയിൽ നിന്നാണ് വാളരയർ എന്ന പേർ വന്നത്. . പിന്നീട് ഇത് &quot;അരയരൂർ&quot; എന്നും പിന്നീട് ഇപ്പോഴത്തെ പതിപ്പിലേക്കും ചുരുങ്ങി.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== സ്ഥാനം ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അരൂർ.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; അരൂർ-കുമ്പളം പാലം രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് (ഇപ്പോൾ ഈ പാലം നാലുവരി ആയതോടെ ഇതിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തം ഇരട്ടിയായി, ഈ പാലത്തിന് ഏകദേശം 993 മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. 1987 ൽ ബൈപാസ് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== രാഷ്ട്രീയം ==
ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]]. [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|കെ. ആർ. ഗൌരി അമ്മ]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] എട്ട് തവണ അരൂരിൽ നിന്ന് ജയിച്ചു.

== വ്യവസായങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Aroorseafood.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി സംസ്കരണ പ്ലാന്റ്. കടൽവിഭവ വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ് അറൂർ.]]
[[:en:Kerala_backwaters|കേരളത്തിലെ കായലിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ഭാഗമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]] കായലിന് സമീപമാണ് അരൂർ എന്ന സ്ഥലം എന്നതിനാൽ ഈ പ്രദേശം ഒരു പ്രധാന  [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കടൽവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായകേമാന്ദ്രമാണ് കേരളത്തിലെ കായൽജലവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ജലസംവിധാനമുള്ള താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ നെൽവയലുകൾക്ക് പകരമായി വലിയ തോതിലുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കൊഞ്ച്]] ''',''' &lt;a href=&quot;./വേമ്പനാട്ട്_കായൽ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;180&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Vembanad&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Kumarkom.jpg/120px-Kumarkom.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:60},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Lake in Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Kerala_Water_Transport_DS.jpg/120px-Kerala_Water_Transport_DS.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:53},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&quot;&gt;ചെമ്മീൻ&lt;/a&gt; കൃഷി എന്നിവയെ ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥ സഹായിക്കുന്നു. രണ്ടാമതായി [[കൊച്ചി]] മത്സ്യബന്ധന തുറമുഖവും,ചരക്ക് തുറമുകവും  അരൂരിൽ നിന്ന് വെറും 15 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. &amp;nbsp;സമുദ്ര സമ്പത്തിന്റെയും [[ലോജിസ്റ്റിക്സ്|ലോജിസ്റ്റിക്]] നേട്ടങ്ങളുടെയും സമൃദ്ധി കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി വളരാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് അരൂരിന് ചുറ്റും. നിരവധി ആളുകൾക്ക് തൊഴിൽ നൽകുന്ന നിരവധി മറൈൻ ഫുഡ് പ്രോസസ്സിംഗ് യൂണിറ്റുകൾ അരൂരിൽ ഉണ്ട്. വടക്കൻ കേരളം, [[കൊല്ലം]], തെക്കൻ കർണാടക, [[ഒഡീഷ|ഒറീസ]], [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വലിയ സമുദ്രവിഭവ കയറ്റുമതി സ്ഥാപനങ്ങൾ അസംസ്കൃത കടൽവിഭവങ്ങൾ വാങ്ങുകയും കോൾഡ് സ്റ്റോറേജുകളിൽ സംസ്കരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും തുടർന്ന് [[കൊച്ചി]] തുറമുഖം വഴി കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>lmnb6h8ltqnb6mzi00nkys4cmw19b4o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652155</id>
      <parentid>4652154</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16510" sha1="i9sv162i0gxf1danc6znjemnyw2e4o1" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]
&quot;അരയരുടെ ഊർ&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് &quot;അരൂർ&quot; എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്.  ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന വാളരയർ എന്ന മീൻ പിടുത്തക്കാരുടെ സ്ഥലം എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇവിടത്തെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാൽ വലയിൽ നിന്നാണ് വാളരയർ എന്ന പേർ വന്നത്. . പിന്നീട് ഇത് &quot;അരയരൂർ&quot; എന്നും പിന്നീട് ഇപ്പോഴത്തെ പതിപ്പിലേക്കും ചുരുങ്ങി.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== സ്ഥാനം ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അരൂർ.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; അരൂർ-കുമ്പളം പാലം രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് (ഇപ്പോൾ ഈ പാലം നാലുവരി ആയതോടെ ഇതിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തം ഇരട്ടിയായി, ഈ പാലത്തിന് ഏകദേശം 993 മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. 1987 ൽ ബൈപാസ് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== രാഷ്ട്രീയം ==
ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]]. [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|കെ. ആർ. ഗൌരി അമ്മ]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] എട്ട് തവണ അരൂരിൽ നിന്ന് ജയിച്ചു.

== വ്യവസായങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Aroorseafood.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി സംസ്കരണ പ്ലാന്റ്. കടൽവിഭവ വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ് അറൂർ.]]
[[:en:Kerala_backwaters|കേരളത്തിലെ കായലിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ഭാഗമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]] കായലിന് സമീപമാണ് അരൂർ എന്ന സ്ഥലം എന്നതിനാൽ ഈ പ്രദേശം ഒരു പ്രധാന  [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കടൽവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായകേമാന്ദ്രമാണ് കേരളത്തിലെ കായൽജലവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ജലസംവിധാനമുള്ള താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ നെൽവയലുകൾക്ക് പകരമായി വലിയ തോതിലുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കൊഞ്ച്]] ''',''' &lt;a href=&quot;./വേമ്പനാട്ട്_കായൽ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;180&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Vembanad&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Kumarkom.jpg/120px-Kumarkom.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:60},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Lake in Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Kerala_Water_Transport_DS.jpg/120px-Kerala_Water_Transport_DS.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:53},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&quot;&gt;ചെമ്മീൻ&lt;/a&gt; കൃഷി എന്നിവയെ ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥ സഹായിക്കുന്നു. രണ്ടാമതായി [[കൊച്ചി]] മത്സ്യബന്ധന തുറമുഖവും,ചരക്ക് തുറമുകവും  അരൂരിൽ നിന്ന് വെറും 15 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. &amp;nbsp;സമുദ്ര സമ്പത്തിന്റെയും [[ലോജിസ്റ്റിക്സ്|ലോജിസ്റ്റിക്]] നേട്ടങ്ങളുടെയും സമൃദ്ധി കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി വളരാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് അരൂരിന് ചുറ്റും. നിരവധി ആളുകൾക്ക് തൊഴിൽ നൽകുന്ന നിരവധി മറൈൻ ഫുഡ് പ്രോസസ്സിംഗ് യൂണിറ്റുകൾ അരൂരിൽ ഉണ്ട്. വടക്കൻ കേരളം, [[കൊല്ലം]], തെക്കൻ കർണാടക, [[ഒഡീഷ|ഒറീസ]], [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വലിയ സമുദ്രവിഭവ കയറ്റുമതി സ്ഥാപനങ്ങൾ അസംസ്കൃത കടൽവിഭവങ്ങൾ വാങ്ങുകയും കോൾഡ് സ്റ്റോറേജുകളിൽ സംസ്കരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും തുടർന്ന് [[കൊച്ചി]] തുറമുഖം വഴി കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

കെൽട്രോണിന്റെ നിയന്ത്രണ, ഉപകരണ വിഭാഗമായ കെൽട്രോൺ കൺട്രോൾസ് ആണ് മറ്റൊരു വലിയ ബിസിനസ്സ്.&lt;ref&gt;[http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php Keltron Controls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619044426/http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php|date=2010-06-19}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>i9sv162i0gxf1danc6znjemnyw2e4o1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652156</id>
      <parentid>4652155</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16567" sha1="e5jxjtogxsmfbgis2q750u6rr5jzgmv" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]
&quot;അരയരുടെ ഊർ&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് &quot;അരൂർ&quot; എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്.  ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന വാളരയർ എന്ന മീൻ പിടുത്തക്കാരുടെ സ്ഥലം എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇവിടത്തെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാൽ വലയിൽ നിന്നാണ് വാളരയർ എന്ന പേർ വന്നത്. . പിന്നീട് ഇത് &quot;അരയരൂർ&quot; എന്നും പിന്നീട് ഇപ്പോഴത്തെ പതിപ്പിലേക്കും ചുരുങ്ങി.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== സ്ഥാനം ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അരൂർ.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; അരൂർ-കുമ്പളം പാലം രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് (ഇപ്പോൾ ഈ പാലം നാലുവരി ആയതോടെ ഇതിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തം ഇരട്ടിയായി, ഈ പാലത്തിന് ഏകദേശം 993 മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. 1987 ൽ ബൈപാസ് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== രാഷ്ട്രീയം ==
ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]]. [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|കെ. ആർ. ഗൌരി അമ്മ]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] എട്ട് തവണ അരൂരിൽ നിന്ന് ജയിച്ചു.

== വ്യവസായങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Aroorseafood.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി സംസ്കരണ പ്ലാന്റ്. കടൽവിഭവ വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ് അറൂർ.]]
[[:en:Kerala_backwaters|കേരളത്തിലെ കായലിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ഭാഗമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]] കായലിന് സമീപമാണ് അരൂർ എന്ന സ്ഥലം എന്നതിനാൽ ഈ പ്രദേശം ഒരു പ്രധാന  [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കടൽവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായകേമാന്ദ്രമാണ് കേരളത്തിലെ കായൽജലവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ജലസംവിധാനമുള്ള താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ നെൽവയലുകൾക്ക് പകരമായി വലിയ തോതിലുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കൊഞ്ച്]] ''',''' &lt;a href=&quot;./വേമ്പനാട്ട്_കായൽ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;180&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Vembanad&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Kumarkom.jpg/120px-Kumarkom.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:60},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Lake in Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Kerala_Water_Transport_DS.jpg/120px-Kerala_Water_Transport_DS.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:53},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&quot;&gt;ചെമ്മീൻ&lt;/a&gt; കൃഷി എന്നിവയെ ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥ സഹായിക്കുന്നു. രണ്ടാമതായി [[കൊച്ചി]] മത്സ്യബന്ധന തുറമുഖവും,ചരക്ക് തുറമുകവും  അരൂരിൽ നിന്ന് വെറും 15 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. &amp;nbsp;സമുദ്ര സമ്പത്തിന്റെയും [[ലോജിസ്റ്റിക്സ്|ലോജിസ്റ്റിക്]] നേട്ടങ്ങളുടെയും സമൃദ്ധി കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി വളരാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് അരൂരിന് ചുറ്റും. നിരവധി ആളുകൾക്ക് തൊഴിൽ നൽകുന്ന നിരവധി മറൈൻ ഫുഡ് പ്രോസസ്സിംഗ് യൂണിറ്റുകൾ അരൂരിൽ ഉണ്ട്. വടക്കൻ കേരളം, [[കൊല്ലം]], തെക്കൻ കർണാടക, [[ഒഡീഷ|ഒറീസ]], [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വലിയ സമുദ്രവിഭവ കയറ്റുമതി സ്ഥാപനങ്ങൾ അസംസ്കൃത കടൽവിഭവങ്ങൾ വാങ്ങുകയും കോൾഡ് സ്റ്റോറേജുകളിൽ സംസ്കരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും തുടർന്ന് [[കൊച്ചി]] തുറമുഖം വഴി കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

കെൽട്രോണിന്റെ നിയന്ത്രണ, ഉപകരണ വിഭാഗമായ കെൽട്രോൺ കൺട്രോൾസ് ആണ് മറ്റൊരു വലിയ ബിസിനസ്സ്.&lt;ref&gt;[http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php Keltron Controls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619044426/http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php|date=2010-06-19}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==

[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>e5jxjtogxsmfbgis2q750u6rr5jzgmv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652157</id>
      <parentid>4652156</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:54:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17593" sha1="soatccri42t9xce3texxkxm6ytfxpqj" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]
&quot;അരയരുടെ ഊർ&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് &quot;അരൂർ&quot; എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്.  ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന വാളരയർ എന്ന മീൻ പിടുത്തക്കാരുടെ സ്ഥലം എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇവിടത്തെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാൽ വലയിൽ നിന്നാണ് വാളരയർ എന്ന പേർ വന്നത്. . പിന്നീട് ഇത് &quot;അരയരൂർ&quot; എന്നും പിന്നീട് ഇപ്പോഴത്തെ പതിപ്പിലേക്കും ചുരുങ്ങി.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== സ്ഥാനം ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അരൂർ.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; അരൂർ-കുമ്പളം പാലം രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് (ഇപ്പോൾ ഈ പാലം നാലുവരി ആയതോടെ ഇതിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തം ഇരട്ടിയായി, ഈ പാലത്തിന് ഏകദേശം 993 മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. 1987 ൽ ബൈപാസ് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== രാഷ്ട്രീയം ==
ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]]. [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|കെ. ആർ. ഗൌരി അമ്മ]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] എട്ട് തവണ അരൂരിൽ നിന്ന് ജയിച്ചു.

== വ്യവസായങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Aroorseafood.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി സംസ്കരണ പ്ലാന്റ്. കടൽവിഭവ വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ് അറൂർ.]]
[[:en:Kerala_backwaters|കേരളത്തിലെ കായലിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ഭാഗമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]] കായലിന് സമീപമാണ് അരൂർ എന്ന സ്ഥലം എന്നതിനാൽ ഈ പ്രദേശം ഒരു പ്രധാന  [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കടൽവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായകേമാന്ദ്രമാണ് കേരളത്തിലെ കായൽജലവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ജലസംവിധാനമുള്ള താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ നെൽവയലുകൾക്ക് പകരമായി വലിയ തോതിലുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കൊഞ്ച്]] ''',''' &lt;a href=&quot;./വേമ്പനാട്ട്_കായൽ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;180&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Vembanad&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Kumarkom.jpg/120px-Kumarkom.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:60},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Lake in Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Kerala_Water_Transport_DS.jpg/120px-Kerala_Water_Transport_DS.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:53},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&quot;&gt;ചെമ്മീൻ&lt;/a&gt; കൃഷി എന്നിവയെ ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥ സഹായിക്കുന്നു. രണ്ടാമതായി [[കൊച്ചി]] മത്സ്യബന്ധന തുറമുഖവും,ചരക്ക് തുറമുകവും  അരൂരിൽ നിന്ന് വെറും 15 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. &amp;nbsp;സമുദ്ര സമ്പത്തിന്റെയും [[ലോജിസ്റ്റിക്സ്|ലോജിസ്റ്റിക്]] നേട്ടങ്ങളുടെയും സമൃദ്ധി കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി വളരാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് അരൂരിന് ചുറ്റും. നിരവധി ആളുകൾക്ക് തൊഴിൽ നൽകുന്ന നിരവധി മറൈൻ ഫുഡ് പ്രോസസ്സിംഗ് യൂണിറ്റുകൾ അരൂരിൽ ഉണ്ട്. വടക്കൻ കേരളം, [[കൊല്ലം]], തെക്കൻ കർണാടക, [[ഒഡീഷ|ഒറീസ]], [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വലിയ സമുദ്രവിഭവ കയറ്റുമതി സ്ഥാപനങ്ങൾ അസംസ്കൃത കടൽവിഭവങ്ങൾ വാങ്ങുകയും കോൾഡ് സ്റ്റോറേജുകളിൽ സംസ്കരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും തുടർന്ന് [[കൊച്ചി]] തുറമുഖം വഴി കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

കെൽട്രോണിന്റെ നിയന്ത്രണ, ഉപകരണ വിഭാഗമായ കെൽട്രോൺ കൺട്രോൾസ് ആണ് മറ്റൊരു വലിയ ബിസിനസ്സ്.&lt;ref&gt;[http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php Keltron Controls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619044426/http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php|date=2010-06-19}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
2011 ലെ ഇന്ത്യൻ [[കാനേഷുമാരി|സെൻസസ്]] പ്രകാരം, അരൂരിലെ ജനസംഖ്യ 39,214 ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|title=Census of India 2011: Data from the 2011 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 March 2011|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-date=16 June 2004}}&lt;/ref&gt; ജനസംഖ്യയുടെ 49% പുരുഷന്മാരും 51% സ്ത്രീകളുമാണ്. ദേശീയ ശരാശരിയായ 59.5% നേക്കാൾ 84% കൂടുതലാണ് ഇവിടുത്തെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്ക്. ജനസംഖ്യയുടെ 11% ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരാണ്.
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>soatccri42t9xce3texxkxm6ytfxpqj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652166</id>
      <parentid>4652157</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18310" sha1="spdhnq8xq9wts0rx8h1x5adjxiz4llt" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]
&quot;അരയരുടെ ഊർ&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് &quot;അരൂർ&quot; എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്.  ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന വാളരയർ എന്ന മീൻ പിടുത്തക്കാരുടെ സ്ഥലം എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇവിടത്തെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാൽ വലയിൽ നിന്നാണ് വാളരയർ എന്ന പേർ വന്നത്. . പിന്നീട് ഇത് &quot;അരയരൂർ&quot; എന്നും പിന്നീട് ഇപ്പോഴത്തെ പതിപ്പിലേക്കും ചുരുങ്ങി.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== സ്ഥാനം ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അരൂർ.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; അരൂർ-കുമ്പളം പാലം രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് (ഇപ്പോൾ ഈ പാലം നാലുവരി ആയതോടെ ഇതിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തം ഇരട്ടിയായി, ഈ പാലത്തിന് ഏകദേശം 993 മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. 1987 ൽ ബൈപാസ് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== രാഷ്ട്രീയം ==
ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]]. [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|കെ. ആർ. ഗൌരി അമ്മ]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] എട്ട് തവണ അരൂരിൽ നിന്ന് ജയിച്ചു.

== വ്യവസായങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Aroorseafood.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി സംസ്കരണ പ്ലാന്റ്. കടൽവിഭവ വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ് അറൂർ.]]
[[:en:Kerala_backwaters|കേരളത്തിലെ കായലിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ഭാഗമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]] കായലിന് സമീപമാണ് അരൂർ എന്ന സ്ഥലം എന്നതിനാൽ ഈ പ്രദേശം ഒരു പ്രധാന  [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കടൽവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായകേമാന്ദ്രമാണ് കേരളത്തിലെ കായൽജലവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ജലസംവിധാനമുള്ള താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ നെൽവയലുകൾക്ക് പകരമായി വലിയ തോതിലുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കൊഞ്ച്]] ''',''' &lt;a href=&quot;./വേമ്പനാട്ട്_കായൽ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;180&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Vembanad&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Kumarkom.jpg/120px-Kumarkom.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:60},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Lake in Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Kerala_Water_Transport_DS.jpg/120px-Kerala_Water_Transport_DS.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:53},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&quot;&gt;ചെമ്മീൻ&lt;/a&gt; കൃഷി എന്നിവയെ ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥ സഹായിക്കുന്നു. രണ്ടാമതായി [[കൊച്ചി]] മത്സ്യബന്ധന തുറമുഖവും,ചരക്ക് തുറമുകവും  അരൂരിൽ നിന്ന് വെറും 15 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. &amp;nbsp;സമുദ്ര സമ്പത്തിന്റെയും [[ലോജിസ്റ്റിക്സ്|ലോജിസ്റ്റിക്]] നേട്ടങ്ങളുടെയും സമൃദ്ധി കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി വളരാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് അരൂരിന് ചുറ്റും. നിരവധി ആളുകൾക്ക് തൊഴിൽ നൽകുന്ന നിരവധി മറൈൻ ഫുഡ് പ്രോസസ്സിംഗ് യൂണിറ്റുകൾ അരൂരിൽ ഉണ്ട്. വടക്കൻ കേരളം, [[കൊല്ലം]], തെക്കൻ കർണാടക, [[ഒഡീഷ|ഒറീസ]], [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വലിയ സമുദ്രവിഭവ കയറ്റുമതി സ്ഥാപനങ്ങൾ അസംസ്കൃത കടൽവിഭവങ്ങൾ വാങ്ങുകയും കോൾഡ് സ്റ്റോറേജുകളിൽ സംസ്കരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും തുടർന്ന് [[കൊച്ചി]] തുറമുഖം വഴി കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

കെൽട്രോണിന്റെ നിയന്ത്രണ, ഉപകരണ വിഭാഗമായ കെൽട്രോൺ കൺട്രോൾസ് ആണ് മറ്റൊരു വലിയ ബിസിനസ്സ്.&lt;ref&gt;[http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php Keltron Controls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619044426/http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php|date=2010-06-19}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
2011 ലെ ഇന്ത്യൻ [[കാനേഷുമാരി|സെൻസസ്]] പ്രകാരം, അരൂരിലെ ജനസംഖ്യ 39,214 ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|title=Census of India 2011: Data from the 2011 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 March 2011|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-date=16 June 2004}}&lt;/ref&gt; ജനസംഖ്യയുടെ 49% പുരുഷന്മാരും 51% സ്ത്രീകളുമാണ്. ദേശീയ ശരാശരിയായ 59.5% നേക്കാൾ 84% കൂടുതലാണ് ഇവിടുത്തെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്ക്. ജനസംഖ്യയുടെ 11% ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരാണ്.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |വർഷം.
! rowspan=&quot;2&quot; |പുരുഷൻ.
! rowspan=&quot;2&quot; |സ്ത്രീ
! rowspan=&quot;2&quot; |മൊത്തം ജനസംഖ്യ
! rowspan=&quot;2&quot; |മാറ്റം
! colspan=&quot;8&quot; |മതം (%) 
|-
!ഹിന്ദു
!മുസ്ലിം
!ക്രിസ്ത്യൻ
!സിഖുകാർ
!ബുദ്ധമതം
!ജെയിൻ
!മറ്റ് മതങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും
!മതം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല
|-
|2001
|17444
|17839
|35283
| -
|61.70
|12.20
|26.05
|0.00
|0.02
|0.00
|0.01
|0.02
|-
|2011
|19431
|19783
|39214
|11.14%
|58.81
|14.30
|26.75
|0.01
|0.01
|0.00
|0.02
|0.10
|}
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>spdhnq8xq9wts0rx8h1x5adjxiz4llt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652167</id>
      <parentid>4652166</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18368" sha1="rcuet0wa0rjtcimz508ng6l4de3wzsa" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]
&quot;അരയരുടെ ഊർ&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് &quot;അരൂർ&quot; എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്.  ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന വാളരയർ എന്ന മീൻ പിടുത്തക്കാരുടെ സ്ഥലം എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇവിടത്തെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാൽ വലയിൽ നിന്നാണ് വാളരയർ എന്ന പേർ വന്നത്. . പിന്നീട് ഇത് &quot;അരയരൂർ&quot; എന്നും പിന്നീട് ഇപ്പോഴത്തെ പതിപ്പിലേക്കും ചുരുങ്ങി.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== സ്ഥാനം ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അരൂർ.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; അരൂർ-കുമ്പളം പാലം രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് (ഇപ്പോൾ ഈ പാലം നാലുവരി ആയതോടെ ഇതിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തം ഇരട്ടിയായി, ഈ പാലത്തിന് ഏകദേശം 993 മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. 1987 ൽ ബൈപാസ് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== രാഷ്ട്രീയം ==
ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]]. [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|കെ. ആർ. ഗൌരി അമ്മ]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] എട്ട് തവണ അരൂരിൽ നിന്ന് ജയിച്ചു.

== വ്യവസായങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Aroorseafood.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി സംസ്കരണ പ്ലാന്റ്. കടൽവിഭവ വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ് അറൂർ.]]
[[:en:Kerala_backwaters|കേരളത്തിലെ കായലിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ഭാഗമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]] കായലിന് സമീപമാണ് അരൂർ എന്ന സ്ഥലം എന്നതിനാൽ ഈ പ്രദേശം ഒരു പ്രധാന  [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കടൽവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായകേമാന്ദ്രമാണ് കേരളത്തിലെ കായൽജലവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ജലസംവിധാനമുള്ള താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ നെൽവയലുകൾക്ക് പകരമായി വലിയ തോതിലുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കൊഞ്ച്]] ''',''' &lt;a href=&quot;./വേമ്പനാട്ട്_കായൽ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;180&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Vembanad&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Kumarkom.jpg/120px-Kumarkom.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:60},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Lake in Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Kerala_Water_Transport_DS.jpg/120px-Kerala_Water_Transport_DS.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:53},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&quot;&gt;ചെമ്മീൻ&lt;/a&gt; കൃഷി എന്നിവയെ ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥ സഹായിക്കുന്നു. രണ്ടാമതായി [[കൊച്ചി]] മത്സ്യബന്ധന തുറമുഖവും,ചരക്ക് തുറമുകവും  അരൂരിൽ നിന്ന് വെറും 15 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. &amp;nbsp;സമുദ്ര സമ്പത്തിന്റെയും [[ലോജിസ്റ്റിക്സ്|ലോജിസ്റ്റിക്]] നേട്ടങ്ങളുടെയും സമൃദ്ധി കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി വളരാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് അരൂരിന് ചുറ്റും. നിരവധി ആളുകൾക്ക് തൊഴിൽ നൽകുന്ന നിരവധി മറൈൻ ഫുഡ് പ്രോസസ്സിംഗ് യൂണിറ്റുകൾ അരൂരിൽ ഉണ്ട്. വടക്കൻ കേരളം, [[കൊല്ലം]], തെക്കൻ കർണാടക, [[ഒഡീഷ|ഒറീസ]], [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വലിയ സമുദ്രവിഭവ കയറ്റുമതി സ്ഥാപനങ്ങൾ അസംസ്കൃത കടൽവിഭവങ്ങൾ വാങ്ങുകയും കോൾഡ് സ്റ്റോറേജുകളിൽ സംസ്കരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും തുടർന്ന് [[കൊച്ചി]] തുറമുഖം വഴി കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

കെൽട്രോണിന്റെ നിയന്ത്രണ, ഉപകരണ വിഭാഗമായ കെൽട്രോൺ കൺട്രോൾസ് ആണ് മറ്റൊരു വലിയ ബിസിനസ്സ്.&lt;ref&gt;[http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php Keltron Controls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619044426/http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php|date=2010-06-19}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
2011 ലെ ഇന്ത്യൻ [[കാനേഷുമാരി|സെൻസസ്]] പ്രകാരം, അരൂരിലെ ജനസംഖ്യ 39,214 ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|title=Census of India 2011: Data from the 2011 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 March 2011|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-date=16 June 2004}}&lt;/ref&gt; ജനസംഖ്യയുടെ 49% പുരുഷന്മാരും 51% സ്ത്രീകളുമാണ്. ദേശീയ ശരാശരിയായ 59.5% നേക്കാൾ 84% കൂടുതലാണ് ഇവിടുത്തെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്ക്. ജനസംഖ്യയുടെ 11% ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരാണ്.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |വർഷം.
! rowspan=&quot;2&quot; |പുരുഷൻ.
! rowspan=&quot;2&quot; |സ്ത്രീ
! rowspan=&quot;2&quot; |മൊത്തം ജനസംഖ്യ
! rowspan=&quot;2&quot; |മാറ്റം
! colspan=&quot;8&quot; |മതം (%) 
|-
!ഹിന്ദു
!മുസ്ലിം
!ക്രിസ്ത്യൻ
!സിഖുകാർ
!ബുദ്ധമതം
!ജെയിൻ
!മറ്റ് മതങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും
!മതം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല
|-
|2001
|17444
|17839
|35283
| -
|61.70
|12.20
|26.05
|0.00
|0.02
|0.00
|0.01
|0.02
|-
|2011
|19431
|19783
|39214
|11.14%
|58.81
|14.30
|26.75
|0.01
|0.01
|0.00
|0.02
|0.10
|}

== പ്രമുഖ ആശുപത്രികൾ ==

[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>rcuet0wa0rjtcimz508ng6l4de3wzsa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652168</id>
      <parentid>4652167</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18774" sha1="74hw80uwdpinpf79319ovnogjlv4525" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]
&quot;അരയരുടെ ഊർ&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് &quot;അരൂർ&quot; എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്.  ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന വാളരയർ എന്ന മീൻ പിടുത്തക്കാരുടെ സ്ഥലം എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇവിടത്തെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാൽ വലയിൽ നിന്നാണ് വാളരയർ എന്ന പേർ വന്നത്. . പിന്നീട് ഇത് &quot;അരയരൂർ&quot; എന്നും പിന്നീട് ഇപ്പോഴത്തെ പതിപ്പിലേക്കും ചുരുങ്ങി.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== സ്ഥാനം ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അരൂർ.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; അരൂർ-കുമ്പളം പാലം രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് (ഇപ്പോൾ ഈ പാലം നാലുവരി ആയതോടെ ഇതിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തം ഇരട്ടിയായി, ഈ പാലത്തിന് ഏകദേശം 993 മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. 1987 ൽ ബൈപാസ് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== രാഷ്ട്രീയം ==
ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]]. [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|കെ. ആർ. ഗൌരി അമ്മ]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] എട്ട് തവണ അരൂരിൽ നിന്ന് ജയിച്ചു.

== വ്യവസായങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Aroorseafood.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി സംസ്കരണ പ്ലാന്റ്. കടൽവിഭവ വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ് അറൂർ.]]
[[:en:Kerala_backwaters|കേരളത്തിലെ കായലിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ഭാഗമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]] കായലിന് സമീപമാണ് അരൂർ എന്ന സ്ഥലം എന്നതിനാൽ ഈ പ്രദേശം ഒരു പ്രധാന  [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കടൽവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായകേമാന്ദ്രമാണ് കേരളത്തിലെ കായൽജലവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ജലസംവിധാനമുള്ള താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ നെൽവയലുകൾക്ക് പകരമായി വലിയ തോതിലുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കൊഞ്ച്]] ''',''' &lt;a href=&quot;./വേമ്പനാട്ട്_കായൽ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;180&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Vembanad&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Kumarkom.jpg/120px-Kumarkom.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:60},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Lake in Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Kerala_Water_Transport_DS.jpg/120px-Kerala_Water_Transport_DS.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:53},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&quot;&gt;ചെമ്മീൻ&lt;/a&gt; കൃഷി എന്നിവയെ ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥ സഹായിക്കുന്നു. രണ്ടാമതായി [[കൊച്ചി]] മത്സ്യബന്ധന തുറമുഖവും,ചരക്ക് തുറമുകവും  അരൂരിൽ നിന്ന് വെറും 15 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. &amp;nbsp;സമുദ്ര സമ്പത്തിന്റെയും [[ലോജിസ്റ്റിക്സ്|ലോജിസ്റ്റിക്]] നേട്ടങ്ങളുടെയും സമൃദ്ധി കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി വളരാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് അരൂരിന് ചുറ്റും. നിരവധി ആളുകൾക്ക് തൊഴിൽ നൽകുന്ന നിരവധി മറൈൻ ഫുഡ് പ്രോസസ്സിംഗ് യൂണിറ്റുകൾ അരൂരിൽ ഉണ്ട്. വടക്കൻ കേരളം, [[കൊല്ലം]], തെക്കൻ കർണാടക, [[ഒഡീഷ|ഒറീസ]], [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വലിയ സമുദ്രവിഭവ കയറ്റുമതി സ്ഥാപനങ്ങൾ അസംസ്കൃത കടൽവിഭവങ്ങൾ വാങ്ങുകയും കോൾഡ് സ്റ്റോറേജുകളിൽ സംസ്കരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും തുടർന്ന് [[കൊച്ചി]] തുറമുഖം വഴി കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

കെൽട്രോണിന്റെ നിയന്ത്രണ, ഉപകരണ വിഭാഗമായ കെൽട്രോൺ കൺട്രോൾസ് ആണ് മറ്റൊരു വലിയ ബിസിനസ്സ്.&lt;ref&gt;[http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php Keltron Controls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619044426/http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php|date=2010-06-19}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
2011 ലെ ഇന്ത്യൻ [[കാനേഷുമാരി|സെൻസസ്]] പ്രകാരം, അരൂരിലെ ജനസംഖ്യ 39,214 ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|title=Census of India 2011: Data from the 2011 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 March 2011|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-date=16 June 2004}}&lt;/ref&gt; ജനസംഖ്യയുടെ 49% പുരുഷന്മാരും 51% സ്ത്രീകളുമാണ്. ദേശീയ ശരാശരിയായ 59.5% നേക്കാൾ 84% കൂടുതലാണ് ഇവിടുത്തെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്ക്. ജനസംഖ്യയുടെ 11% ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരാണ്.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |വർഷം.
! rowspan=&quot;2&quot; |പുരുഷൻ.
! rowspan=&quot;2&quot; |സ്ത്രീ
! rowspan=&quot;2&quot; |മൊത്തം ജനസംഖ്യ
! rowspan=&quot;2&quot; |മാറ്റം
! colspan=&quot;8&quot; |മതം (%) 
|-
!ഹിന്ദു
!മുസ്ലിം
!ക്രിസ്ത്യൻ
!സിഖുകാർ
!ബുദ്ധമതം
!ജെയിൻ
!മറ്റ് മതങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും
!മതം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല
|-
|2001
|17444
|17839
|35283
| -
|61.70
|12.20
|26.05
|0.00
|0.02
|0.00
|0.01
|0.02
|-
|2011
|19431
|19783
|39214
|11.14%
|58.81
|14.30
|26.75
|0.01
|0.01
|0.00
|0.02
|0.10
|}

== പ്രമുഖ ആശുപത്രികൾ ==

* സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആശുപത്രി
* ഇ. എസ്. ഐ. ഡിസ്പെൻസറി
* ലക്ഷ്മി ആശുപത്രി
* മേഴ്സി ആശുപത്രി
* കാർത്തിക ആശുപത്രി
* ജീവൻസ് ആശുപത്രി, ചാന്ദിറൂർ
* ചണ്ഡീർ മിഷൻ ആശുപത്രി
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>74hw80uwdpinpf79319ovnogjlv4525</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652169</id>
      <parentid>4652168</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18819" sha1="a5r5izudaz9fo0e65qo3j3uinwizc53" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]
&quot;അരയരുടെ ഊർ&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് &quot;അരൂർ&quot; എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്.  ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന വാളരയർ എന്ന മീൻ പിടുത്തക്കാരുടെ സ്ഥലം എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇവിടത്തെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാൽ വലയിൽ നിന്നാണ് വാളരയർ എന്ന പേർ വന്നത്. . പിന്നീട് ഇത് &quot;അരയരൂർ&quot; എന്നും പിന്നീട് ഇപ്പോഴത്തെ പതിപ്പിലേക്കും ചുരുങ്ങി.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== സ്ഥാനം ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അരൂർ.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; അരൂർ-കുമ്പളം പാലം രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് (ഇപ്പോൾ ഈ പാലം നാലുവരി ആയതോടെ ഇതിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തം ഇരട്ടിയായി, ഈ പാലത്തിന് ഏകദേശം 993 മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. 1987 ൽ ബൈപാസ് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== രാഷ്ട്രീയം ==
ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]]. [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|കെ. ആർ. ഗൌരി അമ്മ]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] എട്ട് തവണ അരൂരിൽ നിന്ന് ജയിച്ചു.

== വ്യവസായങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Aroorseafood.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി സംസ്കരണ പ്ലാന്റ്. കടൽവിഭവ വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ് അറൂർ.]]
[[:en:Kerala_backwaters|കേരളത്തിലെ കായലിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ഭാഗമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]] കായലിന് സമീപമാണ് അരൂർ എന്ന സ്ഥലം എന്നതിനാൽ ഈ പ്രദേശം ഒരു പ്രധാന  [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കടൽവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായകേമാന്ദ്രമാണ് കേരളത്തിലെ കായൽജലവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ജലസംവിധാനമുള്ള താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ നെൽവയലുകൾക്ക് പകരമായി വലിയ തോതിലുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കൊഞ്ച്]] ''',''' &lt;a href=&quot;./വേമ്പനാട്ട്_കായൽ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;180&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Vembanad&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Kumarkom.jpg/120px-Kumarkom.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:60},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Lake in Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Kerala_Water_Transport_DS.jpg/120px-Kerala_Water_Transport_DS.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:53},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&quot;&gt;ചെമ്മീൻ&lt;/a&gt; കൃഷി എന്നിവയെ ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥ സഹായിക്കുന്നു. രണ്ടാമതായി [[കൊച്ചി]] മത്സ്യബന്ധന തുറമുഖവും,ചരക്ക് തുറമുകവും  അരൂരിൽ നിന്ന് വെറും 15 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. &amp;nbsp;സമുദ്ര സമ്പത്തിന്റെയും [[ലോജിസ്റ്റിക്സ്|ലോജിസ്റ്റിക്]] നേട്ടങ്ങളുടെയും സമൃദ്ധി കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി വളരാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് അരൂരിന് ചുറ്റും. നിരവധി ആളുകൾക്ക് തൊഴിൽ നൽകുന്ന നിരവധി മറൈൻ ഫുഡ് പ്രോസസ്സിംഗ് യൂണിറ്റുകൾ അരൂരിൽ ഉണ്ട്. വടക്കൻ കേരളം, [[കൊല്ലം]], തെക്കൻ കർണാടക, [[ഒഡീഷ|ഒറീസ]], [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വലിയ സമുദ്രവിഭവ കയറ്റുമതി സ്ഥാപനങ്ങൾ അസംസ്കൃത കടൽവിഭവങ്ങൾ വാങ്ങുകയും കോൾഡ് സ്റ്റോറേജുകളിൽ സംസ്കരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും തുടർന്ന് [[കൊച്ചി]] തുറമുഖം വഴി കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

കെൽട്രോണിന്റെ നിയന്ത്രണ, ഉപകരണ വിഭാഗമായ കെൽട്രോൺ കൺട്രോൾസ് ആണ് മറ്റൊരു വലിയ ബിസിനസ്സ്.&lt;ref&gt;[http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php Keltron Controls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619044426/http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php|date=2010-06-19}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
2011 ലെ ഇന്ത്യൻ [[കാനേഷുമാരി|സെൻസസ്]] പ്രകാരം, അരൂരിലെ ജനസംഖ്യ 39,214 ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|title=Census of India 2011: Data from the 2011 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 March 2011|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-date=16 June 2004}}&lt;/ref&gt; ജനസംഖ്യയുടെ 49% പുരുഷന്മാരും 51% സ്ത്രീകളുമാണ്. ദേശീയ ശരാശരിയായ 59.5% നേക്കാൾ 84% കൂടുതലാണ് ഇവിടുത്തെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്ക്. ജനസംഖ്യയുടെ 11% ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരാണ്.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |വർഷം.
! rowspan=&quot;2&quot; |പുരുഷൻ.
! rowspan=&quot;2&quot; |സ്ത്രീ
! rowspan=&quot;2&quot; |മൊത്തം ജനസംഖ്യ
! rowspan=&quot;2&quot; |മാറ്റം
! colspan=&quot;8&quot; |മതം (%) 
|-
!ഹിന്ദു
!മുസ്ലിം
!ക്രിസ്ത്യൻ
!സിഖുകാർ
!ബുദ്ധമതം
!ജെയിൻ
!മറ്റ് മതങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും
!മതം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല
|-
|2001
|17444
|17839
|35283
| -
|61.70
|12.20
|26.05
|0.00
|0.02
|0.00
|0.01
|0.02
|-
|2011
|19431
|19783
|39214
|11.14%
|58.81
|14.30
|26.75
|0.01
|0.01
|0.00
|0.02
|0.10
|}

== പ്രമുഖ ആശുപത്രികൾ ==

* സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആശുപത്രി
* ഇ. എസ്. ഐ. ഡിസ്പെൻസറി
* ലക്ഷ്മി ആശുപത്രി
* മേഴ്സി ആശുപത്രി
* കാർത്തിക ആശുപത്രി
* ജീവൻസ് ആശുപത്രി, ചാന്ദിറൂർ
* ചണ്ഡീർ മിഷൻ ആശുപത്രി

== മതസ്ഥാപനങ്ങൾ ==

[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>a5r5izudaz9fo0e65qo3j3uinwizc53</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652170</id>
      <parentid>4652169</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:33:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21372" sha1="6db5qdzh18ac3syc5bu7bcy7nmufqts" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]
&quot;അരയരുടെ ഊർ&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് &quot;അരൂർ&quot; എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്.  ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന വാളരയർ എന്ന മീൻ പിടുത്തക്കാരുടെ സ്ഥലം എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇവിടത്തെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാൽ വലയിൽ നിന്നാണ് വാളരയർ എന്ന പേർ വന്നത്. . പിന്നീട് ഇത് &quot;അരയരൂർ&quot; എന്നും പിന്നീട് ഇപ്പോഴത്തെ പതിപ്പിലേക്കും ചുരുങ്ങി.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== സ്ഥാനം ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അരൂർ.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; അരൂർ-കുമ്പളം പാലം രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് (ഇപ്പോൾ ഈ പാലം നാലുവരി ആയതോടെ ഇതിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തം ഇരട്ടിയായി, ഈ പാലത്തിന് ഏകദേശം 993 മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. 1987 ൽ ബൈപാസ് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== രാഷ്ട്രീയം ==
ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]]. [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|കെ. ആർ. ഗൌരി അമ്മ]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] എട്ട് തവണ അരൂരിൽ നിന്ന് ജയിച്ചു.

== വ്യവസായങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Aroorseafood.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി സംസ്കരണ പ്ലാന്റ്. കടൽവിഭവ വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ് അറൂർ.]]
[[:en:Kerala_backwaters|കേരളത്തിലെ കായലിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ഭാഗമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]] കായലിന് സമീപമാണ് അരൂർ എന്ന സ്ഥലം എന്നതിനാൽ ഈ പ്രദേശം ഒരു പ്രധാന  [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കടൽവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായകേമാന്ദ്രമാണ് കേരളത്തിലെ കായൽജലവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ജലസംവിധാനമുള്ള താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ നെൽവയലുകൾക്ക് പകരമായി വലിയ തോതിലുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കൊഞ്ച്]] ''',''' &lt;a href=&quot;./വേമ്പനാട്ട്_കായൽ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;180&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Vembanad&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Kumarkom.jpg/120px-Kumarkom.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:60},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Lake in Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Kerala_Water_Transport_DS.jpg/120px-Kerala_Water_Transport_DS.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:53},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&quot;&gt;ചെമ്മീൻ&lt;/a&gt; കൃഷി എന്നിവയെ ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥ സഹായിക്കുന്നു. രണ്ടാമതായി [[കൊച്ചി]] മത്സ്യബന്ധന തുറമുഖവും,ചരക്ക് തുറമുകവും  അരൂരിൽ നിന്ന് വെറും 15 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. &amp;nbsp;സമുദ്ര സമ്പത്തിന്റെയും [[ലോജിസ്റ്റിക്സ്|ലോജിസ്റ്റിക്]] നേട്ടങ്ങളുടെയും സമൃദ്ധി കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി വളരാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് അരൂരിന് ചുറ്റും. നിരവധി ആളുകൾക്ക് തൊഴിൽ നൽകുന്ന നിരവധി മറൈൻ ഫുഡ് പ്രോസസ്സിംഗ് യൂണിറ്റുകൾ അരൂരിൽ ഉണ്ട്. വടക്കൻ കേരളം, [[കൊല്ലം]], തെക്കൻ കർണാടക, [[ഒഡീഷ|ഒറീസ]], [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വലിയ സമുദ്രവിഭവ കയറ്റുമതി സ്ഥാപനങ്ങൾ അസംസ്കൃത കടൽവിഭവങ്ങൾ വാങ്ങുകയും കോൾഡ് സ്റ്റോറേജുകളിൽ സംസ്കരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും തുടർന്ന് [[കൊച്ചി]] തുറമുഖം വഴി കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

കെൽട്രോണിന്റെ നിയന്ത്രണ, ഉപകരണ വിഭാഗമായ കെൽട്രോൺ കൺട്രോൾസ് ആണ് മറ്റൊരു വലിയ ബിസിനസ്സ്.&lt;ref&gt;[http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php Keltron Controls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619044426/http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php|date=2010-06-19}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
2011 ലെ ഇന്ത്യൻ [[കാനേഷുമാരി|സെൻസസ്]] പ്രകാരം, അരൂരിലെ ജനസംഖ്യ 39,214 ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|title=Census of India 2011: Data from the 2011 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 March 2011|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-date=16 June 2004}}&lt;/ref&gt; ജനസംഖ്യയുടെ 49% പുരുഷന്മാരും 51% സ്ത്രീകളുമാണ്. ദേശീയ ശരാശരിയായ 59.5% നേക്കാൾ 84% കൂടുതലാണ് ഇവിടുത്തെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്ക്. ജനസംഖ്യയുടെ 11% ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരാണ്.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |വർഷം.
! rowspan=&quot;2&quot; |പുരുഷൻ.
! rowspan=&quot;2&quot; |സ്ത്രീ
! rowspan=&quot;2&quot; |മൊത്തം ജനസംഖ്യ
! rowspan=&quot;2&quot; |മാറ്റം
! colspan=&quot;8&quot; |മതം (%) 
|-
!ഹിന്ദു
!മുസ്ലിം
!ക്രിസ്ത്യൻ
!സിഖുകാർ
!ബുദ്ധമതം
!ജെയിൻ
!മറ്റ് മതങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും
!മതം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല
|-
|2001
|17444
|17839
|35283
| -
|61.70
|12.20
|26.05
|0.00
|0.02
|0.00
|0.01
|0.02
|-
|2011
|19431
|19783
|39214
|11.14%
|58.81
|14.30
|26.75
|0.01
|0.01
|0.00
|0.02
|0.10
|}

== പ്രമുഖ ആശുപത്രികൾ ==

* സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആശുപത്രി
* ഇ. എസ്. ഐ. ഡിസ്പെൻസറി
* ലക്ഷ്മി ആശുപത്രി
* മേഴ്സി ആശുപത്രി
* കാർത്തിക ആശുപത്രി
* ജീവൻസ് ആശുപത്രി, ചാന്ദിറൂർ
* ചണ്ഡീർ മിഷൻ ആശുപത്രി

== മതസ്ഥാപനങ്ങൾ ==
അരൂരിലെ പ്രശസ്തമായ ക്ഷേത്രമാണ് അരൂർ പുത്തുവരനാട് ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ കാളിയുടെ വിഗ്രഹം കൊൽക്കത്തയിലെ ദക്ഷിണേശ്വറിലെ കാളി വിഗ്രഹത്തിന് സമാനമാണ്. അരൂരിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ക്ഷേത്രമാണ് അരൂർ കാർത്തിയാനി ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് അരൂർ എന്ന പേര് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.  {{cn|date=April 2024}}ഇത് ദേശീയപാതയിലാണ്. അരൂർ ജംഗ്ഷനിൽ നിന്നാണ് അരൂക്കുട്ടി റോഡ് ആരംഭിക്കുന്നത്. അരൂർ ചെറുവള്ളി ക്ഷേത്രവും പരദേവത കാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന കാവ് ക്ഷേത്രവും കിഴക്കേടത്ത് കാവുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ആകർഷണങ്ങൾ. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൂലയിലുള്ള ആൽത്തമരവും ആൽത്തറ ഗണപതി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗണപതി വിഗ്രഹവുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റ് ആകർഷണങ്ങൾ. പിള്ളയാർപട്ടി ഗണപതിയുടെ വിഗ്രഹത്തിന് സമാനമാണ് ഗണപതി വിഗ്രഹം. തമിഴ്നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടിക്ക് സമീപമുള്ള ഒരു സ്ഥലമാണ് പിള്ളയാർ പട്ടി. ചെറുവള്ളി ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമാണ് കൊറ്റിലക്കാട്ട് കുടുമ്പ പരദേവതയും. ദേവസ്ഥാനത്തിലെ നീളമുള്ള പാലമരം ഒരു പ്രധാന ആകർഷണമാണ്. ഗരുഡവാഹന എഴുത്ത്, താടി തുള്ളൽ എന്നിവയാണ് ഉത്സവത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ. 
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>6db5qdzh18ac3syc5bu7bcy7nmufqts</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652172</id>
      <parentid>4652170</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:35:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22439" sha1="s8giwve4ffyg8qc0grzncrk5oatmi3g" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]
&quot;അരയരുടെ ഊർ&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് &quot;അരൂർ&quot; എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്.  ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന വാളരയർ എന്ന മീൻ പിടുത്തക്കാരുടെ സ്ഥലം എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇവിടത്തെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാൽ വലയിൽ നിന്നാണ് വാളരയർ എന്ന പേർ വന്നത്. . പിന്നീട് ഇത് &quot;അരയരൂർ&quot; എന്നും പിന്നീട് ഇപ്പോഴത്തെ പതിപ്പിലേക്കും ചുരുങ്ങി.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== സ്ഥാനം ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അരൂർ.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; അരൂർ-കുമ്പളം പാലം രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് (ഇപ്പോൾ ഈ പാലം നാലുവരി ആയതോടെ ഇതിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തം ഇരട്ടിയായി, ഈ പാലത്തിന് ഏകദേശം 993 മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. 1987 ൽ ബൈപാസ് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== രാഷ്ട്രീയം ==
ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]]. [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|കെ. ആർ. ഗൌരി അമ്മ]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] എട്ട് തവണ അരൂരിൽ നിന്ന് ജയിച്ചു.

== വ്യവസായങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Aroorseafood.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി സംസ്കരണ പ്ലാന്റ്. കടൽവിഭവ വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ് അറൂർ.]]
[[:en:Kerala_backwaters|കേരളത്തിലെ കായലിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ഭാഗമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]] കായലിന് സമീപമാണ് അരൂർ എന്ന സ്ഥലം എന്നതിനാൽ ഈ പ്രദേശം ഒരു പ്രധാന  [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കടൽവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായകേമാന്ദ്രമാണ് കേരളത്തിലെ കായൽജലവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ജലസംവിധാനമുള്ള താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ നെൽവയലുകൾക്ക് പകരമായി വലിയ തോതിലുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കൊഞ്ച്]] ''',''' &lt;a href=&quot;./വേമ്പനാട്ട്_കായൽ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;180&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Vembanad&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Kumarkom.jpg/120px-Kumarkom.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:60},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Lake in Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Kerala_Water_Transport_DS.jpg/120px-Kerala_Water_Transport_DS.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:53},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&quot;&gt;ചെമ്മീൻ&lt;/a&gt; കൃഷി എന്നിവയെ ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥ സഹായിക്കുന്നു. രണ്ടാമതായി [[കൊച്ചി]] മത്സ്യബന്ധന തുറമുഖവും,ചരക്ക് തുറമുകവും  അരൂരിൽ നിന്ന് വെറും 15 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. &amp;nbsp;സമുദ്ര സമ്പത്തിന്റെയും [[ലോജിസ്റ്റിക്സ്|ലോജിസ്റ്റിക്]] നേട്ടങ്ങളുടെയും സമൃദ്ധി കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി വളരാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് അരൂരിന് ചുറ്റും. നിരവധി ആളുകൾക്ക് തൊഴിൽ നൽകുന്ന നിരവധി മറൈൻ ഫുഡ് പ്രോസസ്സിംഗ് യൂണിറ്റുകൾ അരൂരിൽ ഉണ്ട്. വടക്കൻ കേരളം, [[കൊല്ലം]], തെക്കൻ കർണാടക, [[ഒഡീഷ|ഒറീസ]], [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വലിയ സമുദ്രവിഭവ കയറ്റുമതി സ്ഥാപനങ്ങൾ അസംസ്കൃത കടൽവിഭവങ്ങൾ വാങ്ങുകയും കോൾഡ് സ്റ്റോറേജുകളിൽ സംസ്കരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും തുടർന്ന് [[കൊച്ചി]] തുറമുഖം വഴി കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

കെൽട്രോണിന്റെ നിയന്ത്രണ, ഉപകരണ വിഭാഗമായ കെൽട്രോൺ കൺട്രോൾസ് ആണ് മറ്റൊരു വലിയ ബിസിനസ്സ്.&lt;ref&gt;[http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php Keltron Controls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619044426/http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php|date=2010-06-19}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
2011 ലെ ഇന്ത്യൻ [[കാനേഷുമാരി|സെൻസസ്]] പ്രകാരം, അരൂരിലെ ജനസംഖ്യ 39,214 ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|title=Census of India 2011: Data from the 2011 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 March 2011|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-date=16 June 2004}}&lt;/ref&gt; ജനസംഖ്യയുടെ 49% പുരുഷന്മാരും 51% സ്ത്രീകളുമാണ്. ദേശീയ ശരാശരിയായ 59.5% നേക്കാൾ 84% കൂടുതലാണ് ഇവിടുത്തെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്ക്. ജനസംഖ്യയുടെ 11% ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരാണ്.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |വർഷം.
! rowspan=&quot;2&quot; |പുരുഷൻ.
! rowspan=&quot;2&quot; |സ്ത്രീ
! rowspan=&quot;2&quot; |മൊത്തം ജനസംഖ്യ
! rowspan=&quot;2&quot; |മാറ്റം
! colspan=&quot;8&quot; |മതം (%) 
|-
!ഹിന്ദു
!മുസ്ലിം
!ക്രിസ്ത്യൻ
!സിഖുകാർ
!ബുദ്ധമതം
!ജെയിൻ
!മറ്റ് മതങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും
!മതം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല
|-
|2001
|17444
|17839
|35283
| -
|61.70
|12.20
|26.05
|0.00
|0.02
|0.00
|0.01
|0.02
|-
|2011
|19431
|19783
|39214
|11.14%
|58.81
|14.30
|26.75
|0.01
|0.01
|0.00
|0.02
|0.10
|}

== പ്രമുഖ ആശുപത്രികൾ ==

* സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആശുപത്രി
* ഇ. എസ്. ഐ. ഡിസ്പെൻസറി
* ലക്ഷ്മി ആശുപത്രി
* മേഴ്സി ആശുപത്രി
* കാർത്തിക ആശുപത്രി
* ജീവൻസ് ആശുപത്രി, ചാന്ദിറൂർ
* ചണ്ഡീർ മിഷൻ ആശുപത്രി

== മതസ്ഥാപനങ്ങൾ ==
അരൂരിലെ പ്രശസ്തമായ ക്ഷേത്രമാണ് അരൂർ പുത്തുവരനാട് ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ കാളിയുടെ വിഗ്രഹം കൊൽക്കത്തയിലെ ദക്ഷിണേശ്വറിലെ കാളി വിഗ്രഹത്തിന് സമാനമാണ്. അരൂരിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ക്ഷേത്രമാണ് അരൂർ കാർത്തിയാനി ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് അരൂർ എന്ന പേര് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.  {{cn|date=April 2024}}ഇത് ദേശീയപാതയിലാണ്. അരൂർ ജംഗ്ഷനിൽ നിന്നാണ് അരൂക്കുട്ടി റോഡ് ആരംഭിക്കുന്നത്. അരൂർ ചെറുവള്ളി ക്ഷേത്രവും പരദേവത കാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന കാവ് ക്ഷേത്രവും കിഴക്കേടത്ത് കാവുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ആകർഷണങ്ങൾ. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൂലയിലുള്ള ആൽത്തമരവും ആൽത്തറ ഗണപതി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗണപതി വിഗ്രഹവുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റ് ആകർഷണങ്ങൾ. പിള്ളയാർപട്ടി ഗണപതിയുടെ വിഗ്രഹത്തിന് സമാനമാണ് ഗണപതി വിഗ്രഹം. തമിഴ്നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടിക്ക് സമീപമുള്ള ഒരു സ്ഥലമാണ് പിള്ളയാർ പട്ടി. ചെറുവള്ളി ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമാണ് കൊറ്റിലക്കാട്ട് കുടുമ്പ പരദേവതയും. ദേവസ്ഥാനത്തിലെ നീളമുള്ള പാലമരം ഒരു പ്രധാന ആകർഷണമാണ്. ഗരുഡവാഹന എഴുത്ത്, താടി തുള്ളൽ എന്നിവയാണ് ഉത്സവത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ. 

[[കൊച്ചി റോമൻ കത്തോലിക്കാ രൂപത|കൊച്ചി രൂപത]]&lt;nowiki/&gt;യുടെകീഴിലുള്ള സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് ചർച്ച് അരൂരിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്തുള്ള ഹൈവേയിലെ ഒരു പ്രധാന ആകർഷണമാണ്. മുണ്ടംവേലി പാരിഷിന്റെ ഭാഗമായ ഈ പാരിഷ് 1900 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ വേർപിരിഞ്ഞു. 138 വർഷത്തിലേറെ പഴക്കമുള്ള ഇപ്പോഴത്തെ പള്ളി ഏലവന്തര കുടുംബം സംഭാവന ചെയ്ത സ്ഥലത്താണ് നിർമ്മിച്ചത്.&lt;ref&gt;[http://www.staugustineschurcharoor.com/about/ Website of St. Augustine's Church] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314045650/http://www.staugustineschurcharoor.com/about/|date=14 March 2012}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>s8giwve4ffyg8qc0grzncrk5oatmi3g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652173</id>
      <parentid>4652172</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:35:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1267476014|Aroor]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22555" sha1="5p08g8es2fh8kulxodw6kdsrtnpnsn6" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;അരുർ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Aroor_bypass.jpg|250x250ബിന്ദു|Aroor bypass]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;അറൂർ ബൈപാസ്&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_Kerala_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|364x364ബിന്ദു|Aroor is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:62.4%;left:51.429%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:India_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|269x269ബിന്ദു|Aroor is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:84.985%;left:29.062%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Aroor]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;അരുർ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;അറൂർ (ഇന്ത്യ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം കാണിക്കുക&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |കോർഡിനേറ്റുകൾഃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;8 °N 76.3 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Aroor&amp;params=9.88_N_76.3_E_type:city(39214)_region:IN-KL &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°53′N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°18′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.88°N 76.3°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.88; 76.3&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]] &lt;/span&gt;[[ഇന്ത്യ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[കേരളം]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |പ്രദേശം&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |15.15 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (5.85 ചതുരശ്ര മൈൽ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ജനസംഖ്യ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;മൊത്തം&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |39,214
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• സാന്ദ്രത&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,588/km2 (6,704/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[സമയ മേഖല]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;688534&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോൺ കോഡ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |0478
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ
| class=&quot;infobox-data&quot; |കെ. എൽ-32
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ആലപ്പുഴ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[കേരള നിയമസഭ|നിയാമസഭ]] മണ്ഡലം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരുർ]]
|}
[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല]] താലൂക്കിലെ ഒരു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|മത്സ്യബന്ധന]] ഗ്രാമമാണ് അരൂർ. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 66]]-ന്റെ ഇരുവശത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് [[കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും [[ആലപ്പുഴ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കും ഇടയിലുള്ള കവാടമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]], കൈതപ്പുഴ, [[കുമ്പളങ്ങി]] കായലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരൂർ, [[:en:Seafood|സമുദ്രവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് അരൂർ-കുമ്പളം പാലം.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Sunrise_Beauty_of_Nature.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|അരൂർ പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള സൂര്യോദയം]]
&quot;അരയരുടെ ഊർ&quot; എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് &quot;അരൂർ&quot; എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്.  ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന വാളരയർ എന്ന മീൻ പിടുത്തക്കാരുടെ സ്ഥലം എന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇവിടത്തെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാൽ വലയിൽ നിന്നാണ് വാളരയർ എന്ന പേർ വന്നത്. . പിന്നീട് ഇത് &quot;അരയരൂർ&quot; എന്നും പിന്നീട് ഇപ്പോഴത്തെ പതിപ്പിലേക്കും ചുരുങ്ങി.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== സ്ഥാനം ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള [[:en:Cherthala|ചേർത്തല താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അരൂർ.&lt;ref name=&quot;AroorDetails&quot;&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=831831Aroorvillageoffice|title=Revenue Portal|access-date=9 April 2024|website=village.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; അരൂർ-കുമ്പളം പാലം രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ പാലമാണ് (ഇപ്പോൾ ഈ പാലം നാലുവരി ആയതോടെ ഇതിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തം ഇരട്ടിയായി, ഈ പാലത്തിന് ഏകദേശം 993 മീറ്റർ നീളമുണ്ട്. 1987 ൽ ബൈപാസ് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== രാഷ്ട്രീയം ==
ആലപ്പുഴ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]]. [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|കെ. ആർ. ഗൌരി അമ്മ]] [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] എട്ട് തവണ അരൂരിൽ നിന്ന് ജയിച്ചു.

== വ്യവസായങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Aroorseafood.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി സംസ്കരണ പ്ലാന്റ്. കടൽവിഭവ വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ് അറൂർ.]]
[[:en:Kerala_backwaters|കേരളത്തിലെ കായലിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ഭാഗമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട്]] കായലിന് സമീപമാണ് അരൂർ എന്ന സ്ഥലം എന്നതിനാൽ ഈ പ്രദേശം ഒരു പ്രധാന  [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കടൽവിഭവ]] കയറ്റുമതി വ്യവസായകേമാന്ദ്രമാണ് കേരളത്തിലെ കായൽജലവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ജലസംവിധാനമുള്ള താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ നെൽവയലുകൾക്ക് പകരമായി വലിയ തോതിലുള്ള [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|കൊഞ്ച്]] ''',''' &lt;a href=&quot;./വേമ്പനാട്ട്_കായൽ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;180&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Vembanad&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Kumarkom.jpg/120px-Kumarkom.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:60},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Lake in Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Kerala_Water_Transport_DS.jpg/120px-Kerala_Water_Transport_DS.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:53},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q2641899&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;വേമ്പനാട്ട് കായൽ&quot;&gt;ചെമ്മീൻ&lt;/a&gt; കൃഷി എന്നിവയെ ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥ സഹായിക്കുന്നു. രണ്ടാമതായി [[കൊച്ചി]] മത്സ്യബന്ധന തുറമുഖവും,ചരക്ക് തുറമുകവും  അരൂരിൽ നിന്ന് വെറും 15 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. &amp;nbsp;സമുദ്ര സമ്പത്തിന്റെയും [[ലോജിസ്റ്റിക്സ്|ലോജിസ്റ്റിക്]] നേട്ടങ്ങളുടെയും സമൃദ്ധി കടൽവിഭവ കയറ്റുമതി വളരാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് അരൂരിന് ചുറ്റും. നിരവധി ആളുകൾക്ക് തൊഴിൽ നൽകുന്ന നിരവധി മറൈൻ ഫുഡ് പ്രോസസ്സിംഗ് യൂണിറ്റുകൾ അരൂരിൽ ഉണ്ട്. വടക്കൻ കേരളം, [[കൊല്ലം]], തെക്കൻ കർണാടക, [[ഒഡീഷ|ഒറീസ]], [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വലിയ സമുദ്രവിഭവ കയറ്റുമതി സ്ഥാപനങ്ങൾ അസംസ്കൃത കടൽവിഭവങ്ങൾ വാങ്ങുകയും കോൾഡ് സ്റ്റോറേജുകളിൽ സംസ്കരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും തുടർന്ന് [[കൊച്ചി]] തുറമുഖം വഴി കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

കെൽട്രോണിന്റെ നിയന്ത്രണ, ഉപകരണ വിഭാഗമായ കെൽട്രോൺ കൺട്രോൾസ് ആണ് മറ്റൊരു വലിയ ബിസിനസ്സ്.&lt;ref&gt;[http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php Keltron Controls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619044426/http://keltron.org/Manu_ce/KCA/KCA_index.php|date=2010-06-19}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
2011 ലെ ഇന്ത്യൻ [[കാനേഷുമാരി|സെൻസസ്]] പ്രകാരം, അരൂരിലെ ജനസംഖ്യ 39,214 ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|title=Census of India 2011: Data from the 2011 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 March 2011|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-date=16 June 2004}}&lt;/ref&gt; ജനസംഖ്യയുടെ 49% പുരുഷന്മാരും 51% സ്ത്രീകളുമാണ്. ദേശീയ ശരാശരിയായ 59.5% നേക്കാൾ 84% കൂടുതലാണ് ഇവിടുത്തെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്ക്. ജനസംഖ്യയുടെ 11% ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരാണ്.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |വർഷം.
! rowspan=&quot;2&quot; |പുരുഷൻ.
! rowspan=&quot;2&quot; |സ്ത്രീ
! rowspan=&quot;2&quot; |മൊത്തം ജനസംഖ്യ
! rowspan=&quot;2&quot; |മാറ്റം
! colspan=&quot;8&quot; |മതം (%) 
|-
!ഹിന്ദു
!മുസ്ലിം
!ക്രിസ്ത്യൻ
!സിഖുകാർ
!ബുദ്ധമതം
!ജെയിൻ
!മറ്റ് മതങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും
!മതം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല
|-
|2001
|17444
|17839
|35283
| -
|61.70
|12.20
|26.05
|0.00
|0.02
|0.00
|0.01
|0.02
|-
|2011
|19431
|19783
|39214
|11.14%
|58.81
|14.30
|26.75
|0.01
|0.01
|0.00
|0.02
|0.10
|}

== പ്രമുഖ ആശുപത്രികൾ ==

* സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആശുപത്രി
* ഇ. എസ്. ഐ. ഡിസ്പെൻസറി
* ലക്ഷ്മി ആശുപത്രി
* മേഴ്സി ആശുപത്രി
* കാർത്തിക ആശുപത്രി
* ജീവൻസ് ആശുപത്രി, ചാന്ദിറൂർ
* ചണ്ഡീർ മിഷൻ ആശുപത്രി

== മതസ്ഥാപനങ്ങൾ ==
അരൂരിലെ പ്രശസ്തമായ ക്ഷേത്രമാണ് അരൂർ പുത്തുവരനാട് ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ കാളിയുടെ വിഗ്രഹം കൊൽക്കത്തയിലെ ദക്ഷിണേശ്വറിലെ കാളി വിഗ്രഹത്തിന് സമാനമാണ്. അരൂരിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ക്ഷേത്രമാണ് അരൂർ കാർത്തിയാനി ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് അരൂർ എന്ന പേര് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.  {{cn|date=April 2024}}ഇത് ദേശീയപാതയിലാണ്. അരൂർ ജംഗ്ഷനിൽ നിന്നാണ് അരൂക്കുട്ടി റോഡ് ആരംഭിക്കുന്നത്. അരൂർ ചെറുവള്ളി ക്ഷേത്രവും പരദേവത കാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന കാവ് ക്ഷേത്രവും കിഴക്കേടത്ത് കാവുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ആകർഷണങ്ങൾ. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൂലയിലുള്ള ആൽത്തമരവും ആൽത്തറ ഗണപതി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗണപതി വിഗ്രഹവുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റ് ആകർഷണങ്ങൾ. പിള്ളയാർപട്ടി ഗണപതിയുടെ വിഗ്രഹത്തിന് സമാനമാണ് ഗണപതി വിഗ്രഹം. തമിഴ്നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടിക്ക് സമീപമുള്ള ഒരു സ്ഥലമാണ് പിള്ളയാർ പട്ടി. ചെറുവള്ളി ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമാണ് കൊറ്റിലക്കാട്ട് കുടുമ്പ പരദേവതയും. ദേവസ്ഥാനത്തിലെ നീളമുള്ള പാലമരം ഒരു പ്രധാന ആകർഷണമാണ്. ഗരുഡവാഹന എഴുത്ത്, താടി തുള്ളൽ എന്നിവയാണ് ഉത്സവത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ. 

[[കൊച്ചി റോമൻ കത്തോലിക്കാ രൂപത|കൊച്ചി രൂപത]]&lt;nowiki/&gt;യുടെകീഴിലുള്ള സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് ചർച്ച് അരൂരിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്തുള്ള ഹൈവേയിലെ ഒരു പ്രധാന ആകർഷണമാണ്. മുണ്ടംവേലി പാരിഷിന്റെ ഭാഗമായ ഈ പാരിഷ് 1900 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ വേർപിരിഞ്ഞു. 138 വർഷത്തിലേറെ പഴക്കമുള്ള ഇപ്പോഴത്തെ പള്ളി ഏലവന്തര കുടുംബം സംഭാവന ചെയ്ത സ്ഥലത്താണ് നിർമ്മിച്ചത്.&lt;ref&gt;[http://www.staugustineschurcharoor.com/about/ Website of St. Augustine's Church] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314045650/http://www.staugustineschurcharoor.com/about/|date=14 March 2012}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>5p08g8es2fh8kulxodw6kdsrtnpnsn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്</title>
    <ns>1</ns>
    <id>248668</id>
    <revision>
      <id>4652494</id>
      <parentid>1772525</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Irshadpp എന്ന ഉപയോക്താവ് [[സംവാദം:ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം]] എന്ന താൾ [[സംവാദം:മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>1772525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4258" sha1="hrhtkf22927a56nu6w5j1sl6fnbdbfg" xml:space="preserve">ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം എന്നൊരുവാക്ക് വിക്കിപീഡിയയ്ക്ക് പുറത്ത് നിലവിലില്ല.[http://www.google.co.in/search?client=ubuntu&amp;channel=fs&amp;q=%E0%B4%8A%E0%B4%A4%E0%B4%95%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%9C%E0%B5%8D%E0%B4%AF+%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B6%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%82+-wikipedia&amp;ie=utf-8&amp;oe=utf-8&amp;gl=uk&amp;redir_esc=&amp;ei=O7ytUe6GCMb5rAfw0oGwBQ]

ഇത്തരം കൃത്രിമപദങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നത് വിക്കിനയത്തിനു വിരുദ്ധമാണെങ്കിൽ ഇതിന്റെ തലക്കെട്ട് അടിയന്തിരമായി മാറ്റാൻ കാര്യനിർവാഹകരോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. --&lt;b style=&quot;text-shadow:grey 0em 0em 0.8em;&quot;&gt;[[User:PrinceMathew|&lt;b style=&quot;font-size:15px;color:deepskyblue;&quot;&gt;Princeps Mattheus&lt;/b&gt;]] [[User talk:PrinceMathew|&lt;b style=&quot;color:white;&quot;&gt;പ്രീൻകെപ്സ് മത്തേവൂസ്&lt;/b&gt;]]&lt;/b&gt; 10:12, 4 ജൂൺ 2013 (UTC)

::[http://mal.sarva.gov.in/index.php?title=%E0%B4%9F%E0%B4%BF-%E0%B4%B2%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%A3%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D ഇവിടെ] ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 10:23, 4 ജൂൺ 2013 (UTC)

::ഇല്ലല്ലോ. തന്നിരിക്കുന്ന ലിങ്കിൽ രണ്ടു സ്ഥലത്ത് &quot;Histocompatibility Protein&quot; എന്നതിന്റെ പരിഭാഷയായി &quot;ഊതകസംയോജിതപ്രോട്ടീൻ&quot; എന്നും ഒരിടത്ത് &quot;Histo compatability complex mole cells&quot; എന്നതിന്റെ പരിഭാഷയായി &quot;ഊതകസംയോജ്യ-സങ്കീർണ-തന്മാത്രാ കോശങ്ങൾ&quot; എന്നും പ്രയോഗിക്കുന്നുണ്ടെന്നല്ലാതെ &quot;Histocompatibility Complex&quot; എന്നതിന്റെ പരിഭാഷയായി &quot;ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം&quot; എന്ന് അവിടെ ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ല. &quot;സംശ്ലിഷ്ടം&quot; എന്നൊരു വാക്കേ ആ ലേഖനത്തിൽ ഒരിടത്തും ഇല്ല. &quot;ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം&quot; എന്ന സമസ്തപദം പൂർണ്ണമായി എവിടെയെങ്കിലും ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടോ? ഇല്ലെങ്കിൽ ദയവായി ഈ ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് മാറ്റുക. അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ നിഷ്പക്ഷതയെ സംശയിക്കേണ്ടിവരും.--&lt;b style=&quot;text-shadow:grey 0em 0em 0.8em;&quot;&gt;[[User:PrinceMathew|&lt;b style=&quot;font-size:15px;color:deepskyblue;&quot;&gt;Princeps Mattheus&lt;/b&gt;]] [[User talk:PrinceMathew|&lt;b style=&quot;color:white;&quot;&gt;പ്രീൻകെപ്സ് മത്തേവൂസ്&lt;/b&gt;]]&lt;/b&gt; 10:42, 4 ജൂൺ 2013 (UTC)
:അയ്യോ പ്രിൻസേ അങ്ങനെ ഘോരവാക്കുകളൊന്നും ഉപയോഗിക്കല്ലേ? പഴയതാളല്ലേ ഓടിമാറ്റണ്ടാന്നു കരുതി. മാറ്റിയാൽ പിന്നെ അതൊരു ആരോപണമായി മാറും. Major histo compatability complex എന്നതിന് അത് അല്പമെങ്കിലും ഉപകാരപ്പെട്ടാൽ അത്രയും ആയില്ലേ?--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 12:33, 4 ജൂൺ 2013 (UTC)</text>
      <sha1>hrhtkf22927a56nu6w5j1sl6fnbdbfg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Revi C.</title>
    <ns>3</ns>
    <id>260722</id>
    <revision>
      <id>4652360</id>
      <parentid>4133450</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T23:12:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>3745</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])</comment>
      <origin>4652360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1120" sha1="esxe13mcstpjlux1bt2hqwxr2v8t8mn" xml:space="preserve">__NOINDEX__&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!&lt;/span&gt;]]

''' &lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt; BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX &lt;/span&gt;''(Script)''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.&lt;/span&gt;

Instead, please leave your message following site:
&lt;br /&gt;
[[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff &lt;!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there)
&lt;br /&gt;
[[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...)

Messages left on this page may be reverted or moved without any response.&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>esxe13mcstpjlux1bt2hqwxr2v8t8mn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Revi C.</title>
    <ns>2</ns>
    <id>261850</id>
    <revision>
      <id>4652362</id>
      <parentid>4133451</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T23:53:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>3745</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])</comment>
      <origin>4652362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="728" sha1="ku6htvcjukgmtveh5mqehsag2jx56lc" xml:space="preserve">__NOINDEX__&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;{{#babel:ko|en-3|ml-0}} [[File:Revi wikimedia image.jpg|thumb|center|middle|If you are here to talk about CommonsDelinker removing a deleted image, please [[:c:User talk:Revi C.|go here]].]]
Hello! I am [[:m:User:Revi C.|revi]]. I edit to [[m:SWMT|revert vandals]], do Wikidata stuff&lt;!--(I am a Wikidata Admin! &lt;small&gt;([{{fullurl:wikidata:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])&lt;/small&gt;)--&gt;, or do [[:c:COM:FR|Commons Filemoving stuff]] (I am Commons Admin too! &lt;small&gt;([{{fullurl:c:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])&lt;/small&gt;). Come to [[:m:User:Revi C.|my Meta userpage]] or [[:c:User:Revi C.|my Commons userpage]] for more information. Thank you.&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>ku6htvcjukgmtveh5mqehsag2jx56lc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഘടകം:Portal/images/i</title>
    <ns>828</ns>
    <id>283243</id>
    <revision>
      <id>4652382</id>
      <parentid>4158417</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T08:42:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Newbzy</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>dark mode fix</comment>
      <origin>4652382</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="6006" sha1="7t8ezaj24us6urgovqxurtmwxsegkwn" xml:space="preserve">--[==[ This is the &quot;I&quot; list of portal image names. It contains a list of portal images for use with [[Module:Portal]]
-- for portal names that start with the letter &quot;I&quot;. For aliases to existing portal names, and for portal names that
-- start with other letters, please use the appropriate page from the following list:
 
-- [[Module:Portal/images/a]]       - for portal names beginning with &quot;A&quot;.
-- [[Module:Portal/images/b]]       - for portal names beginning with &quot;B&quot;.
-- [[Module:Portal/images/c]]       - for portal names beginning with &quot;C&quot;.
-- [[Module:Portal/images/d]]       - for portal names beginning with &quot;D&quot;.
-- [[Module:Portal/images/e]]       - for portal names beginning with &quot;E&quot;.
-- [[Module:Portal/images/f]]       - for portal names beginning with &quot;F&quot;.
-- [[Module:Portal/images/g]]       - for portal names beginning with &quot;G&quot;.
-- [[Module:Portal/images/h]]       - for portal names beginning with &quot;H&quot;.
-- [[Module:Portal/images/j]]       - for portal names beginning with &quot;J&quot;.
-- [[Module:Portal/images/k]]       - for portal names beginning with &quot;K&quot;.
-- [[Module:Portal/images/l]]       - for portal names beginning with &quot;L&quot;.
-- [[Module:Portal/images/m]]       - for portal names beginning with &quot;M&quot;.
-- [[Module:Portal/images/n]]       - for portal names beginning with &quot;N&quot;.
-- [[Module:Portal/images/o]]       - for portal names beginning with &quot;O&quot;.
-- [[Module:Portal/images/p]]       - for portal names beginning with &quot;P&quot;.
-- [[Module:Portal/images/q]]       - for portal names beginning with &quot;Q&quot;.
-- [[Module:Portal/images/r]]       - for portal names beginning with &quot;R&quot;.
-- [[Module:Portal/images/s]]       - for portal names beginning with &quot;S&quot;.
-- [[Module:Portal/images/t]]       - for portal names beginning with &quot;T&quot;.
-- [[Module:Portal/images/u]]       - for portal names beginning with &quot;U&quot;.
-- [[Module:Portal/images/v]]       - for portal names beginning with &quot;V&quot;.
-- [[Module:Portal/images/w]]       - for portal names beginning with &quot;W&quot;.
-- [[Module:Portal/images/x]]       - for portal names beginning with &quot;X&quot;.
-- [[Module:Portal/images/y]]       - for portal names beginning with &quot;Y&quot;.
-- [[Module:Portal/images/z]]       - for portal names beginning with &quot;Z&quot;.
-- [[Module:Portal/images/other]]   - for portal names beginning with any other letters. This includes numbers,
--                                    letters with diacritics, and letters in non-Latin alphabets.
-- [[Module:Portal/images/aliases]] - for adding aliases for existing portal names. Use this page for variations
--                                    in spelling and diacritics, etc., no matter what letter the portal begins with.
 
-- When adding entries, please use alphabetical order. The format of the images table entries is as follows:
--          [&quot;portal name&quot;] = &quot;image.svg&quot;,
-- The portal name should be the name of your portal, in lower case. For example, the portal name for 
-- &quot;Portal:United Kingdom&quot; would be &quot;united kingdom&quot;. The image name should be capitalised normally, and the &quot;File:&quot;
-- namespace prefix should be omitted.
]==]
 
return {
	[&quot;ice hockey&quot;] = &quot;Ice hockey pictogram.svg|alt=icon|class=skin-invert-image&quot;,
	[&quot;iceland&quot;] = &quot;Flag of Iceland.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;idaho&quot;] = &quot;Flag of Idaho.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;illinois&quot;] = &quot;Flag of Illinois.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;indexes&quot;] = &quot;Pointing-right.svg|border|link=|alt=icon|class=skin-invert-image&quot;,
	[&quot;india&quot;] = &quot;Flag of India.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;indian caste system&quot;] = &quot;Seventy-two Specimens of Castes in India (5).jpg|link=|alt=illustration&quot;,
	[&quot;indian cities&quot;] = &quot;India population density map en.svg|alt=map&quot;,
	[&quot;indian districts&quot;] = &quot;India districts map.svg|alt=map&quot;,
	[&quot;indian economy&quot;] = &quot;Bombay24a.jpg|alt=photo&quot;,
	[&quot;indian history&quot;] = &quot;North Gateway - Rear Side - Stupa 1 - Sanchi Hill 2013-02-21 4480-4481.JPG|alt=photo&quot;,
	[&quot;indian literature&quot;] = &quot;Ashoka Chakra.svg|link=|alt=icon&quot;,
	[&quot;indian maps&quot;] = &quot;Map of Indian empire 1885.jpg|link=|alt=map&quot;,
	[&quot;indian military history&quot;] = &quot;Armed forces logo.png|link=|alt=logo&quot;,
	[&quot;indian music&quot;] = &quot;Noun-sitar-5628940.svg|alt=icon|class=skin-invert-image&quot;,
	[&quot;indian politics&quot;] = &quot;Emblem of India.svg|link=|alt=emblem|class=skin-invert&quot;,
	[&quot;indian portals&quot;] = &quot;Gateway to Hooseinabad Bazaar, Lucknow, India2.jpg|alt=photo&quot;,
	[&quot;indian roads&quot;] = &quot;Noun-rickshaw-6854298.svg|alt=icon|class=skin-invert-image&quot;,
	[&quot;indian states&quot;] = &quot;India - administrative map.png|alt=map&quot;,
	[&quot;indian television&quot;] = &quot;India Television icon.svg|alt=icon&quot;,
	[&quot;indian women&quot;] = &quot;Rani Lakshmibai.jpg|alt=image&quot;,
	[&quot;indiana&quot;] = &quot;Flag of Indiana.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;indigenous languages of california&quot;] = &quot;Edward S. Curtis Collection People 056.jpg|link=|alt=photo&quot;,
	[&quot;indigenous peoples of australia&quot;] = &quot;Uluru sketch portal ipau.png|alt=icon&quot;,
	[&quot;indigenous peoples of north america&quot;] = &quot;Spiromoundsraccoon.svg|link=|alt=|class=skin-invert-image&quot;,
	[&quot;indigenous peoples of the americas&quot;] = &quot;MAYA-g-log-cal-D10-Ok.svg|alt=icon|class=skin-invert-image&quot;,
	[&quot;indonesia&quot;] = &quot;Flag of Indonesia.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;information technology&quot;] = &quot;Desktop computer clipart - Yellow theme.svg|link=|alt=&quot;,
	[&quot;inland empire&quot;] = &quot;California county map (Inland Empire highlighted).svg|link=|alt=&quot;,
	[&quot;insects&quot;] = &quot;Beetle icon.svg|alt=icon&quot;,
	[&quot;internet&quot;] = &quot;Crystal Clear app linneighborhood.svg|alt=icon&quot;,
	[&quot;interstate highway system&quot;] = &quot;MUTCD M1-10a.svg|link=|alt=&quot;,
	[&quot;iowa&quot;] = &quot;Flag of Iowa.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;iran&quot;] = &quot;Flag of Iran.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;iraq&quot;] = &quot;Flag of Iraq.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;ireland&quot;] = &quot;Four Provinces Flag.svg|border|alt=flag&quot;,
	[&quot;islam&quot;] = &quot;Allah-green.svg|link=|alt=&quot;,
	[&quot;islamabad&quot;] = &quot;Proposed Flag of Islamabad Capital Territory.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;islands&quot;] = &quot;Icône Ile.svg|alt=icon&quot;,
	[&quot;isle of man&quot;] = &quot;Flag of the Isle of Man.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;israel&quot;] = &quot;Flag of Israel.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;italy&quot;] = &quot;Flag of Italy.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
}</text>
      <sha1>7t8ezaj24us6urgovqxurtmwxsegkwn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652383</id>
      <parentid>4652382</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Module:Portal/images/i]] എന്നതിൽ നിന്ന് ഒരു പതിപ്പ് ഇറക്കുമതി ചെയ്തു</comment>
      <origin>4652382</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="6006" sha1="7t8ezaj24us6urgovqxurtmwxsegkwn" xml:space="preserve">--[==[ This is the &quot;I&quot; list of portal image names. It contains a list of portal images for use with [[Module:Portal]]
-- for portal names that start with the letter &quot;I&quot;. For aliases to existing portal names, and for portal names that
-- start with other letters, please use the appropriate page from the following list:
 
-- [[Module:Portal/images/a]]       - for portal names beginning with &quot;A&quot;.
-- [[Module:Portal/images/b]]       - for portal names beginning with &quot;B&quot;.
-- [[Module:Portal/images/c]]       - for portal names beginning with &quot;C&quot;.
-- [[Module:Portal/images/d]]       - for portal names beginning with &quot;D&quot;.
-- [[Module:Portal/images/e]]       - for portal names beginning with &quot;E&quot;.
-- [[Module:Portal/images/f]]       - for portal names beginning with &quot;F&quot;.
-- [[Module:Portal/images/g]]       - for portal names beginning with &quot;G&quot;.
-- [[Module:Portal/images/h]]       - for portal names beginning with &quot;H&quot;.
-- [[Module:Portal/images/j]]       - for portal names beginning with &quot;J&quot;.
-- [[Module:Portal/images/k]]       - for portal names beginning with &quot;K&quot;.
-- [[Module:Portal/images/l]]       - for portal names beginning with &quot;L&quot;.
-- [[Module:Portal/images/m]]       - for portal names beginning with &quot;M&quot;.
-- [[Module:Portal/images/n]]       - for portal names beginning with &quot;N&quot;.
-- [[Module:Portal/images/o]]       - for portal names beginning with &quot;O&quot;.
-- [[Module:Portal/images/p]]       - for portal names beginning with &quot;P&quot;.
-- [[Module:Portal/images/q]]       - for portal names beginning with &quot;Q&quot;.
-- [[Module:Portal/images/r]]       - for portal names beginning with &quot;R&quot;.
-- [[Module:Portal/images/s]]       - for portal names beginning with &quot;S&quot;.
-- [[Module:Portal/images/t]]       - for portal names beginning with &quot;T&quot;.
-- [[Module:Portal/images/u]]       - for portal names beginning with &quot;U&quot;.
-- [[Module:Portal/images/v]]       - for portal names beginning with &quot;V&quot;.
-- [[Module:Portal/images/w]]       - for portal names beginning with &quot;W&quot;.
-- [[Module:Portal/images/x]]       - for portal names beginning with &quot;X&quot;.
-- [[Module:Portal/images/y]]       - for portal names beginning with &quot;Y&quot;.
-- [[Module:Portal/images/z]]       - for portal names beginning with &quot;Z&quot;.
-- [[Module:Portal/images/other]]   - for portal names beginning with any other letters. This includes numbers,
--                                    letters with diacritics, and letters in non-Latin alphabets.
-- [[Module:Portal/images/aliases]] - for adding aliases for existing portal names. Use this page for variations
--                                    in spelling and diacritics, etc., no matter what letter the portal begins with.
 
-- When adding entries, please use alphabetical order. The format of the images table entries is as follows:
--          [&quot;portal name&quot;] = &quot;image.svg&quot;,
-- The portal name should be the name of your portal, in lower case. For example, the portal name for 
-- &quot;Portal:United Kingdom&quot; would be &quot;united kingdom&quot;. The image name should be capitalised normally, and the &quot;File:&quot;
-- namespace prefix should be omitted.
]==]
 
return {
	[&quot;ice hockey&quot;] = &quot;Ice hockey pictogram.svg|alt=icon|class=skin-invert-image&quot;,
	[&quot;iceland&quot;] = &quot;Flag of Iceland.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;idaho&quot;] = &quot;Flag of Idaho.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;illinois&quot;] = &quot;Flag of Illinois.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;indexes&quot;] = &quot;Pointing-right.svg|border|link=|alt=icon|class=skin-invert-image&quot;,
	[&quot;india&quot;] = &quot;Flag of India.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;indian caste system&quot;] = &quot;Seventy-two Specimens of Castes in India (5).jpg|link=|alt=illustration&quot;,
	[&quot;indian cities&quot;] = &quot;India population density map en.svg|alt=map&quot;,
	[&quot;indian districts&quot;] = &quot;India districts map.svg|alt=map&quot;,
	[&quot;indian economy&quot;] = &quot;Bombay24a.jpg|alt=photo&quot;,
	[&quot;indian history&quot;] = &quot;North Gateway - Rear Side - Stupa 1 - Sanchi Hill 2013-02-21 4480-4481.JPG|alt=photo&quot;,
	[&quot;indian literature&quot;] = &quot;Ashoka Chakra.svg|link=|alt=icon&quot;,
	[&quot;indian maps&quot;] = &quot;Map of Indian empire 1885.jpg|link=|alt=map&quot;,
	[&quot;indian military history&quot;] = &quot;Armed forces logo.png|link=|alt=logo&quot;,
	[&quot;indian music&quot;] = &quot;Noun-sitar-5628940.svg|alt=icon|class=skin-invert-image&quot;,
	[&quot;indian politics&quot;] = &quot;Emblem of India.svg|link=|alt=emblem|class=skin-invert&quot;,
	[&quot;indian portals&quot;] = &quot;Gateway to Hooseinabad Bazaar, Lucknow, India2.jpg|alt=photo&quot;,
	[&quot;indian roads&quot;] = &quot;Noun-rickshaw-6854298.svg|alt=icon|class=skin-invert-image&quot;,
	[&quot;indian states&quot;] = &quot;India - administrative map.png|alt=map&quot;,
	[&quot;indian television&quot;] = &quot;India Television icon.svg|alt=icon&quot;,
	[&quot;indian women&quot;] = &quot;Rani Lakshmibai.jpg|alt=image&quot;,
	[&quot;indiana&quot;] = &quot;Flag of Indiana.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;indigenous languages of california&quot;] = &quot;Edward S. Curtis Collection People 056.jpg|link=|alt=photo&quot;,
	[&quot;indigenous peoples of australia&quot;] = &quot;Uluru sketch portal ipau.png|alt=icon&quot;,
	[&quot;indigenous peoples of north america&quot;] = &quot;Spiromoundsraccoon.svg|link=|alt=|class=skin-invert-image&quot;,
	[&quot;indigenous peoples of the americas&quot;] = &quot;MAYA-g-log-cal-D10-Ok.svg|alt=icon|class=skin-invert-image&quot;,
	[&quot;indonesia&quot;] = &quot;Flag of Indonesia.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;information technology&quot;] = &quot;Desktop computer clipart - Yellow theme.svg|link=|alt=&quot;,
	[&quot;inland empire&quot;] = &quot;California county map (Inland Empire highlighted).svg|link=|alt=&quot;,
	[&quot;insects&quot;] = &quot;Beetle icon.svg|alt=icon&quot;,
	[&quot;internet&quot;] = &quot;Crystal Clear app linneighborhood.svg|alt=icon&quot;,
	[&quot;interstate highway system&quot;] = &quot;MUTCD M1-10a.svg|link=|alt=&quot;,
	[&quot;iowa&quot;] = &quot;Flag of Iowa.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;iran&quot;] = &quot;Flag of Iran.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;iraq&quot;] = &quot;Flag of Iraq.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;ireland&quot;] = &quot;Four Provinces Flag.svg|border|alt=flag&quot;,
	[&quot;islam&quot;] = &quot;Allah-green.svg|link=|alt=&quot;,
	[&quot;islamabad&quot;] = &quot;Proposed Flag of Islamabad Capital Territory.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;islands&quot;] = &quot;Icône Ile.svg|alt=icon&quot;,
	[&quot;isle of man&quot;] = &quot;Flag of the Isle of Man.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;israel&quot;] = &quot;Flag of Israel.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
	[&quot;italy&quot;] = &quot;Flag of Italy.svg|border|link=|alt=flag&quot;,
}</text>
      <sha1>7t8ezaj24us6urgovqxurtmwxsegkwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>താറാവ് കൃഷി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283368</id>
    <revision>
      <id>4652344</id>
      <parentid>4583049</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:35:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17910" sha1="0smc2p5swn37igvvff6w6kf6iwgeksk" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:Duck farming vembanad lake 02.jpg|ലഘുചിത്രം|ആലപ്പുഴയിലെ വേമ്പനാട്ട് കായലിൽ താറാവ് കൂട്ടങ്ങൾ]]

[[മുട്ട|മുട്ടയ്ക്കോ]] മാംസത്തിനോ വേണ്ടിയോ രണ്ടിനുംകൂടിയോ താറാവുകളെ വളർത്തുകയും പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയാണ് '''താറാവ് കൃഷി'''&lt;ref&gt;[https://malayalam.krishijagran.com/livestock-aqua/duck-farming-at-home/വീട്ടുവളപ്പിലെ താറാവ്കൃഷി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/city-farmer/duck-farmers.htmlഈ താറാവ് കൃഷി ഇവർക്ക് പൈതൃകം]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=878908&amp;u=local-news-kottayamപ്രതിസന്ധികളിൽ മുങ്ങിയും പൊങ്ങിയും]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mathrubhumi.com/agriculture/features/traditional-duck-farming-of-kerala-1.5299990നീന്തികയറാൻ വീണ്ടും ഒരു താറാവ് കാലം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

കോഴി വളർത്തൽ മേഖലയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ താറാവ് വളർത്തൽ അത്ര മാത്രം വ്യാപ്തിയും വികാസവും പ്രാപിച്ചിട്ടില്ല. ഇതിനു കാരണം നാട്ടിൻ പുറങ്ങളിലെ തോടുകളും കുളങ്ങളും പോലുള്ള ജലാശയങ്ങളുടെ കുറവാണ്. എന്നാൽ ജലാശയങ്ങൾ ഏറെയുള്ള കുട്ടനാട് പോലെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ താറാവ് വളർത്തൽ ഏറെ കാണപ്പെടുന്നു. [[കുട്ടനാടൻ താറാവ്]] അഥവാ ചാര ചെമ്പല്ലി നാടൻ താറാവ് എന്ന്‌ ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. വിദേശിയിനങ്ങളുടെ വരവ് മൂലം നാടൻ താറാവുകൾ കുറഞ്ഞു. ഉദാഹരണത്തിന് സ്‌നോ വൈറ്റ് (Snow White), വിഗോവ (Vigova)  തുടങ്ങിയ ഉത്പാദനശേഷി കൂടിയ ഇനങ്ങൾ. ഇവ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 300 മുട്ടവരെ ഇടുന്നവയാണ്. 

ജൈവ വളമെന്ന നിലയിൽ താറാവുകളുടെ കാഷ്ഠം നെൽകൃഷിയെ പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ പാടങ്ങളിലെ കീട നിയന്ത്രണത്തിന് താറാവ് ഗണ്യമായ ഒരു പങ്കു വഹിക്കുന്നു.
ഇതിനോടൊപ്പം തന്നെ മണ്ണിൻ്റെ വളക്കൂറ് വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും താറാവ് കൃഷി സഹായകരമാണ്. താറാവ് കൃഷിയുടെ 70%വും മത്സ്യ സാന്നിധ്യമുള്ള നാട്ടിൻ പുറങ്ങളിലാണ്. നെൽകൃഷി, താറാവ് കൃഷി, മത്സ്യകൃഷി എന്നിവ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ആലപ്പുഴ, കോട്ടയം, എറണാകുളം ജില്ലകളിലെ ഗ്രാമങ്ങളുടെ തീരപ്രദേശം ജലസ്രോതസുകളാൽ സമ്പന്നമാണ്. ഇവ താറാവ് വളർത്തലിന് പ്രയോജനപ്പെടുത്താനായി പ്രകൃതിയുടെ വരദാനമാണ്. മത്സ്യ സമ്പത്ത് കൊണ്ട് സമ്പുഷ്ടമായ കേരളത്തിലെ 580 കിലോ മീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള കടൽ-കായൽ തീരങ്ങൾ താറാവിന്റെ പഥ്യാഹാരത്തിന്റെ നിറസ്രോതസാണ്. എല്ലാ ദിവസവും സജീവമായ ഒരു മത്സ്യ വിപണിയും സംസ്ഥാനത്ത് നിലവിലുള്ളത് താറാവ് വളർത്തലിന് സഹായകരമാണ്.
നിലവിൽ ലഭ്യമായ ജലസ്രോതസുകളെ മലിനമാക്കാതെ നിലനിർത്തി പരിരക്ഷിച്ച്
അതിൽ താറാവ് കൃഷി നടത്താവുന്നതാണ്.

പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ കൊയ്ത്ത് തുടങ്ങുന്നതോടെ താറാവ് കർഷകർ പാലക്കാട്ടെ പാടങ്ങളിൽ തമ്പടിക്കുന്നു. ഓഗസ്റ്റ് മുതൽ നവംബർ വരെ അനവധി നിരവധി താറാവിൻ കൂട്ടങ്ങളും അവിടെ കാണാം. നെൽ കൃഷിയിടങ്ങൾ താറാവ് വളർത്തലിനെ പരോക്ഷമായി സഹായിക്കുന്നുണ്ട് കാരണം കൊയ്ത്ത് കഴിഞ്ഞ പാടശേഖരങ്ങളിലെ തീറ്റ അവയുടെ ഭക്ഷ്യ ശേഖരമാണ്.

മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിന് വിലപ്പെട്ട സംഭാവനകളാണ് താറാമുട്ടയും താറാവിറച്ചിയും നൽകുന്നത്. ഇവ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. മാത്രമല്ല ഇവയുടെ ഔഷധ ഗുണം പണ്ട് മുതൽക്കെ കേൾവി കേട്ടതാണ്. അർശസ് രോഗികൾക്ക് താറാവിന്റെ മുട്ട ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ രോഗ ശമനം ലഭിക്കുന്നു. മുട്ടയിലും ഇറച്ചിയിലും അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന കൊഴുപ്പ് അമ്ലങ്ങൾ താരതമ്യേന അപൂരിതങ്ങളായതിനാൽ രക്തത്തിലെ കൊളസ്ട്രോൾ കുറക്കാനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു.

കോഴി മുട്ടയെക്കാൾ താറാവിന്റെ മുട്ടയ്ക്ക് രുചിയും പോഷക മൂല്യവും കൂടുതലാണ് എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നു. താറാവിന്റെ മുട്ട പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവയാൽ സമ്പുഷ്ടമാണ്. കോഴി മുട്ടകളെക്കാൾ വലിപ്പം കൂടിയവയാണ് താറാവിന്റെ മുട്ടകൾ. കോഴി മുട്ടയുടെ തൂക്കത്തെക്കാൾ 10 മുതൽ 20 ഗ്രാം വരെ തൂക്കം ഈ മുട്ടകൾക്ക് ഉണ്ട്. 65 മുതൽ 75 ഗ്രാം വരെ തൂക്കം ഒരു താറാവിവിന്റെ മുട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ട്. അൽപ്പം മങ്ങിയ നിറമാണ് താറാവിന്റെ മുട്ടകൾക്ക് എങ്കിലും വെള്ളക്കരുവും മഞ്ഞക്കരുവും ചേർന്ന് 70 ഗ്രാം ഭക്ഷ്യ വസ്തു കൂടിയാണ് ഒരു താറാവിവിന്റെ മുട്ട. വെള്ളക്കരു (ആൽബുമിൻ) 60 % മഞ്ഞക്കരു (കൊഴുപ്പ്) 30 % മുട്ടത്തോട് 10 % വരും. തോട് ഒഴിവാക്കിയാൽ 70 ഗ്രാം ഭാരം വരുന്ന ഒരു താറാവിൻ മുട്ടയിൽ 49.6 ഗ്രാം ജലമാണ്. അന്നജം ശരാശരി 1.0 ഗ്രാം, മാസ്യം 8.97 ഗ്രാം, കൊഴുപ്പ് 9. 63 ഗ്രാം ധാതുലവണം 0.8 ഗ്രാം എന്നിവ പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന ഒരു താറാവിൻ മുട്ടയിൽ ഊർജത്തിന്റെ അളവ് 130 ഗ്രാം കലോറിയാണ്.

കോഴിയുടെ മുട്ടയിൽ വളരെ നേരിയ തോതിൽ സിങ്ക് കൂടുതൽ ഉള്ളത് ഒഴിച്ച് ബാക്കി ധാതു ലവണങ്ങളായ ഇരുമ്പ്, മഗ്നീഷ്യം, ഫോസ്ഫറസ്, പൊട്ടാസ്യം, സോഡിയം മുതലായവ താറാവിന്റെ മുട്ടയിൽ കൂടുതലാണ്. കൂടാതെ ജീവകം എയും താറാവിൻ മുട്ടയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ താറാവിന്റെ മുട്ടയിലാണ് പോഷക ഘടകങ്ങൾ കൂടുതലായി കണ്ടുവരുന്നത്.

കോഴിമുട്ടയെ അപേക്ഷിച്ച് താറാവിന്റെ മുട്ടത്തോടിന് നല്ല കട്ടിയുണ്ട്. (0.53 ഗ്രാം) അതിനാൽ തന്നെ മുട്ട ഉടയാതെ അനായാസേന കൈകാര്യം ചെയ്യുവാൻ സാധിക്കും. താറാവിന്റെ മുട്ടയുടെ കട്ടിയുള്ള പുറന്തോട് മൂലം അകത്തെ ജലാംശം നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല അതിനാൽ തന്നെ രണ്ടാഴ്ച വരെ താറാവിന്റെ മുട്ട കേട് കൂടാതെ സൂക്ഷിക്കാൻ കഴിയും. മുട്ടയുടെ വലിപ്പം, ഔഷധമേന്മ, പോഷക സമൃദ്ധം, സ്വർണ്ണ വർണമായ മഞ്ഞക്കരു, മുട്ടത്തോടിന്റെ കട്ടി തുടങ്ങിയവ താറാവിൻ്റെ മുട്ടയുടെ കച്ചവട സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ജനങ്ങൾ പരമ്പരഗതമായി താറാവിറച്ചി ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവരാണ്. താറാവ് റോസ്റ്റ്, താറാവ് സ്റ്റ്യൂ എന്നിവ ഇവയിൽ പ്രധാന വിഭവങ്ങളുമാണ്. കുട്ടനാടൻ താറാവ് കേരളത്തിന്റെ സ്വന്തമായ നാടൻ ബ്രീഡാണ്. താറാവിൻ്റെ തൂക്കത്തിൻ്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഭക്ഷ്യ യോഗ്യമായ ഒരു കിലോ താറാവ് ഇറച്ചി 68 ശതമാനമാണ്. ഇതിൽ 48.5 % ജലം, 11.49 % കാൽസ്യം, 39.34 % കൊഴുപ്പ്, 0.68 % പൊട്ടാസ്യം എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

കോഴികളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ താറാവുകളിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ മുട്ട ലഭിക്കും എന്നത് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യമാണ്. ലോകത്തിൽ വച്ച് ഏറ്റവും മുട്ട ഉത്പാദന ശേഷിയുള്ള താറാവിനമാണ് ക്യാപ്ബെൽ.

വെള്ള, കറുപ്പ്, കാക്കി എന്നി നിറങ്ങളിലായി ക്യാംപ്ബെലുകൾ മൂന്ന് ഇനമുണ്ട്. ഏകദേശം 50 മുതൽ 55 കിലോ ഗ്രാം വരെ തൂക്കം വരുന്ന ഒരു ക്യാപ്ബെൽ വർഷത്തിൽ 340 മുതൽ 350 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. ക്യാപ് ബെൽ പൂവൻ താറാവിന് രണ്ടര കിലോയും പിട താറാവിന് രണ്ടേ കാൽ കിലോയും തൂക്കം വരും. അഞ്ച് മാസം പ്രായം എത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഇവ മുട്ടയിടാൻ തുടങ്ങും.

നല്ലയിനം മുട്ടക്കോഴികളിൽ നിന്ന് ഒരു വർഷം 260 വരെ മുട്ടകൾ കിട്ടുമ്പോൾ ക്യാപ്ബെൽ താറാവിൽ നിന്ന് പ്രതിവർഷം 350 മുട്ടകൾ വരെ ലഭിക്കുന്നു. അതിനാൽ തന്നെ മുട്ടയ്ക്ക് വേണ്ടി മൂന്ന് വർഷം വരെ ഇവയെ ലാഭകരമായി വളർത്താവുന്നതാണ്.

ദ്രുത ഗതിയിലുള്ള വളർച്ച, വലിപ്പമേറിയ മുട്ടകൾ എന്നിവ താറാവിന്റെ സവിശേഷതകളാണ്. താരതമ്യേന കോഴികളിലുണ്ടാവുന്ന രോഗങ്ങൾ താറാവിൽ കാണുന്നില്ല മാത്രമല്ല കോഴി വളർത്തലിലെ പോലെ വളരെ വിപുലമായ പാർപ്പിടം ഒന്നും തന്നെ താറാവിന് ആവശ്യമില്ല. രാത്രി കിടക്കുന്നതിന് ഒരു ചെറിയ ഷെഡ് മതിയാകും. താറാവുകൾ അതി രാവിലെ തന്നെ മുട്ടകൾ ഇടാൻ തുടങ്ങും. അതിനാൽ തന്നെ 98% മുട്ടകളും രാവിലെ 8 മണിക്ക് മുൻപ് തന്നെ ശേഖരിക്കാവുന്നതാണ്.

വളർത്താൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ തന്നെ താറാവുകൾ എളുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇണങ്ങുന്നവയാണ്. രാവിലെ കൂട് തുറന്ന് ഭക്ഷണം കൊടുത്ത് വിട്ടാൽ അടുത്തുള്ള ജലാശയത്തിലൊ കുളങ്ങളിലോ വെള്ളം കെട്ടി നിർത്തിയ ഇടങ്ങളിലോ പകൽ സമയം താറാവുകൾ ചെലവഴിക്കുന്നതാണ്. വൈകുന്നേരത്തോടെ വീണ്ടും ഷെഡിൽ കയറ്റിയാൽ മതിയാകും.

രാത്രി സമയത്ത് താറാവിന് കിടക്കാൻ വൃത്തിയുള്ള കൂട് തയ്യാറാക്കുമ്പോൾ തന്നെ തറഭാഗം സിമന്റ് തേച്ച്  മിനുസപെടുത്തിയ ശേഷം തറയിൽ അറക്കപ്പൊടി, ഉമി എന്നിവ ഇട്ട് കൊടുക്കാവുന്നതാണ്. ഇവയുടെ സമ്പർക്കം മൂലം താറാവിന്റെ കാഷ്ഠവും മറ്റും വൃത്തിയാകാൻ വളരെ എളുപ്പമാണ്.&lt;ref&gt;[https://malayalam.krishijagran.com/livestock-aqua/duck-farming-can-be-done-with-low-cost-and-high-profit/കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ കൂടുതൽ ലാഭം നൽകുന്ന താറാവ് കൃഷി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/pets-world/2024/05/14/chara-chemballi-unique-ducks-threatened.html ചാരയും ചെമ്പല്ലിയും വിസ്മൃതിയിലേക്ക് കണ്ണീർകാഴ്ച]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/pets-world/2024/05/15/niranam-farm-snow-white-ducks-lost.html സ്നോെവൈറ്റ് താറാവ് ഇനി ഓർമകളിൽ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/features/2024/07/18/inside-south-indias-largest-broiler-duck-farm.html ഇറച്ചി താറാവ് ഫാമിൻ്റെ വിജയകഥ]&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>0smc2p5swn37igvvff6w6kf6iwgeksk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652348</id>
      <parentid>4652344</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:40:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17910" sha1="0o458jj887ry29zls2vqnescbst1v6w" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:Duck farming vembanad lake 02.jpg|ലഘുചിത്രം|ആലപ്പുഴയിലെ വേമ്പനാട്ട് കായലിൽ താറാവ് കൂട്ടങ്ങൾ]]

[[മുട്ട|മുട്ടയ്ക്കോ]] മാംസത്തിനോ വേണ്ടിയോ രണ്ടിനുംകൂടിയോ താറാവുകളെ വളർത്തുകയും പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയാണ് '''താറാവ് കൃഷി'''&lt;ref&gt;[https://malayalam.krishijagran.com/livestock-aqua/duck-farming-at-home/വീട്ടുവളപ്പിലെ താറാവ്കൃഷി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/city-farmer/duck-farmers.htmlഈ താറാവ് കൃഷി ഇവർക്ക് പൈതൃകം]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=878908&amp;u=local-news-kottayamപ്രതിസന്ധികളിൽ മുങ്ങിയും പൊങ്ങിയും]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mathrubhumi.com/agriculture/features/traditional-duck-farming-of-kerala-1.5299990നീന്തികയറാൻ വീണ്ടും ഒരു താറാവ് കാലം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

കോഴി വളർത്തൽ മേഖലയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ താറാവ് വളർത്തൽ അത്ര മാത്രം വ്യാപ്തിയും വികാസവും പ്രാപിച്ചിട്ടില്ല. ഇതിനു കാരണം നാട്ടിൻ പുറങ്ങളിലെ തോടുകളും കുളങ്ങളും പോലുള്ള ജലാശയങ്ങളുടെ കുറവാണ്. എന്നാൽ ജലാശയങ്ങൾ ഏറെയുള്ള കുട്ടനാട് പോലെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ താറാവ് വളർത്തൽ ഏറെ കാണപ്പെടുന്നു. [[കുട്ടനാടൻ താറാവ്]] അഥവാ ചാര ചെമ്പല്ലി നാടൻ താറാവ് എന്ന്‌ ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.  

വിദേശയിനങ്ങളുടെ വരവ് മൂലം നാടൻ താറാവുകൾ കുറഞ്ഞു. ഉദാഹരണത്തിന് സ്‌നോ വൈറ്റ് (Snow White), വിഗോവ (Vigova)  തുടങ്ങിയ ഉത്പാദനശേഷി കൂടിയ ഇനങ്ങൾ. ഇവ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 300 മുട്ടവരെ ഇടുന്നവയാണ്. 

ജൈവ വളമെന്ന നിലയിൽ താറാവുകളുടെ കാഷ്ഠം നെൽകൃഷിയെ പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ പാടങ്ങളിലെ കീട നിയന്ത്രണത്തിന് താറാവ് ഗണ്യമായ ഒരു പങ്കു വഹിക്കുന്നു.
ഇതിനോടൊപ്പം തന്നെ മണ്ണിൻ്റെ വളക്കൂറ് വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും താറാവ് കൃഷി സഹായകരമാണ്. താറാവ് കൃഷിയുടെ 70%വും മത്സ്യ സാന്നിധ്യമുള്ള നാട്ടിൻ പുറങ്ങളിലാണ്. നെൽകൃഷി, താറാവ് കൃഷി, മത്സ്യകൃഷി എന്നിവ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ആലപ്പുഴ, കോട്ടയം, എറണാകുളം ജില്ലകളിലെ ഗ്രാമങ്ങളുടെ തീരപ്രദേശം ജലസ്രോതസുകളാൽ സമ്പന്നമാണ്. ഇവ താറാവ് വളർത്തലിന് പ്രയോജനപ്പെടുത്താനായി പ്രകൃതിയുടെ വരദാനമാണ്. മത്സ്യ സമ്പത്ത് കൊണ്ട് സമ്പുഷ്ടമായ കേരളത്തിലെ 580 കിലോ മീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള കടൽ-കായൽ തീരങ്ങൾ താറാവിന്റെ പഥ്യാഹാരത്തിന്റെ നിറസ്രോതസാണ്. എല്ലാ ദിവസവും സജീവമായ ഒരു മത്സ്യ വിപണിയും സംസ്ഥാനത്ത് നിലവിലുള്ളത് താറാവ് വളർത്തലിന് സഹായകരമാണ്.
നിലവിൽ ലഭ്യമായ ജലസ്രോതസുകളെ മലിനമാക്കാതെ നിലനിർത്തി പരിരക്ഷിച്ച്
അതിൽ താറാവ് കൃഷി നടത്താവുന്നതാണ്.

പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ കൊയ്ത്ത് തുടങ്ങുന്നതോടെ താറാവ് കർഷകർ പാലക്കാട്ടെ പാടങ്ങളിൽ തമ്പടിക്കുന്നു. ഓഗസ്റ്റ് മുതൽ നവംബർ വരെ അനവധി നിരവധി താറാവിൻ കൂട്ടങ്ങളും അവിടെ കാണാം. നെൽ കൃഷിയിടങ്ങൾ താറാവ് വളർത്തലിനെ പരോക്ഷമായി സഹായിക്കുന്നുണ്ട് കാരണം കൊയ്ത്ത് കഴിഞ്ഞ പാടശേഖരങ്ങളിലെ തീറ്റ അവയുടെ ഭക്ഷ്യ ശേഖരമാണ്.

മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിന് വിലപ്പെട്ട സംഭാവനകളാണ് താറാമുട്ടയും താറാവിറച്ചിയും നൽകുന്നത്. ഇവ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. മാത്രമല്ല ഇവയുടെ ഔഷധ ഗുണം പണ്ട് മുതൽക്കെ കേൾവി കേട്ടതാണ്. അർശസ് രോഗികൾക്ക് താറാവിന്റെ മുട്ട ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ രോഗ ശമനം ലഭിക്കുന്നു. മുട്ടയിലും ഇറച്ചിയിലും അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന കൊഴുപ്പ് അമ്ലങ്ങൾ താരതമ്യേന അപൂരിതങ്ങളായതിനാൽ രക്തത്തിലെ കൊളസ്ട്രോൾ കുറക്കാനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു.

കോഴി മുട്ടയെക്കാൾ താറാവിന്റെ മുട്ടയ്ക്ക് രുചിയും പോഷക മൂല്യവും കൂടുതലാണ് എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നു. താറാവിന്റെ മുട്ട പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവയാൽ സമ്പുഷ്ടമാണ്. കോഴി മുട്ടകളെക്കാൾ വലിപ്പം കൂടിയവയാണ് താറാവിന്റെ മുട്ടകൾ. കോഴി മുട്ടയുടെ തൂക്കത്തെക്കാൾ 10 മുതൽ 20 ഗ്രാം വരെ തൂക്കം ഈ മുട്ടകൾക്ക് ഉണ്ട്. 65 മുതൽ 75 ഗ്രാം വരെ തൂക്കം ഒരു താറാവിവിന്റെ മുട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ട്. അൽപ്പം മങ്ങിയ നിറമാണ് താറാവിന്റെ മുട്ടകൾക്ക് എങ്കിലും വെള്ളക്കരുവും മഞ്ഞക്കരുവും ചേർന്ന് 70 ഗ്രാം ഭക്ഷ്യ വസ്തു കൂടിയാണ് ഒരു താറാവിവിന്റെ മുട്ട. വെള്ളക്കരു (ആൽബുമിൻ) 60 % മഞ്ഞക്കരു (കൊഴുപ്പ്) 30 % മുട്ടത്തോട് 10 % വരും. തോട് ഒഴിവാക്കിയാൽ 70 ഗ്രാം ഭാരം വരുന്ന ഒരു താറാവിൻ മുട്ടയിൽ 49.6 ഗ്രാം ജലമാണ്. അന്നജം ശരാശരി 1.0 ഗ്രാം, മാസ്യം 8.97 ഗ്രാം, കൊഴുപ്പ് 9. 63 ഗ്രാം ധാതുലവണം 0.8 ഗ്രാം എന്നിവ പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന ഒരു താറാവിൻ മുട്ടയിൽ ഊർജത്തിന്റെ അളവ് 130 ഗ്രാം കലോറിയാണ്.

കോഴിയുടെ മുട്ടയിൽ വളരെ നേരിയ തോതിൽ സിങ്ക് കൂടുതൽ ഉള്ളത് ഒഴിച്ച് ബാക്കി ധാതു ലവണങ്ങളായ ഇരുമ്പ്, മഗ്നീഷ്യം, ഫോസ്ഫറസ്, പൊട്ടാസ്യം, സോഡിയം മുതലായവ താറാവിന്റെ മുട്ടയിൽ കൂടുതലാണ്. കൂടാതെ ജീവകം എയും താറാവിൻ മുട്ടയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ താറാവിന്റെ മുട്ടയിലാണ് പോഷക ഘടകങ്ങൾ കൂടുതലായി കണ്ടുവരുന്നത്.

കോഴിമുട്ടയെ അപേക്ഷിച്ച് താറാവിന്റെ മുട്ടത്തോടിന് നല്ല കട്ടിയുണ്ട്. (0.53 ഗ്രാം) അതിനാൽ തന്നെ മുട്ട ഉടയാതെ അനായാസേന കൈകാര്യം ചെയ്യുവാൻ സാധിക്കും. താറാവിന്റെ മുട്ടയുടെ കട്ടിയുള്ള പുറന്തോട് മൂലം അകത്തെ ജലാംശം നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല അതിനാൽ തന്നെ രണ്ടാഴ്ച വരെ താറാവിന്റെ മുട്ട കേട് കൂടാതെ സൂക്ഷിക്കാൻ കഴിയും. മുട്ടയുടെ വലിപ്പം, ഔഷധമേന്മ, പോഷക സമൃദ്ധം, സ്വർണ്ണ വർണമായ മഞ്ഞക്കരു, മുട്ടത്തോടിന്റെ കട്ടി തുടങ്ങിയവ താറാവിൻ്റെ മുട്ടയുടെ കച്ചവട സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ജനങ്ങൾ പരമ്പരഗതമായി താറാവിറച്ചി ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവരാണ്. താറാവ് റോസ്റ്റ്, താറാവ് സ്റ്റ്യൂ എന്നിവ ഇവയിൽ പ്രധാന വിഭവങ്ങളുമാണ്. കുട്ടനാടൻ താറാവ് കേരളത്തിന്റെ സ്വന്തമായ നാടൻ ബ്രീഡാണ്. താറാവിൻ്റെ തൂക്കത്തിൻ്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഭക്ഷ്യ യോഗ്യമായ ഒരു കിലോ താറാവ് ഇറച്ചി 68 ശതമാനമാണ്. ഇതിൽ 48.5 % ജലം, 11.49 % കാൽസ്യം, 39.34 % കൊഴുപ്പ്, 0.68 % പൊട്ടാസ്യം എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

കോഴികളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ താറാവുകളിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ മുട്ട ലഭിക്കും എന്നത് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യമാണ്. ലോകത്തിൽ വച്ച് ഏറ്റവും മുട്ട ഉത്പാദന ശേഷിയുള്ള താറാവിനമാണ് ക്യാപ്ബെൽ.

വെള്ള, കറുപ്പ്, കാക്കി എന്നി നിറങ്ങളിലായി ക്യാംപ്ബെലുകൾ മൂന്ന് ഇനമുണ്ട്. ഏകദേശം 50 മുതൽ 55 കിലോ ഗ്രാം വരെ തൂക്കം വരുന്ന ഒരു ക്യാപ്ബെൽ വർഷത്തിൽ 340 മുതൽ 350 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. ക്യാപ് ബെൽ പൂവൻ താറാവിന് രണ്ടര കിലോയും പിട താറാവിന് രണ്ടേ കാൽ കിലോയും തൂക്കം വരും. അഞ്ച് മാസം പ്രായം എത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഇവ മുട്ടയിടാൻ തുടങ്ങും.

നല്ലയിനം മുട്ടക്കോഴികളിൽ നിന്ന് ഒരു വർഷം 260 വരെ മുട്ടകൾ കിട്ടുമ്പോൾ ക്യാപ്ബെൽ താറാവിൽ നിന്ന് പ്രതിവർഷം 350 മുട്ടകൾ വരെ ലഭിക്കുന്നു. അതിനാൽ തന്നെ മുട്ടയ്ക്ക് വേണ്ടി മൂന്ന് വർഷം വരെ ഇവയെ ലാഭകരമായി വളർത്താവുന്നതാണ്.

ദ്രുത ഗതിയിലുള്ള വളർച്ച, വലിപ്പമേറിയ മുട്ടകൾ എന്നിവ താറാവിന്റെ സവിശേഷതകളാണ്. താരതമ്യേന കോഴികളിലുണ്ടാവുന്ന രോഗങ്ങൾ താറാവിൽ കാണുന്നില്ല മാത്രമല്ല കോഴി വളർത്തലിലെ പോലെ വളരെ വിപുലമായ പാർപ്പിടം ഒന്നും തന്നെ താറാവിന് ആവശ്യമില്ല. രാത്രി കിടക്കുന്നതിന് ഒരു ചെറിയ ഷെഡ് മതിയാകും. താറാവുകൾ അതി രാവിലെ തന്നെ മുട്ടകൾ ഇടാൻ തുടങ്ങും. അതിനാൽ തന്നെ 98% മുട്ടകളും രാവിലെ 8 മണിക്ക് മുൻപ് തന്നെ ശേഖരിക്കാവുന്നതാണ്.

വളർത്താൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ തന്നെ താറാവുകൾ എളുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇണങ്ങുന്നവയാണ്. രാവിലെ കൂട് തുറന്ന് ഭക്ഷണം കൊടുത്ത് വിട്ടാൽ അടുത്തുള്ള ജലാശയത്തിലൊ കുളങ്ങളിലോ വെള്ളം കെട്ടി നിർത്തിയ ഇടങ്ങളിലോ പകൽ സമയം താറാവുകൾ ചെലവഴിക്കുന്നതാണ്. വൈകുന്നേരത്തോടെ വീണ്ടും ഷെഡിൽ കയറ്റിയാൽ മതിയാകും.

രാത്രി സമയത്ത് താറാവിന് കിടക്കാൻ വൃത്തിയുള്ള കൂട് തയ്യാറാക്കുമ്പോൾ തന്നെ തറഭാഗം സിമന്റ് തേച്ച്  മിനുസപെടുത്തിയ ശേഷം തറയിൽ അറക്കപ്പൊടി, ഉമി എന്നിവ ഇട്ട് കൊടുക്കാവുന്നതാണ്. ഇവയുടെ സമ്പർക്കം മൂലം താറാവിന്റെ കാഷ്ഠവും മറ്റും വൃത്തിയാകാൻ വളരെ എളുപ്പമാണ്.&lt;ref&gt;[https://malayalam.krishijagran.com/livestock-aqua/duck-farming-can-be-done-with-low-cost-and-high-profit/കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ കൂടുതൽ ലാഭം നൽകുന്ന താറാവ് കൃഷി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/pets-world/2024/05/14/chara-chemballi-unique-ducks-threatened.html ചാരയും ചെമ്പല്ലിയും വിസ്മൃതിയിലേക്ക് കണ്ണീർകാഴ്ച]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/pets-world/2024/05/15/niranam-farm-snow-white-ducks-lost.html സ്നോെവൈറ്റ് താറാവ് ഇനി ഓർമകളിൽ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/features/2024/07/18/inside-south-indias-largest-broiler-duck-farm.html ഇറച്ചി താറാവ് ഫാമിൻ്റെ വിജയകഥ]&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>0o458jj887ry29zls2vqnescbst1v6w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652349</id>
      <parentid>4652348</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:44:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17960" sha1="0n7eihtzcoj6n3icu8l6t641vlw58f0" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:Duck farming vembanad lake 02.jpg|ലഘുചിത്രം|ആലപ്പുഴയിലെ വേമ്പനാട്ട് കായലിൽ താറാവ് കൂട്ടങ്ങൾ]]

[[മുട്ട|മുട്ടയ്ക്കോ]] മാംസത്തിനോ വേണ്ടിയോ രണ്ടിനുംകൂടിയോ താറാവുകളെ വളർത്തുകയും പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയാണ് '''താറാവ് കൃഷി'''&lt;ref&gt;[https://malayalam.krishijagran.com/livestock-aqua/duck-farming-at-home/വീട്ടുവളപ്പിലെ താറാവ്കൃഷി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/city-farmer/duck-farmers.htmlഈ താറാവ് കൃഷി ഇവർക്ക് പൈതൃകം]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=878908&amp;u=local-news-kottayamപ്രതിസന്ധികളിൽ മുങ്ങിയും പൊങ്ങിയും]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mathrubhumi.com/agriculture/features/traditional-duck-farming-of-kerala-1.5299990നീന്തികയറാൻ വീണ്ടും ഒരു താറാവ് കാലം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

കോഴി വളർത്തൽ മേഖലയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ താറാവ് വളർത്തൽ അത്ര മാത്രം വ്യാപ്തിയും വികാസവും പ്രാപിച്ചിട്ടില്ല. ഇതിനു കാരണം നാട്ടിൻ പുറങ്ങളിലെ തോടുകളും കുളങ്ങളും പോലുള്ള ജലാശയങ്ങളുടെ കുറവാണ്. എന്നാൽ ജലാശയങ്ങൾ ഏറെയുള്ള കുട്ടനാട് പോലെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ താറാവ് വളർത്തൽ ഏറെ കാണപ്പെടുന്നു. [[കുട്ടനാടൻ താറാവ്]] അഥവാ ചാര ചെമ്പല്ലി നാടൻ താറാവ് എന്ന്‌ ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.  

ഉത്പാദനശേഷി കൂടിയ വിദേശയിനങ്ങളുടെ വരവ് മൂലം നാടൻ താറാവുകൾ കുറഞ്ഞു. ഉദാഹരണത്തിന് സ്‌നോ വൈറ്റ് (Snow White), വിഗോവ (Vigova)  തുടങ്ങിയ ഉത്പാദനശേഷി കൂടിയ ഇനങ്ങൾ. ഇവ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 300 മുട്ടവരെ ഇടുന്നവയാണ്. 

ജൈവ വളമെന്ന നിലയിൽ താറാവുകളുടെ കാഷ്ഠം നെൽകൃഷിയെ പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ പാടങ്ങളിലെ കീട നിയന്ത്രണത്തിന് താറാവ് ഗണ്യമായ ഒരു പങ്കു വഹിക്കുന്നു.
ഇതിനോടൊപ്പം തന്നെ മണ്ണിൻ്റെ വളക്കൂറ് വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും താറാവ് കൃഷി സഹായകരമാണ്. താറാവ് കൃഷിയുടെ 70%വും മത്സ്യ സാന്നിധ്യമുള്ള നാട്ടിൻ പുറങ്ങളിലാണ്. നെൽകൃഷി, താറാവ് കൃഷി, മത്സ്യകൃഷി എന്നിവ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ആലപ്പുഴ, കോട്ടയം, എറണാകുളം ജില്ലകളിലെ ഗ്രാമങ്ങളുടെ തീരപ്രദേശം ജലസ്രോതസുകളാൽ സമ്പന്നമാണ്. ഇവ താറാവ് വളർത്തലിന് പ്രയോജനപ്പെടുത്താനായി പ്രകൃതിയുടെ വരദാനമാണ്. മത്സ്യ സമ്പത്ത് കൊണ്ട് സമ്പുഷ്ടമായ കേരളത്തിലെ 580 കിലോ മീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള കടൽ-കായൽ തീരങ്ങൾ താറാവിന്റെ പഥ്യാഹാരത്തിന്റെ നിറസ്രോതസാണ്. എല്ലാ ദിവസവും സജീവമായ ഒരു മത്സ്യ വിപണിയും സംസ്ഥാനത്ത് നിലവിലുള്ളത് താറാവ് വളർത്തലിന് സഹായകരമാണ്.
നിലവിൽ ലഭ്യമായ ജലസ്രോതസുകളെ മലിനമാക്കാതെ നിലനിർത്തി പരിരക്ഷിച്ച്
അതിൽ താറാവ് കൃഷി നടത്താവുന്നതാണ്.

പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ കൊയ്ത്ത് തുടങ്ങുന്നതോടെ താറാവ് കർഷകർ പാലക്കാട്ടെ പാടങ്ങളിൽ തമ്പടിക്കുന്നു. ഓഗസ്റ്റ് മുതൽ നവംബർ വരെ അനവധി നിരവധി താറാവിൻ കൂട്ടങ്ങളും അവിടെ കാണാം. നെൽ കൃഷിയിടങ്ങൾ താറാവ് വളർത്തലിനെ പരോക്ഷമായി സഹായിക്കുന്നുണ്ട് കാരണം കൊയ്ത്ത് കഴിഞ്ഞ പാടശേഖരങ്ങളിലെ തീറ്റ അവയുടെ ഭക്ഷ്യ ശേഖരമാണ്.

മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിന് വിലപ്പെട്ട സംഭാവനകളാണ് താറാമുട്ടയും താറാവിറച്ചിയും നൽകുന്നത്. ഇവ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. മാത്രമല്ല ഇവയുടെ ഔഷധ ഗുണം പണ്ട് മുതൽക്കെ കേൾവി കേട്ടതാണ്. അർശസ് രോഗികൾക്ക് താറാവിന്റെ മുട്ട ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ രോഗ ശമനം ലഭിക്കുന്നു. മുട്ടയിലും ഇറച്ചിയിലും അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന കൊഴുപ്പ് അമ്ലങ്ങൾ താരതമ്യേന അപൂരിതങ്ങളായതിനാൽ രക്തത്തിലെ കൊളസ്ട്രോൾ കുറക്കാനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു.

കോഴി മുട്ടയെക്കാൾ താറാവിന്റെ മുട്ടയ്ക്ക് രുചിയും പോഷക മൂല്യവും കൂടുതലാണ് എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നു. താറാവിന്റെ മുട്ട പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവയാൽ സമ്പുഷ്ടമാണ്. കോഴി മുട്ടകളെക്കാൾ വലിപ്പം കൂടിയവയാണ് താറാവിന്റെ മുട്ടകൾ. കോഴി മുട്ടയുടെ തൂക്കത്തെക്കാൾ 10 മുതൽ 20 ഗ്രാം വരെ തൂക്കം ഈ മുട്ടകൾക്ക് ഉണ്ട്. 65 മുതൽ 75 ഗ്രാം വരെ തൂക്കം ഒരു താറാവിവിന്റെ മുട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ട്. അൽപ്പം മങ്ങിയ നിറമാണ് താറാവിന്റെ മുട്ടകൾക്ക് എങ്കിലും വെള്ളക്കരുവും മഞ്ഞക്കരുവും ചേർന്ന് 70 ഗ്രാം ഭക്ഷ്യ വസ്തു കൂടിയാണ് ഒരു താറാവിവിന്റെ മുട്ട. വെള്ളക്കരു (ആൽബുമിൻ) 60 % മഞ്ഞക്കരു (കൊഴുപ്പ്) 30 % മുട്ടത്തോട് 10 % വരും. തോട് ഒഴിവാക്കിയാൽ 70 ഗ്രാം ഭാരം വരുന്ന ഒരു താറാവിൻ മുട്ടയിൽ 49.6 ഗ്രാം ജലമാണ്. അന്നജം ശരാശരി 1.0 ഗ്രാം, മാസ്യം 8.97 ഗ്രാം, കൊഴുപ്പ് 9. 63 ഗ്രാം ധാതുലവണം 0.8 ഗ്രാം എന്നിവ പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന ഒരു താറാവിൻ മുട്ടയിൽ ഊർജത്തിന്റെ അളവ് 130 ഗ്രാം കലോറിയാണ്.

കോഴിയുടെ മുട്ടയിൽ വളരെ നേരിയ തോതിൽ സിങ്ക് കൂടുതൽ ഉള്ളത് ഒഴിച്ച് ബാക്കി ധാതു ലവണങ്ങളായ ഇരുമ്പ്, മഗ്നീഷ്യം, ഫോസ്ഫറസ്, പൊട്ടാസ്യം, സോഡിയം മുതലായവ താറാവിന്റെ മുട്ടയിൽ കൂടുതലാണ്. കൂടാതെ ജീവകം എയും താറാവിൻ മുട്ടയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ താറാവിന്റെ മുട്ടയിലാണ് പോഷക ഘടകങ്ങൾ കൂടുതലായി കണ്ടുവരുന്നത്.

കോഴിമുട്ടയെ അപേക്ഷിച്ച് താറാവിന്റെ മുട്ടത്തോടിന് നല്ല കട്ടിയുണ്ട്. (0.53 ഗ്രാം) അതിനാൽ തന്നെ മുട്ട ഉടയാതെ അനായാസേന കൈകാര്യം ചെയ്യുവാൻ സാധിക്കും. താറാവിന്റെ മുട്ടയുടെ കട്ടിയുള്ള പുറന്തോട് മൂലം അകത്തെ ജലാംശം നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല അതിനാൽ തന്നെ രണ്ടാഴ്ച വരെ താറാവിന്റെ മുട്ട കേട് കൂടാതെ സൂക്ഷിക്കാൻ കഴിയും. മുട്ടയുടെ വലിപ്പം, ഔഷധമേന്മ, പോഷക സമൃദ്ധം, സ്വർണ്ണ വർണമായ മഞ്ഞക്കരു, മുട്ടത്തോടിന്റെ കട്ടി തുടങ്ങിയവ താറാവിൻ്റെ മുട്ടയുടെ കച്ചവട സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ജനങ്ങൾ പരമ്പരഗതമായി താറാവിറച്ചി ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവരാണ്. താറാവ് റോസ്റ്റ്, താറാവ് സ്റ്റ്യൂ എന്നിവ ഇവയിൽ പ്രധാന വിഭവങ്ങളുമാണ്. കുട്ടനാടൻ താറാവ് കേരളത്തിന്റെ സ്വന്തമായ നാടൻ ബ്രീഡാണ്. താറാവിൻ്റെ തൂക്കത്തിൻ്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഭക്ഷ്യ യോഗ്യമായ ഒരു കിലോ താറാവ് ഇറച്ചി 68 ശതമാനമാണ്. ഇതിൽ 48.5 % ജലം, 11.49 % കാൽസ്യം, 39.34 % കൊഴുപ്പ്, 0.68 % പൊട്ടാസ്യം എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

കോഴികളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ താറാവുകളിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ മുട്ട ലഭിക്കും എന്നത് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യമാണ്. ലോകത്തിൽ വച്ച് ഏറ്റവും മുട്ട ഉത്പാദന ശേഷിയുള്ള താറാവിനമാണ് ക്യാപ്ബെൽ.

വെള്ള, കറുപ്പ്, കാക്കി എന്നി നിറങ്ങളിലായി ക്യാംപ്ബെലുകൾ മൂന്ന് ഇനമുണ്ട്. ഏകദേശം 50 മുതൽ 55 കിലോ ഗ്രാം വരെ തൂക്കം വരുന്ന ഒരു ക്യാപ്ബെൽ വർഷത്തിൽ 340 മുതൽ 350 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. ക്യാപ് ബെൽ പൂവൻ താറാവിന് രണ്ടര കിലോയും പിട താറാവിന് രണ്ടേ കാൽ കിലോയും തൂക്കം വരും. അഞ്ച് മാസം പ്രായം എത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഇവ മുട്ടയിടാൻ തുടങ്ങും.

നല്ലയിനം മുട്ടക്കോഴികളിൽ നിന്ന് ഒരു വർഷം 260 വരെ മുട്ടകൾ കിട്ടുമ്പോൾ ക്യാപ്ബെൽ താറാവിൽ നിന്ന് പ്രതിവർഷം 350 മുട്ടകൾ വരെ ലഭിക്കുന്നു. അതിനാൽ തന്നെ മുട്ടയ്ക്ക് വേണ്ടി മൂന്ന് വർഷം വരെ ഇവയെ ലാഭകരമായി വളർത്താവുന്നതാണ്.

ദ്രുത ഗതിയിലുള്ള വളർച്ച, വലിപ്പമേറിയ മുട്ടകൾ എന്നിവ താറാവിന്റെ സവിശേഷതകളാണ്. താരതമ്യേന കോഴികളിലുണ്ടാവുന്ന രോഗങ്ങൾ താറാവിൽ കാണുന്നില്ല മാത്രമല്ല കോഴി വളർത്തലിലെ പോലെ വളരെ വിപുലമായ പാർപ്പിടം ഒന്നും തന്നെ താറാവിന് ആവശ്യമില്ല. രാത്രി കിടക്കുന്നതിന് ഒരു ചെറിയ ഷെഡ് മതിയാകും. താറാവുകൾ അതി രാവിലെ തന്നെ മുട്ടകൾ ഇടാൻ തുടങ്ങും. അതിനാൽ തന്നെ 98% മുട്ടകളും രാവിലെ 8 മണിക്ക് മുൻപ് തന്നെ ശേഖരിക്കാവുന്നതാണ്.

വളർത്താൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ തന്നെ താറാവുകൾ എളുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇണങ്ങുന്നവയാണ്. രാവിലെ കൂട് തുറന്ന് ഭക്ഷണം കൊടുത്ത് വിട്ടാൽ അടുത്തുള്ള ജലാശയത്തിലൊ കുളങ്ങളിലോ വെള്ളം കെട്ടി നിർത്തിയ ഇടങ്ങളിലോ പകൽ സമയം താറാവുകൾ ചെലവഴിക്കുന്നതാണ്. വൈകുന്നേരത്തോടെ വീണ്ടും ഷെഡിൽ കയറ്റിയാൽ മതിയാകും.

രാത്രി സമയത്ത് താറാവിന് കിടക്കാൻ വൃത്തിയുള്ള കൂട് തയ്യാറാക്കുമ്പോൾ തന്നെ തറഭാഗം സിമന്റ് തേച്ച്  മിനുസപെടുത്തിയ ശേഷം തറയിൽ അറക്കപ്പൊടി, ഉമി എന്നിവ ഇട്ട് കൊടുക്കാവുന്നതാണ്. ഇവയുടെ സമ്പർക്കം മൂലം താറാവിന്റെ കാഷ്ഠവും മറ്റും വൃത്തിയാകാൻ വളരെ എളുപ്പമാണ്.&lt;ref&gt;[https://malayalam.krishijagran.com/livestock-aqua/duck-farming-can-be-done-with-low-cost-and-high-profit/കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ കൂടുതൽ ലാഭം നൽകുന്ന താറാവ് കൃഷി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/pets-world/2024/05/14/chara-chemballi-unique-ducks-threatened.html ചാരയും ചെമ്പല്ലിയും വിസ്മൃതിയിലേക്ക് കണ്ണീർകാഴ്ച]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/pets-world/2024/05/15/niranam-farm-snow-white-ducks-lost.html സ്നോെവൈറ്റ് താറാവ് ഇനി ഓർമകളിൽ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/features/2024/07/18/inside-south-indias-largest-broiler-duck-farm.html ഇറച്ചി താറാവ് ഫാമിൻ്റെ വിജയകഥ]&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>0n7eihtzcoj6n3icu8l6t641vlw58f0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652350</id>
      <parentid>4652349</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:45:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ small info added</comment>
      <origin>4652350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18119" sha1="bng4fgilqydkl8btjw5vzladk9gqboi" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:Duck farming vembanad lake 02.jpg|ലഘുചിത്രം|ആലപ്പുഴയിലെ വേമ്പനാട്ട് കായലിൽ താറാവ് കൂട്ടങ്ങൾ]]

[[മുട്ട|മുട്ടയ്ക്കോ]] മാംസത്തിനോ വേണ്ടിയോ രണ്ടിനുംകൂടിയോ താറാവുകളെ വളർത്തുകയും പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയാണ് '''താറാവ് കൃഷി'''&lt;ref&gt;[https://malayalam.krishijagran.com/livestock-aqua/duck-farming-at-home/വീട്ടുവളപ്പിലെ താറാവ്കൃഷി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/city-farmer/duck-farmers.htmlഈ താറാവ് കൃഷി ഇവർക്ക് പൈതൃകം]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=878908&amp;u=local-news-kottayamപ്രതിസന്ധികളിൽ മുങ്ങിയും പൊങ്ങിയും]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mathrubhumi.com/agriculture/features/traditional-duck-farming-of-kerala-1.5299990നീന്തികയറാൻ വീണ്ടും ഒരു താറാവ് കാലം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

കോഴി വളർത്തൽ മേഖലയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ താറാവ് വളർത്തൽ അത്ര മാത്രം വ്യാപ്തിയും വികാസവും പ്രാപിച്ചിട്ടില്ല. ഇതിനു കാരണം നാട്ടിൻ പുറങ്ങളിലെ തോടുകളും കുളങ്ങളും പോലുള്ള ജലാശയങ്ങളുടെ കുറവാണ്. എന്നാൽ ജലാശയങ്ങൾ ഏറെയുള്ള കുട്ടനാട് പോലെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ താറാവ് വളർത്തൽ ഏറെ കാണപ്പെടുന്നു. [[കുട്ടനാടൻ താറാവ്]] അഥവാ ചാര ചെമ്പല്ലി നാടൻ താറാവ് എന്ന്‌ ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ പ്രതിവർഷം 200-210 മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.   

എന്നാൽ ഉത്പാദനശേഷി കൂടിയ വിദേശയിനങ്ങളുടെ വരവ് മൂലം നാടൻ താറാവുകൾ കുറഞ്ഞു. ഉദാഹരണത്തിന് സ്‌നോ വൈറ്റ് (Snow White), വിഗോവ (Vigova)  തുടങ്ങിയ ഉത്പാദനശേഷി കൂടിയ ഇനങ്ങൾ. ഇവ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 300 മുട്ടവരെ ഇടുന്നവയാണ്. 

ജൈവ വളമെന്ന നിലയിൽ താറാവുകളുടെ കാഷ്ഠം നെൽകൃഷിയെ പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ പാടങ്ങളിലെ കീട നിയന്ത്രണത്തിന് താറാവ് ഗണ്യമായ ഒരു പങ്കു വഹിക്കുന്നു.
ഇതിനോടൊപ്പം തന്നെ മണ്ണിൻ്റെ വളക്കൂറ് വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും താറാവ് കൃഷി സഹായകരമാണ്. താറാവ് കൃഷിയുടെ 70%വും മത്സ്യ സാന്നിധ്യമുള്ള നാട്ടിൻ പുറങ്ങളിലാണ്. നെൽകൃഷി, താറാവ് കൃഷി, മത്സ്യകൃഷി എന്നിവ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ആലപ്പുഴ, കോട്ടയം, എറണാകുളം ജില്ലകളിലെ ഗ്രാമങ്ങളുടെ തീരപ്രദേശം ജലസ്രോതസുകളാൽ സമ്പന്നമാണ്. ഇവ താറാവ് വളർത്തലിന് പ്രയോജനപ്പെടുത്താനായി പ്രകൃതിയുടെ വരദാനമാണ്. മത്സ്യ സമ്പത്ത് കൊണ്ട് സമ്പുഷ്ടമായ കേരളത്തിലെ 580 കിലോ മീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള കടൽ-കായൽ തീരങ്ങൾ താറാവിന്റെ പഥ്യാഹാരത്തിന്റെ നിറസ്രോതസാണ്. എല്ലാ ദിവസവും സജീവമായ ഒരു മത്സ്യ വിപണിയും സംസ്ഥാനത്ത് നിലവിലുള്ളത് താറാവ് വളർത്തലിന് സഹായകരമാണ്.
നിലവിൽ ലഭ്യമായ ജലസ്രോതസുകളെ മലിനമാക്കാതെ നിലനിർത്തി പരിരക്ഷിച്ച്
അതിൽ താറാവ് കൃഷി നടത്താവുന്നതാണ്.

പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ കൊയ്ത്ത് തുടങ്ങുന്നതോടെ താറാവ് കർഷകർ പാലക്കാട്ടെ പാടങ്ങളിൽ തമ്പടിക്കുന്നു. ഓഗസ്റ്റ് മുതൽ നവംബർ വരെ അനവധി നിരവധി താറാവിൻ കൂട്ടങ്ങളും അവിടെ കാണാം. നെൽ കൃഷിയിടങ്ങൾ താറാവ് വളർത്തലിനെ പരോക്ഷമായി സഹായിക്കുന്നുണ്ട് കാരണം കൊയ്ത്ത് കഴിഞ്ഞ പാടശേഖരങ്ങളിലെ തീറ്റ അവയുടെ ഭക്ഷ്യ ശേഖരമാണ്.

മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിന് വിലപ്പെട്ട സംഭാവനകളാണ് താറാമുട്ടയും താറാവിറച്ചിയും നൽകുന്നത്. ഇവ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. മാത്രമല്ല ഇവയുടെ ഔഷധ ഗുണം പണ്ട് മുതൽക്കെ കേൾവി കേട്ടതാണ്. അർശസ് രോഗികൾക്ക് താറാവിന്റെ മുട്ട ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ രോഗ ശമനം ലഭിക്കുന്നു. മുട്ടയിലും ഇറച്ചിയിലും അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന കൊഴുപ്പ് അമ്ലങ്ങൾ താരതമ്യേന അപൂരിതങ്ങളായതിനാൽ രക്തത്തിലെ കൊളസ്ട്രോൾ കുറക്കാനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു.

കോഴി മുട്ടയെക്കാൾ താറാവിന്റെ മുട്ടയ്ക്ക് രുചിയും പോഷക മൂല്യവും കൂടുതലാണ് എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നു. താറാവിന്റെ മുട്ട പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവയാൽ സമ്പുഷ്ടമാണ്. കോഴി മുട്ടകളെക്കാൾ വലിപ്പം കൂടിയവയാണ് താറാവിന്റെ മുട്ടകൾ. കോഴി മുട്ടയുടെ തൂക്കത്തെക്കാൾ 10 മുതൽ 20 ഗ്രാം വരെ തൂക്കം ഈ മുട്ടകൾക്ക് ഉണ്ട്. 65 മുതൽ 75 ഗ്രാം വരെ തൂക്കം ഒരു താറാവിവിന്റെ മുട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ട്. അൽപ്പം മങ്ങിയ നിറമാണ് താറാവിന്റെ മുട്ടകൾക്ക് എങ്കിലും വെള്ളക്കരുവും മഞ്ഞക്കരുവും ചേർന്ന് 70 ഗ്രാം ഭക്ഷ്യ വസ്തു കൂടിയാണ് ഒരു താറാവിവിന്റെ മുട്ട. വെള്ളക്കരു (ആൽബുമിൻ) 60 % മഞ്ഞക്കരു (കൊഴുപ്പ്) 30 % മുട്ടത്തോട് 10 % വരും. തോട് ഒഴിവാക്കിയാൽ 70 ഗ്രാം ഭാരം വരുന്ന ഒരു താറാവിൻ മുട്ടയിൽ 49.6 ഗ്രാം ജലമാണ്. അന്നജം ശരാശരി 1.0 ഗ്രാം, മാസ്യം 8.97 ഗ്രാം, കൊഴുപ്പ് 9. 63 ഗ്രാം ധാതുലവണം 0.8 ഗ്രാം എന്നിവ പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന ഒരു താറാവിൻ മുട്ടയിൽ ഊർജത്തിന്റെ അളവ് 130 ഗ്രാം കലോറിയാണ്.

കോഴിയുടെ മുട്ടയിൽ വളരെ നേരിയ തോതിൽ സിങ്ക് കൂടുതൽ ഉള്ളത് ഒഴിച്ച് ബാക്കി ധാതു ലവണങ്ങളായ ഇരുമ്പ്, മഗ്നീഷ്യം, ഫോസ്ഫറസ്, പൊട്ടാസ്യം, സോഡിയം മുതലായവ താറാവിന്റെ മുട്ടയിൽ കൂടുതലാണ്. കൂടാതെ ജീവകം എയും താറാവിൻ മുട്ടയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ താറാവിന്റെ മുട്ടയിലാണ് പോഷക ഘടകങ്ങൾ കൂടുതലായി കണ്ടുവരുന്നത്.

കോഴിമുട്ടയെ അപേക്ഷിച്ച് താറാവിന്റെ മുട്ടത്തോടിന് നല്ല കട്ടിയുണ്ട്. (0.53 ഗ്രാം) അതിനാൽ തന്നെ മുട്ട ഉടയാതെ അനായാസേന കൈകാര്യം ചെയ്യുവാൻ സാധിക്കും. താറാവിന്റെ മുട്ടയുടെ കട്ടിയുള്ള പുറന്തോട് മൂലം അകത്തെ ജലാംശം നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല അതിനാൽ തന്നെ രണ്ടാഴ്ച വരെ താറാവിന്റെ മുട്ട കേട് കൂടാതെ സൂക്ഷിക്കാൻ കഴിയും. മുട്ടയുടെ വലിപ്പം, ഔഷധമേന്മ, പോഷക സമൃദ്ധം, സ്വർണ്ണ വർണമായ മഞ്ഞക്കരു, മുട്ടത്തോടിന്റെ കട്ടി തുടങ്ങിയവ താറാവിൻ്റെ മുട്ടയുടെ കച്ചവട സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ജനങ്ങൾ പരമ്പരഗതമായി താറാവിറച്ചി ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവരാണ്. താറാവ് റോസ്റ്റ്, താറാവ് സ്റ്റ്യൂ എന്നിവ ഇവയിൽ പ്രധാന വിഭവങ്ങളുമാണ്. കുട്ടനാടൻ താറാവ് കേരളത്തിന്റെ സ്വന്തമായ നാടൻ ബ്രീഡാണ്. താറാവിൻ്റെ തൂക്കത്തിൻ്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഭക്ഷ്യ യോഗ്യമായ ഒരു കിലോ താറാവ് ഇറച്ചി 68 ശതമാനമാണ്. ഇതിൽ 48.5 % ജലം, 11.49 % കാൽസ്യം, 39.34 % കൊഴുപ്പ്, 0.68 % പൊട്ടാസ്യം എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

കോഴികളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ താറാവുകളിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ മുട്ട ലഭിക്കും എന്നത് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യമാണ്. ലോകത്തിൽ വച്ച് ഏറ്റവും മുട്ട ഉത്പാദന ശേഷിയുള്ള താറാവിനമാണ് ക്യാപ്ബെൽ.

വെള്ള, കറുപ്പ്, കാക്കി എന്നി നിറങ്ങളിലായി ക്യാംപ്ബെലുകൾ മൂന്ന് ഇനമുണ്ട്. ഏകദേശം 50 മുതൽ 55 കിലോ ഗ്രാം വരെ തൂക്കം വരുന്ന ഒരു ക്യാപ്ബെൽ വർഷത്തിൽ 340 മുതൽ 350 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു. ക്യാപ് ബെൽ പൂവൻ താറാവിന് രണ്ടര കിലോയും പിട താറാവിന് രണ്ടേ കാൽ കിലോയും തൂക്കം വരും. അഞ്ച് മാസം പ്രായം എത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഇവ മുട്ടയിടാൻ തുടങ്ങും.

നല്ലയിനം മുട്ടക്കോഴികളിൽ നിന്ന് ഒരു വർഷം 260 വരെ മുട്ടകൾ കിട്ടുമ്പോൾ ക്യാപ്ബെൽ താറാവിൽ നിന്ന് പ്രതിവർഷം 350 മുട്ടകൾ വരെ ലഭിക്കുന്നു. അതിനാൽ തന്നെ മുട്ടയ്ക്ക് വേണ്ടി മൂന്ന് വർഷം വരെ ഇവയെ ലാഭകരമായി വളർത്താവുന്നതാണ്.

ദ്രുത ഗതിയിലുള്ള വളർച്ച, വലിപ്പമേറിയ മുട്ടകൾ എന്നിവ താറാവിന്റെ സവിശേഷതകളാണ്. താരതമ്യേന കോഴികളിലുണ്ടാവുന്ന രോഗങ്ങൾ താറാവിൽ കാണുന്നില്ല മാത്രമല്ല കോഴി വളർത്തലിലെ പോലെ വളരെ വിപുലമായ പാർപ്പിടം ഒന്നും തന്നെ താറാവിന് ആവശ്യമില്ല. രാത്രി കിടക്കുന്നതിന് ഒരു ചെറിയ ഷെഡ് മതിയാകും. താറാവുകൾ അതി രാവിലെ തന്നെ മുട്ടകൾ ഇടാൻ തുടങ്ങും. അതിനാൽ തന്നെ 98% മുട്ടകളും രാവിലെ 8 മണിക്ക് മുൻപ് തന്നെ ശേഖരിക്കാവുന്നതാണ്.

വളർത്താൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ തന്നെ താറാവുകൾ എളുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇണങ്ങുന്നവയാണ്. രാവിലെ കൂട് തുറന്ന് ഭക്ഷണം കൊടുത്ത് വിട്ടാൽ അടുത്തുള്ള ജലാശയത്തിലൊ കുളങ്ങളിലോ വെള്ളം കെട്ടി നിർത്തിയ ഇടങ്ങളിലോ പകൽ സമയം താറാവുകൾ ചെലവഴിക്കുന്നതാണ്. വൈകുന്നേരത്തോടെ വീണ്ടും ഷെഡിൽ കയറ്റിയാൽ മതിയാകും.

രാത്രി സമയത്ത് താറാവിന് കിടക്കാൻ വൃത്തിയുള്ള കൂട് തയ്യാറാക്കുമ്പോൾ തന്നെ തറഭാഗം സിമന്റ് തേച്ച്  മിനുസപെടുത്തിയ ശേഷം തറയിൽ അറക്കപ്പൊടി, ഉമി എന്നിവ ഇട്ട് കൊടുക്കാവുന്നതാണ്. ഇവയുടെ സമ്പർക്കം മൂലം താറാവിന്റെ കാഷ്ഠവും മറ്റും വൃത്തിയാകാൻ വളരെ എളുപ്പമാണ്.&lt;ref&gt;[https://malayalam.krishijagran.com/livestock-aqua/duck-farming-can-be-done-with-low-cost-and-high-profit/കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ കൂടുതൽ ലാഭം നൽകുന്ന താറാവ് കൃഷി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/pets-world/2024/05/14/chara-chemballi-unique-ducks-threatened.html ചാരയും ചെമ്പല്ലിയും വിസ്മൃതിയിലേക്ക് കണ്ണീർകാഴ്ച]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/pets-world/2024/05/15/niranam-farm-snow-white-ducks-lost.html സ്നോെവൈറ്റ് താറാവ് ഇനി ഓർമകളിൽ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/features/2024/07/18/inside-south-indias-largest-broiler-duck-farm.html ഇറച്ചി താറാവ് ഫാമിൻ്റെ വിജയകഥ]&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>bng4fgilqydkl8btjw5vzladk9gqboi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:Signpost</title>
    <ns>4</ns>
    <id>291568</id>
    <revision>
      <id>4652485</id>
      <parentid>4646910</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:18:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* The Signpost: 2 August 2026 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4652485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58107" sha1="9nlrq84ah3zx06slwwar5pr4396z8cs" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br /&gt;
|-
|
* [[വിക്കിപീഡിയ:Signpost/പത്തായം 1|നിലവറ 1]]
|}
== ''The Signpost'': 27 February 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/News and notes|Administrator elections up for reapproval and 1bil GET snagged on Commons]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Serendipity|Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Technology report|Hear that? The wikis go silent twice a year]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/In the media|The end of the world]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Recent research|What's known about how readers navigate Wikipedia; Italian Wikipedia hardest to read]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Opinion|Sennecaster's RfA debriefing]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Tips and tricks|One year after this article is posted, will every single article on Wikipedia have a short description?]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Community view|Open letter from French Wikipedians says &quot;no&quot; to intimidation of volunteer contributors]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Traffic report|Temporary scars, February stars]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Essay|The source, the whole source, and nothing but the source]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Obituary|Ümüt Çınar (Kmoksy) and Vinícius Medina Kern (Vmkern)]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:31, 27 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28313070 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 22 March 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/From the editor|''Hanami'']]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/News and notes|Deeper look at takedowns targeting Wikipedia]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/In the media|The good, the bad, and the unusual]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Recent research|Explaining the disappointing history of Flagged Revisions; and what's the impact of ChatGPT on Wikipedia so far?]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Traffic report|All the world's a stage, we are merely players...]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Gallery|WikiPortraits rule!]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Essay|Unusual biographical images]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Obituary|Rest in peace]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:11, 22 മാർച്ച് 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28391577 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 9 April 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Special report|Wikipedian and physician Ziyad al-Sufiani reportedly released from Saudi prison]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In focus|WMF to explore &quot;common standards&quot; for NPOV policies; implications for project autonomy remain unclear]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In the media|Indian judges demand removal of content critical of Asian News International]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News and notes|35,000 user accounts compromised, locked in attempted credential-stuffing attack]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Op-ed|How crawlers impact the operations of the Wikimedia projects]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Opinion|Crawlers, hogs and gorillas]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Debriefing|Giraffer's RfA debriefing]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Obituary|RHaworth, TomCat4680 and PawełMM]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Traffic report|Heigh-Ho, Heigh-Ho, off to report we go...]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News from Diff|Strengthening Wikipedia’s neutral point of view]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Comix|Thirteen]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 18:25, 9 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28494227 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 1 May 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:21, 1 മേയ് 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28562138 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 14 May 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/News and notes|WMF to kick off new-CEO quest as Iskandar preps to move on — Supreme Court nixes gag of Wiki page for other India court row on ANI — code-heads give fix-up date for Charts in lieu of long-dead Graph gizmo]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In the media|Wikimedia Foundation sues over UK government decision that might require identity verification of editors worldwide]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Disinformation report|What does Jay-Z know about Wikipedia?]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In focus|On the hunt for sources: Swedish AfD discussions]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Technology report|WMF introduces unique but privacy-preserving browser cookie]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Debriefing|Goldsztajn's RfA debriefing]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Obituary|Max Lum (User:ICOHBuzz)]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 2)]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Comix|Collection]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/From the archives|Humor from the Archives]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:01, 14 മേയ് 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28671646 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 24 June 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News and notes|Happy 7 millionth!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/In the media|Playing professor pong with prosecutorial discretion]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Disinformation report|Pardon me, Mr. President, have you seen my socks?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Recent research|Wikipedia's political bias; &quot;Ethical&quot; LLMs accede to copyright owners' demands but ignore those of Wikipedians]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Traffic report|All Sinners, a future, all Saints, a past]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News from Diff|Call for candidates is now open: Wikimedia Foundation Board of Trustees]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Opinion|Russian Wiki-fork flails, failing readers and editors]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Debriefing|EggRoll97's RfA&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; debriefing]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 3)]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Comix|Hamburgers]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 02:31, 24 ജൂൺ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28849846 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 18 July 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News and notes|Is no WikiNews good WikiNews? — Election season returns!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In the media|How bad (or good) is Wikipedia?]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/WikiProject report|WikiProject Medicine reaches milestone of zero unreferenced articles]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In focus|Wikimania 2025: Connecting Wikimedians across the world for 20 years]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Recent research|Knowledge manipulation on Russia's Wikipedia fork; Marxist critique of Wikidata license; call to analyze power relations of Wikipedia]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News from the WMF|Form 990 released for the Wikimedia Foundation’s fiscal year 2023-2024]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Discussion report|Six thousand noticeboard discussions in 2025 electrically winnowed down to a hundred]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Comix|Divorce]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Opinion|Women are somewhat under-represented on the English-language Wikipedia, and other observations from analysis]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 4): The Future Of Wikimedia and Conclusion]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Obituary|Pvmoutside, Atomicjohn, Rdmoore6, Jaknouse, Morven, Martin of Sheffield, MarnetteD, Herewhy, BabelStone]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Traffic report|God only knows]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Humour|New forum created for people who don't care about Wikipedia]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:53, 18 ജൂലൈ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28903822 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 9 August 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/News and notes|Court order snips out part of Wikipedia article, editors debate whether to frame shreds or pulp them]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Discussion report|News from ANI, AN, RSN, BLPN, ELN, FTN, and NPOVN]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Disinformation report|The article in the most languages]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Community view|News from the Villages Pump]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/In the media|Disgrace, dive bars, deceased despots, and diverse dispatches]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Crossword|Accidental typography]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Comix|best-laid schemes o' wikis an' men]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Traffic report|I'm not the antichrist or the Superman]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 02:27, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29085669 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 9 September 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/News and notes|Wikimedia Foundation loses a round in court]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/In the media|Congress probes, mayor whitewashed, AI stinks]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Disinformation report|A guide for Congress]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Recent research|Minority-language Wikipedias, and Wikidata for botanists]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Technology report|A new way to read Wikisource]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Traffic report|Check out some new ''Weapons'', weapon of choice]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Essay|The one question]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:08, 9 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29233676 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 2 October 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/News and notes|Larry Sanger returns with &quot;Nine Theses on Wikipedia&quot;; WMF publishes transparency report]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/In the media|Extraordinary eruption of &quot;EVIL&quot; explained]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Disinformation report|Emails from a paid editing client]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Discussion report|Sourcing, conduct, policy and LLMs: another 1,339 threads analyzed]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Community view|The pressing questions of the modern WWW, as seen from the Village Pump]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Recent research|Is Wikipedia a merchant of (non-)doubt for glyphosate?; eight projects awarded Wikimedia Research Fund grants]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Opinion|Some disputes aren't worth it]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Obituary|Michael Q. Schmidt]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Traffic report|Death, hear me call your name]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Comix|A grand spectacle]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:55, 2 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29367448 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 20 October 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/News and notes|Board shuffles, LLM blocks increase, IPs are going away]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Special report|The election that isn't]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Interview|The BoT bump]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/In the media|An incident at WikiConference North America; WMF reports AI-related traffic drop and explains Wikipedia to US conservatives]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Traffic report|One click after another]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Humour|Wikipedia pay rates]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:45, 20 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29377595 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 10 November 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/News and notes|Temporary accounts go live and WMF board member self-suspends]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Community view|Six Wikipedians' thoughts on Grokipedia, and the humanity of it all]]

* Wikicup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Wikicup report|BeanieFan11, WikiCup victor of 2025, covers the results]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/In the media|Jimbo's book, an argument about genocide, and a train of shame]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Recent research|Taking stock of the 2024–2025 research grants]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Opinion|With Grokipedia, top-down control of knowledge is new again]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Obituary|Struway]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Traffic report|The documentaried, the disowned, the deceased, Diwali and the Dodgers]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Comix|Head of steam]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:57, 10 നവംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29568932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 1 December 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/News and notes|Election cycles come and go, and Wikimedia Foundation achieves record revenue in 2024–2025!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/In the media|Wales walk-off, antisemitism, supernatural powers, feminism turmoil, saints, and sex]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Recent research|At least 80 million inconsistent facts on Wikipedia – can AI help find them?]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Disinformation report|Epstein email exchanges planned strategy, edits and reported progress]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Traffic report|It's a family affair]]

* Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Book review|''The Seven Rules of Trust'']]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/From the archives|&quot;I have been asked by Jeffrey Epstein ...&quot;]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Humour|An interview with Wikipe-tan]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Opinion|AI finds errors in 90% of Wikipedia's best articles]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Serendipity|Highlights from the itWikiCon 2025]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Comix|Madness]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 00:16, 1 ഡിസംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29700455 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 17 December 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Interview|Part 1: Bernadette Meehan]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/News and notes|We're gonna have a party!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/In the media|The &quot;bigg&quot; bosses: Robertsky and the Pope]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Traffic report|Death and stranger things]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Gallery|A feast of holidays and carols]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Obituary|Michal Lewi (Iwelam) and Alan R. King (A R King)]]

* Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Concept|List of xxtreme sports (redirected from Electrojousting)]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Comix|display: flex-inline;]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:05, 17 ഡിസംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29700455 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 15 January 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:19, 15 ജനുവരി 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29899914 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 29 January 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:31, 29 ജനുവരി 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29988053 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 17 February 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:03, 17 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30039447 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 10 March 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is &quot;Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes&quot; cited in &quot;List of tallest buildings in Chicago&quot;?]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|&quot;It will never happen&quot;]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:15, 10 മാർച്ച് 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30121359 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 31 March 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:08, 31 മാർച്ച് 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30329870 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 21 April 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:50, 21 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30434643 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 22 May 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]]

* Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:19, 22 മേയ് 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30513885 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 21 June 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/From the editors|Ways for beginners to support ''The Signpost'' community journalism]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/News and notes|Community Tech development team disbanded]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Disinformation report|PR for the people?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Recent research|Proposed tagging system for AI involvement; successful and unsuccessful AI tools for contributors]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In the media|Who won a 14th century battle and who won the 2026 Iran war?]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Community view|Putting the Wish into the Wishlist]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In focus|A global standard for Neutral Point of View]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/On the bright side|Flowers, blue helmets, reefs, pride, and Juneteenth]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Op-ed|Breathe, Don’t Panic, there is a different story about Wikimedia + AI futures]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Opinion|Wikimedia Foundation staff develop union and Wikimedia user community reacts]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Technology report|Community Tech team is disbanded, controversy erupts]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Traffic report|'Cause this is thriller, thriller night]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/WikiConference report|Report of Volunteer Supporters Network Annual Meeting 2026]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Comix|Take your turn]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Humour|Group of banned T-shirt makers comes out of hiding to sell new Wikipedia-themed merchandise]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:21, 21 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30604303 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bri@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 13 July 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News and notes|An exclusive club]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/In the media|Battle for a soul - who won?]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Opinion|We need to innovate with Wikimedia decision-making]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Recent research|LLMs and NPOV, 20 years of user blocks, Esperanto and Volapük Wikipedias]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News from Diff|How to host Wikicurious in your own community]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Community view|CUNY Newmark Wikimedian-in-Residence Quarterly Brief – April to June 2026]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Special report|Wikipedia escapes Category 1 designation under the UK Online Safety Act - for now]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/On the bright side|Fatherhood, weather, and diplomacy]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Op-ed|A Layup Easy Proposal for Wikimedia at 25: Spend 25% of Donations on the Community]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Traffic report|The grass was greener, the light was brighter]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Comix|schnozzed]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:27, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30775662 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''The Signpost'': 2 August 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In the media|Union drive, most prolific editor make headlines]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News and notes|Foundation rejects voluntary recognition of union, proposed board eligibility rules sharply restrict candidates]]

* WikiConference: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/WikiConference|&quot;Kurier, Signpost, wikipress: You can be a Wikimedia journalist&quot; - Wikimania presentation by User:Noé Recap]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In focus|Is Larry Sanger the co-founder of Wikipedia?]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Arbitration report|Think, and not just about content]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News from Diff|Meet the Wikimedians of the Year 2026!]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/On the bright side|The beautiful game]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Traffic report|Odyssey and Oyarzabal]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Comix|Well-spotted]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:18, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30775662 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JPxG@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>9nlrq84ah3zx06slwwar5pr4396z8cs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Hym411</title>
    <ns>2</ns>
    <id>291686</id>
    <redirect title="ഉപയോക്താവ്:Revi C." />
    <revision>
      <id>4652363</id>
      <parentid>4133504</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T00:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>3745</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]])</comment>
      <origin>4652363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut" xml:space="preserve">#REDIRECT [[User:Revi C.]]</text>
      <sha1>88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Hym411</title>
    <ns>3</ns>
    <id>291687</id>
    <redirect title="ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Revi C." />
    <revision>
      <id>4652364</id>
      <parentid>4133505</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T01:01:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>3745</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]])</comment>
      <origin>4652364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o" xml:space="preserve">#REDIRECT [[User talk:Revi C.]]</text>
      <sha1>o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചീനക്കൊട്ടാരം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300892</id>
    <revision>
      <id>4652162</id>
      <parentid>3653694</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:15:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4520" sha1="e6jbqdskycezdlp2n25lpghslmvgamf" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name = ചീനക്കൊട്ടാരം
|image = 
|caption = 
|latitude = 8.885644
|longitude = 76.593383
|location_town = കൊല്ലം
|location_country= ഇന്ത്യ
|architect= 
|client= [[Moolam Thirunal Rama Varma|മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date= 1904 
|date_demolished= 
|cost=
|structural_system=  
|style= [[Indo-Saracenic Revival architecture|ഇൻഡോ - സറാസെനിക്]]
|size=
}}

[[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കെട്ടിടമാണ് '''ചീനക്കൊട്ടാരം''' അഥവാ '''ചൈനാ പാലസ്'''. കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ തീവണ്ടിയാപ്പീസിനു സമീപമായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വീടുകളുമായി സാദൃശ്യമുണ്ടാകുന്ന തരത്തിൽ ചുവന്ന സോംബ്രേ ഇഷ്ടികകൾ കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |archive-url=https://archive.today/20141003121926/http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |url-status=dead |archive-date=3 October 2014 |newspaper=[[The Hindu]] |title=Royal connection |date=2005-07-15 |access-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;

തിരുവനന്തപുരത്ത് തീവണ്ടി സൗകര്യം വരുന്നതിനുമുൻപ് [[തിരുവിതാംകൂർ]] രാജകുടുംബാംഗങ്ങൾ കൊല്ലം തീവണ്ടിയാപ്പീസും കൊല്ലം വിമാനത്താവളവുമാണ് ദീർഘദൂരയാത്രകൾക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. 1904-ൽ [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ രണ്ടാമൻ|ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യാണ് കൊല്ലം തീവണ്ടിയാപ്പീസിന്റെ നിർമ്മാണത്തോടനുബന്ധിച്ച് മാളിക പണിതത്. മദ്രാസിലേക്കും മറ്റും കൊല്ലം ചെങ്കോട്ട പാത വഴി യാത്രയ്ക്ക് വരുമ്പോൾ താമസിക്കുന്നതിനു വേണ്ടിയാണ് നിർമ്മിച്ചത്. തിരുവനന്തപുരത്ത് തീവണ്ടിയാപ്പീസു വന്ന ശേഷം അനാഥമായ കൊട്ടാരം പിന്നീട് മധുര ഡിവിഷന്റെ കണ്ട്രോൾ ഓഫീസായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-01-03 |archive-date=2014-10-03 |archive-url=https://archive.today/20141003121926/http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ഇൻഡോ - സറാസെനിക് ശൈലിയിൽ നിർമ്മിച്ച മാളികയിൽ 7 മുറികളുണ്ട്. പുറത്തു നിന്നും നോക്കിയാൽ ഇരുനിലകെട്ടിടമായി തോന്നുമെങ്കിലും ഇതിനു ഒരു നിലമാത്രമേയുള്ളൂ. ചിന്നക്കട അണ്ടർപാസ് നിർമ്മാണത്തോട് അനുബന്ധിയായി 40 ലക്ഷം രൂപയ്ക്ക് ഇതു നവീകരിക്കാൻ നഗരസഭ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cheena-kottaram-to-get-a-makeover/article6474647.ece&lt;/ref&gt;


==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

{{Kollam}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കൊട്ടാരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലത്തെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]</text>
      <sha1>e6jbqdskycezdlp2n25lpghslmvgamf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652163</id>
      <parentid>4652162</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:17:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4900" sha1="mrcll37wqkl6ut2e52md7lem5okav78" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name = ചീനക്കൊട്ടാരം
|image = 
|caption = 
|latitude = 8.885644
|longitude = 76.593383
|location_town = കൊല്ലം
|location_country= ഇന്ത്യ
|architect= 
|client= [[Moolam Thirunal Rama Varma|മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date= 1904 
|date_demolished= 
|cost=
|structural_system=  
|style= [[Indo-Saracenic Revival architecture|ഇൻഡോ - സറാസെനിക്]]
|size=
}}

[[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കെട്ടിടമാണ് '''ചീനക്കൊട്ടാരം''' അഥവാ '''ചൈനാ പാലസ്'''. കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ തീവണ്ടിയാപ്പീസിനു സമീപമായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വീടുകളുമായി സാദൃശ്യമുണ്ടാകുന്ന തരത്തിൽ ചുവന്ന സോംബ്രേ ഇഷ്ടികകൾ കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |archive-url=https://archive.today/20141003121926/http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |url-status=dead |archive-date=3 October 2014 |newspaper=[[The Hindu]] |title=Royal connection |date=2005-07-15 |access-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;

തിരുവനന്തപുരത്ത് തീവണ്ടി സൗകര്യം വരുന്നതിനുമുൻപ് [[തിരുവിതാംകൂർ]] രാജകുടുംബാംഗങ്ങൾ കൊല്ലം തീവണ്ടിയാപ്പീസും കൊല്ലം വിമാനത്താവളവുമാണ് ദീർഘദൂരയാത്രകൾക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. 1904-ൽ [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ രണ്ടാമൻ|ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യാണ് കൊല്ലം തീവണ്ടിയാപ്പീസിന്റെ നിർമ്മാണത്തോടനുബന്ധിച്ച് മാളിക പണിതത്. മദ്രാസിലേക്കും മറ്റും കൊല്ലം ചെങ്കോട്ട പാത വഴി യാത്രയ്ക്ക് വരുമ്പോൾ താമസിക്കുന്നതിനു വേണ്ടിയാണ് നിർമ്മിച്ചത്. തിരുവനന്തപുരത്ത് തീവണ്ടിയാപ്പീസു വന്ന ശേഷം അനാഥമായ കൊട്ടാരം പിന്നീട് മധുര ഡിവിഷന്റെ കണ്ട്രോൾ ഓഫീസായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-01-03 |archive-date=2014-10-03 |archive-url=https://archive.today/20141003121926/http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ഇൻഡോ - സറാസെനിക് ശൈലിയിൽ നിർമ്മിച്ച മാളികയിൽ 7 മുറികളുണ്ട്. പുറത്തു നിന്നും നോക്കിയാൽ ഇരുനിലകെട്ടിടമായി തോന്നുമെങ്കിലും ഇതിനു ഒരു നിലമാത്രമേയുള്ളൂ. ചിന്നക്കട അണ്ടർപാസ് നിർമ്മാണത്തോട് അനുബന്ധിയായി 40 ലക്ഷം രൂപയ്ക്ക് ഇതു നവീകരിക്കാൻ നഗരസഭ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cheena-kottaram-to-get-a-makeover/article6474647.ece&lt;/ref&gt;
== പദോൽപ്പത്തി ==
പുരാതന ചൈനീസ് കെട്ടിടങ്ങളുമായി സാമ്യമുള്ളതിനാൽ കൊല്ലത്തുകാർ  ഈ വിശ്രമ കേന്ദ്രത്തെ ചീന കൊട്ടാരം (ചൈന കൊട്ടാരം) എന്ന് വിളിച്ചു.
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

{{Kollam}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കൊട്ടാരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലത്തെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]</text>
      <sha1>mrcll37wqkl6ut2e52md7lem5okav78</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652164</id>
      <parentid>4652163</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:21:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* പദോൽപ്പത്തി */</comment>
      <origin>4652164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7588" sha1="ioaoqwbp1t6dbjq5ump08y0f5yu5fr8" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name = ചീനക്കൊട്ടാരം
|image = 
|caption = 
|latitude = 8.885644
|longitude = 76.593383
|location_town = കൊല്ലം
|location_country= ഇന്ത്യ
|architect= 
|client= [[Moolam Thirunal Rama Varma|മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date= 1904 
|date_demolished= 
|cost=
|structural_system=  
|style= [[Indo-Saracenic Revival architecture|ഇൻഡോ - സറാസെനിക്]]
|size=
}}

[[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കെട്ടിടമാണ് '''ചീനക്കൊട്ടാരം''' അഥവാ '''ചൈനാ പാലസ്'''. കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ തീവണ്ടിയാപ്പീസിനു സമീപമായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വീടുകളുമായി സാദൃശ്യമുണ്ടാകുന്ന തരത്തിൽ ചുവന്ന സോംബ്രേ ഇഷ്ടികകൾ കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |archive-url=https://archive.today/20141003121926/http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |url-status=dead |archive-date=3 October 2014 |newspaper=[[The Hindu]] |title=Royal connection |date=2005-07-15 |access-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;

തിരുവനന്തപുരത്ത് തീവണ്ടി സൗകര്യം വരുന്നതിനുമുൻപ് [[തിരുവിതാംകൂർ]] രാജകുടുംബാംഗങ്ങൾ കൊല്ലം തീവണ്ടിയാപ്പീസും കൊല്ലം വിമാനത്താവളവുമാണ് ദീർഘദൂരയാത്രകൾക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. 1904-ൽ [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ രണ്ടാമൻ|ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യാണ് കൊല്ലം തീവണ്ടിയാപ്പീസിന്റെ നിർമ്മാണത്തോടനുബന്ധിച്ച് മാളിക പണിതത്. മദ്രാസിലേക്കും മറ്റും കൊല്ലം ചെങ്കോട്ട പാത വഴി യാത്രയ്ക്ക് വരുമ്പോൾ താമസിക്കുന്നതിനു വേണ്ടിയാണ് നിർമ്മിച്ചത്. തിരുവനന്തപുരത്ത് തീവണ്ടിയാപ്പീസു വന്ന ശേഷം അനാഥമായ കൊട്ടാരം പിന്നീട് മധുര ഡിവിഷന്റെ കണ്ട്രോൾ ഓഫീസായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-01-03 |archive-date=2014-10-03 |archive-url=https://archive.today/20141003121926/http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ഇൻഡോ - സറാസെനിക് ശൈലിയിൽ നിർമ്മിച്ച മാളികയിൽ 7 മുറികളുണ്ട്. പുറത്തു നിന്നും നോക്കിയാൽ ഇരുനിലകെട്ടിടമായി തോന്നുമെങ്കിലും ഇതിനു ഒരു നിലമാത്രമേയുള്ളൂ. ചിന്നക്കട അണ്ടർപാസ് നിർമ്മാണത്തോട് അനുബന്ധിയായി 40 ലക്ഷം രൂപയ്ക്ക് ഇതു നവീകരിക്കാൻ നഗരസഭ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cheena-kottaram-to-get-a-makeover/article6474647.ece&lt;/ref&gt;
== പദോൽപ്പത്തി ==
പുരാതന ചൈനീസ് കെട്ടിടങ്ങളുമായി സാമ്യമുള്ളതിനാൽ കൊല്ലത്തുകാർ  ഈ വിശ്രമ കേന്ദ്രത്തെ ചീന കൊട്ടാരം (ചൈന കൊട്ടാരം) എന്ന് വിളിച്ചു.
== ചരിത്രം ==

ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് മുമ്പ്, തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യത്തിന്റെ വാണിജ്യ തലസ്ഥാനം ക്വയിലോൺ (കൊല്ലം) ആയിരുന്നു - തിരുവിതാംകൂർ-മലബാർ തീരത്ത് ഏറ്റവും മികച്ച ബിസിനസ്, വാണിജ്യ പ്രശസ്തി നേടിയ സമ്പന്ന നഗരമായ ക്വയിലോൺ തുറമുഖം വഴി ഉയർന്ന തോതിലുള്ള കയറ്റുമതി-ഇറക്കുമതി പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pazhayathu.blogspot.in/2009/02/cheena-kottaramchina-palaceat-quilon.html |title=Then and Now - Cheena Kottaram |publisher=Pazhayathu.Blogspot |access-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;അന്ന് നഗരത്തിൽ ധാരാളം കൊട്ടാരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നതിനാൽ കൊല്ലം കൊട്ടാര നഗരം എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. തിരുവിതാംകൂർ-മലബാർ തീരത്തെ സേവിക്കുന്ന ക്വയിലോൺ എയറോഡ്രോം ആയിരുന്നു അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിലെ ഏക വിമാനത്താവളം. അക്കാലത്ത് തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് റെയിൽ-വിമാന കണക്റ്റിവിറ്റി ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. തിരുവിതാംകൂർ രാജാക്കന്മാർ കൊല്ലത്തു നിന്നാണ് യാത്ര ചെയ്തിരുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://irfca.org/articles/jimmyjose-20051128-quilon.html |title=Quilon |publisher=IRFCA |access-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;ക്വയിലോൺ ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപമുള്ള ചീന കൊട്ടാരത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തോടെയാണ് റെയിൽ കണക്ഷനുകൾ ലഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cheena-kottaram-to-get-a-makeover/article6474647.ece |title=Cheena Kottaram to get a makeover |newspaper=The Hindu |access-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

{{Kollam}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കൊട്ടാരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലത്തെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]</text>
      <sha1>ioaoqwbp1t6dbjq5ump08y0f5yu5fr8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652165</id>
      <parentid>4652164</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവലംബം */</comment>
      <origin>4652165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7610" sha1="5w14ip6yuwewjd63p99sdn2hi3igk5p" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name = ചീനക്കൊട്ടാരം
|image = 
|caption = 
|latitude = 8.885644
|longitude = 76.593383
|location_town = കൊല്ലം
|location_country= ഇന്ത്യ
|architect= 
|client= [[Moolam Thirunal Rama Varma|മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date= 1904 
|date_demolished= 
|cost=
|structural_system=  
|style= [[Indo-Saracenic Revival architecture|ഇൻഡോ - സറാസെനിക്]]
|size=
}}

[[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കെട്ടിടമാണ് '''ചീനക്കൊട്ടാരം''' അഥവാ '''ചൈനാ പാലസ്'''. കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ തീവണ്ടിയാപ്പീസിനു സമീപമായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇത് പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വീടുകളുമായി സാദൃശ്യമുണ്ടാകുന്ന തരത്തിൽ ചുവന്ന സോംബ്രേ ഇഷ്ടികകൾ കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |archive-url=https://archive.today/20141003121926/http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |url-status=dead |archive-date=3 October 2014 |newspaper=[[The Hindu]] |title=Royal connection |date=2005-07-15 |access-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;

തിരുവനന്തപുരത്ത് തീവണ്ടി സൗകര്യം വരുന്നതിനുമുൻപ് [[തിരുവിതാംകൂർ]] രാജകുടുംബാംഗങ്ങൾ കൊല്ലം തീവണ്ടിയാപ്പീസും കൊല്ലം വിമാനത്താവളവുമാണ് ദീർഘദൂരയാത്രകൾക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. 1904-ൽ [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ രണ്ടാമൻ|ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യാണ് കൊല്ലം തീവണ്ടിയാപ്പീസിന്റെ നിർമ്മാണത്തോടനുബന്ധിച്ച് മാളിക പണിതത്. മദ്രാസിലേക്കും മറ്റും കൊല്ലം ചെങ്കോട്ട പാത വഴി യാത്രയ്ക്ക് വരുമ്പോൾ താമസിക്കുന്നതിനു വേണ്ടിയാണ് നിർമ്മിച്ചത്. തിരുവനന്തപുരത്ത് തീവണ്ടിയാപ്പീസു വന്ന ശേഷം അനാഥമായ കൊട്ടാരം പിന്നീട് മധുര ഡിവിഷന്റെ കണ്ട്രോൾ ഓഫീസായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-01-03 |archive-date=2014-10-03 |archive-url=https://archive.today/20141003121926/http://www.thehindu.com/fr/2005/07/15/stories/2005071502110300.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ഇൻഡോ - സറാസെനിക് ശൈലിയിൽ നിർമ്മിച്ച മാളികയിൽ 7 മുറികളുണ്ട്. പുറത്തു നിന്നും നോക്കിയാൽ ഇരുനിലകെട്ടിടമായി തോന്നുമെങ്കിലും ഇതിനു ഒരു നിലമാത്രമേയുള്ളൂ. ചിന്നക്കട അണ്ടർപാസ് നിർമ്മാണത്തോട് അനുബന്ധിയായി 40 ലക്ഷം രൂപയ്ക്ക് ഇതു നവീകരിക്കാൻ നഗരസഭ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cheena-kottaram-to-get-a-makeover/article6474647.ece&lt;/ref&gt;
== പദോൽപ്പത്തി ==
പുരാതന ചൈനീസ് കെട്ടിടങ്ങളുമായി സാമ്യമുള്ളതിനാൽ കൊല്ലത്തുകാർ  ഈ വിശ്രമ കേന്ദ്രത്തെ ചീന കൊട്ടാരം (ചൈന കൊട്ടാരം) എന്ന് വിളിച്ചു.
== ചരിത്രം ==

ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് മുമ്പ്, തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യത്തിന്റെ വാണിജ്യ തലസ്ഥാനം ക്വയിലോൺ (കൊല്ലം) ആയിരുന്നു - തിരുവിതാംകൂർ-മലബാർ തീരത്ത് ഏറ്റവും മികച്ച ബിസിനസ്, വാണിജ്യ പ്രശസ്തി നേടിയ സമ്പന്ന നഗരമായ ക്വയിലോൺ തുറമുഖം വഴി ഉയർന്ന തോതിലുള്ള കയറ്റുമതി-ഇറക്കുമതി പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pazhayathu.blogspot.in/2009/02/cheena-kottaramchina-palaceat-quilon.html |title=Then and Now - Cheena Kottaram |publisher=Pazhayathu.Blogspot |access-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;അന്ന് നഗരത്തിൽ ധാരാളം കൊട്ടാരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നതിനാൽ കൊല്ലം കൊട്ടാര നഗരം എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. തിരുവിതാംകൂർ-മലബാർ തീരത്തെ സേവിക്കുന്ന ക്വയിലോൺ എയറോഡ്രോം ആയിരുന്നു അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിലെ ഏക വിമാനത്താവളം. അക്കാലത്ത് തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് റെയിൽ-വിമാന കണക്റ്റിവിറ്റി ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. തിരുവിതാംകൂർ രാജാക്കന്മാർ കൊല്ലത്തു നിന്നാണ് യാത്ര ചെയ്തിരുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://irfca.org/articles/jimmyjose-20051128-quilon.html |title=Quilon |publisher=IRFCA |access-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;ക്വയിലോൺ ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപമുള്ള ചീന കൊട്ടാരത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തോടെയാണ് റെയിൽ കണക്ഷനുകൾ ലഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cheena-kottaram-to-get-a-makeover/article6474647.ece |title=Cheena Kottaram to get a makeover |newspaper=The Hindu |access-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

{{Tourism in Kerala}}
{{Kollam}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കൊട്ടാരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലത്തെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]</text>
      <sha1>5w14ip6yuwewjd63p99sdn2hi3igk5p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആശ്രാമം ബ്രിട്ടീഷ് റെസിഡൻസി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301049</id>
    <revision>
      <id>4652171</id>
      <parentid>3624512</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10341" sha1="tsg1mtv0ar4abiw5ltpeevev5cuya0t" xml:space="preserve">{{prettyurl|British_Residency}}{{Infobox building
|name = British Residency &lt;Br/&gt;Government Guest House
|image = British Residency in Asramam, Kollam.jpg
|caption = ആശ്രാമം ബ്രിട്ടീഷ് റെസിഡൻസി
|latitude = 8.897906 
|longitude = 76.586191
|location_town = ആശ്രാമം, കൊല്ലം
|location_country= ഇന്ത്യ
|architect= 
|client= [[കേണൽ മൺറോ]]
|engineer= ക്യാപ്റ്റൻ ആർതർ
|construction_start_date= 1811
|completion_date= 1819 
|date_demolished= 
|cost=
|structural_system=  
|style= 
|size=
}}

കൊല്ലം ആശ്രാമത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മാളികയാണ് '''ബ്രിട്ടീഷ് റെസിഡൻസി''' (ഗവർമെന്റ് റെസ്റ്റ് ഹൗസ്, റെസിഡൻസി ബംഗ്ലാവ്) തിരുവിതാംകൂറിലെ ആദ്യത്തെ ബ്രിട്ടീഷ് ദിവാനായിരുന്ന [[കേണൽ മൺറോ]]യ്ക്ക് താമസിക്കാൻ 1810 ലാണ് ഈ കൊട്ടാരം നിർമിച്ചത്. കുഴികളും കൊടുംകാടുമായിരുന്ന അഷ്ടമുടിക്കായലോരം വെട്ടിത്തെളിച്ചു നികത്തി മന്ദിര നിർമ്മിച്ചത്. കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്നു കായലിലേക്ക് ഇറങ്ങാൻ പടികളുണ്ട്. കൊട്ടാരത്തിന്റെ മുകൾത്തട്ടിലായി Dieu et mon Droit എന്ന് രേഖപ്പെടുത്റ്റിയിട്ടുണ്ട്. മുറികൾക്ക് 15 അടിയും വാതിലുകൾക്ക് 10 അടിയും ഉയരമുണ്ട്.&lt;ref&gt;http://www.thehindujobs.com/thehindu/fr/2005/11/04/stories/2005110402060300.htm&lt;/ref&gt;  കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് ഏതു വാതിലും ജനാലയും തുറന്നാലും അഷ്ടിമുടിക്കായൽ കാണാവുന്ന തരത്തിലാണു രൂപകൽപ്പന. ബംഗ്ലാവിനെക്കുറിച്ച് കേരളവർമ വലിയ കോയിത്തമ്പുരാൻ മയൂരസന്ദേശത്തിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. തിരുവിതാംകൂറിലെ സുപ്രധാന രാഷ്ട്രീയ-ഭരണ തീരുമാനങ്ങളെടുക്കാൻ ഇവിടം വേദിയായിരുന്നു. ദിവാൻറെ ആസ്ഥാന മന്ദിരമായ ഇവിടെ നിന്നാണു നാടിൻറെ കുതിപ്പും കിതപ്പും നിയന്ത്രിച്ച പല തീരുമാനങ്ങളും വന്നിരുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെ വൈസ്രോയിയായിരുന്ന കഴ്സൺ പ്രഭു, മഹാത്മഗാന്ധി, മുൻ പ്രധാനമന്ത്രിമാരായ ജവഹർലാൽ നെഹ്റു, ഇന്ദിരാഗാന്ധി, രാജീവ് ഗാന്ധി, വി.പി. സിങ് തുടങ്ങി നിരവധി പ്രമുഖർക്ക് ഈ കൊട്ടാരം ആതിഥ്യമരുളിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://metrovaartha.com/2014/10/30/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%AF%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%92%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%9A%E0%B5%8D%E0%B4%9A/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-01-06 |archive-date=2015-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317132855/http://metrovaartha.com/2014/10/30/%e0%b4%b5%e0%b4%bf%e0%b4%b8%e0%b5%8d%e0%b4%ae%e0%b4%af%e0%b4%99%e0%b5%8d%e0%b4%99%e0%b4%b3%e0%b5%8d%e2%80%8d-%e0%b4%92%e0%b4%b3%e0%b4%bf%e0%b4%aa%e0%b5%8d%e0%b4%aa%e0%b4%bf%e0%b4%9a%e0%b5%8d%e0%b4%9a/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== വാസ്തുവിദ്യയും ഘടനയും ==

ബ്രിട്ടീഷ് റെസിഡൻസിക്ക് വൈവിധ്യമാർന്ന കലാപരമായ സവിശേഷതകളുടെ സവിശേഷമായ സമമിതിയും സമന്വയവും ഉണ്ട്. ബ്രിട്ടീഷ് രാജിന്റെ കാലത്ത്, ഈ കെട്ടിടം ബ്രിട്ടീഷ് റെസിഡൻസിയായി പ്രവർത്തിച്ചു. തിരുവിതാംകൂർ കാലഘട്ടത്തിൽ കേണൽ ജോൺ മൺറോ ബ്രിട്ടീഷ് റെസിഡന്റായിരുന്നപ്പോൾ ഗൗരി പാർവതി ബായിയാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചത്..&lt;ref&gt;{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20100204221136/http://www.thehindujobs.com/thehindu/fr/2005/11/04/stories/2005110402060300.htm Harmony in architecture]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/travel/kollam-ashtamudi-lake-great-alternatives-to-kochi-vembanad-lake/articleshow/10072924.cms | title=Kollam, Ashtamudi Lake - great alternatives to Kochi, Vembanad Lake | date=22 September 2011 | newspaper=The Economic Times | first=Faizal | last=Khan | access-date=12 August 2018 }}&lt;/ref&gt; യൂറോപ്യൻ, ഇന്ത്യൻ, ടസ്കൻ വാസ്തുവിദ്യകളുടെ മിശ്രിതമായ ഈ കെട്ടിടത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് വൃത്താകൃതിയിലുള്ള മുൻഭാഗവും ഒരു വലിയ ഗേബിൾ അലങ്കാരവുമുണ്ട്. കെട്ടിടത്തിന് മുകളിൽ ഒരു സിംഹം ഇരിക്കുന്ന മാതൃകയിൽ ഒരു കിരീടമുണ്ട്. അതിൽ ദിയു എറ്റ് മോൺ ഡ്രോയിറ്റ് (ദൈവവും എന്റെ വലതും) എന്ന മുദ്രാവാക്യം ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 10 അടി (3.0 മീറ്റർ) പ്രവേശന കവാടങ്ങൾ ഗ്ലാസ് പാളികൾ കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. കൊട്ടാരത്തിലെ കോൺഫറൻസ് ഹാളിൽ ക്രമീകരിക്കാവുന്ന പാർട്ടീഷൻ പോലുള്ള വാതിലുള്ള ഒരു മുൻമുറിയുണ്ട്.. അതേസമയം ഒരു വലിയ ഫാൻലൈറ്റ് കമാനം രണ്ട് മുറികളെയും വിഭജിക്കുന്നു. കെട്ടിടത്തിന് മുകളിലത്തെ നിലയിൽ സമ്പന്നമായ തടികൊണ്ടുള്ള തറയുണ്ട്. കോൺഫറൻസ് ഹാളിന്റെ ചുവരുകളിൽ ഫെസ്റ്റൂണുകൾ, കലശങ്ങൾ, പുഷ്പ രൂപങ്ങൾ എന്നിവയുടെ എംബോസ് ചെയ്ത ഡിസൈനുകളുള്ള നാല് വശങ്ങളിലും അതിർത്തിയായി കോർണിസുകളും ഡെന്റലുകളും ഉണ്ട്. പ്രധാന കവാടത്തിന് മുകളിലായി തൂണുകളിൽ താഴേയ്ക്ക് വച്ചിരിക്കുന്ന അലങ്കാര താക്കോൽക്കല്ല് ഉള്ള ഒരു വലിയ കമാനത്തിന്റെ ഒരു മോട്ടിഫ് കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. എഡ്വേർഡ് റോസ് ഗാർഡൻ മാളിക മറ്റൊരു പ്രധാന ആകർഷണമാണ്.&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/flower-show-does-well/article4457481.ece Flower show does ‘well’]&lt;/ref&gt;
[[File:British Residency in Kollam.jpg|right|thumb|An old image of the British Residency]]
മിനുക്കിയ മര ഫ്രെയിമുകളിലെ പുരാതന പ്രിന്റുകൾ ചുവരുകളെ അലങ്കരിക്കുന്നു. അതിൽ ശ്രീരംഗപട്ടണം യുദ്ധം ചിത്രീകരിക്കുന്ന 1802 മുതലുള്ള പ്രിന്റുകൾ  ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രൊഫ. പന്തള റെസിഡൻസിയെ &quot;ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ കെട്ടിടങ്ങളിലൊന്ന്&quot; എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://epaper.timesofindia.com/Default/Layout/Includes/ETNEW/ArtWin.asp?From=Archive&amp;Source=Page&amp;Skin=ETNEW&amp;BaseHref=ETM%2F2011%2F11%2F16&amp;ViewMode=HTML&amp;EntityId=Ar03200&amp;AppName=1 |title=Kollam (City of Quilon) and Ashtamudi Lake - A great alternative to the known charms of Kochi and Vembanad Lake |access-date=7 October 2014 |archive-date=5 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005090133/http://epaper.timesofindia.com/Default/Layout/Includes/ETNEW/ArtWin.asp?From=Archive&amp;Source=Page&amp;Skin=ETNEW&amp;BaseHref=ETM%2F2011%2F11%2F16&amp;ViewMode=HTML&amp;EntityId=Ar03200&amp;AppName=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
http://malabardays.blogspot.in/2012/10/the-residency-at-kollam.html
{{commons category|British Residency}}

{{Kollam}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും‎]]</text>
      <sha1>tsg1mtv0ar4abiw5ltpeevev5cuya0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കാഷ്യു ഹൗസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301654</id>
    <revision>
      <id>4652181</id>
      <parentid>4520499</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:55:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4023" sha1="nrjv620qrrki1uskbve84rm7zfhs08y" xml:space="preserve">{{PU|Cashew House}}
{{Infobox building
|name = കാഷ്യു ഹൗസ്
|image = Cashew House in Kollam, a distant view, June 2015.jpg
|caption = 
|latitude = 8.876947
|longitude = 76.595962
|location_town = മുണ്ടയ്ക്കൽ, കൊല്ലം
|location_country= [[ഇന്ത്യ]]
|architect= 
|client= ലിന്റ്സെ ജോൺസൺ
|engineer= 
|construction_start_date= 
|completion_date=  1935
|date_demolished= 
|cost=
|structural_system=  
|style= ഇന്ത്യൻ
|size=
}}

കേരള സംസ്ഥാന കശുവണ്ടി വികസന കോർപ്പറേഷന്റെ തലസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന കെട്ടിടമാണ് '''കാഷ്യു ഹൗസ്'''. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ മുണ്ടയ്ക്കലിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://yellowpages.webindia123.com/d-py/Kerala/Kollam/Cashew-Exporters-1430/1/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-01-15 |archive-date=2014-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223030651/http://yellowpages.webindia123.com/d-py/Kerala/Kollam/Cashew-Exporters-1430/1/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ന്യൂയോർക്ക്]] അടിസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു കമ്പനിയുടെ പ്രതിനിധിയായി കേരളത്തിലെത്തിയ  [[ലിന്റ്സെ ജോൺസൺ]] 1935-ൽ പണിത രണ്ട് നിലകളുള്ള കെട്ടിടമാണിത്. കേരളത്തോടുള്ള സ്നേഹം നിമിത്തം അദ്ദേഹം പുത്രിക്കും ''കേരള'' എന്നാണു പേരിട്ടിരുന്നത്. കശുവണ്ടി വ്യവസായത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം കേരളത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യവസായികളിലൊന്നായി മാറി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് അമേരിക്കയിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകാൻ നിർബന്ധിതനായ ലിന്റ്സൺ, ഈ കെട്ടിടം കൊല്ലം ബാങ്കിനു പണയപ്പെടുത്തുകയും കച്ചവടം മേൽനോട്ടക്കാരനായ സ്വാമിനാഥനും നൽകിയിട്ട് അമേരിക്കയിലേക്ക് യാത്രയായി. ലോകയുദ്ധാനന്തരം കെട്ടിടം ബാങ്ക് ജപ്തി ചെയ്യുകയും പിന്നീട് കച്ചവടക്കാരനായ എഫ്.എക്സ്. പെരേര കെട്ടിടം സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് സർക്കാരിന്റെ കയ്യിലെത്തിയ കെട്ടിടം കശുവണ്ടി വികസന കോർപറേഷന്റെ തലസ്ഥാനമാക്കി മാറ്റി&lt;ref&gt;www.deccanchronicle.com/141018/nation-current-affairs/article/cashew-hq-tells-story-betrayal&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kollam to have heritage museum – News published in The Hindu&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cashewcorporation.com/contactus.php |title=The Kerala State Cashew Development Corporation Limited |year=2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020181844/http://www.cashewcorporation.com/contactus.php |archive-date=2014-10-20 }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

{{Template:Cashew business in Kollam}}
{{Kollam}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]</text>
      <sha1>nrjv620qrrki1uskbve84rm7zfhs08y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652182</id>
      <parentid>4652181</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:59:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9401" sha1="mw95zovdgreyw5slgbbm2zgynk2f8ji" xml:space="preserve">{{PU|Cashew House}}
{{Infobox building
|name = കാഷ്യു ഹൗസ്
|image = Cashew House in Kollam, a distant view, June 2015.jpg
|caption = 
|latitude = 8.876947
|longitude = 76.595962
|location_town = മുണ്ടയ്ക്കൽ, കൊല്ലം
|location_country= [[ഇന്ത്യ]]
|architect= 
|client= ലിന്റ്സെ ജോൺസൺ
|engineer= 
|construction_start_date= 
|completion_date=  1935
|date_demolished= 
|cost=
|structural_system=  
|style= ഇന്ത്യൻ
|size=
}}

കേരള സംസ്ഥാന കശുവണ്ടി വികസന കോർപ്പറേഷന്റെ തലസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന കെട്ടിടമാണ് '''കാഷ്യു ഹൗസ്'''. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ മുണ്ടയ്ക്കലിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://yellowpages.webindia123.com/d-py/Kerala/Kollam/Cashew-Exporters-1430/1/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-01-15 |archive-date=2014-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223030651/http://yellowpages.webindia123.com/d-py/Kerala/Kollam/Cashew-Exporters-1430/1/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ന്യൂയോർക്ക്]] അടിസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു കമ്പനിയുടെ പ്രതിനിധിയായി കേരളത്തിലെത്തിയ  [[ലിന്റ്സെ ജോൺസൺ]] 1935-ൽ പണിത രണ്ട് നിലകളുള്ള കെട്ടിടമാണിത്. കേരളത്തോടുള്ള സ്നേഹം നിമിത്തം അദ്ദേഹം പുത്രിക്കും ''കേരള'' എന്നാണു പേരിട്ടിരുന്നത്. കശുവണ്ടി വ്യവസായത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം കേരളത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യവസായികളിലൊന്നായി മാറി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് അമേരിക്കയിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകാൻ നിർബന്ധിതനായ ലിന്റ്സൺ, ഈ കെട്ടിടം കൊല്ലം ബാങ്കിനു പണയപ്പെടുത്തുകയും കച്ചവടം മേൽനോട്ടക്കാരനായ സ്വാമിനാഥനും നൽകിയിട്ട് അമേരിക്കയിലേക്ക് യാത്രയായി. ലോകയുദ്ധാനന്തരം കെട്ടിടം ബാങ്ക് ജപ്തി ചെയ്യുകയും പിന്നീട് കച്ചവടക്കാരനായ എഫ്.എക്സ്. പെരേര കെട്ടിടം സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് സർക്കാരിന്റെ കയ്യിലെത്തിയ കെട്ടിടം കശുവണ്ടി വികസന കോർപറേഷന്റെ തലസ്ഥാനമാക്കി മാറ്റി&lt;ref&gt;www.deccanchronicle.com/141018/nation-current-affairs/article/cashew-hq-tells-story-betrayal&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kollam to have heritage museum – News published in The Hindu&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cashewcorporation.com/contactus.php |title=The Kerala State Cashew Development Corporation Limited |year=2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020181844/http://www.cashewcorporation.com/contactus.php |archive-date=2014-10-20 }}&lt;/ref&gt;
== ചരിത്രം ==

[[File:Cashew @ Paravur.jpg|thumb|right|കൊല്ലത്തിനടുത്തുള്ള പറവൂരിലെ ഒരു സൂപ്പർമാർക്കറ്റിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന നിള കശുവണ്ടി പാക്കറ്റുകൾ. കൊല്ലം ആസ്ഥാനമായുള്ള പ്രശസ്തമായ കശുവണ്ടി കയറ്റുമതിക്കാരിൽ ഒന്നാണ് നിള കശുവണ്ടി]]
കൊല്ലം നഗരത്തിൽ നിന്നുള്ള കശുവണ്ടി ബിസിനസ്സും കയറ്റുമതിയും ലോകപ്രശസ്തമാണ്, അതുകൊണ്ടാണ് കൊല്ലം ലോകത്തിന്റെ കശുവണ്ടി തലസ്ഥാനം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. 1935 ൽ നിർമ്മിച്ചതുമുതൽ അമേരിക്കൻ വ്യവസായി ലിൻഡ്സെ ജോൺസണിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഭീമാകാരമായ രണ്ട് നില കെട്ടിടം. ന്യൂയോർക്ക് ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഭക്ഷ്യ കമ്പനിയുടെ പ്രതിനിധിയായി അദ്ദേഹം കേരളത്തിലെത്തി. സംസ്ഥാനത്തോടുള്ള സ്നേഹം കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ മകൾക്ക് കേരള എന്ന് പേരിട്ടത്. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ കശുവണ്ടി ബിസിനസ്സ് കാരണം ജോൺസൺ തന്റെ കാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും ധനികരിൽ ഒരാളായി. എന്നാൽ രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത്, അമേരിക്കൻ സർക്കാർ ഇന്ത്യയിലെ പൗരന്മാരോട് മടങ്ങാൻ ഉത്തരവിട്ടപ്പോൾ, ജോൺസൺ തന്റെ രാജ്യമായ അമേരിക്കയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ നിർബന്ധിതനായി. അക്കാലത്ത് ജോൺസൺ തന്റെ വീട് ക്വയിലോൺ ബാങ്കിന് പണയം വയ്ക്കുകയും യുദ്ധത്തിനുശേഷം മടങ്ങിവരാൻ കാത്തിരിക്കുന്നതിനിടയിൽ തന്റെ കശുവണ്ടി ബിസിനസ്സ് മാനേജർ സ്വാമിനാഥന് കൈമാറുകയും ചെയ്തു.

എന്നാൽ പിന്നീട്, ലോകമഹായുദ്ധം കാരണം തന്റെ ബിസിനസ്സ് നഷ്ടത്തിലാണെന്നും ക്വയിലോൺ ബാങ്ക് കെട്ടിടം പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയാണെന്നും സ്വാമിനാഥൻ ജോൺസണോട് പറഞ്ഞു. മാനേജർ മനഃപൂർവ്വം ജോൺസന്റെ ബിസിനസിൽ നിന്നുള്ള ലാഭം വഴിതിരിച്ചുവിട്ടു. പിന്നീട് ക്വയിലോൺ ബാങ്ക് സ്വത്ത് കണ്ടുകെട്ടി. പിന്നീട്, ശ്രീ. എഫ്.എക്സ്. പെരേര (കേരള മിനറൽസ് ആൻഡ് മെറ്റൽസിന്റെ മുൻ ഉടമയും കൊല്ലം തീരത്ത് നിന്ന് അപൂർവ ഭൂമി ധാതുക്കൾ ഖനനം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങിയയാളുമാണ്) ഒരു ലേലത്തിൽ കെട്ടിടം സ്വന്തമാക്കി. കാലക്രമേണ, കൊല്ലത്തും മുഴുവൻ കേരളത്തിലും കശുവണ്ടി ബിസിനസ്സ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു പൊതുമേഖലാ കമ്പനിയായ കേരള സ്റ്റേറ്റ് കശുവണ്ടി വികസന കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡിന്റെ ആസ്ഥാനമാക്കുന്നതിനായി ശ്രീ. ജോൺസന്റെ പഴയ ബംഗ്ലാവ് കേരള സർക്കാർ വാങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Cashew HQ tells story of a betrayal – News published in Deccan Chronicle&quot;&gt;{{cite web | url = https://www.deccanchronicle.com/141018/nation-current-affairs/article/cashew-hq-tells-story-betrayal | title = Cashew HQ tells story of a betrayal | date = 18 October 2014 | newspaper=Deccan Chronicle | first=Sham | last=Mohammed | access-date=8 July 2018 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cashew Exporters in Kollam&quot;&gt;{{cite web | url = http://yellowpages.webindia123.com/d-py/Kerala/Kollam/Cashew-Exporters-1430/1/ | title = Yellow pages }}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
{{Cashew business in Kollam}}

{{Template:Cashew business in Kollam}}
{{Kollam}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]</text>
      <sha1>mw95zovdgreyw5slgbbm2zgynk2f8ji</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652183</id>
      <parentid>4652182</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4652183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9441" sha1="9j329yy8io02rmn0zaxc4bmuys4c4cg" xml:space="preserve">{{PU|Cashew House}}
{{Infobox building
|name = കാഷ്യു ഹൗസ്
|image = Cashew House in Kollam, a distant view, June 2015.jpg
|caption = 
|latitude = 8.876947
|longitude = 76.595962
|location_town = മുണ്ടയ്ക്കൽ, കൊല്ലം
|location_country= [[ഇന്ത്യ]]
|architect= 
|client= ലിന്റ്സെ ജോൺസൺ
|engineer= 
|construction_start_date= 
|completion_date=  1935
|date_demolished= 
|cost=
|structural_system=  
|style= ഇന്ത്യൻ
|size=
}}

കേരള സംസ്ഥാന കശുവണ്ടി വികസന കോർപ്പറേഷന്റെ തലസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന കെട്ടിടമാണ് '''കാഷ്യു ഹൗസ്'''. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ മുണ്ടയ്ക്കലിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://yellowpages.webindia123.com/d-py/Kerala/Kollam/Cashew-Exporters-1430/1/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-01-15 |archive-date=2014-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223030651/http://yellowpages.webindia123.com/d-py/Kerala/Kollam/Cashew-Exporters-1430/1/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ന്യൂയോർക്ക്]] അടിസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു കമ്പനിയുടെ പ്രതിനിധിയായി കേരളത്തിലെത്തിയ  [[ലിന്റ്സെ ജോൺസൺ]] 1935-ൽ പണിത രണ്ട് നിലകളുള്ള കെട്ടിടമാണിത്. കേരളത്തോടുള്ള സ്നേഹം നിമിത്തം അദ്ദേഹം പുത്രിക്കും ''കേരള'' എന്നാണു പേരിട്ടിരുന്നത്. കശുവണ്ടി വ്യവസായത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം കേരളത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യവസായികളിലൊന്നായി മാറി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് അമേരിക്കയിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകാൻ നിർബന്ധിതനായ ലിന്റ്സൺ, ഈ കെട്ടിടം കൊല്ലം ബാങ്കിനു പണയപ്പെടുത്തുകയും കച്ചവടം മേൽനോട്ടക്കാരനായ സ്വാമിനാഥനും നൽകിയിട്ട് അമേരിക്കയിലേക്ക് യാത്രയായി. ലോകയുദ്ധാനന്തരം കെട്ടിടം ബാങ്ക് ജപ്തി ചെയ്യുകയും പിന്നീട് കച്ചവടക്കാരനായ എഫ്.എക്സ്. പെരേര കെട്ടിടം സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് സർക്കാരിന്റെ കയ്യിലെത്തിയ കെട്ടിടം കശുവണ്ടി വികസന കോർപറേഷന്റെ തലസ്ഥാനമാക്കി മാറ്റി&lt;ref&gt;www.deccanchronicle.com/141018/nation-current-affairs/article/cashew-hq-tells-story-betrayal&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kollam to have heritage museum – News published in The Hindu&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cashewcorporation.com/contactus.php |title=The Kerala State Cashew Development Corporation Limited |year=2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020181844/http://www.cashewcorporation.com/contactus.php |archive-date=2014-10-20 }}&lt;/ref&gt;
== ചരിത്രം ==

[[File:Cashew @ Paravur.jpg|thumb|right|കൊല്ലത്തിനടുത്തുള്ള പറവൂരിലെ ഒരു സൂപ്പർമാർക്കറ്റിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന നിള കശുവണ്ടി പാക്കറ്റുകൾ. കൊല്ലം ആസ്ഥാനമായുള്ള പ്രശസ്തമായ കശുവണ്ടി കയറ്റുമതിക്കാരിൽ ഒന്നാണ് നിള കശുവണ്ടി]]
കൊല്ലം നഗരത്തിൽ നിന്നുള്ള കശുവണ്ടി ബിസിനസ്സും കയറ്റുമതിയും ലോകപ്രശസ്തമാണ്, അതുകൊണ്ടാണ് കൊല്ലം ലോകത്തിന്റെ കശുവണ്ടി തലസ്ഥാനം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. 1935 ൽ നിർമ്മിച്ചതുമുതൽ ഈ ഭീമാകാരമായ രണ്ട് നില കെട്ടിടം ഒരു അമേരിക്കൻ ബിസിനസുകാരനായ ലിൻഡ്സെ ജോൺസന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലായിരുന്നു.. ന്യൂയോർക്ക് ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഭക്ഷ്യ കമ്പനിയുടെ പ്രതിനിധിയായി അദ്ദേഹം കേരളത്തിലെത്തി. സംസ്ഥാനത്തോടുള്ള സ്നേഹം കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ മകൾക്ക് കേരള എന്ന് പേരിട്ടത്. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ കശുവണ്ടി ബിസിനസ്സ് കാരണം ജോൺസൺ തന്റെ കാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും ധനികരിൽ ഒരാളായി. എന്നാൽ രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത്, അമേരിക്കൻ സർക്കാർ ഇന്ത്യയിലെ പൗരന്മാരോട് മടങ്ങാൻ ഉത്തരവിട്ടപ്പോൾ, ജോൺസൺ തന്റെ രാജ്യമായ അമേരിക്കയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ നിർബന്ധിതനായി. അക്കാലത്ത് ജോൺസൺ തന്റെ വീട് ക്വയിലോൺ ബാങ്കിന് പണയം വയ്ക്കുകയും യുദ്ധത്തിനുശേഷം മടങ്ങിവരാൻ കാത്തിരിക്കുന്നതിനിടയിൽ തന്റെ കശുവണ്ടി ബിസിനസ്സ് മാനേജർ സ്വാമിനാഥന് കൈമാറുകയും ചെയ്തു.

എന്നാൽ പിന്നീട്, ലോകമഹായുദ്ധം കാരണം തന്റെ ബിസിനസ്സ് നഷ്ടത്തിലാണെന്നും ക്വയിലോൺ ബാങ്ക് കെട്ടിടം പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയാണെന്നും സ്വാമിനാഥൻ ജോൺസണോട് പറഞ്ഞു. മാനേജർ മനഃപൂർവ്വം ജോൺസന്റെ ബിസിനസിൽ നിന്നുള്ള ലാഭം വഴിതിരിച്ചുവിട്ടു. പിന്നീട് ക്വയിലോൺ ബാങ്ക് സ്വത്ത് കണ്ടുകെട്ടി. പിന്നീട്, ശ്രീ. എഫ്.എക്സ്. പെരേര (കേരള മിനറൽസ് ആൻഡ് മെറ്റൽസിന്റെ മുൻ ഉടമയും കൊല്ലം തീരത്ത് നിന്ന് അപൂർവ ഭൂമി ധാതുക്കൾ ഖനനം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങിയയാളുമാണ്) ഒരു ലേലത്തിൽ കെട്ടിടം സ്വന്തമാക്കി. കാലക്രമേണ, കൊല്ലത്തും മുഴുവൻ കേരളത്തിലും കശുവണ്ടി ബിസിനസ്സ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു പൊതുമേഖലാ കമ്പനിയായ കേരള സ്റ്റേറ്റ് കശുവണ്ടി വികസന കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡിന്റെ ആസ്ഥാനമാക്കുന്നതിനായി ശ്രീ. ജോൺസന്റെ പഴയ ബംഗ്ലാവ് കേരള സർക്കാർ വാങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Cashew HQ tells story of a betrayal – News published in Deccan Chronicle&quot;&gt;{{cite web | url = https://www.deccanchronicle.com/141018/nation-current-affairs/article/cashew-hq-tells-story-betrayal | title = Cashew HQ tells story of a betrayal | date = 18 October 2014 | newspaper=Deccan Chronicle | first=Sham | last=Mohammed | access-date=8 July 2018 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cashew Exporters in Kollam&quot;&gt;{{cite web | url = http://yellowpages.webindia123.com/d-py/Kerala/Kollam/Cashew-Exporters-1430/1/ | title = Yellow pages }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
{{Cashew business in Kollam}}

{{Template:Cashew business in Kollam}}
{{Kollam}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]</text>
      <sha1>9j329yy8io02rmn0zaxc4bmuys4c4cg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വാളാട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302399</id>
    <revision>
      <id>4652361</id>
      <parentid>3307656</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T23:52:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>അജയ് വാളാട്</username>
        <id>220445</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5970" sha1="hc8kfu1y78tan0mszh3oh501ectyas2" xml:space="preserve">{{ആധികാരികത}}
വയനാട്‌ ജില്ലയിലെ വടക്കു ഭാഗത്ത് മാനന്തവാടി താലൂക്കിലെ തവിഞ്ഞാൽ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതി  ചെയ്യുന്ന മനോഹരമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ്‌ വാളാട്. കബനി  നദിയുടെ ഒരു കൈവഴി ഗ്രാമത്തിൻന്റെ മധ്യത്തിലൂടെ രണ്ട് പുഴകൾ ഒന്നായിചേർന്ന് ഒഴുക്കുന്നു. നക്സൽ  പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ വളർച്ചയിൽ പ്രദേശം  നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചിടുണ്ട്.{{തെളിവ്}} പ്രദേശത്തിൻറെ വിസ്തൃതി 20 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ്{{തെളിവ്}}.

== പേരിനുപിന്നിൽ  ==
ഗ്രമാങ്ങൾക്കും കുടുംബങ്ങൾക്കും വ്യക്തികൾക്കുമെല്ലാം പേര് വീഴുന്നതിൽ എന്തെങ്കിലും നിമിത്തങ്ങളുണ്ടാവുക സ്വാഭാവികമാണ്. വാളാടെന്ന പേരിനും അത്തരത്തിൽ ഒരു സംഭവം ഉന്നയിച്ചു കേൾക്കുന്നു. നാട്ടുരാജാക്കന്മാരുടെ ആധിപത്യ കാലത്ത് അവരുടെ പ്രധാനികളായ രണ്ടു കാര്യസ്ഥ കുടുംബങ്ങളായിരുന്നു വാളാടുള്ള വാളാടി നായന്മാരും കുഞ്ഞോത്തുള്ള കുറുമല കുങ്കിയുടെ കുടുംബവും. കോട്ടയം രാജാവിന്റെ  നികുതി പിരിവുകാരായിരുന്നു ഇവർ. നികുതി പിരിവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് തർക്കത്തിലാവുകയും അത് കടുത്ത പോരിന് വഴിയൊരുക്കുയും ചെയ്തു.  ഇന്ന് കാണുന്ന വാളാട് വച്ച് വലിയ സംഘർഷംതന്നെ അരങ്ങേറി. മാസങ്ങളോളം നിലനിന്ന പോരിൽ ഇരുതറവാട്ടുകാരും വാളെടുത്ത് രംഗത്ത് നിലയുറപ്പിച്ചു. ധീരതയുടെയും അതിജയത്തിന്റെയും  പ്രതീകമായി വാളാടി ഇല്ലത്തിന്റെ ഇറയിൽ വാളുകൾ കെട്ടിത്തൂക്കിയിട്ടു. കേട്ടു കേൾവിയനുസരിച്ച് ഈ സംഭവമാണ് വാളാടെന്ന പേരിന് നിമിത്തമായത്.

മറ്റൊരു സംഭവം പറഞ്ഞു കേൾക്കുന്നതിങ്ങനെയാണ്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ മലബാർ പടയോട്ട കാലത്ത് വയനാട്ടിലും അദ്ദേഹം പട നയിച്ചിരുന്നുവല്ലോ. വാളാട് വന്നു അദ്ദേഹം വാളിളക്കി പോരിന് വിളിച്ചു. വാളാട്ടി എന്നത് വാളാട് ആയി ലോപിച്ചു. എന്നാൽ ഈ വാദം വസ്തുതയുമായി ഒരു നിലയ്ക്കും പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ലെന്നാണ് മനസ്സിലാവുന്നത്.

== കൃഷി  ==
പിൻകാലത്ത് കുറിച്യരും നായർ മാരും വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യപെട്ടിരുന്ന പ്രദേശത്ത് രണ്ടായിരത്തിന്റെ തുടക്കത്തോടെ വാഴ കൃഷി വ്യാപകമായി. ഇന്ന് ഇപ്പോൾ കുറിച്യ തറവാടുകളിൽ തങ്ങളുടെ കൃഷിസ്ഥലത്ത് പാരമ്പര്യ സംരക്ഷണത്തിനായി കൃഷി ചെയ്തു പോരുന്നു. പ്രതിവർഷം ടൺ കണക്കിന് നേന്ത്രക്കായ വാളാട് നിന്നും കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നു. തവിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാൻസർ രോഗികളുള്ള പഞ്ചായത്താണ്{{തെളിവ്}}
[[പ്രമാണം:Banana Tree 2.jpg|ലഘുചിത്രം]]

== സ്ഥാപനങ്ങൾ ==
വാളാട് വയനാടിലെ നഗര പ്രദേശത്തിൽനിന്നുo  വേറിട്ടു നില്കുന്നതുകൊണ്ട് തന്നെ  വിദ്യാഭ്യാസ -സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രദേശത്തു തന്നെ നിർമ്മിക്കൽ വളരെ അനിവാര്യമായിതീർന്നു. വാളാട് ഗവണ്മെൻറ് ഹൈ സ്കൂൾ  പ്രദേശത്ത് കഴിഞ്ഞ  നൂറ് വർഷമായി  വിദ്യാഭ്യാസ മേകലയിൽ  വിലയേറിയ സംഭാവനകൾ അർപിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.</text>
      <sha1>hc8kfu1y78tan0mszh3oh501ectyas2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പാർവതി മിൽസ് ലിമിറ്റഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>307034</id>
    <revision>
      <id>4652138</id>
      <parentid>4549912</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T12:10:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5695" sha1="svx92m6nr6kzmnlasurrgh8i75lyhjg" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name = പാർവതി മിൽസ് ലിമിറ്റഡ്
| logo = 
| type = [[Public Sector|പൊതുമേഖല]]
| foundation = ചിന്നക്കട, കൊല്ലം (1884)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/people-demand-parvathi-mills-land-for-mch/article5731511.ece|title=People demand Parvathi Mills land for MCH|author=Special Correspondent|work=The Hindu|accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
| founder = 
| location_city = [[Kollam|കൊല്ലം]]
| location_country = &lt;br&gt;[[India|ഇന്ത്യ]]
| latitude = 8.888378
| longitude = 76.587526
| key_people = 
| industry = [[തുണി വ്യവസായം]]
| products = തുണിത്തരങ്ങൾ
| market cap = 
| revenue = 
| operating_income = 
| net_income = 
| assets= 
| equity= 
| num_employees = 120&lt;ref name=&quot;Fresh moves&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/fresh-moves-to-revive-parvathy-mills-in-kollam/article3587593.ece|title=Fresh moves to revive Parvathy Mills in Kollam|author=Staff Reporter|work=The Hindu|accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
| slogan = 
| homepage = 
}}
[[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] [[ചിന്നക്കട|ചിന്നക്കടയിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പൊതുമേഖലാ&lt;ref&gt;http://kollam.nic.in/indu.htm&lt;/ref&gt; വസ്ത്ര നിർമ്മാണസ്ഥാപനമാണു '''പാർവതി മിൽസ് ലിമിറ്റഡ്'''. ഇപ്പോൾ നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റയിൽ കോർപറേഷന്റെ ഉടമസ്ഥതയിൽ ഉള്ള മില്ല് സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥതയിൽ ആരംഭിച്ചതു 1884ലാണു്. [[വിശാഖം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|വിശാഖം തിരുനാൾ രാമവർമ്മയാണു]] കോട്ടൺ മീൽ തുടങ്ങാനുള്ള സ്ഥലം നൽകിയതു്. പിന്നീട് കേരള സംസ്ഥാന ടെക്സ്റ്റയിൽ കോർപറേഷന്റെ കയ്യിലെത്തിയ മില്ല് നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റയിൽ കോർപറേഷനു കൈമാറുകയായിരുന്നു. 120 ജോലിക്കാരുണ്ടായിരുന്ന മില്ല് നവീകരണത്തിന്റെ പേരിൽ അടച്ചതു 2008ലാണു്. കൊല്ലം നഗരകേന്ദ്രത്തിലുള്ള സ്ഥലം മെഡിക്കൽ കോളേജ് നിർമ്മിക്കാൻ കൈമാറണമെന്ന ആവശ്യമുയർന്നിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;http://www.deccanchronicle.com/141222/nation-current-affairs/article/delay-identifying-land-holds-kollam-medical-college-plan&lt;/ref&gt;

എ.ഡി.കോട്ടൺ അഥവാ പാർവതി മിൽസ് ലിമിറ്റഡ് നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റൈൽ കോർപ്പറേഷന്റെ (എൻ‌ടി‌സി) ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഇന്ത്യയിലെ കൊല്ലം നഗരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു തുണി നിർമ്മാണ കമ്പനിയാണ്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kollam.nic.in/teld3.html |title=District Official Telephone Numbers – Kollam |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt; 1884 ൽ ബ്രിട്ടീഷ് സംരംഭകനായ എ.ഡി. കോട്ടൺ ആണ് ഈ കമ്പനി സ്ഥാപിച്ചത്. ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതിനുശേഷം, മിൽ ഒരു തമിഴ് സംരംഭകൻ പാട്ടത്തിനെടുത്തു. അതേസമയം ഭൂമി കേരള സ്റ്റേറ്റ് ടെക്സ്റ്റൈൽ കോർപ്പറേഷന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലായിരുന്നു. പിന്നീട് ആറ് എൻ‌ടി‌സി ജീവനക്കാരും 17 താൽക്കാലിക തൊഴിലാളികളും ഉൾപ്പെടെ ഇത് നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റൈൽ കോർപ്പറേഷനു കൈമാറി.  ഏകദേശം 120 തൊഴിലാളികളെ കമ്പനി നിയമിച്ചു. ആധുനികവൽക്കരണത്തിനുവേണ്ടി 2008 മുതൽ പ്ലാന്റ് അടച്ചിട്ടിരിക്കുകയായായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Fresh moves&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, കായലുകളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് ഇവിടെ ഒരു പക്ഷിസങ്കേതം നിർമ്മിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=archive |first1=From our online |title=Parvathy Mills may get modernised |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2010/Jul/11/parvathy-mills-may-get-modernised-168836.html |work=The New Indian Express |date=16 May 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;


==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>svx92m6nr6kzmnlasurrgh8i75lyhjg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652146</id>
      <parentid>4652138</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10881" sha1="591hvxzj1p97xj1sqklpht411cr1v3n" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name = പാർവതി മിൽസ് ലിമിറ്റഡ്
| logo = 
| type = [[Public Sector|പൊതുമേഖല]]
| foundation = ചിന്നക്കട, കൊല്ലം (1884)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/people-demand-parvathi-mills-land-for-mch/article5731511.ece|title=People demand Parvathi Mills land for MCH|author=Special Correspondent|work=The Hindu|accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
| founder = 
| location_city = [[Kollam|കൊല്ലം]]
| location_country = &lt;br&gt;[[India|ഇന്ത്യ]]
| latitude = 8.888378
| longitude = 76.587526
| key_people = 
| industry = [[തുണി വ്യവസായം]]
| products = തുണിത്തരങ്ങൾ
| market cap = 
| revenue = 
| operating_income = 
| net_income = 
| assets= 
| equity= 
| num_employees = 120&lt;ref name=&quot;Fresh moves&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/fresh-moves-to-revive-parvathy-mills-in-kollam/article3587593.ece|title=Fresh moves to revive Parvathy Mills in Kollam|author=Staff Reporter|work=The Hindu|accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
| slogan = 
| homepage = 
}}
[[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] [[ചിന്നക്കട|ചിന്നക്കടയിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പൊതുമേഖലാ&lt;ref&gt;http://kollam.nic.in/indu.htm&lt;/ref&gt; വസ്ത്ര നിർമ്മാണസ്ഥാപനമാണു '''പാർവതി മിൽസ് ലിമിറ്റഡ്'''. ഇപ്പോൾ നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റയിൽ കോർപറേഷന്റെ ഉടമസ്ഥതയിൽ ഉള്ള മില്ല് സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥതയിൽ ആരംഭിച്ചതു 1884ലാണു്. [[വിശാഖം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|വിശാഖം തിരുനാൾ രാമവർമ്മയാണു]] കോട്ടൺ മീൽ തുടങ്ങാനുള്ള സ്ഥലം നൽകിയതു്. പിന്നീട് കേരള സംസ്ഥാന ടെക്സ്റ്റയിൽ കോർപറേഷന്റെ കയ്യിലെത്തിയ മില്ല് നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റയിൽ കോർപറേഷനു കൈമാറുകയായിരുന്നു. 120 ജോലിക്കാരുണ്ടായിരുന്ന മില്ല് നവീകരണത്തിന്റെ പേരിൽ അടച്ചതു 2008ലാണു്. കൊല്ലം നഗരകേന്ദ്രത്തിലുള്ള സ്ഥലം മെഡിക്കൽ കോളേജ് നിർമ്മിക്കാൻ കൈമാറണമെന്ന ആവശ്യമുയർന്നിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;http://www.deccanchronicle.com/141222/nation-current-affairs/article/delay-identifying-land-holds-kollam-medical-college-plan&lt;/ref&gt;

എ.ഡി.കോട്ടൺ അഥവാ പാർവതി മിൽസ് ലിമിറ്റഡ് നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റൈൽ കോർപ്പറേഷന്റെ (എൻ‌ടി‌സി) ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഇന്ത്യയിലെ കൊല്ലം നഗരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു തുണി നിർമ്മാണ കമ്പനിയാണ്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kollam.nic.in/teld3.html |title=District Official Telephone Numbers – Kollam |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt; 1884 ൽ ബ്രിട്ടീഷ് സംരംഭകനായ എ.ഡി. കോട്ടൺ ആണ് ഈ കമ്പനി സ്ഥാപിച്ചത്. ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതിനുശേഷം, മിൽ ഒരു തമിഴ് സംരംഭകൻ പാട്ടത്തിനെടുത്തു. അതേസമയം ഭൂമി കേരള സ്റ്റേറ്റ് ടെക്സ്റ്റൈൽ കോർപ്പറേഷന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലായിരുന്നു. പിന്നീട് ആറ് എൻ‌ടി‌സി ജീവനക്കാരും 17 താൽക്കാലിക തൊഴിലാളികളും ഉൾപ്പെടെ ഇത് നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റൈൽ കോർപ്പറേഷനു കൈമാറി.  ഏകദേശം 120 തൊഴിലാളികളെ കമ്പനി നിയമിച്ചു. ആധുനികവൽക്കരണത്തിനുവേണ്ടി 2008 മുതൽ പ്ലാന്റ് അടച്ചിട്ടിരിക്കുകയായായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Fresh moves&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, കായലുകളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് ഇവിടെ ഒരു പക്ഷിസങ്കേതം നിർമ്മിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=archive |first1=From our online |title=Parvathy Mills may get modernised |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2010/Jul/11/parvathy-mills-may-get-modernised-168836.html |work=The New Indian Express |date=16 May 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;
== ചരിത്രം ==
തിരുവിതാംകൂറിലെ മഹാരാജാവായിരുന്ന വിശാഖം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ, മലബാർ തീരത്ത് തിരുവിതാംകൂറിന്റെ വാണിജ്യ തലസ്ഥാനമായിരുന്ന ക്വയിലോൺ നഗരത്തിൽ (ഇപ്പോൾ കൊല്ലം എന്നറിയപ്പെടുന്നു) ഒരു സ്പിന്നിംഗ് മിൽ ആരംഭിക്കാൻ മുൻകൈയെടുത്തു. 1884-ൽ അദ്ദേഹം എഡി കോട്ടൺ മിൽ ആരംഭിക്കുന്നതിനായി ഭൂമി ദാനം ചെയ്തു. 1974-ൽ ഈ ഭൂമി നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റൈൽ കോർപ്പറേഷന് കൈമാറി.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/141222/nation-current-affairs/article/delay-identifying-land-holds-kollam-medical-college-plan |title=Delay in identifying land holds up Kollam medical college plan |publisher=Deccan Chronicle |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;

2005-ൽ എൻ‌ടി‌സി പാർവതി മിൽസിനെ സ്വകാര്യവൽക്കരിക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടു. 2002-ൽ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാൻ പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്ന ബോർഡ് ഫോർ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ആൻഡ് ഫിനാൻഷ്യൽ റീകൺസ്ട്രക്ഷൻ പ്ലാന്റ് കൂട്ടിച്ചേർത്തു. പാർവതി മിൽസ് വർക്കേഴ്സ് യൂണിയന്റെ പ്രതിഷേധത്തെത്തുടർന്ന് പദ്ധതി ഉപേക്ഷിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/2005/11/22/stories/2005112214140300.htm |archive-url=https://archive.today/20150224134728/http://www.thehindu.com/2005/11/22/stories/2005112214140300.htm |url-status=dead |archive-date=24 February 2015 |work=[[The Hindu]] |title=Drop moves to privatise Parvathy Mills |date=2005-11-22 |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;

മുംബൈ, കോയമ്പത്തൂർ, അഹമ്മദാബാദ്, ഔറംഗാബാദ്, അകോള, നന്ദേഡ്, നൈനി, ജയ്പൂർ, ഉദയ്പൂർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ മറ്റ് നിരവധി മില്ലുകൾക്കൊപ്പം, 2007&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2007-08-27/news/28472312_1_surplus-land-ntc-mills-apollo-textile-mills |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224165714/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2007-08-27/news/28472312_1_surplus-land-ntc-mills-apollo-textile-mills |url-status=dead |archive-date=24 February 2015 |title=NTC set to cash in on hot properties |publisher=The Economic Times |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;ലും 2012-ലും പാർവതി മിൽ പുനർവികസനത്തിനും ആധുനികവൽക്കരണത്തിനും പദ്ധതിയിട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article181497.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224161844/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article181497.ece |url-status=dead |archive-date=24 February 2015 |title=Parvathy Mills may get modernised |publisher=TNIE |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ഇന്നുവരെ, ഈ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ നടന്നിട്ടില്ല. 2008 മുതൽ മിൽ അടച്ചുപൂട്ടിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/people-demand-parvathi-mills-land-for-mch/article5731511.ece |title=People demand Parvathi Mills land for MCH |work=The Hindu |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Fresh moves&quot; /&gt;  2019 ലെ വിപണി നിരക്കുകൾ അനുസരിച്ച്, പാർവതി മില്ലിന്റെ ആകെ ഭൂമിയുടെ മൂല്യം ₹500 കോടിയിൽ കൂടുതലായിരിക്കും (US$52 മില്യൺ). പ്രവർത്തനരഹിതമായ മില്ലിന്റെ യന്ത്രങ്ങൾ ഇതിനകം തന്നെ കാലഹരണപ്പെട്ടതും പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തവിധം തുരുമ്പിച്ചതുമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/201119/thiruvananthapuram-no-work-full-pay-at-national-textile-corporation.html |title=Thiruvananthapuram: No work, full pay at National Textile Corporation |publisher=Deccan Chronicle |date=20 November 2019 |access-date=20 November 2019}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>591hvxzj1p97xj1sqklpht411cr1v3n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652150</id>
      <parentid>4652146</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4652150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12355" sha1="4mjg5u4a4dhrpyc267jkvclyx7kc7dc" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name = പാർവതി മിൽസ് ലിമിറ്റഡ്
| logo = 
| type = [[Public Sector|പൊതുമേഖല]]
| foundation = ചിന്നക്കട, കൊല്ലം (1884)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/people-demand-parvathi-mills-land-for-mch/article5731511.ece|title=People demand Parvathi Mills land for MCH|author=Special Correspondent|work=The Hindu|accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
| founder = 
| location_city = [[Kollam|കൊല്ലം]]
| location_country = &lt;br&gt;[[India|ഇന്ത്യ]]
| latitude = 8.888378
| longitude = 76.587526
| key_people = 
| industry = [[തുണി വ്യവസായം]]
| products = തുണിത്തരങ്ങൾ
| market cap = 
| revenue = 
| operating_income = 
| net_income = 
| assets= 
| equity= 
| num_employees = 120&lt;ref name=&quot;Fresh moves&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/fresh-moves-to-revive-parvathy-mills-in-kollam/article3587593.ece|title=Fresh moves to revive Parvathy Mills in Kollam|author=Staff Reporter|work=The Hindu|accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
| slogan = 
| homepage = 
}}
[[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] [[ചിന്നക്കട|ചിന്നക്കടയിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പൊതുമേഖലാ&lt;ref&gt;http://kollam.nic.in/indu.htm&lt;/ref&gt; വസ്ത്ര നിർമ്മാണസ്ഥാപനമാണു '''പാർവതി മിൽസ് ലിമിറ്റഡ്'''. ഇപ്പോൾ നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റയിൽ കോർപറേഷന്റെ ഉടമസ്ഥതയിൽ ഉള്ള മില്ല് സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥതയിൽ ആരംഭിച്ചതു 1884ലാണു്. [[വിശാഖം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|വിശാഖം തിരുനാൾ രാമവർമ്മയാണു]] കോട്ടൺ മീൽ തുടങ്ങാനുള്ള സ്ഥലം നൽകിയതു്. പിന്നീട് കേരള സംസ്ഥാന ടെക്സ്റ്റയിൽ കോർപറേഷന്റെ കയ്യിലെത്തിയ മില്ല് നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റയിൽ കോർപറേഷനു കൈമാറുകയായിരുന്നു. 120 ജോലിക്കാരുണ്ടായിരുന്ന മില്ല് നവീകരണത്തിന്റെ പേരിൽ അടച്ചതു 2008ലാണു്. കൊല്ലം നഗരകേന്ദ്രത്തിലുള്ള സ്ഥലം മെഡിക്കൽ കോളേജ് നിർമ്മിക്കാൻ കൈമാറണമെന്ന ആവശ്യമുയർന്നിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;http://www.deccanchronicle.com/141222/nation-current-affairs/article/delay-identifying-land-holds-kollam-medical-college-plan&lt;/ref&gt;

എ.ഡി.കോട്ടൺ അഥവാ പാർവതി മിൽസ് ലിമിറ്റഡ് നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റൈൽ കോർപ്പറേഷന്റെ (എൻ‌ടി‌സി) ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഇന്ത്യയിലെ കൊല്ലം നഗരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു തുണി നിർമ്മാണ കമ്പനിയാണ്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kollam.nic.in/teld3.html |title=District Official Telephone Numbers – Kollam |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt; 1884 ൽ ബ്രിട്ടീഷ് സംരംഭകനായ എ.ഡി. കോട്ടൺ ആണ് ഈ കമ്പനി സ്ഥാപിച്ചത്. ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതിനുശേഷം, മിൽ ഒരു തമിഴ് സംരംഭകൻ പാട്ടത്തിനെടുത്തു. അതേസമയം ഭൂമി കേരള സ്റ്റേറ്റ് ടെക്സ്റ്റൈൽ കോർപ്പറേഷന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലായിരുന്നു. പിന്നീട് ആറ് എൻ‌ടി‌സി ജീവനക്കാരും 17 താൽക്കാലിക തൊഴിലാളികളും ഉൾപ്പെടെ ഇത് നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റൈൽ കോർപ്പറേഷനു കൈമാറി.  ഏകദേശം 120 തൊഴിലാളികളെ കമ്പനി നിയമിച്ചു. ആധുനികവൽക്കരണത്തിനുവേണ്ടി 2008 മുതൽ പ്ലാന്റ് അടച്ചിട്ടിരിക്കുകയായായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Fresh moves&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, കായലുകളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് ഇവിടെ ഒരു പക്ഷിസങ്കേതം നിർമ്മിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=archive |first1=From our online |title=Parvathy Mills may get modernised |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2010/Jul/11/parvathy-mills-may-get-modernised-168836.html |work=The New Indian Express |date=16 May 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;
== ചരിത്രം ==
തിരുവിതാംകൂറിലെ മഹാരാജാവായിരുന്ന വിശാഖം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ, മലബാർ തീരത്ത് തിരുവിതാംകൂറിന്റെ വാണിജ്യ തലസ്ഥാനമായിരുന്ന ക്വയിലോൺ നഗരത്തിൽ (ഇപ്പോൾ കൊല്ലം എന്നറിയപ്പെടുന്നു) ഒരു സ്പിന്നിംഗ് മിൽ ആരംഭിക്കാൻ മുൻകൈയെടുത്തു. 1884-ൽ അദ്ദേഹം എഡി കോട്ടൺ മിൽ ആരംഭിക്കുന്നതിനായി ഭൂമി ദാനം ചെയ്തു. 1974-ൽ ഈ ഭൂമി നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റൈൽ കോർപ്പറേഷന് കൈമാറി.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/141222/nation-current-affairs/article/delay-identifying-land-holds-kollam-medical-college-plan |title=Delay in identifying land holds up Kollam medical college plan |publisher=Deccan Chronicle |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;

2005-ൽ എൻ‌ടി‌സി പാർവതി മിൽസിനെ സ്വകാര്യവൽക്കരിക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടു. 2002-ൽ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാൻ പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്ന ബോർഡ് ഫോർ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ആൻഡ് ഫിനാൻഷ്യൽ റീകൺസ്ട്രക്ഷൻ പ്ലാന്റ് കൂട്ടിച്ചേർത്തു. പാർവതി മിൽസ് വർക്കേഴ്സ് യൂണിയന്റെ പ്രതിഷേധത്തെത്തുടർന്ന് പദ്ധതി ഉപേക്ഷിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/2005/11/22/stories/2005112214140300.htm |archive-url=https://archive.today/20150224134728/http://www.thehindu.com/2005/11/22/stories/2005112214140300.htm |url-status=dead |archive-date=24 February 2015 |work=[[The Hindu]] |title=Drop moves to privatise Parvathy Mills |date=2005-11-22 |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;

മുംബൈ, കോയമ്പത്തൂർ, അഹമ്മദാബാദ്, ഔറംഗാബാദ്, അകോള, നന്ദേഡ്, നൈനി, ജയ്പൂർ, ഉദയ്പൂർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ മറ്റ് നിരവധി മില്ലുകൾക്കൊപ്പം, 2007&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2007-08-27/news/28472312_1_surplus-land-ntc-mills-apollo-textile-mills |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224165714/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2007-08-27/news/28472312_1_surplus-land-ntc-mills-apollo-textile-mills |url-status=dead |archive-date=24 February 2015 |title=NTC set to cash in on hot properties |publisher=The Economic Times |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;ലും 2012-ലും പാർവതി മിൽ പുനർവികസനത്തിനും ആധുനികവൽക്കരണത്തിനും പദ്ധതിയിട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article181497.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224161844/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article181497.ece |url-status=dead |archive-date=24 February 2015 |title=Parvathy Mills may get modernised |publisher=TNIE |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ഇന്നുവരെ, ഈ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ നടന്നിട്ടില്ല. 2008 മുതൽ മിൽ അടച്ചുപൂട്ടിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/people-demand-parvathi-mills-land-for-mch/article5731511.ece |title=People demand Parvathi Mills land for MCH |work=The Hindu |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Fresh moves&quot; /&gt;  2019 ലെ വിപണി നിരക്കുകൾ അനുസരിച്ച്, പാർവതി മില്ലിന്റെ ആകെ ഭൂമിയുടെ മൂല്യം ₹500 കോടിയിൽ കൂടുതലായിരിക്കും (US$52 മില്യൺ). പ്രവർത്തനരഹിതമായ മില്ലിന്റെ യന്ത്രങ്ങൾ ഇതിനകം തന്നെ കാലഹരണപ്പെട്ടതും പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തവിധം തുരുമ്പിച്ചതുമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/201119/thiruvananthapuram-no-work-full-pay-at-national-textile-corporation.html |title=Thiruvananthapuram: No work, full pay at National Textile Corporation |publisher=Deccan Chronicle |date=20 November 2019 |access-date=20 November 2019}}&lt;/ref&gt;
== മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആരംഭിക്കുന്നതിനായി മില്ലിന്റെ ഭൂമി വിട്ടുകൊടുക്കണമെന്ന ആവശ്യം ==

സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജിനുള്ള സ്ഥലമായി പാർവതി മിൽ ഭൂമി ലഭിക്കുന്നതിനായി കൊല്ലത്ത് നിന്നുള്ള പ്രതിനിധികളും സംഘടനകളും 2014 ഫെബ്രുവരിയിൽ ധർണയും മാർച്ചും നടത്തി. 2014 ലെ വിപണി മൂല്യം അനുസരിച്ച് 4 ബില്യൺ രൂപയിലധികം (US$64 മില്യൺ) വിലമതിക്കുന്ന 16.40 ഏക്കർ പ്രൈം സിറ്റി ഭൂമിയിലാണ് മിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.  2014 ഡിസംബർ വരെ, സ്ഥലം തീരുമാനിക്കുന്നതിലും ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കുന്നതിലുമുള്ള ഭരണപരമായ കാലതാമസം പുതിയ മെഡിക്കൽ കോളേജിന്റെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കുന്നതിൽ കാലതാമസം വരുത്തുന്നു. &lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>4mjg5u4a4dhrpyc267jkvclyx7kc7dc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652151</id>
      <parentid>4652150</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:36:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവലംബം */</comment>
      <origin>4652151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12388" sha1="4xoqdbntyuk83vk9b4akpmdil805q67" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name = പാർവതി മിൽസ് ലിമിറ്റഡ്
| logo = 
| type = [[Public Sector|പൊതുമേഖല]]
| foundation = ചിന്നക്കട, കൊല്ലം (1884)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/people-demand-parvathi-mills-land-for-mch/article5731511.ece|title=People demand Parvathi Mills land for MCH|author=Special Correspondent|work=The Hindu|accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
| founder = 
| location_city = [[Kollam|കൊല്ലം]]
| location_country = &lt;br&gt;[[India|ഇന്ത്യ]]
| latitude = 8.888378
| longitude = 76.587526
| key_people = 
| industry = [[തുണി വ്യവസായം]]
| products = തുണിത്തരങ്ങൾ
| market cap = 
| revenue = 
| operating_income = 
| net_income = 
| assets= 
| equity= 
| num_employees = 120&lt;ref name=&quot;Fresh moves&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/fresh-moves-to-revive-parvathy-mills-in-kollam/article3587593.ece|title=Fresh moves to revive Parvathy Mills in Kollam|author=Staff Reporter|work=The Hindu|accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
| slogan = 
| homepage = 
}}
[[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] [[ചിന്നക്കട|ചിന്നക്കടയിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പൊതുമേഖലാ&lt;ref&gt;http://kollam.nic.in/indu.htm&lt;/ref&gt; വസ്ത്ര നിർമ്മാണസ്ഥാപനമാണു '''പാർവതി മിൽസ് ലിമിറ്റഡ്'''. ഇപ്പോൾ നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റയിൽ കോർപറേഷന്റെ ഉടമസ്ഥതയിൽ ഉള്ള മില്ല് സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥതയിൽ ആരംഭിച്ചതു 1884ലാണു്. [[വിശാഖം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|വിശാഖം തിരുനാൾ രാമവർമ്മയാണു]] കോട്ടൺ മീൽ തുടങ്ങാനുള്ള സ്ഥലം നൽകിയതു്. പിന്നീട് കേരള സംസ്ഥാന ടെക്സ്റ്റയിൽ കോർപറേഷന്റെ കയ്യിലെത്തിയ മില്ല് നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റയിൽ കോർപറേഷനു കൈമാറുകയായിരുന്നു. 120 ജോലിക്കാരുണ്ടായിരുന്ന മില്ല് നവീകരണത്തിന്റെ പേരിൽ അടച്ചതു 2008ലാണു്. കൊല്ലം നഗരകേന്ദ്രത്തിലുള്ള സ്ഥലം മെഡിക്കൽ കോളേജ് നിർമ്മിക്കാൻ കൈമാറണമെന്ന ആവശ്യമുയർന്നിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;http://www.deccanchronicle.com/141222/nation-current-affairs/article/delay-identifying-land-holds-kollam-medical-college-plan&lt;/ref&gt;

എ.ഡി.കോട്ടൺ അഥവാ പാർവതി മിൽസ് ലിമിറ്റഡ് നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റൈൽ കോർപ്പറേഷന്റെ (എൻ‌ടി‌സി) ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഇന്ത്യയിലെ കൊല്ലം നഗരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു തുണി നിർമ്മാണ കമ്പനിയാണ്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kollam.nic.in/teld3.html |title=District Official Telephone Numbers – Kollam |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt; 1884 ൽ ബ്രിട്ടീഷ് സംരംഭകനായ എ.ഡി. കോട്ടൺ ആണ് ഈ കമ്പനി സ്ഥാപിച്ചത്. ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതിനുശേഷം, മിൽ ഒരു തമിഴ് സംരംഭകൻ പാട്ടത്തിനെടുത്തു. അതേസമയം ഭൂമി കേരള സ്റ്റേറ്റ് ടെക്സ്റ്റൈൽ കോർപ്പറേഷന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലായിരുന്നു. പിന്നീട് ആറ് എൻ‌ടി‌സി ജീവനക്കാരും 17 താൽക്കാലിക തൊഴിലാളികളും ഉൾപ്പെടെ ഇത് നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റൈൽ കോർപ്പറേഷനു കൈമാറി.  ഏകദേശം 120 തൊഴിലാളികളെ കമ്പനി നിയമിച്ചു. ആധുനികവൽക്കരണത്തിനുവേണ്ടി 2008 മുതൽ പ്ലാന്റ് അടച്ചിട്ടിരിക്കുകയായായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Fresh moves&quot; /&gt; എന്നിരുന്നാലും, കായലുകളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് ഇവിടെ ഒരു പക്ഷിസങ്കേതം നിർമ്മിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=archive |first1=From our online |title=Parvathy Mills may get modernised |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2010/Jul/11/parvathy-mills-may-get-modernised-168836.html |work=The New Indian Express |date=16 May 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;
== ചരിത്രം ==
തിരുവിതാംകൂറിലെ മഹാരാജാവായിരുന്ന വിശാഖം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ, മലബാർ തീരത്ത് തിരുവിതാംകൂറിന്റെ വാണിജ്യ തലസ്ഥാനമായിരുന്ന ക്വയിലോൺ നഗരത്തിൽ (ഇപ്പോൾ കൊല്ലം എന്നറിയപ്പെടുന്നു) ഒരു സ്പിന്നിംഗ് മിൽ ആരംഭിക്കാൻ മുൻകൈയെടുത്തു. 1884-ൽ അദ്ദേഹം എഡി കോട്ടൺ മിൽ ആരംഭിക്കുന്നതിനായി ഭൂമി ദാനം ചെയ്തു. 1974-ൽ ഈ ഭൂമി നാഷണൽ ടെക്സ്റ്റൈൽ കോർപ്പറേഷന് കൈമാറി.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/141222/nation-current-affairs/article/delay-identifying-land-holds-kollam-medical-college-plan |title=Delay in identifying land holds up Kollam medical college plan |publisher=Deccan Chronicle |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;

2005-ൽ എൻ‌ടി‌സി പാർവതി മിൽസിനെ സ്വകാര്യവൽക്കരിക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടു. 2002-ൽ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാൻ പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്ന ബോർഡ് ഫോർ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ആൻഡ് ഫിനാൻഷ്യൽ റീകൺസ്ട്രക്ഷൻ പ്ലാന്റ് കൂട്ടിച്ചേർത്തു. പാർവതി മിൽസ് വർക്കേഴ്സ് യൂണിയന്റെ പ്രതിഷേധത്തെത്തുടർന്ന് പദ്ധതി ഉപേക്ഷിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/2005/11/22/stories/2005112214140300.htm |archive-url=https://archive.today/20150224134728/http://www.thehindu.com/2005/11/22/stories/2005112214140300.htm |url-status=dead |archive-date=24 February 2015 |work=[[The Hindu]] |title=Drop moves to privatise Parvathy Mills |date=2005-11-22 |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;

മുംബൈ, കോയമ്പത്തൂർ, അഹമ്മദാബാദ്, ഔറംഗാബാദ്, അകോള, നന്ദേഡ്, നൈനി, ജയ്പൂർ, ഉദയ്പൂർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ മറ്റ് നിരവധി മില്ലുകൾക്കൊപ്പം, 2007&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2007-08-27/news/28472312_1_surplus-land-ntc-mills-apollo-textile-mills |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224165714/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2007-08-27/news/28472312_1_surplus-land-ntc-mills-apollo-textile-mills |url-status=dead |archive-date=24 February 2015 |title=NTC set to cash in on hot properties |publisher=The Economic Times |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;ലും 2012-ലും പാർവതി മിൽ പുനർവികസനത്തിനും ആധുനികവൽക്കരണത്തിനും പദ്ധതിയിട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article181497.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224161844/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article181497.ece |url-status=dead |archive-date=24 February 2015 |title=Parvathy Mills may get modernised |publisher=TNIE |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ഇന്നുവരെ, ഈ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ നടന്നിട്ടില്ല. 2008 മുതൽ മിൽ അടച്ചുപൂട്ടിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/people-demand-parvathi-mills-land-for-mch/article5731511.ece |title=People demand Parvathi Mills land for MCH |work=The Hindu |access-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Fresh moves&quot; /&gt;  2019 ലെ വിപണി നിരക്കുകൾ അനുസരിച്ച്, പാർവതി മില്ലിന്റെ ആകെ ഭൂമിയുടെ മൂല്യം ₹500 കോടിയിൽ കൂടുതലായിരിക്കും (US$52 മില്യൺ). പ്രവർത്തനരഹിതമായ മില്ലിന്റെ യന്ത്രങ്ങൾ ഇതിനകം തന്നെ കാലഹരണപ്പെട്ടതും പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തവിധം തുരുമ്പിച്ചതുമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/201119/thiruvananthapuram-no-work-full-pay-at-national-textile-corporation.html |title=Thiruvananthapuram: No work, full pay at National Textile Corporation |publisher=Deccan Chronicle |date=20 November 2019 |access-date=20 November 2019}}&lt;/ref&gt;
== മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആരംഭിക്കുന്നതിനായി മില്ലിന്റെ ഭൂമി വിട്ടുകൊടുക്കണമെന്ന ആവശ്യം ==

സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജിനുള്ള സ്ഥലമായി പാർവതി മിൽ ഭൂമി ലഭിക്കുന്നതിനായി കൊല്ലത്ത് നിന്നുള്ള പ്രതിനിധികളും സംഘടനകളും 2014 ഫെബ്രുവരിയിൽ ധർണയും മാർച്ചും നടത്തി. 2014 ലെ വിപണി മൂല്യം അനുസരിച്ച് 4 ബില്യൺ രൂപയിലധികം (US$64 മില്യൺ) വിലമതിക്കുന്ന 16.40 ഏക്കർ പ്രൈം സിറ്റി ഭൂമിയിലാണ് മിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.  2014 ഡിസംബർ വരെ, സ്ഥലം തീരുമാനിക്കുന്നതിലും ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കുന്നതിലുമുള്ള ഭരണപരമായ കാലതാമസം പുതിയ മെഡിക്കൽ കോളേജിന്റെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കുന്നതിൽ കാലതാമസം വരുത്തുന്നു. &lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;
{{Kollam}}

{{authority control}}
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>4xoqdbntyuk83vk9b4akpmdil805q67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഘടകം:Color contrast</title>
    <ns>828</ns>
    <id>316816</id>
    <revision>
      <id>4652380</id>
      <parentid>4507207</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T16:10:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Jonesey95</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Undid revision [[Special:Diff/1366336997|1366336997]] by [[Special:Contributions/Aidan9382|Aidan9382]] ([[User talk:Aidan9382|talk]]). Appears to have broken the layout of Template:basketballbox. See [[Template:Basketballbox/testcases]]</comment>
      <origin>4507206</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="6967" sha1="bx0blwcv5isqzm2jrxnp01lj4148n73" xml:space="preserve">--
-- This module implements
--  {{Color contrast ratio}}
--  {{Greater color contrast ratio}}
--  {{ColorToLum}}
--  {{RGBColorToLum}}
--
local p = {}
local HTMLcolor = mw.loadData( 'Module:Color contrast/colors' )

local function sRGB (v)
	if (v &lt;= 0.03928) then
		v = v / 12.92
	else
		v = math.pow((v+0.055)/1.055, 2.4)
	end
	return v
end

local function rgbdec2lum(R, G, B)
	if ( 0 &lt;= R and R &lt; 256 and 0 &lt;= G and G &lt; 256 and 0 &lt;= B and B &lt; 256 ) then
		return 0.2126 * sRGB(R/255) + 0.7152 * sRGB(G/255) + 0.0722 * sRGB(B/255)
	else
		return ''
	end
end

local function hsl2lum(h, s, l)
	if ( 0 &lt;= h and h &lt; 360 and 0 &lt;= s and s &lt;= 1 and 0 &lt;= l and l &lt;= 1 ) then
		local c = (1 - math.abs(2*l - 1))*s
		local x = c*(1 - math.abs( math.fmod(h/60, 2) - 1) )
		local m = l - c/2

		local r, g, b = m, m, m
		if( 0 &lt;= h and h &lt; 60 ) then
			r = r + c
			g = g + x
		elseif( 60 &lt;= h and h &lt; 120 ) then
			r = r + x
			g = g + c
		elseif( 120 &lt;= h and h &lt; 180 ) then
			g = g + c
			b = b + x
		elseif( 180 &lt;= h and h &lt; 240 ) then
			g = g + x
			b = b + c
		elseif( 240 &lt;= h and h &lt; 300 ) then
			r = r + x
			b = b + c
		elseif( 300 &lt;= h and h &lt; 360 ) then
			r = r + c
			b = b + x
		end
		return rgbdec2lum(255*r, 255*g, 255*b)
	else
		return ''
	end
end

local function color2lum(c)

	if (c == nil) then
		return ''
	end

	-- html '#' entity
	c = c:gsub(&quot;&amp;#35;&quot;, &quot;#&quot;)

	-- whitespace
	c = c:match( '^%s*(.-)[%s;]*$' )

	-- unstrip nowiki strip markers
	c = mw.text.unstripNoWiki(c)

	-- lowercase
	c = c:lower()

	-- first try to look it up
	local L = HTMLcolor[c]
	if (L ~= nil) then
		return L
	end

	-- convert from hsl
	if mw.ustring.match(c,'^hsl%([%s]*[0-9][0-9%.]*[%s]*,[%s]*[0-9][0-9%.]*%%[%s]*,[%s]*[0-9][0-9%.]*%%[%s]*%)$') then
		local h, s, l = mw.ustring.match(c,'^hsl%([%s]*([0-9][0-9%.]*)[%s]*,[%s]*([0-9][0-9%.]*)%%[%s]*,[%s]*([0-9][0-9%.]*)%%[%s]*%)$')
		return hsl2lum(tonumber(h), tonumber(s)/100, tonumber(l)/100)
	end

	-- convert from rgb
	if mw.ustring.match(c,'^rgb%([%s]*[0-9][0-9]*[%s]*,[%s]*[0-9][0-9]*[%s]*,[%s]*[0-9][0-9]*[%s]*%)$') then
		local R, G, B = mw.ustring.match(c,'^rgb%([%s]*([0-9][0-9]*)[%s]*,[%s]*([0-9][0-9]*)[%s]*,[%s]*([0-9][0-9]*)[%s]*%)$')
		return rgbdec2lum(tonumber(R), tonumber(G), tonumber(B))
	end

	-- convert from rgb percent
	if mw.ustring.match(c,'^rgb%([%s]*[0-9][0-9%.]*%%[%s]*,[%s]*[0-9][0-9%.]*%%[%s]*,[%s]*[0-9][0-9%.]*%%[%s]*%)$') then
		local R, G, B = mw.ustring.match(c,'^rgb%([%s]*([0-9][0-9%.]*)%%[%s]*,[%s]*([0-9][0-9%.]*)%%[%s]*,[%s]*([0-9][0-9%.]*)%%[%s]*%)$')
		return rgbdec2lum(255*tonumber(R)/100, 255*tonumber(G)/100, 255*tonumber(B)/100)
	end

	-- remove leading # (if there is one) and whitespace
	c = mw.ustring.match(c, '^[%s#]*([a-f0-9]*)[%s]*$')

	-- split into rgb
	local cs = mw.text.split(c or '', '')
	if( #cs == 6 ) then
		local R = 16*tonumber('0x' .. cs[1]) + tonumber('0x' .. cs[2])
		local G = 16*tonumber('0x' .. cs[3]) + tonumber('0x' .. cs[4])
		local B = 16*tonumber('0x' .. cs[5]) + tonumber('0x' .. cs[6])

		return rgbdec2lum(R, G, B)
	elseif ( #cs == 3 ) then
		local R = 16*tonumber('0x' .. cs[1]) + tonumber('0x' .. cs[1])
		local G = 16*tonumber('0x' .. cs[2]) + tonumber('0x' .. cs[2])
		local B = 16*tonumber('0x' .. cs[3]) + tonumber('0x' .. cs[3])

		return rgbdec2lum(R, G, B)
	end

	-- failure, return blank
	return ''
end

-- This exports the function for use in other modules.
-- The colour is passed as a string.
function p._lum(color)
	return color2lum(color)
end

function p._greatercontrast(args)
	local bias = tonumber(args['bias'] or '0') or 0
	local css = (args['css'] and args['css'] ~= '') and true or false
	local v1 = color2lum(args[1] or '')
	local c2 = args[2] or 'white'
	local v2 = color2lum(c2)
	local c3 = args[3] or 'black'
	local v3 = color2lum(c3)
	local ratio1 = -1;
	local ratio2 = -1;
	if (type(v1) == 'number' and type(v2) == 'number') then
		ratio1 = (v2 + 0.05)/(v1 + 0.05)
		ratio1 = (ratio1 &lt; 1) and 1/ratio1 or ratio1
	end
	if (type(v1) == 'number' and type(v3) == 'number') then
		ratio2 = (v3 + 0.05)/(v1 + 0.05)
		ratio2 = (ratio2 &lt; 1) and 1/ratio2 or ratio2
	end

	if css then
		local c1 = args[1] or ''
		if mw.ustring.match(c1, '^[A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9]$') or
			mw.ustring.match(c1, '^[A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9]$') then
				c1 = '#' .. c1
		end
		if mw.ustring.match(c2, '^[A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9]$') or
			mw.ustring.match(c2, '^[A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9]$') then
				c2 = '#' .. c2
		end
		if mw.ustring.match(v3, '^[A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9]$') or
			mw.ustring.match(v3, '^[A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9]$') then
				c3 = '#' .. c3
		end
		return 'background-color:' .. c1 .. '; color:' .. ((ratio1 &gt; 0) and (ratio2 &gt; 0) and ((ratio1 + bias &gt; ratio2) and c2 or c3) or '') .. ';'
	end

	return (ratio1 &gt; 0) and (ratio2 &gt; 0) and ((ratio1 + bias &gt; ratio2) and c2 or c3) or ''
end

function p._ratio(args)
	local v1 = color2lum(args[1])
	local v2 = color2lum(args[2])
	if (type(v1) == 'number' and type(v2) == 'number') then
		-- v1 should be the brighter of the two.
		if v2 &gt; v1 then
			v1, v2 = v2, v1
		end
		return (v1 + 0.05)/(v2 + 0.05)
	else
		return args['error'] or '?'
	end
end

function p._styleratio(args)
	local style = (args[1] or ''):lower()
	local bg, fg = 'white', 'black'
	local lum_bg, lum_fg = 1, 0

	if args[2] then
		local lum = color2lum(args[2])
		if lum ~= '' then bg, lum_bg = args[2], lum end
	end
	if args[3] then
		local lum = color2lum(args[3])
		if lum ~= '' then fg, lum_fg = args[3], lum end
	end

	local slist = mw.text.split(mw.ustring.gsub(mw.ustring.gsub(style or '', '&amp;#[Xx]23;', '#'), '&amp;#35;', '#'), ';')
	for k = 1,#slist do
		local s = slist[k]
		local k,v = s:match( '^[%s]*([^:]-):([^:]-)[%s;]*$' )
		k = k or ''
		v = v or ''
		if (k:match('^[%s]*(background)[%s]*$') or k:match('^[%s]*(background%-color)[%s]*$')) then
			local lum = color2lum(v)
			if( lum ~= '' ) then bg, lum_bg = v, lum end
		elseif (k:match('^[%s]*(color)[%s]*$')) then
			local lum = color2lum(v)
			if( lum ~= '' ) then bg, lum_fg = v, lum end
		end
	end
	if lum_bg &gt; lum_fg then
		return (lum_bg + 0.05)/(lum_fg + 0.05)
	else
		return (lum_fg + 0.05)/(lum_bg + 0.05)
	end
end

--[[
Use {{#invoke:Color contrast|somecolor}} directly or
{{#invoke:Color contrast}} from a wrapper template.

Parameters:
	-- |1=	— required; A color to check.
--]]
function p.lum(frame)
	local color = frame.args[1] or frame:getParent().args[1]
	return p._lum(color)
end

function p.ratio(frame)
	local args = frame.args[1] and frame.args or frame:getParent().args
	return p._ratio(args)
end

function p.styleratio(frame)
	local args = frame.args[1] and frame.args or frame:getParent().args
	return p._styleratio(args)
end

function p.greatercontrast(frame)
	local args = frame.args[1] and frame.args or frame:getParent().args
	return p._greatercontrast(args)
end

return p</text>
      <sha1>bx0blwcv5isqzm2jrxnp01lj4148n73</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652381</id>
      <parentid>4652380</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Module:Color_contrast]] എന്നതിൽ നിന്ന് ഒരു പതിപ്പ് ഇറക്കുമതി ചെയ്തു</comment>
      <origin>4507206</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="6967" sha1="bx0blwcv5isqzm2jrxnp01lj4148n73" xml:space="preserve">--
-- This module implements
--  {{Color contrast ratio}}
--  {{Greater color contrast ratio}}
--  {{ColorToLum}}
--  {{RGBColorToLum}}
--
local p = {}
local HTMLcolor = mw.loadData( 'Module:Color contrast/colors' )

local function sRGB (v)
	if (v &lt;= 0.03928) then
		v = v / 12.92
	else
		v = math.pow((v+0.055)/1.055, 2.4)
	end
	return v
end

local function rgbdec2lum(R, G, B)
	if ( 0 &lt;= R and R &lt; 256 and 0 &lt;= G and G &lt; 256 and 0 &lt;= B and B &lt; 256 ) then
		return 0.2126 * sRGB(R/255) + 0.7152 * sRGB(G/255) + 0.0722 * sRGB(B/255)
	else
		return ''
	end
end

local function hsl2lum(h, s, l)
	if ( 0 &lt;= h and h &lt; 360 and 0 &lt;= s and s &lt;= 1 and 0 &lt;= l and l &lt;= 1 ) then
		local c = (1 - math.abs(2*l - 1))*s
		local x = c*(1 - math.abs( math.fmod(h/60, 2) - 1) )
		local m = l - c/2

		local r, g, b = m, m, m
		if( 0 &lt;= h and h &lt; 60 ) then
			r = r + c
			g = g + x
		elseif( 60 &lt;= h and h &lt; 120 ) then
			r = r + x
			g = g + c
		elseif( 120 &lt;= h and h &lt; 180 ) then
			g = g + c
			b = b + x
		elseif( 180 &lt;= h and h &lt; 240 ) then
			g = g + x
			b = b + c
		elseif( 240 &lt;= h and h &lt; 300 ) then
			r = r + x
			b = b + c
		elseif( 300 &lt;= h and h &lt; 360 ) then
			r = r + c
			b = b + x
		end
		return rgbdec2lum(255*r, 255*g, 255*b)
	else
		return ''
	end
end

local function color2lum(c)

	if (c == nil) then
		return ''
	end

	-- html '#' entity
	c = c:gsub(&quot;&amp;#35;&quot;, &quot;#&quot;)

	-- whitespace
	c = c:match( '^%s*(.-)[%s;]*$' )

	-- unstrip nowiki strip markers
	c = mw.text.unstripNoWiki(c)

	-- lowercase
	c = c:lower()

	-- first try to look it up
	local L = HTMLcolor[c]
	if (L ~= nil) then
		return L
	end

	-- convert from hsl
	if mw.ustring.match(c,'^hsl%([%s]*[0-9][0-9%.]*[%s]*,[%s]*[0-9][0-9%.]*%%[%s]*,[%s]*[0-9][0-9%.]*%%[%s]*%)$') then
		local h, s, l = mw.ustring.match(c,'^hsl%([%s]*([0-9][0-9%.]*)[%s]*,[%s]*([0-9][0-9%.]*)%%[%s]*,[%s]*([0-9][0-9%.]*)%%[%s]*%)$')
		return hsl2lum(tonumber(h), tonumber(s)/100, tonumber(l)/100)
	end

	-- convert from rgb
	if mw.ustring.match(c,'^rgb%([%s]*[0-9][0-9]*[%s]*,[%s]*[0-9][0-9]*[%s]*,[%s]*[0-9][0-9]*[%s]*%)$') then
		local R, G, B = mw.ustring.match(c,'^rgb%([%s]*([0-9][0-9]*)[%s]*,[%s]*([0-9][0-9]*)[%s]*,[%s]*([0-9][0-9]*)[%s]*%)$')
		return rgbdec2lum(tonumber(R), tonumber(G), tonumber(B))
	end

	-- convert from rgb percent
	if mw.ustring.match(c,'^rgb%([%s]*[0-9][0-9%.]*%%[%s]*,[%s]*[0-9][0-9%.]*%%[%s]*,[%s]*[0-9][0-9%.]*%%[%s]*%)$') then
		local R, G, B = mw.ustring.match(c,'^rgb%([%s]*([0-9][0-9%.]*)%%[%s]*,[%s]*([0-9][0-9%.]*)%%[%s]*,[%s]*([0-9][0-9%.]*)%%[%s]*%)$')
		return rgbdec2lum(255*tonumber(R)/100, 255*tonumber(G)/100, 255*tonumber(B)/100)
	end

	-- remove leading # (if there is one) and whitespace
	c = mw.ustring.match(c, '^[%s#]*([a-f0-9]*)[%s]*$')

	-- split into rgb
	local cs = mw.text.split(c or '', '')
	if( #cs == 6 ) then
		local R = 16*tonumber('0x' .. cs[1]) + tonumber('0x' .. cs[2])
		local G = 16*tonumber('0x' .. cs[3]) + tonumber('0x' .. cs[4])
		local B = 16*tonumber('0x' .. cs[5]) + tonumber('0x' .. cs[6])

		return rgbdec2lum(R, G, B)
	elseif ( #cs == 3 ) then
		local R = 16*tonumber('0x' .. cs[1]) + tonumber('0x' .. cs[1])
		local G = 16*tonumber('0x' .. cs[2]) + tonumber('0x' .. cs[2])
		local B = 16*tonumber('0x' .. cs[3]) + tonumber('0x' .. cs[3])

		return rgbdec2lum(R, G, B)
	end

	-- failure, return blank
	return ''
end

-- This exports the function for use in other modules.
-- The colour is passed as a string.
function p._lum(color)
	return color2lum(color)
end

function p._greatercontrast(args)
	local bias = tonumber(args['bias'] or '0') or 0
	local css = (args['css'] and args['css'] ~= '') and true or false
	local v1 = color2lum(args[1] or '')
	local c2 = args[2] or 'white'
	local v2 = color2lum(c2)
	local c3 = args[3] or 'black'
	local v3 = color2lum(c3)
	local ratio1 = -1;
	local ratio2 = -1;
	if (type(v1) == 'number' and type(v2) == 'number') then
		ratio1 = (v2 + 0.05)/(v1 + 0.05)
		ratio1 = (ratio1 &lt; 1) and 1/ratio1 or ratio1
	end
	if (type(v1) == 'number' and type(v3) == 'number') then
		ratio2 = (v3 + 0.05)/(v1 + 0.05)
		ratio2 = (ratio2 &lt; 1) and 1/ratio2 or ratio2
	end

	if css then
		local c1 = args[1] or ''
		if mw.ustring.match(c1, '^[A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9]$') or
			mw.ustring.match(c1, '^[A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9]$') then
				c1 = '#' .. c1
		end
		if mw.ustring.match(c2, '^[A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9]$') or
			mw.ustring.match(c2, '^[A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9]$') then
				c2 = '#' .. c2
		end
		if mw.ustring.match(v3, '^[A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9]$') or
			mw.ustring.match(v3, '^[A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9][A-Fa-f0-9]$') then
				c3 = '#' .. c3
		end
		return 'background-color:' .. c1 .. '; color:' .. ((ratio1 &gt; 0) and (ratio2 &gt; 0) and ((ratio1 + bias &gt; ratio2) and c2 or c3) or '') .. ';'
	end

	return (ratio1 &gt; 0) and (ratio2 &gt; 0) and ((ratio1 + bias &gt; ratio2) and c2 or c3) or ''
end

function p._ratio(args)
	local v1 = color2lum(args[1])
	local v2 = color2lum(args[2])
	if (type(v1) == 'number' and type(v2) == 'number') then
		-- v1 should be the brighter of the two.
		if v2 &gt; v1 then
			v1, v2 = v2, v1
		end
		return (v1 + 0.05)/(v2 + 0.05)
	else
		return args['error'] or '?'
	end
end

function p._styleratio(args)
	local style = (args[1] or ''):lower()
	local bg, fg = 'white', 'black'
	local lum_bg, lum_fg = 1, 0

	if args[2] then
		local lum = color2lum(args[2])
		if lum ~= '' then bg, lum_bg = args[2], lum end
	end
	if args[3] then
		local lum = color2lum(args[3])
		if lum ~= '' then fg, lum_fg = args[3], lum end
	end

	local slist = mw.text.split(mw.ustring.gsub(mw.ustring.gsub(style or '', '&amp;#[Xx]23;', '#'), '&amp;#35;', '#'), ';')
	for k = 1,#slist do
		local s = slist[k]
		local k,v = s:match( '^[%s]*([^:]-):([^:]-)[%s;]*$' )
		k = k or ''
		v = v or ''
		if (k:match('^[%s]*(background)[%s]*$') or k:match('^[%s]*(background%-color)[%s]*$')) then
			local lum = color2lum(v)
			if( lum ~= '' ) then bg, lum_bg = v, lum end
		elseif (k:match('^[%s]*(color)[%s]*$')) then
			local lum = color2lum(v)
			if( lum ~= '' ) then bg, lum_fg = v, lum end
		end
	end
	if lum_bg &gt; lum_fg then
		return (lum_bg + 0.05)/(lum_fg + 0.05)
	else
		return (lum_fg + 0.05)/(lum_bg + 0.05)
	end
end

--[[
Use {{#invoke:Color contrast|somecolor}} directly or
{{#invoke:Color contrast}} from a wrapper template.

Parameters:
	-- |1=	— required; A color to check.
--]]
function p.lum(frame)
	local color = frame.args[1] or frame:getParent().args[1]
	return p._lum(color)
end

function p.ratio(frame)
	local args = frame.args[1] and frame.args or frame:getParent().args
	return p._ratio(args)
end

function p.styleratio(frame)
	local args = frame.args[1] and frame.args or frame:getParent().args
	return p._styleratio(args)
end

function p.greatercontrast(frame)
	local args = frame.args[1] and frame.args or frame:getParent().args
	return p._greatercontrast(args)
end

return p</text>
      <sha1>bx0blwcv5isqzm2jrxnp01lj4148n73</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഘടകം:Icon/data</title>
    <ns>828</ns>
    <id>317043</id>
    <revision>
      <id>4652374</id>
      <parentid>4607647</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T17:40:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Reconrabbit</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Replaced former featured list icon to match former featured article, also reflecting change to [[Module:Article history/config]]</comment>
      <origin>4652374</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="12610" sha1="orhqy6iez91aq2a26989x2hpsd451lm" xml:space="preserve">-- This module stores icon data for [[Module:Icon]].

--------------------------------------------------------------------------------
-- Icon data
--------------------------------------------------------------------------------

local data = {
	fa = {
		image = &quot;Featured article star.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured article&quot;,
		link = true,
	},
	far = {
		image = &quot;Cscr-star piece.png&quot;,
		tooltip = &quot;Featured article review&quot;,
		link = true,
	},
	farc = {
		image = &quot;Cscr-star piece.png&quot;,
		tooltip = &quot;Featured article removal candidate&quot;,
		link = true,
	},
	ffa = {
		aliases = {&quot;dfa&quot;},
		image = &quot;Featured article star - cross.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured article&quot;,
		link = true,
	},
	fac = {
		aliases = {&quot;fan&quot;},
		image = &quot;Cscr-candidate.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured article candidate&quot;,
		link = true,
	},
	ffac = {
		aliases = {&quot;nofa&quot;},
		image = &quot;Cscr-former.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured article candidate&quot;,
		link = true,
	},
	fl = {
		image = &quot;Featured article star.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured list&quot;,
		link = true,
	},
	flrc = {
		aliases = {&quot;flr&quot;},
		image = &quot;Cscr-star piece.png&quot;,
		tooltip = &quot;Featured list removal candidate&quot;,
		link = true,
	},
	ffl = {
		aliases = {&quot;dfl&quot;},
		image = &quot;Featured article star - cross.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured list&quot;,
		link = true,
	},
	flc = {
		aliases = {&quot;fln&quot;},
		image = &quot;Cscr-candidate.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured list candidate&quot;,
		link = true,
	},
	fflc = {
		aliases = {&quot;nofl&quot;},
		image = &quot;Cscr-former.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured list candidate&quot;,
		link = true,
	},
	a = {
		image = &quot;Symbol a class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;A-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	admin = {
		aliases = {&quot;mop&quot;},
		image = &quot;Wikipedia Administrator.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Administrator&quot;,
		link = true,
	},
	dac = {
		aliases = {&quot;daa&quot;},
		image = &quot;Symbol unsupport A vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Demoted A-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	acc = {
		aliases = {&quot;acn&quot;, &quot;aac&quot;},
		image = &quot;A candidate.svg&quot;,
		tooltip = &quot;A-Class article candidate&quot;,
		link = true,
	},
	noac = {
		aliases = {&quot;faac&quot;},
		image = &quot;Symbol unsupport A vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Failed A-Class article candidate&quot;,
		link = true,
	},
	ga = {
		image = &quot;Symbol support vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good article&quot;,
		link = false,
	},
	gar = {
		image = &quot;GA Candidate Neutral vote(ChaosNil).svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good article reassessment&quot;,
		link = false,
	},
	dga = {
		image = &quot;Symbol unsupport vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Delisted good article&quot;,
		link = false,
	},
	gan = {
		aliases = {&quot;gac&quot;},
		image = &quot;GA candidate.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good article nominee&quot;,
		link = false,
	},
	ga2 = {
		image = &quot;Symbol neutral vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good article, 2nd opinion&quot;,
		link = false,
	},
	gah = {
		image = &quot;Symbol wait.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good article on hold&quot;,
		link = false,
	},
	fgan = {
		aliases = {&quot;noga&quot;, &quot;gaf&quot;, &quot;gf&quot;},
		image = &quot;Symbol oppose vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former good article nominee&quot;,
		link = false,
	},
	fp = {
		image = &quot;Cscr-featured.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured picture&quot;,
		link = true,
	},
	fpc = {
		aliases = {&quot;fpn&quot;},
		image = &quot;Cscr-candidate.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured picture candidate&quot;,
		link = true,
	},
	ffp = {
		image = &quot;Cscr-former.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured picture&quot;,
		link = true,
	},
	vp = {
		image = &quot;ENWP VP Logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Valued picture&quot;,
		link = true,
	},
	vpc = {
		image = &quot;Valued pics 1.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Valued picture candidate&quot;,
		link = true,
	},
	fs = {
		image = &quot;Cscr-featured.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured sound&quot;,
		link = true,
	},
	ffs = {
		image = &quot;Cscr-former.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured sound&quot;,
		link = true,
	},
	fsc = {
		image = &quot;Cscr-candidate.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured sound candidate&quot;,
		link = true,
	},
	fpo = {
		image = &quot;Linecons big-star.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Before the featured portal process ceased in 2017, this had been designated as a featured portal.&quot;,
		link = true,
	},
	fpor = {
		image = &quot;Cscr-star piece.png&quot;,
		tooltip = &quot;Featured portal review&quot;,
		link = true,
	},
	ffpo = {
		image = &quot;Featured article star - cross.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured portal&quot;,
		link = true,
	},
	fpoc = {
		image = &quot;Cscr-candidate.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured portal candidate&quot;,
		link = true,
	},
	ft = {
		image = &quot;Cscr-featuredtopic.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured topic&quot;,
		link = true,
	},
	ftrc = {
		image = &quot;Cscr-star piece.png&quot;,
		tooltip = &quot;Featured topic removal candidate&quot;,
		link = true,
	},
	fft = {
		aliases = {&quot;dft&quot;},
		image = &quot;DFT candidate_cluster.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured topic&quot;,
		link = true,
	},
	ftc = {
		aliases = {&quot;ftn&quot;},
		image = &quot;FT candidate cluster.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured topic candidate&quot;,
		link = false,
	},
	gt = {
		image = &quot;Support cluster.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good topic&quot;,
		link = false,
	},
	gtrc = {
		image = &quot;Symbol unsupport vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good topic removal candidate&quot;,
		link = false,
	},
	gtc = {
		aliases = {&quot;gtn&quot;},
		image = &quot;GA candidate cluster.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good topic candidate&quot;,
		link = false,
	},
	bplus = {
		aliases = {&quot;b+&quot;},
		image = &quot;Symbol bplus class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Bplus-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	b = {
		image = &quot;Symbol b class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;B-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	br = {
		aliases = {&quot;bcr&quot;},
		image = &quot;Bclass-checklist.svg&quot;,
		tooltip = &quot;B-Class review&quot;,
		link = true,
	},
	c = {
		image = &quot;Symbol c class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;C-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	start = {
		image = &quot;Symbol start class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Start-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	stub = {
		image = &quot;Symbol stub class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Stub-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	list = {
		aliases = {&quot;comparison&quot;},
		image = &quot;Symbol list class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;List-Class article&quot;,
		link = false,
	},
	no = {
		image = &quot;Crystal button cancel.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Unknown-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	book = {
		image = &quot;Symbol book class2.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikipedia book&quot;,
		link = true,
	},
	category = {
		aliases = {&quot;cat&quot;, &quot;categ&quot;},
		image = &quot;Symbol category class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Category&quot;,
		link = false,
	},
	disambiguation = {
		aliases = {&quot;dab&quot;, &quot;disamb&quot;, &quot;disambig&quot;},
		image = &quot;Symbol dab class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Disambiguation page&quot;,
		link = true,
	},
	image = {
		aliases = {&quot;file&quot;},
		image = &quot;Symbol file class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;File&quot;,
		link = true,
	},
	needed = {
		image = &quot;Symbol needed class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Needed article&quot;,
		link = false,
	},
	outline = {
		image = &quot;Global thinking.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Outline&quot;,
		link = false,
	},
	portal = {
		image = &quot;Symbol portal class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Portal&quot;,
		link = true,
	},
	project = {
		image = &quot;Symbol project class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Project page&quot;,
		link = false,
	},
	redirect = {
		aliases = {&quot;red&quot;, &quot;redir&quot;},
		image = &quot;Symbol redirect vote2.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Redirect&quot;,
		link = true,
	},
	template = {
		aliases = {&quot;temp&quot;, &quot;templ&quot;},
		image = &quot;Symbol template class pink.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Template&quot;,
		link = false,
	},
	essay = {
		image = &quot;Essay.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Essay&quot;,
		link = false,
	},
	na = {
		image = &quot;Symbol na class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Non-article page&quot;,
		link = true,
	},
	aa = {
		image = &quot;Yes check.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Audited article of limited subject matter&quot;,
		link = false,
	},
	da = {
		image = &quot;Symbol oppose vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Demoted article&quot;,
		link = false,
	},
	dyk = {
		image = &quot;Symbol question.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Did You Know?&quot;,
		link = false,
	},
	dyk2 = {
		image = &quot;DYK questionmark icon.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Did You Know?&quot;,
		link = false,
	},
	pr = {
		image = &quot;Nuvola apps kedit.png&quot;,
		tooltip = &quot;Peer review&quot;,
		link = true,
	},
	ppr = {
		image = &quot;Nuvola apps kedit.png&quot;,
		tooltip = &quot;Portal peer review&quot;,
		link = true,
	},
	q = {
		aliases = {&quot;question&quot;},
		image = &quot;Symbol question.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Question&quot;,
		link = false,
	},
	cleanup = {
		image = &quot;Edit-clear.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Cleanup work&quot;,
		link = false,
	},
	qi = {
		image = &quot;Quality images logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Quality image on Wikimedia Commons&quot;,
		link = false,
	},
	vi = {
		image = &quot;Valued image seal.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Valued image on Wikimedia Commons&quot;,
		link = false,
	},
	tfa = {
		image = &quot;Wikipedia-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Today's Featured Article&quot;,
		link = true,
	},
	tfl = {
		image = &quot;Wikipedia-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Today's Featured List&quot;,
		link = true,
	},
	itn = {
		image = &quot;Globe current.svg&quot;,
		tooltip = &quot;In The News&quot;,
		link = true,
	},
	otd = {
		image = &quot;Nuvola apps date.svg&quot;,
		tooltip = &quot;On This Day&quot;,
		link = true,
	},
	wikiproject = {
		image = &quot;People icon.svg&quot;,
		tooltip = &quot;WikiProject&quot;,
		link = false,
	},
	goce = {
		image = &quot;Writing Magnifying.PNG&quot;,
		tooltip = &quot;Guild of Copy Editors&quot;,
		link = true,
	},
	wikipedia = {
		image = &quot;Wikipedia-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikipedia page&quot;,
		link = true,
	},
	commons = {
		image = &quot;Commons-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Commons page&quot;,
		link = true,
	},
	wikiquote = {
		image = &quot;Wikiquote-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikiquote page&quot;,
		link = false,
	},
	wikiversity = {
		image = &quot;Wikiversity logo 2017.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikiversity page&quot;,
		link = true,
	},
	wikibooks = {
		image = &quot;Wikibooks-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikibooks page&quot;,
		link = true,
	},
	wikisource = {
		image = &quot;Wikisource-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikisource page&quot;,
		link = true,
	},
	wiktionary = {
		image = &quot;Wiktionary-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wiktionary page&quot;,
		link = true,
	},
	wikinews = {
		image = &quot;Wikinews-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikinews page&quot;,
		link = true,
	},
	wikispecies = {
		image = &quot;Wikispecies-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikispecies page&quot;,
		link = true,
	},
	wikidata = {
		image = &quot;Wikidata-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikidata page&quot;,
		link = false,
	},
	wikivoyage = {
		image = &quot;Wikivoyage-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikivoyage page&quot;,
		link = true,
	},
	 mediawiki = {
		 image = &quot;MediaWiki-2020-icon.svg&quot;,
		 tooltip = &quot;MediaWiki&quot;,
		 link = true,
	 },
	 phabricator = {
		 aliases = {&quot;phab&quot;},
		 image = &quot;Favicon-Phabricator-WM.svg&quot;,
		 tooltip = &quot;Phabricator&quot;,
		 link = false,
	 },
	 wikitech = {
		 image = &quot;Wikitech-2021-blue-icon.svg&quot;,
		 tooltip = &quot;Wikitech&quot;,
		 link = true,
	 },
	meta = {
		image = &quot;Wikimedia Community Logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Meta-wiki page&quot;,
		link = false,
	},
	four = {
		aliases = {&quot;4a&quot;},
		image = &quot;Four Award with draft icon.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Four Award&quot;,
		link = false,
	},
	million = {
		image = &quot;Million award logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Million Award&quot;,
		link = true,
	},
	module = {
		image = &quot;Lua-logo-nolabel.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Module&quot;,
		link = false,
	},
	vital = {
		image = &quot;Círculos_Concéntricos.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Vital article&quot;,
		link = false,
	},
	potd  = {
		image = &quot;Wikipedia-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Picture of the Day&quot;,
		link = true,
	},
	draft = {
		image = &quot;Symbol draft class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Draft-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	user = {
		image = &quot;Symbol user class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;User-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	info = {
		image = &quot;Information icon.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Information&quot;,
		link = false,
	},
	discussionnotificaion = {
		image = &quot;Echo edit-user-talk icon.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Discussion&quot;,
		link = true,
	},
	alert = {
		image = &quot;OOjs UI icon alert.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Black alert&quot;,
		link = true,
	},
	['alert-imagewarning'] = {
		image = &quot;OOjs UI icon alert image warning.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Alert&quot;,
		link = true,
	},
	['alert-constructive'] = {
		image = &quot;OOjs UI icon alert-constructive.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Green alert&quot;,
		link = true,
	},
	['alert-blackred'] = {
		image = &quot;OOjs UI icon alert destructive black-darkred.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Black, white, and red alert&quot;,
		link = true,
	},
	barnstar2 = {
		image = &quot;Original Barnstar Hires.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Original barnstar hires&quot;,
		link = false,
	},
	barnstar = {
		image = &quot;Original Barnstar.png&quot;,
		tooltip = &quot;Original barnstar&quot;,
		link = false,
	},
	gareview = {
		aliases = {&quot;ganrv&quot;},
		image = &quot;Good article review icon.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good article review&quot;,
		link = false,
	},
	new = {
		aliases = {&quot;stork&quot;},
		image = &quot;Symbol Stork.svg&quot;,
		tooltip = &quot;New&quot;,
		link = true
	},
	_DEFAULT = {
		image = &quot;Symbol question.svg&quot;,
		link = false,
	}
}

--------------------------------------------------------------------------------
-- End icon data
--------------------------------------------------------------------------------

-- Make aliases work the same as normal keys, and remove the &quot;aliases&quot; subtables.
local ret= {}
for code, iconData in pairs(data) do
	iconData.canonicalCode = code
	if iconData.aliases then
		for _, alias in ipairs(iconData.aliases) do
			ret[alias] = iconData
		end
		iconData.aliases = nil
	end
	ret[code] = iconData
end

return ret</text>
      <sha1>orhqy6iez91aq2a26989x2hpsd451lm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652375</id>
      <parentid>4652374</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:08:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Module:Icon/data]] എന്നതിൽ നിന്ന് ഒരു പതിപ്പ് ഇറക്കുമതി ചെയ്തു</comment>
      <origin>4652374</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="12610" sha1="orhqy6iez91aq2a26989x2hpsd451lm" xml:space="preserve">-- This module stores icon data for [[Module:Icon]].

--------------------------------------------------------------------------------
-- Icon data
--------------------------------------------------------------------------------

local data = {
	fa = {
		image = &quot;Featured article star.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured article&quot;,
		link = true,
	},
	far = {
		image = &quot;Cscr-star piece.png&quot;,
		tooltip = &quot;Featured article review&quot;,
		link = true,
	},
	farc = {
		image = &quot;Cscr-star piece.png&quot;,
		tooltip = &quot;Featured article removal candidate&quot;,
		link = true,
	},
	ffa = {
		aliases = {&quot;dfa&quot;},
		image = &quot;Featured article star - cross.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured article&quot;,
		link = true,
	},
	fac = {
		aliases = {&quot;fan&quot;},
		image = &quot;Cscr-candidate.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured article candidate&quot;,
		link = true,
	},
	ffac = {
		aliases = {&quot;nofa&quot;},
		image = &quot;Cscr-former.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured article candidate&quot;,
		link = true,
	},
	fl = {
		image = &quot;Featured article star.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured list&quot;,
		link = true,
	},
	flrc = {
		aliases = {&quot;flr&quot;},
		image = &quot;Cscr-star piece.png&quot;,
		tooltip = &quot;Featured list removal candidate&quot;,
		link = true,
	},
	ffl = {
		aliases = {&quot;dfl&quot;},
		image = &quot;Featured article star - cross.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured list&quot;,
		link = true,
	},
	flc = {
		aliases = {&quot;fln&quot;},
		image = &quot;Cscr-candidate.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured list candidate&quot;,
		link = true,
	},
	fflc = {
		aliases = {&quot;nofl&quot;},
		image = &quot;Cscr-former.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured list candidate&quot;,
		link = true,
	},
	a = {
		image = &quot;Symbol a class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;A-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	admin = {
		aliases = {&quot;mop&quot;},
		image = &quot;Wikipedia Administrator.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Administrator&quot;,
		link = true,
	},
	dac = {
		aliases = {&quot;daa&quot;},
		image = &quot;Symbol unsupport A vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Demoted A-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	acc = {
		aliases = {&quot;acn&quot;, &quot;aac&quot;},
		image = &quot;A candidate.svg&quot;,
		tooltip = &quot;A-Class article candidate&quot;,
		link = true,
	},
	noac = {
		aliases = {&quot;faac&quot;},
		image = &quot;Symbol unsupport A vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Failed A-Class article candidate&quot;,
		link = true,
	},
	ga = {
		image = &quot;Symbol support vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good article&quot;,
		link = false,
	},
	gar = {
		image = &quot;GA Candidate Neutral vote(ChaosNil).svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good article reassessment&quot;,
		link = false,
	},
	dga = {
		image = &quot;Symbol unsupport vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Delisted good article&quot;,
		link = false,
	},
	gan = {
		aliases = {&quot;gac&quot;},
		image = &quot;GA candidate.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good article nominee&quot;,
		link = false,
	},
	ga2 = {
		image = &quot;Symbol neutral vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good article, 2nd opinion&quot;,
		link = false,
	},
	gah = {
		image = &quot;Symbol wait.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good article on hold&quot;,
		link = false,
	},
	fgan = {
		aliases = {&quot;noga&quot;, &quot;gaf&quot;, &quot;gf&quot;},
		image = &quot;Symbol oppose vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former good article nominee&quot;,
		link = false,
	},
	fp = {
		image = &quot;Cscr-featured.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured picture&quot;,
		link = true,
	},
	fpc = {
		aliases = {&quot;fpn&quot;},
		image = &quot;Cscr-candidate.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured picture candidate&quot;,
		link = true,
	},
	ffp = {
		image = &quot;Cscr-former.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured picture&quot;,
		link = true,
	},
	vp = {
		image = &quot;ENWP VP Logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Valued picture&quot;,
		link = true,
	},
	vpc = {
		image = &quot;Valued pics 1.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Valued picture candidate&quot;,
		link = true,
	},
	fs = {
		image = &quot;Cscr-featured.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured sound&quot;,
		link = true,
	},
	ffs = {
		image = &quot;Cscr-former.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured sound&quot;,
		link = true,
	},
	fsc = {
		image = &quot;Cscr-candidate.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured sound candidate&quot;,
		link = true,
	},
	fpo = {
		image = &quot;Linecons big-star.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Before the featured portal process ceased in 2017, this had been designated as a featured portal.&quot;,
		link = true,
	},
	fpor = {
		image = &quot;Cscr-star piece.png&quot;,
		tooltip = &quot;Featured portal review&quot;,
		link = true,
	},
	ffpo = {
		image = &quot;Featured article star - cross.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured portal&quot;,
		link = true,
	},
	fpoc = {
		image = &quot;Cscr-candidate.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured portal candidate&quot;,
		link = true,
	},
	ft = {
		image = &quot;Cscr-featuredtopic.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured topic&quot;,
		link = true,
	},
	ftrc = {
		image = &quot;Cscr-star piece.png&quot;,
		tooltip = &quot;Featured topic removal candidate&quot;,
		link = true,
	},
	fft = {
		aliases = {&quot;dft&quot;},
		image = &quot;DFT candidate_cluster.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Former featured topic&quot;,
		link = true,
	},
	ftc = {
		aliases = {&quot;ftn&quot;},
		image = &quot;FT candidate cluster.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Featured topic candidate&quot;,
		link = false,
	},
	gt = {
		image = &quot;Support cluster.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good topic&quot;,
		link = false,
	},
	gtrc = {
		image = &quot;Symbol unsupport vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good topic removal candidate&quot;,
		link = false,
	},
	gtc = {
		aliases = {&quot;gtn&quot;},
		image = &quot;GA candidate cluster.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good topic candidate&quot;,
		link = false,
	},
	bplus = {
		aliases = {&quot;b+&quot;},
		image = &quot;Symbol bplus class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Bplus-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	b = {
		image = &quot;Symbol b class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;B-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	br = {
		aliases = {&quot;bcr&quot;},
		image = &quot;Bclass-checklist.svg&quot;,
		tooltip = &quot;B-Class review&quot;,
		link = true,
	},
	c = {
		image = &quot;Symbol c class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;C-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	start = {
		image = &quot;Symbol start class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Start-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	stub = {
		image = &quot;Symbol stub class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Stub-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	list = {
		aliases = {&quot;comparison&quot;},
		image = &quot;Symbol list class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;List-Class article&quot;,
		link = false,
	},
	no = {
		image = &quot;Crystal button cancel.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Unknown-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	book = {
		image = &quot;Symbol book class2.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikipedia book&quot;,
		link = true,
	},
	category = {
		aliases = {&quot;cat&quot;, &quot;categ&quot;},
		image = &quot;Symbol category class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Category&quot;,
		link = false,
	},
	disambiguation = {
		aliases = {&quot;dab&quot;, &quot;disamb&quot;, &quot;disambig&quot;},
		image = &quot;Symbol dab class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Disambiguation page&quot;,
		link = true,
	},
	image = {
		aliases = {&quot;file&quot;},
		image = &quot;Symbol file class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;File&quot;,
		link = true,
	},
	needed = {
		image = &quot;Symbol needed class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Needed article&quot;,
		link = false,
	},
	outline = {
		image = &quot;Global thinking.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Outline&quot;,
		link = false,
	},
	portal = {
		image = &quot;Symbol portal class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Portal&quot;,
		link = true,
	},
	project = {
		image = &quot;Symbol project class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Project page&quot;,
		link = false,
	},
	redirect = {
		aliases = {&quot;red&quot;, &quot;redir&quot;},
		image = &quot;Symbol redirect vote2.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Redirect&quot;,
		link = true,
	},
	template = {
		aliases = {&quot;temp&quot;, &quot;templ&quot;},
		image = &quot;Symbol template class pink.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Template&quot;,
		link = false,
	},
	essay = {
		image = &quot;Essay.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Essay&quot;,
		link = false,
	},
	na = {
		image = &quot;Symbol na class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Non-article page&quot;,
		link = true,
	},
	aa = {
		image = &quot;Yes check.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Audited article of limited subject matter&quot;,
		link = false,
	},
	da = {
		image = &quot;Symbol oppose vote.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Demoted article&quot;,
		link = false,
	},
	dyk = {
		image = &quot;Symbol question.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Did You Know?&quot;,
		link = false,
	},
	dyk2 = {
		image = &quot;DYK questionmark icon.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Did You Know?&quot;,
		link = false,
	},
	pr = {
		image = &quot;Nuvola apps kedit.png&quot;,
		tooltip = &quot;Peer review&quot;,
		link = true,
	},
	ppr = {
		image = &quot;Nuvola apps kedit.png&quot;,
		tooltip = &quot;Portal peer review&quot;,
		link = true,
	},
	q = {
		aliases = {&quot;question&quot;},
		image = &quot;Symbol question.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Question&quot;,
		link = false,
	},
	cleanup = {
		image = &quot;Edit-clear.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Cleanup work&quot;,
		link = false,
	},
	qi = {
		image = &quot;Quality images logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Quality image on Wikimedia Commons&quot;,
		link = false,
	},
	vi = {
		image = &quot;Valued image seal.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Valued image on Wikimedia Commons&quot;,
		link = false,
	},
	tfa = {
		image = &quot;Wikipedia-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Today's Featured Article&quot;,
		link = true,
	},
	tfl = {
		image = &quot;Wikipedia-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Today's Featured List&quot;,
		link = true,
	},
	itn = {
		image = &quot;Globe current.svg&quot;,
		tooltip = &quot;In The News&quot;,
		link = true,
	},
	otd = {
		image = &quot;Nuvola apps date.svg&quot;,
		tooltip = &quot;On This Day&quot;,
		link = true,
	},
	wikiproject = {
		image = &quot;People icon.svg&quot;,
		tooltip = &quot;WikiProject&quot;,
		link = false,
	},
	goce = {
		image = &quot;Writing Magnifying.PNG&quot;,
		tooltip = &quot;Guild of Copy Editors&quot;,
		link = true,
	},
	wikipedia = {
		image = &quot;Wikipedia-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikipedia page&quot;,
		link = true,
	},
	commons = {
		image = &quot;Commons-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Commons page&quot;,
		link = true,
	},
	wikiquote = {
		image = &quot;Wikiquote-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikiquote page&quot;,
		link = false,
	},
	wikiversity = {
		image = &quot;Wikiversity logo 2017.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikiversity page&quot;,
		link = true,
	},
	wikibooks = {
		image = &quot;Wikibooks-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikibooks page&quot;,
		link = true,
	},
	wikisource = {
		image = &quot;Wikisource-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikisource page&quot;,
		link = true,
	},
	wiktionary = {
		image = &quot;Wiktionary-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wiktionary page&quot;,
		link = true,
	},
	wikinews = {
		image = &quot;Wikinews-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikinews page&quot;,
		link = true,
	},
	wikispecies = {
		image = &quot;Wikispecies-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikispecies page&quot;,
		link = true,
	},
	wikidata = {
		image = &quot;Wikidata-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikidata page&quot;,
		link = false,
	},
	wikivoyage = {
		image = &quot;Wikivoyage-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Wikivoyage page&quot;,
		link = true,
	},
	 mediawiki = {
		 image = &quot;MediaWiki-2020-icon.svg&quot;,
		 tooltip = &quot;MediaWiki&quot;,
		 link = true,
	 },
	 phabricator = {
		 aliases = {&quot;phab&quot;},
		 image = &quot;Favicon-Phabricator-WM.svg&quot;,
		 tooltip = &quot;Phabricator&quot;,
		 link = false,
	 },
	 wikitech = {
		 image = &quot;Wikitech-2021-blue-icon.svg&quot;,
		 tooltip = &quot;Wikitech&quot;,
		 link = true,
	 },
	meta = {
		image = &quot;Wikimedia Community Logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Meta-wiki page&quot;,
		link = false,
	},
	four = {
		aliases = {&quot;4a&quot;},
		image = &quot;Four Award with draft icon.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Four Award&quot;,
		link = false,
	},
	million = {
		image = &quot;Million award logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Million Award&quot;,
		link = true,
	},
	module = {
		image = &quot;Lua-logo-nolabel.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Module&quot;,
		link = false,
	},
	vital = {
		image = &quot;Círculos_Concéntricos.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Vital article&quot;,
		link = false,
	},
	potd  = {
		image = &quot;Wikipedia-logo.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Picture of the Day&quot;,
		link = true,
	},
	draft = {
		image = &quot;Symbol draft class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Draft-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	user = {
		image = &quot;Symbol user class.svg&quot;,
		tooltip = &quot;User-Class article&quot;,
		link = true,
	},
	info = {
		image = &quot;Information icon.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Information&quot;,
		link = false,
	},
	discussionnotificaion = {
		image = &quot;Echo edit-user-talk icon.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Discussion&quot;,
		link = true,
	},
	alert = {
		image = &quot;OOjs UI icon alert.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Black alert&quot;,
		link = true,
	},
	['alert-imagewarning'] = {
		image = &quot;OOjs UI icon alert image warning.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Alert&quot;,
		link = true,
	},
	['alert-constructive'] = {
		image = &quot;OOjs UI icon alert-constructive.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Green alert&quot;,
		link = true,
	},
	['alert-blackred'] = {
		image = &quot;OOjs UI icon alert destructive black-darkred.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Black, white, and red alert&quot;,
		link = true,
	},
	barnstar2 = {
		image = &quot;Original Barnstar Hires.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Original barnstar hires&quot;,
		link = false,
	},
	barnstar = {
		image = &quot;Original Barnstar.png&quot;,
		tooltip = &quot;Original barnstar&quot;,
		link = false,
	},
	gareview = {
		aliases = {&quot;ganrv&quot;},
		image = &quot;Good article review icon.svg&quot;,
		tooltip = &quot;Good article review&quot;,
		link = false,
	},
	new = {
		aliases = {&quot;stork&quot;},
		image = &quot;Symbol Stork.svg&quot;,
		tooltip = &quot;New&quot;,
		link = true
	},
	_DEFAULT = {
		image = &quot;Symbol question.svg&quot;,
		link = false,
	}
}

--------------------------------------------------------------------------------
-- End icon data
--------------------------------------------------------------------------------

-- Make aliases work the same as normal keys, and remove the &quot;aliases&quot; subtables.
local ret= {}
for code, iconData in pairs(data) do
	iconData.canonicalCode = code
	if iconData.aliases then
		for _, alias in ipairs(iconData.aliases) do
			ret[alias] = iconData
		end
		iconData.aliases = nil
	end
	ret[code] = iconData
end

return ret</text>
      <sha1>orhqy6iez91aq2a26989x2hpsd451lm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പി.എൻ. ഗോപീകൃഷ്ണൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333852</id>
    <revision>
      <id>4652267</id>
      <parentid>4633931</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:42:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* പുരസ്കാരങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4652267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9719" sha1="2ue8jmp1armgc2dms38tui1n642gq6i" xml:space="preserve">{{PU|P.N. Gopikrishnan}}
മലയാളത്തിൽ ആധുനികതയ്ക്ക് ശേഷം എഴുതിത്തുടങ്ങിയ കവികളിലൊരാളാണ് '''പി.എൻ. ഗോപീകൃഷ്ണൻ'''.
[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത്]] ശ്രീനാരായണപുരത്ത് പി.കെ. നാരായണന്റെയും വി.എസ്. സരസ്വതിയുടെയും മകനായി 1968-ൽ ജനിച്ചു. ജി.എൽ .പി. സ്കൂൾ പാപ്പിനിവട്ടം, ഹൈസ്കൂൾ പനങ്ങാട്, ക്രൈസ്റ്റ് കോളേജ് ഇരിങ്ങാലക്കുട, ഗവണ്മെന്റ് എഞ്ചിനിയറിംഗ് കോളേജ് തൃശൂർ, എസ്.എൻ. കോളേജ് നാട്ടിക എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തി. കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഫിനാൻഷ്യൽ എന്റർപ്രൈസസിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു.

== കവിത സമാഹാരങ്ങൾ ==
* മടിയരുടെ മാനിഫെസ്റ്റോ
* [[ഇടിക്കാലൂരി പനമ്പട്ടടി]]
* എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും ആദ്യത്തെ സ്ത്രീ ഏറ്റവും അവസാനത്തെ സ്ത്രീയോട് പറയുന്നത്
* ബിരിയാണിയും മറ്റ് കവിതകളും
* പ്രളയവാരിധി നടുവിൽ നാം
* [[കവിത മാംസഭോജിയാണ്]]
* ഒരു വ്യവസ്ഥയും ആത്മഹത്യ ചെയ്യുന്നില്ല
* തകർന്ന പള്ളിയാണ് വലിയ പള്ളി

== ലേഖന സമാഹാരങ്ങൾ ==
* ദൈവത്തെ മാറ്റിയെഴുതുമ്പോൾ
* ഗുരുവും ആശാനും പിൻഗാമികളും
* ഭൂതത്തിൻ്റെ വർത്തമാനം
* എഴുത്തിൻ്റെ രാജ്യത്തിലൂടെ ഒരു വഴിതെറ്റി നടത്തം

== പഠനങ്ങൾ ==
* അക്കയും സിസ്റ്ററും - ലാറ്റിനമേരിക്കൻ, ഇന്ത്യൻ കവിതയിലെ പെൺ സമാന്തരങ്ങൾ
* നാഥുറാം ഗോഡ്സേയും ഹിന്ദുത്വത്തിന്റെ സത്യാനന്തര പരീക്ഷകളും
* ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കഥ

== വിവർത്തനങ്ങൾ ==
* സംസ്കാരവും ദേശീയതയും - ഡോ.കെ.എൻ.പണിക്കർ (പി. എസ്. മനോജ്കുമാറുമൊത്ത് )
* സാക്രിഫൈസ് - ആന്ദ്രേ താർക്കോവ്സ്ക്കി (പി. എസ്. മനോജ് കുമാർ, വി. ആർ. സന്തോഷ് എന്നിവരൊത്ത്)
* അതേ കടൽ - അമോസ് ഓസ് 
* മുന്നൂറു രാമായണങ്ങൾ - അഞ്ച് ഉദാഹരണങ്ങളും തർജ്ജമയെക്കുറിച്ചുള്ള മൂന്ന് വിചാരങ്ങളും - ഏ. കെ. രാമാനുജൻ

== പുരസ്കാരങ്ങൾ == 
* ''[[ഇടിക്കാലൂരി പനമ്പട്ടടി]] '' എന്ന കവിതയ്ക്ക് 2014-ലെ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=ടി.പി. രാജീവനും വി.ആർ. സുധീഷിനും  പി.എൻ. ഗോപീകൃഷ്ണനും അക്കാദമി അവാർഡ്|url=http://www.madhyamam.com/kerala/2016/mar/01/181337|website=മാധ്യമം|accessdate=2016 മാർച്ച് 16|archiveurl=https://archive.today/20160316114447/http://www.madhyamam.com/kerala/2016/mar/01/181337|archivedate=2016-03-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt;, അയനം എ അയ്യപ്പൻ പുരസ്കാരം, കെ ദാമോദരൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ ലഭിച്ചു.
* എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും ആദ്യത്തെ സ്ത്രീ ഏറ്റവും അവസാനത്തെ സ്ത്രീയോട് പറയുന്നത് എന്ന കവിതാ സമാഹാരത്തിന് മുല്ലനേഴി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു.
* ''കവിത മാംസഭോജിയാണ്'' എന്ന കവിതാ സമാഹാരത്തിന് 2023ലെ ഓടക്കുഴൽ അവാർഡ്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.doolnews.com/odakkuzhal-award-to-pn-gopi-krishnan-61-127.html|title=ഓടക്കുഴൽ അവാർഡ് പി.എൻ.ഗോപീകൃഷ്ണന്|access-date=2024-08-30|language=en}}&lt;/ref&gt;, കെ.ബാലകൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ പുരസ്കാരം, അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ്, കൊല്ലം  ലൈബ്രറി കൗൺസിലിന്റെ കടമ്മനിട്ട പുരസ്കാരം ,മൂലൂർ അവാർഡ്  എ ന്നിവ ലഭിച്ചു.
* തകർന്ന പള്ളിയാണ് വലിയ പള്ളി എന്ന കവിതാ സമാഹാരത്തിന് ഏ പി കളക്കാട് അവാർഡ് ലഭിച്ചു.
* ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കഥയ്ക്ക് മികച്ച വൈജ്ഞാനിക ഗ്രന്ഥത്തിനുള്ള 2024ലെ കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് എൻ. വി. കൃഷ്ണവാര്യർ പുരസ്കാരം, പി. അനന്തൻ സ്മാരക പുരസ്കാരം, വൈക്കം ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ പുരസ്കാരം, എം. എൻ. വിജയൻ പുരസ്കാരം, ധർമ്മടം സഹകരണബാങ്ക് എം. പി. കുമാരൻ സ്മാരക പുരസ്കാരം, കുറ്റിപ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള സ്മാരക പുരസ്ക്കാരം എന്നിവ ലഭിച്ചു.
* പായൽ എന്ന കവിതയ്ക്ക് കണ്ണൂർ സർവ്വകലാശാലയുടെ ഡോ. പി. കെ. രാജൻ പുരസ്കാരവും കുമാരനാശാൻ എന്ന കവിതയ്ക്ക് മഹാകവി കുട്ടമത്ത് പുരസ്കാരവും ലഭിച്ചു.
* കൂടാതെ കുഞ്ഞുണ്ണി സ്മൃതി പുരസ്കാരം, 2023 ലെ എസ് എസ് എഫ് സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/ssf-sahityotsav-award-for-pn-gopikrishnan/article68586105.ece|title=The Hindu|access-date=30/08/2024}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/sahityotsav-award-to-pn-gopikrishan.html#:~:text=%E0%B4%B8%E0%B4%9A%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D,%20%E0%B4%8E%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D%20%E0%B4%8E%E0%B4%B8%E0%B5%8D%20%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%B5%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D,%20%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E2%80%8D,%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%96%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86%20%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E2%80%8D%20%E0%B4%85%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%A1%E0%B5%8D%20%E0%B4%A6%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%82%20%E0%B4%A8%E0%B4%9F%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%82.|title=സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ് പി എൻ ഗോപീകൃഷണന്|access-date=2024-08-30|last=ഡെസ്‌ക്|first=വെബ്|language=ml}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://newspaper.mathrubhumi.com/thrissur/news/thrissur-1.9856592|title=പി.എൻ. ഗോപീകൃഷ്ണന് എസ്.എസ്.എഫ്. സാഹിത്യോത്സവ് പുരസ്കാരം|access-date=2024-08-30|date=2024-08-29|language=en|archive-date=2024-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240830183426/https://newspaper.mathrubhumi.com/thrissur/news/thrissur-1.9856592|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ,പി സലിംരാജ് അവാർഡ് എന്നിവ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്
* [[കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്|2024 - കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്]]

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:മലയാളകവികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കവിതക്കുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1968-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>2ue8jmp1armgc2dms38tui1n642gq6i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>രത്നഗിരി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>354481</id>
    <revision>
      <id>4652336</id>
      <parentid>4589587</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14882" sha1="4ikz7mp493lpljz4gph8iu8fvfev56g" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ratnagiri}}
{{EngvarB|date=September 2013}}
{{Use dmy dates|date=September 2013}}
{{Infobox settlement
| name                            = രത്നഗിരി
| native_name                     = रत्नागिरी
| native_name_lang                = mr
| other_name                      = 
| settlement_type                 = [[നഗരം]]
| image_skyline                   = Siddhivinayak.jpeg.jpg
| image_alt                       = 
| image_caption                   = രത്നഗിരിയിലെ സിദ്ധിവിനായക് മാൾ
| nickname                        = 
| image_map                       = 
| map_alt                         = 
| map_caption                     = 
| pushpin_map                     = India Maharashtra
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = 
| latd                            = 16
| latm                            = 59
| lats                            = 40
| latNS                           = N
| longd                           = 73
| longm                           = 18
| longs                           = 00
| longEW                          = E
| coordinates_display             = inline,title
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = {{flag|India}}
| subdivision_type1               = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_type2               = Region
| subdivision_type3               = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name1               = [[മഹാരാഷ്ട്ര]]
| subdivision_name2               = [[കൊങ്കൺ ഡിവിഷൻ]]
| subdivision_name3               = [[Ratnagiri district|രത്നഗിരി]]
| established_title               = 
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = 
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 
| area_rank                       = 
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 11
| population_total                = Municipal Area : 76239, Urban Agglomeration : About 1,25,000
| population_as_of                = 2011
| population_footnotes            = 
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 
| population_demonym              = 
| demographics_type1              = Languages
| demographics1_title1            = Official
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 415612, 415639
| area_code                       = 02352
| area_code_type                  = Telephone code
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-MH]]
| registration_plate              = ''MH-08''
| website                         = {{URL|www.ratnagiri.nic.in}}
| footnotes                       = |
| demographics1_info1             = [[Marathi language|Marathi]]
}}

[[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[രത്നഗിരി ജില്ല|രത്നഗിരി ജില്ലയിൽ]] [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിന്റെ]] തീരത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു [[തുറമുഖം|തുറമുഖ]] നഗരമാണ് '''രത്നഗിരി'''.&lt;ref&gt;http://ratnagiri.nic.in/distGazette/Part2.pdf&lt;/ref&gt; [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[Konkan|കൊങ്കൺ]] മേഖലയുടെ ഭാഗമായ ഈ പട്ടണം സംസ്ഥാനത്തിൻറെ തെക്കു പടിഞ്ഞാറേ ദിക്കിലായാണ് കിടക്കുന്നത്.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
രത്നഗിരി നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അക്ഷാംശ രേഖാംശങ്ങൾ {{Coord|16.98|N|73.3|E|}} &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Ratnagiri.html|title=Maps, Weather, and Airports for Ratnagiri, India|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ആണ്. ഈ പ്രദേശത്തിൻറെ ഏകദേശ ഉയരം 11&amp;nbsp;മീറ്ററാണ് (36&amp;nbsp;അടി). പട്ടണത്തിൻറെ കിഴക്കേ അതിർത്തിയായി [[പശ്ചിമഘട്ടം|സഹ്യാദ്രി]] നിലകൊള്ളുന്നു. ശക്തമായ കാലവർഷം കാരണം ഈ പ്രദേശത്തെ തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ മണ്ണൊലിപ്പു വളരെ കൂടുതലാണ്. ഈ പ്രദേശത്തെ ഫലഭൂയിഷ്ടമായ താഴ്വരകളിൽ [[നെല്ല്]], [[തെങ്ങ്]], [[കശുമാവ്|കശുവണ്ടി]], [[മാങ്ങ|മാങ്ങകൾ]] എന്നിവയാണ് പ്രധാന വിളകൾ. അൽഫോൻസാ മാങ്ങകൾക്ക് പ്രസിദ്ധമാണ് ഈ ദേശം. ഒരു തുറമുഖ പട്ടണമായി ഇവിടെ [[മീൻപിടുത്തം|മത്സ്യബന്ധനം]] ഒരു പ്രധാന വ്യവസായമാണ്.

== ജനസംഖ്യാപരം ==
2011 ലെ ഇന്ത്യൻ സെൻസസ് പ്രകാരം,&lt;ref&gt;http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=585570&lt;/ref&gt; രത്നഗിരി പട്ടണത്തിലെ ആകെ ജനസംഖ്യ 76,239 ആയിരുന്നു. പട്ടണത്തിലെ ജനസംഖ്യയിൽ സ്ത്രീപരുഷ അനുപാതം യഥാക്രമം 55 ശതമാനം, 45 ശതമാനം എന്നിങ്ങനെയാണ്. ഇവരിൽ 86 ശതമാനം പുരുഷന്മാരും 87 ശതമാനം സ്ത്രീകളും വിദ്യാസമ്പന്നരാണ്. ജനങ്ങളിൽ 11 ശതമാനം പേർ ആറു വയസ് പ്രായത്തിനു താഴെയുള്ളവരാണ്. രത്നഗിരിയിലെ 70 ശതമാനത്തോളം ആളുകൾ ഹൈന്ദവ മതവിശ്വാസം പിന്തുടരുന്നവരും 30 ശതമാനം പേർ ഇസ്‌ലാം മതവിശ്വാസികളുമാണ്. ഇവിടുത്തെ മറ്റു മതവിഭാഗങ്ങൾ [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതക്കാരും]] ക്രിസ്തുമത വിശ്വാസികളുമാണ്. പട്ടണത്തിലെ തുടർച്ചയായ വ്യവസായവൽക്കരണത്തിൻറെ ഫലമായി ജനസംഖ്യ ഉയർന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു.

== രത്നഗിരി മുനിസിപ്പാലിറ്റി ==
രത്നഗിരി മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിതമായത് 1876 ലാണ്&lt;ref&gt;http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/places_Ratnagiri.html&lt;/ref&gt; 
ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ മഹേന്ദ്ര മയേകാർ ആണ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഔദ്യോഗികസ്ഥാനം വഹിക്കുന്നത്. ശിവസേനയിലെ ഉദയ് സാമന്ത് ആണ് രത്നഗിരി നിയോജകമണ്‌ഡലത്തെ 2014 മുതൽ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. 2014 മുതൽ [[ലോക്‌സഭ|ലോകസഭയിലെ]] രത്നഗിരിയുടെ പ്രതിനിധി [[ശിവസേന|ശിവസേനയിലെ]] വിനായക് റാവത്ത് ആണ്.

== പ്രധാന വ്യവസായ സ്ഥാപനങ്ങൾ ==
{{Div col|2}}
* [[ഫിനോലക്സ് ഗ്രൂപ്പ]]
* [[ഗാദ്രെ മറൈൻ എക്സ്പോർട്ട്സ്]]
* [[വി.എ.വി. ലൈഫ് ഇൻഷൂറൻസസ്]]
* [[ജോർജ് ഫിഷർ (സ്വിസ് കമ്പനി)]]
* [[ജെ.എസ്. ഡബ്ലിയു സ്റ്റീൽ ലിമിറ്റഡ്]]
* [[ടി.ഐ.എം.ഐ. എക്സ്പോർട്സ്]]
{{Div col end}}

== വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ==
* ഫിനോലക്സ് അക്കാദമി ഓഫ് മാനേജ്മെൻറ് ആൻറ് ടെക്നോളജി (യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മുംബൈയുടെ അംഗീകാരമുള്ള ഒരു എൻജിനീയറിംഗ് കോളേജ്)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://famt.ac.in|title=Finolex Academy of Management and Technology|publisher=}}&lt;/ref&gt;
* ഗവൺമെൻറ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gcopratnagiri.com/|title=Government College Of Pharmacy|publisher=|access-date=2016-11-06|archive-date=2016-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20161022000614/http://www.gcopratnagiri.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ഭടക് ഹൈസ്കൂൾ, രത്നഗിരി&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://phatakhighschoolratnagiri.hpage.co.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-11-06 |archive-date=2014-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203014331/http://phatakhighschoolratnagiri.hpage.co.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ആർ. കെ. ശിർകെ ഹൈസ്കൂൾ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rbshirkehighschool.com|title=Welcome to R. B. Shirke High School, Ratnagiri|publisher=}}&lt;/ref&gt;
* മിസ്ട്രി ഹൈസ്കൂൾ, രത്നഗിരി&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mistryschools.com/|title=Mistry Schools|publisher=|access-date=2016-11-06|archive-date=2019-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221150946/http://www.mistryschools.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* എം.എസ്. നായിക് ഹൈസ്കൂൾ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.msnaikschool.edu.in/|title=Welcome to M. S. Naik Foundation, Ratnagiri.|publisher=|access-date=2016-11-06|archive-date=2019-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221150947/http://www.msnaikschool.edu.in/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ഗോഗ്ടെ ജോഗ്ലെകാർ കോളജ്&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.resgjcrtn.com/|title=Gogate Jogalekar College, Ratnagiri|publisher=|access-date=2016-11-06|archive-date=2021-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917225339/https://resgjcrtn.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* സെൻറ് തോമസ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, രത്നഗിരി&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://stthomasratnagiri.com|title=St. Thomas English Medium School - Forming a joyful generation next|publisher=|access-date=2021-09-02|archive-date=2015-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20151012021338/http://stthomasratnagiri.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== കാലാവസ്ഥ ==
{{Weather box|location=Ratnagiri|metric first=Yes|single line=Yes|Jan high C=32|Feb high C=32|Mar high C=32|Apr high C=32|May high C=33|Jun high C=30|Jul high C=29|Aug high C=29|Sep high C=30|Oct high C=32|Nov high C=34|Dec high C=33|Jan low C=19|Feb low C=19|Mar low C=22|Apr low C=25|May low C=26|Jun low C=25|Jul low C=25|Aug low C=24|Sep low C=24|Oct low C=23|Nov low C=22|Dec low C=20|Jan precipitation mm=0.8|Feb precipitation mm=1.2|Mar precipitation mm=3.3|Apr precipitation mm=5.1|May precipitation mm=68.6|Jun precipitation mm=801.6|Jul precipitation mm=872.2|Aug precipitation mm=650.8|Sep precipitation mm=368.0|Oct precipitation mm=128.4|Nov precipitation mm=32.4|Dec precipitation mm=6.0|source=[http://www.worldweatheronline.com/Ratnagiri-weather-averages/Maharashtra/IN.aspx World Weather Online]|date=May 2012}}

== മറൈൻ ബയോളജികൽ റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ ==
[[Government of Maharashtra| മഹാരാഷ്ട്രാ സർക്കാർ]], ഫിഷറീസ് ഡിപാർട്ട്മെൻറിൻറെ കീഴിൽ 1958 ൽ രത്നഗിരിയിൽ ഒരു മറൈൻ ബയോളജിക്കൽ റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു (MBRS). അത് ഇപ്പോൾ [[Dapoli|ഡാപോളിലെ]] ഡോ. ബാലാസാഹേബ് സാവന്ത് കൊങ്കൺ കൃഷി വിദ്യാപീഠുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. 10 ഹെക്ടർ സ്ഥലത്തു വ്യാപിച്ചു കിടക്കന്ന റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ വളപ്പിനുള്ളിലായി മൂന്നു നിലയുള്ള കെട്ടിട സൌകര്യമുണ്ട്. ഇതിനുള്ളിലായി എല്ലാ ആധുനിക സൌകര്യങ്ങളോടുംകൂടിയ അക്വേറിയം, മ്യൂസിയം, മത്സ്യ ഫാം, മത്സ്യ വിത്തുൽപാദന കേന്ദ്രം, ലാബുകൾ എന്നിവ നിലനിൽക്കുന്നു.

== ചിത്രശാല ==
&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Siddhivinayak.jpeg.jpg|thumbnail|സിദ്ധിവിനായക് സിറ്റി സെൻറർ മാൾ
പ്രമാണം:Jaigadh 1.jpg|ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടത്തിലെ നിസ്സെൻ ഹട്ട്
പ്രമാണം:Ratnagiri Station.jpg|രത്നഗിരി സ്റ്റേഷൻ
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;  

== പുറമേനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{commonscatinline}} {{Wikivoyage}}

{{Maharashtra}} {{Ancient Dharmic centres of Higher Learning}}

== വിഷയാനുബന്ധം ==

[[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ തുറമുഖനഗരങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>4ikz7mp493lpljz4gph8iu8fvfev56g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിദിഷ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>354714</id>
    <revision>
      <id>4652488</id>
      <parentid>3808492</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:20:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4993" sha1="bzytj2isoqll9wl142iu0kqn6zdpr1i" xml:space="preserve">{{PU|Vidisha}}
{{Infobox settlement|name=വിദിഷ|native_name_lang=hi|other_name=Bhilsa, Bhelsa|settlement_type=city|image_skyline=Boar-carving_Udaigiri_Vidisha.jpg|image_alt=|image_caption=Massive rock-cut sculpture depicting [[Vishnu]] in his [[Varaha]] incarnation at the [[Udayagiri Caves]], near Vidiśā, carved when the city was a provincial capital of the [[Gupta Empire]]|nickname=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=India Madhya Pradesh#India|pushpin_label_position=right|pushpin_map_alt=|pushpin_map_caption=|latd=23.523|latm=|lats=|latNS=N|longd=77.811|longm=|longs=|longEW=E|coordinates_display=inline,title|subdivision_type=Country|subdivision_name=India|subdivision_type1=[[States and territories of India|State]]|subdivision_type2=[[List of districts of India|District]]|subdivision_name1=[[Madhya Pradesh]]|subdivision_name2=[[Vidisha district|Vidisha]]|established_title=&lt;!-- Established --&gt;|established_date=|founder=|named_for=|government_type=|governing_body=|leader_title=Member Of Parliament|leader_name=Sushma Swaraj|unit_pref=Metric|area_footnotes=|area_total_km2=35|area_rank=|elevation_footnotes=|elevation_m=424|population_total=155,959|population_as_of=2011|population_footnotes=&lt;ref&gt;http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf&lt;/ref&gt;|population_density_km2=auto|population_rank=|population_demonym=|demographics_type1=Languages|demographics1_title1=Official|timezone1=[[Indian Standard Time|IST]]|utc_offset1=+5:30|postal_code_type=&lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;|postal_code=464001|registration_plate=|website={{URL|www.vidisha.nic.in}}|footnotes=|leader_title2=Member Of Assembly|leader_name2=Kalyan Singh Thakur&lt;ref name=&quot;Constituencywise-All Candidates&quot;&gt;{{cite web|url=http://eciresults.nic.in/AC/ConstituencywiseS12144.htm?ac=144|publisher=Election commission of India|accessdate=21 May 2014}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;|leader_title3=Mayor|leader_name3=mukesh tandon|demographics1_info1=[[Hindi language|Hindi]]}}

'''വിദിഷ,''' ഇന്ത്യയിലെ [[മധ്യപ്രദേശ്‌|മദ്ധ്യപ്രദേശ്]] സംസ്ഥാനത്തെ ഒരു പട്ടണമാണ്. ഈ പട്ടണം തലസ്ഥാനമായ [[ഭോപ്പാൽ|ഭോപ്പാലിനു]] സമീപത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[വിദിഷ ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യുടെ ഭരണകേന്ദ്രവും കൂടിയാണീ പട്ടണം. മദ്ധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ ഈ പട്ടണത്തെ ഭെൽസ എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു.

==ഭൂമിശാസ്ത്രം==
വിദിഷ പട്ടണം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അക്ഷാംശ രേഖാംശങ്ങൾ {{Coord|23.53|N|77.82|E|}} &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/35/Vidisha.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Vidisha |access-date=2016-11-08 |archive-date=2020-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214140/http://www.fallingrain.com/world/IN/35/Vidisha.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ആണ്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നുള്ള ഉയരം 424&amp;nbsp;മീറ്ററാണ് (1391 അടി).

== ജനസംഖ്യ ==
2011 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archivedate=2004-06-16|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns  (Provisional)|accessdate=2008-11-01|publisher=Census Commission of India}}&lt;/ref&gt; വിദിഷ പട്ടണത്തിലെ ജനസംഖ്യ 155,959 ആണ്. ജനസംഖ്യയിൽ പുരുഷന്മാരുടെ പ്രാതിനിധ്യം 53.21 ശതമാനവും സ്ത്രീകളുടേത് 46.79 ശതമാനവുമാണ്. പട്ടണത്തിലെ ജനങ്ങളുടെ സാക്ഷരത 86.88 ശതമാനമാണ്. ഇത് ദേശീയ ശരാശരിയായ 74.04 ശതമാനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. പുരുഷന്മാരുടെ സാക്ഷരത 92.29 ശതമാനവും സ്ത്രീകളുടേത് 80.98 ശതമാനവുമാണ്. വിദിഷയിലെ ആകെ ജനസംഖ്യയുടെ 15 ശതമാനം പേർ ആറുവയസിനു താഴെയുള്ളവരാണ്.

[[വർഗ്ഗം:മധ്യപ്രദേശിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>bzytj2isoqll9wl142iu0kqn6zdpr1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മുന്നിലേയ്ക്കുള്ള മഹത്തായ കുതി‌ച്ചുചാട്ടം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>355995</id>
    <revision>
      <id>4652160</id>
      <parentid>4628422</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:06:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21338" sha1="kxpgvbw3uk97qmf7k29b1ic1byz2xij" xml:space="preserve">{{History of the People's Republic of China}}
{{Infobox Chinese
|pic=Great Leap Forward (Chinese characters).svg
|piccap=&quot;മുന്നിലേയ്ക്കുള്ള മഹത്തായ കുതിച്ചുചാട്ടം&quot; ലഘൂകരിച്ച ചൈനീസ് (മുകളിൽ) പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് (താഴെ) അക്ഷരങ്ങൾ
|picsize=150px
|s=大跃进
|t=大躍進
|order=st
|l=&quot;മുന്നിലേയ്ക്കുള്ള കുതിച്ചുചാട്ടം&quot;
|p=Dà yuè jìn
|w=Ta&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; yüeh&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; chin&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;
|mi={{IPAc-cmn|d|a|4|-|yue|4|-|j|in|4}}
|j=Daai&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; joek&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; zeon&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
|y=Daaih yeuk jeun
|tl=Tuā io̍k tsìn
}}
[[China|പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയിൽ]]  [[Communist Party of China|ചൈനീസ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] നടപ്പിലാക്കിയ ഒരു സാമൂഹിക പദ്ധതിയാണ് '''മുന്നിലേയ്ക്കുള്ള മഹത്തായ കുതിച്ചുചാട്ടം''' ({{zh|s=大跃进|p=Dà yuè jìn}}) എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. 1958 മുതൽ 1961 വരെയാണ് ഇത് നടപ്പിലാക്കിയത്. [[Mao Zedong|മാവോ സെതുങ്ങിന്റെ]] നേതൃത്ത്വത്തിലായിരുന്നു ഇത് നടപ്പിലാക്കിയത്. രാജ്യത്തെ ഒരു [[agrarian economy|കാർഷിക സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയിൽ]] നിന്ന് [[industrialization|വ്യവസായവത്കരണത്തിലൂടെയും]] [[collectivization|കളക്റ്റീവുകളിലൂടെയും]] [[socialism|സോഷ്യലിസ്റ്റ്]] സമൂഹമാക്കി പെട്ടെന്ന് മാറ്റിയെടുക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശം. [[Great Chinese Famine|ചൈനയിലെ വലിയൊരു പട്ടിണിയിലേയ്ക്കാണ്]] ഈ പദ്ധതി നയിച്ചത്.

[[agricultural collectivization|കൂട്ടുകൃഷി സമ്പ്രദായം]] നടപ്പിലാക്കിയും സ്വകാര്യ കൃഷി നിരോധിച്ചും മറ്റുമാണ് ഈ പദ്ധതി മുന്നോട്ട് പോയത്. സ്വകാര്യ കൃഷി ചെയ്തവരെ വേട്ടയാടുകയും അവരെ [[Campaign to Suppress Counterrevolutionaries|പ്രതിവിപ്ലവകാരികളായി]] മുദ്രകുത്തുകയും ചെയ്തു. ഗ്രാമീണരെ സാമൂഹികമായ സമ്മർദ്ദത്തിലൂടെ നിർബന്ധിച്ച് പണിയെടുപ്പിക്കുമായിരുന്നു. പണിയെടുക്കാൻ ബലം പ്രയോഗിക്കുന്ന സാഹചര്യവും നിലനിന്നിരുന്നു. &lt;ref name=mirsky&gt;Mirsky, Jonathan. &quot;[http://www.nybooks.com/articles/archives/2009/feb/26/the-china-we-dont-know/ The China We Don't Know].&quot; New York Review of Books Volume 56, Number 3. February 26, 2009.&lt;/ref&gt; ആദ്യകാലത്ത് ഗ്രാമീണ വ്യവസായവൽക്കരണം വികസിച്ചുവെങ്കിലും പിന്നീട് തകർന്നുപോയി.&lt;ref&gt;Perkins, Dwight (1991). [https://books.google.com/books?id=WpS3nInK6aAC&amp;pg=PA483&amp;dq=degree+of+disruption+in+the+Great+Leap&amp;hl=en&amp;ei=5SiaTPefEYKclgfmjPWBAQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=degree%20of%20disruption%20in%20the%20Great%20Leap&amp;f=false  &quot;China's Economic Policy and Performance&quot;]. Chapter 6 in ''The Cambridge History of China'', Volume 15, ed. by Roderick MacFarquhar, John K. Fairbank and Denis Twitchett. [[Cambridge University Press]].&lt;/ref&gt;

ഈ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി കോടിക്കണക്കിനാൾക്കാർ പട്ടിണി മൂലം മരിച്ചു എന്നത് പൊതുവിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട വസ്തുതയാണ്.&lt;ref&gt;Tao Yang, Dennis (2008). [http://www.palgrave-journals.com/ces/journal/v50/n1/full/ces20084a.html &quot;China's Agricultural Crisis and Famine of 1959–1961: A Survey and Comparison to Soviet Famines.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130714044539/http://www.palgrave-journals.com/ces/journal/v50/n1/full/ces20084a.html |date=2013-07-14 }} [[Palgrave MacMillan]], ''Comparative Economic Studies'' 50, pp.&amp;nbsp;1–29.&lt;/ref&gt; 1.8 കോടി മുതൽ 3.25 കോടി വരെയും&lt;ref name=grada9&gt;{{Cite journal | last = Gráda | first = Cormac Ó | title = Great Leap into Famine | series = UCD Centre For Economic Research Working Paper Series | year = 2011| page = 9 }}&lt;/ref&gt; 4.6 കോടിവരെയുമുള്ള വ്യത്യസ്തമായ കണക്കുകളാണ് ഇതുസംബന്ധിച്ചുള്ളത്.&lt;ref name=dikotterxii&gt;Dikötter, Frank. ''Mao's Great Famine: The History of China's Most Devastating Catastrophe, 1958–62''. Walker &amp; Company, 2010. p.&amp;nbsp;xii (&quot;at least 45 million people died unnecessarily&quot;) p.&amp;nbsp;xiii (&quot;6 to 8 percent of the victims were tortured to death or summarily killed—amounting to at least 2.5 million people.&quot;) p.&amp;nbsp;333 (&quot;a minimum of 45 million excess deaths&quot;). ISBN 0-8027-7768-6.&lt;/ref&gt; മനുഷ്യരുടെ ചരിത്രത്തിൽ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ കൂട്ട മരണത്തിലേയ്ക്കാണ് ഇത് വഴിവച്ചതെന്ന് നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;Dikötter, Frank (2010). pp.&amp;nbsp;x, xi. ISBN 0-8027-7768-6&lt;/ref&gt; ഇക്കാലത്ത് ചൈനയുടെ സാമ്പത്തികരംഗം ചുരുങ്ങുകയാണുണ്ടായത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chinability.com/GDP.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-11-18 |archive-date=2013-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130716180612/http://www.chinability.com/GDP.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; വലിയ മുതൽ മുടക്കിൽ നിന്നും വളരെച്ചെറിയ വരവേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ&lt;ref&gt;Perkins (1991). pp.&amp;nbsp;483–486 for quoted text, p.&amp;nbsp;493 for growth rates table.&lt;/ref&gt;

പിന്നീട് ഈ പദ്ധതിയുടെ ദോഷവശങ്ങളെക്കുറിച്ച് (1960 മാർച്ചും 1962 മേയ് മാസവും) ചൈനീസ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ചർച്ചകൾ നടത്തുകയുണ്ടായി. സമ്മേളനങ്ങളിൽ മാവോയെ കുറ്റപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു. മിതവാദികളായ [[Liu Shaoqi|ലിയു ഷവോക്വി]], [[Deng Xiaoping|ഡെങ് സിയാവോപിങ്]] എന്നിവർ നേതൃത്വനിരയിലേയ്ക്കുയർന്നു. മാവോയെ പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ ഒറ്റപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു. 1966-ൽ മാവോ [[Cultural Revolution|സാംസ്കാരിക വിപ്ലവം]] എന്ന പദ്ധതി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിലേയ്ക്കാണ് ഇത് നയിച്ചത്.

മാവോയെ അനുകൂലിക്കുന്നവർ മരണസംഖ്യ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. പട്ടിണിമരണങ്ങൾ ഈ പദ്ധതി മൂലമല്ല ഉണ്ടായതെന്നും &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://monthlyreview.org/commentary/did-mao-really-kill-millions-in-the-great-leap-forward/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-11-18 |archive-date=2016-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124162131/http://monthlyreview.org/commentary/did-mao-really-kill-millions-in-the-great-leap-forward |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇത് വ്യവസായ വൽക്കരണത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചുവെന്നും അവർ അവകാശപ്പെടുന്നു.

===സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ===
പദ്ധതിയുടെ ആദ്യ നാളുകളിൽ ചൈനയുടെ സാമ്പത്തികരംഗത്ത് വളർച്ചയാണുണ്ടായത്. ഇരുമ്പിന്റെ ഉത്പാദനം 1958-ൽ 45 ശതമാനം വർദ്ധിച്ചു. 1961-ൽ ഇടിഞ്ഞ ഉത്പാദനം 1964-ലാണ് വീണ്ടും 58-ലെ സ്ഥിതിയിലെത്തിയറ്റ്. 30 മുതൽ 40% വരെ വീടുകൾ തകർക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;Dikötter (2010). p.&amp;nbsp;169.&lt;/ref&gt;  ഗ്രാമവാസികളെ മാറ്റിത്താമസിക്കാനും വളമുണ്ടാക്കാനും റോഡുകൾ ബലപ്പെടുത്താനും ഭക്ഷണശാലകൾ പണിയാനും മറ്റും വീടുകൾ പൊളിക്കുകയായിരുന്നു ചെയ്തത്. ചിലപ്പോൾ വീട്ടുടമസ്ഥരെ ശിക്ഷിക്കാനായിരുന്നു വീടുകൾ പൊളിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref name=&quot;Dikötterxi&quot;/&gt;

1960-കളിൽ കൂട്ടുകൃഷി ക്രമേണ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. ആദ്യകാലത്ത് കർഷകരെ സഹായിക്കുവാൻ ഗവണ്മെന്റിന് സാധിച്ചില്ല. പക്ഷേ 1960-കളിൽ കുറഞ്ഞ തോതിലും പിന്നീട് ഡെങ് സിയാവൊ പിങിന്റെ ഭരണകാലത്ത് 1978-ന് ശേഷവും കർഷകരുടെ സാമ്പത്തികസ്ഥിതി വളരെ മെച്ചപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;[http://www.lsa.umich.edu/orgstudies/people_detail.asp?id=422 Woo-Cummings, Meredith] {{Webarchive|url=https://archive.today/20131129094106/http://www.lsa.umich.edu/orgstudies/people_detail.asp?id=422 |date=2013-11-29 }} (2002). {{cite web |url= http://www.adbi.org/files/2002.01.rp31.ecology.famine.northkorea.pdf |title= ''The Political Ecology of Famine: The North Korean Catastrophe and Its Lessons'' |access-date= 2016-11-18 |archive-date= 2006-03-18 |archive-url= https://web.archive.org/web/20060318194644/http://www.adbi.org/files/2002.01.rp31.ecology.famine.northkorea.pdf |url-status= dead }}&amp;nbsp;{{small|(807&amp;nbsp;KB)}}, ADB Institute Research Paper 31, January 2002. Retrieved 3 Jul 2006.&lt;/ref&gt; തങ്ങളുടെ ഭാവിക്ക് ഭീഷണിയുണ്ടായിട്ടുപോലും ചില കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി അംഗങ്ങൾ പാർട്ടി നേതൃത്ത്വത്തിനെയാണ് പദ്ധതിയുടെ പരാജയത്തിന് കുറ്റം പറഞ്ഞത്. സാമ്പത്തികരംഗം വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് സാങ്കേതികജ്ഞാനം വികസിപ്പിക്കുകയും [[bourgeoisie|ബൂർഷ്വാകളുടെ]] രീതികൾ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യണമെന്ന് പലരും വാദിച്ചു. [[Liu Shaoqi|ലിയും ഷവോക്വി]] 1962-ലെ സമ്മേളനത്തിൽ സാമ്പത്തികത്തകർച്ചയുടെ 30% കാരണം പ്രകൃതിയും, 70% മനുഷ്യന്റെ പിഴവുകളുമാണെന്നായിരുന്നു.&lt;ref&gt;''Twentieth Century China: Third Volume''. Beijing, 1994. p.&amp;nbsp;430.&lt;/ref&gt;

===എതിർത്തുനിൽപ്പുകൾ===
പലതരത്തിൽ ജനങ്ങൾ മുന്നിലേയ്ക്കുള്ള മഹത്തായ കുതിച്ചുചാട്ടത്തെ എതിർത്തു. പല പ്രവിശ്യകളിലും സായുധകലാപമുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;Dikötter226&quot;&gt;Dikötter (2010) pp.&amp;nbsp;226–228.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rummel247&quot;&gt;Rummel (1991). pp.&amp;nbsp;247–251.&lt;/ref&gt; ഈ കലാപങ്ങളൊന്നും കേന്ദ്രഗവണ്മെന്റിന് വലിയ ഭീഷണിയുയർത്തിയില്ല.&lt;ref name=&quot;Dikötter226&quot;/&gt;  [[Henan|ഹെനാൻ]], [[Shandong|ഷാങ്‌ഡോങ്]], [[Qinghai|ക്വിങ്‌ഹായ്]], [[Gansu|ഗാൻസു]], [[Sichuan|സിച്ചുവാൻ]], [[Fujian|ഫുജിയാൻ]], [[Yunnan|യുന്നാൻ]], [[Tibetan Autonomous Region|ടിബറ്റ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ കലാപമുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;Dikötter226b&quot;&gt;Dikötter (2010) pp.&amp;nbsp;226–228 (Qinghai, Tibet, Yunnan).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rummel247b&quot;&gt;Rummel (1991). pp.&amp;nbsp;247–251 (Honan, Shantung, Qinghai (Chinghai), Gansu (Kansu), Szechuan (Schechuan), Fujian), p.&amp;nbsp;240 (TAR).&lt;/ref&gt;  പാർട്ടി അംഗങ്ങൾക്കെതിരേ പലയിടത്തും ആക്രമണങ്ങളുമുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;Rummel247&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dikötter224&quot;&gt;Dikötter (2010) pp.&amp;nbsp;224–226.&lt;/ref&gt; ധാന്യപ്പുരകൾ പലയിടത്തും ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;Rummel247&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dikötter224&quot;/&gt; ട്രെയിൻ കൊള്ളകളും അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങൾ ആക്രമിച്ച് കൊള്ളയടിക്കലും മറ്റും സാധാരണമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Dikötter224&quot;/&gt;

==ഇതും കാണുക==
{{Portal|China|1950s}}
*[[Ryazan miracle]]
*[[The Black Book of Communism]]
*[[Virgin Lands Campaign]], contemporary program in the [[Soviet Union]]

==അവലംബം==
{{Reflist|25em}}

:''This article incorporates [[public domain]] text from the United States [[Library of Congress Country Studies]].'' – [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/cntoc.html China]

==ഗ്രന്ഥസൂചിക==
* Ashton, Hill, Piazza, and Zeitz (1984).  ''Famine in China, 1958–61''.  ''Population and Development Review'', Volume 10, Number 4 (Dec., 1984), pp.&amp;nbsp;613–645.
* Bachman, David (1991). ''Bureaucracy, Economy, and Leadership in China: The Institutional Origins of the Great Leap Forward''. New York: Cambridge University Press.
* [Bao] Sansan and [[Bette Bao Lord]] (1964). ''Eighth Moon:  The True Story of a Young Girl's Life in [[History of the People's Republic of China|Communist China]]'', New York:  Harper &amp; Row.
* [[Jasper Becker|Becker, Jasper]] (1998). ''[https://books.google.com/books?id=iC4g0gXBmIkC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Hungry+Ghosts:+Mao%27s+Secret+Famine#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Hungry Ghosts: Mao's Secret Famine].'' Holt Paperbacks. ISBN 0-8050-5668-8
* [[Jung Chang]] and [[Jon Halliday]]. (2005) ''[[Mao: The Unknown Story]]'', [[Alfred A. Knopf|Knopf]]. ISBN 0-679-42271-4
* Dikötter, Frank (2010). ''Mao's Great Famine: The History of China's Most Devastating Catastrophe, 1958–62.'' Walker &amp; Co. ISBN 0-8027-7768-6
*Gao. Mobo (2007). ''Gao Village: Rural life in modern China''. [[University of Hawaii Press]]. ISBN 978-0-8248-3192-9
*Gao. Mobo (2008). ''The Battle for China's Past''. [[Pluto Press]]. ISBN 978-0-7453-2780-8
*Li. Minqi (2009). ''The Rise of China and the Demise of the Capitalist World Economy''. [[Monthly Review Press]]. ISBN 978-1-58367-182-5
* {{cite journal | last1 = Li | first1 = Wei | last2 = Tao Yang | first2 = Dennis | year = 2005 | title = The Great Leap Forward: Anatomy of a Central Planning Disaster | url =https://archive.org/details/sim_journal-of-political-economy_2005-08_113_4/page/840| journal = [[Journal of Political Economy]] |volume= 113 |issue= 4| pages = 840–877 | doi=10.1086/430804}}
* [[Li Zhisui|Li, Zhisui]] (1996). ''[[The Private Life of Chairman Mao]]''. Arrow Books Ltd.
* Macfarquhar, Roderick (1983). ''Origins of the Cultural Revolution: Vol 2''. Oxford: Oxford University Press.
* [[Philip Short|Short, Philip]] (2001). ''[https://books.google.com/books?id=HQwoTtJ43_AC&amp;dq=mao+a+life&amp;ei=EU6QScfyKYK2kwT0zqg2 Mao: A Life].'' Owl Books. ISBN 0-8050-6638-1
* Tao Yang, Dennis. (2008) [http://www.palgrave-journals.com/ces/journal/v50/n1/full/ces20084a.html &quot;China's Agricultural Crisis and Famine of 1959–1961: A Survey and Comparison to Soviet Famines.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130714044539/http://www.palgrave-journals.com/ces/journal/v50/n1/full/ces20084a.html |date=2013-07-14 }} [[Palgrave MacMillan]], ''Comparative Economic Studies'' 50, pp.&amp;nbsp;1–29.
* Thaxton. Ralph A. Jr (2008). ''[https://books.google.com/books?id=14A1qPQOgQMC&amp;source=gbs_navlinks_s Catastrophe and Contention in Rural China: Mao's Great Leap Forward Famine and the Origins of Righteous Resistance in Da Fo Village]''. [[Cambridge University Press]]. ISBN 0-521-72230-6
* Wertheim, Wim F (1995). ''Third World whence and whither? Protective State versus Aggressive Market.'' Amsterdam: Het Spinhuis. 211 pp.&amp;nbsp;ISBN 90-5589-082-0
* E. L Wheelwright, [[Bruce McFarlane]], and [[Joan Robinson]] (Foreword), ''The Chinese Road to Socialism: Economics of the Cultural Revolution.''
* Yang, Dali (1996). ''Calamity and Reform in China: State, Rural Society, and Institutional Change since the Great Leap Famine''. Stanford University Press.
* [[Yang Jisheng|Yang, Jisheng]] (2008). ''Tombstone (Mu Bei - Zhong Guo Liu Shi Nian Dai Da Ji Huang Ji Shi).'' Cosmos Books (Tian Di Tu Shu), [[Hong Kong]].
* {{cite journal | last1 = Yang | first1 = Jisheng | year = 2010 | title = The Fatal Politics of the PRC's Great Leap Famine: The Preface to ''Tombstone'' | url = | journal = [[Journal of Contemporary China]] |volume= 19 |issue= 66| pages = 755–776 | doi = 10.1080/10670564.2010.485408 }}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons|Great Leap Forward}}
* Ball, Joseph. [http://monthlyreview.org/commentary/did-mao-really-kill-millions-in-the-great-leap-forward Did Mao Really Kill Millions in the Great Leap Forward?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191011135700/http://monthlyreview.org/commentary/did-mao-really-kill-millions-in-the-great-leap-forward |date=2019-10-11 }}. ''[[Monthly Review]]''. September 21, 2006
* Chinese Government’s Official Web Portal (English). [https://web.archive.org/web/20120601053642/http://english.gov.cn/2005-08/06/content_20912.htm  China: a country with 5,000-year-long civilization].
* Damiani, Matteo [http://www.china-underground.com/magazine/a-tragic-episode-of-cannibalism-during-the-famine-of-the-great-leap-forward-graphic-content A tragic episode of cannibalism during the famine of the Great Leap Forward] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190207020334/http://www.china-underground.com/magazine/a-tragic-episode-of-cannibalism-during-the-famine-of-the-great-leap-forward-graphic-content |date=2019-02-07 }}. November 2012.
* Dikotter, Frank. [http://www.nytimes.com/2010/12/16/opinion/16iht-eddikotter16.html?_r=3 Mao's Great Leap to Famine], ''[[New York Times]].'' December 15, 2010.
* Johnson, Ian. [http://www.nybooks.com/blogs/nyrblog/2010/dec/20/finding-facts-about-maos-victims/ Finding the Facts About Mao’s Victims]. [[The New York Review of Books]] (Blog), December 20, 2010.
* McGregor, Richard. [http://www.ft.com/cms/s/2/6a148d26-7432-11df-87f5-00144feabdc0.html#axzz16P9rrOuy The man who exposed Mao’s secret famine.] [[The Financial Times]]. June 12, 2010.
*Meng, Qian, and Yared (2010) [http://www0.gsb.columbia.edu/faculty/pyared/papers/famines.pdf The Institutional Causes of China's Great Famine, 1959-1961] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190906163322/https://www0.gsb.columbia.edu/faculty/pyared/papers/famines.pdf |date=2019-09-06 }} (pdf).
* Wagner, Donald B. [http://donwagner.dk/MS-English/MS-English.html Background to the Great Leap Forward in Iron and Steel] [[University of Copenhagen]]. August 2011.
{{Economy of China}}
{{Cultural Revolution}}

[[വർഗ്ഗം:ചൈനയുടെ ചരിത്രം]]</text>
      <sha1>kxpgvbw3uk97qmf7k29b1ic1byz2xij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>8 പോയിന്റ് ആർട്ട് കഫേ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>363068</id>
    <revision>
      <id>4652158</id>
      <parentid>2482215</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:55:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4074" sha1="ome11fkukvqa7k2c7daswe34tdhw41y" xml:space="preserve">{{prettyurl|8 Point Art Cafe}}
{{Infobox museum
| name                = 8 പോയിന്റ് ആർട്ട് കഫേ
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| image               = Eight-point Gallery Cafe, Kollam.jpg
| image_upright       = 
| alt                 = 
| caption             = 8 പോയിന്റ് ആർട്ട് കഫേയ്ക്ക് ഉള്ളിലെ ഗ്യാലറി
| map_type            = 
| map_relief          = 
| map_size            = 
| map_caption         = 
| map_dot_label       = 
| coordinates         = {{coord|8.896463|76.586157|display=inline,title}}
| former_name         = 
| established         = {{Start date|2015|10|02|df=y}}
| dissolved           = &lt;!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --&gt;
| location            = [[ആശ്രാമം]], [[കൊല്ലം]]
| type                = കലാ മ്യൂസിയം
| accreditation       = 
| key_holdings        = 
| collections         = ചിത്രങ്ങളും പ്രതിമകളും
| collection_size     = 
| visitors            = 
| founder             = ഷെൻലി
| director            = 
| president           = 
| chairperson         =
| curator             = 
| historian           =
| owner               = 
| publictransit = [[Kollam KSRTC Bus Station|കൊല്ലം കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി.]] {{rint|bus}} - 1.3&amp;nbsp;km&lt;br&gt;{{rws|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ}} {{rint|rail}} - 2.1&amp;nbsp;km &lt;br&gt;[[Kollam KSWTD Ferry Terminal|കൊല്ലം ബോട്ടുജട്ടി]] {{rint|ferry}} - 1.3&amp;nbsp;km
| car_park            = 
| parking             = 
| network             = 
| website             = http://www.dtpckollam.com/
| embedded            = 
}}

കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ആശ്രാമത്തു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കലാ ഗ്യാലറിയും ലഘുഭക്ഷണശാലയുമാണു 8 പോയിന്റ് ആർട്ട് കഫേ (8 Point Art Cafe)&lt;ref&gt;http://www.deccanchronicle.com/151001/nation-current-affairs/article/%E2%80%98eight-point-gallery-cafe%E2%80%99-boost-art-kollam&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.dtpckollam.com/destination/8-point-art-cafe-art-gallery-asramam-picnic-village-campus |title=8 Point Art Cafe (Art Gallery), Asramam Picnic Village Campus {{!}} DTPC |website=DTPC kollam |language=en |access-date=2026-07-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://8pointartcafe.in/ |title=8point Art Cafe {{!}} Home |website=8pointartcafe.in |access-date=2026-07-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2018/8point-art-cafe/789 |title=8 Point Art Café – Where Art Meets Taste {{!}} Popular art gallery and Cafeteria in Kollam |website=Kerala Tourism |language=en |access-date=2026-07-31}}&lt;/ref&gt;ബ്രിട്ടീഷ് റസിഡൻസി മതിൽക്കെട്ടിനുള്ളിലെ ഒരു കെട്ടിടം നവീകരിച്ചിട്ടാണു ജില്ലാ ടൂറിസം ഡെവലപ്മെന്റ് അഥോറിറ്റിയുടെ സഹായത്തോടെ കലാകാരൻ ഷെൻലി ഇതു നിർമ്മിച്ചത്. അഷ്ടമുടിക്കായലിന്റെ 8 മുടികൾ, 8 കലകൾ, ചിത്രകലയിലുപയോഗിക്കുന്ന 8 ബ്രഷുകൾ എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണു 8 പോയിന്റ് എന്ന പേര്.&lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/news/national/kerala/kollams-first-art-gallery-to-open-today/article7714772.ece&lt;/ref&gt;

==സൗകര്യങ്ങൾ==
* ഗ്യാലറി
* ലഘുഭക്ഷണശാല
* തീയേറ്റർ
* വായനശാല


==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]</text>
      <sha1>ome11fkukvqa7k2c7daswe34tdhw41y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652161</id>
      <parentid>4652158</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10612" sha1="ppovkxb9cf0tfggtx4yoi8om16v95bd" xml:space="preserve">{{prettyurl|8 Point Art Cafe}}
{{Infobox museum
| name                = 8 പോയിന്റ് ആർട്ട് കഫേ
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| image               = Eight-point Gallery Cafe, Kollam.jpg
| image_upright       = 
| alt                 = 
| caption             = 8 പോയിന്റ് ആർട്ട് കഫേയ്ക്ക് ഉള്ളിലെ ഗ്യാലറി
| map_type            = 
| map_relief          = 
| map_size            = 
| map_caption         = 
| map_dot_label       = 
| coordinates         = {{coord|8.896463|76.586157|display=inline,title}}
| former_name         = 
| established         = {{Start date|2015|10|02|df=y}}
| dissolved           = &lt;!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --&gt;
| location            = [[ആശ്രാമം]], [[കൊല്ലം]]
| type                = കലാ മ്യൂസിയം
| accreditation       = 
| key_holdings        = 
| collections         = ചിത്രങ്ങളും പ്രതിമകളും
| collection_size     = 
| visitors            = 
| founder             = ഷെൻലി
| director            = 
| president           = 
| chairperson         =
| curator             = 
| historian           =
| owner               = 
| publictransit = [[Kollam KSRTC Bus Station|കൊല്ലം കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി.]] {{rint|bus}} - 1.3&amp;nbsp;km&lt;br&gt;{{rws|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ}} {{rint|rail}} - 2.1&amp;nbsp;km &lt;br&gt;[[Kollam KSWTD Ferry Terminal|കൊല്ലം ബോട്ടുജട്ടി]] {{rint|ferry}} - 1.3&amp;nbsp;km
| car_park            = 
| parking             = 
| network             = 
| website             = http://www.dtpckollam.com/
| embedded            = 
}}

കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ആശ്രാമത്തു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കലാ ഗ്യാലറിയും ലഘുഭക്ഷണശാലയുമാണു 8 പോയിന്റ് ആർട്ട് കഫേ (8 Point Art Cafe)&lt;ref&gt;http://www.deccanchronicle.com/151001/nation-current-affairs/article/%E2%80%98eight-point-gallery-cafe%E2%80%99-boost-art-kollam&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.dtpckollam.com/destination/8-point-art-cafe-art-gallery-asramam-picnic-village-campus |title=8 Point Art Cafe (Art Gallery), Asramam Picnic Village Campus {{!}} DTPC |website=DTPC kollam |language=en |access-date=2026-07-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://8pointartcafe.in/ |title=8point Art Cafe {{!}} Home |website=8pointartcafe.in |access-date=2026-07-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2018/8point-art-cafe/789 |title=8 Point Art Café – Where Art Meets Taste {{!}} Popular art gallery and Cafeteria in Kollam |website=Kerala Tourism |language=en |access-date=2026-07-31}}&lt;/ref&gt;ബ്രിട്ടീഷ് റസിഡൻസി മതിൽക്കെട്ടിനുള്ളിലെ ഒരു കെട്ടിടം നവീകരിച്ചിട്ടാണു ജില്ലാ ടൂറിസം ഡെവലപ്മെന്റ് അഥോറിറ്റിയുടെ സഹായത്തോടെ കലാകാരൻ ഷെൻലി ഇതു നിർമ്മിച്ചത്. അഷ്ടമുടിക്കായലിന്റെ 8 മുടികൾ, 8 കലകൾ, ചിത്രകലയിലുപയോഗിക്കുന്ന 8 ബ്രഷുകൾ എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണു 8 പോയിന്റ് എന്ന പേര്.&lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/news/national/kerala/kollams-first-art-gallery-to-open-today/article7714772.ece&lt;/ref&gt; കൊല്ലം നഗരത്തിലെ ആദ്യത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരമുള്ള ആർട്ട് കഫേയാണിത്. ആശ്രാമം പിക്നിക് വില്ലേജ് കാമ്പസിനുള്ളിലെ 'പരമ്പര്യ' എന്ന നവീകരിച്ച പൈതൃക കെട്ടിടത്തിലാണ് എയ്റ്റ്-പോയിന്റ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://mlylm.com/news/kollams_first_art_gallery_eight_point_art_cafe_get_ready_for_inauguration_115669/ |title='Eight-point gallery cafe' is ready for inauguration in Kollam |access-date=24 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220011/http://mlylm.com/news/kollams_first_art_gallery_eight_point_art_cafe_get_ready_for_inauguration_115669/ |archive-date=3 March 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; പ്രശസ്ത ചുവർചിത്രകാരനും കലാസംവിധായകനുമായ ശ്രീ. ഷെൻലി ഈ ആർട്ട് കഫേ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി കൊല്ലം ജില്ലാ ടൂറിസം പ്രൊമോഷൻ കൗൺസിലുകളിൽ (ഡിടിപിസി) നിന്ന് അഞ്ച് വർഷത്തേക്ക് പറമ്പര്യ കെട്ടിടം ഏറ്റെടുത്തു. മ്യൂസിയം/പരമ്പര്യ കെട്ടിടത്തിലെ പ്രോപ്പർട്ടികളുടെ നവീകരണത്തിനും സജ്ജീകരണത്തിനുമായി കൊല്ലം ഡിടിപിസി ഏകദേശം 2 ദശലക്ഷം ഇന്ത്യൻ രൂപ ചെലവഴിച്ചു&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/151001/nation-current-affairs/article/%E2%80%98eight-point-gallery-cafe%E2%80%99-boost-art-kollam |title='Eight-point gallery cafe' to boost art in Kollam - Deccan Chronicle |access-date=1 October 2015}}&lt;/ref&gt;

ഇപ്പോൾ ആർട്ട് കഫേ വിവിധ പ്രദർശനങ്ങൾ, പെർഫോമിംഗ് ആർട്ടിസ്റ്റുകൾ, മറ്റ് പരിപാടികൾ എന്നിവയുടെ വേദിയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/history-narrated-through-antiques/article18090753.ece |title=History narrated through antiques |newspaper=The Hindu |date=18 April 2017 |access-date=18 April 2017}}&lt;/ref&gt;

'KL02' എന്ന പേരിൽ കൊല്ലം ജില്ലയെ ക്യാൻവാസിൽ ചിത്രീകരിക്കുന്ന അർജുൻ മരോളിയുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ ഒരു പ്രദർശനം ഗാലറിയിൽ നടന്നിട്ടുണ്ട്. കലാകാരൻ അനവാദ്യയാണ് പ്രദർശനം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{cite web |title='KL02'; കൊല്ലം ജില്ലയെ ക്യാൻവാസിൽ പകർത്തി അർജുൻ മാറോളിയുടെ ചിത്ര പ്രദർശനം |url=https://www.asianetnews.com/kerala-news/arjun-maroli-painting-exhibition-in-kollam-prlp8i |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kerala man receives Inlaks award for his work as a clown |url=https://www.thenewsminute.com/article/kerala-man-receives-inlaks-award-his-work-clown-137841 |language=en |date=17 November 2020}}&lt;/ref&gt;
== സ്ഥലനാമം ==

'എട്ട്-പോയിന്റ്' എന്ന പേര് അഷ്ടമുടി തടാകത്തിലെ എട്ട് അരുവികളെയും ഗാലറിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന എട്ട് കലാരൂപങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://malayalamnews.indiareckoner.net/2015/09/kollams-first-art-gallery-eight-point-art-cafe-get-ready-for-inauguration/ |title=Kollam's first Art Gallery &quot; Eight point&quot; art cafe get ready for Inauguration |access-date=1 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151002013828/http://malayalamnews.indiareckoner.net/2015/09/kollams-first-art-gallery-eight-point-art-cafe-get-ready-for-inauguration/ |archive-date=2 October 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
==സൗകര്യങ്ങൾ==
* ഗ്യാലറി
* ലഘുഭക്ഷണശാല
* തീയേറ്റർ
* വായനശാല
== ലിറ്റിൽ ഫ്രീ ലൈബ്രറി ==
[[File:Eight-Point Gallery Cafe building, Kollam - Nov 2015.jpg|right|thumb|&quot;Parambarya building&quot; in Asramam Picnic Village were Eight-Point Gallery Cafe is situated]]

[[File:Little Free Library at 8 Point Art Cafe in Kollam city, Dec 2016.jpg|right|thumb|K8 പോയിന്റ് ആർട്ട് കഫേയിലെ കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ലിറ്റിൽ ഫ്രീ ലൈബ്രറി]]
8 പോയിന്റ് ആർട്ട് കഫേയിലാണ് കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ലിറ്റിൽ ഫ്രീ ലൈബ്രറി സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Giving-a-leg-up-for-creativity-in-Kollam/article15420092.ece |title=Giving a leg-up for creativity in Kollam |newspaper=The Hindu |date=30 November 2016 |access-date=14 April 2017}}&lt;/ref&gt;ലൈബ്രറിയിൽ മുറ്റത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചെറിയ ഷെൽഫിൽ 50 പുസ്തകങ്ങളുണ്ട്. വായനക്കാർക്ക് മറ്റൊരു പുസ്തകം സൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് ഫീസ് കൂടാതെ ഏത് പുസ്തകവും എടുക്കാം.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newsable.asianetnews.tv/south/read-and-share-books-at-this-little-free-library |title=Now read and share your books at this 'Little Free Library' |publisher=Asianet News |date=1 October 2016 |access-date=14 April 2017 |archive-date=14 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414163117/http://newsable.asianetnews.tv/south/read-and-share-books-at-this-little-free-library |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]</text>
      <sha1>ppovkxb9cf0tfggtx4yoi8om16v95bd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മൊണാഷ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>388359</id>
    <revision>
      <id>4652279</id>
      <parentid>3989926</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3774" sha1="ehkanzoyx4tobvkm4lwhdajjjitq2sx" xml:space="preserve">{{Infobox university|name=Monash University|image=File:Monash-shield.png|caption=[[Coat of Arms]] of Monash University{{#tag:ref|The coat of arms were granted on 20 November 1963.&lt;ref&gt;Monash University, ''[http://www.adm.monash.edu.au/records-archives/assets/docs/pdf/university-calendar/1964-calendar-part-1.pdf Calendar of Monash University 1964]'' (Clayton, Vic: Monash University, 1964), 11. Retrieved 12 November 2015.&lt;/ref&gt;|group=Note}}|latin_name=Universitas Monasiana|motto=''Ancora imparo'' ([[Italian language|Italian]])|mottoeng=&quot;I am still learning&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.monash.edu/about/who|title=Who we are|publisher=|accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;|established=1958|type=[[Public university|Public]]|endowment={{A$|2.257 [[1000000000 (number)|billion]]}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.monash.edu/__data/assets/pdf_file/0011/844508/monash-university-2016-annual-report.pdf|title=Monash University Annual Report 2016|publisher=Monash University}}&lt;/ref&gt;|chancellor=[[Simon McKeon]], {{post-nominals|country=AUS|sep=,|AO}}|vice_chancellor=[[Margaret Gardner]], {{post-nominals|country=AUS|sep=,|AO}}&lt;ref&gt;{{cite press release|url=http://monash.edu/news/show/professor-margaret-gardner-ao-announced-as-incoming-monash-vice-chancellor|title=Professor Margaret Gardner AO incoming Vice-Chancellor|publisher=Monash University|date=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;|students=70,071&lt;ref&gt;{{cite web|title=Monash at a glance|url=http://www.monash.edu/about/who/glance|publisher=Monash University|accessdate=15 May 2016}}&lt;/ref&gt;|undergrad=48,414|postgrad=20,976|other=681|city=|campus=[[Suburban area|Suburban]]&lt;br&gt;{{convert|110|ha|km²|1}}|website=[http://www.monash.edu.au/ www.monash.edu.au]|logo=Monash University logo.svg|logo_size=225px|faculty=6,961|location=[[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]], [[Australia]] &lt;!-- {{Coord|27|29|52|S|153|00|46|E||display=inline,title}} WRONG! --&gt;|affiliations=[[Group of Eight (Australian universities)|Group of Eight]], [[Association of Southeast Asian Institutions of Higher Learning|ASAIHL]], [[Monash College]]}}'''മൊണാഷ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി''' ({{IPAc-en|ˈ|m|ɒ|n|æ|ʃ}}) [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയിലെ]] [[മെൽബൺ|മെൽബണിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഓസ്ട്രേലിയൻ പൊതുഗവേഷണ സർവ്വകലാശാലയാണ്. 1958 ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് വിക്ടോറിയ സംസ്ഥാനത്തെ രണ്ടാമത്തെ ഏറ്റവും പഴയ സർവകലാശാലയാണ്.

ഓസ്ട്രേലിയയിലെ എട്ടു ഗവേഷണ സർവ്വകലാശാലകളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മയായ &quot;ഗ്രൂപ്പ് ഓഫ് 8&quot; ലെ ഒരു അംഗമാണ് മൊണാഷ് സർവ്വകലാശാല.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://go8.edu.au/page/about|title=About|newspaper=Group of Eight|access-date=2016-12-28|archive-date=2017-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171210123937/https://go8.edu.au/page/about|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  കൂടാതെ  [[wikipedia:ASAIHL|ASAIHL]] ലെ അംഗമായ ഈ സർവ്വകലാശാല,  M8 അലയൻസ് ഓഫ് അക്കാദമിക് ഹെൽത്ത് സെന്റേർസ് യൂണിവേർസിറ്റീസ് &amp; നാഷണൽ അക്കാദമീസിലെ ഒരേയൊരു  ഓസ്ട്രേലിയൻ അംഗമാണ്

== അവലംബം ==
{{reflist}}

==കുറിപ്പുകൾ==
&lt;references group=&quot;Note&quot;/&gt;

[[വർഗ്ഗം:സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>ehkanzoyx4tobvkm4lwhdajjjitq2sx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>391565</id>
    <revision>
      <id>4652174</id>
      <parentid>4022531</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:43:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9336" sha1="pfro929bnqcaeh3is6cw3cdpondjyga" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kollam MEMU Shed}}
{{Infobox railway depot
 | name         = കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്
 | depot_logo   =
 | logo_caption = 
 | image        = Memu DSCN4598.jpg
 | image_alt    = 
 | caption      = കൊല്ലം മെമു ഷെഡിനു സമീപം ഒരു [[മെമു]] [[തീവണ്ടി]]
 | location     = [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ]]
 | coordinates  = {{Coord|8.886068|76.597297|type:railwaystation|display=inline,title}}
 | owner        = [[ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]]
 | operator     = [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]
 | depotcode    = QLN
 | type         = ഇലക്ട്രിക് മൾട്ടിപ്പിൾ യൂണിറ്റ്
 | opened       = {{Start date and age|2013|12|01|df=yes|p=yes|br=yes}}
 | closed       = &lt;!--{{End date|YYYY|MM|df=y}}--&gt;
 | original     = 
 | pregrouping  = 
 | postgrouping = 
 | roads        = &lt;!-- number of storage roads --&gt;
 | rollingstock = [[മെമു]]
 | routes       = {{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|ALLP|Alappuzha railway station}}–{{abbrlink|ERS|Ernakulam Junction}}&lt;small&gt;''141.4&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;{{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|KTYM|Kottayam railway station}}–{{abbrlink|ERS|Ernakulam Junction}}&lt;small&gt;''155.6&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;{{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|CAPE|Kanyakumari railway station}}&lt;small&gt;''151.1&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;
}}

[[മെമു|മെമു തീവണ്ടികളുടെ]] അറ്റകുറ്റപ്പണികൾക്കും പരിപാലനത്തിനുമായി [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിൽ]] സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന പണിപ്പുരയാണ് '''കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്''' ({{lang-en|Kollam MEMU Shed}})&lt;ref name=&quot;jb&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.janmabhumidaily.com/news52595/amp |title=നാലു സർവീസുകൾ പരിഗണനയിൽ |publisher=ജന്മഭൂമി |date=2012-04-20 |accessdate=2017-10-23 |archiveurl=https://archive.today/20171023025620/http://www.janmabhumidaily.com/news52595/amp |archivedate=2017-10-23}}&lt;/ref&gt;. [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]ക്കു കീഴിലുള്ള നാലു മെമു ഷെഡുകളിലൊന്നാണ് കൊല്ലത്തേത്. &lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624212231/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[https://web.archive.org/web/20140320120836/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed]''&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷനിൽ]] നിന്നു സർവീസ് നടത്തുന്ന അഞ്ച് ജോടി മെമു തീവണ്ടികളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണികളാണ് ഈ ഷെഡിൽ നടക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/memu-to-be-extended-to-malabar-passenger-trains-to-be-replaced-with-memu--1.4232605 |title=MEMU to be extended to Malabar; Passenger trains to be replaced with MEMU |website=english.mathrubhumi.com |date=2019-10-28 |access-date=2019-10-28}}&lt;/ref&gt;  

== ചരിത്രം ==
2008-ലെ [[ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] [[ഇന്ത്യയുടെ റയിൽ ബജറ്റ്|ബജറ്റിലാണ്]] [[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തും]] [[പാലക്കാട്|പാലക്കാടും]] മെമു ഷെഡുകൾ അനുവദിക്കുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്. [[കേരളം|കേരളത്തിനായി]] അനുവദിച്ച ആദ്യ മെമു ഷെഡ് കൊല്ലത്തേതായിരുന്നു. റെയിൽവേയുടെ അനാസ്ഥയും അനുമതി ലഭിക്കാനുള്ള കാലതാമസവും കാരണം ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം രണ്ടു വർഷത്തിലേറെ നീണ്ടുപോയി.&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rs74crore-memu-shed-project-awaits-nod/article5459991.ece Rs.74-crore MEMU shed project awaits nod]''&lt;/ref&gt; 2011 ജനുവരി 1-ന് പാലക്കാട് മെമു ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം നടന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece More Memu sheds sought in Railway Budget] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624205714/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt; കൊല്ലം മെമു ഷെഡിന്റെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായി അഞ്ചുവർഷം കഴിഞ്ഞ് 2013 ഡിസംബർ 1-ന് കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624212231/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt; അത്യാധുനിക സൗകര്യങ്ങളുള്ള കൊല്ലം മെമുഷെഡ് കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മെമു ഷെഡാണ്.

== മെമു ട്രെയിനുകളുടെ പരിപാലനം ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders unsortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| തീവണ്ടി നം.
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ആരംഭം
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ലക്ഷ്യം
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot; | ഷെഡ്യൂൾ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66302
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Alappuzha railway station|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | തിങ്കൾ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66310
| valign=&quot;center&quot; |  [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Alappuzha railway station|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ചൊവ്വ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66308
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Kottayam railway station|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ബുധൻ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66304
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[കന്യാകുമാരി തീവണ്ടി നിലയം|കന്യാകുമാരി]] ([[തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ തീവണ്ടിനിലയം|തിരുവനന്തപുരം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | വെള്ളി
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66300
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Kottayam railway station|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ശനി
|}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
{{ccat}}
{{Indian Railways |state=collapsed}}
{{Kollam |state=collapsed}}
{{Railways in Southern India}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ|+]]</text>
      <sha1>pfro929bnqcaeh3is6cw3cdpondjyga</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652175</id>
      <parentid>4652174</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4652175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12849" sha1="4eu8piu6l87mrebqqm7zldnf228q6ts" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kollam MEMU Shed}}
{{Infobox railway depot
 | name         = കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്
 | depot_logo   =
 | logo_caption = 
 | image        = Memu DSCN4598.jpg
 | image_alt    = 
 | caption      = കൊല്ലം മെമു ഷെഡിനു സമീപം ഒരു [[മെമു]] [[തീവണ്ടി]]
 | location     = [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ]]
 | coordinates  = {{Coord|8.886068|76.597297|type:railwaystation|display=inline,title}}
 | owner        = [[ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]]
 | operator     = [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]
 | depotcode    = QLN
 | type         = ഇലക്ട്രിക് മൾട്ടിപ്പിൾ യൂണിറ്റ്
 | opened       = {{Start date and age|2013|12|01|df=yes|p=yes|br=yes}}
 | closed       = &lt;!--{{End date|YYYY|MM|df=y}}--&gt;
 | original     = 
 | pregrouping  = 
 | postgrouping = 
 | roads        = &lt;!-- number of storage roads --&gt;
 | rollingstock = [[മെമു]]
 | routes       = {{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|ALLP|Alappuzha railway station}}–{{abbrlink|ERS|Ernakulam Junction}}&lt;small&gt;''141.4&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;{{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|KTYM|Kottayam railway station}}–{{abbrlink|ERS|Ernakulam Junction}}&lt;small&gt;''155.6&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;{{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|CAPE|Kanyakumari railway station}}&lt;small&gt;''151.1&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;
}}

[[മെമു|മെമു തീവണ്ടികളുടെ]] അറ്റകുറ്റപ്പണികൾക്കും പരിപാലനത്തിനുമായി [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിൽ]] സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന പണിപ്പുരയാണ് '''കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്''' ({{lang-en|Kollam MEMU Shed}})&lt;ref name=&quot;jb&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.janmabhumidaily.com/news52595/amp |title=നാലു സർവീസുകൾ പരിഗണനയിൽ |publisher=ജന്മഭൂമി |date=2012-04-20 |accessdate=2017-10-23 |archiveurl=https://archive.today/20171023025620/http://www.janmabhumidaily.com/news52595/amp |archivedate=2017-10-23}}&lt;/ref&gt;. [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]ക്കു കീഴിലുള്ള നാലു മെമു ഷെഡുകളിലൊന്നാണ് കൊല്ലത്തേത്. &lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624212231/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[https://web.archive.org/web/20140320120836/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed]''&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷനിൽ]] നിന്നു സർവീസ് നടത്തുന്ന അഞ്ച് ജോടി മെമു തീവണ്ടികളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണികളാണ് ഈ ഷെഡിൽ നടക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/memu-to-be-extended-to-malabar-passenger-trains-to-be-replaced-with-memu--1.4232605 |title=MEMU to be extended to Malabar; Passenger trains to be replaced with MEMU |website=english.mathrubhumi.com |date=2019-10-28 |access-date=2019-10-28}}&lt;/ref&gt;  

== ചരിത്രം ==
2008-ലെ [[ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] [[ഇന്ത്യയുടെ റയിൽ ബജറ്റ്|ബജറ്റിലാണ്]] [[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തും]] [[പാലക്കാട്|പാലക്കാടും]] മെമു ഷെഡുകൾ അനുവദിക്കുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്. [[കേരളം|കേരളത്തിനായി]] അനുവദിച്ച ആദ്യ മെമു ഷെഡ് കൊല്ലത്തേതായിരുന്നു. റെയിൽവേയുടെ അനാസ്ഥയും അനുമതി ലഭിക്കാനുള്ള കാലതാമസവും കാരണം ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം രണ്ടു വർഷത്തിലേറെ നീണ്ടുപോയി.&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rs74crore-memu-shed-project-awaits-nod/article5459991.ece Rs.74-crore MEMU shed project awaits nod]''&lt;/ref&gt; 2011 ജനുവരി 1-ന് പാലക്കാട് മെമു ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം നടന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece More Memu sheds sought in Railway Budget] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624205714/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt; കൊല്ലം മെമു ഷെഡിന്റെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായി അഞ്ചുവർഷം കഴിഞ്ഞ് 2013 ഡിസംബർ 1-ന് കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624212231/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt; അത്യാധുനിക സൗകര്യങ്ങളുള്ള കൊല്ലം മെമുഷെഡ് കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മെമു ഷെഡാണ്.
[[File:Kollam Junction railway station - An evening view.jpg|right|thumb|An evening view of Kollam MEMU Shed and [[Kollam Junction railway station|railway station]]]]
[[File:Kollam MEMU Shed, Jan 2017.jpg|right|thumb|MEMU Car Shed and Office in [[Kollam Junction railway station]] premises]]
2008 ലെ ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ബജറ്റിൽ കൊല്ലത്തും പാലക്കാടും മെമു കാർ ഷെഡുകൾ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. കേരളത്തിനായി ആദ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ച മെമു ഷെഡ് കൊല്ലത്തായിരുന്നു, എന്നാൽ ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ ക്ലിയറൻസ് പ്രശ്നങ്ങളും അശ്രദ്ധയും കാരണം ഈ ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം രണ്ട് വർഷത്തിലേറെ വൈകി.&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rs74crore-memu-shed-project-awaits-nod/article5459991.ece Rs.74-crore MEMU shed project awaits nod]&lt;/ref&gt; [[Palakkad MEMU Shed]] inaugurated on 1 January 2011.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140521190910/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece More Memu sheds sought in Railway Budget]&lt;/ref&gt; പാലക്കാട് മെമു ഷെഡ് 2011 ജനുവരി 1 ന് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140521190910/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece More Memu sheds sought in Railway Budget]&lt;/ref&gt;  കൊല്ലം മെമു ഷെഡ് ഔപചാരികമായി കമ്മീഷൻ ചെയ്തത് 2013 ഡിസംബർ 1 ന്, അതിന്റെ പൂർത്തീകരണത്തിന് അഞ്ച് വർഷത്തിന് ശേഷമാണ്.&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[https://web.archive.org/web/20140320120836/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed]''&lt;/ref&gt;   2019 ന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ, ദക്ഷിണ റെയിൽവേ പരമ്പരാഗത റേക്കുകൾക്ക് പകരം കൊല്ലം റൂട്ടുകളിൽ ഓടുന്ന ഹൈ-സ്പീഡ്, ത്രീ-ഫേസ് മെമു ട്രെയിനുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/040919/kochi-faster-3-phase-memu-deployed.html |title=Kochi: ‘Faster’ 3-phase MEMU deployed |website=[[Deccan Chronicle]] |date=2019-09-04 |access-date=2019-09-04}}&lt;/ref&gt; ആദ്യപടിയായി, 8 കോച്ചുകളുള്ള ഒരു ത്രീ-ഫേസ് മെമു ട്രെയിൻ 2019 സെപ്റ്റംബർ 2 മുതൽ കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ-എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ-കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റൂട്ടിൽ സർവീസ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/3-phase-memu-introduced-in-state/article29325773.ece |title=3-phase MEMU introduced in State |website=TheHindu.com |date=2019-09-03 |access-date=2019-09-04}}&lt;/ref&gt;

== മെമു ട്രെയിനുകളുടെ പരിപാലനം ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders unsortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| തീവണ്ടി നം.
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ആരംഭം
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ലക്ഷ്യം
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot; | ഷെഡ്യൂൾ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66302
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Alappuzha railway station|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | തിങ്കൾ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66310
| valign=&quot;center&quot; |  [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Alappuzha railway station|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ചൊവ്വ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66308
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Kottayam railway station|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ബുധൻ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66304
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[കന്യാകുമാരി തീവണ്ടി നിലയം|കന്യാകുമാരി]] ([[തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ തീവണ്ടിനിലയം|തിരുവനന്തപുരം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | വെള്ളി
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66300
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Kottayam railway station|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ശനി
|}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
{{ccat}}
{{Indian Railways |state=collapsed}}
{{Kollam |state=collapsed}}
{{Railways in Southern India}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ|+]]</text>
      <sha1>4eu8piu6l87mrebqqm7zldnf228q6ts</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652176</id>
      <parentid>4652175</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4652176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16179" sha1="tahb4n8p63x7zl5p1v9pm8rgfd60c9h" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kollam MEMU Shed}}
{{Infobox railway depot
 | name         = കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്
 | depot_logo   =
 | logo_caption = 
 | image        = Memu DSCN4598.jpg
 | image_alt    = 
 | caption      = കൊല്ലം മെമു ഷെഡിനു സമീപം ഒരു [[മെമു]] [[തീവണ്ടി]]
 | location     = [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ]]
 | coordinates  = {{Coord|8.886068|76.597297|type:railwaystation|display=inline,title}}
 | owner        = [[ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]]
 | operator     = [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]
 | depotcode    = QLN
 | type         = ഇലക്ട്രിക് മൾട്ടിപ്പിൾ യൂണിറ്റ്
 | opened       = {{Start date and age|2013|12|01|df=yes|p=yes|br=yes}}
 | closed       = &lt;!--{{End date|YYYY|MM|df=y}}--&gt;
 | original     = 
 | pregrouping  = 
 | postgrouping = 
 | roads        = &lt;!-- number of storage roads --&gt;
 | rollingstock = [[മെമു]]
 | routes       = {{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|ALLP|Alappuzha railway station}}–{{abbrlink|ERS|Ernakulam Junction}}&lt;small&gt;''141.4&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;{{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|KTYM|Kottayam railway station}}–{{abbrlink|ERS|Ernakulam Junction}}&lt;small&gt;''155.6&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;{{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|CAPE|Kanyakumari railway station}}&lt;small&gt;''151.1&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;
}}

[[മെമു|മെമു തീവണ്ടികളുടെ]] അറ്റകുറ്റപ്പണികൾക്കും പരിപാലനത്തിനുമായി [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിൽ]] സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന പണിപ്പുരയാണ് '''കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്''' ({{lang-en|Kollam MEMU Shed}})&lt;ref name=&quot;jb&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.janmabhumidaily.com/news52595/amp |title=നാലു സർവീസുകൾ പരിഗണനയിൽ |publisher=ജന്മഭൂമി |date=2012-04-20 |accessdate=2017-10-23 |archiveurl=https://archive.today/20171023025620/http://www.janmabhumidaily.com/news52595/amp |archivedate=2017-10-23}}&lt;/ref&gt;. [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]ക്കു കീഴിലുള്ള നാലു മെമു ഷെഡുകളിലൊന്നാണ് കൊല്ലത്തേത്. &lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624212231/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[https://web.archive.org/web/20140320120836/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed]''&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷനിൽ]] നിന്നു സർവീസ് നടത്തുന്ന അഞ്ച് ജോടി മെമു തീവണ്ടികളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണികളാണ് ഈ ഷെഡിൽ നടക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/memu-to-be-extended-to-malabar-passenger-trains-to-be-replaced-with-memu--1.4232605 |title=MEMU to be extended to Malabar; Passenger trains to be replaced with MEMU |website=english.mathrubhumi.com |date=2019-10-28 |access-date=2019-10-28}}&lt;/ref&gt;  

== ചരിത്രം ==
2008-ലെ [[ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] [[ഇന്ത്യയുടെ റയിൽ ബജറ്റ്|ബജറ്റിലാണ്]] [[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തും]] [[പാലക്കാട്|പാലക്കാടും]] മെമു ഷെഡുകൾ അനുവദിക്കുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്. [[കേരളം|കേരളത്തിനായി]] അനുവദിച്ച ആദ്യ മെമു ഷെഡ് കൊല്ലത്തേതായിരുന്നു. റെയിൽവേയുടെ അനാസ്ഥയും അനുമതി ലഭിക്കാനുള്ള കാലതാമസവും കാരണം ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം രണ്ടു വർഷത്തിലേറെ നീണ്ടുപോയി.&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rs74crore-memu-shed-project-awaits-nod/article5459991.ece Rs.74-crore MEMU shed project awaits nod]''&lt;/ref&gt; 2011 ജനുവരി 1-ന് പാലക്കാട് മെമു ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം നടന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece More Memu sheds sought in Railway Budget] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624205714/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt; കൊല്ലം മെമു ഷെഡിന്റെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായി അഞ്ചുവർഷം കഴിഞ്ഞ് 2013 ഡിസംബർ 1-ന് കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624212231/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt; അത്യാധുനിക സൗകര്യങ്ങളുള്ള കൊല്ലം മെമുഷെഡ് കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മെമു ഷെഡാണ്.
[[File:Kollam Junction railway station - An evening view.jpg|right|thumb|An evening view of Kollam MEMU Shed and [[Kollam Junction railway station|railway station]]]]
[[File:Kollam MEMU Shed, Jan 2017.jpg|right|thumb|MEMU Car Shed and Office in [[Kollam Junction railway station]] premises]]
2008 ലെ ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ബജറ്റിൽ കൊല്ലത്തും പാലക്കാടും മെമു കാർ ഷെഡുകൾ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. കേരളത്തിനായി ആദ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ച മെമു ഷെഡ് കൊല്ലത്തായിരുന്നു, എന്നാൽ ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ ക്ലിയറൻസ് പ്രശ്നങ്ങളും അശ്രദ്ധയും കാരണം ഈ ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം രണ്ട് വർഷത്തിലേറെ വൈകി.&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rs74crore-memu-shed-project-awaits-nod/article5459991.ece Rs.74-crore MEMU shed project awaits nod]&lt;/ref&gt; [[Palakkad MEMU Shed]] inaugurated on 1 January 2011.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140521190910/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece More Memu sheds sought in Railway Budget]&lt;/ref&gt; പാലക്കാട് മെമു ഷെഡ് 2011 ജനുവരി 1 ന് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140521190910/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece More Memu sheds sought in Railway Budget]&lt;/ref&gt;  കൊല്ലം മെമു ഷെഡ് ഔപചാരികമായി കമ്മീഷൻ ചെയ്തത് 2013 ഡിസംബർ 1 ന്, അതിന്റെ പൂർത്തീകരണത്തിന് അഞ്ച് വർഷത്തിന് ശേഷമാണ്.&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[https://web.archive.org/web/20140320120836/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed]''&lt;/ref&gt;   2019 ന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ, ദക്ഷിണ റെയിൽവേ പരമ്പരാഗത റേക്കുകൾക്ക് പകരം കൊല്ലം റൂട്ടുകളിൽ ഓടുന്ന ഹൈ-സ്പീഡ്, ത്രീ-ഫേസ് മെമു ട്രെയിനുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/040919/kochi-faster-3-phase-memu-deployed.html |title=Kochi: ‘Faster’ 3-phase MEMU deployed |website=[[Deccan Chronicle]] |date=2019-09-04 |access-date=2019-09-04}}&lt;/ref&gt; ആദ്യപടിയായി, 8 കോച്ചുകളുള്ള ഒരു ത്രീ-ഫേസ് മെമു ട്രെയിൻ 2019 സെപ്റ്റംബർ 2 മുതൽ കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ-എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ-കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റൂട്ടിൽ സർവീസ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/3-phase-memu-introduced-in-state/article29325773.ece |title=3-phase MEMU introduced in State |website=TheHindu.com |date=2019-09-03 |access-date=2019-09-04}}&lt;/ref&gt;
== പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==

കൊല്ലത്തെ മെമു കാർ ഷെഡ് നിലവിൽ ചെന്നൈയിലെ ഐസിഎഫ് നിർമ്മിക്കുന്ന രണ്ട് വ്യത്യസ്ത തരം റേക്കുകളുടെ ആനുകാലിക ഓവർഹോളിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നു:

ജനറേഷൻ I റേക്കുകൾ
3-ഫേസ് 8 കോച്ച് റേക്ക് (മൊത്തം ശേഷി: 2,402 യാത്രക്കാർ)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://english.manoramaonline.com/news/kerala/2019/09/03/high-speed-three-phase-memu-service-kerala.html |title=High-speed, three-phase MEMU begins service |website=english.manoramaonline.com |date=2019-09-03 |access-date=2019-09-02}}&lt;/ref&gt;

നിലവിൽ, കൊല്ലം ജംഗ്ഷനിൽ നിന്ന്/വരെ 9 ജോഡി മെമു സർവീസുകൾ നടത്തുന്നു. ആ റേക്കുകളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ കൊല്ലം മെമു ഷെഡിൽ പതിവായി നടക്കുന്നു.
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders unsortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| Train Number
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| Train Name
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot; | Schedule
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66301/66302
| valign=&quot;center&quot; | [[Punalur railway station|Punalur]] - [[Kollam Junction railway station|Kollam]] [[MEMU]]
| valign=&quot;center&quot; | Daily
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66303/66304
| valign=&quot;center&quot; | [[Kollam Junction railway station|Kollam]] - [[Ernakulam Junction railway station|Ernakulam Junction]] [[MEMU]] (Via [[Alappuzha railway station|Alappuzha]])
| valign=&quot;center&quot; | All days except Mondays
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66305/66306
| valign=&quot;center&quot; | [[Kanyakumari railway station|Kanyakumari]] - [[Kollam Junction railway station|Kollam]] [[MEMU]] (Via [[Thiruvananthapuram Central|Trivandrum]])
| valign=&quot;center&quot; | All days except Fridays
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66307/66308
| valign=&quot;center&quot; | [[Ernakulam Junction railway station|Ernakulam Junction]] - [[MEMU|Kollam MEMU]] (via [[Kottayam railway station|Kottayam]])
| valign=&quot;center&quot; | All days except Wednesdays
|-
|66309/66310
|[[Kollam Junction railway station|Kollam]] - [[Ernakulam Junction railway station|Ernakulam Junction]] [[MEMU]] (Via [[Alappuzha railway station|Alappuzha]])
|All days except Tuesdays
|-
|66311/66312
|[[Alappuzha railway station|Alappuzha]] - [[Kollam Junction|Kollam]] [[MEMU]]
|Daily
|-
|66315/66316
|[[Kottayam railway station|Kottayam]] - [[Kollam Junction|Kollam]] [[MEMU]]
|Daily
|-
|66317/66318
|[[Punalur railway station|Punalur]] - [[Kollam Junction railway station|Kollam]] [[MEMU]]
|Daily
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66321/66322
| valign=&quot;center&quot; | [[Ernakulam Junction railway station|Ernakulam Junction]] - [[MEMU|Kollam MEMU]] (via [[Kottayam railway station|Kottayam]])
| valign=&quot;center&quot; | Daily
|-
|16309/16310
|[[Ernakulam Junction railway station|Ernakulam Junction]] - [[Kayamkulam Junction railway station|Kayamkulam]] [[MEMU]] Express (via [[Kottayam railway station|Kottayam]])
|Daily
|}

== മെമു ട്രെയിനുകളുടെ പരിപാലനം ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders unsortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| തീവണ്ടി നം.
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ആരംഭം
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ലക്ഷ്യം
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot; | ഷെഡ്യൂൾ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66302
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Alappuzha railway station|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | തിങ്കൾ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66310
| valign=&quot;center&quot; |  [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Alappuzha railway station|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ചൊവ്വ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66308
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Kottayam railway station|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ബുധൻ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66304
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[കന്യാകുമാരി തീവണ്ടി നിലയം|കന്യാകുമാരി]] ([[തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ തീവണ്ടിനിലയം|തിരുവനന്തപുരം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | വെള്ളി
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66300
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Kottayam railway station|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ശനി
|}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
{{ccat}}
{{Indian Railways |state=collapsed}}
{{Kollam |state=collapsed}}
{{Railways in Southern India}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ|+]]</text>
      <sha1>tahb4n8p63x7zl5p1v9pm8rgfd60c9h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652177</id>
      <parentid>4652176</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:50:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രവർത്തനങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4652177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18294" sha1="ixp9j0zzfhsvvsrw8kwimnngdo5xilo" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kollam MEMU Shed}}
{{Infobox railway depot
 | name         = കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്
 | depot_logo   =
 | logo_caption = 
 | image        = Memu DSCN4598.jpg
 | image_alt    = 
 | caption      = കൊല്ലം മെമു ഷെഡിനു സമീപം ഒരു [[മെമു]] [[തീവണ്ടി]]
 | location     = [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ]]
 | coordinates  = {{Coord|8.886068|76.597297|type:railwaystation|display=inline,title}}
 | owner        = [[ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]]
 | operator     = [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]
 | depotcode    = QLN
 | type         = ഇലക്ട്രിക് മൾട്ടിപ്പിൾ യൂണിറ്റ്
 | opened       = {{Start date and age|2013|12|01|df=yes|p=yes|br=yes}}
 | closed       = &lt;!--{{End date|YYYY|MM|df=y}}--&gt;
 | original     = 
 | pregrouping  = 
 | postgrouping = 
 | roads        = &lt;!-- number of storage roads --&gt;
 | rollingstock = [[മെമു]]
 | routes       = {{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|ALLP|Alappuzha railway station}}–{{abbrlink|ERS|Ernakulam Junction}}&lt;small&gt;''141.4&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;{{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|KTYM|Kottayam railway station}}–{{abbrlink|ERS|Ernakulam Junction}}&lt;small&gt;''155.6&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;{{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|CAPE|Kanyakumari railway station}}&lt;small&gt;''151.1&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;
}}

[[മെമു|മെമു തീവണ്ടികളുടെ]] അറ്റകുറ്റപ്പണികൾക്കും പരിപാലനത്തിനുമായി [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിൽ]] സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന പണിപ്പുരയാണ് '''കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്''' ({{lang-en|Kollam MEMU Shed}})&lt;ref name=&quot;jb&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.janmabhumidaily.com/news52595/amp |title=നാലു സർവീസുകൾ പരിഗണനയിൽ |publisher=ജന്മഭൂമി |date=2012-04-20 |accessdate=2017-10-23 |archiveurl=https://archive.today/20171023025620/http://www.janmabhumidaily.com/news52595/amp |archivedate=2017-10-23}}&lt;/ref&gt;. [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]ക്കു കീഴിലുള്ള നാലു മെമു ഷെഡുകളിലൊന്നാണ് കൊല്ലത്തേത്. &lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624212231/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[https://web.archive.org/web/20140320120836/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed]''&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷനിൽ]] നിന്നു സർവീസ് നടത്തുന്ന അഞ്ച് ജോടി മെമു തീവണ്ടികളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണികളാണ് ഈ ഷെഡിൽ നടക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/memu-to-be-extended-to-malabar-passenger-trains-to-be-replaced-with-memu--1.4232605 |title=MEMU to be extended to Malabar; Passenger trains to be replaced with MEMU |website=english.mathrubhumi.com |date=2019-10-28 |access-date=2019-10-28}}&lt;/ref&gt;  

== ചരിത്രം ==
2008-ലെ [[ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] [[ഇന്ത്യയുടെ റയിൽ ബജറ്റ്|ബജറ്റിലാണ്]] [[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തും]] [[പാലക്കാട്|പാലക്കാടും]] മെമു ഷെഡുകൾ അനുവദിക്കുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്. [[കേരളം|കേരളത്തിനായി]] അനുവദിച്ച ആദ്യ മെമു ഷെഡ് കൊല്ലത്തേതായിരുന്നു. റെയിൽവേയുടെ അനാസ്ഥയും അനുമതി ലഭിക്കാനുള്ള കാലതാമസവും കാരണം ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം രണ്ടു വർഷത്തിലേറെ നീണ്ടുപോയി.&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rs74crore-memu-shed-project-awaits-nod/article5459991.ece Rs.74-crore MEMU shed project awaits nod]''&lt;/ref&gt; 2011 ജനുവരി 1-ന് പാലക്കാട് മെമു ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം നടന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece More Memu sheds sought in Railway Budget] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624205714/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt; കൊല്ലം മെമു ഷെഡിന്റെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായി അഞ്ചുവർഷം കഴിഞ്ഞ് 2013 ഡിസംബർ 1-ന് കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624212231/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt; അത്യാധുനിക സൗകര്യങ്ങളുള്ള കൊല്ലം മെമുഷെഡ് കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മെമു ഷെഡാണ്.
[[File:Kollam Junction railway station - An evening view.jpg|right|thumb|An evening view of Kollam MEMU Shed and [[Kollam Junction railway station|railway station]]]]
[[File:Kollam MEMU Shed, Jan 2017.jpg|right|thumb|MEMU Car Shed and Office in [[Kollam Junction railway station]] premises]]
2008 ലെ ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ബജറ്റിൽ കൊല്ലത്തും പാലക്കാടും മെമു കാർ ഷെഡുകൾ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. കേരളത്തിനായി ആദ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ച മെമു ഷെഡ് കൊല്ലത്തായിരുന്നു, എന്നാൽ ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ ക്ലിയറൻസ് പ്രശ്നങ്ങളും അശ്രദ്ധയും കാരണം ഈ ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം രണ്ട് വർഷത്തിലേറെ വൈകി.&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rs74crore-memu-shed-project-awaits-nod/article5459991.ece Rs.74-crore MEMU shed project awaits nod]&lt;/ref&gt; [[Palakkad MEMU Shed]] inaugurated on 1 January 2011.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140521190910/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece More Memu sheds sought in Railway Budget]&lt;/ref&gt; പാലക്കാട് മെമു ഷെഡ് 2011 ജനുവരി 1 ന് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140521190910/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece More Memu sheds sought in Railway Budget]&lt;/ref&gt;  കൊല്ലം മെമു ഷെഡ് ഔപചാരികമായി കമ്മീഷൻ ചെയ്തത് 2013 ഡിസംബർ 1 ന്, അതിന്റെ പൂർത്തീകരണത്തിന് അഞ്ച് വർഷത്തിന് ശേഷമാണ്.&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[https://web.archive.org/web/20140320120836/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed]''&lt;/ref&gt;   2019 ന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ, ദക്ഷിണ റെയിൽവേ പരമ്പരാഗത റേക്കുകൾക്ക് പകരം കൊല്ലം റൂട്ടുകളിൽ ഓടുന്ന ഹൈ-സ്പീഡ്, ത്രീ-ഫേസ് മെമു ട്രെയിനുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/040919/kochi-faster-3-phase-memu-deployed.html |title=Kochi: ‘Faster’ 3-phase MEMU deployed |website=[[Deccan Chronicle]] |date=2019-09-04 |access-date=2019-09-04}}&lt;/ref&gt; ആദ്യപടിയായി, 8 കോച്ചുകളുള്ള ഒരു ത്രീ-ഫേസ് മെമു ട്രെയിൻ 2019 സെപ്റ്റംബർ 2 മുതൽ കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ-എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ-കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റൂട്ടിൽ സർവീസ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/3-phase-memu-introduced-in-state/article29325773.ece |title=3-phase MEMU introduced in State |website=TheHindu.com |date=2019-09-03 |access-date=2019-09-04}}&lt;/ref&gt;
== പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==

കൊല്ലത്തെ മെമു കാർ ഷെഡ് നിലവിൽ ചെന്നൈയിലെ ഐസിഎഫ് നിർമ്മിക്കുന്ന രണ്ട് വ്യത്യസ്ത തരം റേക്കുകളുടെ ആനുകാലിക ഓവർഹോളിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നു:

ജനറേഷൻ I റേക്കുകൾ
3-ഫേസ് 8 കോച്ച് റേക്ക് (മൊത്തം ശേഷി: 2,402 യാത്രക്കാർ)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://english.manoramaonline.com/news/kerala/2019/09/03/high-speed-three-phase-memu-service-kerala.html |title=High-speed, three-phase MEMU begins service |website=english.manoramaonline.com |date=2019-09-03 |access-date=2019-09-02}}&lt;/ref&gt;

നിലവിൽ, കൊല്ലം ജംഗ്ഷനിൽ നിന്ന്/വരെ 9 ജോഡി മെമു സർവീസുകൾ നടത്തുന്നു. ആ റേക്കുകളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ കൊല്ലം മെമു ഷെഡിൽ പതിവായി നടക്കുന്നു.
{| ക്ലാസ്=&quot;വിക്കിടേബിൾ പ്ലെയിൻ‌റോഹെഡറുകൾ‌ തരംതിരിക്കാനാവാത്തത്&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ട്രെയിൻ നമ്പർ
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ട്രെയിൻ നാമം
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot; | ഷെഡ്യൂൾ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66301/66302
| valign=&quot;center&quot; | [[പുനലൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|പുനലൂർ]] - [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം]] [[മെമു]]
| valign=&quot;center&quot; | ദിനപത്രം
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66303/66304
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം]] - [[എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] [[MEMU]] ([[ആലപ്പുഴ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | തിങ്കളാഴ്ച ഒഴികെ എല്ലാ ദിവസവും
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66305/66306
| valign=&quot;center&quot; | [[കന്യാകുമാരി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കന്യാകുമാരി]] - [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം]] [[MEMU]] ([[തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ|തിരുവനന്തപുരം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | വെള്ളിയാഴ്ച ഒഴികെ എല്ലാ ദിവസവും
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66307/66308
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] - [[MEMU|കൊല്ലം MEMU]] ([[കോട്ടയം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ബുധനാഴ്ച ഒഴികെ എല്ലാ ദിവസവും
|-
|66309/66310
|[[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം]] - [[എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] [[MEMU]] ([[ആലപ്പുഴ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
|ചൊവ്വ ഒഴികെ എല്ലാ ദിവസവും
|-
|66311/66312
|[[ആലപ്പുഴ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|ആലപ്പുഴ]] - [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ|കൊല്ലം]] [[MEMU]]
|പ്രതിദിനം
|-
|66315/66316
|[[കോട്ടയം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കോട്ടയം]] - [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ|കൊല്ലം]] [[MEMU]]
|പ്രതിദിനം
|-
|66317/66318
|[[പുനലൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|പുനലൂർ]] - [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം]] [[MEMU]]
|പ്രതിദിനം
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66321/66322
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] - [[MEMU|കൊല്ലം MEMU]] ([[കോട്ടയം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ദിവസേന
|-
|16309/16310
|[[എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] - [[കായംകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കായംകുളം]] [[MEMU]] എക്സ്പ്രസ് ([[കോട്ടയം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കോട്ടയം]])
|പ്രതിദിനം
|}

== മെമു ട്രെയിനുകളുടെ പരിപാലനം ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders unsortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| തീവണ്ടി നം.
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ആരംഭം
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ലക്ഷ്യം
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot; | ഷെഡ്യൂൾ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66302
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Alappuzha railway station|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | തിങ്കൾ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66310
| valign=&quot;center&quot; |  [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Alappuzha railway station|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ചൊവ്വ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66308
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Kottayam railway station|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ബുധൻ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66304
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[കന്യാകുമാരി തീവണ്ടി നിലയം|കന്യാകുമാരി]] ([[തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ തീവണ്ടിനിലയം|തിരുവനന്തപുരം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | വെള്ളി
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66300
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Kottayam railway station|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ശനി
|}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
{{ccat}}
{{Indian Railways |state=collapsed}}
{{Kollam |state=collapsed}}
{{Railways in Southern India}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ|+]]</text>
      <sha1>ixp9j0zzfhsvvsrw8kwimnngdo5xilo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652178</id>
      <parentid>4652177</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:51:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രവർത്തനങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4652178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18170" sha1="nlwes600uwle41t5raugruwl8ujyvy9" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kollam MEMU Shed}}
{{Infobox railway depot
 | name         = കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്
 | depot_logo   =
 | logo_caption = 
 | image        = Memu DSCN4598.jpg
 | image_alt    = 
 | caption      = കൊല്ലം മെമു ഷെഡിനു സമീപം ഒരു [[മെമു]] [[തീവണ്ടി]]
 | location     = [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ]]
 | coordinates  = {{Coord|8.886068|76.597297|type:railwaystation|display=inline,title}}
 | owner        = [[ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]]
 | operator     = [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]
 | depotcode    = QLN
 | type         = ഇലക്ട്രിക് മൾട്ടിപ്പിൾ യൂണിറ്റ്
 | opened       = {{Start date and age|2013|12|01|df=yes|p=yes|br=yes}}
 | closed       = &lt;!--{{End date|YYYY|MM|df=y}}--&gt;
 | original     = 
 | pregrouping  = 
 | postgrouping = 
 | roads        = &lt;!-- number of storage roads --&gt;
 | rollingstock = [[മെമു]]
 | routes       = {{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|ALLP|Alappuzha railway station}}–{{abbrlink|ERS|Ernakulam Junction}}&lt;small&gt;''141.4&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;{{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|KTYM|Kottayam railway station}}–{{abbrlink|ERS|Ernakulam Junction}}&lt;small&gt;''155.6&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;{{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|CAPE|Kanyakumari railway station}}&lt;small&gt;''151.1&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;
}}

[[മെമു|മെമു തീവണ്ടികളുടെ]] അറ്റകുറ്റപ്പണികൾക്കും പരിപാലനത്തിനുമായി [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിൽ]] സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന പണിപ്പുരയാണ് '''കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്''' ({{lang-en|Kollam MEMU Shed}})&lt;ref name=&quot;jb&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.janmabhumidaily.com/news52595/amp |title=നാലു സർവീസുകൾ പരിഗണനയിൽ |publisher=ജന്മഭൂമി |date=2012-04-20 |accessdate=2017-10-23 |archiveurl=https://archive.today/20171023025620/http://www.janmabhumidaily.com/news52595/amp |archivedate=2017-10-23}}&lt;/ref&gt;. [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]ക്കു കീഴിലുള്ള നാലു മെമു ഷെഡുകളിലൊന്നാണ് കൊല്ലത്തേത്. &lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624212231/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[https://web.archive.org/web/20140320120836/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed]''&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷനിൽ]] നിന്നു സർവീസ് നടത്തുന്ന അഞ്ച് ജോടി മെമു തീവണ്ടികളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണികളാണ് ഈ ഷെഡിൽ നടക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/memu-to-be-extended-to-malabar-passenger-trains-to-be-replaced-with-memu--1.4232605 |title=MEMU to be extended to Malabar; Passenger trains to be replaced with MEMU |website=english.mathrubhumi.com |date=2019-10-28 |access-date=2019-10-28}}&lt;/ref&gt;  

== ചരിത്രം ==
2008-ലെ [[ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] [[ഇന്ത്യയുടെ റയിൽ ബജറ്റ്|ബജറ്റിലാണ്]] [[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തും]] [[പാലക്കാട്|പാലക്കാടും]] മെമു ഷെഡുകൾ അനുവദിക്കുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്. [[കേരളം|കേരളത്തിനായി]] അനുവദിച്ച ആദ്യ മെമു ഷെഡ് കൊല്ലത്തേതായിരുന്നു. റെയിൽവേയുടെ അനാസ്ഥയും അനുമതി ലഭിക്കാനുള്ള കാലതാമസവും കാരണം ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം രണ്ടു വർഷത്തിലേറെ നീണ്ടുപോയി.&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rs74crore-memu-shed-project-awaits-nod/article5459991.ece Rs.74-crore MEMU shed project awaits nod]''&lt;/ref&gt; 2011 ജനുവരി 1-ന് പാലക്കാട് മെമു ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം നടന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece More Memu sheds sought in Railway Budget] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624205714/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt; കൊല്ലം മെമു ഷെഡിന്റെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായി അഞ്ചുവർഷം കഴിഞ്ഞ് 2013 ഡിസംബർ 1-ന് കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624212231/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt; അത്യാധുനിക സൗകര്യങ്ങളുള്ള കൊല്ലം മെമുഷെഡ് കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മെമു ഷെഡാണ്.
[[File:Kollam Junction railway station - An evening view.jpg|right|thumb|An evening view of Kollam MEMU Shed and [[Kollam Junction railway station|railway station]]]]
[[File:Kollam MEMU Shed, Jan 2017.jpg|right|thumb|MEMU Car Shed and Office in [[Kollam Junction railway station]] premises]]
2008 ലെ ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ബജറ്റിൽ കൊല്ലത്തും പാലക്കാടും മെമു കാർ ഷെഡുകൾ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. കേരളത്തിനായി ആദ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ച മെമു ഷെഡ് കൊല്ലത്തായിരുന്നു, എന്നാൽ ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ ക്ലിയറൻസ് പ്രശ്നങ്ങളും അശ്രദ്ധയും കാരണം ഈ ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം രണ്ട് വർഷത്തിലേറെ വൈകി.&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rs74crore-memu-shed-project-awaits-nod/article5459991.ece Rs.74-crore MEMU shed project awaits nod]&lt;/ref&gt; [[Palakkad MEMU Shed]] inaugurated on 1 January 2011.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140521190910/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece More Memu sheds sought in Railway Budget]&lt;/ref&gt; പാലക്കാട് മെമു ഷെഡ് 2011 ജനുവരി 1 ന് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140521190910/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece More Memu sheds sought in Railway Budget]&lt;/ref&gt;  കൊല്ലം മെമു ഷെഡ് ഔപചാരികമായി കമ്മീഷൻ ചെയ്തത് 2013 ഡിസംബർ 1 ന്, അതിന്റെ പൂർത്തീകരണത്തിന് അഞ്ച് വർഷത്തിന് ശേഷമാണ്.&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[https://web.archive.org/web/20140320120836/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed]''&lt;/ref&gt;   2019 ന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ, ദക്ഷിണ റെയിൽവേ പരമ്പരാഗത റേക്കുകൾക്ക് പകരം കൊല്ലം റൂട്ടുകളിൽ ഓടുന്ന ഹൈ-സ്പീഡ്, ത്രീ-ഫേസ് മെമു ട്രെയിനുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/040919/kochi-faster-3-phase-memu-deployed.html |title=Kochi: ‘Faster’ 3-phase MEMU deployed |website=[[Deccan Chronicle]] |date=2019-09-04 |access-date=2019-09-04}}&lt;/ref&gt; ആദ്യപടിയായി, 8 കോച്ചുകളുള്ള ഒരു ത്രീ-ഫേസ് മെമു ട്രെയിൻ 2019 സെപ്റ്റംബർ 2 മുതൽ കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ-എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ-കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റൂട്ടിൽ സർവീസ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/3-phase-memu-introduced-in-state/article29325773.ece |title=3-phase MEMU introduced in State |website=TheHindu.com |date=2019-09-03 |access-date=2019-09-04}}&lt;/ref&gt;
== പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==

കൊല്ലത്തെ മെമു കാർ ഷെഡ് നിലവിൽ ചെന്നൈയിലെ ഐസിഎഫ് നിർമ്മിക്കുന്ന രണ്ട് വ്യത്യസ്ത തരം റേക്കുകളുടെ ആനുകാലിക ഓവർഹോളിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നു:

ജനറേഷൻ I റേക്കുകൾ
3-ഫേസ് 8 കോച്ച് റേക്ക് (മൊത്തം ശേഷി: 2,402 യാത്രക്കാർ)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://english.manoramaonline.com/news/kerala/2019/09/03/high-speed-three-phase-memu-service-kerala.html |title=High-speed, three-phase MEMU begins service |website=english.manoramaonline.com |date=2019-09-03 |access-date=2019-09-02}}&lt;/ref&gt;

നിലവിൽ, കൊല്ലം ജംഗ്ഷനിൽ നിന്ന്/വരെ 9 ജോഡി മെമു സർവീസുകൾ നടത്തുന്നു. ആ റേക്കുകളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ കൊല്ലം മെമു ഷെഡിൽ പതിവായി നടക്കുന്നു.

{|  class=&quot;wikitable plainrowheaders unsortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ട്രെയിൻ നമ്പർ
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ട്രെയിൻ നാമം
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot; | ഷെഡ്യൂൾ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66301/66302
| valign=&quot;center&quot; | [[പുനലൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|പുനലൂർ]] - [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം]] [[മെമു]]
| valign=&quot;center&quot; | ദിനപത്രം
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66303/66304
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം]] - [[എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] [[MEMU]] ([[ആലപ്പുഴ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | തിങ്കളാഴ്ച ഒഴികെ എല്ലാ ദിവസവും
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66305/66306
| valign=&quot;center&quot; | [[കന്യാകുമാരി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കന്യാകുമാരി]] - [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം]] [[MEMU]] ([[തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ|തിരുവനന്തപുരം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | വെള്ളിയാഴ്ച ഒഴികെ എല്ലാ ദിവസവും
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66307/66308
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] - [[MEMU|കൊല്ലം MEMU]] ([[കോട്ടയം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ബുധനാഴ്ച ഒഴികെ എല്ലാ ദിവസവും
|-
|66309/66310
|[[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം]] - [[എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] [[MEMU]] ([[ആലപ്പുഴ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
|ചൊവ്വ ഒഴികെ എല്ലാ ദിവസവും
|-
|66311/66312
|[[ആലപ്പുഴ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|ആലപ്പുഴ]] - [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ|കൊല്ലം]] [[MEMU]]
|പ്രതിദിനം
|-
|66315/66316
|[[കോട്ടയം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കോട്ടയം]] - [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ|കൊല്ലം]] [[MEMU]]
|പ്രതിദിനം
|-
|66317/66318
|[[പുനലൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|പുനലൂർ]] - [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം]] [[MEMU]]
|പ്രതിദിനം
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66321/66322
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] - [[MEMU|കൊല്ലം MEMU]] ([[കോട്ടയം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ദിവസേന
|-
|16309/16310
|[[എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] - [[കായംകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കായംകുളം]] [[MEMU]] എക്സ്പ്രസ് ([[കോട്ടയം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കോട്ടയം]])
|പ്രതിദിനം
|}

== മെമു ട്രെയിനുകളുടെ പരിപാലനം ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders unsortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| തീവണ്ടി നം.
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ആരംഭം
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ലക്ഷ്യം
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot; | ഷെഡ്യൂൾ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66302
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Alappuzha railway station|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | തിങ്കൾ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66310
| valign=&quot;center&quot; |  [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Alappuzha railway station|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ചൊവ്വ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66308
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Kottayam railway station|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ബുധൻ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66304
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[കന്യാകുമാരി തീവണ്ടി നിലയം|കന്യാകുമാരി]] ([[തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ തീവണ്ടിനിലയം|തിരുവനന്തപുരം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | വെള്ളി
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66300
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Kottayam railway station|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ശനി
|}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
{{ccat}}
{{Indian Railways |state=collapsed}}
{{Kollam |state=collapsed}}
{{Railways in Southern India}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ|+]]</text>
      <sha1>nlwes600uwle41t5raugruwl8ujyvy9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652180</id>
      <parentid>4652178</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:52:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4652180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17955" sha1="hjeaan1z35lyypyqmu48i2o7fpcee4p" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kollam MEMU Shed}}
{{Infobox railway depot
 | name         = കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്
 | depot_logo   =
 | logo_caption = 
 | image        = Memu DSCN4598.jpg
 | image_alt    = 
 | caption      = കൊല്ലം മെമു ഷെഡിനു സമീപം ഒരു [[മെമു]] [[തീവണ്ടി]]
 | location     = [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ]]
 | coordinates  = {{Coord|8.886068|76.597297|type:railwaystation|display=inline,title}}
 | owner        = [[ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]]
 | operator     = [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]
 | depotcode    = QLN
 | type         = ഇലക്ട്രിക് മൾട്ടിപ്പിൾ യൂണിറ്റ്
 | opened       = {{Start date and age|2013|12|01|df=yes|p=yes|br=yes}}
 | closed       = &lt;!--{{End date|YYYY|MM|df=y}}--&gt;
 | original     = 
 | pregrouping  = 
 | postgrouping = 
 | roads        = &lt;!-- number of storage roads --&gt;
 | rollingstock = [[മെമു]]
 | routes       = {{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|ALLP|Alappuzha railway station}}–{{abbrlink|ERS|Ernakulam Junction}}&lt;small&gt;''141.4&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;{{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|KTYM|Kottayam railway station}}–{{abbrlink|ERS|Ernakulam Junction}}&lt;small&gt;''155.6&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;{{abbrlink|QLN|Kollam Junction}}–{{abbrlink|CAPE|Kanyakumari railway station}}&lt;small&gt;''151.1&amp;nbsp;km''&lt;/small&gt;
}}

[[മെമു|മെമു തീവണ്ടികളുടെ]] അറ്റകുറ്റപ്പണികൾക്കും പരിപാലനത്തിനുമായി [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിൽ]] സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന പണിപ്പുരയാണ് '''കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്''' ({{lang-en|Kollam MEMU Shed}})&lt;ref name=&quot;jb&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.janmabhumidaily.com/news52595/amp |title=നാലു സർവീസുകൾ പരിഗണനയിൽ |publisher=ജന്മഭൂമി |date=2012-04-20 |accessdate=2017-10-23 |archiveurl=https://archive.today/20171023025620/http://www.janmabhumidaily.com/news52595/amp |archivedate=2017-10-23}}&lt;/ref&gt;. [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]ക്കു കീഴിലുള്ള നാലു മെമു ഷെഡുകളിലൊന്നാണ് കൊല്ലത്തേത്. &lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624212231/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[https://web.archive.org/web/20140320120836/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed]''&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷനിൽ]] നിന്നു സർവീസ് നടത്തുന്ന അഞ്ച് ജോടി മെമു തീവണ്ടികളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണികളാണ് ഈ ഷെഡിൽ നടക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/memu-to-be-extended-to-malabar-passenger-trains-to-be-replaced-with-memu--1.4232605 |title=MEMU to be extended to Malabar; Passenger trains to be replaced with MEMU |website=english.mathrubhumi.com |date=2019-10-28 |access-date=2019-10-28}}&lt;/ref&gt;  

== ചരിത്രം ==
2008-ലെ [[ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ]] [[ഇന്ത്യയുടെ റയിൽ ബജറ്റ്|ബജറ്റിലാണ്]] [[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തും]] [[പാലക്കാട്|പാലക്കാടും]] മെമു ഷെഡുകൾ അനുവദിക്കുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്. [[കേരളം|കേരളത്തിനായി]] അനുവദിച്ച ആദ്യ മെമു ഷെഡ് കൊല്ലത്തേതായിരുന്നു. റെയിൽവേയുടെ അനാസ്ഥയും അനുമതി ലഭിക്കാനുള്ള കാലതാമസവും കാരണം ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം രണ്ടു വർഷത്തിലേറെ നീണ്ടുപോയി.&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rs74crore-memu-shed-project-awaits-nod/article5459991.ece Rs.74-crore MEMU shed project awaits nod]''&lt;/ref&gt; 2011 ജനുവരി 1-ന് പാലക്കാട് മെമു ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം നടന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece More Memu sheds sought in Railway Budget] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624205714/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt; കൊല്ലം മെമു ഷെഡിന്റെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായി അഞ്ചുവർഷം കഴിഞ്ഞ് 2013 ഡിസംബർ 1-ന് കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624212231/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 |date=2016-06-24 }}''&lt;/ref&gt; അത്യാധുനിക സൗകര്യങ്ങളുള്ള കൊല്ലം മെമുഷെഡ് കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മെമു ഷെഡാണ്.
[[File:Kollam Junction railway station - An evening view.jpg|right|thumb|An evening view of Kollam MEMU Shed and [[Kollam Junction railway station|railway station]]]]
[[File:Kollam MEMU Shed, Jan 2017.jpg|right|thumb|MEMU Car Shed and Office in [[Kollam Junction railway station]] premises]]
2008 ലെ ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ബജറ്റിൽ കൊല്ലത്തും പാലക്കാടും മെമു കാർ ഷെഡുകൾ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. കേരളത്തിനായി ആദ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ച മെമു ഷെഡ് കൊല്ലത്തായിരുന്നു, എന്നാൽ ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ ക്ലിയറൻസ് പ്രശ്നങ്ങളും അശ്രദ്ധയും കാരണം ഈ ഷെഡിന്റെ ഉദ്ഘാടനം രണ്ട് വർഷത്തിലേറെ വൈകി.&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rs74crore-memu-shed-project-awaits-nod/article5459991.ece Rs.74-crore MEMU shed project awaits nod]&lt;/ref&gt; പാലക്കാട് മെമു ഷെഡ് 2011 ജനുവരി 1 ന് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140521190910/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1477726.ece More Memu sheds sought in Railway Budget]&lt;/ref&gt; കൊല്ലം മെമു ഷെഡ് ഔപചാരികമായി കമ്മീഷൻ ചെയ്തത് 2013 ഡിസംബർ 1 ന്, അതിന്റെ പൂർത്തീകരണത്തിന് അഞ്ച് വർഷത്തിന് ശേഷമാണ്.&lt;ref&gt;MEMU Maintenance Work Begins in Kollam ''[https://web.archive.org/web/20140320120836/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/MEMU-Maintenance-Work-Begins-in-Kollam/2013/12/02/article1923204.ece#.UyqylNLHm-0 Kollam MEMU Shed]''&lt;/ref&gt;   2019 ന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ, ദക്ഷിണ റെയിൽവേ പരമ്പരാഗത റേക്കുകൾക്ക് പകരം കൊല്ലം റൂട്ടുകളിൽ ഓടുന്ന ഹൈ-സ്പീഡ്, ത്രീ-ഫേസ് മെമു ട്രെയിനുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/040919/kochi-faster-3-phase-memu-deployed.html |title=Kochi: ‘Faster’ 3-phase MEMU deployed |website=[[Deccan Chronicle]] |date=2019-09-04 |access-date=2019-09-04}}&lt;/ref&gt; ആദ്യപടിയായി, 8 കോച്ചുകളുള്ള ഒരു ത്രീ-ഫേസ് മെമു ട്രെയിൻ 2019 സെപ്റ്റംബർ 2 മുതൽ കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ-എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ-കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റൂട്ടിൽ സർവീസ് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/3-phase-memu-introduced-in-state/article29325773.ece |title=3-phase MEMU introduced in State |website=TheHindu.com |date=2019-09-03 |access-date=2019-09-04}}&lt;/ref&gt;

== പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==

കൊല്ലത്തെ മെമു കാർ ഷെഡ് നിലവിൽ ചെന്നൈയിലെ ഐസിഎഫ് നിർമ്മിക്കുന്ന രണ്ട് വ്യത്യസ്ത തരം റേക്കുകളുടെ ആനുകാലിക ഓവർഹോളിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നു:

ജനറേഷൻ I റേക്കുകൾ
3-ഫേസ് 8 കോച്ച് റേക്ക് (മൊത്തം ശേഷി: 2,402 യാത്രക്കാർ)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://english.manoramaonline.com/news/kerala/2019/09/03/high-speed-three-phase-memu-service-kerala.html |title=High-speed, three-phase MEMU begins service |website=english.manoramaonline.com |date=2019-09-03 |access-date=2019-09-02}}&lt;/ref&gt;

നിലവിൽ, കൊല്ലം ജംഗ്ഷനിൽ നിന്ന്/വരെ 9 ജോഡി മെമു സർവീസുകൾ നടത്തുന്നു. ആ റേക്കുകളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ കൊല്ലം മെമു ഷെഡിൽ പതിവായി നടക്കുന്നു.

{|  class=&quot;wikitable plainrowheaders unsortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ട്രെയിൻ നമ്പർ
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ട്രെയിൻ നാമം
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot; | ഷെഡ്യൂൾ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66301/66302
| valign=&quot;center&quot; | [[പുനലൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|പുനലൂർ]] - [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം]] [[മെമു]]
| valign=&quot;center&quot; | ദിനപത്രം
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66303/66304
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം]] - [[എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] [[MEMU]] ([[ആലപ്പുഴ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | തിങ്കളാഴ്ച ഒഴികെ എല്ലാ ദിവസവും
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66305/66306
| valign=&quot;center&quot; | [[കന്യാകുമാരി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കന്യാകുമാരി]] - [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം]] [[MEMU]] ([[തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ|തിരുവനന്തപുരം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | വെള്ളിയാഴ്ച ഒഴികെ എല്ലാ ദിവസവും
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66307/66308
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] - [[MEMU|കൊല്ലം MEMU]] ([[കോട്ടയം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ബുധനാഴ്ച ഒഴികെ എല്ലാ ദിവസവും
|-
|66309/66310
|[[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം]] - [[എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] [[MEMU]] ([[ആലപ്പുഴ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
|ചൊവ്വ ഒഴികെ എല്ലാ ദിവസവും
|-
|66311/66312
|[[ആലപ്പുഴ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|ആലപ്പുഴ]] - [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ|കൊല്ലം]] [[MEMU]]
|പ്രതിദിനം
|-
|66315/66316
|[[കോട്ടയം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കോട്ടയം]] - [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ|കൊല്ലം]] [[MEMU]]
|പ്രതിദിനം
|-
|66317/66318
|[[പുനലൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|പുനലൂർ]] - [[കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം]] [[MEMU]]
|പ്രതിദിനം
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66321/66322
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] - [[MEMU|കൊല്ലം MEMU]] ([[കോട്ടയം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ദിവസേന
|-
|16309/16310
|[[എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] - [[കായംകുളം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കായംകുളം]] [[MEMU]] എക്സ്പ്രസ് ([[കോട്ടയം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|കോട്ടയം]])
|പ്രതിദിനം
|}

== മെമു ട്രെയിനുകളുടെ പരിപാലനം ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders unsortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| തീവണ്ടി നം.
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ആരംഭം
!scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot;| ലക്ഷ്യം
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:Gold;&quot; | ഷെഡ്യൂൾ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66302
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Alappuzha railway station|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | തിങ്കൾ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66310
| valign=&quot;center&quot; |  [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Alappuzha railway station|ആലപ്പുഴ]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ചൊവ്വ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66308
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Kottayam railway station|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ബുധൻ
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66304
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[കന്യാകുമാരി തീവണ്ടി നിലയം|കന്യാകുമാരി]] ([[തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ തീവണ്ടിനിലയം|തിരുവനന്തപുരം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | വെള്ളി
|-
| valign=&quot;center&quot; | 66300
| valign=&quot;center&quot; | [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]
| valign=&quot;center&quot; | [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം |എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ]] ( [[Kottayam railway station|കോട്ടയം]] വഴി)
| valign=&quot;center&quot; | ശനി
|}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
{{ccat}}
{{Indian Railways |state=collapsed}}
{{Kollam |state=collapsed}}
{{Railways in Southern India}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ|+]]</text>
      <sha1>hjeaan1z35lyypyqmu48i2o7fpcee4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മൻഖൂസ്വ് മൗലീദ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>399599</id>
    <revision>
      <id>4652141</id>
      <parentid>4651359</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T12:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <origin>4652141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4272" sha1="s6l4uwpg32wfsf3142l4xq40dallusx" xml:space="preserve">പതിനഞ്ചു- പതിനാറ് നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ കേരളത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതൻ  [[ശൈഖ് സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം ഒന്നാമൻ]] രചിച്ച പ്രവാചക പ്രകീർത്തന കാവ്യമാണ് '''മൻഖൂസ്വ് മൗലീദ്.''' കേരള മുസ്‌ലിംകൾക്കിടയിൽ പ്രചാരമുള്ള ഒരു കാവ്യരചനയാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://islamclick.com/archives/16558|title=മൌലിദ് എന്നാൽ എന്ത്?|access-date=2024-10-11|last=admin|date=2022-09-15|language=en-US}}&lt;/ref&gt; മൻഖൂസ്വ് എന്നാൽ ചുരുക്കിയത്, സംക്ഷിപ്തം, സംഗ്രഹം എന്നെല്ലാമാണ് അർത്ഥം.

ജീവിതവും സംസ്കാരവും. ഗദ്യത്തിൻ്റെയും പദ്യത്തിൻ്റെയും സമ്മിശ്ര രൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നതാണ് മൗലിദുകൾ. മൻകൂസ് മൌലിദിന് പുറമെ ശറഫുൽ അനാ മൌലിദ്, ബദർ മൌലിദ് തുടങ്ങിയ നിരവധി മൌലിദുകൾ രചിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.academia.edu/31531745/Role_of_M%C4%81la_Mawlid_literature_in_the_Islamic_Revival_of_Kerala|title=Role of Māla-Mawlid literature in the Islamic Revival of Kerala|date=}}&lt;/ref&gt;

മൻഖൂസ്വ് മൗലീദ് [[ശൈഖ് സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം ഒന്നാമൻ]] രചിച്ചതെന്ന് ഒരു പക്ഷം വാദിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇതു വിഖ്യാത [[സൂഫി]]&lt;nowiki/&gt;യോഗിയായ [[ഇമാം ഗസ്സാലി|ഇമാം ഗസ്സാലിയുടെ]] [[സുബ്ഹാന മൗലീദ്|‘സുബ്ഹാന മൗലീദ്]]’ മഖ്ദൂം കബീർ ക്രോഢീകരിച്ചതാണെന്നും, ഇത് മഖ്ദൂം രണ്ടാമൻ സംഗ്രഹിച്ചതാണെന്നുമുള്ള വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നു. 

==ആചാരങ്ങളിൽ==
യുഎഇയിൽ നടന്ന മൌലിദ് പരിപാടിയിൽ വിശ്വാസികൾ മനകൂസ് മൌലിദ് പാരായണം ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഓഡിയോ.
[[File:Manqoos Maulid.ogg|Manqoos Maulid.ogg]]
മുസ്ലിം ജീവിതത്തിലെ വിവിധ ആചാര സമയങ്ങളിൽ ഈ കൃതി വീടുകളിലും സദസ്സുകളിലും പള്ളികളിലുമെല്ലാം ചൊല്ലാറുണ്ട്. നബിദിനാഘോഷ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായും ഈ കീർത്തന കാവ്യം പാരായണം ചെയ്തു വരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.officeholidays.com/holidays/india/kerala/mawlid|title=Milad-i-Sherif in Kerala in 2025|access-date=2024-10-11|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jstor.org/content/oa_chapter_edited/j.ctvsrgsm.7?seq=1|title=4 CHALLENGING ORDERS: Ṭarīqas and Muslim Society in Southeastern India and Laṅkā, ca. 1400–1950|access-date=2026-08-01|language=en}}&lt;/ref&gt;

==അധിക വായനയ്ക്ക് ==
*[https://drive.google.com/file/d/1X53Lcm_DsobLjaY0hwp_hd2W_pAiG-w7/view മൻഖൂസ്വ് പരിഭാഷ]
*[https://www.youtube.com/watch?v=l1vLt3Wg2i0 മൻഖൂസ് മൗലിദിലെ ബൈത്തിൻറെ ഓഡിയോ ]

== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികം]]
[[വർഗ്ഗം:സൂഫിമാർഗ്ഗം]]</text>
      <sha1>s6l4uwpg32wfsf3142l4xq40dallusx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അമ്മച്ചിവീട് മൂർത്തി ക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>402807</id>
    <revision>
      <id>4652153</id>
      <parentid>4014066</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4652153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18792" sha1="se7ypyada237zn2b8eutwnqm6b2eo06" xml:space="preserve">{{pu|Ammachiveedu Muhurthi}}
{{Infobox temple
| name = Ammachiveedu Muhurthi Temple
| image =
| alt =
| caption =
| map_type = India Kerala 
| map_caption = Ammachiveedu Muhurthi Temple, [[Tangasseri|Thangassery]], [[Kollam district|Kollam]], [[Kerala]]
| coordinates = {{coord|8|53|18.0|N|76|34|23.2|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Ammachiveedu_Muhurthi&amp;params=8_53_18.0_N_76_34_23.2_E_type:landmark]
| country = {{flag|India}}
| state = [[Kerala]]
| district = [[Kollam district|Kollam]]
| location = [[Tangasseri|Thangassery]]
| elevation_m = 32.86
| deity = No idol is present 
| festivals = Dhanu festival 
| architecture = [[Architecture of Kerala]]
| temple_quantity = One
| monument_quantity =
| inscriptions =
| year_completed = 
| creator =
| website =
}}

[[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ [[കളക്ട്രേറ്റ്|കളക്ടറേറ്റിനു]] സമീപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ഹിന്ദുക്ഷേത്രമാണ്]] '''അമ്മച്ചിവീട് മൂർത്തി ക്ഷേത്രം'''. ഇവിടുത്തെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ ആദിപരാശക്തിയായ ബഗ്ലാമുഖി ദേവിയാണ്. [[പരാശക്തി|പരാശക്തിയുടെ]] പത്തുഭാവങ്ങളായ ദശമഹാവിദ്യകളിൽ ഒന്നാണ് ഉഗ്രമൂർത്തിയായ ബഗ്ളാമുഖി . ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാ [[ജാതി (സമൂഹം)|ജാതിമതസ്ഥർക്കും]] പ്രവേശനം അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=kvc&gt;{{cite book |title=കേരളീയ ക്ഷേത്ര വിജ്ഞാന കോശവും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും |chapter=അമ്മച്ചിവീട് മുഹൂർത്തി ക്ഷേത്രം |publisher=ഫേമസ് ബുക്ക്സ്, തിരുവനന്തപുരം |author=രാജേഷ് പുല്ലാട്ടിൽ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kollamcity1/&gt; [[കിഴക്ക്|കിഴക്കോട്ടാണ്]] ദർശനം. ധാരാളം [[മത്സ്യം]] ലഭിക്കാനായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും [[കൊടി]] കൊണ്ടുപോയി [[മത്സ്യബന്ധനം|മത്സ്യബന്ധന]] [[വള്ളം|വള്ളങ്ങളിലും]] മറ്റും കെട്ടുന്ന പതിവുണ്ട്. അമ്മച്ചിവീട് ക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാവർഷവും [[ധനു]] മാസത്തിൽ പത്തുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ''ഗുരുതി ഉത്സവം'' നടക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=kvc/&gt;

== ചരിത്രം ==
അമ്മച്ചിവീട് മുർത്തി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആദ്യകാല ചരിത്രത്തെ സംബന്ധിച്ചുള്ള രേഖകളൊന്നും ലഭ്യമല്ല. ഏതാണ്ട് 600 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് [[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തെ]] അമ്മച്ചിവീട് കുടുംബം നിർമ്മിച്ചതാണ് ഈ ക്ഷേത്രമെന്നു കരുതുന്നു.&lt;ref name=kollamcity1&gt;[http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&amp;menu1=Religious Ammachiveedu Muhurthi Temple] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101115114800/http://kollamcity.com/index.php?menu=other&amp;menu1=Religious |date=2010-11-15 }} at kollamcity.com&lt;/ref&gt;&lt;ref name=thekeralatemples1&gt;[http://www.thekeralatemples.com/templeinfo/others/ammachiveedu_muhurthi.htm Ammachiveedu Muhurthi Temple] at thekeralatemples.com&lt;/ref&gt;

അറുനൂറ് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, പറപ്പൂരിൽ നിന്നുള്ള ഒരു കുടുംബം, മുസ്ലീങ്ങൾ അവരുടെ ജന്മദേശം ആക്രമിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് രക്ഷയ്ക്കായി അവരുടെ കുടുംബ ദേവതയുമായി തെക്കോട്ട് പലായനം ചെയ്തു. അവർ ശാസ്താംകോട്ടയിൽ എത്തി. അവിടെ ബ്രാഹ്മണ കുടുംബങ്ങൾ തങ്ങളുടെ സ്ത്രീകളെ ആക്രമണകാരികളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, അത്തരമൊരു കുടുംബത്തിലെ ഒരു പെൺകുട്ടിക്ക് വിവാഹം കഴിക്കാൻ കഴിയില്ല, കാരണം വെള്ളിയാഴ്ച പുരടം നക്ഷത്രത്തിൽ (വെള്ളി പുരടം) ജനിക്കുന്നവരുടെ ഇണകൾക്ക് അകാല മരണം സംഭവിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ, അവരുടെ സമൂഹം അവളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ അവളെ സ്വീകരിക്കുന്ന ഏതൊരാൾക്കും കുടുംബം വലിയ സമ്പത്ത് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.

പറപ്പൂരിൽ നിന്നുള്ള കുടുംബത്തിലെ 'കർണ്ണവർ' (കുലപതി) ഈ വാഗ്ദാനം കേൾക്കുകയും അവളെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത സമ്പത്ത് അദ്ദേഹം നിരസിക്കുന്നു. പകരം അവളുടെ കുടുംബത്തോട് തന്റെ കുടുംബത്തിന് ഭക്ഷണവും സംരക്ഷണവും നൽകാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഇത് കേട്ടപ്പോൾ, ശാസ്താംകോട്ട ക്ഷേത്രത്തിലെ ശാസ്താവ്, താൻ ആരാധിച്ചിരുന്ന ദേവിയെ ഒരു ശംഖിന് കൈമാറുകയും കർണ്ണവർക്ക് നൽകുകയും, ഒരു മരം രണ്ടായി പിളരുന്നത് കാണുന്നതുവരെ തന്റെ യാത്ര തുടരുകയും അവിടെ ദേവിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് ആരാധിക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. . നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിക്കുകയും ക്ഷേത്രം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ പരപ്പൂരമ്മയ്ക്ക് (പരപ്പൂരമ്മ) സമീപത്ത് മറ്റൊരു ക്ഷേത്രം കൂടി അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ചു. അധികം താമസിയാതെ, അദ്ദേഹം മരിക്കുകയും ദേവിയുടെ വലതുവശത്ത് 'ബ്രഹ്മരക്ഷസ്' ആയി പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. കുടുംബം പറപ്പൂർ അമ്മച്ചിവീട് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ആദ്യഭാഗം അവരുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, രണ്ടാമത്തെ ഭാഗം 'അമ്മച്ചി'യുടെ വീട് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. അവിടെ അമ്മച്ചി ദേവിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്ന് കർണ്ണവരെ 'യോഗീശ്വരന്മാർ' എന്ന് പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇക്കാരണത്താൽ കർണ്ണവരെ 'ഈശ്വരൻ' എന്ന് വിളിച്ചു ഇത് കുടുംബത്തിന്റെ ഒരു തനതായ ആചാരമാണ്.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=ESWARAN OONNITHAN SANKARAN OONNITHAN Vs. BHAGEERATHI ITTY BHARGAVI ITTY |url=https://www.the-laws.com/Encyclopedia/Browse/Case?CaseId=118691903000&amp;Title=ESWARAN-OONNITHAN-SANKARAN-OONNITHAN--Vs.-BHAGEERATHI-ITTY-BHARGAVI-ITTY |access-date=2025-03-26 |website=Juris The-Laws}}&lt;/ref&gt;

ശാസ്താവ് അല്ലെങ്കിൽ അയ്യപ്പൻ തന്റെ ഗുരുവിനെ (ദേവിയെ) ആരാധിക്കുന്നതിന് കുടുംബാംഗങ്ങളെ ബഹുമാനിക്കുന്നതിനാലും അവരെ സ്വീകരിക്കാൻ എഴുന്നേറ്റു നിൽക്കേണ്ടി വരുന്നതിനാലും ക്ഷേത്രത്തിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് ശബരിമല ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നത് വിലക്കിയിരുന്നു. എന്നാൽ എല്ലാ വർഷവും ഒരിക്കൽ, ക്ഷേത്രത്തിലെ കർണവർ ഉത്സവം ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, ദേവിയെ തന്റെ കുടുംബത്തിന് നൽകിയ ശാസ്താംകോട്ട ധർമ്മ ശാസ്താ ക്ഷേത്രം സന്ദർശിക്കാറുണ്ട്. പക്ഷേ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Infokerala Communications Pvt Ltd |title=Pilgrimage to Temple Heritage |publisher=Infokerala Communications Pvt Ltd |isbn=978-8193456705 |edition=10th |location=Ernakulam |publication-date=2017-01-01 |pages=91}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Kuruthu Thiru Mahothsavam: Ammachiveedu Muhurthi Temple |url=https://www.keralatourism.org/1000festivals//assets/uploads/pdf/1507723749-0.pdf |access-date=2025-03-26 |website=Kerala Tourism |language=English}}&lt;/ref&gt;

== ഐതിഹ്യം ==
ഒരു കുടുംബ പോരിൽ എതിർ കുടുംബത്തിലെ കുട്ടിയെ നശിപ്പിക്കാൻ നാലാംവേദക്കാരനെ സമീപിച്ചു. ഇതിനു  തടസ്സം നിന്ന പരാശക്തിയെ സ്തംഭിപ്പിച്ചു ഹോമിക്കാൻ മറ്റേക്കൂട്ടർ തയ്യാറായി. മറ്റേ കുടുംബക്കാർ ഭക്തിയോടെ ഭഗവതിയെ ബഗ്ളാമുഖി രൂപത്തിൽ ആരാധിച്ചു  സ്തംഭനാവസ്ഥ നീക്കി പരാശക്തിയെ ഹോമിക്കാൻ തയ്യാറാക്കിയ ഹോമാകുണ്ഡത്തിൽ നാലാംവേദക്കാരനെ ഹോമിച്ചു. അന്യമതക്കാരനായ ഇയാളുടെ ആത്മാവിനെയാണ് ജിന്നായി ഈ ക്ഷേത്രത്തിനു മുൻപിലെ ഇലഞ്ഞിയുടെ ചുവട്ടിൽ കുടിയിരുത്തിയിട്ടുള്ളത്. 

ഭക്തിയോടെ ആര് വിളിച്ചാലും അവരുടെ വിളിപ്പുറത്ത് അമ്മ ഓടിയെത്തും എന്നാണ് സങ്കൽപ്പം. അമ്മച്ചിവീട് അമ്മ എന്നു പറഞ്ഞാൽ തന്നെ ഒരു ഭയഭക്തിയോട് കൂടിയേ ദേവിയെ ഓർക്കാറുള്ളൂ. അത്രക്ക് ഉഗ്രമൂർത്തിയായ ബഗളാമുഖിയാണ് ദേവി . കടുത്ത ആപത്തുകൾ തീരാൻ അവിടെ ചെന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ചാൽ മതി എന്നാണ് വിശ്വാസം.

== പ്രതിഷ്ഠകൾ ==
പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണെന്നും]] അരൂപിയാണെന്നും വിശ്വസിക്കുന്നു. അതിനാൽ വിഗ്രഹമില്ല.&lt;ref name=kvc/&gt; [[ശാസ്താംകോട്ട ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശാസ്താംകോട്ടയിലെ ധർമ്മശാസ്താവിന്റെ]] [[ഗുരു|ഗുരുവാണ്]] ഇവിടുത്തെ ഭഗവതിയെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=kollamcity1/&gt;&lt;ref name=thekeralatemples1/&gt;  

ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യം പീഠം മാത്രമായിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്. പിന്നീട് പുതുക്കി പണിതു. ശ്രീകോവിലിലെ നാലടിയോളം പൊക്കമുള്ള ഗർഭഗൃഹത്തിൽ പരാശക്തി കുടി കൊള്ളുന്നു. ഇവിടെ വിഗ്രഹം ഇല്ല എന്ന പ്രേത്യേക ഉണ്ട്. സ്വർണപീഠത്തിൽ രണ്ടു [[ശംഖ്|ശംഖുകൾ]]. ഇവയിൽ ആണ് ഭഗവതി കുടികൊള്ളുന്നത്. വിഗ്രഹം ഇല്ലെങ്കിലും  ഒരുക്കങ്ങൾക്ക് ഒട്ടും കുറവില്ല. വലിയ മാലകളും വള്ളിലതാധികളും സ്വർണം കൊണ്ടുള്ളതാണ്. നിവേദ്യം തിടപ്പള്ളിയിൽ നിന്നും കൊണ്ട് വരുന്നത് തന്നെ മുത്തുക്കുട ചൂടിയാണ്. 

ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാട് മേനി പായസവും ബഗ്‌ളാമുഖി പുഷ്പാഞ്ജലിയും ആണ്. ഇന്ത്യയിൽ തന്നെ അപൂർവമായി ബഗ്‌ളാമുഖി അർച്ചന നടത്തുന്ന ശാക്തേയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. ഖേതടത്തിന് തൊട്ടടുത്തുള്ള കാവിൽ പറപ്പൂരമ്മയും നാഗദേവതകളും കുടികൊള്ളുന്നു. 

പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ കൂടാതെ [[ഗണപതി]], [[രക്തചാമുണ്ഡി]], പരമ്പര്, രക്ഷസ്, മറുത, [[യക്ഷി]], [[ഗന്ധർവൻ]], മാടൻ, [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], വേതാളം, യോഗീശ്വരൻ എന്നിവരെയും ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തോടു ചേർന്ന് [[നാഗരാജാവ്|നാഗരാജാവും]] നാഗയക്ഷിയും നാഗകന്യകയും കുടികൊള്ളുന്ന ഒരു [[സർപ്പക്കാവ്|സർപ്പക്കാവുണ്ട്]].&lt;ref name=&quot;kollamcity1&quot; /&gt; ഇവിടെ എല്ലാവർഷവും [[സർപ്പാരാധന|സർപ്പബലിയും]] [[നാഗപഞ്ചമി|നൂറും പാലും]] നടത്താറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിനു പുറത്ത് [[ജിന്ന്|ജിന്നിനെയും]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;kvc&quot; /&gt;

== ചടങ്ങുകളും ആഘോഷങ്ങളും ==
അമ്മച്ചിവീട് മൂർത്തി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യവും അഞ്ചുപൂജ നടക്കാറുണ്ട്. വിശേഷാവസരങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പൂജകളും നടത്തിവരുന്നു. എല്ലാവർഷവും [[ധനു]]മാസത്തിൽ ([[ഡിസംബർ]] - [[ജനുവരി]]) ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു. 'ഗുരുതി ഉത്സവം' എന്നാണ് ഇതറിയപ്പെടുന്നത്. ധനുമാസത്തിലെ [[വെള്ളി (ദിവസം)|വെള്ളിയാഴ്ച]] ഗുരുതി ഉത്സവത്തിനു കൊടിയേറുന്നു. ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ പത്തുദിവസം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=kvc/&gt; [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രത്തിലെ]] മണ്ഡലപൂജയ്ക്കു ശേഷമാണ് അമ്മച്ചിവീട് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഗുരുതി ഉത്സവം നടക്കുന്നത്. നവരാത്രി വിജയദശമിയും പ്രധാനമാണ്.  

== അവലംബം ==
{{reflist}}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>se7ypyada237zn2b8eutwnqm6b2eo06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>403765</id>
    <revision>
      <id>4652184</id>
      <parentid>4022278</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:06:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ക്യാമ്പസ് */</comment>
      <origin>4652184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13553" sha1="4a8dw82fbvi7osdp1r0dostyl42htwr" xml:space="preserve">{{pu|Indian Institute of Infrastructure and Construction}}
{{Infobox University
|name                  = ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ
|native_name      = 
|image_name      = Indian_Institute_of_Infrastructure_and_Construction-Kollam,_Mar_2016.jpg
|image_size         = 
|caption               = ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ 2016-ൽ
|latin_name         = 
|motto                  = 
|tagline                = 
|established         = 
|closed                 = 
|vision                  = 
|type                    = പബ്ലിക്
|affiliation             = 
|calendar             = 
|endowment        = 
|debt                    = 
|rector                  = 
|officer_in_charge = 
|chairman             = 
|chancellor            = 
|president              = 
|vice-president      = 
|superintendent    = 
|provost                = 
|vice_chancellor   = 
|principal              = 
|dean                   = 
|director               = പി.എൻ.സി. മേനോൻ
|head_label          = 
|head                   = 
|faculty                 = 
|staff                    = 
|students             = 2000
|undergrad          = 
|postgrad             = 
|doctoral              = 
|divinity                = 
|residents             = 
|other                   = 
|profess                = 
|alumni                 = 
|city                      = [[കൊല്ലം]]
|state                    = [[കേരളം]]
|province              = 
|country                = {{IND}}
|address               =
|telephone            = 
|coordinates         = 
|campus               = 9.02 [[ഏക്കർ]]
|free_label            = 
|free                      = 
|sports                  = 
|colors                  = 
|colours                = 
|nickname            = 
|mascot                = 
|fightsong             = 
|athletics              = 
|affiliations           = 
|nobel_laureates   = 
|website               = http://www.iiic.ac.in
|logo                    = 
|publictransit        = 
|footnotes             = 
}}

[[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ [[ചവറ]]യിൽ നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കുന്ന ഒരു [[കേരളത്തിലെ സാങ്കേതികവിദ്യാഭ്യാസം|സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ]] സ്ഥാപനമാണ് '''ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ'''. [[കേന്ദ്രസർക്കാർ|കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ]] സഹായത്തോടെ [[കേരള സർക്കാർ]] ആരംഭിച്ചതാണ് ഈ സ്ഥാപനം. [[സംസ്ഥാനം|അന്യസംസ്ഥാനങ്ങളിൽ]] നിന്നും [[കേരളം|കേരളത്തിലേക്ക്]] [[കുടിയേറ്റം|കുടിയേറിയ]] നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള പരിശീലനം നൽകുക, വിദേശത്തു ജോലി നേടാൻ പ്രാപ്തരാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skilldevelopment.gov.in/states.html |title=States-Ministry of Skill Development &amp; Entrepreneurship |publisher=Government of India |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt; കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസിനാണ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ മേൽനോട്ടച്ചുമതല.

== ചരിത്രം ==
നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്കായി ഒരു അക്കാദമി തുടങ്ങുക എന്ന ആശയം ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചത് [[2008]]-ലെ [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] സർക്കാരാണ്. 'കേരള കൺസ്ട്രക്ഷൻ അക്കാദമി' എന്ന പേരിൽ [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ [[ചാത്തന്നൂർ|ചാത്തന്നൂരിൽ]] ഇത് തുടങ്ങാനായിരുന്നു പദ്ധതി. പിന്നീട് [[യു.ഡി.എഫ്.]] സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നതോടെ പദ്ധതി [[ചവറ]]യിലേക്കു മാറ്റി. സ്ഥാപനത്തിന് 'ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ' എന്ന പേരു നൽകാനും തീരുമാനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article73359.ece |title=Academy for construction workers on the cards |publisher=TNIE |accessdate=5 March 2016 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[2013]] [[മാർച്ച് 15]]-ന് [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] പദ്ധതിക്കു തറക്കല്ലിട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/kase_old_backup/newsdetails.php?id=16 |title=Foundation Stone Laying Ceremony of Indian Institute of Infrastructure and Construction (IIIC) |publisher=KASE |accessdate=16 July 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150716164856/http://www.kase.in/kase_old_backup/newsdetails.php?id=16 |archivedate=16 July 2015 |df= }}&lt;/ref&gt;

== പ്രാധാന്യം ==
[[2016]]-ലെ കണക്കുപ്രകാരം [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] 40 [[ലക്ഷം]] അന്യസംസ്ഥാന തൊഴിലാളികൾ പണിയെടുക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/features/politics/politics-1.2319702 |title=കുടിയേറി വരുന്നവരുടെ കേരളം |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |author=ഡി. രത്നരാജ്, ജോമോൻ മാത്യു |date=2017-10-18 |accessdate=2017-12-25 |archiveurl=https://archive.today/20171225141943/http://www.mathrubhumi.com/features/politics/politics-1.2319702 |archivedate=2017-12-25 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗം പേരും [[ബംഗാൾ]], [[ബീഹാർ]], [[അസം]], [[ഉത്തർ പ്രദേശ്]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. കേരളത്തിലെ നിർമ്മാണമേഖലയുടെ നല്ലൊരു ഭാഗവും അന്യസംസ്ഥാന തൊഴിലാളികൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/with-migrant-workers-hindi-settles-down-among-kerala-locals/ |title=With migrant workers, Hindi settles down among Kerala locals |publisher=The Indian Express |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |title=Safety Cards Issued to Migrant Labourers |publisher=The New Indian Express |accessdate=16 July 2015 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304222901/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/news/states/migrant-workers-in-kerala-travel-over-3000-km-to-vote/article5901471.ece |title=Migrant workers in Kerala travel over 3,000 km to vote |publisher=Business Line |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt; സാങ്കേതിക പരിജ്ഞാനവും [[വിദ്യാഭ്യാസം|വിദ്യാഭ്യാസവും]] കുറഞ്ഞവരായതിനാൽ ഇവരിൽ 70 ശതമാനം പേരും അവിദഗ്ദ്ധ തൊഴിലാളികളാണ്.&lt;ref name=mb/&gt; ഇവർക്ക് വേണ്ടത്ര പരിശീലനം നൽകേണ്ടത് അത്യാവശ്യമായി വന്നു. ഇതിനായി ജില്ലകൾ തോറും നൈപുണ്യ വികസന കേന്ദ്രങ്ങൾ തുടങ്ങാൻ [[കേരള സർക്കാർ]] തീരുമാനിച്ചു. [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ എന്ന സ്ഥാപനം ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരു നൈപുണ്യവികസന കേന്ദ്രമാണ്.&lt;ref name=mb/&gt; നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്കു തൊഴിൽ പരിശീലനം നൽകുകയും അവരെ വിദേശ ജോലി നേടാൻ പോലും പ്രാപ്തരാക്കി മാറ്റുക എന്നതാണ് ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/services/education/keralas-infrastructure-and-construction-institute-to-train-masons-to-become-engineers/articleshow/48082160.cms |title=Kerala's infrastructure and construction institute to train masons to become engineers |publisher=Economic Times |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;

== ക്യാമ്പസ് ==
[[ചവറ]]യിൽ [[ദേശീയപാത 47 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 66]]-നു സമീപമുള്ള 9.02 [[ഏക്കർ]] സ്ഥലത്താണ് ഈ സ്ഥാപനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 235100 ചതുരശ്ര അടി [[Area|വിസ്തൃതിയുള്ള]] ക്യാമ്പസ് നിർമ്മിക്കുവാൻ കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസിനു പദ്ധതിയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |title=Setting up and operation of Indian Institute of Infrastructure and Construction(IIIC) at Chavara, Kollam |publisher=Kerala Academy for Skills Excellence |accessdate=16 July 2015 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304122832/http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ഏകദേശം 100 [[കോടി]] [[ഇന്ത്യൻ രൂപ|രൂപയാണ്]] ഇതിനു ചെലവു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.
==ഐഐഐസി-കൊല്ലത്തിന്റെ പദ്ധതി വിവരങ്ങൾ==
* ആകെ വിസ്തീർണ്ണം - 9.02 ഏക്കർ
* ആകെ നിർമ്മിച്ച സ്ഥലം - 235102 ചതുരശ്ര അടി
* ബ്ലോക്കുകൾ - അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ബ്ലോക്ക്, പരിശീലന ബ്ലോക്ക്, കാന്റീൻ, സബ്സ്റ്റേഷൻ മുതലായവ.
* ആകെ കണക്കാക്കിയ പദ്ധതി ചെലവ് - 100 കോടി രൂപ
* പ്രധാന കെട്ടിടം - 1.5 ലക്ഷം ചതുരശ്ര അടി, 38 ക്ലാസ് മുറികൾ, 10 ഓഫീസ് മുറികൾ, കാന്റീൻ മുതലായവ.
* ഹോസ്റ്റൽ കെട്ടിടം - 35,000 ചതുരശ്ര അടി, 54 മുറികൾ, കാന്റീൻ മുതലായവ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/120118/rs-100-crore-infrastructure-academy-a-non-starter.html |title=Rs 100-crore infrastructure academy a non-starter |newspaper=Deccan Chronicle |access-date=12 January 2018}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist}}

{{Navboxes
|title = [[File:Gnome-globe.svg|25px]]{{nbsp}}Geographic locale
|list =
'''[[Geographic coordinate system|Lat. &lt;small&gt;and&lt;/small&gt; Long.]] {{Coord|8|58|18|N|76|31|58|E|display=inline}}'''
}}

{{Kollam |state=collapsed}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സാങ്കേതികസ്ഥാപനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സാങ്കേതികവിദ്യാഭ്യാസം]]</text>
      <sha1>4a8dw82fbvi7osdp1r0dostyl42htwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652185</id>
      <parentid>4652184</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഐഐഐസി-കൊല്ലത്തിന്റെ പദ്ധതി വിവരങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4652185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15741" sha1="9m1o3cioev00kgyacni6jr90o0jkw8p" xml:space="preserve">{{pu|Indian Institute of Infrastructure and Construction}}
{{Infobox University
|name                  = ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ
|native_name      = 
|image_name      = Indian_Institute_of_Infrastructure_and_Construction-Kollam,_Mar_2016.jpg
|image_size         = 
|caption               = ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ 2016-ൽ
|latin_name         = 
|motto                  = 
|tagline                = 
|established         = 
|closed                 = 
|vision                  = 
|type                    = പബ്ലിക്
|affiliation             = 
|calendar             = 
|endowment        = 
|debt                    = 
|rector                  = 
|officer_in_charge = 
|chairman             = 
|chancellor            = 
|president              = 
|vice-president      = 
|superintendent    = 
|provost                = 
|vice_chancellor   = 
|principal              = 
|dean                   = 
|director               = പി.എൻ.സി. മേനോൻ
|head_label          = 
|head                   = 
|faculty                 = 
|staff                    = 
|students             = 2000
|undergrad          = 
|postgrad             = 
|doctoral              = 
|divinity                = 
|residents             = 
|other                   = 
|profess                = 
|alumni                 = 
|city                      = [[കൊല്ലം]]
|state                    = [[കേരളം]]
|province              = 
|country                = {{IND}}
|address               =
|telephone            = 
|coordinates         = 
|campus               = 9.02 [[ഏക്കർ]]
|free_label            = 
|free                      = 
|sports                  = 
|colors                  = 
|colours                = 
|nickname            = 
|mascot                = 
|fightsong             = 
|athletics              = 
|affiliations           = 
|nobel_laureates   = 
|website               = http://www.iiic.ac.in
|logo                    = 
|publictransit        = 
|footnotes             = 
}}

[[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ [[ചവറ]]യിൽ നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കുന്ന ഒരു [[കേരളത്തിലെ സാങ്കേതികവിദ്യാഭ്യാസം|സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ]] സ്ഥാപനമാണ് '''ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ'''. [[കേന്ദ്രസർക്കാർ|കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ]] സഹായത്തോടെ [[കേരള സർക്കാർ]] ആരംഭിച്ചതാണ് ഈ സ്ഥാപനം. [[സംസ്ഥാനം|അന്യസംസ്ഥാനങ്ങളിൽ]] നിന്നും [[കേരളം|കേരളത്തിലേക്ക്]] [[കുടിയേറ്റം|കുടിയേറിയ]] നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള പരിശീലനം നൽകുക, വിദേശത്തു ജോലി നേടാൻ പ്രാപ്തരാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skilldevelopment.gov.in/states.html |title=States-Ministry of Skill Development &amp; Entrepreneurship |publisher=Government of India |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt; കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസിനാണ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ മേൽനോട്ടച്ചുമതല.

== ചരിത്രം ==
നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്കായി ഒരു അക്കാദമി തുടങ്ങുക എന്ന ആശയം ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചത് [[2008]]-ലെ [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] സർക്കാരാണ്. 'കേരള കൺസ്ട്രക്ഷൻ അക്കാദമി' എന്ന പേരിൽ [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ [[ചാത്തന്നൂർ|ചാത്തന്നൂരിൽ]] ഇത് തുടങ്ങാനായിരുന്നു പദ്ധതി. പിന്നീട് [[യു.ഡി.എഫ്.]] സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നതോടെ പദ്ധതി [[ചവറ]]യിലേക്കു മാറ്റി. സ്ഥാപനത്തിന് 'ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ' എന്ന പേരു നൽകാനും തീരുമാനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article73359.ece |title=Academy for construction workers on the cards |publisher=TNIE |accessdate=5 March 2016 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[2013]] [[മാർച്ച് 15]]-ന് [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] പദ്ധതിക്കു തറക്കല്ലിട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/kase_old_backup/newsdetails.php?id=16 |title=Foundation Stone Laying Ceremony of Indian Institute of Infrastructure and Construction (IIIC) |publisher=KASE |accessdate=16 July 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150716164856/http://www.kase.in/kase_old_backup/newsdetails.php?id=16 |archivedate=16 July 2015 |df= }}&lt;/ref&gt;

== പ്രാധാന്യം ==
[[2016]]-ലെ കണക്കുപ്രകാരം [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] 40 [[ലക്ഷം]] അന്യസംസ്ഥാന തൊഴിലാളികൾ പണിയെടുക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/features/politics/politics-1.2319702 |title=കുടിയേറി വരുന്നവരുടെ കേരളം |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |author=ഡി. രത്നരാജ്, ജോമോൻ മാത്യു |date=2017-10-18 |accessdate=2017-12-25 |archiveurl=https://archive.today/20171225141943/http://www.mathrubhumi.com/features/politics/politics-1.2319702 |archivedate=2017-12-25 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗം പേരും [[ബംഗാൾ]], [[ബീഹാർ]], [[അസം]], [[ഉത്തർ പ്രദേശ്]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. കേരളത്തിലെ നിർമ്മാണമേഖലയുടെ നല്ലൊരു ഭാഗവും അന്യസംസ്ഥാന തൊഴിലാളികൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/with-migrant-workers-hindi-settles-down-among-kerala-locals/ |title=With migrant workers, Hindi settles down among Kerala locals |publisher=The Indian Express |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |title=Safety Cards Issued to Migrant Labourers |publisher=The New Indian Express |accessdate=16 July 2015 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304222901/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/news/states/migrant-workers-in-kerala-travel-over-3000-km-to-vote/article5901471.ece |title=Migrant workers in Kerala travel over 3,000 km to vote |publisher=Business Line |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt; സാങ്കേതിക പരിജ്ഞാനവും [[വിദ്യാഭ്യാസം|വിദ്യാഭ്യാസവും]] കുറഞ്ഞവരായതിനാൽ ഇവരിൽ 70 ശതമാനം പേരും അവിദഗ്ദ്ധ തൊഴിലാളികളാണ്.&lt;ref name=mb/&gt; ഇവർക്ക് വേണ്ടത്ര പരിശീലനം നൽകേണ്ടത് അത്യാവശ്യമായി വന്നു. ഇതിനായി ജില്ലകൾ തോറും നൈപുണ്യ വികസന കേന്ദ്രങ്ങൾ തുടങ്ങാൻ [[കേരള സർക്കാർ]] തീരുമാനിച്ചു. [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ എന്ന സ്ഥാപനം ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരു നൈപുണ്യവികസന കേന്ദ്രമാണ്.&lt;ref name=mb/&gt; നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്കു തൊഴിൽ പരിശീലനം നൽകുകയും അവരെ വിദേശ ജോലി നേടാൻ പോലും പ്രാപ്തരാക്കി മാറ്റുക എന്നതാണ് ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/services/education/keralas-infrastructure-and-construction-institute-to-train-masons-to-become-engineers/articleshow/48082160.cms |title=Kerala's infrastructure and construction institute to train masons to become engineers |publisher=Economic Times |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;

== ക്യാമ്പസ് ==
[[ചവറ]]യിൽ [[ദേശീയപാത 47 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 66]]-നു സമീപമുള്ള 9.02 [[ഏക്കർ]] സ്ഥലത്താണ് ഈ സ്ഥാപനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 235100 ചതുരശ്ര അടി [[Area|വിസ്തൃതിയുള്ള]] ക്യാമ്പസ് നിർമ്മിക്കുവാൻ കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസിനു പദ്ധതിയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |title=Setting up and operation of Indian Institute of Infrastructure and Construction(IIIC) at Chavara, Kollam |publisher=Kerala Academy for Skills Excellence |accessdate=16 July 2015 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304122832/http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ഏകദേശം 100 [[കോടി]] [[ഇന്ത്യൻ രൂപ|രൂപയാണ്]] ഇതിനു ചെലവു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.
==ഐഐഐസി-കൊല്ലത്തിന്റെ പദ്ധതി വിവരങ്ങൾ==
* ആകെ വിസ്തീർണ്ണം - 9.02 ഏക്കർ
* ആകെ നിർമ്മിച്ച സ്ഥലം - 235102 ചതുരശ്ര അടി
* ബ്ലോക്കുകൾ - അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ബ്ലോക്ക്, പരിശീലന ബ്ലോക്ക്, കാന്റീൻ, സബ്സ്റ്റേഷൻ മുതലായവ.
* ആകെ കണക്കാക്കിയ പദ്ധതി ചെലവ് - 100 കോടി രൂപ
* പ്രധാന കെട്ടിടം - 1.5 ലക്ഷം ചതുരശ്ര അടി, 38 ക്ലാസ് മുറികൾ, 10 ഓഫീസ് മുറികൾ, കാന്റീൻ മുതലായവ.
* ഹോസ്റ്റൽ കെട്ടിടം - 35,000 ചതുരശ്ര അടി, 54 മുറികൾ, കാന്റീൻ മുതലായവ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/120118/rs-100-crore-infrastructure-academy-a-non-starter.html |title=Rs 100-crore infrastructure academy a non-starter |newspaper=Deccan Chronicle |access-date=12 January 2018}}&lt;/ref&gt;
=സൗകര്യങ്ങൾ==
{{div col|colwidth=30em}}
* [[ബയോഡീഗ്രേഡേഷൻ|ബയോ-ഡീഗ്രേഡബിൾ]] വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ കാമ്പസ്.
* തുടക്കം മുതൽ തന്നെ പ്ലാസ്റ്റിക് രഹിത കാമ്പസ്.

* ഫോട്ടോവോൾട്ടെയ്‌ക്‌സ് ഉപയോഗിക്കുന്ന LED അധിഷ്ഠിത തെരുവ്, ബാഹ്യ ലൈറ്റിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ
* പാചക വാതക ആവശ്യകതകളുടെ 30% ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റുകൾ വഴി നിറവേറ്റുന്നു
* വെള്ളം പാഴാകാതിരിക്കാൻ [[മഴവെള്ള സംഭരണം]] സംവിധാനങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്
* ആധുനികവും ഗാർഹികവുമായ ഹോസ്റ്റലുകളുള്ള റെസിഡൻഷ്യൽ കാമ്പസ്
* മലിനജല സംസ്‌കരണ പ്ലാന്റ്
* മൾട്ടിമീഡിയ സൗകര്യങ്ങളുള്ള ക്ലാസ് മുറികൾ
* കാന്റീൻ
* സെൻട്രൽ ലൈബ്രറി
* ഭാഷാ ലാബ്
* ഗതാഗത സൗകര്യം
* അടിയന്തര വൈദ്യ പരിചരണം.
* ബാങ്ക് കൗണ്ടറും എടിഎമ്മും
* ഗസ്റ്റ് ഹൗസും.
* സ്റ്റാഫ് ക്വാർട്ടേഴ്‌സ്&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |title=Setting up and operation of Indian Institute of Infrastructure and Construction(IIIC) at Chavara, Kollam |publisher=Kerala Academy for Skills Excellence |access-date=16 July 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304122832/http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{{div col end|2}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

{{Navboxes
|title = [[File:Gnome-globe.svg|25px]]{{nbsp}}Geographic locale
|list =
'''[[Geographic coordinate system|Lat. &lt;small&gt;and&lt;/small&gt; Long.]] {{Coord|8|58|18|N|76|31|58|E|display=inline}}'''
}}

{{Kollam |state=collapsed}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സാങ്കേതികസ്ഥാപനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സാങ്കേതികവിദ്യാഭ്യാസം]]</text>
      <sha1>9m1o3cioev00kgyacni6jr90o0jkw8p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652186</id>
      <parentid>4652185</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* സൗകര്യങ്ങൾ= */</comment>
      <origin>4652186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15742" sha1="skll75c15pf28uc1bl3rf7n99xxxhcy" xml:space="preserve">{{pu|Indian Institute of Infrastructure and Construction}}
{{Infobox University
|name                  = ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ
|native_name      = 
|image_name      = Indian_Institute_of_Infrastructure_and_Construction-Kollam,_Mar_2016.jpg
|image_size         = 
|caption               = ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ 2016-ൽ
|latin_name         = 
|motto                  = 
|tagline                = 
|established         = 
|closed                 = 
|vision                  = 
|type                    = പബ്ലിക്
|affiliation             = 
|calendar             = 
|endowment        = 
|debt                    = 
|rector                  = 
|officer_in_charge = 
|chairman             = 
|chancellor            = 
|president              = 
|vice-president      = 
|superintendent    = 
|provost                = 
|vice_chancellor   = 
|principal              = 
|dean                   = 
|director               = പി.എൻ.സി. മേനോൻ
|head_label          = 
|head                   = 
|faculty                 = 
|staff                    = 
|students             = 2000
|undergrad          = 
|postgrad             = 
|doctoral              = 
|divinity                = 
|residents             = 
|other                   = 
|profess                = 
|alumni                 = 
|city                      = [[കൊല്ലം]]
|state                    = [[കേരളം]]
|province              = 
|country                = {{IND}}
|address               =
|telephone            = 
|coordinates         = 
|campus               = 9.02 [[ഏക്കർ]]
|free_label            = 
|free                      = 
|sports                  = 
|colors                  = 
|colours                = 
|nickname            = 
|mascot                = 
|fightsong             = 
|athletics              = 
|affiliations           = 
|nobel_laureates   = 
|website               = http://www.iiic.ac.in
|logo                    = 
|publictransit        = 
|footnotes             = 
}}

[[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ [[ചവറ]]യിൽ നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കുന്ന ഒരു [[കേരളത്തിലെ സാങ്കേതികവിദ്യാഭ്യാസം|സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ]] സ്ഥാപനമാണ് '''ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ'''. [[കേന്ദ്രസർക്കാർ|കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ]] സഹായത്തോടെ [[കേരള സർക്കാർ]] ആരംഭിച്ചതാണ് ഈ സ്ഥാപനം. [[സംസ്ഥാനം|അന്യസംസ്ഥാനങ്ങളിൽ]] നിന്നും [[കേരളം|കേരളത്തിലേക്ക്]] [[കുടിയേറ്റം|കുടിയേറിയ]] നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള പരിശീലനം നൽകുക, വിദേശത്തു ജോലി നേടാൻ പ്രാപ്തരാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skilldevelopment.gov.in/states.html |title=States-Ministry of Skill Development &amp; Entrepreneurship |publisher=Government of India |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt; കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസിനാണ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ മേൽനോട്ടച്ചുമതല.

== ചരിത്രം ==
നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്കായി ഒരു അക്കാദമി തുടങ്ങുക എന്ന ആശയം ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചത് [[2008]]-ലെ [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] സർക്കാരാണ്. 'കേരള കൺസ്ട്രക്ഷൻ അക്കാദമി' എന്ന പേരിൽ [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ [[ചാത്തന്നൂർ|ചാത്തന്നൂരിൽ]] ഇത് തുടങ്ങാനായിരുന്നു പദ്ധതി. പിന്നീട് [[യു.ഡി.എഫ്.]] സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നതോടെ പദ്ധതി [[ചവറ]]യിലേക്കു മാറ്റി. സ്ഥാപനത്തിന് 'ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ' എന്ന പേരു നൽകാനും തീരുമാനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article73359.ece |title=Academy for construction workers on the cards |publisher=TNIE |accessdate=5 March 2016 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[2013]] [[മാർച്ച് 15]]-ന് [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] പദ്ധതിക്കു തറക്കല്ലിട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/kase_old_backup/newsdetails.php?id=16 |title=Foundation Stone Laying Ceremony of Indian Institute of Infrastructure and Construction (IIIC) |publisher=KASE |accessdate=16 July 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150716164856/http://www.kase.in/kase_old_backup/newsdetails.php?id=16 |archivedate=16 July 2015 |df= }}&lt;/ref&gt;

== പ്രാധാന്യം ==
[[2016]]-ലെ കണക്കുപ്രകാരം [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] 40 [[ലക്ഷം]] അന്യസംസ്ഥാന തൊഴിലാളികൾ പണിയെടുക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/features/politics/politics-1.2319702 |title=കുടിയേറി വരുന്നവരുടെ കേരളം |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |author=ഡി. രത്നരാജ്, ജോമോൻ മാത്യു |date=2017-10-18 |accessdate=2017-12-25 |archiveurl=https://archive.today/20171225141943/http://www.mathrubhumi.com/features/politics/politics-1.2319702 |archivedate=2017-12-25 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗം പേരും [[ബംഗാൾ]], [[ബീഹാർ]], [[അസം]], [[ഉത്തർ പ്രദേശ്]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. കേരളത്തിലെ നിർമ്മാണമേഖലയുടെ നല്ലൊരു ഭാഗവും അന്യസംസ്ഥാന തൊഴിലാളികൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/with-migrant-workers-hindi-settles-down-among-kerala-locals/ |title=With migrant workers, Hindi settles down among Kerala locals |publisher=The Indian Express |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |title=Safety Cards Issued to Migrant Labourers |publisher=The New Indian Express |accessdate=16 July 2015 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304222901/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/news/states/migrant-workers-in-kerala-travel-over-3000-km-to-vote/article5901471.ece |title=Migrant workers in Kerala travel over 3,000 km to vote |publisher=Business Line |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt; സാങ്കേതിക പരിജ്ഞാനവും [[വിദ്യാഭ്യാസം|വിദ്യാഭ്യാസവും]] കുറഞ്ഞവരായതിനാൽ ഇവരിൽ 70 ശതമാനം പേരും അവിദഗ്ദ്ധ തൊഴിലാളികളാണ്.&lt;ref name=mb/&gt; ഇവർക്ക് വേണ്ടത്ര പരിശീലനം നൽകേണ്ടത് അത്യാവശ്യമായി വന്നു. ഇതിനായി ജില്ലകൾ തോറും നൈപുണ്യ വികസന കേന്ദ്രങ്ങൾ തുടങ്ങാൻ [[കേരള സർക്കാർ]] തീരുമാനിച്ചു. [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ എന്ന സ്ഥാപനം ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരു നൈപുണ്യവികസന കേന്ദ്രമാണ്.&lt;ref name=mb/&gt; നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്കു തൊഴിൽ പരിശീലനം നൽകുകയും അവരെ വിദേശ ജോലി നേടാൻ പോലും പ്രാപ്തരാക്കി മാറ്റുക എന്നതാണ് ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/services/education/keralas-infrastructure-and-construction-institute-to-train-masons-to-become-engineers/articleshow/48082160.cms |title=Kerala's infrastructure and construction institute to train masons to become engineers |publisher=Economic Times |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;

== ക്യാമ്പസ് ==
[[ചവറ]]യിൽ [[ദേശീയപാത 47 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 66]]-നു സമീപമുള്ള 9.02 [[ഏക്കർ]] സ്ഥലത്താണ് ഈ സ്ഥാപനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 235100 ചതുരശ്ര അടി [[Area|വിസ്തൃതിയുള്ള]] ക്യാമ്പസ് നിർമ്മിക്കുവാൻ കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസിനു പദ്ധതിയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |title=Setting up and operation of Indian Institute of Infrastructure and Construction(IIIC) at Chavara, Kollam |publisher=Kerala Academy for Skills Excellence |accessdate=16 July 2015 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304122832/http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ഏകദേശം 100 [[കോടി]] [[ഇന്ത്യൻ രൂപ|രൂപയാണ്]] ഇതിനു ചെലവു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.
==ഐഐഐസി-കൊല്ലത്തിന്റെ പദ്ധതി വിവരങ്ങൾ==
* ആകെ വിസ്തീർണ്ണം - 9.02 ഏക്കർ
* ആകെ നിർമ്മിച്ച സ്ഥലം - 235102 ചതുരശ്ര അടി
* ബ്ലോക്കുകൾ - അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ബ്ലോക്ക്, പരിശീലന ബ്ലോക്ക്, കാന്റീൻ, സബ്സ്റ്റേഷൻ മുതലായവ.
* ആകെ കണക്കാക്കിയ പദ്ധതി ചെലവ് - 100 കോടി രൂപ
* പ്രധാന കെട്ടിടം - 1.5 ലക്ഷം ചതുരശ്ര അടി, 38 ക്ലാസ് മുറികൾ, 10 ഓഫീസ് മുറികൾ, കാന്റീൻ മുതലായവ.
* ഹോസ്റ്റൽ കെട്ടിടം - 35,000 ചതുരശ്ര അടി, 54 മുറികൾ, കാന്റീൻ മുതലായവ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/120118/rs-100-crore-infrastructure-academy-a-non-starter.html |title=Rs 100-crore infrastructure academy a non-starter |newspaper=Deccan Chronicle |access-date=12 January 2018}}&lt;/ref&gt;
==സൗകര്യങ്ങൾ==
{{div col|colwidth=30em}}
* [[ബയോഡീഗ്രേഡേഷൻ|ബയോ-ഡീഗ്രേഡബിൾ]] വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ കാമ്പസ്.
* തുടക്കം മുതൽ തന്നെ പ്ലാസ്റ്റിക് രഹിത കാമ്പസ്.

* ഫോട്ടോവോൾട്ടെയ്‌ക്‌സ് ഉപയോഗിക്കുന്ന LED അധിഷ്ഠിത തെരുവ്, ബാഹ്യ ലൈറ്റിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ
* പാചക വാതക ആവശ്യകതകളുടെ 30% ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റുകൾ വഴി നിറവേറ്റുന്നു
* വെള്ളം പാഴാകാതിരിക്കാൻ [[മഴവെള്ള സംഭരണം]] സംവിധാനങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്
* ആധുനികവും ഗാർഹികവുമായ ഹോസ്റ്റലുകളുള്ള റെസിഡൻഷ്യൽ കാമ്പസ്
* മലിനജല സംസ്‌കരണ പ്ലാന്റ്
* മൾട്ടിമീഡിയ സൗകര്യങ്ങളുള്ള ക്ലാസ് മുറികൾ
* കാന്റീൻ
* സെൻട്രൽ ലൈബ്രറി
* ഭാഷാ ലാബ്
* ഗതാഗത സൗകര്യം
* അടിയന്തര വൈദ്യ പരിചരണം.
* ബാങ്ക് കൗണ്ടറും എടിഎമ്മും
* ഗസ്റ്റ് ഹൗസും.
* സ്റ്റാഫ് ക്വാർട്ടേഴ്‌സ്&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |title=Setting up and operation of Indian Institute of Infrastructure and Construction(IIIC) at Chavara, Kollam |publisher=Kerala Academy for Skills Excellence |access-date=16 July 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304122832/http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{{div col end|2}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

{{Navboxes
|title = [[File:Gnome-globe.svg|25px]]{{nbsp}}Geographic locale
|list =
'''[[Geographic coordinate system|Lat. &lt;small&gt;and&lt;/small&gt; Long.]] {{Coord|8|58|18|N|76|31|58|E|display=inline}}'''
}}

{{Kollam |state=collapsed}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സാങ്കേതികസ്ഥാപനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സാങ്കേതികവിദ്യാഭ്യാസം]]</text>
      <sha1>skll75c15pf28uc1bl3rf7n99xxxhcy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652188</id>
      <parentid>4652186</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:09:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രാധാന്യം */</comment>
      <origin>4652188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16877" sha1="iznmh1m3n296w2oheh3d2zubyb0i4pq" xml:space="preserve">{{pu|Indian Institute of Infrastructure and Construction}}
{{Infobox University
|name                  = ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ
|native_name      = 
|image_name      = Indian_Institute_of_Infrastructure_and_Construction-Kollam,_Mar_2016.jpg
|image_size         = 
|caption               = ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ 2016-ൽ
|latin_name         = 
|motto                  = 
|tagline                = 
|established         = 
|closed                 = 
|vision                  = 
|type                    = പബ്ലിക്
|affiliation             = 
|calendar             = 
|endowment        = 
|debt                    = 
|rector                  = 
|officer_in_charge = 
|chairman             = 
|chancellor            = 
|president              = 
|vice-president      = 
|superintendent    = 
|provost                = 
|vice_chancellor   = 
|principal              = 
|dean                   = 
|director               = പി.എൻ.സി. മേനോൻ
|head_label          = 
|head                   = 
|faculty                 = 
|staff                    = 
|students             = 2000
|undergrad          = 
|postgrad             = 
|doctoral              = 
|divinity                = 
|residents             = 
|other                   = 
|profess                = 
|alumni                 = 
|city                      = [[കൊല്ലം]]
|state                    = [[കേരളം]]
|province              = 
|country                = {{IND}}
|address               =
|telephone            = 
|coordinates         = 
|campus               = 9.02 [[ഏക്കർ]]
|free_label            = 
|free                      = 
|sports                  = 
|colors                  = 
|colours                = 
|nickname            = 
|mascot                = 
|fightsong             = 
|athletics              = 
|affiliations           = 
|nobel_laureates   = 
|website               = http://www.iiic.ac.in
|logo                    = 
|publictransit        = 
|footnotes             = 
}}

[[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ [[ചവറ]]യിൽ നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കുന്ന ഒരു [[കേരളത്തിലെ സാങ്കേതികവിദ്യാഭ്യാസം|സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ]] സ്ഥാപനമാണ് '''ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ'''. [[കേന്ദ്രസർക്കാർ|കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ]] സഹായത്തോടെ [[കേരള സർക്കാർ]] ആരംഭിച്ചതാണ് ഈ സ്ഥാപനം. [[സംസ്ഥാനം|അന്യസംസ്ഥാനങ്ങളിൽ]] നിന്നും [[കേരളം|കേരളത്തിലേക്ക്]] [[കുടിയേറ്റം|കുടിയേറിയ]] നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള പരിശീലനം നൽകുക, വിദേശത്തു ജോലി നേടാൻ പ്രാപ്തരാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skilldevelopment.gov.in/states.html |title=States-Ministry of Skill Development &amp; Entrepreneurship |publisher=Government of India |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt; കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസിനാണ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ മേൽനോട്ടച്ചുമതല.

== ചരിത്രം ==
നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്കായി ഒരു അക്കാദമി തുടങ്ങുക എന്ന ആശയം ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചത് [[2008]]-ലെ [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] സർക്കാരാണ്. 'കേരള കൺസ്ട്രക്ഷൻ അക്കാദമി' എന്ന പേരിൽ [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ [[ചാത്തന്നൂർ|ചാത്തന്നൂരിൽ]] ഇത് തുടങ്ങാനായിരുന്നു പദ്ധതി. പിന്നീട് [[യു.ഡി.എഫ്.]] സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നതോടെ പദ്ധതി [[ചവറ]]യിലേക്കു മാറ്റി. സ്ഥാപനത്തിന് 'ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ' എന്ന പേരു നൽകാനും തീരുമാനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article73359.ece |title=Academy for construction workers on the cards |publisher=TNIE |accessdate=5 March 2016 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[2013]] [[മാർച്ച് 15]]-ന് [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] പദ്ധതിക്കു തറക്കല്ലിട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/kase_old_backup/newsdetails.php?id=16 |title=Foundation Stone Laying Ceremony of Indian Institute of Infrastructure and Construction (IIIC) |publisher=KASE |accessdate=16 July 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150716164856/http://www.kase.in/kase_old_backup/newsdetails.php?id=16 |archivedate=16 July 2015 |df= }}&lt;/ref&gt;

== പ്രാധാന്യം ==
[[2016]]-ലെ കണക്കുപ്രകാരം [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] 40 [[ലക്ഷം]] അന്യസംസ്ഥാന തൊഴിലാളികൾ പണിയെടുക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/features/politics/politics-1.2319702 |title=കുടിയേറി വരുന്നവരുടെ കേരളം |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |author=ഡി. രത്നരാജ്, ജോമോൻ മാത്യു |date=2017-10-18 |accessdate=2017-12-25 |archiveurl=https://archive.today/20171225141943/http://www.mathrubhumi.com/features/politics/politics-1.2319702 |archivedate=2017-12-25 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗം പേരും [[ബംഗാൾ]], [[ബീഹാർ]], [[അസം]], [[ഉത്തർ പ്രദേശ്]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. കേരളത്തിലെ നിർമ്മാണമേഖലയുടെ നല്ലൊരു ഭാഗവും അന്യസംസ്ഥാന തൊഴിലാളികൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/with-migrant-workers-hindi-settles-down-among-kerala-locals/ |title=With migrant workers, Hindi settles down among Kerala locals |publisher=The Indian Express |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |title=Safety Cards Issued to Migrant Labourers |publisher=The New Indian Express |accessdate=16 July 2015 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304222901/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/news/states/migrant-workers-in-kerala-travel-over-3000-km-to-vote/article5901471.ece |title=Migrant workers in Kerala travel over 3,000 km to vote |publisher=Business Line |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt; സാങ്കേതിക പരിജ്ഞാനവും [[വിദ്യാഭ്യാസം|വിദ്യാഭ്യാസവും]] കുറഞ്ഞവരായതിനാൽ ഇവരിൽ 70 ശതമാനം പേരും അവിദഗ്ദ്ധ തൊഴിലാളികളാണ്.&lt;ref name=mb/&gt; ഇവർക്ക് വേണ്ടത്ര പരിശീലനം നൽകേണ്ടത് അത്യാവശ്യമായി വന്നു. ഇതിനായി ജില്ലകൾ തോറും നൈപുണ്യ വികസന കേന്ദ്രങ്ങൾ തുടങ്ങാൻ [[കേരള സർക്കാർ]] തീരുമാനിച്ചു. [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ എന്ന സ്ഥാപനം ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരു നൈപുണ്യവികസന കേന്ദ്രമാണ്.&lt;ref name=mb/&gt; നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്കു തൊഴിൽ പരിശീലനം നൽകുകയും അവരെ വിദേശ ജോലി നേടാൻ പോലും പ്രാപ്തരാക്കി മാറ്റുക എന്നതാണ് ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/services/education/keralas-infrastructure-and-construction-institute-to-train-masons-to-become-engineers/articleshow/48082160.cms |title=Kerala's infrastructure and construction institute to train masons to become engineers |publisher=Economic Times |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;

2018 മെയ് മാസത്തിൽ, കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസ് (KASE), കെഎഎഎസിന് കീഴിൽ IIIC-കൊല്ലത്ത് നൽകുന്ന കോഴ്സുകളിൽ സഹകരിക്കുന്നതിന് ദി ഊരാളുങ്കൽ ലേബർ കോൺട്രാക്ട് സൊസൈറ്റി ലിമിറ്റഡുമായി (ULCCS) പങ്കാളിത്തം സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. മെയ് 30 ന് കേരള തൊഴിൽ, എക്സൈസ് മന്ത്രി ടി. പി. രാമകൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇതുസംബന്ധിച്ച ഒരു ധാരണാപത്രം ഒപ്പുവച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uniindia.com/~/kase-to-sign-pact-with-ulccs-for-courses-in-iiic/States/news/1245868.html |title=KASE to sign pact with ULCCS for courses in IIIC |publisher=UNI |date=29 May 2018 |access-date=30 May 2018}}&lt;/ref&gt;

== ക്യാമ്പസ് ==
[[ചവറ]]യിൽ [[ദേശീയപാത 47 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 66]]-നു സമീപമുള്ള 9.02 [[ഏക്കർ]] സ്ഥലത്താണ് ഈ സ്ഥാപനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 235100 ചതുരശ്ര അടി [[Area|വിസ്തൃതിയുള്ള]] ക്യാമ്പസ് നിർമ്മിക്കുവാൻ കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസിനു പദ്ധതിയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |title=Setting up and operation of Indian Institute of Infrastructure and Construction(IIIC) at Chavara, Kollam |publisher=Kerala Academy for Skills Excellence |accessdate=16 July 2015 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304122832/http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ഏകദേശം 100 [[കോടി]] [[ഇന്ത്യൻ രൂപ|രൂപയാണ്]] ഇതിനു ചെലവു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.
==ഐഐഐസി-കൊല്ലത്തിന്റെ പദ്ധതി വിവരങ്ങൾ==
* ആകെ വിസ്തീർണ്ണം - 9.02 ഏക്കർ
* ആകെ നിർമ്മിച്ച സ്ഥലം - 235102 ചതുരശ്ര അടി
* ബ്ലോക്കുകൾ - അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ബ്ലോക്ക്, പരിശീലന ബ്ലോക്ക്, കാന്റീൻ, സബ്സ്റ്റേഷൻ മുതലായവ.
* ആകെ കണക്കാക്കിയ പദ്ധതി ചെലവ് - 100 കോടി രൂപ
* പ്രധാന കെട്ടിടം - 1.5 ലക്ഷം ചതുരശ്ര അടി, 38 ക്ലാസ് മുറികൾ, 10 ഓഫീസ് മുറികൾ, കാന്റീൻ മുതലായവ.
* ഹോസ്റ്റൽ കെട്ടിടം - 35,000 ചതുരശ്ര അടി, 54 മുറികൾ, കാന്റീൻ മുതലായവ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/120118/rs-100-crore-infrastructure-academy-a-non-starter.html |title=Rs 100-crore infrastructure academy a non-starter |newspaper=Deccan Chronicle |access-date=12 January 2018}}&lt;/ref&gt;
==സൗകര്യങ്ങൾ==
{{div col|colwidth=30em}}
* [[ബയോഡീഗ്രേഡേഷൻ|ബയോ-ഡീഗ്രേഡബിൾ]] വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ കാമ്പസ്.
* തുടക്കം മുതൽ തന്നെ പ്ലാസ്റ്റിക് രഹിത കാമ്പസ്.

* ഫോട്ടോവോൾട്ടെയ്‌ക്‌സ് ഉപയോഗിക്കുന്ന LED അധിഷ്ഠിത തെരുവ്, ബാഹ്യ ലൈറ്റിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ
* പാചക വാതക ആവശ്യകതകളുടെ 30% ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റുകൾ വഴി നിറവേറ്റുന്നു
* വെള്ളം പാഴാകാതിരിക്കാൻ [[മഴവെള്ള സംഭരണം]] സംവിധാനങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്
* ആധുനികവും ഗാർഹികവുമായ ഹോസ്റ്റലുകളുള്ള റെസിഡൻഷ്യൽ കാമ്പസ്
* മലിനജല സംസ്‌കരണ പ്ലാന്റ്
* മൾട്ടിമീഡിയ സൗകര്യങ്ങളുള്ള ക്ലാസ് മുറികൾ
* കാന്റീൻ
* സെൻട്രൽ ലൈബ്രറി
* ഭാഷാ ലാബ്
* ഗതാഗത സൗകര്യം
* അടിയന്തര വൈദ്യ പരിചരണം.
* ബാങ്ക് കൗണ്ടറും എടിഎമ്മും
* ഗസ്റ്റ് ഹൗസും.
* സ്റ്റാഫ് ക്വാർട്ടേഴ്‌സ്&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |title=Setting up and operation of Indian Institute of Infrastructure and Construction(IIIC) at Chavara, Kollam |publisher=Kerala Academy for Skills Excellence |access-date=16 July 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304122832/http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{{div col end|2}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

{{Navboxes
|title = [[File:Gnome-globe.svg|25px]]{{nbsp}}Geographic locale
|list =
'''[[Geographic coordinate system|Lat. &lt;small&gt;and&lt;/small&gt; Long.]] {{Coord|8|58|18|N|76|31|58|E|display=inline}}'''
}}

{{Kollam |state=collapsed}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സാങ്കേതികസ്ഥാപനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സാങ്കേതികവിദ്യാഭ്യാസം]]</text>
      <sha1>iznmh1m3n296w2oheh3d2zubyb0i4pq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652190</id>
      <parentid>4652188</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:11:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രാധാന്യം */</comment>
      <origin>4652190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20411" sha1="qgwlhng3z328g5i16uzabqn5e3yeyqh" xml:space="preserve">{{pu|Indian Institute of Infrastructure and Construction}}
{{Infobox University
|name                  = ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ
|native_name      = 
|image_name      = Indian_Institute_of_Infrastructure_and_Construction-Kollam,_Mar_2016.jpg
|image_size         = 
|caption               = ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ 2016-ൽ
|latin_name         = 
|motto                  = 
|tagline                = 
|established         = 
|closed                 = 
|vision                  = 
|type                    = പബ്ലിക്
|affiliation             = 
|calendar             = 
|endowment        = 
|debt                    = 
|rector                  = 
|officer_in_charge = 
|chairman             = 
|chancellor            = 
|president              = 
|vice-president      = 
|superintendent    = 
|provost                = 
|vice_chancellor   = 
|principal              = 
|dean                   = 
|director               = പി.എൻ.സി. മേനോൻ
|head_label          = 
|head                   = 
|faculty                 = 
|staff                    = 
|students             = 2000
|undergrad          = 
|postgrad             = 
|doctoral              = 
|divinity                = 
|residents             = 
|other                   = 
|profess                = 
|alumni                 = 
|city                      = [[കൊല്ലം]]
|state                    = [[കേരളം]]
|province              = 
|country                = {{IND}}
|address               =
|telephone            = 
|coordinates         = 
|campus               = 9.02 [[ഏക്കർ]]
|free_label            = 
|free                      = 
|sports                  = 
|colors                  = 
|colours                = 
|nickname            = 
|mascot                = 
|fightsong             = 
|athletics              = 
|affiliations           = 
|nobel_laureates   = 
|website               = http://www.iiic.ac.in
|logo                    = 
|publictransit        = 
|footnotes             = 
}}

[[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ [[ചവറ]]യിൽ നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കുന്ന ഒരു [[കേരളത്തിലെ സാങ്കേതികവിദ്യാഭ്യാസം|സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ]] സ്ഥാപനമാണ് '''ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ'''. [[കേന്ദ്രസർക്കാർ|കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ]] സഹായത്തോടെ [[കേരള സർക്കാർ]] ആരംഭിച്ചതാണ് ഈ സ്ഥാപനം. [[സംസ്ഥാനം|അന്യസംസ്ഥാനങ്ങളിൽ]] നിന്നും [[കേരളം|കേരളത്തിലേക്ക്]] [[കുടിയേറ്റം|കുടിയേറിയ]] നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള പരിശീലനം നൽകുക, വിദേശത്തു ജോലി നേടാൻ പ്രാപ്തരാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skilldevelopment.gov.in/states.html |title=States-Ministry of Skill Development &amp; Entrepreneurship |publisher=Government of India |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt; കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസിനാണ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ മേൽനോട്ടച്ചുമതല.

== ചരിത്രം ==
നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്കായി ഒരു അക്കാദമി തുടങ്ങുക എന്ന ആശയം ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചത് [[2008]]-ലെ [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] സർക്കാരാണ്. 'കേരള കൺസ്ട്രക്ഷൻ അക്കാദമി' എന്ന പേരിൽ [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ [[ചാത്തന്നൂർ|ചാത്തന്നൂരിൽ]] ഇത് തുടങ്ങാനായിരുന്നു പദ്ധതി. പിന്നീട് [[യു.ഡി.എഫ്.]] സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നതോടെ പദ്ധതി [[ചവറ]]യിലേക്കു മാറ്റി. സ്ഥാപനത്തിന് 'ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ' എന്ന പേരു നൽകാനും തീരുമാനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article73359.ece |title=Academy for construction workers on the cards |publisher=TNIE |accessdate=5 March 2016 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[2013]] [[മാർച്ച് 15]]-ന് [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] പദ്ധതിക്കു തറക്കല്ലിട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/kase_old_backup/newsdetails.php?id=16 |title=Foundation Stone Laying Ceremony of Indian Institute of Infrastructure and Construction (IIIC) |publisher=KASE |accessdate=16 July 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150716164856/http://www.kase.in/kase_old_backup/newsdetails.php?id=16 |archivedate=16 July 2015 |df= }}&lt;/ref&gt;

== പ്രാധാന്യം ==
[[2016]]-ലെ കണക്കുപ്രകാരം [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] 40 [[ലക്ഷം]] അന്യസംസ്ഥാന തൊഴിലാളികൾ പണിയെടുക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/features/politics/politics-1.2319702 |title=കുടിയേറി വരുന്നവരുടെ കേരളം |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |author=ഡി. രത്നരാജ്, ജോമോൻ മാത്യു |date=2017-10-18 |accessdate=2017-12-25 |archiveurl=https://archive.today/20171225141943/http://www.mathrubhumi.com/features/politics/politics-1.2319702 |archivedate=2017-12-25 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗം പേരും [[ബംഗാൾ]], [[ബീഹാർ]], [[അസം]], [[ഉത്തർ പ്രദേശ്]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. കേരളത്തിലെ നിർമ്മാണമേഖലയുടെ നല്ലൊരു ഭാഗവും അന്യസംസ്ഥാന തൊഴിലാളികൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/with-migrant-workers-hindi-settles-down-among-kerala-locals/ |title=With migrant workers, Hindi settles down among Kerala locals |publisher=The Indian Express |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |title=Safety Cards Issued to Migrant Labourers |publisher=The New Indian Express |accessdate=16 July 2015 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304222901/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/news/states/migrant-workers-in-kerala-travel-over-3000-km-to-vote/article5901471.ece |title=Migrant workers in Kerala travel over 3,000 km to vote |publisher=Business Line |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt; സാങ്കേതിക പരിജ്ഞാനവും [[വിദ്യാഭ്യാസം|വിദ്യാഭ്യാസവും]] കുറഞ്ഞവരായതിനാൽ ഇവരിൽ 70 ശതമാനം പേരും അവിദഗ്ദ്ധ തൊഴിലാളികളാണ്.&lt;ref name=mb/&gt; ഇവർക്ക് വേണ്ടത്ര പരിശീലനം നൽകേണ്ടത് അത്യാവശ്യമായി വന്നു. ഇതിനായി ജില്ലകൾ തോറും നൈപുണ്യ വികസന കേന്ദ്രങ്ങൾ തുടങ്ങാൻ [[കേരള സർക്കാർ]] തീരുമാനിച്ചു. [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ എന്ന സ്ഥാപനം ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരു നൈപുണ്യവികസന കേന്ദ്രമാണ്.&lt;ref name=mb/&gt; നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്കു തൊഴിൽ പരിശീലനം നൽകുകയും അവരെ വിദേശ ജോലി നേടാൻ പോലും പ്രാപ്തരാക്കി മാറ്റുക എന്നതാണ് ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/services/education/keralas-infrastructure-and-construction-institute-to-train-masons-to-become-engineers/articleshow/48082160.cms |title=Kerala's infrastructure and construction institute to train masons to become engineers |publisher=Economic Times |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;

കേരള സംസ്ഥാനം വിവിധ ജോലികൾക്കായി കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളെ ആശ്രയിക്കുന്നു. കേരളത്തിൽ കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളെ ആശ്രയിക്കുന്നത് പ്രധാനമായും നിർമ്മാണ മേഖലയിലാണ്. കൊല്ലം നഗരവും പുനലൂർ, കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പറവൂർ, പെരുമ്പാവൂർ, തൃശൂർ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളും ക്രമേണ വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റക്കാരെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുവരികയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/with-migrant-workers-hindi-settles-down-among-kerala-locals/ |title=With migrant workers, Hindi settles down among Kerala locals |newspaper=The Indian Express |access-date=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20150717020311/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |url-status=dead |archive-date=17 July 2015 |title=Safety Cards Issued to Migrant Labourers |newspaper=The New Indian Express |access-date=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/news/states/migrant-workers-in-kerala-travel-over-3000-km-to-vote/article5901471.ece |title=Migrant workers in Kerala travel over 3,000&amp;nbsp;km to vote |newspaper=Business Line |access-date=16 July 2015}}&lt;/refകൊല്ലം പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലെ കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികൾ സാക്ഷരതാ തുല്യതാ പരീക്ഷയിൽ ഉയർന്ന മാർക്ക് നേടാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/kerala-government-schools-become-a-boon-for-migrants/story-HJPkzXNrd2NoMmbpTixevM.html |title=Kerala government schools become a boon for migrants |newspaper=Hindustantimes |date=1 February 2020 |access-date=2 February 2020}}&lt;/ref&gt;  അതിനാൽ അവിദഗ്ദ്ധ വീട്ടുജോലിക്കാരെയും കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളെയും വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു സ്ഥാപനം കേരളത്തിൽ അത്യാവശ്യമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. മേസൺമാരെ അവരുടെ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ബ്രിട്ടൻ ആസ്ഥാനമായുള്ള സിറ്റി ആൻഡ് ഗിൽഡ്‌സ് എന്ന സംഘടനയിൽ നിന്ന് സർട്ടിഫിക്കേഷൻ നേടുന്നതിനും പരിശീലിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ പിന്നിലെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/services/education/keralas-infrastructure-and-construction-institute-to-train-masons-to-become-engineers/articleshow/48082160.cms |title=Kerala's infrastructure and construction institute to train masons to become engineers |newspaper=The Economic Times|access-date=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;


2018 മെയ് മാസത്തിൽ, കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസ് (KASE), കെഎഎഎസിന് കീഴിൽ IIIC-കൊല്ലത്ത് നൽകുന്ന കോഴ്സുകളിൽ സഹകരിക്കുന്ന
യ് 30 ന് കേരള തൊഴിൽ, എക്സൈസ് മന്ത്രി ടി. പി. രാമകൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇതുസംബന്ധിച്ച ഒരു ധാരണാപത്രം ഒപ്പുവച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uniindia.com/~/kase-to-sign-pact-with-ulccs-for-courses-in-iiic/States/news/1245868.html |title=KASE to sign pact with ULCCS for courses in IIIC |publisher=UNI |date=29 May 2018 |access-date=30 May 2018}}&lt;/ref&gt;

== ക്യാമ്പസ് ==
[[ചവറ]]യിൽ [[ദേശീയപാത 47 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 66]]-നു സമീപമുള്ള 9.02 [[ഏക്കർ]] സ്ഥലത്താണ് ഈ സ്ഥാപനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 235100 ചതുരശ്ര അടി [[Area|വിസ്തൃതിയുള്ള]] ക്യാമ്പസ് നിർമ്മിക്കുവാൻ കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസിനു പദ്ധതിയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |title=Setting up and operation of Indian Institute of Infrastructure and Construction(IIIC) at Chavara, Kollam |publisher=Kerala Academy for Skills Excellence |accessdate=16 July 2015 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304122832/http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ഏകദേശം 100 [[കോടി]] [[ഇന്ത്യൻ രൂപ|രൂപയാണ്]] ഇതിനു ചെലവു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.
==ഐഐഐസി-കൊല്ലത്തിന്റെ പദ്ധതി വിവരങ്ങൾ==
* ആകെ വിസ്തീർണ്ണം - 9.02 ഏക്കർ
* ആകെ നിർമ്മിച്ച സ്ഥലം - 235102 ചതുരശ്ര അടി
* ബ്ലോക്കുകൾ - അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ബ്ലോക്ക്, പരിശീലന ബ്ലോക്ക്, കാന്റീൻ, സബ്സ്റ്റേഷൻ മുതലായവ.
* ആകെ കണക്കാക്കിയ പദ്ധതി ചെലവ് - 100 കോടി രൂപ
* പ്രധാന കെട്ടിടം - 1.5 ലക്ഷം ചതുരശ്ര അടി, 38 ക്ലാസ് മുറികൾ, 10 ഓഫീസ് മുറികൾ, കാന്റീൻ മുതലായവ.
* ഹോസ്റ്റൽ കെട്ടിടം - 35,000 ചതുരശ്ര അടി, 54 മുറികൾ, കാന്റീൻ മുതലായവ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/120118/rs-100-crore-infrastructure-academy-a-non-starter.html |title=Rs 100-crore infrastructure academy a non-starter |newspaper=Deccan Chronicle |access-date=12 January 2018}}&lt;/ref&gt;
==സൗകര്യങ്ങൾ==
{{div col|colwidth=30em}}
* [[ബയോഡീഗ്രേഡേഷൻ|ബയോ-ഡീഗ്രേഡബിൾ]] വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ കാമ്പസ്.
* തുടക്കം മുതൽ തന്നെ പ്ലാസ്റ്റിക് രഹിത കാമ്പസ്.

* ഫോട്ടോവോൾട്ടെയ്‌ക്‌സ് ഉപയോഗിക്കുന്ന LED അധിഷ്ഠിത തെരുവ്, ബാഹ്യ ലൈറ്റിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ
* പാചക വാതക ആവശ്യകതകളുടെ 30% ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റുകൾ വഴി നിറവേറ്റുന്നു
* വെള്ളം പാഴാകാതിരിക്കാൻ [[മഴവെള്ള സംഭരണം]] സംവിധാനങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്
* ആധുനികവും ഗാർഹികവുമായ ഹോസ്റ്റലുകളുള്ള റെസിഡൻഷ്യൽ കാമ്പസ്
* മലിനജല സംസ്‌കരണ പ്ലാന്റ്
* മൾട്ടിമീഡിയ സൗകര്യങ്ങളുള്ള ക്ലാസ് മുറികൾ
* കാന്റീൻ
* സെൻട്രൽ ലൈബ്രറി
* ഭാഷാ ലാബ്
* ഗതാഗത സൗകര്യം
* അടിയന്തര വൈദ്യ പരിചരണം.
* ബാങ്ക് കൗണ്ടറും എടിഎമ്മും
* ഗസ്റ്റ് ഹൗസും.
* സ്റ്റാഫ് ക്വാർട്ടേഴ്‌സ്&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |title=Setting up and operation of Indian Institute of Infrastructure and Construction(IIIC) at Chavara, Kollam |publisher=Kerala Academy for Skills Excellence |access-date=16 July 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304122832/http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{{div col end|2}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

{{Navboxes
|title = [[File:Gnome-globe.svg|25px]]{{nbsp}}Geographic locale
|list =
'''[[Geographic coordinate system|Lat. &lt;small&gt;and&lt;/small&gt; Long.]] {{Coord|8|58|18|N|76|31|58|E|display=inline}}'''
}}

{{Kollam |state=collapsed}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സാങ്കേതികസ്ഥാപനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സാങ്കേതികവിദ്യാഭ്യാസം]]</text>
      <sha1>qgwlhng3z328g5i16uzabqn5e3yeyqh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652191</id>
      <parentid>4652190</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:13:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4652191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21499" sha1="blxrni73ubc7r2b9f90swl4qhoy85sp" xml:space="preserve">{{pu|Indian Institute of Infrastructure and Construction}}
{{Infobox University
|name                  = ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ
|native_name      = 
|image_name      = Indian_Institute_of_Infrastructure_and_Construction-Kollam,_Mar_2016.jpg
|image_size         = 
|caption               = ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ 2016-ൽ
|latin_name         = 
|motto                  = 
|tagline                = 
|established         = 
|closed                 = 
|vision                  = 
|type                    = പബ്ലിക്
|affiliation             = 
|calendar             = 
|endowment        = 
|debt                    = 
|rector                  = 
|officer_in_charge = 
|chairman             = 
|chancellor            = 
|president              = 
|vice-president      = 
|superintendent    = 
|provost                = 
|vice_chancellor   = 
|principal              = 
|dean                   = 
|director               = പി.എൻ.സി. മേനോൻ
|head_label          = 
|head                   = 
|faculty                 = 
|staff                    = 
|students             = 2000
|undergrad          = 
|postgrad             = 
|doctoral              = 
|divinity                = 
|residents             = 
|other                   = 
|profess                = 
|alumni                 = 
|city                      = [[കൊല്ലം]]
|state                    = [[കേരളം]]
|province              = 
|country                = {{IND}}
|address               =
|telephone            = 
|coordinates         = 
|campus               = 9.02 [[ഏക്കർ]]
|free_label            = 
|free                      = 
|sports                  = 
|colors                  = 
|colours                = 
|nickname            = 
|mascot                = 
|fightsong             = 
|athletics              = 
|affiliations           = 
|nobel_laureates   = 
|website               = http://www.iiic.ac.in
|logo                    = 
|publictransit        = 
|footnotes             = 
}}

[[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ [[ചവറ]]യിൽ നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കുന്ന ഒരു [[കേരളത്തിലെ സാങ്കേതികവിദ്യാഭ്യാസം|സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ]] സ്ഥാപനമാണ് '''ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ'''. [[കേന്ദ്രസർക്കാർ|കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ]] സഹായത്തോടെ [[കേരള സർക്കാർ]] ആരംഭിച്ചതാണ് ഈ സ്ഥാപനം. [[സംസ്ഥാനം|അന്യസംസ്ഥാനങ്ങളിൽ]] നിന്നും [[കേരളം|കേരളത്തിലേക്ക്]] [[കുടിയേറ്റം|കുടിയേറിയ]] നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള പരിശീലനം നൽകുക, വിദേശത്തു ജോലി നേടാൻ പ്രാപ്തരാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skilldevelopment.gov.in/states.html |title=States-Ministry of Skill Development &amp; Entrepreneurship |publisher=Government of India |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt; കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസിനാണ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ മേൽനോട്ടച്ചുമതല.

== ചരിത്രം ==
നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്കായി ഒരു അക്കാദമി തുടങ്ങുക എന്ന ആശയം ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചത് [[2008]]-ലെ [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] സർക്കാരാണ്. 'കേരള കൺസ്ട്രക്ഷൻ അക്കാദമി' എന്ന പേരിൽ [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ [[ചാത്തന്നൂർ|ചാത്തന്നൂരിൽ]] ഇത് തുടങ്ങാനായിരുന്നു പദ്ധതി. പിന്നീട് [[യു.ഡി.എഫ്.]] സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നതോടെ പദ്ധതി [[ചവറ]]യിലേക്കു മാറ്റി. സ്ഥാപനത്തിന് 'ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ' എന്ന പേരു നൽകാനും തീരുമാനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article73359.ece |title=Academy for construction workers on the cards |publisher=TNIE |accessdate=5 March 2016 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[2013]] [[മാർച്ച് 15]]-ന് [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] പദ്ധതിക്കു തറക്കല്ലിട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/kase_old_backup/newsdetails.php?id=16 |title=Foundation Stone Laying Ceremony of Indian Institute of Infrastructure and Construction (IIIC) |publisher=KASE |accessdate=16 July 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150716164856/http://www.kase.in/kase_old_backup/newsdetails.php?id=16 |archivedate=16 July 2015 |df= }}&lt;/ref&gt;
== കോഴ്‌സുകൾ ==

പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിൽ, സൂപ്പർവൈസറി ലെവലിലുള്ള ഒരു കോഴ്‌സിനൊപ്പം മൂന്ന് ടെക്‌നീഷ്യൻ, മാനേജീരിയൽ ലെവൽ കോഴ്‌സുകളും ഉണ്ടായിരിക്കും. പ്ലംബിംഗ് എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ഒരു അഡ്വാൻസ്ഡ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് പ്രോഗ്രാമും ഉണ്ടായിരിക്കും. എസ്എസ്എൽസി, പ്ലസ് ടു, ഐടിഐ, ഡിപ്ലോമ, ബിരുദം, ബി.ടെക്. യോഗ്യതയുള്ളവർക്ക് കോഴ്‌സുകളിൽ ചേരാം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indiancooperative.com/labour-cooperative-2/iiic-ulcc-comes-up-with-world-class-institute/ |title=IIIC: ULCC comes up with world class institute |publisher=Indian Cooperative |access-date=23 July 2018}}&lt;/ref&gt;

== പ്രാധാന്യം ==
[[2016]]-ലെ കണക്കുപ്രകാരം [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] 40 [[ലക്ഷം]] അന്യസംസ്ഥാന തൊഴിലാളികൾ പണിയെടുക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/features/politics/politics-1.2319702 |title=കുടിയേറി വരുന്നവരുടെ കേരളം |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |author=ഡി. രത്നരാജ്, ജോമോൻ മാത്യു |date=2017-10-18 |accessdate=2017-12-25 |archiveurl=https://archive.today/20171225141943/http://www.mathrubhumi.com/features/politics/politics-1.2319702 |archivedate=2017-12-25 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗം പേരും [[ബംഗാൾ]], [[ബീഹാർ]], [[അസം]], [[ഉത്തർ പ്രദേശ്]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. കേരളത്തിലെ നിർമ്മാണമേഖലയുടെ നല്ലൊരു ഭാഗവും അന്യസംസ്ഥാന തൊഴിലാളികൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/with-migrant-workers-hindi-settles-down-among-kerala-locals/ |title=With migrant workers, Hindi settles down among Kerala locals |publisher=The Indian Express |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |title=Safety Cards Issued to Migrant Labourers |publisher=The New Indian Express |accessdate=16 July 2015 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304222901/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/news/states/migrant-workers-in-kerala-travel-over-3000-km-to-vote/article5901471.ece |title=Migrant workers in Kerala travel over 3,000 km to vote |publisher=Business Line |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt; സാങ്കേതിക പരിജ്ഞാനവും [[വിദ്യാഭ്യാസം|വിദ്യാഭ്യാസവും]] കുറഞ്ഞവരായതിനാൽ ഇവരിൽ 70 ശതമാനം പേരും അവിദഗ്ദ്ധ തൊഴിലാളികളാണ്.&lt;ref name=mb/&gt; ഇവർക്ക് വേണ്ടത്ര പരിശീലനം നൽകേണ്ടത് അത്യാവശ്യമായി വന്നു. ഇതിനായി ജില്ലകൾ തോറും നൈപുണ്യ വികസന കേന്ദ്രങ്ങൾ തുടങ്ങാൻ [[കേരള സർക്കാർ]] തീരുമാനിച്ചു. [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ എന്ന സ്ഥാപനം ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരു നൈപുണ്യവികസന കേന്ദ്രമാണ്.&lt;ref name=mb/&gt; നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളികൾക്കു തൊഴിൽ പരിശീലനം നൽകുകയും അവരെ വിദേശ ജോലി നേടാൻ പോലും പ്രാപ്തരാക്കി മാറ്റുക എന്നതാണ് ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/services/education/keralas-infrastructure-and-construction-institute-to-train-masons-to-become-engineers/articleshow/48082160.cms |title=Kerala's infrastructure and construction institute to train masons to become engineers |publisher=Economic Times |accessdate=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;

കേരള സംസ്ഥാനം വിവിധ ജോലികൾക്കായി കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളെ ആശ്രയിക്കുന്നു. കേരളത്തിൽ കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളെ ആശ്രയിക്കുന്നത് പ്രധാനമായും നിർമ്മാണ മേഖലയിലാണ്. കൊല്ലം നഗരവും പുനലൂർ, കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പറവൂർ, പെരുമ്പാവൂർ, തൃശൂർ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളും ക്രമേണ വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റക്കാരെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുവരികയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/with-migrant-workers-hindi-settles-down-among-kerala-locals/ |title=With migrant workers, Hindi settles down among Kerala locals |newspaper=The Indian Express |access-date=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20150717020311/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Safety-Cards-Issued-to-Migrant-Labourers/2014/12/15/article2571713.ece |url-status=dead |archive-date=17 July 2015 |title=Safety Cards Issued to Migrant Labourers |newspaper=The New Indian Express |access-date=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/news/states/migrant-workers-in-kerala-travel-over-3000-km-to-vote/article5901471.ece |title=Migrant workers in Kerala travel over 3,000&amp;nbsp;km to vote |newspaper=Business Line |access-date=16 July 2015}}&lt;/refകൊല്ലം പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലെ കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികൾ സാക്ഷരതാ തുല്യതാ പരീക്ഷയിൽ ഉയർന്ന മാർക്ക് നേടാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/kerala-government-schools-become-a-boon-for-migrants/story-HJPkzXNrd2NoMmbpTixevM.html |title=Kerala government schools become a boon for migrants |newspaper=Hindustantimes |date=1 February 2020 |access-date=2 February 2020}}&lt;/ref&gt;  അതിനാൽ അവിദഗ്ദ്ധ വീട്ടുജോലിക്കാരെയും കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളെയും വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു സ്ഥാപനം കേരളത്തിൽ അത്യാവശ്യമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. മേസൺമാരെ അവരുടെ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ബ്രിട്ടൻ ആസ്ഥാനമായുള്ള സിറ്റി ആൻഡ് ഗിൽഡ്‌സ് എന്ന സംഘടനയിൽ നിന്ന് സർട്ടിഫിക്കേഷൻ നേടുന്നതിനും പരിശീലിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ പിന്നിലെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/services/education/keralas-infrastructure-and-construction-institute-to-train-masons-to-become-engineers/articleshow/48082160.cms |title=Kerala's infrastructure and construction institute to train masons to become engineers |newspaper=The Economic Times|access-date=16 July 2015}}&lt;/ref&gt;


2018 മെയ് മാസത്തിൽ, കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസ് (KASE), കെഎഎഎസിന് കീഴിൽ IIIC-കൊല്ലത്ത് നൽകുന്ന കോഴ്സുകളിൽ സഹകരിക്കുന്ന
യ് 30 ന് കേരള തൊഴിൽ, എക്സൈസ് മന്ത്രി ടി. പി. രാമകൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇതുസംബന്ധിച്ച ഒരു ധാരണാപത്രം ഒപ്പുവച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uniindia.com/~/kase-to-sign-pact-with-ulccs-for-courses-in-iiic/States/news/1245868.html |title=KASE to sign pact with ULCCS for courses in IIIC |publisher=UNI |date=29 May 2018 |access-date=30 May 2018}}&lt;/ref&gt;

== ക്യാമ്പസ് ==
[[ചവറ]]യിൽ [[ദേശീയപാത 47 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 66]]-നു സമീപമുള്ള 9.02 [[ഏക്കർ]] സ്ഥലത്താണ് ഈ സ്ഥാപനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 235100 ചതുരശ്ര അടി [[Area|വിസ്തൃതിയുള്ള]] ക്യാമ്പസ് നിർമ്മിക്കുവാൻ കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസിനു പദ്ധതിയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |title=Setting up and operation of Indian Institute of Infrastructure and Construction(IIIC) at Chavara, Kollam |publisher=Kerala Academy for Skills Excellence |accessdate=16 July 2015 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304122832/http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ഏകദേശം 100 [[കോടി]] [[ഇന്ത്യൻ രൂപ|രൂപയാണ്]] ഇതിനു ചെലവു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.
==ഐഐഐസി-കൊല്ലത്തിന്റെ പദ്ധതി വിവരങ്ങൾ==
* ആകെ വിസ്തീർണ്ണം - 9.02 ഏക്കർ
* ആകെ നിർമ്മിച്ച സ്ഥലം - 235102 ചതുരശ്ര അടി
* ബ്ലോക്കുകൾ - അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ബ്ലോക്ക്, പരിശീലന ബ്ലോക്ക്, കാന്റീൻ, സബ്സ്റ്റേഷൻ മുതലായവ.
* ആകെ കണക്കാക്കിയ പദ്ധതി ചെലവ് - 100 കോടി രൂപ
* പ്രധാന കെട്ടിടം - 1.5 ലക്ഷം ചതുരശ്ര അടി, 38 ക്ലാസ് മുറികൾ, 10 ഓഫീസ് മുറികൾ, കാന്റീൻ മുതലായവ.
* ഹോസ്റ്റൽ കെട്ടിടം - 35,000 ചതുരശ്ര അടി, 54 മുറികൾ, കാന്റീൻ മുതലായവ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/120118/rs-100-crore-infrastructure-academy-a-non-starter.html |title=Rs 100-crore infrastructure academy a non-starter |newspaper=Deccan Chronicle |access-date=12 January 2018}}&lt;/ref&gt;
==സൗകര്യങ്ങൾ==
{{div col|colwidth=30em}}
* [[ബയോഡീഗ്രേഡേഷൻ|ബയോ-ഡീഗ്രേഡബിൾ]] വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ കാമ്പസ്.
* തുടക്കം മുതൽ തന്നെ പ്ലാസ്റ്റിക് രഹിത കാമ്പസ്.

* ഫോട്ടോവോൾട്ടെയ്‌ക്‌സ് ഉപയോഗിക്കുന്ന LED അധിഷ്ഠിത തെരുവ്, ബാഹ്യ ലൈറ്റിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ
* പാചക വാതക ആവശ്യകതകളുടെ 30% ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റുകൾ വഴി നിറവേറ്റുന്നു
* വെള്ളം പാഴാകാതിരിക്കാൻ [[മഴവെള്ള സംഭരണം]] സംവിധാനങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്
* ആധുനികവും ഗാർഹികവുമായ ഹോസ്റ്റലുകളുള്ള റെസിഡൻഷ്യൽ കാമ്പസ്
* മലിനജല സംസ്‌കരണ പ്ലാന്റ്
* മൾട്ടിമീഡിയ സൗകര്യങ്ങളുള്ള ക്ലാസ് മുറികൾ
* കാന്റീൻ
* സെൻട്രൽ ലൈബ്രറി
* ഭാഷാ ലാബ്
* ഗതാഗത സൗകര്യം
* അടിയന്തര വൈദ്യ പരിചരണം.
* ബാങ്ക് കൗണ്ടറും എടിഎമ്മും
* ഗസ്റ്റ് ഹൗസും.
* സ്റ്റാഫ് ക്വാർട്ടേഴ്‌സ്&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |title=Setting up and operation of Indian Institute of Infrastructure and Construction(IIIC) at Chavara, Kollam |publisher=Kerala Academy for Skills Excellence |access-date=16 July 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304122832/http://www.kase.in/pictures/tender/6-pdf36.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{{div col end|2}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

{{Navboxes
|title = [[File:Gnome-globe.svg|25px]]{{nbsp}}Geographic locale
|list =
'''[[Geographic coordinate system|Lat. &lt;small&gt;and&lt;/small&gt; Long.]] {{Coord|8|58|18|N|76|31|58|E|display=inline}}'''
}}

{{Kollam |state=collapsed}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സാങ്കേതികസ്ഥാപനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സാങ്കേതികവിദ്യാഭ്യാസം]]</text>
      <sha1>blxrni73ubc7r2b9f90swl4qhoy85sp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലിസ റാൻഡൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>413266</id>
    <revision>
      <id>4652384</id>
      <parentid>4101048</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17576" sha1="612tlc20222aqj0td3dz35q2ye7jf69" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Lisa Randall}}
{{Infobox scientist
|name = ലിസ റാൻഡൽ
|image = Lisa-randall-at-ted-cropped.jpg
|caption = Lisa Randall at [[TED (conference)|TED]]
|birth_date = {{Birth date and age|1962|6|18|mf=y}}
|birth_place = [[Queens|ക്യൂൻസ്]], ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്
|residence = [[Massachusetts|മസാച്ചുസെറ്റ്സ്]], യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്
|nationality = അമേരിക്കൻ
|death_date = 
|death_place = 
|field = [[ഭൗതികശാസ്ത്രം]]
|work_institution = [[Lawrence Berkeley Laboratory|ലോറൻസ് ബെർക്ക്ലി ലബോറട്ടറി]]&lt;br&gt;[[University of California, Berkeley|കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാല, ബെർക്ക്‌ലി]]&lt;br&gt;[[Princeton University|പ്രിൻസ്റ്റൺ സർവ്വകലാശാല]]&lt;br&gt;[[Massachusetts Institute of Technology|മസാച്ചുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി]]&lt;br&gt;[[Harvard University|ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]
|alma_mater = [[Stuyvesant High School|സ്റ്റുയിസെന്റ് ഹൈസ്കൂൾ]] &lt;br /&gt; [[Harvard University|ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]
|doctoral_advisor = [[Howard Georgi|ഹോവാർഡ് ജോർജി]]
|doctoral_students = [[Csaba Csáki]]
|known_for = [[Randall–Sundrum model|റാൻ‌ഡാൽ-സൺ‌ഡ്രം മോഡൽ]] &lt;br /&gt; ''[[Warped Passages|വാർപെഡ് പാസ്സേജെസ്]]''
|prizes = [[Klopsteg Memorial Award|ക്ലോപ്‌സ്റ്റെഗ് മെമ്മോറിയൽ അവാർഡ്]] &lt;small&gt;(2006)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Lilienfeld Prize|ലിലിയൻഫെൽഡ് പ്രൈസ്]] &lt;small&gt;(2007)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Andrew Gemant Award|ആൻഡ്രൂ ജെമന്ത് അവാർഡ്]] &lt;small&gt;(2012)&lt;/small&gt;
|religion =
|footnotes = 
}}
'''ലിസ റാൻഡൽ''' പാർട്ടിക്കിൾ ഫിസിക്സിലും [[കോസ്മോളജി]]യിലും പ്രവർത്തനം നടത്തുന്ന [[അമേരിക്ക]]ൻ തിയോററ്റിക്കൽ ഫിസിസ്റ്റ് ആണ്. ലിസ [[ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]യിലെ ഭൗതികശാസ്ത്രവിഭാഗത്തിൽ ഫ്രാൻക് ബി. ബേർഡ് , ജൂനിയർ പ്രൊഫസർ ഓഫ് സയൻസ് ആണ്.&lt;ref&gt; &quot;Faculty: Lisa Randall&quot;. Harvard University Department of Physics. Retrieved 1 January 2014.&lt;/ref&gt; എലിമെന്ററി പാർട്ടിക്കിളിനെക്കുറിച്ചും, ഫണ്ടമെന്റൽ ഫോർസെസ്, എക്സ്ട്രാഡൈമൻഷൻസ് ഓഫ് ഫോഴ്സ് എന്നിവയെക്കുറിച്ചും ഗവേഷണം നടത്തുന്നു. [[സ്റ്റാൻഡേർഡ് മോഡൽ]], [[സൂപ്പർ സിമട്രി]] റിലേറ്റിവ് വീക്ക്നെസ് ഓഫ് ഗ്രാവിറ്റിയുടെ [[ഹെയറാർക്കി പ്രോബ്ലം]], കോസ്മോളജി ഓഫ് എക്സ്ട്രാ ഡൈമൻഷൻസ്, [[ബാരിയോജെനസിസ്]], കോസ്മോളജിക്കൽ ഇൻഫ്ളേഷൻ, [[തമോദ്രവ്യം]] എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പഠനം നടത്തുന്നു. &lt;ref&gt; &quot;Lisa Randall&quot;. NAS. Retrieved 22 December 2013.&lt;/ref&gt; [[ റാൻഡൽ സാൻട്രം മോഡൽ]] ലിസ റാൻഡൽ എന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞയുടെ സംഭാവനയാണ്.&lt;ref&gt; Randall, Lisa; Sundrum, Raman (1999). &quot;Large Mass Hierarchy from a Small Extra Dimension&quot;. Physical Review Letters. 83 (17): 3370–3373. arXiv:hep-ph/9905221 Freely accessible. Bibcode:1999PhRvL..83.3370R. doi:10.1103/PhysRevLett.83.3370.&lt;/ref&gt;1999-ൽ രാമൻ സൻട്രവുമായി ചേർന്നാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. &lt;ref&gt; Randall, Lisa; Sundrum, Raman (1999). &quot;Large Mass Hierarchy from a Small Extra Dimension&quot;. Physical Review Letters. 83 (17): 3370–3373. arXiv:hep-ph/9905221 Freely accessible. Bibcode:1999PhRvL..83.3370R. doi:10.1103/PhysRevLett.83.3370.&lt;/ref&gt;

== മുൻകാലജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
[[ന്യൂയോർക്ക്]] സിറ്റിയിലെ ക്വീൻസിലാണ് റാൻഡൽ ജനിച്ചത്. ഹാംപ്ഷൈർ കോളേജ് സമ്മർ സ്റ്റഡീസ് ഇൻ മാത്തമാറ്റിക്സ്-ലെ തുടർച്ചയായ വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്നു റാൻഡൽ. 1980-ൽ സ്റ്റുവേസന്റ് ഹൈസ്ക്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദമെടുത്തു. &lt;ref&gt; &quot;Lisa Randall&quot;. Edge Foundation. Retrieved 1 January 2014.&lt;/ref&gt; ബ്രെയിൻ ഗ്രീൻ എന്ന ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ ഒരു സുഹൃത്ത് അവൾക്കുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=edge&gt;{{cite web |url=http://edge.org/memberbio/lisa_randall |title=Lisa Randall |website=Edge Foundation |accessdate=1 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=colmag&gt;{{cite web |url=http://www.columbia.edu/cu/alumni/Magazine/Spring2006/green.html |title=The String is The Thing Brian Greene Unravels the Fabric of the Universe |publisher=[[Columbia University]] |accessdate=1 January 2014}}&lt;/ref&gt; റാൻഡലിന് 18 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ 1980 -ൽ വെസ്റ്റിംഗ്ഹൗസ് സയൻസ് ടാലന്റ് സേർച്ച്-ൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം നേടുകയുണ്ടായി. 1983-ൽ [[ഹാർവാർഡ് സർവ്വകലാശാല]]യിൽ നിന്ന് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദം നേടുകയും 1987 -ൽ [[ഹോവാർഡ് ജോർഗി]]യുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ തിയോറെറ്റിക്കൽ ഫിസിക്സിൽ നിന്ന് ഡോക്ടറേറ്റ് ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=HU&gt;{{cite web |url=https://www.physics.harvard.edu/people/facpages/randall |title=Faculty: Lisa Randall |publisher=Harvard University Department of Physics |accessdate= 1 January 2014}}&lt;/ref&gt;

== അക്കാദമിയ ==
സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ പ്രൊഫസറായ ഹാർവാഡിലെ കണിക ഭൗതികശാസ്ത്രത്തെയും പ്രപഞ്ചശാസ്ത്രത്തെയും കുറിച്ച് റാൻ‌ഡാൽ ഗവേഷണം നടത്തുന്നു. അവരുടെ ഗവേഷണം [[അടിസ്ഥാനകണം|അടിസ്ഥാനകണങ്ങളെയും]] അടിസ്ഥാന ബലത്തെയും സംബന്ധിക്കുന്നു. കൂടാതെ വൈവിധ്യമാർന്ന മോഡലുകളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഏറ്റവും പുതിയത് [[Randall–Sundrum model|റാൻ‌ഡാൽ-സൺ‌ഡ്രം മോഡൽ]] ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. [[Supersymmetry|സൂപ്പർസിമെട്രി]], [[Standard Model|സ്റ്റാൻഡേർഡ് മോഡൽ നിരീക്ഷണങ്ങൾ]], [[Inflation (cosmology)|കോസ്മോളജികൽ ഇൻഫ്ലമേഷൻ]], [[Baryogenesis|ബാരിയോജെനിസിസ്]], [[Grand Unified Theory|ഗ്രാൻഡ് യൂണിഫൈഡ് തിയറി]], [[General relativity|ജനറൽ റിലേറ്റിവിറ്റി]] എന്നിവയിലും അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഹാർവാഡിലെ ബിരുദ ജോലിക്ക് ശേഷം 2001-ൽ ഹാർവാഡിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതിനുമുമ്പ് റാൻ‌ഡാൽ [[Massachusetts Institute of Technology|എം‌ഐ‌ടിയിലും]] [[Princeton University|പ്രിൻസ്റ്റൺ സർവകലാശാലയിലും]] പ്രൊഫസർഷിപ്പ് നേടി.&lt;ref name=CV&gt;{{cite web |url=http://randall.physics.harvard.edu/CVpublic.html |title=Curriculum Vitae of Lisa Randall |publisher=Harvard University&amp;nbsp;— Department of Physics |accessdate=22 December 2013 |archive-date=2015-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117022524/http://randall.physics.harvard.edu/CVpublic.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;പ്രൊഫസർ റാൻ‌ഡാൽ പ്രിൻസ്റ്റൺ ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭരണാധികാരിയും ഹാർവാഡിലെ ആദ്യത്തെ വനിതാ [[Theoretical physics|സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞ]]യുമായിരുന്നു. (ഹാർവാർഡ് ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗത്തിൽ ആദ്യമായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ച സ്ത്രീയാണ് [[Melissa Franklin|മെലിസ ഫ്രാങ്ക്ലിൻ]].)&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.physics.harvard.edu/people/facpages/franklin |title= Professor Franklin |publisher=Harvard University}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=WIP&gt;{{cite web |url=http://womeninphysics.weebly.com/notable-female-physicists.html |title=Notable Female Physicists |publisher=weebly.com |accessdate=22 December 2013}}&lt;/ref&gt;

== എഴുത്ത് ==
റാൻ‌ഡാലിന്റെ പുസ്‌തകങ്ങൾ‌: [[Warped Passages|വാർ‌പെഡ് പാസേജെസ്: അൺ‌റവലിംഗ് ദി മിസ്റ്ററീസ് ഓഫ് ദി യൂണിവേഴ്സെസ് ഹിഡൻ ഡൈമൻഷൻസ്]], [[Knocking on Heaven's Door (book)|നോക്കിംഗ് ഓൺ ഹെവൻ‌സ് ഡോർ‌]]: ഹൗ ഫിസിക്സ് ആന്റ് സയന്റിഫിക് തിങ്കിങ് ഇലൂമിനേറ്റ് ദി യൂണിവേഴ്സ് ആന്റ് ദി മോഡേൺ വേൾഡ്. ഇവ രണ്ടും ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസിൽ ശ്രദ്ധേയമായ 100 പുസ്തക ലിസ്റ്റുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref name=HU /&gt;. 

നോക്കിംഗ് ഓൺ ഹെവൻസ് ഡോർ എന്ന ഹാർഡ്‌ബാക്കിനും പേപ്പർബാക്ക് റിലീസിനുമിടയിൽ [[Higgs boson|ഹിഗ്സ് ബോസോൺ]] കണ്ടെത്താനുള്ള അന്വേഷണം യഥാർത്ഥത്തിൽ പുസ്തകത്തിൽ ചർച്ച ചെയ്ത ഒരു വിഷയം പൂർത്തിയാക്കി. ലാർജ് ഹാഡ്രൺ കൊളൈഡറിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഹിഗ്സ് ബോസോൺ എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഒരു കണത്തെ കണ്ടെത്തി.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=CERN|title=The Higgs Boson|url=https://home.cern/topics/higgs-boson|accessdate=1 July 2017|archive-date=2018-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20181105051450/https://home.cern/topics/higgs-boson|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Greene|first1=Brian|title=How the Higgs Boson was Found|url=http://www.smithsonianmag.com/science-nature/how-the-higgs-boson-was-found-4723520/?page=1|website=Smthsonian Magazine|accessdate=1 July 2017}}&lt;/ref&gt; കണ്ടെത്തലിനെക്കുറിച്ച് അവർ പറഞ്ഞു, ആളുകൾക്ക് ഇതിനെക്കുറിച്ച് എല്ലാം മനസ്സിലാകുന്നില്ലെങ്കിലും, &quot;അടിസ്ഥാനപരമായി പുതിയ എന്തെങ്കിലും കണ്ടെത്തിയതിൽ ആളുകൾ ആവേശഭരിതരാണ്.&quot;&lt;ref name=&quot;PI&quot;&gt;{{cite web|title=Point of Inquiry podcast|url=http://www.pointofinquiry.org/lisa_randall_knocking_on_heavens_door/|website=Point of Inquiry 8 Oct 2012|publisher=[[Center for Inquiry]]|accessdate=1 July 2017|date=2012-10-08|archive-date=2017-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201051235/http://www.pointofinquiry.org/lisa_randall_knocking_on_heavens_door/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;റാൻ‌ഡാളിന് ഹിഗ്സ് ഡിസ്കവറി: ദി പവർ ഓഫ് എംറ്റി സ്പേസ് എന്ന പേരിൽ ഒരു ഇ-ബുക്ക് ഉണ്ട്. ലാർജ് ഹാഡ്രൺ കൊളൈഡർ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അത് ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ച കണ്ടെത്തലുകൾ വിശദീകരിക്കുന്ന ഒരു ലേഖനം അവർ എഴുതി.&lt;ref name=&quot;TY&quot;&gt;{{cite web|last1=Randall|first1=Lisa|title=A Tumultuous Year at the LHC|url=http://discovermagazine.com/2009/oct/12-inside-view-hiccups-at-lhc|website=Discover magazine, 12 Nov 2009|accessdate=1 July 2017}}&lt;/ref&gt;

==ഗ്രന്ഥ സൂചികകൾ==
*{{cite book | authorlink=Randall, Lisa | title=[[Warped Passages|Warped Passages: Unraveling the Mysteries of the Universe's Hidden Dimensions]] | publisher=[[Ecco Press]] | date=2005 | isbn=0-06-053108-8 }}
*{{cite book | authorlink=Randall, Lisa | title=[[Knocking on Heaven’s Door: How Physics and Scientific Thinking Illuminate the Universe and the Modern World]] | publisher=Ecco | date=2011 | isbn=0-06-172372-X }}
*{{cite book | authorlink=Randall, Lisa | title=[[Higgs Discovery: The Power of Empty Space]] | publisher=Ecco | date=2013 | isbn=978-0062300478 }}
*{{cite book | authorlink=Randall, Lisa | title=[[Dark Matter and the Dinosaurs|Dark Matter and the Dinosaurs: The Astounding Interconnectedness of the Universe]] | publisher=Ecco | date=2015 | isbn=978-0-06-232847-2 }}

==അവലംബം==
{{Reflist|30em}}
==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{wikiquote}}
{{commons category|Lisa Randall}}
*[http://physics.harvard.edu/people/facpages/randall.html Professor Randall's website at Harvard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130413031711/http://physics.harvard.edu/people/facpages/randall.html |date=2013-04-13 }}
*[http://www.edge.org/3rd_culture/randall05/randall05_index.html Reprinted Op-Ed from The New York Times of Sunday, September 18, 2005]
*[http://www.edge.org/3rd_culture/bios/randall.html Lisa Randall's Bio Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930181433/http://www.edge.org/3rd_culture/bios/randall.html |date=2007-09-30 }}, [[Edge Foundation]]
*[https://www.nytimes.com/2005/11/01/science/01prof.html On Gravity, Oreos and a Theory of Everything] (''New York Times'', November 1, 2005)
*[https://web.archive.org/web/20080908065906/http://www.twis.org/audio/2006/05/09/%23]  (archived from [https://web.archive.org/web/20080908065906/http://www.twis.org/audio/2006/05/09/ Radio Interview]) from [[This Week in Science]] May 9, 2006 Broadcast
*[http://www.sciam.com/article.cfm?articleID=000EB657-C6C7-1331-841D83414B7FFE9F Profile] in ''[[Scientific American]]'', October 2005
*{{cite web|last1=Attiyeh|first1=Jenny|title=Lisa Randall discusses &quot;Warped Passages&quot;|url=http://thoughtcast.org/casts/lisa-randall-harvard-physicist|website=[[Thoughtcast]]|accessdate=22 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141028121920/http://thoughtcast.org/science/lisa-randall-harvard-physicist/|archivedate=2014-10-28}}
*[http://video.google.com/videoplay?docid=-45154219728824809&amp;q=tvshow%3ACharlie_Rose&amp;hl=en Lisa Randall is interviewed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111127221238/http://video.google.com/videoplay?docid=-45154219728824809&amp;q=tvshow%3ACharlie_Rose&amp;hl=en |date=2011-11-27 }} by [[Charlie Rose]]
*{{imdb name|1578283}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1962-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ വനിതാ ശാസ്ത്രജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസ് അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]</text>
      <sha1>612tlc20222aqj0td3dz35q2ye7jf69</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>റോസലിൻഡ് റസ്സൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>416844</id>
    <revision>
      <id>4652365</id>
      <parentid>4143021</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T02:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22769" sha1="6n8wv1c1azq6f6da7t39kmzjxyxu5hv" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Rosalind Russell}} 
{{Infobox person
| name               = റോസലിൻഡ് റസ്സൽ
| image              = RozRussell.jpg
| caption            = 
| birth_name         = കാതറിൻ റോസാലിൻഡ് റസ്സൽ&lt;ref name=&quot;biodata&quot;&gt;{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=Vp7i1FSO4g8C&amp;pg=PA134|title=Forever Mame: The Life of Rosalind Russell|first=Bernard F.|last=Dick|date=18 September 2009|publisher=Univ. Press of Mississippi|via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
| birth_date         = {{Birth date|1907|6|4}}
| birth_place        = [[വാട്ടർബറി, കണക്ടിക്കട്ട്]], യു.എസ്.
| death_date         = {{Death date and age|1976|11|28|1907|6|4}}
| death_place        = [[ബെവെർലി ഹിൽസ്]], [[കാലിഫോർണിയ]], യു.എസ്.
| death_cause        = Breast cancer
| resting_place      = [[Holy Cross Cemetery, Culver City]]
| spouse             = Frederick Brisson (1941-76; her death)
| children           = 1
| years active       = 1929-1972
| occupation         = Actress, singer, comedian, screenwriter
}}
'''കാതറിൻ റോസലിൻഡ് റസ്സൽ''' (ജീവിതകാലം : ജൂൺ 4, 1907 – നവംബർ 28, 1976) [[അമേരിക്ക]]ൻ അഭിനേത്രിയും, തിരക്കഥാകൃത്തും, ഗായികയുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;WVobit&quot;&gt;Obituary ''[[Variety Obituaries|Variety]]'', December 1, 1976, page 79.&lt;/ref&gt;1940- ൽ [[ഹോവാർഡ് ഹാക്സ്]] സംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ച സ്ക്രുബാൾ ഹാസ്യചലച്ചിത്രമായ ''[[ഹിസ് ഗേൾ ഫ്രൈഡെ]]'' എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിൽ ന്യൂസ്പേപ്പർ റിപ്പോർട്ടറായ ''ഹിൽഡി ജോൺസൺ'' എന്ന കഥാപാത്രത്തിലെ അഭിനയം അറിയപ്പെടുന്നതായിരുന്നു. 1953- ൽ ''[[വണ്ടർഫുൾ ടൗൺ]]'' (''മൈ സിസ്റ്റർ എലീൻ'' എന്ന ചലച്ചിത്രത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു സംഗീതത്തിലും അഭിനയിച്ചിരുന്നു) എന്ന ബ്രോഡ് വേ ഷോയിലെ അഭിനയത്തിന് [[ടോണി പുരസ്കാരം|ടോണി അവാർഡ്]] ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. ചലച്ചിത്ര രംഗ അഭിനയ കാലത്തിനിടയിൽ നാലു പ്രാവശ്യം ഏറ്റവും നല്ല നടിക്കുള്ള [[അക്കാദമി അവാർഡ്|അക്കാഡമി അവാർഡി]]&lt;nowiki/&gt;ന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. രണ്ടുപ്രാവശ്യം [[ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് അവാർഡ്|ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് അവാർഡും]] ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂന്നു പ്രാവശ്യം നാമനിർദ്ദേശവും ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. 1958-ലെ ''[[ആന്റി മേം]]'', 1962-ലെ ''[[റോസ് ഇൻ ജിപ്സി]]'' എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയം മികവുറ്റതായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Rosalind Russell: Biography|url=http://www.tcm.com/tcmdb/person/167490%7C135102/Rosalind-Russell/biography.html|website=tcm.com|publisher=Turner Classic Movies|accessdate=12 March 2015|archive-date=2020-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806214310/http://www.tcm.com/tcmdb/person/167490%7C135102/Rosalind-Russell/biography.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യകാലം ==
[[കണെക്റ്റിക്കട്ട്|കണക്റ്റിക്കട്ടിലെ]] വാട്ടർബറിയിൽ അഭിഭാഷകവൃത്തിയിലേർപ്പെട്ടിരുന്ന ജെയിംസ് എഡ്വേർഡിന്റേയും ഒരു അധ്യാപികയായ ക്ലാര എ. റസ്സലിന്റേയും (മുമ്പ്, മക്ക്നൈറ്റ്) ഏഴു മക്കളിലൊരാളായിരുന്നു കാതറിൻ റോസലിൻഡ് റസ്സൽ. ഐറിഷ് വേരുകളുള്ള ഒരു അമേരിക്കൻ, കത്തോലിക്കാ കുടുംബമായിരുന്നു റസ്സൽസ്. മാതാപിതാക്കൾ യാത്ര ചെയ്ത ഒരു കപ്പലിന്റെ പേരാണ് അവർക്ക് നൽകപ്പെട്ടത്. [[പെൻ‌സിൽ‌വാനിയ|പെൻ‌സിൽ‌വാനിയയിലെ]] റോസ്‌മോണ്ടിലെ റോസ്‌മോണ്ട് കോളേജ്, ന്യൂയോർക്കിലെ ടാറിടൗണിലെ മേരിമൌണ്ട് കോളേജ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള കത്തോലിക്കാ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ പഠനം നടത്തിയ അവർ പിന്നീട് [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിലെ]] അമേരിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് ഡ്രമാറ്റിക് ആർട്‌സിൽ പഠനത്തിന് ചേർന്നു. റസ്സൽ ഒരു അദ്ധ്യാപികയാകാൻ പഠിക്കുകയാണെന്നു കരുതിയിരുന്ന മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഒരു നടിയാകാനുള്ള അവരുടെ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് അറിയില്ലായിരുന്നു.  പെർഫോമിംഗ് ആർട്സ് സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ റസ്സൽ സമ്മർ സ്റ്റോക്ക് തീയേറ്ററിൽ അഭിനയിക്കുകയും ബോസ്റ്റണിലെ ഒരു നാടകക്കമ്പനിയിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു.[[File:Studio publicity Rosalind Russell.jpg|right|thumb|upright|Russell (c. 1955)]]
[[File:RozRussell&amp;NormaShearer.jpg|right|thumb|[[നോമ ഷേറെർ|നോമ ഷേറെറോടൊപ്പം]] ദ വിമനിൽ (1939) ]]
[[File:hgf3.jpg|thumb|right|With [[Cary Grant]] and [[Ralph Bellamy]] in ''[[His Girl Friday]]'' (1940)]]
[[File:Rosalind-Russell-TIME-1953.jpg|thumb|right|upright|Rosalind Russell in ''[[Wonderful Town]]'', on the cover of ''[[Time (magazine)|Time]]'' (March 30, 1953)]]
[[File:RozRussellAuntieMame.jpg|thumb|upright|Rosalind Russell (left) and [[Polly Rowles]] in the original Broadway production of ''Auntie Mame'' (1957)]]

==സിനിമകൾ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;
|- 
! വർഷം
! സിനിമ
! കഥാപാത്രം
! കുറിപ്പുകൾ
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|1934
|''[[Evelyn Prentice|എവ്‌ലിൻ പ്രെന്റിസ്]]''
|ശ്രീമതി ഹാരിസൺ
|
|-
|''[[The President Vanishes (film)|ദി പ്രസിഡൻ്റ് വാർണിഷെസ്]]''
| സാലി വൂർമാൻ
|
|-
|''[[Forsaking All Others|ഫോർസേക്കിങ് ആൾ അദേഴ്സ്]]''
|എലനോർ
|
|-
| rowspan=&quot;6&quot;|1935
|''[[The Night Is Young|ദി നൈറ്റ് ഈസ് യങ്]]''
| കൗണ്ടസ് സരിക റഫേ
|
|-
|''[[The Casino Murder Case (film)|ദി കാസിനോ മർഡർ കേസ്]]''
| ഡോറിസ്
|
|-
|''[[West Point of the Air|വെസ്റ്റ് പോയിന്റ് ഓഫ് ദി എററർ]]''
| ഡെയർ മാർഷൽ
|
|-
|''[[Reckless (1935 film)|റെക്ക്ലെസ്]]''
|ജോ
|
|-
|''[[China Seas (film)|ചൈന സീസ്]]''
|സിബിൽ ബാർക്ലേ
|
|-
|''[[Rendezvous (1935 film)|റെൻഡെസ്വസ്]]''
|ജോയൽ
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|1936
|''[[It Had to Happen|ഇറ്റ് ഹാഡ് ടു ഹാപ്പെൺ]]''
|ബിയാട്രീസ് ന്യൂനെസ്
|
|-
|''[[Under Two Flags (1936 film)|അണ്ടർ റ്റു ഫ്ലാഗ്സ്]]'' 
|ലേഡി വെനീഷ്യ കന്നിംഗ്ഹാം
|
|-
|''[[Trouble for Two|ട്രബിൾ ഫോർ ടു]]'' 
|മിസ് വാൻഡലൂർ
|
|-
|''[[Craig's Wife (film)|ക്രെയിഗ്സ് വൈഫ്]]'' 
|ഹാരിയറ്റ് ക്രെയ്ഗ്
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|1937
|''[[Night Must Fall (1937 film)|നൈറ്റ് മസ്റ്റ് ഫാൾ]]'' 
|ഒലീവിയ
|
|-
|''[[Live, Love and Learn|ലിവ്, ലൗവ് ആന്റ് ലേൺ]]'' 
| ജൂലി സ്റ്റോഡാർഡ്
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot;|1938
|''[[Man-Proof|മാൻ-പ്രൂഫ്]]'' 
|എലിസബത്ത് കെന്റ്
|
|-
|''[[Four's a Crowd|ഫോർസ് എ ക്രൗഡ്]]'' 
|ജീൻ ക്രിസ്റ്റി
|
|-
|''[[The Citadel (film)|ദി സിറ്റാഡെൽ]]'' 
|ക്രിസ്റ്റിൻ
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|1939
|''[[Fast and Loose (1939 film)|ഫാസ്റ്റ് ആന്റ് ലൂസ്]]'' 
|ഗാർഡ സ്ലോൺ
|
|-
|''[[The Women (1939 film)|ദി വുമൺ]]'' 
|മിസ്സിസ് ഹോവാർഡ് ഫൗലർ - സിൽവിയ
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot;|1940
|''[[His Girl Friday|ഹിസ് ഗേൾ ഫ്രൈഡേ]]'' 
|ഹിൽഡി ജോൺസൺ
|
|-
|''[[Hired Wife|ഹൈറേഡ് വൈഫ്]]'' 
|കെൻഡൽ ബ്രൗണിംഗ്
|
|-
|''[[No Time for Comedy|നോ ടൈം ഫോർ കോമഡി]]'' 
| ലിൻഡ എസ്റ്റെർബ്രൂക്ക്
|
|-
|''[[This Thing Called Love (1940 film)|ദിസ് തിങ് കാൾഡ് ലൗവ്]]'' 
|ആൻ വിന്റർസ്
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot;|1941
|''[[They Met in Bombay|ദെ മെറ്റ് ഇൻ ബോംബെ]]'' 
|അന്യ വോൺ ഡ്യുറൻ
|
|-
|''[[The Feminine Touch (1941 film)|ദി ഫെമിനിൻ ടച്ച്]]'' 
|ജൂലി ഹാത്ത്വേ
|
|-
|''[[Design for Scandal|ഡിസൈൻ ഫോർ സ്കാൻഡൽ]]'' 
|ജഡ്ജി കോർനെലിയ സി. പോർട്ടർ
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|1942
|''[[Take a Letter, Darling|ടേക്ക് എ ലെറ്റർ ഡാർലിങ്]]'' 
| മാക്ഗ്രിഗർ
|
|-
|''[[My Sister Eileen (1942 film)|മൈ സിസ്റ്റർ എയ്ലീൻ]]'' 
|രൂത്ത് ഷെർവുഡ്
|നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു- [[Academy Award for Best Actress|മികച്ച നടിക്കുള്ള അക്കാദമി അവാർഡ്]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|1943
|''ഫൈറ്റ് ഫോർ ഫ്രീഡം.''
|ടോണി കാർട്ടർ
|
|-
|''[[What a Woman!|വാട്ട് എ വുമൺ!]]'' 
| കരോൾ ഐൻസ്ലി
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|1945
|''[[Roughly Speaking (film)|റഫ്ലി സ്പീക്കിങ്]]'' 
|ലൂയിസ് റാൻ‌ഡാൽ പിയേഴ്‌സൺ
|
|-
|''[[She Wouldn't Say Yes|ഷി വുഡ്ന്റ് സേ യേസ്]]'' 
|ഡോ. സൂസൻ എ. ലെയ്ൻ
|
|-
|1946
|''സിസ്റ്റർ കെന്നി''
|എലിസബത്ത് കെന്നി
|[[4th Golden Globe Awards|ഒരു പ്രധാന കഥാപാത്രത്തിലെ മികച്ച നടിക്കുള്ള ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് അവാർഡ്]]&lt;br&gt;നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു- [[Academy Award for Best Actress|മികച്ച നടിക്കുള്ള അക്കാദമി അവാർഡ്]]
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|1947
|''[[The Guilt of Janet Ames|ദി ഗിൽട്ട് ഓഫ് ജാനെറ്റ് ഏംസ്]]'' 
|ജാനെറ്റ് ഏംസ്
|
|-
|''[[Mourning Becomes Electra (film)|മൗർണിങ് ബികംസ് ഇലക്ട്ര]]'' 
|ലവിനിയ മന്നൻ
|[[5th Golden Globe Awards|ഒരു പ്രധാന കഥാപാത്രത്തിലെ മികച്ച നടിക്കുള്ള ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് അവാർഡ്]]&lt;br&gt;നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു- [[Academy Award for Best Actress|മികച്ച നടിക്കുള്ള അക്കാദമി അവാർഡ്]]
|-
|1948
|''[[The Velvet Touch|ദി വെൽവെറ്റ് ടച്ച്]]'' 
|വലേരി സ്റ്റാൻ‌ടൺ
|
|-
|1949
|''[[Tell It to the Judge|ടെൽ ഇറ്റ് റ്റു ദി ജഡ്ജ്]]'' 
|മാർഷ മെറെഡിത്ത്
|
|-
|1950
|''[[A Woman of Distinction|എ വുമൺ ഓഫ് ഡിസ്റ്റിങ്ഷൻ]]'' 
|സൂസൻ മാനിംഗ് മിഡിൽകോട്ട്
|
|-
|1953
|''[[Never Wave at a WAC|നെവെർ വേവ് അറ്റ് എ WAC]]'' 
|ജോ മക്ബെയ്ൻ
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|1955
|''[[The Girl Rush|ദി ഗേൾ റഷ്]]'' 
|കിം ഹാലിഡേ
|
|-
|''[[Picnic (1955 film)|പിക്നിക്]]'' 
|മിസ് റോസ്മേരി സിഡ്നി
|
|-
|1958
|''[[Auntie Mame (film)|ആന്റി മേം]]'' 
|മേം ഡെന്നിസ്
|[[Golden Globe Award for Best Actress - Motion Picture Musical or Comedy|മികച്ച നടിക്കുള്ള ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് അവാർഡ് - മോഷൻ പിക്ചർ മ്യൂസിക്കൽ ഔർ കോമഡി]]&lt;br&gt;[[Laurel Awards|മികച്ച സ്ത്രീ കോമഡി പ്രകടനത്തിനുള്ള ലോറൽ അവാർഡ്]]&lt;br&gt;നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു- [[Academy Award for Best Actress|മികച്ച നടിക്കുള്ള അക്കാദമി അവാർഡ്]]&lt;br&gt;നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു- [[BAFTA Award for Best Actress in a Leading Role|ബാഫ്ത അവാർഡ് ഫോർ ബെസ്റ്റ് ആക്ട്രെസ് ഇൻ എ ലീഡിങ് റോൾ]]
|-
|1961
|''എ മജോറിറ്റി ഓഫ് വൺ''
|ശ്രീമതി ബെർത്ത ജേക്കബി
|[[Golden Globe Award for Best Actress - Motion Picture Musical or Comedy|മികച്ച നടിക്കുള്ള ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് അവാർഡ് - മോഷൻ പിക്ചർ മ്യൂസിക്കൽ ഔർ കോമഡി]]
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|1962
|ഫൈവ് ഫിംഗർ എക്സർസൈസ്
|ലൂയിസ് ഹാരിംഗ്ടൺ
|
|-
|ജീപ്സി
|റോസ് ഹോവിക്
|[[Golden Globe Award for Best Actress - Motion Picture Musical or Comedy|മികച്ച നടിക്കുള്ള ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് അവാർഡ് - മോഷൻ പിക്ചർ മ്യൂസിക്കൽ ഔർ കോമഡി]]&lt;br&gt;[[Laurel Awards|ലോറൽ അവാർഡ് ഫോർ ടോപ് ഫീമെയ്ൽ മ്യൂസികൽ പെർഫോർമാൻസ്]] (5th place)
|-
|1966
|''[[The Trouble with Angels (film)|ദി ട്രബിൾ വിത് ഏയ്ഞ്ചൽസ്]]'' 
|മദർ സുപ്പീരിയർ
|[[Laurel Awards|ലോറൽ അവാർഡ് ഫോർ ടോപ് ഫീമെയ്ൽ കോമഡി പെർഫോർമാൻസ്]] (4th place)
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|1967
|''[[Oh Dad, Poor Dad, Mamma's Hung You in the Closet and I'm Feelin' So Sad (film)|ഓ ഡാഡ്, പൂവർ ഡാഡ്, മമ്മാസ് ഹംഗ് യു ഇൻ ക്ലോസറ്റ്, ഐ ആം ഫീലിൻ സോ സോഡ്]]'' 
|മാഡം റോസ്പെറ്റിൽ
|
|-
|''[[Rosie!|റോസി!]]'' 
|റോസി ലോർഡ്
|
|-
|1968
|''[[Where Angels Go, Trouble Follows|വേർ ഏയ്ഞ്ചൽസ് ഗോ ട്രബിൾ ഫോളോസ്]]'' 
|മദർ സുപ്പീരിയർ
|
|-
|1971
|''[[Mrs. Pollifax-Spy|മിസ്സിസ് പോളിഫാക്സ് – സ്പൈ]]'' 
|Mrs. Pollifax
|
|-
|}

===ടെലിവിഷൻ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;
|- 
! Year
! Title
! Role
! Notes
|-
|1951
|''[[Schlitz Playhouse of Stars|ഷ്ലിറ്റ്സ് പ്ലേ ഹൗസ് ഓഫ് സ്റ്റാർസ്]]''
|Guest
|എപ്പിസോഡ്: '' നെവർ വേവ് അറ്റ് എ ഡബ്ല്യുഎസി ''
|-
|1955
|''[[Letter to Loretta|ദി ലോറെറ്റ യംഗ് ഷോ]]''
|ഗസ്റ്റ് ഹോസ്റ്റസ്
| എപ്പിസോഡ്: '' വീക്ക് എൻഡ് ഇൻ വിനെറ്റ്ക ''&lt;br&gt;എപ്പിസോഡ്: ''ഫീയർ മി നോട്ട്''
|-
|1956
|''[[General Electric Theater|ജനറൽ ഇലക്ട്രിക് തിയേറ്റർ]]''
|സിന്തിയ
|എപ്പിസോഡ്: ''ദി നൈറ്റ് ഗോസ് ഓൺ''
|-
|1958
|''[[Wonderful Town|വണ്ടർഫുൾ ടൗൺ]]''
|രൂത്ത് ഷെർവുഡ്
|ടിവി മൂവി
|-
|1959
|''[[Startime (TV series)|സ്റ്റാർട്ട് ടൈം]]''
|Host
|എപ്പിസോഡ്: ''ദി വണ്ടർഫുൾ വേൾഡ് ഓഫ് എന്റർടെയിൻമെന്റ്''
|-
|1972
|''ദി ക്രൂക്ക്ഡ് ഹാർട്ട്സ്'' 
|ലോറിറ്റ ഡോർസി
|TV movie
|-
|}

===തിയറ്റർ(Broadway)===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dates of production
! Title
! Role
! Genre
! Notes
|-
|ഒക്ടോബർ 16, 1930 - ഒക്ടോബർ 1930
|''[[The Garrick Gaieties|ദി ഗാരിക് ഗേയ്റ്റീസ്]]''
|
|മ്യൂസിക്കൽ റിവ്യൂ
|
|-
|April 20, 1931 - April 1931
|''കമ്പനീസ് കമിംഗ്''
|മിസ് മല്ലോറി
|കോമഡി
|
|-
|February 25, 1953 - July 3, 1954
|''[[Wonderful Town|വണ്ടർഫുൾ ടൗൺ]]''
|രൂത്ത് ഷെർവുഡ്
|മ്യൂസിക്കൽ
|[[Tony Award for Best Actress in a Musical|ടോണി അവാർഡ് ഫോർ ബെസ്റ്റ് ആക്ട്രെസ് ഇൻ എ മ്യൂസികൽ]]
|-
|ഒക്ടോബർ31, 1956 - ജൂൺ28, 1958
|''[[Auntie Mame|ആന്റി മേം]]''
|ആന്റി മേം
|കോമഡി
|നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു- [[Tony Award for Best Actress in a Play|ടോണി അവാർഡ് ഫോർ ബെസ്റ്റ് ആക്ട്രെസ് ഇൻ എ പ്ലേ]]
|}

==റേഡിയോ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Year !! Program !! Episode/source
|-
|1939 || ''[[Lux Radio Theatre|ലക്സ് റേഡിയോ തിയേറ്റർ]]'' ||''[[Stage Door|സ്റ്റേജ് ഡോർ]]'' Role of Terry &lt;ref&gt;Old Time Radio Downloads&lt;/ref&gt;
|-
| 1940|| ''[[The Screen Guild Theater|സ്‌ക്രീൻ ഗിൽഡ് പ്ലേയേഴ്സ്]]'' || ''[[Ninotchka|നിനോച്ച്ക]]''&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Those Were the Days|journal=Nostalgia Digest|date=Winter 2011|volume=37|issue=1|page=38}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1951|| ''[[Screen Directors Playhouse|സ്‌ക്രീൻ ഡയറക്ടേഴ്സ് പ്ലേ ഹൗസ്]]'' || ''[[Take a Letter, Darling|ടേക്ക് എ ലെറ്റർ ഡാർലിങ്]]''&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Radio's Golden Age|journal=Nostalgia Digest|date=Winter 2014|volume=40|issue=1|pages=40–41.}}&lt;/ref&gt; 
|-
| 1952|| ''[[The United States Steel Hour#Theatre Guild on the Air|Theatre Guild on the Air]]'' || ''The Damask Check''&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kirby|first1=Walter|title=Better Radio Programs for the Week|url=https://www.newspapers.com/clip/2613413/the_decatur_daily_review/|agency=The Decatur Daily Review|date=December 7, 1952|page=52|via = [[Newspapers.com]]|accessdate = June 14, 2015}} {{Open access}}&lt;/ref&gt;
|}

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons}}
* {{IBDB name}}
* {{IMDb name|751426}}
* {{Tcmdb name}}
* [http://www.upress.state.ms.us/books/1386 ''Forever Mame: The Life of Rosalind Russell'' by Bernard F. Dick] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140706221906/http://www.upress.state.ms.us/books/1386 |date=2014-07-06 }}
* [http://www.tcm.com/thismonth/article/?cid=161256 Profile] at [[Turner Classic Movies]]
* {{IMDb title|1339553|Life Is a Banquet}}
* [http://film.virtual-history.com/person.php?personid=591 Photographs and bibliography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114153954/http://film.virtual-history.com/person.php?personid=591 |date=2009-01-14 }}
* [http://archives.nypl.org/the/21601 Frederick Brisson papers, 1934-1984 (includes Rosalind Russell papers)], held by the Billy Rose Theatre Division, [[New York Public Library for the Performing Arts]]

{{Navboxes
| title = Awards for Rosalind Russell
| list =
{{Jean Hersholt Humanitarian Award}}
{{GoldenGlobeBestActressMotionPictureDrama 1943-1960}}
{{GoldenGlobeBestActressMotionPictureMusicalComedy 1961-1980}}
{{Hasty Pudding Woman of the Year}}
{{ScreenActorsGuildAward LifeAchievement 1960–1979}}
{{TonyAward MusicalLeadActress 1948–1975}}
}}

{{Connecticut Women's Hall of Fame}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് പുരസ്കാരം]]
[[വർഗ്ഗം:1907-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1976-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്തനാർബുദത്താൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>6n8wv1c1azq6f6da7t39kmzjxyxu5hv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>റായ്ച്ചൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>431058</id>
    <revision>
      <id>4652355</id>
      <parentid>3980643</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T22:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10941" sha1="lyixbthrwou7v90cbimsqmap3hx56n9" xml:space="preserve">{{prettyurl|Raichur}}
&lt;!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details --&gt;{{Infobox settlement
| name                    = റായ്ച്ചൂർ 
| native_name = 
| nickname                = പരുത്തി നഗരം
| settlement_type         =  നഗരം
| image_skyline           = Fort Hill Top.jpg
| image_alt               = 
| image_caption           = റായ്ച്ചൂർ നഗരം
| pushpin_map             = India Karnataka #India
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = Location in [[Karnataka]], [[India]]
| coordinates             = {{coord|16.2|N|77.37|E|display=inline,title}}
| subdivision_type        = [[രാജ്യം]]
| country                 = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_name        = {{flag|India}}
| subdivision_type1       = [[States and territories of India|സംസ്ഥാനം]]
| subdivision_name1       = [[കർണാടക]]
| subdivision_type2       = [[List of regions of India|മേഖല]]
| subdivision_name2       = 
| subdivision_type3       = [[List of districts of India|ജില്ല]]
| subdivision_name3       = [[Raichur district|റായ്ച്ചൂർ ജില്ല]]
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 
| government_type         =
| governing_body          = RMC
| leader_title            = 
| leader_name             = 
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = 
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 407
| population_total        = 232456
| population_as_of        = 2011
| population_rank         = 
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = 
| population_footnotes    = 
| demographics_type1      = ഭാഷകൾ
| demographics1_title1    = ഔദ്യോഗികം
| demographics1_info1     = [[കന്നഡ]]
| timezone1               = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1             = +5:30
| postal_code_type        = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code             = 584101-103
| area_code_type          = Telephone code
| area_code               = 91 8532
| registration_plate      = KA-36
| website                 = {{URL|http://www.raichur.nic.in/}}
| footnotes               = 
}}

[[കർണാടക]]യിലെ ഒരു നഗരവും മുൻസിപ്പാലിറ്റിയുമാണ് '''റായ്ച്ചൂർ'''. [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], [[തുംഗഭദ്ര]] നദികൾക്കിടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ നഗരം റായ്ച്ചൂർ ജില്ലയുടെ ആസ്ഥാനം കൂടിയാണ്. [[ബെംഗളൂരു]]വിൽ നിന്ന് 409 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് റായ്ച്ചൂർ നഗരം.

==ചരിത്രം==
[[File:Iron Cannon On Hill Top Raichur.jpg|200px|thumb|left|Iron Cannon On Hill Top Raichur]]
[[Bahmanis|ബാഹ്മനി]], [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗരം]] എന്നീ സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെയും [[ഹൈദ്രാബാദ്]] നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെയും ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് റായ്ച്ചൂർ നഗരം. റായ്ച്ചൂർ കോട്ടയ്ക്കും ചരിത്രപ്രാധാന്യമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.meraraichur.com/
|title=Welcome to Mera Raichur
|publisher=meraraichur.com
|accessdate=17 October 2006
|archive-date=2006-10-21
|archive-url=https://web.archive.org/web/20061021214138/http://www.meraraichur.com/
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; റായ്ച്ചൂർ കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലെ [[പേർഷ്യൻ ഭാഷ|പേർഷ്യൻ]], [[അറബി ഭാഷ|അറബി]] ഭാഷകളിലുള്ള ശിലാലിഖിതങ്ങളിലെ സൂചനയനുസരിച്ച് എ.ഡി. 1294-ലാണ് കോട്ട നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതെന്നു കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://museums.ap.nic.in/manuscrip.html |title=Stone inscriptions |publisher=museums.ap.nic.in/ |accessdate=17 October 2006 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410001700/http://museums.ap.nic.in/manuscrip.html |archivedate=10 April 2009 }}&lt;/ref&gt; [[കാകാത്തിയ രാജവംശം|കാകതീയ]] രാജവംശത്തിലെ രുദ്ര രാജാവാണ് റെയ്ച്ചൂർ കോട്ട നിർമ്മിച്ചതെന്നാണ് അനുമാനം. കാകതീയ രാജവംശത്തിന്റെ പതനത്തിനു ശേഷം കോട്ടയുടെ ഉടമസ്ഥതാവകാശം [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിനു]] ലഭിച്ചു. അതോടെ കോട്ടയുടെ ഉടമസ്ഥതാവകാശത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള തർക്കവും ആരംഭിച്ചു. എ.ഡി. 1323-ൽ ബാഹ്മനി ഭരണാധികാരികൾ കോട്ട പിടിച്ചെടുത്തു. 1509-ൽ വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണാധികാരിയായ [[കൃഷ്ണദേവരായർ]] കോട്ട തിരിച്ചുപിടിക്കുവാൻ തീരുമാനിച്ചു. 1540-ൽ വിജയനഗര സാമ്രാജ്യവും ആദിൽ ഷാഹിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബീജാപ്പൂർ സുൽത്താൻ സൈന്യവും തമ്മിൽ [[റായ്ച്ചൂർ യുദ്ധം]] നടന്നു. യുദ്ധത്തിൽ വിജയനഗരസാമ്രാജ്യം വിജയിക്കുകയും റെയ്ച്ചൂർ കോട്ടയും നഗരവും പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. 

മൗര്യന്മാരുടെ കാലം മുതൽ മുസ്ലീം ഭരണാധികാരികളുടെ കാലം വരെയുള്ള ശിലാശാസനങ്ങൾ റായ്ച്ചൂരിൽ നിന്നു കണ്ടെടുത്തിട്ടുണ്ട്. [[സംസ്കൃതം]], [[പ്രാകൃത്]], [[കന്നഡ]], [[തെലുങ്ക്]], [[അറബി ഭാഷ|അറബി]] ഭാഷകളിലുള്ള ശിലാലിഖിതങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[Maski|മസ്കി]], [[Koppal|കോപ്പൽ]], [[Kuknur|കുക്നൂർ]], [[Hatti Gold Mines|ഹട്ടി സ്വർണ്ണഖനികൾ]], [[Mudgal|മുദ്ഗൽ]], [[Lingsugur|ലിങ്സുഗർ]] എന്നിവയാണ് റായ്ച്ചൂരിനു സമീപമുള്ള പ്രധാന പ്രദേശങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;inscriptions&quot;&gt;[https://books.google.co.in/books?id=CMskDQAAQBAJ&amp;pg=PA421&amp;dq=Telugu+inscriptions+in+karnataka&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjNp8Df3vXSAhWKLI8KHdIKBdE4ChDoAQgdMAE#v=onepage&amp;q=Telugu%20inscriptions%20in%20karnataka&amp;f=false]&lt;/ref&gt;

==ഭൂമിശാസ്ത്രം==

{{Coord|16.2|N|77.37|E|}} എന്നീ അക്ഷാംശരേഖാംശങ്ങളിലാണ് റെയിച്ചൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Raichur.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Raichur |access-date=2018-06-16 |archive-date=2022-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220402073727/http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Raichur.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[സമുദ്രനിരപ്പ്|സമുദ്രനിരപ്പിൽ]] നിന്ന് ശരാശരി 407 മീറ്റർ ഉയരമാണ് ഈ പ്രദേശത്തിനുള്ളത്.

==ജനസംഖ്യ==
2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം ഇവിടുത്തെ ജനസംഖ്യ 205,634 ആണ്. ജനസംഖ്യയുടെ 51 ശതമാനവും പുരുഷന്മാരാണ്.  63 ശതമാനമാണ് സാക്ഷരത.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archivedate=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns  (Provisional)|accessdate=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}&lt;/ref&gt; [[കന്നഡ]]യാണ് പ്രധാന ഭാഷയെങ്കിലും [[തെലുങ്ക്]], [[ഉർദ്ദു]] ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്നവരും ഇവിടെയുണ്ട്.

== കാലാവസ്ഥ ==

{{Weather box|collapsed =
|location = Raichur
|metric first = Y
|single line = Y
|temperature colour = pastel
|Jan high C = 30.3
|Feb high C = 33.2
|Mar high C = 38.5
|Apr high C = 40.5
|May high C = 45.0
|Jun high C = 42.1
|Jul high C = 31.9
|Aug high C = 31.8
|Sep high C = 31.5
|Oct high C = 31.6
|Nov high C = 30.2
|Dec high C = 29.4
|Jan low C = 18.4
|Feb low C = 20.4
|Mar low C = 23.3
|Apr low C = 25.8
|May low C = 26.3
|Jun low C = 24.0
|Jul low C = 22.9
|Aug low C = 22.8
|Sep low C = 22.7
|Oct low C = 22.3
|Nov low C = 20.0
|Dec low C = 18.1
|rain colour = green
|Jan rain mm = 1
|Feb rain mm = 1
|Mar rain mm = 4
|Apr rain mm = 20
|May rain mm = 39
|Jun rain mm = 86
|Jul rain mm = 145
|Aug rain mm = 140
|Sep rain mm = 165
|Oct rain mm = 93
|Nov rain mm = 13
|Dec rain mm = 6
|source= [http://en.climate-data.org/location/2794/ en.climate-data.org]
}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

==പുറം കണ്ണികൾ==
{{commons category|Raichur}}
* [https://web.archive.org/web/20061026102709/http://www.raichurcity.gov.in/ Raichur City Official Website]
* [http://www.wunderground.com/global/stations/43169.html Weather in Raichur]
* [http://zpraichur.kar.nic.in Zilla Panchayat of Raichur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220319175127/https://zpraichur.kar.nic.in/ |date=2022-03-19 }}
* [http://www.karnataka.com/raichur/about-raichur]

{{Karnataka topics}}

[[വർഗ്ഗം:കർണ്ണാടകത്തിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>lyixbthrwou7v90cbimsqmap3hx56n9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മെലങ്ങ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>449420</id>
    <revision>
      <id>4652211</id>
      <parentid>4506436</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:41:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15548" sha1="1akoo6npywe4imlsmr2hzpo13l00dpr" xml:space="preserve">{{prettyurl|Malang}}
{{Infobox settlement
| official_name = Malang
| settlement_type = [[List of regencies and cities of Indonesia|City]]
| translit_lang1 = Other
| translit_lang1_type = [[Javanese language|Javanese]]
| translit_lang1_info = ꦏꦸꦛꦩꦭꦁ
| image_skyline = {{Photomontage
| photo1a = Malang WEB.jpg
| photo2a = Karangkates Dam, Malang.jpg
| photo2b = Candi Badut.JPG
| photo3a = Stasiun Malang Kota Baru Tampak Dalam.jpg
| photo3b = Gajayana Stadium.jpg
| size = 300
| spacing = 1
| color = #000000
| border = 1
}}
| image_caption = Clockwise, from top left: Malang City Hall, Badut Temple, [[Gajayana Stadium]], [[Malang railway station|Malang Station]] and Karangkates Dam
| image_flag = 
| image_seal = Seal of Malang City (Logo Kota Malang).svg
| seal_size = 150px
| nickname = 
| motto = ''Malang Kuçeçwara'' (meaning: God shattering the wrong, uphold the correct
| image_map = Locator kota malang.png
| map_caption = Location within [[East Java]]
| pushpin_map = Indonesia_Java#Indonesia#Asia#World
| pushpin_map_caption = Location in [[Java]] and [[Indonesia]]
| coordinates = {{coord|7|58|48|S|112|37|12|E|region:ID|display=inline,title}}
| subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]]
| subdivision_name = {{INA}}
| subdivision_type1 = [[Provinces of Indonesia|Province]]
| subdivision_type2 = 
| subdivision_name1 = {{flag|East Java}}
| subdivision_name2 = 
| established_title = Settled
| established_date = 760
| established_title1 = 
| established_date1 = 
| established_title2 = Incorporated (City)
| established_date2 = 1 April 1914
| government_type = ''Kota''
| leader_title = Mayor
| leader_name = Sutiaji
| leader_title1 = Vice Mayor
| leader_name1 = Sofyan Edi Jarwoko
| area_total_km2 = 145.28
| area_land_km2 = 
| area_water_km2 = 
| area_water_percent = 
| area_urban_km2 = 1132.7
| area_metro_km2 = 2156.6
| elevation_m = 506
| population_total = 887443
| population_as_of = 2017 [[Statistics Indonesia|BPS]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://jatim.bps.go.id/dynamictable/2018/02/05/314/proyeksi-penduduk-menurut-kabupaten-kota-dan-jenis-kelamin-di-jawa-timur-2018.html|title=BPS Provinsi Jawa Timur|website=jatim.bps.go.id|language=en|access-date=2018-10-08|archive-date=2022-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308154811/https://jatim.bps.go.id/dynamictable/2018/02/05/314/proyeksi-penduduk-menurut-kabupaten-kota-dan-jenis-kelamin-di-jawa-timur-2018.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2 = auto
| population_urban = 2795209
| population_density_urban_km2 = auto
| population_metro = 3663691
| population_density_metro_km2 = auto
| population_demonym = Malangan, Arema&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://artikata.simomot.com/arti/gaul/arema|title=Arti kata Arema - Kamus Besar Bahasa Indonesia (KBBI) Online|website=artikata.simomot.com|access-date=2018-10-08|archive-date=2018-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916022727/https://artikata.simomot.com/arti/gaul/arema|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| population_note = 
| postal_code_type = [[Postal codes in Indonesia|Postal Code]]
| postal_code = 6511x–6514x
| area_code_type = [[Telephone numbers in Indonesia|Area code]]
| area_code = (+62) 341
| registration_plate = [[Vehicle registration plates of Indonesia|N]]
| unemployment_rate = 
| blank_name_sec1 = Airport
| blank_info_sec1 = [[Abdul Rachman Saleh Airport]]
| website = {{URL|malangkota.go.id}}
| timezone = [[Time in Indonesia|IWST]]
| utc_offset = +7
| timezone_DST = 
| utc_offset_DST = 
| translit_lang1_type1 = [[Chinese language|Chinese]]
| translit_lang1_type2 = [[Arabic language|Arabic]]
| translit_lang1_info1 = 瑪琅
| translit_lang1_info2 = مالانغ
}}
[[File:Mount Arjuna.jpg|thumb|[[Mount Arjuno]] viewed from [[Singosari]], [[Malang Regency]].]]
[[ഇന്തോനേഷ്യ]]യിലെ ജാവ ടിമൂർ ([[കിഴക്കൻ ജാവ]]) യിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ നഗരം ആണ് '''മെലങ്ങ്''' (/.mɒˈlɒŋ-/; Javanese: ꦏꦸꦛꦩꦭꦁ). ഈ നഗരത്തിന് സിങസാരി സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഒരു പഴയ ചരിത്രമുണ്ട്. പ്രവിശ്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരമായിരുന്നു ഇത്. നഗരത്തിൽ ജനസംഖ്യ 887,443 ആണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://suryamalang.tribunnews.com/2016/05/30/penduduk-kota-malang-bertambah-158-persen-tiap-tahun|title=Penduduk Kota Malang Bertambah 1,58 Persen Tiap Tahun|website=Surya Malang|access-date=2017-05-22}}&lt;/ref&gt;2 നഗരങ്ങളിലും 22 ജില്ലകളിലും 3,663,691 പേരാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്.(21 [[Malang Regency|മെലങ്ങ് റീജണൻസിയിലും]] 1 [[Pasuruan Regency|പെസുരുവൻ റീജൻസിയിലും]])&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/indonesia-jawa-admin.php|title=Indonesia: Java (Regencies, Cities and Districts) - Population Statistics in Maps and Charts|website=www.citypopulation.de}}&lt;/ref&gt;

മിതമായ കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് ഈ നഗരം അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഡച്ച്]] കോളനിവൽക്കരണത്തിന്റെ കാലത്ത്, യൂറോപ്യൻ താമസക്കാരുടെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു അത്. അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ വിനോദസഞ്ചാരികളെ ഇവിടേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lonelyplanet.com/indonesia/malang|title=Malang - Lonely Planet|last=Planet|first=Lonely|website=Lonely Planet|language=en|access-date=2017-05-22}}&lt;/ref&gt;[[Asian financial crisis|ഏഷ്യൻ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയുടെ]] അനേകം ഫലങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ മെലങിന് കഴിഞ്ഞു. അന്നുമുതലുള്ള സ്ഥിരമായ സാമ്പത്തിക, ജനസംഖ്യാ വളർച്ചയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്.&lt;ref&gt;Duncan Graham, '[http://www.thejakartapost.com/news/2013/02/17/malang-not-unfortunate-city.html Malang: Not an unfortunate city'], ''The Jakarta Post'', 17 February 2013.&lt;/ref&gt;

== പദോല്പത്തി ==
മെലങിന്റെ പേരു നൽകുന്നത് അനിശ്ചിതത്വത്തിലാണ്. ''മെലങ്ങ്കുസെവാര'' എന്ന വാക്കിൽ നിന്ന് മെലങ്ങ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വാക്ക് ഉരുത്തിരിഞ്ഞുവെന്നാണ് ഒരു സിദ്ധാന്തം പറയുന്നത്. &quot;ദൈവം വ്യാജം തകർക്കുകയും ശരിയായത് നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്തു&quot; എന്നർത്ഥം. ഒരു പുരാതന കാലഘട്ടത്തിൽ നിന്ന് ഈ വാക്ക് എടുത്തു. ഒരു ഇതിഹാസ ക്ഷേത്രമായ മെലങ്ങ്കുസെകാവര മെലങ്ങ് നഗരത്തിനടുത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്തതായി കരുതപ്പെടുന്നു. മെലങ്ങ് നഗരത്തിന്റെ മുദ്രാവാക്യമായി മെലങ്ങ്കുസെവാര എന്ന വാക്ക് ഉപയോഗിച്ചു.

== ചരിത്രം ==
1986-ൽ പുതിയ ശിലാലിഖിതം കണ്ടെത്തിയതിനു മുമ്പ് മെലങിന്റെ ജനനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനുള്ള പ്രാഥമിക ഔദ്യോഗിക രേഖയായി 760 ന്റെ കാലത്ത് ദിനോയോ ലിഖിതം വഴി [[Malang Regency|മെലങ്ങ് റിജൻസിയുടെ]] ചരിത്രം വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ലിഖിതമനുസരിച്ച്, മെലങ്ങിലെ ഇന്ത്യൻഭരണാധികാരിയായ ഹിന്ദുരാജ്യമായ ഗജായണന്റെ ജനിച്ചതിനാലാണ് എട്ടാം നൂറ്റാണ്ട് [[Malang Regency|മെലങ്ങ് റീജിയൻസി]] സർക്കാരിന്റെ നിലനിൽപ്പിൻറെ തുടക്കം എന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെട്ടു. ദിനോയോ ലിഖിതങ്ങളിൽ നിന്ന് ഈ ലിഖിതം &quot;Candra Sengkala&quot; അല്ലെങ്കിൽ ക്രോനോഗ്രാം കലണ്ടർ ഉപയോഗിച്ചു എന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ നവംബർ 28, 760 ന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ മലങ്ങ് റീജിയൻസിയുടെ  ജന്മദിനമായി [[Javanese calendar|ജുമാത്ത് ലെജി]] (Jum'at Legi) (സ്വീറ്റ് ഫ്ലൈഡേ) പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;L. Damaes: &quot;Studed' Epigraphy d'Indonesia IV. 1952&quot;&lt;/ref&gt;

1222-ൽ ഈ നഗരം [[സിങസാരി]]യുടെ തലസ്ഥാന നഗരം ആയിരുന്നു. പിന്നീട് ഡച്ച് കോളനിയിലേക്ക് മാറ്റി. ഡച്ചുകാരുടെ കീഴിൽ മെലങ്ങ് പരിഷ്കരിച്ചു. [[സുരബായ]]യിലെ പ്രധാന തുറമുഖത്തിന് അടുത്തുള്ള അനുയോജ്യമായ കാലാവസ്ഥയും ഡച്ചുകാർക്കും മറ്റു യൂറോപ്യന്മാർക്കും അത് ഒരു പ്രശസ്ത സ്ഥലമാക്കി മാറ്റി. 1879 ൽ മെലങിന്റെ ജാവയിലെ റെയിൽറോഡ് ശൃംഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു. ഇത് വികസനം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും വ്യവസായവൽക്കരണത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു. മെലങ്ങ് 1914 ഏപ്രിൽ 1-ആം തിയതി ''ജിമെൻറ്റെ'' (നഗരം) നിയമാനുസൃതമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mediacenter.malangkota.go.id/2011/04/serba-serbi-kota-malang/#axzz4ylkOU0aR|title=SERBA-SERBI KOTA MALANG {{!}} {{!}} Media Center Kendedes - Info Publik Kota Malang|website=mediacenter.malangkota.go.id|language=id-ID|access-date=2017-11-18|archive-date=2017-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030921/http://mediacenter.malangkota.go.id/2011/04/serba-serbi-kota-malang/#axzz4ylkOU0aR|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://malang.merdeka.com/gaya-hidup/menelusuri-langkah-awal-103-tahun-berdirinya-kota-malang-1703315.html|title=Menelusuri langkah awal 103 tahun berdirinya kota Malang|last=|first=|date=|work=|newspaper=Malang - Merdeka.com|access-date=2017-12-01|via=|archive-date=2017-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201132144/https://malang.merdeka.com/gaya-hidup/menelusuri-langkah-awal-103-tahun-berdirinya-kota-malang-1703315.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

അതോടൊപ്പം നഗരവൽക്കരണവും വളർച്ചയിലുണ്ടായി. താമസിക്കാനാവുന്ന ജനങ്ങളുടെ ആവശ്യകതയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താനായില്ല. നദികൾ, റെയിൽ ട്രാക്കുകൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള നഗരങ്ങൾ കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ ഇത് കാരണമായി. ഇന്ന്, അധികം വികസിതമല്ലാത്ത കുടിലുകൾ ധാരാളമുള്ള നഗരങ്ങൾ ആയി ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു. ചിലരെ &quot;മെച്ചപ്പെട്ട&quot; ഭവനങ്ങളാക്കി മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
[[Malang Regency|മെലങ്ങ് റീജൻസിയുടെ]] മധ്യത്തിലും [[ജാവ]] ദ്വീപിന്റെ തെക്കുവശത്തും മെലങ്ങ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. നഗരത്തിന് 145.28 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണം (56.09 ച.മൈൽ) കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kemendagri.go.id/pages/profil-daerah/kabupaten/id/35/name/jawa-timur/detail/3573/kota-malang|title=Kabupaten - Kementerian Dalam Negeri - Republik Indonesia|last=|first=|date=|website=|publisher=[[Kemendagri]]|language=id-ID|access-date=21 October 2017|archive-date=2017-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20171118221207/http://www.kemendagri.go.id/pages/profil-daerah/kabupaten/id/35/name/jawa-timur/detail/3573/kota-malang|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സിങ്കോസാരി, കരംഗ്പ്ലോസോ എന്നീ ഉപജില്ലകളുടെ വടക്ക് വശത്ത് നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. താജിനാൻ, പാക്സാജി എന്നീ ഉപജില്ലകളുടെ തെക്കുഭാഗത്തും,  വാഗിർ, ഡൗ എന്നീ ഉപജില്ലകളുടെ പടിഞ്ഞാറ് വശങ്ങളിലും&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=http://malangkota.go.id/sekilas-malang/geografis/|title=Geografis - Pemerintah Kota Malang|publisher=[[Pemerintah Kota Malang]]|language=id-ID|access-date=21 September 2017|via=}}&lt;/ref&gt; അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു. ഇവയെല്ലാം [[Malang Regency|മെലങ്ങ് റീജൻസിയുടെ]]   ഉപജില്ലകളാണ്.
== അവലംബം==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
* {{Wikivoyage-inline}}
* {{commonscatinline}}
* {{official|http://www.malangkota.go.id/ }} {{In lang|id}}
* {{In lang|id}} [https://web.archive.org/web/20131112080311/http://nusantara.tvonenews.tv/berita/view/23091/2009/09/14/malang_akan_jadi_kota_kembar_pecs.tvOne Malang akan jadi kota kembar Pecs]
* {{In lang|id}} [http://ngalam.co Malang Nostalgia, Tour, Culinary &amp; Culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190622101456/https://ngalam.co/ |date=2019-06-22 }}
* [https://www.dapurocha.com/travel-malang-juanda-zhafira-trans/ Travel malang juanda] {{In lang|id}}

{{East Java}}
{{Most populous cities in Indonesia}}
{{Tourist attractions in Indonesia}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്തോനേഷ്യൻ നഗരങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>1akoo6npywe4imlsmr2hzpo13l00dpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഘടകം:Portal-inline</title>
    <ns>828</ns>
    <id>458430</id>
    <revision>
      <id>4652378</id>
      <parentid>4537423</parentid>
      <timestamp>2026-03-16T14:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Hike395</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Restored revision 1292011912 by [[Special:Contributions/Hike395|Hike395]] ([[User talk:Hike395|talk]]): Rv: doesn't handle tab group correctly</comment>
      <origin>4652378</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="2799" sha1="34r722h4azs7oeaspjhcpwmtnkva8kx" xml:space="preserve">-- determine whether we're being called from a sandbox
local isSandbox = mw.getCurrentFrame():getTitle():find('sandbox', 1, true)
local sandbox = isSandbox and '/sandbox' or ''

local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs
local yesno = require('Module:Yesno')
local portalModule = require('Module:Portal'..sandbox)
local getImageName = portalModule._image
local checkPortals = portalModule._checkPortals
local processPortalArgs = portalModule._processPortalArgs

local p = {}

-- Function to format error message and tracking category
-- Arguments:
--   errMsg: string, or nil/false if no error
--   trackingCat: string for tracking category (or empty string)
local function formatError(errMsg, trackingCat)
	local result = trackingCat or ''
	if errMsg then
		local errTag = mw.html.create('span')
		errTag:addClass(&quot;error&quot;)
		errTag:css(&quot;font-size&quot;,'100%')
		errTag:wikitext(&quot;Error: &quot;..errMsg)
		result = tostring(errTag)..result
	end
	return result
end

local function image(portal, args)
	local size = args.size == &quot;small&quot; and &quot;21x19px&quot; or
                 args.size == &quot;tiny&quot; and &quot;17x15px&quot; or
                 &quot;32x28px&quot;
	return string.format('[[File:%s|%s]]',getImageName(portal,true), size)
end

local function link(portal, args)
	local displayName = &quot;&quot;
	if not (args.text == &quot;&quot; or args.text == nil) then
		displayName = args.text
	elseif args.short then
		displayName = portal
	else
		displayName = portal .. &quot;&amp;#32;portal&quot;
	end
	return string.format('[[Portal:%s|%s]]',portal,displayName)
end

function p._main(portals, args)
	
	-- Normalize all arguments
	if args.redlinks == 'include' then args.redlinks = true end
	for key, default in pairs({tracking=true,redlinks=false,short=false}) do
		if args[key] == nil then args[key] = default end
		args[key] = yesno(args[key], default)
	end
	
	local trackingCat = ''
	local errMsg = nil
	
	-- Check for existing categories, drop if not. 
	-- Possible generate tracking category &amp; error message if needed
	args.minPortals = args.minPortals or 1
	args.maxPortals = args.maxPortals or 1
	portals, trackingCat, errMsg = checkPortals(portals,args)
	-- use more specific tracking cat for inline portal
	trackingCat = mw.ustring.gsub(trackingCat,&quot;Portal templates&quot;,&quot;Portal-inline template&quot;)
	-- either too many/few portals, or no portals left after filtering, then return
	if errMsg or #portals == 0 then
		return formatError(errMsg, trackingCat)
	end
	fstring = '&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;%s &lt;/span&gt;%s%s'
	if yesno(args.nowrap or '') then
		fstring = '&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;%s %s%s&lt;/span&gt;'
	end
	return mw.ustring.format(fstring,image(portals[1],args),link(portals[1],args),(trackingCat or ''))
end

function p.main(frame)
	local origArgs = getArgs(frame)
	local portals, args = processPortalArgs(origArgs)
	return p._main(portals, args)
end

return p</text>
      <sha1>34r722h4azs7oeaspjhcpwmtnkva8kx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652379</id>
      <parentid>4652378</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Module:Portal-inline]] എന്നതിൽ നിന്ന് ഒരു പതിപ്പ് ഇറക്കുമതി ചെയ്തു</comment>
      <origin>4652378</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="2799" sha1="34r722h4azs7oeaspjhcpwmtnkva8kx" xml:space="preserve">-- determine whether we're being called from a sandbox
local isSandbox = mw.getCurrentFrame():getTitle():find('sandbox', 1, true)
local sandbox = isSandbox and '/sandbox' or ''

local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs
local yesno = require('Module:Yesno')
local portalModule = require('Module:Portal'..sandbox)
local getImageName = portalModule._image
local checkPortals = portalModule._checkPortals
local processPortalArgs = portalModule._processPortalArgs

local p = {}

-- Function to format error message and tracking category
-- Arguments:
--   errMsg: string, or nil/false if no error
--   trackingCat: string for tracking category (or empty string)
local function formatError(errMsg, trackingCat)
	local result = trackingCat or ''
	if errMsg then
		local errTag = mw.html.create('span')
		errTag:addClass(&quot;error&quot;)
		errTag:css(&quot;font-size&quot;,'100%')
		errTag:wikitext(&quot;Error: &quot;..errMsg)
		result = tostring(errTag)..result
	end
	return result
end

local function image(portal, args)
	local size = args.size == &quot;small&quot; and &quot;21x19px&quot; or
                 args.size == &quot;tiny&quot; and &quot;17x15px&quot; or
                 &quot;32x28px&quot;
	return string.format('[[File:%s|%s]]',getImageName(portal,true), size)
end

local function link(portal, args)
	local displayName = &quot;&quot;
	if not (args.text == &quot;&quot; or args.text == nil) then
		displayName = args.text
	elseif args.short then
		displayName = portal
	else
		displayName = portal .. &quot;&amp;#32;portal&quot;
	end
	return string.format('[[Portal:%s|%s]]',portal,displayName)
end

function p._main(portals, args)
	
	-- Normalize all arguments
	if args.redlinks == 'include' then args.redlinks = true end
	for key, default in pairs({tracking=true,redlinks=false,short=false}) do
		if args[key] == nil then args[key] = default end
		args[key] = yesno(args[key], default)
	end
	
	local trackingCat = ''
	local errMsg = nil
	
	-- Check for existing categories, drop if not. 
	-- Possible generate tracking category &amp; error message if needed
	args.minPortals = args.minPortals or 1
	args.maxPortals = args.maxPortals or 1
	portals, trackingCat, errMsg = checkPortals(portals,args)
	-- use more specific tracking cat for inline portal
	trackingCat = mw.ustring.gsub(trackingCat,&quot;Portal templates&quot;,&quot;Portal-inline template&quot;)
	-- either too many/few portals, or no portals left after filtering, then return
	if errMsg or #portals == 0 then
		return formatError(errMsg, trackingCat)
	end
	fstring = '&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;%s &lt;/span&gt;%s%s'
	if yesno(args.nowrap or '') then
		fstring = '&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;%s %s%s&lt;/span&gt;'
	end
	return mw.ustring.format(fstring,image(portals[1],args),link(portals[1],args),(trackingCat or ''))
end

function p.main(frame)
	local origArgs = getArgs(frame)
	local portals, args = processPortalArgs(origArgs)
	return p._main(portals, args)
end

return p</text>
      <sha1>34r722h4azs7oeaspjhcpwmtnkva8kx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>രാസസംയുക്തങ്ങളുടെ പട്ടിക</title>
    <ns>0</ns>
    <id>462929</id>
    <revision>
      <id>4652347</id>
      <parentid>4646285</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:39:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="161834" sha1="cwdpef4sofu4udgzsbzdhngbe5lhvz8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Glossary of chemical formulas}}
&lt;!-----------------------------------
* NOTE TO EDITORS:
* Please consult the rules used on this page before adding new compounds.
* The rules are located at
* http://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Dictionary of chemical formulas#Rules used on this page
* Thank you. 
--------------------------------&gt;
{{ഫലകം:TranslatePassage}}
[[സംയുക്തം|രാസ സംയുക്തങ്ങളുടെ]] പട്ടികയാണ് താഴെ നൽകുന്നത്. തൻമാത്രാസൂത്രത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.  

{| border=&quot;0&quot; id=&quot;toc&quot;
|-
| '''പട്ടികാസൂചകം:''':   [[#A|A]] [[#B|B]] [[#C|C]] [[#Ca–Cu|Ca–Cu]] [[#D|D]] [[#E|E]] [[#F|F]] [[#G|G]] [[#H|H]] [[#I|I]] [[#K|K]] [[#L|L]] [[#M|M]] [[#N|N]] [[#O|O]] [[#P|P]] [[#R|R]] [[#S|S]] [[#T|T]] [[#U|U]] [[#V|V]] [[#W|W]] [[#X|X]] [[#Y|Y]] [[#Z|Z]] 
|-
|}
==A==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! തന്മാത്രാസൂത്രം || പേര് ഇംഗ്ളീഷിൽ  || പേര് മലയാളത്തിൽ  || [[CAS number]]
|-
| Ac&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[Actinium(III) oxide]] || [[ആക്റ്റിനിയം III ഓക്സൈഡ്]] || 12002-61-8
|-
| AgBF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[Silver tetrafluoroborate]] ||  [[സിൽവർ ടെട്രാഫ്ലൂറോബോറേറ്റ്]] || 14104-20-2
|-
| AgBr || [[silver bromide]] ||[[സിൽവർ ബ്രോമൈഡ്]] || 7785-23-1
|-
| AgBrO || [[silver hypobromite]] ||[[സിൽവർ ഹൈപ്പോബ്രോമൈറ്റ്]]||
|-
| AgBrO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[silver bromite]] ||[[സിൽവർ ബ്രോമൈറ്റ്]]||
|-
| AgBrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[silver bromate]] ||[[സിൽവർ ബ്രോമേറ്റ്]] || 7783-89-3
|-
| AgBrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[silver perbromate]] ||[[സിൽവർ പെർബ്രോമേറ്റ്]] ||
|-
| AgCl || [[silver chloride]] ||[[സിൽവർ ക്ലോറൈഡ്]]|| 7783-90-6
|-
| AgCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Cu&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[dicopper silver trichloride]] ||[[ഡൈകോപ്പർ സിൽവർ ട്രൈക്ലോറൈഡ്]]|| 69569-03-5
|-
| AgClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[silver chlorate]] ||[[സിൽവർ ക്ലോറേറ്റ്]]|| 7783-92-8
|-
| AgClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[silver perchlorate]] ||[[സിൽവർ പെർക്ലോറേറ്റ്]]|| 7783-93-9
|-
| AgCN || [[silver cyanide]] ||[[സിൽവർ സയനൈഡ്]]|| 506-64-9
|-
| AgCNO || [[silver fulminate]]  ||[[സിൽവർ ഫുൽമിനേറ്റ്]] || 5610-59-3
|-
| AgF || [[Silver(I) fluoride|silver fluoride]]   ||[[സിൽവർ ഫ്ളൂറൈഡ്]] || 7775-41-9
|-
| AgF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[silver(II) fluoride]] ||[[സിൽവർ (II) ഫ്ളൂറൈഡ്]] || 7783-95-1
|-
| AgI || [[silver iodide]]  ||[[സിൽവർ അയഡൈഡ്]] || 7783-96-2
|-
| AgIO || [[silver hypoiodite]] ||[[സിൽവർ ഹൈപോ അയോഡൈറ്റ്]] ||
|-
| AgIO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[silver iodite]] ||[[സിൽവർ അയോഡൈറ്റ്]]||
|-
| AgIO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[silver iodate]]  ||[[സിൽവർ അയോഡേറ്റ്]] || 7783-97-3 
|-
| AgIO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[silver periodate]]   ||[[സിൽവർ പെർഅയോഡേറ്റ്]] ||
|-
| AgMnO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[silver permanganate]]   ||[[സിൽവർ പെർമാംഗനേറ്റ്]]|| 7783-98-4
|-
| AgN&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[silver azide]]   ||[[സിൽവർ അസൈഡ്]] || 13863-88-2
|-
| AgNO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[silver nitrate]]   ||[[സിൽവർ നൈട്രേറ്റ്]] || 7761-88-8
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[silver oxide]]  || [[സിൽവർ ഓക്സൈഡ്]] || 1301-96-8
|-
| AgO || [[Silver(I,III) oxide| silver monoxide]]   ||[[സിൽവർ മോണോക്സൈഡ്]]|| 1301-96-8
|-
| AgONC || [[silver cyanate]]   ||[[സിൽവർ സയനേറ്റ്]] || 3315-16-0
|-
| AgPF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[silver hexafluorophosphate]]   ||[[സിൽവർ ഹെക്സാഫ്ലൂറോഫോസ്ഫേറ്റ്]]|| 26042-63-7
|-
| AgSNC || [[silver thiocyanate]] ||[[സിൽവർ തയോസയനേറ്റ്]]|| 1701-93-5
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[silver acetylide]] ||[[സിൽവർ അസറ്റലൈഡ്]] || 7659-31-6
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[സിൽവർ കാർബണേറ്റ്|silver(I) carbonate]]||[[സിൽവർ കാർബണേറ്റ്]] || 534-16-7
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[silver oxalate]] ||[[സിൽവർ ഓക്സലേറ്റ്]] || 533-51-7
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[silver(II) dichloride]] ||[[സിൽവർ (II) ഡൈക്ലോറൈഡ്]]|| 75763-82-5
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[silver chromate]] ||[[സിൽവർ ക്രോമേറ്റ്]]|| 7784-01-2
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[silver dichromate]] ||[[സിൽവർ ഡൈക്രോമേറ്റ്]]|| 7784-02-3
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;F || [[silver subfluoride]]  || [[സിൽവർ സബ്ഫ്ലൂറൈഡ്]] || 1302-01-8
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;MoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[silver molybdate]] ||[[സിൽവർ മോളിബ്ഡേറ്റ്]] || 13765-74-7
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[silver(I) oxide]] ||[[സിൽവർ (I) ഓക്സൈഡ്]] || 20667-12-3
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S || [[silver sulfide]] || [[സിൽവർ സൾഫൈഡ്]]|| 21548-73-2
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[silver sulfate]]  ||[[സിൽവർ സൾഫേറ്റ്]] || 10294-26-5
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se || [[silver selenide]]  || [[സിൽവർ സെലിനൈഡ്]] || 1302-09-6
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[silver selenite]]  || [[സിൽവർ സെലെനൈറ്റ്]] || 7784-05-6
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[silver selenate]] || [[സിൽവർ സെലെനേറ്റ്]] || 7784-07-8
|-
| Ag&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Te || [[silver(I) telluride]] ||[[സിൽവർ(I)ടെല്യൂറൈഡ്]] || 12002-99-2
|-
| Ag&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Br&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[silver dibromide]] || [[സിൽവർ ഡൈബ്രോമൈഡ്]]|| 11078-32-3
|-
| Ag&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Br&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[silver tribromide]] ||    [[സിൽവർ ട്രൈബ്രോമൈഡ്]]     || 11078-33-4
|-
| Ag&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[silver(III) trichloride]] ||  [[സിൽവർ (III) ട്രൈക്ലോറൈഡ്]]     || 12444-96-1
|-
| Ag&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;I&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[silver(III) triiodide]]  |||   [[സിൽവർ (III) ട്രൈഅയോഡൈഡ്]]     || 37375-12-5
|-
| Ag&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[silver phosphate]] ||    [[സിൽവർ ഫോസ്‌ഫേറ്റ്]]    ||  7784-09-0
|-
| AlBO || [[aluminium boron oxide]] ||  [[അലൂമിനിയം ബോറോൺ  ഓക്സൈഡ്]]    ||  12041-48-4
|-
| AlBO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[aluminium borate]] || [[അലൂമിനിയം ബോറേറ്റ്]]     ||  61279-70-7
|-
| AlBr || [[aluminium monobromide]] || [[അലൂമിനിയം മോണോബ്രോമൈഡ്]]      ||  22359-97-3
|-AlPO4
| AlBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[aluminium tribromide]]    ||   [[അലൂമിനിയം ട്രൈബ്രോമൈഡ്]]         ||  7727-15-3
|-
| AlCl || [[aluminium monochloride]]  ||   [[അലൂമിനിയം മോണോക്ലോറൈഡ്]]||   13595-81-8
|-
| AlClF || [[aluminium chloride fluoride]]  || [[അലൂമിനിയം ക്ലോറൈഡ് ഫ്ലൂറൈഡ്]]       

|-
| AlClO || [[aluminium chloride oxide]]   ||  [[അലൂമിനിയം ക്ലോറൈഡ് ഓക്സൈഡ്]]  ||   13596-11-7
|-
| AlCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H || [[Dichloroalumane]]   ||  [[ഡൈക്രോറോഅലുമേൻ]]        ||  
|-
| AlCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[aluminium chloride]]  ||           [[അലൂമിനിയം ക്ലോറൈഡ്]]  || 16603-84-2
|-
| AlCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Cs || [[aluminium caesium tetrachloride]]  ||   [[അലൂമിനിയംസീസിയം ടെട്രാക്ലോറൈഡ്]]       ||   17992-03-9
|-
| AlCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;K || [[potassium tetrachloroaluminate]]  ||      [[പൊട്ടാസ്യം ടെട്രാക്ലോറോ അലൂമിനേറ്റ്]]        ||   13821-13-1
|-
| AlCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Na || [[sodium tetrachloroaluminate]]  ||     [[സോഡിയം ടെട്രാക്ലോറോ അലൂമിനേറ്റ്]]         ||  7784-16-9
|-
| AlCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Rb || [[aluminium rubidium tetrachloride]]  ||     [[അലൂമിനിയം റേഡിയം ടെട്രാക്ലോറൈഡ്]]        ||   17992-02-8
|-
| AlCl&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;K&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[potassium hexachloroaluminate]]  ||     [[പൊട്ടാസ്യം ഹെക്സാക്ലോറോ അലൂമിനേറ്റ്]]         ||   13782-08-6
|-
| AlCl&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;Na&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium hexachloroaluminate]] ||    [[സോഡിയം ഹെക്സാക്ലോറോ അലൂമിനേറ്റ്]]         ||  60172-46-5
|-
| AlF || [[aluminium monofluoride]]  ||      [[അലൂമിനിയം മോണോഫ്ലൂറൈഡ്]]        ||  13595-82-9
|-
| AlFO || [[aluminium monofluoride monoxide]]  ||       [[അലൂമിനിയം മോണോഫ്ലൂറൈഡ് മോണോക്സൈഡ്]]         ||   13596-12-8
|-
| AlF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[aluminium difluoride]]  ||       [[അലൂമിനിയം ഡൈഫ്ലൂറൈഡ്]]       ||   13569-23-8
|-
| AlF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[aluminium difluoride oxide]]  ||     [[അലൂമിനിയം ഡൈഫ്ലൂറൈഡ് ഓക്സൈഡ്]]         ||  | 38344-66-0
|-
| AlF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[aluminium trifluoride]]  ||      [[അലൂമിനിയം ട്രൈഫ്ലൂറൈഡ്]]    ||   7784-18-1
|-
| AlF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;K || [[potassium tetrafluoroaluminate]]  ||       [[പൊട്ടാസ്യം ടെട്രാഫ്ലൂറോ അലൂമിനേറ്റ്]]       ||   14484-69-6
|-
| AlF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Li || [[lithium tetrafluoroaluminate]]  ||      [[ലിഥിയം ടെട്രാഫ്ലൂറോ അലൂമിനേറ്റ്]]   ||  15138-76-8
|-
| AlF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;K&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[potassium hexafluoraluminate]]  ||      [[പൊട്ടാസ്യം ഹെക്സാഫ്ലൂറോ അലൂമിനേറ്റ്]]        ||  13775-52-5
|-
| AlF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;Li&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium hexafluoroaluminate]]  ||     [[ലിഥിയം ഹെക്സാഫ്ലൂറോ അലൂമിനേറ്റ്]]        ||   13821-20-0
|-
| AlF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;Na&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cryolite]]  ||      [[ക്രയോളൈറ്റ്]]        ||  15096-52-3
|-
| AlGaInP || [[aluminium-gallium-indium phosphide]] ||     [[അലുമിനിയം-ഗാലിയം-ഇൻഡിയം ഫോസ്‍ഫൈഡ്]]         ||  
|-
| Al(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[aluminium hydroxide]] ||     [[അലുമിനിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്]]       ||  21645-51-2
|-oxygen-o2
| AlI || [[aluminium monoiodide]] ||      [[അലുമിനിയം മോണോഅയഡൈഡ്]]        || 29977-41-1
|-
| AlI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[aluminium triiodide]] ||    [[അലുമിനിയം ട്രൈഅയഡൈഡ്]]        ||  7784-23-8
|-
| AlLiO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lithium aluminate]] ||      [[ലിഥിയം അലൂമിനേറ്റ്]]       ||  12003-67-7
|-
| AlN || [[aluminium nitride]] ||      [[അലൂമിനിയം നൈട്രൈഡ്]]       ||  24304-00-5
|-
| Al(NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; ||   [[aluminium nitrite]] ||      [[അലൂമിനിയം നൈട്രൈറ്റ്]]       || 
|-
| Al(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[aluminium nitrate]] ||      [[അലൂമിനിയം നൈട്രേറ്റ്]]        || 13473-90-0
|-
| AlNaO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[sodium aluminate]] ||      [[സോഡിയം അലൂമിനേറ്റ്]]        || 1302-42-7
|-
| AlO || [[aluminium monoxide]] ||       [[അലൂമിനിയം മോണോക്സൈഡ്]]      ||  14457-64-8
|-
| AlOSi || [[aluminium silicon monoxide]] ||      [[അലൂമിനിയം സിലിക്കോൺ മോണോക്സൈഡ്]]        || 37361-47-0
|-
| AlO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[Aluminium (IV) oxide]] ||      [[അലൂമിനിയം (IV) ഓക്സൈഡ്]]        || 11092-32-3
|-
| AlP || [[aluminium monophosphide]] ||     [[അലൂമിനിയം മോണോഫോസ്ഫേറ്റ്]]         || 20859-73-8
|-
| AlPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[aluminium phosphate]] ||      [[അലൂമിനിയം ഫോസ്ഫേറ്]]        || 7784-30-7
|-
| AlTe || [[aluminium monotelluride]] ||      [[അലൂമിനിയം മോണോടെല്ല്യൂറൈഡ്]]        || 23330-86-1
|-
| AlTe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[monoaluminium ditelluride]] ||     [[അലൂമിനിയം ഡൈടെല്ല്യൂറൈഡ്]]         || 39297-18-2
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;BeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[beryllium aluminium oxide]] ||     [[ബേറിയം അലൂമിനിയം ഓക്സൈഡ്]]        ||  12004-06-7
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Br&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[dialuminium hexabromide]] ||      [[അലൂമിനിയം ഹെക്സാബ്രോമൈഡ്]]        || 18898-34-5
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[aluminium carbonate]] ||      [[അലൂമിനിയം കാർബണേറ്റ്]]        || 14455-29-9
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;9&lt;/sub&gt;K&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[potassium aluminium chloride]] || [[പൊട്ടാസ്യം അലൂമിനിയം ക്ലോറൈഡ്]]  || 74978-20-4
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cobalt blue]] ||     [[കോബാൾട്ട് ബ്ലൂ]]         || 1333-88-6
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[aluminium fluoride]] ||     [[അലൂമിനിയം ഫ്ലൂറൈഡ്]]         || 17949-86-9
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;I&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[aluminium iodide]] ||      [[അലൂമിനിയം അയോഡൈഡ്]]        || 18898-35-6
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;MgO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[magnesium aluminium oxide]] ||     [[മഗ്നീഷ്യംഅലൂമിനിയം ഓക്സൈഡ്]]        || 12068-51-8
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[dialuminium monoxide]] ||      [[ഡൈഅലൂമിനിയം മോണോക്സൈഡ്]]||  12004-36-3
|- മോണോക്സൈഡ്
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[dialuminium dioxide]] ||    [[ഡൈഅലൂമിനിയം ഡയോക്സൈഡ്]]         ||  12252-63-0
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[aluminium oxide]]  || [[അലൂമിനിയം ഓക്സൈഡ്]]      ||  1344-28-1
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;Si || [[aluminium silicate]] ||    [[അലൂമിനിയം സിലിക്കേറ്റ്]]          || 1302-76-7
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S || [[dialuminium monosulfide]] ||       [[അലൂമിനിയം മോണോസൾഫൈഡ്]]      ||  12004-45-4
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[aluminium sulfide]] ||       [[അലൂമിനിയം സൾഫൈഡ്]]       || 1302-81-4
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[aluminium sulphate]] ||       [[അലൂമിനിയം സൾഫേറ്റ്]]       || 14455-29-9
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se || [[dialuminium selenide]] ||        [[ഡൈഅലൂമിനിയം സെലനൈഡ്]]      || 12598-14-0
|-
| Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Te || [[dialuminium telluride]] ||     [[ഡൈഅലൂമിനിയം ടെലൂറൈഡ്]]         || 12598-16-2

|-
| Al&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;C&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[aluminium carbide]] ||       [[അലൂമിനിയം കാർബൈഡ്]]       || 1299-86-1
|-
| Al&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;BeO&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt; || [[beryllium aluminium oxide]] || [[ബെറിലിയം അലൂമിനിയം കാർബൈഡ് ഓക്സൈഡ്]]         || 12253-74-6
|-
| Al&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;13&lt;/sub&gt;Si&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[mullite]] || [[മുള്ളൈറ്റ്]]
| 1302-93-8
|-
| ArClF || [[argon chloride fluoride]] ||[[ആർഗൊൺ ക്ലോറൈഡ് ഫ്ലൂറൈഡ്]] || 53169-15-6
|-
| ArClH || [[argon chloride hydride]] || [[ആർഗൊൺ ക്ലോറൈഡ് ഹൈഡ്രൈഡ്]] || 163731-17-7
|-
| ArFH || [[argon fluoride hydride]] || [[ആർഗൊൺ ഫ്ലൂറൈഡ് ഹൈഡ്രൈഡ്]] || 163731-16-6
|-
| AsBrO || [[arsenic oxybromide]] || [[ആർസെനിക് ഓക്സിബ്രോമൈഡ്]] || 82868-10-8
|-
| AsBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[arsenic tribromide]] || [[ആർസെനിക് ട്രൈബ്രോമൈഡ്]] || 7784-33-0
|-
| AsClO || [[arsenic monoxide monochloride]] || [[ആർസെനിക് മോണോക്സൈഡ് മോണോക്ലോറൈഡ്]] || 14525-25-8
|-
| AsCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[arsenic trichloride]] || [[ആർസെനിക് ട്രൈക്ലോറൈഡ്]]|| 7784-34-1
|-
| AsCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O || [[arsenic oxychloride]] || [[ആർസെനിക് ഓക്സിക്ലോറൈഡ്]] || 60646-36-8
|-
| AsCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;F || [[arsenic tetrachloride fluoride]] ||[[ആർസെനിക് ടെട്രാക്ലോറൈഡ് ഫ്ലൂറൈഡ്]] ||  87198-15-0
|-
| AsF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[arsenic trifluoride]] || [[ആർസെനിക് ട്രൈഫ്ലൂറൈഡ്]]|| 7784-35-2
|-
| AsF&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[arsenic pentafluoride]] || [[ആർസെനിക് പെന്റാഫ്ലൂറൈഡ്]] || 7784-36-3
|-
| AsH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[arsine]] || [[ആർസീൻ]] || 7784-42-1
|-
| AsI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[arsenic triiodide]] || [[ആർസെനിക് ട്രൈ അയോഡൈഡ്]] || 7784-45-4
|-
| AsO || [[arsenic monoxide]] || [[ആർസെനിക് മോണോക്സൈഡ്]] || 12005-99-1
|-
| AsO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[arsenic dioxide]] ||[[ആർസെനിക് ഡയോക്സൈഡ്]]|| 12255-12-8
|-
| AsP || [[arsenic monophosphide]] ||[[ആർസെനിക് മോണോഫോസ്ഫൈഡ്]] || 12255-33-3
|-
| AsP&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[arsenic triphosphide]] || [[ആർസെനിക് ട്രൈഫോസ്ഫൈഡ്]] || 12511-95-4
|-
| AsTl || [[thallium arsenide]] || [[താലിയം ആർസിനൈഡ്]]|| 12006-09-6
|-
| As&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;I&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[arsenic diiodide]] || [[ആർസെനിക്  ഡയോഡൈഡ്]] || 13770-56-4
|-
| As&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[arsenic trioxide]] || [[ആഴ്സനിക് ട്രയോക്സൈഡ്]] || 1327-53-3
|-
| As&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[arsenic diphosphide]] || [[ആർസെനിക് ഡൈഫോസ്ഫൈഡ്]] || 12512-03-7
|-
| As&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[arsenic pentoxide]] || [[ആർസെനിക് പെന്റോക്സൈഡ്]] || 1303-28-2
|-
| As&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[arsenic tetrasulfide]] || [[ആർസെനിക് ടെട്രാസൾഫൈഡ്]] || 1303-32-8
|-
| As&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[arsenic pentasulfide]] || [[ആർസെനിക് പെന്റാസൾഫൈഡ്]] || 1303-34-0
|-
| As&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se || [[arsenic hemiselenide]] || [[ആർസെനിക് ഹെമിസെലെനൈഡ്]]  ||  1303-35-1
|-
| As&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[arsenic triselenide]] || [[ആർസെനിക് ട്രൈസെലെനൈഡ്]] || 1303-36-2
|-
| As&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[arsenic pentaselenide]] || [[ആർസെനിക് പെന്റാസെലെനൈഡ്]]  || 1303-37-3
|-
| As&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[arsenic tetraoxide]] || [[ആർസെനിക് ടെട്രാഓക്സൈഡ്]] || 83527-53-1
|-
| As&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;P || [[arsenic(III) phosphide]] || [[ആർസെനിക്(III)ഫോസ്ഫൈഡ്]]         || 12512-11-7
|-
| As&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[tetraarsenic trioxide]] || [[ടെട്രാആർസെനിക് ട്രയോക്സൈഡ്]]
| 83527-54-2
|-
| As&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[tetraarsenic pentaoxide]] || [[ടെട്രാആർസെനിക് പെന്റാഓക്സൈഡ്]] 
| 83527-55-3
|-
| As&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[tetraarsenic trisulfide]] || [[ടെട്രാആർസെനിക് ട്രൈസൾഫൈഡ്]] 
| 12512-13-9
|-
| As&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tetraarsenic tetrasulfide]] || [[ടെട്രാആർസെനിക് ടെട്രാസൾഫൈഡ്]] 
| 12279-90-2
|-
| AuBO || [[gold monoboride monoxide]] || [[ഗോൾഡ് മോണോബോറൈഡ് മോണോക്സൈഡ്]] 
| 12588-90-8
|-
| AuBr || [[Gold(I) bromide|gold bromide]] || [[ഗോൾഡ് ബ്രോമൈഡ്]]
| 10294-27-6
|-
| AuBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gold tribromide]] || [[ഗോൾഡ് ട്രൈബ്രോമൈഡ്]] 
| 0294-28-7
|-
| AuCN || [[gold cyanide]] || [[ഗോൾഡ് സയനൈഡ്]] 
| 506-65-0
|-
| AuCl || [[Gold(I) chloride|gold chloride]] || [[ഗോൾഡ് ക്ലോറൈഡ്]] 
| 10294-29-8
|-
| AuCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gold trichloride]] || [[ഗോൾഡ് ട്രൈക്ലോറൈഡ്]] 
| 13453-07-1
|-
| AuF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gold trifluoride]] || [[ഗോൾഡ് ട്രൈഫ്ലൂറൈഡ്]] 
| 14720-21-9
|-
| AuI || [[gold iodide]] || [[ഗോൾഡ് അയോഡൈഡ്]] 
| 10294-31-2
|-
| AuI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gold(III) iodide]] || [[ഗോൾഡ് (III) അയോഡൈഡ്]] 
| 31032-13-0
|-
| Au(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gold hydroxide]] || [[ഗോൾഡ് ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്]] 
| 1303-52-2
|-
| AuTe || [[gold telluride]] || [[ഗോൾഡ് ടെല്ലൂറൈഡ്]] 
| 37043-71-3
|-
| Au&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gold trioxide]] || [[ഗോൾഡ് ട്രയോക്സൈഡ്]] 
| 1303-58-8
|-
| Au&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S || [[gold sulfide]] || [[ഗോൾഡ് സൾഫൈഡ്]] 
| 1303-60-2
|-
| Au&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gold trisulfide]] || [[ഗോൾഡ് ട്രൈസൾഫൈഡ്]] 
| 1303-61-3
|-
| Au&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(SeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gold triselenate]] || [[ഗോൾഡ് ട്രൈസെസെലിനേറ്റ്]] 
| 10294-32-3
|-
| Au&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gold triselenide]] ||    [[ഗോൾഡ് ട്രൈസെലെനൈഡ്]]      || 1303-62-4
|-
|}

==B==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! തന്മാത്രാസൂത്രം || പേര് ഇംഗ്ളീഷിൽ  || പേര് മലയാളത്തിൽ  || [[CAS number]]
|-
| BAs || [[boron arsenide]]   ||   [[ബോറോൺ ആർസെനൈഡ്]]         || 12005-69-5
|-
| BAsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[boron(III) arsenate]]           || [[ബോറോൺ (III) ആർസെനേറ്റ്]] ||
|-
| BBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[boron tribromide]]             || [[ബോറോൺ ട്രൈബ്രോമൈഡ്]] || 10294-33-4
|-
|BCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[boron trichloride]]           ||  [[ബോറോൺ ട്രൈക്ലോറൈഡ്]] || 10294-34-5
|-
| BF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[boron trifluoride]]  || [[ബോറോൺ ട്രൈക്ലോറൈഡ്|ബോറോൺ ട്രൈഫ്ലൂറൈഡ്]] 
| 7637-07-2
|-
| BI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[boron iodide]] || [[ബോറോൺ ട്രൈക്ലോറൈഡ്|ബോറോൺ അയോഡൈഡ്]] 
|13517-10-7
|-
| BN || [[boron nitride]] ||    [[ബോറോൺ നെട്രൈഡ്]]         || 10043-11-5
|-
| B(NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[boron nitrite]] ||     [[ബോറോൺ നൈട്രൈറ്റ്]]        ||
|-
| B(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[boron nitrate]] ||      [[ബോറോൺ നൈട്രേറ്റ്]]       ||
|-
| B(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[boric acid]]  ||     [[ബോറിക് ആസിഡ്]]        ||10043-35-3
|-
| BP || [[boron(III) phosphide]] ||     [[ബോറിക് ഫോസ്ഫൈഡ്]]      ||  20205-91-8
|-
| BPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[boron(III) orthophosphate]] ||    [[ബോറോൺ ഓർത്തോഫോസ്ഫേറ്റ്]]         || 13308-51-5
|-
| B&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[boron chloride]] ||     [[ബോറോൺ ക്ലോറൈഡ്]]        || 13701-67-2
|-
| B&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[boron trifluoride]] ||      [[ബോറോൺ ട്രൈകഫ്ലൂറൈഡ്]]        ||  13965-73-6
|-
| B&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[boron hydride]] ||      [[ബോറോൺ ഹൈട്രൈഡ്]]        ||  19287-45-7
|-
| B&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[boron(III) oxide]] ||      [[ബോറോൺ ഓക്സൈഡ്]]        ||  1303-86-2
|-
| B&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[boron sulfide]] ||       [[ബോറോൺ സൾഫൈഡ്]]        || 12007-33-9
|-
| B&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[boron selenide]] ||     [[ബോറോൺ സെലിനൈഡ്]]          || 287-91-2
|-
| B&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[borazine]] || [[ബോറാസിൻ]]      || 6569-51-3
|-
| B&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;C || [[boron carbide]] ||      [[ബോറോൺ കാർബൈഡ്]]      ||  12069-32-8
|-
| Ba(AlO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium aluminate]] ||    [[ബേറിയം അലൂമിനേറ്റ്]]         || 12004-04-5
|-
| Ba(AsO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium arsenite]] ||     [[ബേറിയം ആർസനൈറ്റ്]]       || 125687-68-5
|-
| Ba(AsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium arsenate]] ||  [[ബേറിയം ആർസനേറ്റ്]]  ||  56997-31-0
|-
| BaB&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[barium hexaboride]] ||    [[ബേറിയം ഹെക്സാബോറൈഡ്]]       || 12046-08-1
|-
| Ba(BrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;·H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[barium bromate monohydrate]] ||     [[ബേറിയം ബ്രോമേറ്റ് മോണോഹൈഡ്രേറ്റ്]]      || 10326-26-8
|-
| Ba(BrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;·2H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[barium bromate dihydrate]] ||   [[ബേറിയം ബ്രോമേറ്റ് ഡൈഹൈഡ്രേറ്റ്]]     || 
|-
| BaBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium bromide]] ||     [[ബേറിയം ബ്രോമൈഡ്]]       || 10553-31-8
|-
| Ba(BrO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium hypobromite]] ||      [[ബേറിയം ഹൈപോബ്രോമൈറ്റ്]]      || 
|-
| Ba(BrO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium bromite]] ||   [[ബേറിയം ബ്രോമൈറ്റ്]]          || 
|-
| Ba(BrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium bromate]] ||       [[ബേറിയം ബ്രോമേറ്റ്]]        || 13967-90-3
|-
| Ba(BrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium perbromate]] ||   [[ബേറിയം പെർബ്രോമൈറ്റ്]]           || 
|-
| Ba(CHO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium formate]] ||     [[ബേറിയം ഫോമേറ്റ്]]          || 541-43-5
|-
| Ba(C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium acetate]] ||     [[ബേറിയം അസറ്റേറ്റ്]]          || 543-81-7
|-
| Ba(CN)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium cyanide]] ||       [[ബേറിയം സയനൈഡ്]]        || 542-62-1
|-
| BaC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[barium oxalate]] ||   [[ബേറിയം ഓക്ക്സലേറ്റ്]]            || 516-02-9
|-
| BaC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium carbide]] ||   [[ബേറിയം കാർബൈഡ്]]            || 50813-65-5
|-
| BaCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[barium carbonate]]  ||     [[ബേറിയം കാർബണേറ്റ്]]       || 513-77-9
|- 
| Ba(ClO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium hypochlorite]] ||    [[ബേറിയം ഹൈപോക്ലോറൈറ്റ്]]            || 13477-10-6
|-
| Ba(ClO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium chlorite]] ||     [[ബേറിയം ക്ലോറൈറ്റ്]]          || 14674-74-9
|-
| Ba(ClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium chlorate]] ||    [[ബേറിയം ക്ലോറേറ്റ്]]           || 13477-00-4
|-
| Ba(ClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium perchlorate]] ||    [[ബേറിയം പെർക്ലോറൈറ്റ്]]           || 13465-95-7
|-
| BaCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium chloride]] ||        [[ബേറിയം ക്ലോറൈ‍ഡ്]]     || 10361-37-2
|-
| BaCrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[barium chromate]] &lt;br&gt; barium chromate(VI)||   [[ബേറിയം ക്രോമേറ്റ്]]         ||  10294-40-3
|-
| BaF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium fluoride]] ||     [[ബേറിയം ഫ്ലൂറൈഡ്]]        || 7787-32-8
|-
| BaHgI&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[barium tetraiodomercurate(II)]] ||     [[ബേറിയം ടെട്രാഅയഡോമെർക്കുറേറ്റ് (II)]]         || 10048-99-4
|-
| Ba(HS)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium hydrosulfide]] ||   [[ബേറിയം ഹൈഡ്രോസൾഫൈഡ്]]          || 
|-
| BaI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium iodide]] ||     [[ബേറിയം അയോഡൈഡ്]]         || 13718-50-8
|-
| Ba(IO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium hypoiodite]] ||     [[ബേറിയം ഹൈപോഅയോഡൈറ്റ്]]        || 
|-
| Ba(IO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium iodite]] ||      [[ബേറിയം അയോഡൈറ്റ്]]       || 
|-
| Ba(IO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium iodate]] ||      [[ബേറിയം അയോഡേറ്റ്]]       ||  10567-69-8
|-
| Ba(IO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium periodate]] ||    [[ബേറിയം പെരിയോഡേറ്റ്]]          || 13718-58-6
|-
| BaK&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(CrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium potassium chromate]] ||    [[ബേറിയം പൊട്ടാസ്യം ക്രോമേറ്റ്]]         ||  27133-66-0
|-
| BaMnO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[barium manganate]] ||      [[ബേറിയം മാംഗനേറ്റ്]]        || 7787-35-1
|-
| Ba(MnO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium permanganate]] ||    [[ബേറിയം പെർമാംഗനേറ്റ്]]          || 7787-36-2
|-
| BaMoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[barium molybdate]] ||  [[ബേറിയം മോളിബ്ഡേറ്റ് ]]         || 7787-37-3
|-
| BaN&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[barium azide]] ||     [[ബേറിയം അസൈഡ്]]      || 18810-58-7
|-
| Ba(NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium nitrite]] ||    [[ബേറിയം നൈട്രൈറ്റ്]]       || 13465-94-6
|-
| Ba(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium nitrate]] ||   [[ബേറിയം നൈട്രേറ്റ്]]        || 10022-31-8
|-
| Ba(NbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium niobate]] ||      [[ബേറിയം നിയോബേറ്റ്]]     || 12009-14-2
|-
| BaNb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[barium metaniobate]] ||     [[ബേറിയം മെറ്റലോബേറ്റ്]]      || 12009-14-2
|-
| BaO || [[barium oxide]] ||      [[ബേറിയം ഓക്സൈഡ്]]     || 1304-28-5
|-
| Ba(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium hydroxide]] &lt;br&gt; baryta ||     [[ബേറിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്]]      || 17194-00-2
|-
| BaO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium peroxide]] ||       [[ബേറിയം പെറോക്സൈഡ്]]    || 1304-29-6
|-
| Ba(PO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium metaphosphate]] ||     [[ബേറിയം മെറ്റാഫോസ്ഫേറ്റ്]]      || 13466-20-1
|-
| BaS || [[barium sulfide]] ||    [[ബേറിയം സൾഫൈഡ്]]       || 21109-95-5
|-
| Ba(SCN)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium thiocyanate]] ||      [[ബേറിയം തയോസയനേറ്റ്]]     || 2092-17-3
|-
| BaS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[barium thiosulfate]] ||     [[ബേറിയം തയോസയനേറ്റ്]]      || 35112-53-9
|-
| BaSiF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[barium hexafluorosilicate]] || [[ബേറിയം ഹെക്സാഫ്ലൂറോസിലിക്കേറ്റ്]]          || 17125-80-3
|-
| BaSO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[barium sulfite]] ||     [[ബേറിയം സൾഫൈറ്റ്]]      || 7787-39-5
|-
| BaSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[barium sulfate]] &lt;br&gt; [[barite]] ||     [[ബേറിയം സൾഫേറ്റ്]]      || 7787-43-7
|-
| BaSe || [[barium selenide]] ||     [[ബേറിയം സെലനൈഡ്]]      || 1304-39-8
|-
| Ba(SeCN)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium selenocyanate]] ||   [[ബേറിയം സെലനോസയനേറ്റ്]]       || 
|-
| BaSeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[barium selenite]] ||    [[ബേറിയം സെലനൈറ്റ്]]       || 13718-59-7
|-
| BaSeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[barium selenate]] ||    [[ബേറിയം സെലനേറ്റ്]]       || 7787-41-9
|-
| BaSiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[barium metasilicate]] ||    [[ബേറിയം മെറ്റാസിലിക്കേറ്റ്]]       || 13255-26-0
|-
| BaSi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium silicide]] || [[ബേറിയം സിലിസൈഡ്]] ||1304-40-1
|-
| BaSi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[barium disilicate]] ||    [[ബേറിയം ഡൈസിലിക്കേറ്റ്]]       || 12650-28-1
|-
| BaSnO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[barium stannate]] ||     [[ബേറിയം സ്റ്റാനേറ്റ്]]      || 12009-18-6
|-
| BaTeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[barium tellurite]] ||    [[ബേറിയം ടെല്യൂറൈറ്റ്]]       || 58440-17-8
|-
| BaTeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;·3H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[barium tellurate trihydrate]] ||      [[ബേറിയം ടെല്യൂറൈറ്റ് ട്രൈഹൈഡ്രേറ്റ്]]    || 28557-54-2
|-
| BaTiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[barium titanate]] &lt;br&gt; barium metatitanate ||    [[ബേറിയം മെറ്റാടൈട്ടാനേറ്റ്]]       || 12047-27-7
|-
| BaU&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[barium uranium oxide]] ||     [[ബേറിയം യുറേനിയം ഓക്സൈഡ്]]      || 10380-31-1
|-
| BaWO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[barium tungstate]] ||     [[ബേറിയം ടങ്സ്റ്റേറ്റ്]]      || 7787-42-0
|-
| BaZrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[barium zirconate]] || [[ബേറിയം സിർക്കോണേറ്റ്]]     || 12009-21-1
|-
| Ba&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Na(NbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[barium sodium niobate]] || [[ബേറിയം സോഡിയം നിയോബേറ്റ്]]||12323-03-4
|-
| Ba&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[barium pyrophosphate]] || [[ബേറിയം പൈറോഫോസ്ഫേറ്റ്]]      ||13466-21-2
|-
| Ba&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;V&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[barium pyrovanadate]] ||[[ബേറിയം പൈറോവനഡേറ്റ്]]      ||
|-
| Ba&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;XeO&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[barium perxenate]] ||[[ബേറിയം പെ‍ക്സനേറ്റ്]]      ||
|-
| Ba&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(CrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium chromate(V)]] || [[ബേറിയം ക്രോമേറ്റ് (V)]]      ||12345-14-1
|-
| Ba&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium nitride]] || [[ബേറിയം നൈട്രൈഡ്]]   ||12047-79-9
|-
| Ba&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium orthophosphate]] || [[ബേറിയം ഓർത്തോഫോസ്‍ഫേറ്റ്]]      ||13517-08-3
|-
| Ba&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(VO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[barium orthovandate]] || [[ബേറിയം ഓർത്തോവാൻഡേറ്റ്]]      ||39416-30-3
|-
| BeB&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium boride]] ||    [[ബെറിലിയം ബോറൈഡ്]] ||    12228-40-9
|-
| Be(BH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium borohydride]] || [[ബെറിലിയം ബോറോഹൈഡ്രൈഡ്]] ||    17440-85-6
|-
| BeBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium bromide]] || [[ബെറിലിയം ബ്രോമൈഡ്]] ||    7787-46-4
|-
| Be(CHO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium formate]] || [[ബെറിലിയം ഫോമേറ്റ്]] ||    1111-71-3
|-
| BeCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[beryllium carbonate]] || [[ബെറിലിയം കാർബണേറ്റ്]] ||    13106-47-3
|-
| Be(C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium acetate]] || [[ബെറിലിയം അസറ്റേറ്റ്]] ||    543-81-7
|-
| Be(C&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium acetylacetonate]] || [[ബെറിലിയം അസറ്റൈൽഅസെറ്റോണേറ്റ്]] ||    10210-64-7
|-
| BeCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium chloride]] || [[ബെറിലിയം ക്ലോറൈഡ്]] ||    7787-47-5
|-
| Be(ClO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium hypochlorite]] || [[ബെറിലിയം ഹൈപോക്ലോറൈറ്റ്]] ||    
|-
| Be(ClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium chlorate]] ||[[ബെറിലിയം ക്ലോറേറ്റ്]] ||    
|-
| Be(ClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium perchlorate]] || [[ബെറിലിയം പെർക്ലോറേറ്റ്]] ||    13597-95-0
|-
| BeF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium fluoride]] || [[ബെറിലിയം ഫ്ലൂറൈഡ്]] ||    7787-49-7
|-
| BeI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium iodide]] || [[ബെറിലിയം അയോഡൈഡ്]] ||    7787-53-3
|-
| Be(NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium nitrite]] ||[[ബെറിലിയം നൈട്രൈറ്റ്]] ||    
|-
| Be(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium nitrate]] || [[ബെറിലിയം നൈട്രേറ്റ്]] ||    7787-55-5
|-
| BeO || [[beryllium oxide]] &lt;br&gt; [[bromellite]] || [[ബെറിലിയം ഓക്സൈഡ്]] ||    1304-56-9
|-
| Be(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium hydroxide]] || [[ബെറിലിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്]] ||    13327-32-7
|-
| BeS || [[beryllium sulfide]] || [[ബെറിലിയം സൾഫൈഡ്]] ||    13598-22-6
|-
| BeSO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[beryllium sulfite]] ||[[ബെറിലിയം സൾഫൈറ്റ്]] ||    
|-
| BeSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[beryllium sulfate]] || [[ബെറിലിയം സൾഫേറ്റ്]] ||    13510-49-1
|-
| Be&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C || [[beryllium carbide]] || [[ബെറിലിയം കാർബൈഡ്]] ||    506-66-1
|-
| Be&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Al&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(SiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[beryl]] || [[അക്വാമറൈൻ]]  || 1302-52-9
|-
| Be&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[beryllium nitride]] ||  [[ബെറിലിയം നൈട്രൈഡ്]] ||    1304-54-7
|-
| BiBO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[bismuth(III) orthoborate]] || [[ബിസ്മത്ത് ഓർത്തോബോറേറ്റ്]] ||    14059-35-9
|-
| BiBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[bismuth(III) bromide]] ||    [[ബിസ്മത്ത് (III) ബ്രോമൈഡ്]]  ||    7787-58-8
|-
| Bi(C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[bismuth(III) acetate]] ||  [[ബിസ്മത്ത്  (III) അസറ്റേറ്റ്]]  ||    22306-37-2
|-
| BiC&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[bismuth(III) citrate]] ||  [[ബിസ്മത്ത് (III) സിട്രേറ്റ്]]  ||    813-93-4
|-
| BiCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[bismuth(III) chloride]] ||  [[ബിസ്മത്ത് (III) ക്ലോറൈഡ്]] ||    7787-60-2
|-
| BiF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[bismuth(III) fluoride]] ||  [[ബിസ്മത്ത് (III) ഫ്ലൂറൈഡ്]]  ||    7787-61-3
|-
| BiI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[bismuth(III) iodide]] ||  [[ബിസ്മത്ത് (III) അയോഡൈഡ്]]  ||    7787-64-6
|-
| Bi(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;·5H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[bismuth(III) nitrate pentahydrate]] ||  [[ബിസ്മത്ത് (III) നൈട്രേറ്റ് പെന്റാഹൈഡ്രേറ്റ്]] ||    10035-06-0 
|-
| BiOCl || [[bismuth(III) oxychloride]] || [[ബിസ്മത്ത് (III) ഓക്സിക്ലോറൈഡ്]]  ||    7787-59-9
|-
| BiOI || [[bismuth(III) oxyiodide]] ||  [[ബിസ്മത്ത് (III) ഓക്സിഅയോഡൈഡ്]]  ||    7787-63-5
|-
| (BiO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[bismuth oxycarbonate]] ||  [[ബിസ്മത്ത് (III) ഓക്സികാർബണേറ്റ്]]  ||    5892-10-4
|-
| BiPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[bismuth(III) orthophosphate]] ||  [[ബിസ്മത്ത് (III) ഓർത്തോഫോസ്ഫേറ്റ്]]  ||    10049-01-1
|-
| Bi(VO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[bismuth(III) metavanadate]] || [[ബിസ്മത്ത് മെറ്റാവാൻഡേറ്റ്]]  ||    
|-
| Bi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[bismuth(III) selenide]] &lt;br&gt; bismuth selenide ||  [[ബിസ്മത്ത് സെലനൈഡ്]]  ||    12068-69-8
|-
| Bi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(MoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[bismuth(III) molybdate]] ||  [[ബിസ്മത്ത് (III) മോളിബ്ഡേറ്റ്]]  ||    13565-96-3
|-
| Bi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[bismuth(III) oxide]] ||  [[ബിസ്മത്ത് (III) ഓക്സൈഡ്]]  ||    1304-76-3
|-
| Bi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[bismuth(III) sulfide]] &lt;br&gt; bismuthinite ||  [[ബിസ്മത്ത് (III)  സൾഫൈഡ്]] ||    1345-07-9
|-
| Bi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[bismuth(III) selenide]] ||  [[ബിസ്മത്ത് (III) സെലനൈഡ്]] ||    12068-69-8
|-
| BrCl || [[bromine chloride]] ||  [[ബിസ്മത്ത് ക്ലോറൈഡ്]] ||    13863-41-7
|-
| Br&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[bromine]]   ||  [[ബ്രോമിൻ]] ||    7726-95-6
|-
| Br&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[dibromine pentoxide]] || [[dibromine pentoxide|ഡൈബ്രോമിൻ പെന്റോക്സൈഡ്]] ||        58572-43-3
|-
|}

==C==
==Ca–Cu==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! തന്മാത്രാസൂത്രം || പേര് ഇംഗ്ളീഷിൽ  || പേര് മലയാളത്തിൽ  || [[CAS number]]
|-
| CaAl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[calcium aluminate]] || [[കാൽസ്യം അലൂമിനേറ്റ്]] || 12042-68-1
|-
| CaB&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[calcium boride]] || [[കാൽസ്യം ബോറൈഡ്]] ||  12007-99-7
|-
| CaBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium bromide]] || [[കാൽസ്യം ബ്രോമൈഡ്]] ||7789-41-5
|-
| Ca(BrO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium hypobromite]] ||[[കാൽസ്യം ഹൈപോബ്രോമൈറ്റ്]] ||
|-
| Ca(BrO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium bromite]] || [[കാൽസ്യം ബ്രോമൈറ്റ്]] ||
|-
| Ca(BrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium bromate]]|| [[കാൽസ്യം ബ്രോമേറ്റ്]]  || 10102-75-7
|-
| Ca(BrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium perbromate]] || [[കാൽസ്യം പെർബ്രോമേറ്റ്]]  || 
|-
| Ca(CN)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium cyanide]] || [[കാൽസ്യം സയനൈഡ്]]  || 592-01-8
|-
| CaCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[calcium carbonate]] &lt;br&gt; spent lime &lt;br&gt; [[calcite]] &lt;br&gt; [[limestone]] &lt;br&gt; [[marble]] || [[കാൽസ്യം കാർബണേറ്റ്]]    ||      471-34-1
|-
| CaC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium carbide]] ||      [[കാൽസ്യം കാർബൈഡ്]]    ||  75-20-7
|-
| Ca(CHO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium formate]] ||  [[കാൽസ്യം ഫോർമേറ്റ്]]    || 544-17-2
|-
| Ca(C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium acetate]] ||  [[കാൽസ്യം അസറ്റേറ്റ്]]    || 62-54-4
|-
| CaC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[calcium oxalate]] ||  [[കാൽസ്യം ഓക്സലേറ്റ്]]    || 563-72-4
|-
| CaCN&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium cyanamide]] ||  [[കാൽസ്യം സയനാമൈഡ്]]    || 156-62-7
|-
| CaCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium chloride]] ||  [[കാൽസ്യം ക്ലോറൈഡ്]]    || 10043-52-4
|-
| Ca(ClO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium hypochlorite]] ||  [[കാൽസ്യം ഹൈപോക്ലോറൈറ്റ്]]    || 7778-54-3
|-
| Ca(ClO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium chlorite]] ||  [[കാൽസ്യം ക്ലോറൈറ്റ്]]    || 
|-
| Ca(ClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium chlorate]] ||  [[കാൽസ്യം ക്ലോറേറ്റ്]]    || 10137-74-3
|-
| Ca(ClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium perchlorate]] ||  [[കാൽസ്യം പെർക്ലോറേറ്റ്]]    || 13477-36-6
|-
| CaF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium fluoride]] &lt;br&gt; fluorite ||  [[കാൽസ്യം ഫ്ലൂറൈഡ്]]    || 7789-75-5
|-
| CaH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium hydride]] ||  [[കാൽസ്യം ഹൈഡ്രൈഡ്]]    || 7789-78-8
|-
| CaHPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[dicalcium phosphate]] ||  [[കാൽസ്യം ഫോസ്ഫേറ്റ്]]    || 7757-93-9
|-
| Ca(H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium hypophosphite]] ||  [[കാൽസ്യം ഹൈപോഫോസ്ഫൈറ്റ്]]    || 7789-79-9
|-
| Ca(HS)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium hydrosulfide]] ||[[കാൽസ്യം ഹൈഡ്രോസൾഫൈഡ്]]
|12133-28-7
|-
| CaI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium iodide]] ||[[കാൽസ്യം അയോഡൈഡ്]]
|10102-68-8
|-
| Ca(IO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium hypoiodite]] ||[[കാൽസ്യം ഹൈപ്പോഅയോഡൈറ്റ്]]
|
|-
| Ca(IO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium iodite]] ||[[കാൽസ്യം അയോഡൈറ്റ്]]
|
|-
| Ca(IO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium iodate]] ||[[കാൽസ്യം അയോഡേറ്റ്]]
|7789-80-2
|-
| Ca(IO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium periodate]] ||[[കാൽസ്യം പെരിയോഡേറ്റ്]]
|
|-
| CaMoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[calcium molybdate]] ||[[കാൽസ്യം മോളിബ്ഡേറ്റ്]]
|7789-82-4
|-
| Ca(NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium nitrite]] ||[[കാൽസ്യം നൈട്രൈറ്റ്]]
|13780-06-8
|-
| Ca(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium nitrate]] ||[[കാൽസ്യം നൈട്രേറ്റ്]]
|10124-37-5
|-
| Ca(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · 4H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[Calcium nitrate tetrahydrate]] ||[[കാൽസ്യം നൈട്രേറ്റ് ടെട്രാഹൈഡ്രേറ്റ്]]
|13477-34-4
|-
| Ca(NbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium metaniobate]] ||[[കാൽസ്യം മെറ്റാനിയോബേറ്റ്]]
|-
| CaO || [[quicklime]] &lt;br&gt; calcium oxide &lt;br&gt; burnt lime ||[[കാൽസ്യം ഓക്സൈഡ്]]
|1305-78-8
|-
| Ca(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[Calcium Hydroxide]] &lt;br&gt; slaked lime || [[കാൽസ്യം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്]]
|1305-62-0
|-
| CaO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium peroxide]] || [[കാൽസ്യം പെറോക്സൈഡ്]]
|1305-79-9
|-
| CaP || [[calcium monophosphide]] || [[കാൽസ്യം മോണോഫോസ്ഫൈഡ്]]
|39373-03-0
|-
| CaS || [[calcium sulfide]] &lt;br&gt; hepar calcies &lt;br&gt; sulfurated lime &lt;br&gt; oldhamite|| [[കാൽസ്യം സൾഫൈഡ്]]
|20548-54-3
|-
| CaSO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[calcium sulfite]] || [[കാൽസ്യം സൾഫൈറ്റ്]]
|10257-55-3
|-
| CaSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[calcium sulfate]] || [[കാൽസ്യം സൾഫേറ്റ്]]
|7778-18-9
|-
| CaSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; · 0.5H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[plaster of paris]] &lt;br&gt; calcium sulfate hemihydrate|| [[പ്ലാസ്റ്റർ ഓഫ് പാരീസ്]]
|10034-76-1
|-
| CaSe || [[calcium selenide]] || [[കാൽസ്യം സെലനൈഡ്]]
|1305-84-6
|-
| CaSeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[calcium selenite]] ||[[കാൽസ്യം സെലെനൈറ്റ്]]
|13780-18-2
|-
| CaSeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[calcium selenate]] ||[[കാൽസ്യം സെലെനേറ്റ്]]
|14019-91-1
|-
| CaSiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || calcium metasilicate &lt;br&gt; [[wollastonite]] ||[[കാൽസ്യം മെറ്റാസിലിക്കേറ്റ്]]
|1344-95-2
|-
| CaTe || [[calcium telluride]] ||[[കാൽസ്യം ടെലൂറൈഡ്]]
|12013-57-9
|-
| CaTeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[calcium tellurite]] ||[[കാൽസ്യം ടെലൂറൈറ്റ്]]
|13812-57-2
|-
| CaTeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[calcium tellurate]] ||[[കാൽസ്യം ടെലൂറേറ്റ്]]
|15852-09-2
|-
| CaTiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[calcium titanate]] ||[[കാൽസ്യം ടൈറ്റാനേറ്റ്]]
|12049-50-2
|-
| Ca(VO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium metavanadate]] ||[[കാൽസ്യം മെറ്റാവനേഡേറ്റ്]]
|12135-52-3
|-
| Ca(VO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium orthovanadate]] ||[[കാൽസ്യം ഓർത്തോവനേഡേറ്റ്]]
|-
| CaWO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[calcium tungstate]] ||[[കാൽസ്യം ടങ്സ്റ്റേറ്റ്]]
|7790-75-2
|-
| Ca&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(AsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium arsenate]] ||[[കാൽസ്യം ആഴ്സനേറ്റ്]]
|7778-44-1
|-
| Ca&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium nitride]] ||[[കാൽസ്യം നൈട്രൈഡ്]]
|12013-82-0
|-
| Ca&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[calcium phosphide]] ||[[കാൽസ്യം ഫോസ്ഫൈഡ്]]
|1305-99-3
|-
| Ca&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tricalcium phosphate]] ||[[ട്രൈകാൽസ്യം ഫോസ്ഫേറ്റ്]]
|7758-87-4
|-
| Ca&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;(PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[tetracalcium phosphate]] ||[[ടെട്രാകാൽസ്യം ഫോസ്ഫേറ്റ്]]
|1306-01-0
|-
| Ca&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;(PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;F || [[calcium fluorophosphate]] ||[[കാൽസ്യം പ്ലൂറോഫോസ്ഫേറ്റ്]]
|12015-73-5
|-
| Ca&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;(PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(OH) || [[hydroxyapatite]] ||[[ഹൈഡ്രോക്സിഅപറ്റൈറ്റ്]]
|-
| CdBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cadmium bromide]] ||[[കാഡ്മിയം ബ്രോമൈഡ്]]
|7789-42-6
|-
| Cd(CN)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cadmium cyanide]] ||[[കാഡ്മിയം സയനൈഡ്]]
|542-83-6
|-
| CdCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cadmium carbonate]] ||[[കാഡ്മിയം കാർബണേറ്റ്]]
|513-78-0
|-
| Cd(C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cadmium acetate]] ||[[കാഡ്മിയം അസറ്റേറ്റ്]]
|543-90-8
|-
| CdC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cadmium oxalate]] ||[[കാഡ്മിയം ഓക്സലേറ്റ്]]
|814-88-0
|-
| CdCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cadmium chloride]] ||[[കാഡ്മിയം ക്ലോറൈഡ്]]
|10108-64-2
|-
| CdCrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cadmium chromate]] ||[[കാഡ്മിയം ക്രോമേറ്റ്]]
|14312-00-6
|-
| CdF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cadmium fluoride]] ||[[കാഡ്മിയം ഫ്ലൂറൈഡ്]]
|7790-79-6
|-
| CdI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cadmium iodide]] ||[[കാഡ്മിയം അയോഡൈഡ്]]
|7790-80-9
|-
| Cd(IO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cadmium iodate]] ||[[കാഡ്മിയം അയോഡേറ്റ്]]
|7790-81-0
|-
| CdMoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cadmium molybdate]] ||[[കാഡ്മിയം മോളിബ്ഡേറ്റ്]]
|13972-68-4
|-
| Cd(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cadmium nitrate]] ||[[കാഡ്മിയം നൈട്രേറ്റ്]]
|10325-94-7
|-
| Cd(N&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cadmium azide]] ||[[കാഡ്മിയം അസൈഡ്]]
|14215-29-3
|-
| CdO || [[cadmium oxide]] ||[[കാഡ്മിയം ഓക്സൈഡ്]]
|1306-19-0
|-
| Cd(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cadmium hydroxide]] ||[[കാഡ്മിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്]]
|21041-95-2
|-
| CdS || [[cadmium sulfide]] &lt;br&gt; greenockite ||[[കാഡ്മിയം സൾഫൈഡ്]]
|1306-23-6
|-
| CdSO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cadmium sulfite]] ||[[കാഡ്മിയം സൾഫൈറ്റ്]]
|13477-23-1
|-
| CdSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cadmium sulfate]] ||[[കാഡ്മിയം സൾഫേറ്റ്]]
|10124-36-4
|-
| CdSb || [[cadmium antimonide]] ||[[കാഡ്മിയം ആന്റിമൊണൈഡ്]]
|12014-29-8
|-
| CdSe || [[cadmium selenide]] &lt;br&gt; cadmoselite ||[[കാഡ്മിയം സെലെനൈഡ്]]
|1306-24-7
|-
| CdSeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cadmium selenite]] ||[[കാഡ്മിയം സെലെനൈറ്റ്]]
|13814-59-0
|-
| CdSiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cadmium metasilicate]] ||[[കാഡ്മിയം മെറ്റസിലിക്കേറ്റ്]]
|13477-19-5
|-
| Cd(TaO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cadmium metatantalate]] ||[[കാഡ്മിയം മെറ്റാടാൻടലേറ്റ്]]
|12292-07-8
|-
| CdTe || [[cadmium telluride]] ||[[കാഡ്മിയം ടെലൂറൈഡ്]]
|1306-25-8
|-
| CdTeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cadmium tellurate]] ||[[കാഡ്മിയം ടെലൂറേറ്റ്]]
|15852-14-9
|-
| CdTiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cadmium titanate]] ||[[കാഡ്മിയം ടൈറ്റാനേറ്റ്]]
|12014-14-1
|-
| CdWO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cadmium tungstate]] ||[[കാഡ്മിയം ടങ്സ്റ്റേറ്റ്]]
|7790-85-4
|-
| CdZrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cadmium metazirconate]] ||[[കാഡ്മിയം മെറ്റാസിർക്കോണേറ്റ്]]
|
|-
| Cd&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Nb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[cadmium niobate]] ||[[കാഡ്മിയം നിയോബേറ്റ്]]
|12187-14-3
|-
| Cd&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;As&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cadmium arsenide]] ||[[കാഡ്മിയം ആർസെനൈഡ്]]
|12006-15-4
|-
| Cd&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cadmium phosphide]] ||കാഡ്മിയം ഫോസ്‍ഫൈഡ്
|12014-28-7
|-
| Cd&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cadmium phosphate]] ||[[കാഡ്മിയം ഫോസ്ഫേറ്റ്]]
|13477-17-3
|-
| CeB&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[cerium boride]] ||[[സീറിയം ബോറൈഡ്]]
|12008-02-5
|-
| CeBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cerium(III) bromide]] ||[[സീറിയം ബ്രോമൈഡ്]]
|14457-87-5
|-
| CeC || [[cerium carbide]] ||[[സീറിയം കാ‍ർബൈഡ്]]
|12012-32-7
|-
| CeCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cerium(III) chloride]] ||[[സീറിയം ക്ലോറൈഡ്]]
|7790-86-5
|-
| CeF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cerium(III) fluoride]] ||[[സീറിയം (III) ഫ്ലൂറൈഡ്]]
|7758-88-5
|-
| CeF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cerium(IV) fluoride]] ||[[സീറിയം (IV) ഫ്ലൂറൈഡ്]]
|7758-88-5
|-
| CeI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cerium(II) iodide]] ||[[സീറിയം (II) അയോഡൈഡ്]]
|19139-47-0
|-
| CeI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cerium(III) iodide]] ||[[സീറിയം (III) അയോഡൈഡ്]]
|7790-87-6
|-
| CeN || [[cerium nitride]] ||[[സീറിയം നൈട്രൈഡ്]]
|25764-08-3
|-
| CeO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cerium(IV) oxide]] &lt;br&gt; cerianite ||[[സീറിയം (IV) ഓക്സൈഡ്]]
|1306-38-3
|-
| CeS || [[cerium(II) sulfide]] ||[[സീറിയം (II) സൾഫൈഡ്]]
|12014-82-3
|-
| Ce(SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cerium(IV) sulfate]] ||[[സീറിയം (IV) സൾഫൈഡ്]]
|13590-82-4
|-
| CeSi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cerium silicide]] ||സീറിയം സിലിസൈഡ്
|12014-85-6
|-
| Ce&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cerium(III) carbide]] ||[[സീറിയം (III) കാ‍‌ർബൈഡ്]]
|12115-63-8
|-
| Ce&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cerium(III) oxide]] ||[[സീറിയം (III) ഓക്സൈഡ്]]
|1345-13-7
|-
| Ce&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cerium(III) sulfide]] ||[[സീറിയം (III) സൾഫൈഡ്]]
|12014-93-6
|-
| CF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Cl || [[chlorotrifluoromethane]] ||[[ക്ലോറോഫ്ലൂറോമീഥേയ്ൻ]]
|75-72-9
|-
| CF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tetrafluoromethane]] ||[[ടെട്രാഫ്ലൂറോമീഥേയ്ൻ]]
|75-73-0
|-
| ClF || [[chlorine fluoride]] ||[[ക്ലോറിൻ ഫ്ലൂറൈഡ്]]
|7790-89-8
|-
| ClF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chlorine trifluoride]] ||[[ക്ലോറിൻ ട്രൈഫ്ലൂറൈഡ്]]
|7790-91-2
|-
| ClF&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[chlorine pentafluoride]] ||[[ക്ലോറിൻ പെൻറാഫ്ലൂറൈഡ്]]
|13637-63-3
|-
| ClOClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chlorine perchlorate]] ||[[ക്ലോറിൻ പെർക്ലോറേറ്റ്]]
|27218-16-2
|-
| ClO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[chlorine dioxide]] ||[[ക്ലോറിൻ ഡയോക്സൈഡ്]]
|10049-04-4
|-
| ClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;F || [[chlorine trioxide fluoride]] ||[[ക്ലോറിൻ ട്രൈയോക്സൈഡ് ഫ്ലൂറൈഡ്]]
|7616-94-6
|-
| Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[chlorine]] ||[[ക്ലോറിൻ]]
|7782-50-5
|-
| Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chlorine trioxide]] ||[[ക്ലോറിൻ ട്രൈയോക്സൈഡ്]]
|17496-59-2
|-
| Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[chlorine hexoxide]] ||[[ക്ലോറിൻ ഹെക്സോക്സൈഡ്]]
|12442-63-6
|-
| Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[chlorine heptoxide]] ||[[ക്ലോറിൻ ഹെപ്റ്റോക്സൈഡ്]]
|10294-48-1
|-
|Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt; || [[Chlorine octaoxide]] ||[[ക്ലോറിൻ ഒക്റ്റോക്സൈഡ്]]
|
|-
| CoAl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) aluminate]] ||[[കോബാൾട്ട് അലൂമിനേറ്റ്]]
|13820-62-7
|-
| CoAs || [[cobalt arsenide]] ||കോബാൾട്ട് ആർസനൈഡ്
|27016-73-5
|-
| CoAs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) arsenide]] ||[[കോബാൾട്ട് (II) ആർസനൈഡ്]]
|12044-42-7
|-
| CoB || [[cobalt(II) boride]] ||[[കോബാൾട്ട് (II) ബോറൈഡ്]]
|12006-77-8
|-
| CoBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) bromide]] ||[[കോബാൾട്ട് (II) ബ്രോമൈഡ്]]
|7789-43-7
|-
| Co(CN)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) cyanide]] ||[[കോബാൾട്ട് (II) സയനൈഡ്]]
|542-84-7
|-
| Co(C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) acetate]] ||[[കോബാൾട്ട് (II) അസറ്റേറ്റ്]]
|71-48-7
|-
| Co(C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cobalt(III) acetate]] ||[[കോബാൾട്ട് (III) അസറ്റേറ്റ്]]
|917-69-1
|-
| CoC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) oxalate]] ||[[കോബാൾട്ട് (II) ഓക്സലേറ്റ്]]
|814-89-1
|-
| Co(ClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) perchlorate]] ||[[കോബാൾട്ട് (II) പെർക്ലോറേറ്റ്]]
|13455-31-7
|-
| CoCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) chloride]] ||[[കോബാൾട്ട് (II) ക്ലോറൈഡ്]]
|7646-79-9
|-
| CoCrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) chromate]] ||[[കോബാൾട്ട് (II) ക്രോമേറ്റ്]]
|24613-38-5
|-
| CoCr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) chromite]] ||[[കോബാൾട്ട് (II) ക്രോമൈറ്റ്]]
|13455-25-9
|-
| CoF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) fluoride]] ||[[കോബാൾട്ട് (II) ഫ്ലൂറൈഡ്]]
|10026-17-2
|-
| CoF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cobalt(III) fluoride]] ||[[കോബാൾട്ട് (III) ഫ്ലൂറൈഡ്]]
|10026-18-3
|-
| Co(IO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) iodate]] ||[[കോബാൾട്ട് (II) അയോഡേറ്റ്]]
|13455-28-2
|-
| CoI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) iodide]] ||[[കോബാൾട്ട് (II) അയോഡൈറ്റ്]]
|15238-00-3
|-
| CoMoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) molybdate]] ||കോബാൾട്ട് (II) മോളിബ്ഡേറ്റ്
|13762-14-6
|-
| Co(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) nitrate]] ||കോബാൾട്ട് (II) നൈട്രേറ്റ്
|10141-05-6
|-
| Co(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cobalt(III) nitrate]] ||കോബാൾട്ട് (III) നൈട്രേറ്റ്
|15520-84-0
|-
| CoO || [[cobalt(II) oxide]] ||കോബാൾട്ട് (II)  ഓക്സൈഡ്
|1307-96-6
|-
| Co(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) hydroxide]] ||കോബാൾട്ട് (II)  ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്
|21041-93-0
|-
| Co(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cobalt(III) hydroxide]] ||കോബാൾട്ട് (III)  ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്
|1307-86-4
|-
| CoS || [[cobalt(II) sulfide]] ||കോബാൾട്ട് (II) സൾഫൈഡ്
|1317-42-6
|-
| CoS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cobalt disulfide]] ||കോബാൾട്ട് ഡൈസൾഫൈഡ്
|12013-10-4
|-
| CoSb || [[cobalt antimonide]] ||കോബാൾട്ട് ആന്റിമൊണൈഡ്
|12052-42-5
|-
| CoSe || [[cobalt(II) selenide]] ||കോബാൾട്ട് (II) സെലനൈഡ്
|1307-99-9
|-
| CoSeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) selenite]] ||കോബാൾട്ട് (II) സെലനൈറ്റ്
|10026-23-0
|-
| CoTe || [[cobalt(II) telluride]] ||കോബാൾട്ട് (II) ടെല്യൂറൈഡ്
|12017-13-9
|-
| CoTiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) titanate]] ||
|12017-01-5
|-
| CoWO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) tungstate]] ||
|12640-47-0
|-
| Co&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;B || [[cobalt boride]] ||
|12045-01-1
|-
| Co&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) sulfate]] ||
|10124-43-3
|-
| Co&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[cobalt(III) sulfide]] ||
|1332-71-4
|-
| Co&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SiO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) orthosilicate]] ||
|12017-08-2
|-
| Co&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SnO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) stannate]] ||
|12139-93-4
|-
| Co&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;TiO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) titanite]] ||
|12017-38-8
|-
| Co&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(AsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cobalt arsenate]] ||
|
|-
| Co&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(Fe(CN)&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[cobalt(II) ferricyanide]] ||
|14049-81-1
|-
| CrBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[chromium(II) bromide]] ||
|10049-25-9
|-
| CrBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chromium(III) bromide]] ||
|10031-25-1
|-
| CrCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[chromium(II) chloride]] ||
|10049-05-5
|-
| CrCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chromium(III) chloride]] ||
|10025-73-7
|-
| CrCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[chromium(IV) chloride]] ||
|15597-88-3
|-
| CrF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[chromium(II) fluoride]] ||
|10049-10-2
|-
| CrF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chromium(III) fluoride]] ||
|7788-97-8
|-
| CrF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[chromium(IV) fluoride]] ||
|10049-11-3
|-
| CrF&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[chromium(V) fluoride]] ||
|13843-28-2
|-
| CrF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[chromium(VI) fluoride]] ||
|13843-28-2
|-
| CrI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[chromium(II) iodide]] ||
|13478-28-9
|-
| CrI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chromium(III) iodide]] ||
|13569-75-0
|-
| Cr(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[Chromium nitrate|chromium(III) nitrate]] ||
|13548-38-4
|-
| Cr(NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chromium(III) nitrite]] || 
|
|-
| Cr(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chromium(III) hydroxide]] ||
|1308-14-1
|-
| CrO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[chromium(IV) oxide]] ||
|12018-01-8
|-
| CrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chromium(VI) oxide]] ||
|1333-82-0
|-
| CrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2−&lt;/sup&gt; || [[chromate ion]] ||
|13907-45-4
|-
| CrO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[chromium(VI) oxychloride]] ||
|14977-61-8
|-
| CrPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[chromium(III) phosphate]] ||
|7789-04-0
|-
| CrSb || [[chromium antimonide]] ||
|12053-12-2
|-
| CrSe || [[chromium(II) selenide]] ||
|12053-13-3
|-
| CrSi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[chromium(II) silicide]] ||
|12018-09-6
|-
| CrVO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[chromium(III) orthovanadate]] ||
|
|-
| Cr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chromium(III) oxide]] &lt;br&gt; eskolaite ||
|1308-38-9
|-
| Cr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chromium(III) sulfate]] ||
|10101-53-8
|-
| Cr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chromium(III) sulfide]] ||
|12018-22-3
|-
| Cr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chromium(III) selenide]] ||
|
|-
| Cr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(TeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chromium(III) tellurate]] ||
|
|-
| Cr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Te&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chromium(III) telluride]] ||
|12053-39-3
|-
| Cr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;As&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[chromium(II) arsenide]] ||
|
|-
| Cr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[chromium(II) carbide]] ||
|12012-35-0
|-
| Cr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Sb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[chromium(II) antimonide]] ||
|
|-
| CsBO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[caesium borate]] ||
|92141-86-1
|-
| CsBr || [[caesium bromide]] ||
|7787-69-1
|-
| CsBrO || [[caesium hypobromite]] ||
|
|-
| CsBrO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[caesium bromite]] ||
|
|-
| CsBrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium bromate]] ||
|13454-75-6
|-
| CsBrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[caesium perbromate]] ||
|
|-
| CsBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium tribromide]] ||
|14023-00-8
|-
| CsCN || [[caesium cyanide]] ||
|21159-32-0
|-
| CsCNO || [[caesium cyanate]] ||
|
|-
| CsCNO || [[caesium fulminate]] ||
|
|-
| CsC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[caesium acetate]] ||
|3396-11-0
|-
| CsCl || [[caesium chloride]] ||
|7647-17-8
|-
| CsClO || [[caesium hypochlorite]] ||
|
|-
| CsClO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[caesium chlorite]] ||
|
|-
| CsClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium chlorate]] ||
|13763-67-2
|-
| CsClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[caesium perchlorate]] ||
|13454-84-7
|-
| CsF || [[caesium fluoride]] ||
|13400-13-0
|-
| CsH || [[caesium hydride]] ||
|13772-47-9
|-
| CsHS || [[caesium hydrosulfide]] ||
|
|-
| CsI || [[caesium iodide]] ||
|7789-17-5
|-
| CsIO || [[caesium hypoiodite]] ||
|
|-
| CsIO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[caesium iodite]] ||
|
|-
| CsIO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium iodate]] ||
|13454-81-4
|-
| CsIO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[caesium periodate]] ||
|13478-04-1
|-
| CsI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium triiodide]] ||
|12297-72-2
|-
| CsNH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[caesium amide]] ||
|22205-57-8
|-
| CsNO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[caesium nitrite]] ||
|13454-83-6
|-
| CsNO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium nitrate]] ||
|7789-18-6
|-
| CsN&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium azide]] ||
|22750-57-8
|-
| CsNbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium niobate]] ||
|12053-66-6
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;NbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium metaniobate]] ||
|
|-
| CsOH || [[caesium hydroxide]] ||
|21351-79-1
|-
| CsO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[caesium superoxide]] ||
|12018-61-0
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[caesium peroxide]] ||
|
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S || [[caesium sulfide]] ||
|12214-16-3
|-
| CsSCN || [[caesium thiocyanate]] ||
|3879-01-4
|-
| CsSeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[caesium selenate]] ||
|10326-29-1
|-
| CsTaO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium metatantalate]] ||
|12158-56-4
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium carbonate]] ||
|29703-01-3
|-
| CsHCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium bicarbonate]] ||
|15519-28-5
|-
| CsH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[monocaesium phosphite]] ||
|
|-
| CsH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[monocaesium phosphate]] ||
|18649-05-3
|-
| CsHSO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium bisulfite]] ||
|
|-
| CsHSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[caesium hydrogen sulfate]] ||
|7789-16-4
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[caesium oxalate]] ||
|1068-63-9
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[caesium chromate]] ||
|13454-78-9
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[caesium dichromate]] ||
|13530-67-1
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;HPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[caesium hydrogen orthophosphate]] ||
|
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;MoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[caesium molybdate]] ||
|13597-64-3
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[caesium oxide]] ||
|20281-00-9
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium sulfite]] ||
|
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[caesium sulfate]] ||
|10294-54-9
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium metasilicate]] ||
|15586-77-3
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;TeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[caesium tellurate]] ||
|34729-54-9
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;TiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[caesium titanate]] &lt;br&gt; caesium metatitanate ||
|12158-57-5
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;WO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[caesium orthotungstate]] ||
|13587-19-4
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;HPO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[dicaesium phosphite]] ||
|
|-
| Cs&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;HPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[dicaesium phosphate]] ||
|
|-
| Cs&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[tricaesium phosphite]] ||
|
|-
| Cs&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[caesium orthophosphate]] ||
|17893-64-0
|-
| Cs&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;VO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[caesium orthovanadate]] ||
|34283-69-7
|-
| CuBr || [[copper(I) bromide]] ||
|7787-70-4
|-
| Cu(BrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · 6H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[copper(II) bromate hexahydrate]] ||
|
|-
| CuBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[copper(II) bromide]] ||
|7789-45-9
|-
| CuC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[copper oxalate]] ||
|814-91-5
|-
| Cu(CH3COO) || [[copper(I) acetate]] ||
|598-54-9
|-
| Cu(CH3COO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[copper(II) acetate]] ||
|142-71-2
|-
| CuCl || [[copper(I) chloride]] ||
|7758-89-6
|-
| Cu(ClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · 6H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[copper(II) chlorate hexahydrate]] ||
|13478-36-9
|-
| CuCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[copper(II) chloride]] ||
|7447-39-4
|-
| CuF || [[copper(I) fluoride]] ||
|7789-19-7
|-
| CuF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[copper(II) fluoride]] ||
|11113-59-0
|-
| CuFeS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || copper iron sulfide &lt;br&gt; [[chalcopyrite]] ||
|12015-76-8
|-
| CuFe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[copper(II) iron(II) oxide]] ||
|37220-43-2
|-
| CuFe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[copper iron sulfide]] &lt;br&gt; [[cubanite]] ||
|37293-35-9
|-
| [Cu(H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;]SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; · H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[blue vitriol]] ||
|
|-
| CuI || [[copper(I) iodide]] ||
|7681-65-4
|-
| CuIO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[copper(I) iodate]] ||
|
|-
| Cu(IO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[copper(II) iodate]] ||
|13454-89-2
|-
| CuMoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[copper(II) orthomolybdate]] ||
|
|-
| Cu(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[copper(II) nitrate]] ||
|3251-23-8
|-
| Cu(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · 3H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[copper(II) nitrate trihydrate]] ||
|10031-43-3
|-
| Cu(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · 6H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[copper(II) nitrate hexahydrate]] ||
|10294-41-4
|-
| Cu(NbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[copper(II) orthoniobate]] ||
|
|-
| CuO || [[copper(II) oxide]] ||
|1317-38-0
|-
| Cu&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[copper(I) oxide]] ||
|1317-39-1
|-
| Cu(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[copper(II) hydroxide]] ||
|20427-59-2
|-
| Cu(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[basic copper carbonate]] ||
|12069-69-1
|-
| CuS || [[Copper monosulfide|copper(II) sulfide]] &lt;br&gt; [[covellite]] ||
|1317-40-4
|-
| CuSCN || [[copper(I) thiocyanate]] ||
|1111-67-7
|-
| CuSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[copper(II) sulfate]] ||
|7758-98-7
|-
| CuSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; · 5H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[copper(II) sulfate pentahydrate]] ||
|7758-99-8
|-
| CuSe || [[copper(II) selenide]] ||
|37359-15-2
|-
| CuSeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; · 2H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[copper(II) selenite dihydrate]] ||
|15168-20-4
|-
| CuSeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; · 5H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[copper(II) selenate pentahydrate]] ||
|
|-
| CuSiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[copper(II) metasilicate]] ||
|
|-
| CuTe || [[copper(II) telluride]] ||
|12019-23-7
|-
| CuTeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[copper(II) tellurite]] ||
|13812-58-3
|-
| CuTiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[copper(II) metatitanate]] ||
|12019-08-8
|-
| Cu(VO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[copper(II) metavanadate]] ||
|14958-34-0
|-
| CuWO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[copper(II) orthotungstate]] ||
|13587-35-4
|-
| Cu&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[malachite]] ||
|1319-53-5
|-
| Cu&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S || [[copper(I) sulfide]] &lt;br&gt; [[chalcocite]] ||
|21112-20-9
|-
| Cu&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se || [[copper(I) selenide]] ||
|20405-64-5
|-
| Cu&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Te || [[copper(I) telluride]] ||
|12019-52-2
|-
| Cu&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;As || [[copper(I) arsenide]] ||
|12005-75-3
|-
| Cu&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;P || [[copper(I) phosphide]] ||
|12019-57-7
|-
| Cu&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[copper(II) phosphate]] ||
|7798-23-4
|-
| Cu&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Sb || [[copper(III) antimonide]] ||
|12054-25-0
|-
| Cu&lt;sub&gt;9&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[copper sulfide]] &lt;br&gt; digenite ||                ||
|-
|}

==D==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! തന്മാത്രാസൂത്രം || പേര് ഇംഗ്ളീഷിൽ  || പേര് മലയാളത്തിൽ  || [[CAS number]]
|-
| DBr || [[deuterium bromide ]] ||  [[ഡ്യൂട്ടീരിയം ബ്രോമൈഡ്]]|| 13536-59-9
|-
| DI || [[deuterium iodide]] || [[ഡ്യൂട്ടീരിയം അയോഡൈഡ്]]
|
|-
| DLi || [[lithium deuteride]] || [[ലിഥിയം ഡ്യൂട്ടിറൈഡ്]]
|13587-16-1
|-
| DNa || [[sodium deuteride]] || [[സോഡിയം ഡ്യൂട്ടിറൈഡ്]]
|15780-28-6
|-
| D&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[deuterium oxide]] &lt;br&gt; [[heavy water]] || [[ഡ്യൂട്ടീരിയം ഓക്സൈഡ്]]
[[ഘനജലം]] 
|7789-20-0
|-
| D&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; || [[trideuterium oxide cation]] || [[ട്രൈഡ്യൂട്ടീരിയം ഓക്സൈഡ് കാറ്റയോൺ]]
|
|-
| DyBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[dysprosium(III) bromide]] || [[ഡിസ്പ്രോസിയം (III) ബ്രോമൈഡ്]]|| 14456-48-5
|-
| DyCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[dysprosium(II) chloride]] || [[ഡിസ്പ്രോസിയം (III) ക്ലോറൈഡ്|ഡിസ്പ്രോസിയം (II) ക്ലോറൈഡ്]]
|13767-31-2
|-
| DyCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[dysprosium(III) chloride]] || [[ഡിസ്പ്രോസിയം (III) ക്ലോറൈഡ്]]
|10025-74-8
|-
| DySi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[dysprosium(II) silicide]] || [[ഡിസ്പ്രോസിയം (II) സിലിസൈഡ്]]
|12133-07-2
|-
| Dy&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[dysprosium(III) oxide]] || [[ഡിസ്പ്രോസിയം (III) ഓക്സൈഡ്]]
|1308-87-8
|-
| Dy&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[dysprosium(III) sulfide]] || ഡിസ്പ്രോസിയം (III) സൾഫൈഡ്|| 12133-10-7
|}

==E==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! തന്മാത്രാസൂത്രം || പേര് ഇംഗ്ളീഷിൽ  
!പേര് മലയാളത്തിൽ|| [[CAS number]]  
|-
| ErCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[erbium(III) chloride]] 
| [[എർബിയം (III)ക്ലോറൈഡ്]]|| 10138-41-7
|-
| ErF || [[erbium monofluoride]] 
| [[എർബിയം മോണോ ഫ്ലൂറൈഡ്]]|| 16087-67-5
|-
| ErF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[erbium difluoride]] 
| [[എർബിയം ഡൈ ഫ്ലൂറൈഡ്]]|| 16087-65-3
|-
| ErF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[erbium trifluoride]] 
| [[എർബിയം ട്രൈ ഫ്ലൂറൈഡ്]]|| 13760-83-3
|-
| ErI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[erbium triiodide]] 
| || 13813-42-8
|-
| ErI&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Na || [[erbium sodium tetraiodide]] 
| || 129863-13-4
|-
| ErO || [[erbium monoxide]] 
| || 12280-61-4
|-
| EuCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[europium(II) chloride]] 
| || 13769-20-5
|-
| EuCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[europium(III) chloride]] 
| || 10025-76-0
|-
| EuF || [[europium monofluoride]] 
| || 17209-60-8
|-
| EuF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[europium trifluoride]] 
| || 13765-25-8
|-
| EuI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[europium diiodide]] 
| || 22015-35-6
|-
| EuNbO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[europium niobium dioxide]] 
| || 107069-78-3
|-
| EuNb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[europium diniobium hexaoxide]] 
| || 55216-32-5
|-
| EuO || [[europium monoxide]] 
| || 12020-60-9
|-
| EuO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;V || [[monoeuropium monovandium dioxide]] 
| || 88762-30-5
|-
| EuO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Ti || [[europium titanium trioxide]] 
| || 12020-61-0
|-
| EuO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;V || [[europium metavanadate]] 
| || 39432-21-8
|-
| EuO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;W || [[europium tungsten tetraoxide]] 
| || 13537-12-7
|-
| EuS || [[europium monosulfide]] 
| || 12020-65-4
|-
| EuSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[europium(II) sulfate]] 
| || 10031-54-6
|-
| EuS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[europium disulfide]] 
| || 55957-42-1
|-
| Eu&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[dieuropium monoxide]] 
| || 62462-47-9
|-
| Eu&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[dieuropium dioxide]] 
| || 62462-48-0
|-
| Eu&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[europium(III) oxide]] 
| || 1308-96-9
|-
| Eu&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S || [[dieuropium monosulfide]] 
| || 62462-49-1
|-
| Eu&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[dieuropium disulfide]] 
| || 62462-51-5
|-
| Eu&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[europium(III) sulfate]] 
| || 13537-15-0

|-
|}

==F==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! തന്മാത്രാസൂത്രം || പേര് ഇംഗ്ളീഷിൽ  || പേര് മലയാളത്തിൽ  || [[CAS number]]
|-
| FGa || [[gallium monofluoride]] ||[[ഗാലിയം മോണോഫ്ലൂറൈഡ്]]
| 13966-78-4
|-
| FGaO || [[gallium monofluoride monoxide]] || [[ഗാലിയം മോണോഫ്ലൂറൈഡ് മോണോക്സൈഡ്]]
|15586-66-0
|-
| FGd || [[gadolinium monofluoride]] || [[ഗഡോലിനിയം മോണോഫ്ലൂറൈഡ്]]
|12259-18-6
|-
| FGe || [[germanium monofluoride]] || [[ജർമ്മേനിയം മോണോഫ്ലൂറൈഡ്]]
|14929-46-5
|-
| FHo || [[holmium monofluoride]] ||
|16087-66-4
|-
| FI || [[iodine monofluoride]] ||
|13873-84-2
|-
| FI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[monofluorodiiodine]] ||
|58751-33-0
|-
| FIn || [[indium monofluoride]] ||
|13966-95-5
|-
| FLa || [[lanthanum monofluoride]] ||
|13943-44-7
|-
| FLi || [[lithium fluoride]] ||
|7789-24-4
|-
| FLiO || [[lithium hypofluorite]] ||
|34240-84-1
|-
| FLi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[dilithium monofluoride]] ||
|50644-69-4
|-
| FMg || [[magnesium monofluoride]] ||
|14953-28-7
|-
| FMn || [[monomanganese monofluoride]] ||
|13569-25-0
|-
| FMnO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[manganese fluoride trioxide]] ||
|15586-97-7
|-
| FMo || [[molybdenum monofluoride]] ||
|60388-18-3
|-
| FN || [[fluoroimidogen]] ||
|13967-06-1
|-
| FNO || [[nitrosyl fluoride]] ||
|7789-25-5
|-
| FNO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[nitryl fluoride]] ||
|10022-50-1
|-
| FNO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[fluorine nitrate]] ||
|7789-26-6
|-
| FNS || [[thiazyl fluoride]] ||
|18820-63-8
|-
| FNa || [[sodium fluoride]] ||
|7681-49-4
|-
| FNa&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[disodium monofluoride]] ||
|87331-13-3
|-
| FNd || [[neodymium monofluoride]] ||
|13940-77-7
|-
| FO || [[oxygen monofluoride]] ||
|12061-70-0
|-
| FOTh || [[thorium monofluoride monoxide]] ||
|19797-90-1
|-
| FOTi || [[titanium fluoride oxide]] ||
|17497-75-5
|-
| FO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[dioxygen monofluoride]] ||
|15499-23-7
|-
| FO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;S || [[fluorosulfate radical]] ||
|21549-02-0
|-
| FP || [[phosphorus monofluoride]] ||
|16027-92-2
|-
| FPS || [[phosphenothious fluoride]] ||
|55753-39-4
|-
| FPS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[phosphenodithioic fluoride]] ||
|137649-46-8
|-
| FPb || [[lead monofluoride]] ||
|14986-72-2
|-
| FPu || [[plutonium monofluoride]] ||
|20882-16-0
|-
| FRb || [[rubidium fluoride]] ||
|13446-74-7
|-
| FS || [[monosulfur monofluoride]] ||
|16068-96-5
|-
| FSc || [[scandium monofluoride]] ||
|14017-33-5
|-
| FSm || [[samarium monofluoride]] ||
|17209-59-5
|-
| FSn || [[tin monofluoride]] ||
|13966-74-0
|-
| FSr || [[strontium monofluoride]] ||
|13569-27-2
|-
| FTh || [[thorium monofluoride]] ||
|51686-34-1
|-
| FTi || [[titanium fluoride]] ||
|18025-22-4
|-
| FTl || [[thallium monofluoride]] ||
|7789-27-7
|-
| FW || [[tungsten monofluoride]] ||
|51621-16-0
|-
| FXe || [[xenon monofluoride]] ||
|16757-14-5
|-
| FY || [[yttrium monofluoride]] ||
|13981-88-9
|-
| FZr || [[zirconium fluoride]] ||
|13569-28-3
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[fluorine]] ( [[ഫ്ലൂറിൻ]] ) ||
|7782-41-4
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Fe || [[ferrous fluoride]] ||
|7789-28-8
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Ga || [[gallium difluoride]] ||
|51777-79-8
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Gd || [[gadolinium difluoride]] ||
|12259-19-7
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Ge || [[germanium difluoride]] ||
|13940-63-1
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;GeO || [[difluorogermanone]] ||
|72190-38-6
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Hg || [[Mercury(II) fluoride|mercury fluoride]] ||
|7783-39-3
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Hg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[Mercury(I) fluoride|mercury fluoride]] ||
|13967-25-4
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Ho || [[holmium difluoride]] ||
|16087-64-2
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;IP || [[difluoroiodophosphine]] ||
|13819-11-9
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[dipotassium difluoride]] ||
|12285-62-0
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Kr || [[krypton difluoride]] ||
|13773-81-4
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;La || [[lanthanum difluoride]] ||
|15948-68-2
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lithium fluoride]] ||
|12265-82-6
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Mg || [[magnesium fluoride]] ||
|7783-40-6
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Mn || [[manganese difluoride]] ||
|7782-64-1
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Mo || [[molybdenum difluoride]] ||
|20205-60-1
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;MoO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[molybdenum difluoride dioxide]] ||
|13824-57-2
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;N || [[difluoroamino radical]] ||
|3744-07-8
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[nitrosodifluoroamine]] ||
|14984-78-2
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[disodium difluoride]] ||
|12285-64-2
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Nd || [[neodymium difluoride]] ||
|13940-76-6
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Ni || [[nickel difluoride]] ||
|10028-18-9
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[oxygen difluoride]] ||
|7783-41-7
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;OS || [[thionyl fluoride]] ||
|7783-42-8
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;OSi || [[difluorooxosilane]] ||
|14041-22-6
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;OTi || [[titanium fluoride oxide]] ||
|13537-16-1
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[perfluoroperoxide]] ||
|7783-44-0
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S || [[sulfuryl fluoride]] ||
|2699-79-8
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;W || [[tungsten difluoride dioxide]] ||
|14118-73-1
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[peroxydisulfuryl difluoride]] ||
|
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;P || [[phosphorus difluoride]] ||
|13873-52-4
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Pb || [[lead difluoride]] ||
|7783-46-2
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Pt || [[platinum difluoride]] ||
|18820-56-9
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Pu || [[plutonium difluoride]] ||
|20882-15-9
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S || [[sulfur difluoride]] ||
|13814-25-0
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SW || [[tungsten difluoride monosulfide]] ||
|41831-78-1
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[difluorodisulfane]] ||
|13709-35-8
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[thiothionyl fluoride]] ||
|16860-99-4
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[thiothionyl fluoride]] ||
|101947-30-2
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;W || [[tungsten difluoride disulfide]] ||
|41831-81-6
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Sc || [[scandium difluoride]] ||
|14017-34-6
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se || [[selenium difluoride]] ||
|70421-43-1
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Si || [[difluorosilylene]] ||
|13966-66-0
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Sn || [[tin difluoride]] ||
|7783-47-3
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Sr || [[strontium fluoride]] ||
|7783-48-4
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Th || [[thorium difluoride]] ||
|28844-11-3
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Ti || [[titanium difluoride]] ||
|13814-20-5
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Tl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[dithallium difluoride]] ||
|31970-97-5
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;W || [[tungsten difluoride]] ||
|33963-15-4
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Xe || [[xenon difluoride]] ||
|13709-36-9
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Y || [[yttrium difluoride]] ||
|13981-89-0
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Zn || [[zinc difluoride]] ||
|7783-49-5
|-
| F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Zr || [[zirconium fluoride]] ||
|13842-94-9
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Fe || [[iron trifluoride]] ||
|7783-50-8
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Ga || [[gallium trifluoride]] ||
|7783-51-9
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Gd || [[gadolinium trifluoride]] ||
|13765-26-9
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Ho || [[holmium trifluoride]] ||
|13760-78-6
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;La || [[lanthanum trifluoride]] ||
|13709-38-1
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Li&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[trilithium trifluoride]] ||
|110682-19-4
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Lu || [[lutetium trifluoride]] ||
|13760-81-1
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Mn || [[manganese trifluoride]] ||
|7783-53-1
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Mo || [[molybdenum trifluoride]] ||
|20193-58-2
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;MoO || [[molybdenum trifluoride oxide]] ||
|22529-29-9
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;MoS || [[molybdenum trifluoride sulfide]] ||
|67374-76-9
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;N || [[nitrogen trifluoride]] ||
|7783-54-2
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;NO || [[nitrogen trifluoride oxide]] ||
|13847-65-9
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S || [[difluoroaminosulfonyl fluoride]] ||
|13709-30-3
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;S || [[difluoraminooxysulfonyl fluoride]] ||
|6816-12-2
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;NS || [[thiazyl trifluoride]] ||
|15930-75-3
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;NaSn || [[sodium trifluorostannate]] ||
|13782-22-4
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Nd || [[neodymium trifluoride]] ||
|13709-42-7
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;OP || [[phosphoryl fluoride]] ||
|13478-20-1
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;OTa || [[tantalum monoxide trifluoride]] ||
|20263-47-2
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;OV || [[vanadium trifluoride oxide]] ||
|13709-31-4
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;P || [[phosphorus trifluoride]] ||
|7783-55-3
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PS || [[thiophosphoryl fluoride]] ||
|2404-52-6
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Pr || [[praseodymium trifluoride]] ||
|13709-46-1
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Pu || [[plutonium trifluoride]] ||
|13842-83-6
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Rh || [[rhodium fluoride]] ||
|60804-25-3
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;S || [[sulfur trifluoride]] ||
|30937-38-3
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;SW || [[tungsten trifluoride monosulfide]] ||
|41831-79-2
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Sb || [[antimony trifluoride]] ||
|7783-56-4
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Sc || [[scandium fluoride]] ||
|13709-47-2
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Si || [[trifluorosilyl radical]] ||
|14835-14-4
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Sm || [[samarium trifluoride]] ||
|13765-24-7
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Tb || [[terbium trifluoride]] ||
|13708-63-9
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Th || [[thorium trifluoride]] ||
|13842-84-7
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Ti || [[titanium trifluoride]] ||
|13470-08-1
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Tl || [[thallium trifluoride]] ||
|7783-57-5
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Tm || [[thulium trifluoride]] ||
|13760-79-7
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;W || [[tungsten trifluoride]] ||
|51621-17-1
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Y || [[yttrium trifluoride]] ||
|13709-49-4
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Yb || [[ytterbium trifluoride]] ||
|13760-80-0
|-
| F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Zr || [[zirconium trifluoride]] ||
|13814-22-7
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Ge || [[germanium tetrafluoride]] ||
|7783-58-6
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Ge&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[digermanium tetrafluoride]] ||
|12332-08-0
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Hf || [[hafnium fluoride]] ||
|13709-52-9
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Mg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[dimagnesium tetrafluoride]] ||
|56450-89-6
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Mg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium fluoride]] ||
|58790-41-3
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Mo || [[molybdenum tetrafluoride]] ||
|23412-45-5
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;MoO || [[molybdenum tetrafluoride oxide]] ||
|14459-59-7
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;MoS || [[molybdenum tetrafluoride monosulfide]] ||
|70487-60-4
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tetrafluorohydrazine]] ||
|10036-47-2
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Sn || [[disodium tetrafluorostannate]] ||
|15007-55-3
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;OOs || [[osmium oxide tetrafluoride]] ||
|38448-58-7
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;OP&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[diphosphorus tetrafluoride oxide]] ||
|13812-07-2
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;ORe || [[rhenium tetrafluoride oxide]] ||
|17026-29-8
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;OS || [[sulfur tetrafluoride oxide]] ||
|13709-54-1
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;OW || [[tungsten tetrafluoride oxide]] ||
|13520-79-1
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;OXe || [[xenon tetrafluoride oxide]] ||
|13774-85-1
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[diphosphorus tetrafluoride]] ||
|13824-74-3
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Pb || [[lead tetrafluoride]] ||
|7783-59-7
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Pt || [[platinum tetrafluoride]] ||
|13455-15-7
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Pu || [[plutonium tetrafluoride]] ||
|13709-56-3
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;S || [[sulfur tetrafluoride]] ||
|7783-60-0
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;SW || [[tungsten tetrafluoride monosulfide]] ||
|41831-80-5
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Se || [[selenium tetrafluoride]] ||
|13465-66-2
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Si || [[silicon tetrafluoride]] ||
|7783-61-1
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Sn&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[ditin tetrafluoride]] ||
|130950-28-6
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Ti || [[titanium fluoride]] ||
|7783-63-3
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;U || [[uranium tetrafluoride]] ||
|10049-14-6
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;W || [[tungsten tetrafluoride]] ||
|13766-47-7
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Xe || [[xenon tetrafluoride]] ||
|13709-61-0
|-
| F&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Zr || [[zirconium tetrafluoride]] ||
|7783-64-4
|-
| F&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;I || [[iodine pentafluoride]] ||
|7783-66-6
|-
| F&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;Mo || [[molybdenum pentafluoride]] ||
|13819-84-6
|-
| F&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;ORe || [[rhenium monoxide pentafluoride]] ||
|23377-53-9
|-
| F&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;P || [[phosphorus pentafluoride]] ||
|7647-19-0
|-
| F&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;Pu || [[plutonium pentafluoride]] ||
|31479-19-3
|-
| F&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;S || [[disulfur decafluoride]] ||
|10546-01-7
|-
| F&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;Sb || [[antimony pentafluoride]] ||
|7783-70-2
|-
| F&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;Ta || [[tantalum pentafluoride]] ||
|7783-71-3
|-
| F&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;U || [[uranium pentafluoride]] ||
|13775-07-0
|-
| F&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;W || [[tungsten pentafluoride]] ||
|19357-83-6
|-
| F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;Fe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[diiron hexafluoride]] ||
|17114-45-3
|-
| F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;La&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lanthanum trifluoride dimer]] ||
|12592-31-3
|-
| F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;Mo || [[molybdenum hexafluoride]] ||
|7783-77-9
|-
| F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;NP&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[nitridotriphosphorous hexafluoride]] ||
|56564-56-8
|-
| F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;Os || [[osmium hexafluoride]] ||
|13768-38-2
|-
| F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;Pu || [[plutonium hexafluoride]] ||
|13693-06-6
|-
| F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;Re || [[rhenium hexafluoride]] ||
|10049-17-9
|-
| F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;S || [[sulfur hexafluoride]] ||
|2551-62-4
|-
| F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;Se || [[selenium hexafluoride]] ||
|7783-79-1
|-
| F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;Si&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[hexafluorodisilane]] ||
|13830-68-7
|-
| F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;Sn&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[tritin hexafluoride]] ||
|12324-60-6
|-
| F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;Te || [[tellurium hexafluoride]] ||
|7783-80-4
|-
| F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;U || [[uranium hexafluoride]] ||
|7783-81-5
|-
| F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;W || [[tungsten hexafluoride]] ||
|7783-82-6
|-
| F&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;Xe || [[xenon hexafluoride]] ||
|13693-09-9
|-
| F&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;I || [[iodine heptafluoride|iodine fluoride]] ||
|16921-96-3
|-
| F&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;NS || [[pentafluorosulfanyldifluoroamine]] ||
|13693-10-2
|-
| F&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;Re || [[rhenium heptafluoride]] ||
|17029-21-9
|-
| F&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;Si&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[octafluorotrisilane]] ||
|14521-14-3
|-
| F&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;Mo&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[molybdenum fluoride]] ||
|65653-18-1
|-
| F&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[Disulfur decafluoride|sulfur fluoride]] ||
|5714-22-7
|-
| F&lt;sub&gt;15&lt;/sub&gt;Mo&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[molybdenum fluoride]] ||
|65653-05-6
|-
| FeAsS || [[iron arsenic sulfide]] &lt;br&gt; arsenopyrite ||
|1303-18-0
|-
| FeBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[iron(II) bromide]] ||
|7789-46-0
|-
| FeBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[iron(III) bromide]] ||
|10031-26-2
|-
| FeBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; · 6H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[iron(III) bromide hexahydrate]] ||
|
|-
| FeCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[siderite]] ||
|14476-16-5
|-
| FeC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[Ferrous oxalate|iron oxalate]] ||
|15843-42-2
|-
| FeC&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[iron pentacarbonyl]] &lt;br&gt; pentacarbonyl iron ||
|13463-40-6
|-
| FeC&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt; || [[ferrocene]] ||
|102-54-5
|-
| FeCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[iron(II) chloride]]  ||
|7758-94-3
|-
| FeCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[iron(III) chloride]] ||
|7705-08-0
|-
| FeCr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[chromite]] (ore) ||
|1308-31-2
|-
| FeF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[Iron(II) fluoride|iron fluoride]] ||
|41428-55-1
|-
| FeF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · 4H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[iron(II) fluoride tetrahydrate]] ||
|13940-89-1
|-
| FeI || [[iron monoiodide]] ||
|33019-21-5
|-
| FeI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[iron diiodide]] &lt;br&gt; iron(II) iodide ||
|7783-86-0
|-
| FeI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · 4H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[iron(II) iodide tetrahydrate]] ||
|13492-45-0
|-
| FeI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[iron(III) iodide]] ||
|15600-49-4
|-
| FeMoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[iron(II) orthomolybdate]] ||
|13718-70-2
|-
| FeO || [[iron monoxide]] &lt;br&gt; [[iron(II) oxide]] &lt;br&gt; wüstite ||
|1345-25-1
|-
| FeO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[iron dioxide]] ||
|12411-15-3
|-
| FeO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H || [[goethite]] ||
|1310-14-1
|-
| FeO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H · ''n''H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[limonite]] ||
|1317-63-1
|-
| Fe(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[iron(II) hydroxide]] ||
|18624-44-7
|-
| Fe(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[iron(III) hydroxide]] ||
|11113-66-9
|-
| Fe(SCN)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[iron(III) Thiocyanate]] || 
|
|-
| FeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;S || [[ferrous sulfate]] ||
|7720-78-7
|-
| FeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Se || [[iron(II) selenate]]&lt;br&gt;ferrous selenate||
|15857-43-9
|-
| FeO&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[iron(II) dihydrogen phosphate]] ||
|
|-
| FeP || [[iron(III) phosphide]] ||
|26508-33-8
|-
| FePO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[iron(III) phosphate]] ||
|58782-48-2
|-
| FeS || [[iron sulfide]] &lt;br&gt; [[iron(II) sulfide]] ||
|1317-96-0
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | FeS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;
| [[pyrite]] &lt;br&gt; fool's gold ||
|1309-36-0
|-
| iron(IV) sulfide &lt;br&gt; [[marcasite]] ||
|12068-85-8
|-
| FeSe || [[iron(II) selenide]] ||
|1310-32-3
|-
| FeTe || [[iron(II) telluride]] ||
|12125-63-2
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | FeTiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; 
|| [[iron(II) metatitanate]] ||
|12022-71-8
|-
|| [[ilmenite]] ( [[ഇൽമനൈറ്റ്]] ) ||
|12168-52-4
|-
| FeVO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[iron(III) orthovanadate]] ||
|
|-
| FeWO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[iron(II) orthotungstate]] ||
|13870-24-1
|-
| FeZrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[iron(II) metazirconate]] ||
|
|-
| Fe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;I&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[diiron diiodide]] ||
|92785-64-3
|-
| Fe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;I&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[diiron tetraiodide]] ||
|92785-63-2
|-
| Fe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[iron oxide]] ( [[അയൺ ഓക്സൈഡ്]] ) &lt;br&gt; [[iron(III) oxide]] &lt;br&gt; [[hematite]] ( [[ഹേമറ്റൈറ്റ്]] ) ||
|1317-60-8
|-
| Fe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[venetian red]] ||
|8011-97-0
|-
| Fe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[ferric sulfate]] &lt;br&gt; iron(III) sulfate ||
|10028-22-5
|-
| Fe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt;W&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[iron(III) orthotungstate]] ||
|
|-
| Fe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;P || [[diiron phosphide]] ||
|1310-43-6
|-
| Fe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SiO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[fayalite]] ||
|13918-37-1
|-
| Fe&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;45&lt;/sub&gt;Si || [[chrysotile]] &lt;br&gt; white asbestos ||
|12001-28-4
|-
| Fe&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[iron(II,III) oxide]] &lt;br/&gt; [[magnetite]] ( [[മാഗ്നറ്റൈറ്റ്]] ) &lt;br&gt; triiron(II, III) tetraoxide ||
|1309-38-2
|-
| Fe&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;P || [[iron(tri) phosphide]] ||
|12023-53-9
|-
| Fe&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;(P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[iron(III) pyrophosphate]] ||
|
|-
| Fe&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;Si&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;24&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[amosite]] &lt;br&gt; brown asbestos &lt;br&gt; grunerite ||
|12172-73-5
|-

|}

==G==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! തന്മാത്രാസൂത്രം || പേര് ഇംഗ്ളീഷിൽ  || പേര് മലയാളത്തിൽ  || [[CAS number]]
|-
| GaAs || [[gallium(III) arsenide]] ||    || 1303-00-0
|-
| GaAsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[gallium(III) orthoarsenate]] ||
|
|-
| GaBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gallium(III) bromide]] ||
|13450-88-9
|-
| Ga(C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gallium(III) acetate]] ||
|2571-06-4
|-
| GaCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[gallium(II) chloride]] ||
|128579-09-9
|-
| GaCl&lt;sub&gt;3&lt;/&lt;/sub&gt;|| [[gallium trichloride]] ||[[ഗാലിയം ട്രൈക്ലോറൈഡ്]]
|13450-90-3
|-
| Ga(ClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gallium(III) perchlorate]] ||
|17835-81-3
|-
| GaI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[gallium(II) iodide]] ||
|
|-
| GaI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gallium(III) iodide]] ||
|13450-91-4
|-
| GaN || [[gallium(III) nitride]] ||
|25617-97-4
|-
| Ga(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gallium(III) hydroxide]] ||
|12023-99-3
|-
| GaPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[gallium(III) orthophosphate]] ||
|
|-
| GaSb || [[gallium(III) antimonide]] ||
|12064-03-8
|-
| GaTe || [[gallium(II) telluride]] ||
|12024-14-5
|-
| Ga&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gallium(III) oxide]] ||
|12024-21-4
|-
| Ga&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;·18H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[gallium(III) sulfate octadecahydrate]] ||
|
|-
| Ga&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gallium(III) sulfide]] ||
|12024-22-5
|-
| Ga&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Te&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[gallium(III) telluride]] ||
|12024-27-0
|-
| GeBr&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[germanium(IV) bromide]] ||  || 13450-92-5
|-
| GeH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;COOH || [[2-germaacetic acid]] ||
|
|-
| GeI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[germanium(II) iodide]] ||
|13573-08-5
|-
| GeI&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[germanium(IV) iodide]] ||
|13450-95-8
|-
| GeO || [[germanium(II) oxide]] ||  || 20619-16-3
|-
|}

==H==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Synonyms 
!പേര് മലയാളത്തിൽ|| CAS number
|-
| HArF || [[argon fluorohydride]] 
| ||
|-
| HAt || [[hydrogen astatide]] 
| ||
|-
| HBr || hydrogen bromide &lt;br&gt; [[hydrobromic acid]] 
|[[ഹൈഡ്രോബ്രോമിക് അമ്ലം]] || 10035-10-6
|-
| HBrO || [[hypobromous acid]] 
| ||
|-
| HBrO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[bromous acid]] 
| ||
|-
| HBrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[bromic acid]] 
| ||
|-
| HBrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[perbromic acid]] 
| ||
|-
| HCCH || [[acetylene]] &lt;br&gt; ethyne 
|[[അസറ്റ്‌ലീൻ]]|| 74-86-2
|-
| HCN || [[hydrocyanic acid]] &lt;br&gt; hydrogen cyanide 
| || 6914-07-4
|-
| HCNO || [[fulminic acid]] 
| ||
|-
| HCONH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[formamide]] &lt;br&gt; methanamide 
| || 75-12-7
|-
| HCOO&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[formate]] ion 
| || 71-47-6
|-
| HCOOH || [[formic acid]] &lt;br&gt; methanoic acid 
|[[ഫോർമിക് അമ്ലം]] || 64-18-6
|-
| HCOONH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[ammonium formate]] 
| || 540-69-2
|-
| HCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[hydrogen carbonate ion]] 
| || 71-52-3
|-
| HC&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lactic acid]] 
| || 50-21-5
|-
| HC&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;N&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; || [[pyridinium]] ion 
| ||
|-
| HC&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[ascorbic acid]] 
| [[അസ്കോർബിക് ആസിഡ്]]|| 50-81-7
|-
| HC&lt;sub&gt;9&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[aspirin|acetylsalicylic acid]] 
|[[ആസ്പിരിൻ]] || 50-78-2
|-
| HC&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;17&lt;/sub&gt;ON&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;SCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[thiamine hydrochloride]] &lt;br&gt; vitamin B&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; hydrochloride 
| || 67-03-8
|-
| HCl || [[hydrochloric acid]] &lt;br&gt; [[hydrogen chloride]] 
|[[ഹൈഡ്രോക്ലോറിക് അമ്ലം]] || 7647-01-0
|-
| HClO || [[hypochlorous acid]] 
| [[ഹൈപോക്ലോറസ് ആസിഡ്]]|| 7790-92-3
|-
| HClO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[chlorous acid]] 
| [[ക്ലോറസ് ആസിഡ്]]|| 13898-47-0
|-
| HClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[chloric acid]] 
| [[ക്ലോറിക് ആസിഡ്]]|| 7790-93-4
|-
| HClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[perchloric acid]] 
| പെർക്ലോറിക് ആസിഡ്|| 7601-90-3
|-
| HDO || [[semiheavy water]] &lt;br&gt; water-d1 
| [[സെമി ഹെവി വാട്ടർ]]|| 14940-63-7
|-
| HF || [[hydrofluoric acid]] 
|[[ഹൈഡ്രോഫ്ലൂറിക്ക് അമ്ലം]] || 7664-39-3
|-
| HI || [[hydroiodic acid]] 
|[[ഹൈഡ്രയോഡിക് അമ്ലം]] || 10034-85-2
|-
| HIO || [[hypoiodous acid]] 
| || 14332-21-9
|-
| HIO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[iodous acid]] 
| ||
|-
| HIO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[iodic acid]] 
| || 7782-68-5
|-
| HIO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[periodic acid]] 
| ||
|-
| HNCO || [[isocyanic acid]] 
| [[ഐസോസയാനിക് ആസിഡ്]]||
|-
| HNO || [[nitroxyl]] 
| || 14332-28-6
|-
| HNO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[nitrous acid]] 
| [[നൈട്രസ് ആസിഡ്]]|| 7782-77-6
|-
| HNO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[nitric acid]] &lt;br&gt; hydrogen nitrate 
|[[നൈട്രിക് അമ്ലം]] || 7697-37-2
|-
| HN&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[hydrazoic acid]] 
| || 7782-79-8
|-
| HOBr || [[hypobromous acid]] 
| || 13517-11-8
|-
| HOCl || [[hypochlorous acid]] 
| || 7790-92-3
|-
| HOF || [[hypofluorous acid]] 
| || 14034-79-8
|-
| HOOCCOOH || [[oxalic acid]] 
|[[ഓക്സാലിക് ആസിഡ്]] || 144-62-7
|-
| HPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[hydrogen phosphate ion]] 
| || 14066-19-4
|-
| HSO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[hydrogen sulfite ion]] 
| || 15181-46-1
|-
| HSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[hydrogen sulfate]] 
| || 12143-45-2
|-
| HTO || [[partially tritiated water]] &lt;br&gt; water-t 
| || 13670-17-2
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[hydrogen]] 
|[[ഹൈഡ്രജൻ]]|| 1333-74-0
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C(CH)CN || [[acrylonitrile]] 
|[[അക്രിലോനൈട്രൈൽ]] || 107-13-1
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO || [[formaldehyde]] 
|[[ഫോർമാൾഡിഹൈഡ്]] || 19710-56-6
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[carbonic acid]] 
|[[കാർബോണിക് ആസിഡ്]] || 107-32-4
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CSO || [[sulfine]] 
| || 40100-16-1
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[oxalic acid]] 
|[[ഓക്സാലിക് ആസിഡ്]] || 144-62-7
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[tartaric acid]] 
|[[ടാർട്ടാറിക് അമ്ലം]] || 87-69-4
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[phthalic acid]] &lt;br&gt; H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Ph 
|[[ഥാലിക് അമ്ലം]] ||
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[chromic acid]] 
| || 7738-94-5
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;NCH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;COOH || [[glycine]] 
|[[ഗ്ലൈസീൻ]] || 56-40-6
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[hyponitrous acid]] 
| || 14448-38-5
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;NNH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[hydrazine]] 
| || 302-01-2
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[water]] 
| [[ജലം]]|| 7732-18-5
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[hydrogen peroxide]] 
| || 7722-84-1
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[dihydrogen phosphate ion]] 
| || 14066-20-7
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S || [[hydrogen sulfide]] &lt;br&gt; hydrosulfuric acid 
| [[ഹൈഡ്രജൻ സൾഫൈഡ്]] || 7783-06-4
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sulfurous acid]] 
| || 7782-99-2
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sulfuric acid]]&lt;br&gt; hydrogen sulfate 
| [[സൾഫ്യൂരിക് അമ്ലം]] || 7664-93-9
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[thiosulfurous acid]] 
| ||
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[thiosulfuric acid]] 
| || 13686-28-7
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[dithionous acid]] 
| || 15959-26-9
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[disulfurous acid]] 
| ||
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[dithionic acid]] 
| || 14970-71-9
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[oleum|disulfuric acid]] 
| || 8014-95-7
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt; || [[peroxydisulfuric acid]] 
| || 13445-49-3
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[selenous acid]] 
| || 7783-00-8
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[selenic acid]] 
| [[സെലീനിക് അമ്ലം]] || 7783-08-6
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[silicic acid]] 
| || 7699-41-4
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;TeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[tellurous acid]] 
| || 10049-23-7
|-
| H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;TiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[titanic acid]] 
| [[ടൈറ്റാനിക് ആസിഡ്]]||
|-
| H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;AsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[arsenic acid]] 
| || 7778-39-4
|-
| H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;CCH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[propane]] 
| [[പ്രൊപെയ്ൻ]]|| 74-98-6
|-
| H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;N&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;COO&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[zwitterion]] 
| ||
|-
| H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; || [[hydronium]] ion
| [[ഹൈഡ്രോണിയം]] അയോൺ || 13968-08-6
|-
| H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[hypophosphorous acid]] 
| ||
|-
| H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[phosphorous acid]] 
| ||
|-
| H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[phosphoric acid]] 
| || 7664-38-2
|-
| H&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;XeO&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[Perxenate#Perxenic acid|perxenic acid]] 
| ||
|-
| H&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;TeO&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[telluric acid]] 
| || 7803-68-1
|-
| HfBr&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[hafnium(IV) bromide]] 
| || 13777-22-5
|-
| HfF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[hafnium(IV) fluoride]] 
| || 13709-52-9
|-
| HfOCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · 8H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[hafnium(IV) oxychloride octahydrate]] 
| || 14456-34-9
|-
| HfOH(C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[hafnium(IV) acetate, basic]] 
| ||
|-
| Hf(SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[hafnium(IV) sulfate]] 
| || 15823-43-5
|-
| Hg(BrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · 2H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[mercury(II) bromate dihydrate]] 
| ||
|-
| Hg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Br&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[mercury(I) bromide]] 
| || 10031-18-2
|-
| HgBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[mercury(II) bromide]] 
| || 7789-47-1
|-
| Hg(C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[mercury(II) acetate]] 
| || 1600-27-7
|-
| Hg(C&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[mercury(II) benzoate monohydrate]] 
| ||
|-
| HgClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; · 4H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[mercury(I) perchlorate tetrahydrate]] 
| ||
|-
| Hg(ClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · 3H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[mercury(II) perchlorate trihydrate]] 
| ||
|-
| HgCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[mercury(II) chloride]] 
| || 7487-94-7
|-
| Hg(IO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[mercury(II) iodate]] 
| || 7783-32-6
|-
| HgI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[mercury(II) iodide]] 
| || 7774-29-0
|-
| Hg(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[mercury(II) nitrate monohydrate]] 
| || 7783-34-8
|-
| Hg(CNO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[mercury(II) fulminate]] 
| || 628-86-4
|-
| HgO || [[mercury(II) oxide]] 
| || 21908-53-2
|-
| Hg(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[mercury(II) hydroxide]] 
| ||
|-
| HgS || [[mercury(II) sulfide]] &lt;br&gt; cinnabar 
| || 1344-48-5
|-
| Hg(SCN)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[mercury(II) thiocyanate]] 
| || 592-85-8
|-
| HgSe || [[mercury(II) selenide]] 
| || 20601-83-6
|-
| HgSeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[mercury(II) selenite]] 
| ||
|-
| HgTe || [[mercury(II) telluride]] 
| || 12068-90-5
|-
| HgTeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[mercury(II) tellurite]] 
| ||
|-
| HgWO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[mercury(II) tungstate]] 
| || 37913-38-5
|-
| Hg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Br&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[mercury(I) bromide]] 
| || 15385-58-7
|-
| Hg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[mercury(I) chloride]] 
| || 10112-91-1
|-
| Hg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;I&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[mercury(I) iodide]] 
| || 15385-57-6
|-
| Hg&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(AsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[mercury(II) orthoarsenate]] 
| || 7784-37-4
|-
| Hg&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[mercury(II) phosphate]] 
| || 7782-66-3
|}
==I==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Synonyms|| പേര് മലയാളത്തിൽ  || CAS number
|-
| IBr || [[iodine(I) bromide]] ||
|7789-33-5
|-
| IBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[iodine(III) bromide]] ||
|7789-58-4
|-
| ICl || [[Iodine monochloride]] ||
|7790-99-0
|-
| ICl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[iodine(III) chloride]] ||
|865-44-1
|-
| IO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[iodate ion]] ||
|15454-31-6
|-
| I&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[iodine]] || [[അയോഡിൻ]] 
|7553-56-2
|-
| I&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[iodine pentoxide]] ||
|12029-98-0
|-
| I&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[triiodide ion]] ||
|14900-04-0
|-
| InAs || [[indium(III) arsenide]] ||
|1303-11-3
|-
| InBr || [[indium(I) bromide]] ||
|14280-53-6
|-
| InBrI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[indium(III) bromodiiodide]] ||
|
|-
| InBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;I || [[indium(III) dibromoiodide]] ||
|
|-
| InBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[indium(III) bromide]] ||
|13465-09-3
|-
| InCl || [[indium(I) chloride]] ||
|13465-10-6
|-
| InCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[indium(II) chloride]] ||
|
|-
| InCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[indium(III) chloride]] ||
|10025-82-8
|-
| InCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;·4H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[indium(III) chloride tetrahydrate]] ||
|22519-64-8
|-
| InI || [[indium(I) iodide]] ||
|13966-94-4
|-
| In(IO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[indium(III) iodate]] ||
|
|-
| InI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[indium(II) iodide]] ||
|
|-
| InI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[Indium halides#Indium(III) iodide|indium(III) iodide]] ||
|13510-35-5
|-
| In(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;·4.5H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[indium(III) nitrate tetrahemihydrate]] ||
|
|-
| In(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[indium(III) hydroxide]] ||
|20661-21-6
|-
| InP || [[indium(III) phosphide]] ||
|22398-80-7
|-
| InPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[indium(III) orthophosphate]] ||
|14693-82-4
|-
| InS || [[indium(II) sulfide]] ||
|12030-14-7
|-
| InSb || [[indium(III) antimonide]] ||
|1312-41-0
|-
| InTe || [[indium(II) telluride]] ||
|12030-19-2
|-
| In&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[indium(III) oxide]] ||
|1312-43-2
|-
| In&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;·H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[indium(III) sulfate monohydrate]] ||
|304655-87-6
|-
| In&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[indium(III) sulfide]] ||
|12030-24-9
|-
| In&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[indium(III) selenide]] ||
|12056-07-4
|-
| In&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Te&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[indium(III) telluride]] ||
|1312-45-4
|-
| IrBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[iridium(III) bromide]] ||
|10049-24-8
|-
|}

==K==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Synonyms 
!പേര് മലയാളത്തിൽ|| CAS number
|-
| KAl(SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[potassium alum]] 
| || 10043-67-1
|-
| KAsO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[potassium arsenite]] 
| ||
|-
| KH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;AsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[potassium dihydrogen arsenate]] 
| ||
|-
| KBr || [[potassium bromide]] 
| || 7758-02-3
|-
| KBrO || [[potassium hypobromite]] 
| ||
|-
| KBrO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[potassium bromite]] 
| ||
|-
| KBrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[potassium bromate]] 
| || 7758-01-2
|-
| KBrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[potassium perbromate]] 
| || 22207-96-1
|-
| KCN || [[potassium cyanide]] 
| [[പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ്]] || 151-50-8
|-
| KCNO || [[potassium cyanate]] 
| ||
|-
| KCNO || [[potassium fulminate]] 
| ||
|-
| KCNS || [[potassium thiocyanate]] 
| [[പൊട്ടാസ്യം തയോസയനേറ്റ്]]|| 333-20-0
|-
| KCl || [[potassium chloride]] 
| [[പൊട്ടാസ്യം ക്ലോറൈഡ്]]|| 7447-40-7
|-
| KClO || [[potassium hypochlorite]] 
| || 7778-66-7
|-
| KClO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[potassium chlorite]] 
| || 14314-27-3
|-
| KClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[potassium chlorate]] 
| || 3811-04-9
|-
| KClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[potassium perchlorate]] 
| || 7778-74-7
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[potassium chromate]] 
| || 7789-00-6
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[potassium dichromate]] 
| || 7778-50-9
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;HAsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[dipotassium hydrogen arsenate]] 
| ||
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;HPO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[dipotassium phosphite]] 
| ||
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;HPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[dipotassium phosphate]] 
| [[ഡൈപൊട്ടാസ്യം ഫോസ്ഫേറ്റ്]]|| 7758-11-4
|-
| K&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;AsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[potassium arsenate]] 
| || 13464-36-3
|-
| K&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;C&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[potassium citrate]] 
| [[പൊട്ടാസ്യം സിട്രേറ്റ്]]|| 866-84-2
|-
| K&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[tripotassium phosphite]] 
| ||
|-
| K&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tripotassium phosphate]] 
| || 7778-53-2
|-
| KF || [[potassium fluoride]] 
| || 13455-21-1
|-
| KOF || [[potassium hypofluorite]] 
| ||
|-
| KH || [[potassium hydride]] 
| ||
|-
| KHCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[potassium bicarbonate]] 
| [[പൊട്ടാസ്യം ബൈകാർബണേറ്റ്]]|| 298-14-6
|-
| KHS || [[potassium hydrosulfide]] 
| ||
|-
| KHSO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[potassium bisulfite]] 
| || 7773-03-7
|-
| KHSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[potassium bisulfate]] 
| || 7646-93-7
|-
| KH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[monopotassium phosphite]] 
| ||
|-
| KH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[monopotassium phosphate]] 
| ||
|-
| KI || [[potassium iodide]] 
| || 7681-11-0
|-
| KIO || [[potassium hypoiodite]] 
| ||
|-
| KIO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[potassium iodite]] 
| ||
|-
| KIO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[potassium iodate]] 
| ||
|-
| KIO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[potassium periodate]] 
| || 7790-21-8
|-
| KMnO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[potassium permanganate]] 
|പൊട്ടാസ്യം പെർമാംഗനേറ്റ്|| 7722-64-7
|-
| KNO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[potassium nitrate]] 
|[[പൊട്ടാസ്യം നൈട്രേറ്റ്]]|| 7757-79-1
|-
| KNO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[potassium nitrite]] 
| || 7758-09-0
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[potassium carbonate]] 
|[[പൊട്ടാസ്യം കാർബണേറ്റ്]]|| 584-08-7
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;MnO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[potassium manganate]] 
| || 10294-64-1
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[potassium hyponitrite]] 
| ||
|-
| KNbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[potassium niobate]] 
| || 12030-85-2
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[potassium oxide]] 
|[[പൊട്ടാസ്യം ഓക്സൈഡ്]]|| 12136-45-7
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[potassium peroxide]] 
| || 17014-71-0
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S || [[potassium sulfide]] 
| || 1312-73-8
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[potassium thiosulfate]] 
| || 10294-66-3
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[potassium metabisulfite]] 
| || 16731-55-8
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt; || [[potassium persulfate]] 
| || 7727-21-1
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[potassium sulfite]] 
| || 16731-55-8
|-
| K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[potassium sulfate]] 
| || 7778-80-5
|-
| KOH ||[[Potassium hydroxide|potassium hydroxide/custic potash]]
|[[പൊട്ടാസ്യം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്]] || 1310-58-3
|}
==L==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Synonyms || CAS number
|-
| LaBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lanthanum(III) bromide]] ||
|-
| LaCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lanthanum(III) chloride]] || 10099-58-8
|-
| LaI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lanthanum(III) iodide]] ||
|-
| La&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lanthanum(III) oxide]] ||
|-
| La(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lanthanum hydroxide]] ||
|-
| LaPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lanthanum(III) phosphate]] || 14913-14-5
|-
| LaPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;·0.5H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[lanthanum(III) phosphate crystal hemihydrate]] ||
|-
| LiAlH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lithium aluminium hydride]] ||
|-
| Li(AlSi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;) || [[keatite]] ||
|-
| LiBH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lithium borohydride]] ||
|-
| LiBr || [[lithium bromide]] || 7550-35-8
|-
| LiBr·2H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[lithium bromide dihydrate]] ||
|-
| LiBrO || [[lithium hypobromite]] ||
|-
| LiBrO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lithium bromite]] ||
|-
| LiBrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium bromate]] || 13550-28-2
|-
| LiBrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lithium perbromate]] ||
|-
| LiCl || [[lithium chloride]] || 7447-41-8
|-
| LiClO || [[lithium hypochlorite]] || 13840-33-0
|-
| LiClO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lithium chlorite]] ||
|-
| LiClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium chlorate]] || 13453-71-9
|-
| LiClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lithium perchlorate]] || 7791-03-9
|-
| LiCN || [[lithium cyanide]] || 2408-36-8
|-
| LiCNO || [[lithium cyanate]] ||
|-
| LiC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;O || [[lithium ethoxide]] || 2388-07-0
|-
| LiF || [[lithium fluoride]] || 7789-24-4
|-
| LiH || [[lithium hydride]] ||
|-
| LiHCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium bicarbonate]] || 5006-97-3
|-
| LiHS || [[lithium hydrosulfide]] ||
|-
| LiHSO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium bisulfite]] ||
|-
| LiHSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lithium hydrogen sulfate]] || 13453-86-6
|-
| LiH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;AsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lithium dihydrogen arsenate]] ||
|-
| LiH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[monolithium phosphite]] ||
|-
| LiH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[monolithium phosphate]] ||
|-
| LiI || [[lithium iodide]] || 10377-51-2
|-
| LiIO || [[lithium hypoiodite]] ||
|-
| LiIO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lithium iodite]] ||
|-
| LiIO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium iodate]] || 13765-03-2
|-
| LiIO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lithium periodate]] ||
|-
| LiNa || [[sodium lithium]] ||
|-
| LiNbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium niobate]] ||
|-
| LiNO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lithium nitrite]] || 13568-33-7
|-
| LiNO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium nitrate]] || 7790-69-4
|-
| LiNO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;·H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[lithium nitrate monohydrate]] ||
|-
| LiOH || [[lithium hydroxide]] || 1310-65-2
|-
| LiTaO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium tantalate]] &lt;br&gt; lithium metatantalate || 12031-66-2
|-
| LiVO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;·2H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[lithium metavanadate dihydrate]] ||
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;HAsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[dilithium hydrogen arsenate]] ||
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;B&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;·5H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[lithium tetraborate pentahydrate]] || 1303-94-2
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium carbonate]] || 554-13-2
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lithium chromate]] || 14307-35-8
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;·2H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[lithium chromate dihydrate]] || 7789-01-7
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[lithium dichromate]] || 13843-81-7
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;HPO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[dilithium phosphite]] ||
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;HPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[dilithium phosphate]] ||
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;MoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lithium orthomolybdate]] || 13568-40-6
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;NbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium metaniobate]] || 12031-63-9
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lithium hyponitrite]] ||
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[lithium oxide]] || 12057-24-8
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lithium peroxide]] || 12031-80-0
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S || [[lithium sulfide]] || 12136-58-2
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium sulfite]] || 13453-87-7
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lithium sulfate]] || 10377-48-7
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium selenite]] || 15593-51-8
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lithium selenate]] || 15593-52-9
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;
| [[lithium metasilicate]] || 10102-24-6
|-
| [[lithium orthosilicate]] || 63985-45-5
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;TeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium tellurite]] || 14929-69-2
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;TeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lithium tellurate]] || 15851-53-3
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;TiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium metatitanate]] || 12031-82-2
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;WO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lithium orthotungstate]] || 13568-45-1
|-
| Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;ZrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lithium metazirconate]] ||
|-
| Li&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;AsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[trilithium arsenate]] ||
|-
| Li&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[trilithium phosphite]] ||
|-
| Li&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[trilithium phosphate]] ||
|-
|}
==M==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Synonyms || CAS number
|-
| MgBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium bromide]] || 7789-48-2
|-
| Mg(BrO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium hypobromite]] ||
|-
| Mg(BrO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium bromite]] ||
|-
| Mg(BrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium bromate]] ||
|-
| Mg(BrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium perbromate]] ||
|-
| Mg(AlO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium aluminate]] || 12068-51-8
|-
| As&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Mg&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[magnesium arsenide]] || 12044-49-4
|-
| MgCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[magnesium carbonate]] &lt;br&gt; [[magnesite]] || 546-93-0
|-
| MgC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[magnesium oxalate]] || 547-66-0
|-
| Mg(ClO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium hypochlorite]] || 10233-03-1
|-
| Mg(ClO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium chlorite]] ||
|-
| Mg(ClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium chlorate]] || 10326-21-3
|-
| Mg(ClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;·''x''H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[magnesium chlorate hydrate]] ||
|-
| Mg(ClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium perchlorate]] || 10034-81-8
|-
| MgCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium chloride]] || 7786-30-3
|-
| MgCrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[magnesium chromate]] || 13423-61-5
|-
| MgCrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;·5H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[magnesium chromate pentahydrate]] ||
|-
| MgF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium fluoride]] || 7783-40-6
|-
| MgHPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[dimagnesium phosphate]] ||
|-
| MgI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium iodide]] || 10377-58-9
|-
| Mg(IO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium hypoiodite]] ||
|-
| Mg(IO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium iodite]] ||
|-
| Mg(IO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium iodate]] ||
|-
| Mg(IO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium periodate]] ||
|-
| MgMoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[magnesium molybdate]] || 13767-03-8
|-
| MgNH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;·6H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[magnesium ammonium phosphate hexahydrate]] || 15490-91-2
|-
| Mg(NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium nitrite]] ||
|-
| Mg(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium nitrate]] || 10377-60-3
|-
| Mg(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;·6H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[magnesium nitrate hexahydrate]] || 13446-18-9
|-
| MgNaAl&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;(Si&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(OH)&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[montmorillonite]] (clay) || 1318-93-0
|-
| MgO || [[magnesium oxide]] &lt;br&gt; magnesia &lt;br&gt; [[periclase]] || 1309-48-4 
|-
| Mg(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium hydroxide]] &lt;br&gt; [[milk of magnesia]] || 1309-42-8
|-
| MgPo || [[magnesium polonide]] ||
|-
| MgS || [[magnesium sulfide]] || 12032-36-9
|-
| MgSO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[magnesium sulfite]] || 7757-88-2
|-
| MgSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[magnesium sulfate]] ( [[മഗ്നീഷ്യം സൾഫേറ്റ്]] ) || 7487-88-9
|-
| MgSe || [[magnesium selenide]] || 1313-04-8
|-
| MgSeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[magnesium selenite]] || 15593-61-0
|-
| MgSeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[magnesium selenate]] || 14986-91-5
|-
| MgSiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || magnesium metasilicate &lt;br&gt; [[enstatite]] || 13776-74-4
|-
| MgTiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[magnesium metatitanate]] || 12032-30-3
|-
| Mg(VO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium metavanadate]] ||
|-
| MgWO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[magnesium tungstate]] || 13573-11-0
|-
| Mg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Al(AlSiO&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;)(OH)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[amesite]] ||
|-
| Mg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[magnesium pyrophosphate]] || 13446-24-7
|-
| Mg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SiO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[forsterite]] || 10034-94-3
|-
| Mg&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;As&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium arsenide]] || 12044-49-4
|-
| Mg&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Bi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium bismuthide]] || 12048-46-3
|-
| Mg&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium phosphide]] || 12057-74-8
|-
| Mg&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(Si&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;)(OH)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[chrysotile]] || 12001-29-5
|-
| Mg&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(Si&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;)(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[talc]] ( [[ടാൽക്]] ) || 14807-96-6
|-
| Mg&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(VO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[magnesium orthovanadate]] ||
|-
| MnAs || [[manganese(III) arsenide]] || 
|-
| MnBi || [[manganese(III) bismuthide]] ||
|-
| MnBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[manganese(II) bromide]] || 13446-03-2
|-
| MnBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;·4H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[manganese(II) bromide tetrahydrate]] || 10031-20-6
|-
| Mn(CHO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[manganese(II) formate]] || 3251-96-5
|-
| Mn(CHO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;·2H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[manganese(II) formate dihydrate]] || 4247-36-3
|-
| MnCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[manganese(II) carbonate]] || 598-62-9
|-
| MnCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[manganese(II) chloride]] || 7773-01-5
|-
| MnF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[manganese(II) fluoride]] || 7782-64-1
|-
| MnI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[manganese(II) iodide]] || 7790-33-2
|-
| MnMoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[manganese(II) orthomolybdate]] ||
|-
| Mn(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[manganese(II) nitrate]] || 10377-66-9
|-
| Mn(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;·4H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[manganese(II) nitrate tetrahydrate]] || 20694-39-7
|-
| MnO || [[manganese(II) oxide]] || 1344-43-0
|-
| Mn(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[manganese hydroxide]] || 1310-97-0
|-
| MnOOH || [[manganite]] || 1310-98-1
|-
| MnO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[manganese dioxide]] ( [[മാംഗനീസ് ഡയോക്സൈഡ്]] ) &lt;br&gt; [[pyrolusite]] || 1313-13-9
|-
| MnO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[permanganate ion]] || 14333-13-2
|-
| MnPb&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;(Si&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[barysilate]] ||
|-
| MnS || [[manganese sulfide]] || 18820-29-6
|-
| MnTe || [[manganese(II) telluride]] || 12032-88-1
|-
| MnZrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[manganese(II) metazirconate]] ||
|-
| Mn&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[manganese(III) oxide]] || 1317-34-6
|-
| Mn&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;As&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[manganese(II) arsenide]] ||
|-
| Mn&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[manganese(II,III) oxide]] &lt;br&gt; trimanganese tetroxide &lt;br&gt; hausmannite || 1317-35-7
|-
| Mn&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[manganese(II) phosphide]] ||
|-
| Mn&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Sb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[manganese(II) antimonide]] ||
|-
| MoBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[molybdenum(II) bromide]] || 13446-56-5
|-
| MoBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[molybdenum(III) bromide]] || 13446-57-6
|-
| MoCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[molybdenum(II) chloride]] || 13478-17-6
|-
| MoCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[molybdenum(III) chloride]] || 13478-18-7
|-
| MoCl&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[molybdenum(V) chloride]] || 10241-05-1
|-
| MoO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[molybdenum(IV) oxide]] || 18868-43-4
|-
| MoO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[Molybdenum trioxide]] || 1313-27-5
|-
| MoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[molybdate]] ion || 14259-85-9
|-
| MoSe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[molybdenum(IV) selenide]] || 12058-18-3
|-
| MoS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[molybdenum sulfide]] &lt;br&gt; molybdenum disulfide &lt;br&gt; molybdenite || 1317-33-5
|-
|}
==N==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Synonyms || CAS number
|-
| NCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[nitrogen trichloride]] ||
|-
| NHCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[dichloramine]] ||
|-
| NH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cl || [[chloramine]] ||
|-
| NH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[amide]] ion || 17655-31-1
|-
| NH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;NH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[ethylenediamine]] || 107-15-3
|-
| NH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CN || [[aminoacetonitrile]] ||
|-
| NH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;COOH || [[carbamic acid]] ||
|-
| NH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CONH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[urea]] ( [[യൂറിയ]] ) || 57-13-6
|- 
| NH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;H || [[sulfanilic Acid]] || 121-57-3
|-
| NH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;OH || [[hydroxylamine]] || 7803-49-8
|-
| (NH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO || [[urea]] ( [[യൂറിയ]] ) || 57-13-6
|-
| NH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[ammonia]] ( [[അമോണിയ]] ) || 7664-41-7
|-
| NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; || [[ammonium]] ion || 14798-03-9
|-
| (NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;N || [[ammonium nitride]] ||
|-
| NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Br || [[ammonium bromide]] || 12124-97-9
|-
| NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;NH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[ammonium carbamate]] || 1111-78-0
|-
| (NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[ammonium carbonate]] || 506-87-6
|-
| NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Cl || [[ammonium chloride]] ( [[നവസാരം]] ) || 12125-02-9
|-
| NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;ClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[Ammonium perchlorate]] || 7790-98-9
|-
| NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;HS || [[ammonium hydrosulfide]] || 12124-99-1
|-
| (NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;AsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[ammonium dihydrogen arsenate]] || 13462-93-6
|-
| NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[ammonium nitrate]] || 6484-52-2
|-
| NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;OCONH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[ammonium carbamate]] || 1111-78-0
|-
| NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;OH || [[ammonium hydroxide]] ||
|-
| (NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Ce(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[ammonium cerium(IV) nitrate]] &lt;br&gt; ceric ammonium nitrate &lt;br&gt; CAN || 16774-21-3
|-
| (NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[ammonium phosphate]] || 7783-28-0
|-
| (NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[ammonium chromate]] || 7788-98-9
|-
| (NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Hg(SCN)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[mercury(II) ammonium thiocyanate]] ||
|-
| (NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;[PtCl&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;] || [[ammonium hexachloroplatinate(IV)]] || 16919-58-7
|-
| (NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;[Pt(SCN)&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;] || [[ammonium hexathiocyanoplatinate(IV)]] || 19372-45-3
|-
| (NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[ammonium sulfate]] || 7783-20-2
|-
| NI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[nitrogen triiodide]] || 13444-85-4
|-
| NO || [[nitric oxide]] &lt;br&gt; nitrogen oxide &lt;br&gt; nitrogen(II) oxide || 10102-43-9
|-
| NOCl || [[nitrosyl chloride]] ||
|-
| NOBr || [[nitrosyl bromide]] ||
|-
| NOI || [[nitrosyl iodide]] ||
|-
| NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[nitrogen dioxide]] &lt;br&gt; nitrogen(IV) oxide || 10102-44-0
|-
| NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[nitrite ion]] || 14797-65-0
|-
| NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cl || [[nitryl chloride]] || 13444-90-1
|-
| NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[nitrate ion]] || 14797-55-8
|-
| N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[nitrogen]] ( [[നൈട്രജൻ]] ) || 7727-37-9
|-
| N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[diazene]] || 3618-05-1
|-
| N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[hydrazine]] || 302-01-2
|-
| N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[nitrous oxide]] ( [[നൈട്രസ് ഓക്സൈഡ്]] ) &lt;br&gt; dinitrogen oxide &lt;br&gt; nitrogen(I) oxide || 10024-97-2
|-
| N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[dinitrogen trioxide]] &lt;br&gt; nitrogen(III) oxide || 10544-73-7
|-
| N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[dinitrogen tetroxide]] &lt;br&gt; nitrogen(IV) oxide || 10544-72-6
|-
| N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[dinitrogen pentaoxide]] &lt;br&gt; nitrogen(V) oxide || 10102-03-1
|-
| N&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[trans-tetrazene|''trans''-tetrazene]] || 54410-57-0
|-
| NaAlSi&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[albite]] ||
|-
| NaAsO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[sodium metaarsenite]] || 7784-46-5
|-
| NaH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;AsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sodium dihydrogen arsenate]] ||
|-
| NaAu(CN)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[sodium dicyanoaurate(I)]] || 15280-09-8
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; · 2H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[Sodium dichromate dihydrate]] || 10588-01-9
|-
| Na[B(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;] || [[sodium tetranitratoborate(III)]] ||
|-
| NaBr || [[sodium bromide]] || 7647-15-6
|-
| NaBrO || [[sodium hypobromite]] ||
|-
| NaBrO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[sodium bromite]] ||
|-
| NaBrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium bromate]] ||
|-
| NaBrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sodium perbromate]] ||
|-
| NaCN || [[sodium cyanide]]  ( [[സോഡിയം സയനൈഡ്]] ) || 143-33-9
|-
| NaCNO || [[sodium cyanate]] ( [[സോഡിയം സയനേറ്റ്]] )||
|-
| NaCNO || [[sodium fulminate]] ( [[സോഡിയം ഫുൾമിനേറ്റ്]] )||
|-
| NaC&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;F&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;COO || [[pentafluorobenzoate]] ||
|-
| NaC&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;COO || [[sodium benzoate]] || 532-32-1
|-
| NaC&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[monosodium citrate]] || 18996-35-5
|-
| NaCa&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(Al&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;Si&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;20&lt;/sub&gt;) · 6H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[thomsonite]] ||
|-
| NaCl || [[sodium chloride]] ( [[സോഡിയം ക്ലോറൈഡ്]] ) &lt;br&gt; rock-salt &lt;br&gt; halite || 7647-14-5
|-
| NaClO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[sodium chlorite]] || 7758-19-2
|-
| NaClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium chlorate]] || 7775-09-9
|-
| NaClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sodium perchlorate]] || 7601-89-0
|-
| NaF || [[sodium fluoride]] || 7681-49-4
|-
| NaOF || [[sodium hypofluorite]] ||
|-
| NaH || [[sodium hydride]] || 7646-69-7
|-
| NaHCOO || [[sodium formate]] || 141-53-7
|-
| NaHCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium bicarbonate]] ( [[സോഡിയം ബൈകാർബണേറ്റ്]] ) &lt;br&gt; baking soda || 144-55-8
|-
| NaHS || [[sodium hydrosulfide]] ||
|-
| NaHSO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium bisulfite]] || 7631-90-5
|-
| NaHSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sodium bisulfate]] || 7681-38-1
|-
| NaH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[monosodium phosphite]] ||
|-
| NaH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[monosodium phosphate]] ||
|-
| NaI || [[sodium iodide]] || 7681-82-5
|-
| NaIO || [[sodium hypoiodite]] ||
|-
| NaIO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[sodium iodite]] ||
|-
| NaIO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium iodate]] ||
|-
| NaIO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sodium periodate]] ||
|-
| NaNH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium sulfanilate]] || 515-74-2
|-
| NaNO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[sodium nitrite]] || 7632-00-0
|-
| NaNO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium nitrate]] || 7631-99-4
|-
| NaNbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium metaniobate]] ||
|-
| NaNbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; · 7H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[sodium metaniobate heptahydrate]] ||
|-
| NaOCl || [[sodium hypochlorite]] || 7681-52-9
|-
| NaOH || [[sodium hydroxide]] ( [[സോഡിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്]] ) || 1310-73-2
|-
| NaO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;As(CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · 3H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[sodium salt of cacodylic acid]] || 124-65-2
|-
| NaSeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium selenite]] ||
|-
| NaTaO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium metatantalate]] ||
|-
| NaVO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium metavanadate]] || 13718-26-8
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium carbonate]] ( [[സോഡിയം കാർബണേറ്റ്]] ) &lt;br&gt; soda ash || 497-19-8
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sodium oxalate]] || 62-76-0
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[disodium citrate]] || 144-33-2
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;HAsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[disodium hydrogen arsenate]] ||
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;HPO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[disodium phosphite]] ||
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;HPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[disodium phosphate]] ||
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;MoS&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sodium thiomolybdate]] || 18198-15-7
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[sodium hyponitrite]] ||
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[sodium peroxide]] || 1313-60-6
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[sodium oxide]] || 1313-59-3
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S || [[sodium monosulfide]] || 1313-82-2
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium sulfite]] || 7757-83-7
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sodium sulfate]] &lt;br&gt; salt cake || 7757-82-6
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium thiosulfate]] || 7772-98-7
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[sodium disulfite]] || 7681-57-4
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt; || [[sodium persulfate]] || 7775-27-1
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sodium tetrasulfide]] || 12034-39-8
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium selenite]] || 10102-18-8
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sodium selenate]] || 13410-01-0
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;TeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium tellurite]] || 10102-20-2
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;TeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sodium tellurate]] ||
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;TiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium metatitanate]] ||
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Zn(OH)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sodium zincate]] || 12179-14-5
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;ZnO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[sodium zincate]] || 37224-32-1
|-
| Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;ZrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sodium metazirconate]] ||
|-
| Na&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;AlF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[cryolite]] || 15096-52-3
|-
| Na&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;AsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sodium arsenate]] ||
|-
| Na&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;[Co(CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;] || [[sodium tricarbonatocobaltate(III)]] ||
|-
| Na&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;VO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sodium orthovanadate]] || 13721-39-6
|-
| Na&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;C&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[trisodium citrate]] ||
|-
| Na&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[trisodium phosphite]] ||
|-
| Na&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[trisodium phosphate]] ||
|-
| Na&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;V&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[sodium pyrovanadate]] || 13517-26-5
|-
| NbBr&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[niobium(V) bromide]] || 13478-45-0
|-
| NbCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[niobium(III) chloride]] || 13569-59-0
|-
| NbCl&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[niobium(V) chloride]] || 10026-12-7
|-
| NbI&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[niobium(V) iodide]] || 13779-92-5
|-
| Nb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[niobium(III) oxide]] ||
|-
| NdCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[neodymium(II) chloride]] &lt;br&gt; neodymium dichloride || 25469-93-6
|-
| NdI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[neodymium(III) iodide]] &lt;br&gt; neodymium diiodide || 61393-36-0
|-
| Nd(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[neodymium hydroxide]] || 16469-17-3
|- 
| Nd&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[neodymium(III) oxide]] &lt;br&gt; dineodymium trioxide || 1313-97-9
|-
| NiAs || [[nickel(III) arsenide]] || 27016-75-7
|-
| NiAsS || [[nickel arsenic sulfide]] &lt;br&gt; gersdorffite || 12255-10-6
|-
| NiBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[nickel(II) bromide]] || 13462-88-9
|-
| NiBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · 3H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[nickel(II) bromide trihydrate]] || 7789-49-3
|-
| NiBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · 6H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[nickel(II) bromide hexahydrate]] ||
|-
| Ni(CO)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[nickel(II) carbonate]] ||
|-
| Ni(CO)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[nickel tetracarbonyl]] || 13463-39-3
|-
| NiC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; · 2H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[nickel(II) oxalate dihydrate]] || 6018-94-6
|-
| NiCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[nickel(II) chloride]] || 7718-54-9
|-
| NiFe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[nickel(II) iron(III) oxide]] ||
|-
| NiI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[nickel(II) iodide]] || 13462-90-3
|-
| Ni(H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;PO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · 6H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[nickel(II) hypophosphite hexahydrate]] ||
|-
| NiMoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[nickel(II) orthomolybdate]] ||
|-
| Ni(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · 6H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[nickel(II) nitrate hexahydrate]] || 13478-00-7
|-
| NiOOH || [[nickel oxo-hydroxide]] ||
|-
| NiO || [[nickel(II) oxide]] || 1313-99-1
|-
| Ni(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[nickel(II) hydroxide]] || 12054-48-7
|-
| NiS || [[nickel(II) sulfide]] &lt;br&gt; millerite || 16812-54-7
|-
| NiSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[nickel sulfate]] || 7786-81-4
|-
| NiS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[nickel sulfide]] || 12035-51-7
|-
| NiSb || [[nickel antimonide]] ||
|-
| NiSe || [[nickel(II) selenide]] || 12201-85-3
|-
| NiTiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[nickel(II) metatitanate]] ||
|-
| Ni(VO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[nickel(II) metavanadate]] ||
|-
| NiWO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[nickel(II) orthotungstate]] ||
|-
| Ni&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SiO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[nickel(II) orthosilicate]] ||
|-
| Ni&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[nickel(II) orthophosphate]] || 14396-43-1
|-
| Ni&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Sb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[nickel(II) antimonide]] ||
|-
|}

==O==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Synonyms || CAS number
|-
| O || [[oxygen]] ( [[ഓക്സിജൻ]] ) || 7782-44-7
|-
| O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[dioxygen]] || 7782-44-7
|-
| O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[superoxide|superoxide ion]] ( [[സൂപ്പർ ഓക്സൈഡ്|സൂപ്പർ ഓക്സൈഡ് അയോൺ]] ) || 11062-77-4
|-
| O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[Peroxide#Inorganic chemistry|peroxide ion]] || 14915-07-2
|-
| OF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[oxygen difluoride]] || 7783-41-7
|-
| O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[dioxygen difluoride]] || 7783-44-0
|-
| OH&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[hydroxide ion]] || 14280-30-9
|-
| O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[ozone]] || 10028-15-6
|-
| O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[ozonide|ozonide ion]] || 12596-80-4
|-
|}
==P==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Synonyms || CAS number
|-
| PCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[phosphorus trichloride]] || 7719-12-2
|-
| PCl&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[phosphorus pentachloride]] || 10026-13-8
|-
| POCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[phosphoryl chloride]] || 10025-87-3
|-
| P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;I&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[diphosphorus tetraiodide]] || 13455-00-0
|-
| P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[phosphorus pentoxide]] || 1314-56-3
|-
| P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[diphosphorus trisulfide]] || 12165-69-4
|-
| P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[diphosphorus triselenide]] || 1314-81-4
|-
| P&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[triphosphorus pentanitride]] || 12136-91-3
|-
| PH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[phosphine]] || 7803-51-2
|-
| POCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[phosphoryl chloride]] || 10025-87-3
|-
| PbCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lead(II) chloride]] || 7758-95-4
|-
| PbCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lead(IV) chloride]] || 13463-30-4
|-
| PbHAsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lead hydrogen arsenate]] || 7784-40-9
|-
| PbI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lead(II) iodide]] || 10101-63-0
|-
| Pb(IO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lead(II) iodate]] || 25659-31-8
|-
| Pb(N&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lead(II) nitride]] ||
|-
| Pb(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lead(II) nitrate]] || 10099-74-8
|-
| Pb(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lead(II) hydroxide]] || 19783-14-3
|-
| Pb(OH)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lead(IV) hydroxide]] ||
|-
| PbC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lead oxalate]] || 814-93-7
|-
| PbCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[lead carbonate]] || 598-63-0
|-
| PbCrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lead chromate]] || 7758-97-6
|-
| PbF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lead(II) fluoride]] || 7783-46-2
|-
| PbO || [[lead(II) oxide]] || 1317-36-8
|-
| PbO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[lead dioxide]] || 1309-60-0
|-
| PbS || [[lead(II) sulfide]] || 1314-87-0
|-
| PbSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[lead(II) sulfate]] || 7446-14-2
|-
| PoBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[polonium dibromide]] || 66794-54-5
|-
| PoCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[polonium dichloride]] ||
|-
| PoCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[polonium tetrachloride]] || 10026-02-5
|-
| PoF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[polonium hexafluoride]] || 35473-38-2
|-
| PoH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[polonium hydride]] || 31060-73-8
|-
| PoO || [[polonium monoxide]] ||
|-
| PoO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[polonium dioxide]] || 7446-06-2
|-
| PoO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[polonium trioxide]] ||
|-
|}
==R==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Synonyms || CAS number
|-
| RaCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[radium chloride]] ||
|-
| RbBr || [[rubidium bromide]] || 7789-39-1
|-
| RbBrO || [[rubidium hypobromite]] ||
|-
| RbBrO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[rubidium bromite]] ||
|-
| RbBrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[rubidium bromate]] ||
|-
| RbBrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[rubidium perbromate]] ||
|-
| RbCl || [[rubidium chloride]] || 7791-11-9
|-
| RbClO || [[rubidium hypochlorite]] ||
|-
| RbClO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[rubidium chlorite]] ||
|-
| RbClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[rubidium chlorate]] || 13446-71-4
|-
| RbClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[rubidium perchlorate]] || 13510-42-4
|-
| RbCN || [[rubidium cyanide]] || 19073-56-4
|-
| RbCNO || [[rubidium cyanate]] ||
|-
| RbCNO || [[rubidium fulminate]] ||
|-
| RbF || [[rubidium fluoride]] || 13446-74-7
|-
| RbH || [[rubidium hydride]] ||
|-
| RbH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[monorubidium phosphite]] ||
|-
| RbH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[monorubidium phosphate]] ||
|-
| RbHS || [[rubidium hydrosulfide]] ||
|-
| RbI || [[rubidium iodide]] || 7790-29-6
|-
| RbIO || [[rubidium hypoiodite]] ||
|-
| RbIO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[rubidium iodite]] ||
|-
| RbIO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[rubidium iodate]] ||
|-
| RbIO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[rubidium periodate]] ||
|-
| RbOH || [[rubidium hydroxide]] || 1310-82-3
|-
| Rb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[rubidium oxide]] || 18088-11-4
|-
| Rb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[rubidium peroxide]] ||
|-
| Rb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[rubidium carbonate]] || 584-09-8
|-
| Rb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S || [[rubidium sulfide]] ||
|-
| Rb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[rubidium sulfite]] ||
|-
| Rb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[rubidium sulfate]] || 7488-54-2
|-
| Rb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;HPO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[dirubidium phosphite]] ||
|-
| Rb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;HPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[dirubidium phosphate]] ||
|-
| Rb&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[trirubidium phosphite]] ||
|-
| Rb&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[trirubidium phosphate]] ||
|-
| RbHCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[rubidium bicarbonate]] ||
|-
| RbHSO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[rubidium bisulfite]] ||
|-
| RbHSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[rubidium bisulfate]] || 15587-72-1
|-
| RbNbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[rubidium niobate]] ||
|-
| RbNO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[rubidium nitrite]] ||
|-
| RbNO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[rubidium nitrate]] || 13126-12-0
|-
| RnF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[radon difluoride]] ||
|-
| RuCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[ruthenium(III) chloride]] || 10049-08-8
|-
| RuF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[ruthenium hexafluoride]] || 13693-08-8
|-
| RuO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[ruthenium tetroxide]] || 20427-56-9
|-
|}
==S==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Synonyms || CAS number
|-
| SCN&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[thiocyanate]] ||  302-04-5
|-
| SF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[sulfur tetrafluoride]]|| 7783-60-0
|-
| SF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[sulfur hexafluoride]] || 2551-62-4
|-
| SOF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[thionyl difluoride]] || 7783-42-8
|-
| SO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[sulfur dioxide]] ( [[സൾഫർ ഡയോക്‌സൈഡ്]] ) || 7446-09-5
|-
| SO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[sulfuryl chloride]] || 7791-25-5
|-
| SO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[sulfuryl difluoride]] || 2699-79-8
|-
| SO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;OOH&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[peroxymonosulfurous acid (aqueous)]] ||
|-
| SO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[sulfur trioxide]] || 7446-11-9
|-
| SO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[sulfite|sulfite ion]] || 14265-45-3
|-
| SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[sulfate|sulfate ion]] || 14808-79-8
|-
| S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Br&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[sulfur(II) bromide]] || 71677-14-0
|-
| S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[thiosulfate|thiosulfate ion]] || 14383-50-7
|-
| S&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[disulfate|disulfate ion]] || 16057-15-1
|-
| SbBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[antimony(III) bromide]] || 7789-61-9
|-
| SbCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[antimony(III) chloride]] || 10025-91-9
|-
| SbCl&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[antimony(V) chloride]] || 7647-18-9
|-
| SbI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[antimony(III) iodide]] || 7790-44-5
|-
| SbPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[antimony(III) phosphate]] ||
|-
| Sb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;OS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[antimony oxysulfide]] &lt;br&gt; kermesite || 12196-78-0
|-
| Sb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[antimony(III) oxide]] || 1309-64-4
|-
| Sb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[antimony(V) oxide]] || 1314-60-9
|-
| Sb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[antimony(III) sulfide]] || 1345-04-6
|-
| Sb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[antimony(III) selenide]] || 1315-05-5
|-
| Sb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[antimony(V) selenide]] ||
|-
| Sb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Te&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[antimony(III) telluride]] ||
|-
| Sc&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[scandium oxide]] &lt;br&gt; scandia || 12060-08-1
|-
| SeBr&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[selenium(IV) bromide]] || 7789-65-3
|-
| SeCl || [[selenium(I) chloride]] ||
|-
| SeCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[selenium(IV) chloride]] || 10026-03-6
|-
| SeOCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[selenium(IV) oxychloride]] || 7791-23-3
|-
| SeOF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[selenyl difluoride]] || 7783-43-9
|-
| SeO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[selenium(IV) oxide]] || 7446-08-4
|-
| SeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[selenate|selenate ion]] || 14124-68-6
|-
| SeTe || [[selenium(IV) telluride]] || 12067-42-4
|-
| SiBr&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[silicon(IV) bromide]] || 7789-66-4
|-
| SiC || [[silicon carbide]] || 409-21-2
|-
| SiCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[silicon(IV) chloride]] || 10026-04-7
|-
| SiH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[silane]] || 7803-62-5
|-
| SiI&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[silicon(IV) iodide]] || 13465-84-4
|-
| SiO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || silicon(IV) dioxide &lt;br&gt; [[silica]] &lt;br&gt; quartz || 7631-86-9
|-
| SiO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;4&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[silicate|silicate ion]] || 17181-37-2
|-
| Si&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;6&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[disilicate ion]] ||
|-
| Si&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[silicon nitride]] || 12033-89-5
|-
| Si&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;18&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;12&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[cyclosilicate ion]] ||
|-
| SnBrCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[tin(IV) bromotrichloride]] ||
|-
| SnBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tin(II) bromide]] || 10031-24-0
|-
| SnBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tin(IV) dibromodichloride]] ||
|-
| SnBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Cl || [[tin(IV) tribromochloride]] || 14779-73-8
|-
| SnBr&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tin(IV) bromide]] || 7789-67-5
|-
| Sn(CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;COO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tin(II) acetate]] ||
|-
| Sn(CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;COO)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tin(IV) acetate]] ||
|-
| SnCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tin(II) chloride]] || 7772-99-8
|-
| SnCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;I&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tin(IV) dichlorodiiodide]] ||
|-
| SnCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tin(IV) chloride]] || 7646-78-8
|-
| Sn(CrO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tin(IV) chromate]] || 10101-75-4
|-
| SnI&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tin(IV) iodide]] || 7790-47-8
|-
| Sn(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tin(II) hydroxide]] ||
|-
| Sn(OH)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tin(IV) hydroxide]] ||
|-
| SnO || [[tin(II) oxide]] ||
|-
| SnO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tin(IV) oxide]] || 18282-10-5
|-
| SnO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[stannate]] ion ||
|-
| SnS || [[tin(II) sulfide]] || 1314-95-0
|-
| SnS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tin(IV) sulfide]] || 1315-01-1
|-
| Sn(SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;·2H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[tin(IV) sulfate dihydrate]] ||
|-
| SnSe || [[tin(II) selenide]] || 1315-06-6
|-
| SnSe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tin(IV) selenide]] || 20770-09-6
|-
| SnTe || [[tin(II) telluride]] || 12040-02-7
|-
| SnTe&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tin(IV) telluride]] ||
|-
| Sn(VO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tin(II) metavanadate]] ||
|-
| Sn&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Sb&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tin(IV) antimonide]] ||
|-
| SrBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium bromide]] || 10476-81-0
|-
| SrBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;·6H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[strontium bromide hexahydrate]] || 7789-53-9
|-
| SrCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[strontium carbonate]] || 1633-05-2
|-
| SrCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium chloride]] || 10476-85-4
|-
| Sr(ClO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium hypochlorite]] ||
|-
| Sr(ClO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium chlorite]] ||
|-
| Sr(ClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium chlorate]] ||
|-
| Sr(ClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium perchlorate]] ||
|-
| SrC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[strontium oxalate]] || 814-95-9
|-
| SrF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium fluoride]] || 7783-48-4
|-
| SrHfO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[strontium hafnate]] || 
|-
| Sr(HS)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium hydrosulfide]] ||
|-
| SrI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium iodide]] || 10476-86-5
|-
| SrI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;·6H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[strontium iodide hexahydrate]] || 7790-40-1
|-
| Sr(IO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium hypoiodite]] ||
|-
| Sr(IO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium iodite]] ||
|-
| Sr(IO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium iodate]] ||
|-
| Sr(IO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium periodate]] ||
|-
| Sr(MnO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium permanganate]] ||
|-
| SrMoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[strontium orthomolybdate]] || 13470-04-7
|-
| Sr(NbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium metaniobate]] ||
|-
| SrO || [[strontium oxide]] || 1314-11-0
|-
| Sr(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[strontium hydroxide]] ||
|-
| Sr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;RuO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[strontium ruthenate]] ||
|-
| SrS || [[strontium sulfide]] || 1314-96-1
|-
| SrSeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[strontium selenite]] || 14590-38-6
|-
| SrSeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[strontium selenate]] || 7446-21-1
|-
| SrTeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[strontium tellurite]] || 15851-40-8
|-
| SrTeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[strontium tellurate]] || 15852-10-5
|-
| SrTiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[strontium metatitanate]] ||
|}
==T==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Name || CAS number
|-
| T&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[tritium oxide]] &lt;br&gt; tritiated water || 14940-65-9
|-
| TaBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[tantalum(III) bromide]] ||
|-
| TaBr&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[tantalum(V) bromide]] || 13451-11-1
|-
| TaCl&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[tantalum(V) chloride]] || 7721-01-9
|-
| TaI&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[tantalum(V) iodide]] || 14693-81-3
|-
| TaO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[tantalate|tantalate ion]] ||
|-
| TcO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[pertechnate|pertechnetate ion]] || 14333-20-1
|-
| TeBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tellurium(II) bromide]] || 7789-54-0
|-
| TeBr&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tellurium(IV) bromide]] || 10031-27-3
|-
| TeCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tellurium(II) chloride]] || 10025-71-5
|-
| TeCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tellurium(IV) chloride]] || 10026-07-0
|-
| TeI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tellurium(II) iodide]] ||
|-
| TeI&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tellurium(IV) iodide]] || 7790-48-9
|-
| TeO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tellurium(IV) oxide]] || 7446-07-3
|-
| TeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[tellurate|tellurate ion]] || 15852-22-9
|-
| TeY || [[yttrium telluride]] || 12187-04-1
|-
| Th(CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[thorium carbonate]] || 19024-62-5
|-
| Th(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[thorium nitrate]] || 13823-29-5
|-
| ThO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[thorium(IV) oxide]] || 
|-
| Th(SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[thorium(IV) sulfate]] ||
|-
| TiBr&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[titanium(IV) bromide]] || 7789-68-6
|-
| TiCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;I&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[titanium(IV) dichlorodiiodide]] ||
|-
| TiCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;I || [[titanium(IV) trichloroiodide]] ||
|-
| TiCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[titanium tetrachloride]] || 7550-45-0
|-
| TiH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[titanium hydride]] ||
|-
| TiO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[titanium dioxide]] &lt;br&gt; rutile || 1317-70-0
|-
| TiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[titanate]] ion ||
|-
| TlBr || [[thallium(I) bromide]] || 7789-40-4
|-
| TlBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[thallium(III) bromide]] || 13701-90-1
|-
| Tl(CHO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) || [[thallium(I) formate]] || 992-98-3
|-
| TlC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[thallium(I) acetate]] || 563-68-8
|-
| Tl(C&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;) || [[thalliium(I) malonate]] || 2757-18-8
|-
| TlCl || [[thallium(I) chloride]] || 7791-12-0
|-
| TlCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[thallium(III) chloride]] || 13453-32-2
|-
| TlF || [[thallium(I) fluoride]] || 7789-27-7
|-
| TlI || [[thallium(I) iodide]] || 7790-30-9
|-
| TlIO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[thallium(I) iodate]] || 14767-09-0
|-
| TlI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[thallium(III) iodide]] ||
|-
| TiI&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[titanium(IV) iodide]] || 7720-83-4
|-
| TiO(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; · ''x''H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[titanium(IV) oxynitrate hydrate]] ||
|-
| TlNO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[thallium(I) nitrate]] || 10102-45-1
|-
| TlOH || [[thallium(I) hydroxide]] || 12026-06-1
|-
| TlPF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[thallium(I) hexafluorophosphate]] || 60969-19-9
|-
| TlSCN || [[thallium thiocyanate]] || 3535-84-0
|-
| Tl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;MoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[thallium(I) orthomolybdate]] ||
|-
| Tl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[thallium(I) selenite]] ||
|-
| Tl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;TeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[thallium(I) tellurite]] ||
|-
| Tl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;WO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[thallium(I) orthotungstate]] ||
|-
| Tl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;As || [[thallium(I) arsenide]] ||
|-
| TmCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[thulium(III) chloride]] ||13537-18-3
|-
| Tm(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[thulium(III) nitrate]] ||
|-
| Tm&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[thullium(III) sulfate]] ||
|}
==U==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Synonyms || CAS number
|-
| UBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[uranium dibromide]] || 13775-13-8
|-
| UBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[uranium tribromide]] || 13470-19-4
|-
| UBr&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[uranium pentabromide]] || 13775-16-1
|-
| UC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[uranium carbide]] || 12070-09-6
|-
| UCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[uranium trichloride]] || 10025-93-1
|-
| UCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[uranium tetrachloride]] || 10026-10-5
|-
| UF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[uranium(IV) fluoride]] || 10049-14-6
|-
| UF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[uranium(VI) fluoride]] || 7783-81-5
|-
| UI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[uranium(III) iodide]] ||
|-
| UN || [[uranium nitride]] || 12033-83-9
|-
| UO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[uranium dioxide]] || 1344-57-6
|-
| UO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;COO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[uranyl acetate]] || 541-09-3
|-
| UO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[uranyl chloride]] || 7791-26-6
|-
| UO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(HCOO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[uranyl formate]] || 16984-59-1
|-
| UO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[uranyl nitrate]] || 10102-06-4
|-
| UO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[uranyl sulfate]] ||
|-
| UO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[uranium trioxide]] || 1344-58-7
|-
| U&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt; || [[triuranium octoxide]] || 1344-59-8
|-
| USe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[uranium diselenide]] || 12138-21-5
|-
| US&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[uranium sulfide]] || 12039-14-4
|-
| UTe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[uranium ditelluride]] || 12138-37-3
|}
==V==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Synonyms || CAS number
|-
| VBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[vanadium(II) bromide]] ||
|-
| VBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[vanadium(III) bromide]] || 13470-26-3
|-
| VCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[vanadium(II) chloride]] || 10580-52-6
|-
| VCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[vanadium(III) chloride]] || 7718-98-1
|-
| VI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[vanadium(III) iodide]] ||15513-94-7
|-
| VN || [[vanadium nitride]] || 24646-85-3
|-
| VOC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[vanadyl oxalate]] ||
|-
| VOSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[vanadium oxysulfate]] || 27774-13-6
|-
| V&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[vanadium(III) oxide]] || 1314-34-7
|-
| V&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[vanadium pentoxide]] || 1314-62-1
|-
| V&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;4&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[divanadate ion]] &lt;br&gt; pyrovanadate ion ||
|-
|}
==W==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Synonyms || CAS number
|-
| WBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tungsten(II) bromide]] || 13470-10-5
|-
| WBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[tungsten(III) bromide]] || 15163-24-3
|-
| WBr&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tungsten(IV) bromide]] || 14055-81-3
|-
| WBr&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[tungsten(V) bromide]] || 13470-11-6
|-
| WBr&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[tungsten(VI) bromide]] || 13701-86-5
|-
| W(CO)&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[tungsten(VI) carbonyl]] || 14040-11-0
|-
| WCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tungsten(II) chloride]] || 13470-12-7
|-
| WCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[tungsten(III) chloride]] || 20193-56-0
|-
| WCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tungsten(IV) chloride]] || 13470-13-8
|-
| WCl&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[tungsten(V) chloride]] || 13470-14-9
|-
| WCl&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[tungsten(VI) chloride]] || 13283-01-7
|-
| WF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tungsten(IV) fluoride]] || 13766-47-7
|-
| WF&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; || [[tungsten(V) fluoride]] || 19357-83-6
|-
| WF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[tungsten(VI) fluoride]] || 7783-82-6
|-
| WI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tungsten(II) iodide]] || 13470-17-2
|-
| WI&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tungsten(IV) iodide]] || 14055-84-6
|-
| WOBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[tungsten(V) oxytribromide]] || 20213-56-3
|-
| WOBr&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tungsten(VI) oxytetrabromide]] || 13520-77-9
|-
| WOCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[tungsten(V) oxytrichloride]] || 14249-98-0
|-
| WOCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tungsten(VI) oxytetrachloride]] || 13520-78-0
|-
| WOF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[tungsten(VI) oxytetrafluoride]] || 13520-79-1
|-
| WO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tungsten(IV) oxide]] || 12036-22-5
|-
| WO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Br&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tungsten(VI) dioxydibromide]] || 13520-75-7
|-
| WO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tungsten(VI) dioxydichloride]] || 13520-76-8
|-
| WO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;I&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tungsten(VI) dioxydiiodide]] || 14447-89-3
|-
| WO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[tungsten(VI) oxide]] || 1314-35-8
|-
| WO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[tungstate]] ion || 14311-52-5
|-
| WS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tungsten(IV) sulfide]] || 12138-09-9
|-
| WS&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[tungsten(VI) sulfide]] || 12125-19-8
|-
| WSe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tungsten(IV) selenide]] || 12067-46-8
|-
| WTe&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[tungsten(IV) telluride]] || 12067-76-4
|-
| W&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C || [[tungsten carbide]] || 12070-13-2
|-
|}
==Y==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Synonyms || CAS number
|-
| YAs || [[yttrium arsenide]] || 12255-48-0
|-
| YB&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; || [[yttrium boride]] || 12008-32-1
|-
| YBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[yttrium bromide]] || 13469-98-2
|-
| YC&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[yttrium carbide]] || 12071-35-1
|-
| YCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[yttrium chloride]] || 10361-92-9
|-
| YF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[yttrium fluoride]] || 13709-49-4
|-
| YP || [[yttrium phosphide]] || 12294-01-8
|-
| YSb || [[yttrium antimonide]] || 12186-97-9
|-
| YVO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[yttrium vanadate]] || 13566-12-6
|-
| Y&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[yttria]] &lt;br&gt; yttrium oxide || 1314-36-9
|-
| Y&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[yttrium sulfide]] || 12039-19-9
|-
| YbBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[ytterbium(II) bromide]] || 25502-05-0
|-
| YbBr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[ytterbium(III) bromide]] || 13759-89-2
|-
| YbCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[ytterbium(II)chloride]] || 13874-77-6
|-
| YbCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[ytterbium(III) chloride]] || 10361-91-8
|-
| YbCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;·6H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O || [[ytterbium(III) chloride hexahydrate]] || 19423-87-1
|-
| Yb(ClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[ytterbium(III) perchlorate]] ||
|-
| YbF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[ytterbium(II) fluoride]] || 15192-18-4
|-
| YbF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[ytterbium(III) fluoride]] || 13760-80-0
|-
| YbI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[ytterbium(II) iodide]] || 19357-86-9
|-
| YbI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[ytterbium(III) iodide]] || 13813-44-0
|-
| YbPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[ytterbium(III) phosphate]] ||
|-
| YbSe || [[ytterbium(II) selenide]] || 12039-54-2
|-
| YbSi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[ytterbium(II) silicide]] || 12039-89-3
|-
| Yb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[ytterbium(III) oxide]] || 1314-37-0
|-
| Yb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[ytterbium(III) sulfide]] || 12039-20-2
|-
| Yb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Se&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[ytterbium(III) selenide]] || 12166-52-8
|-
| YbTe || [[ytterbium(II) telluride]] || 12125-58-5
|-
|}
==Z==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Chemical formula || Synonyms || CAS number
|-
| Zn(AlO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc aluminate]] || 68186-87-8
|-
| Zn(AsO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc arsenite]] || 10326-24-6
|-
| ZnBr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc bromide]] || 7699-45-8
|-
| Zn(CN)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc cyanide]] || 557-21-1
|-
| ZnCO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[zinc carbonate]] || 3486-35-9 
|-
| Zn(C&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;15&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc caprylate]] || 557-09-5
|-
| Zn(ClO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc chlorate]] || 10361-95-2
|-
| ZnCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc chloride]] || 7646-85-7
|-
| ZnCr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[zinc chromite]] || 12018-19-8
|-
| ZnF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc fluoride]] || 7783-49-5
|-
| Zn(IO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc iodate]] || 7790-37-6
|-
| ZnI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc iodide]] || 10139-47-6
|-
| ZnMoO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[zinc orthomolybdate]] || 
|-
| Zn(NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc nitrite]] || 10102-02-0
|-
| Zn(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc nitrate]] || 7779-88-6
|-
| Zn(NbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc metaniobate]] ||
|-
| ZnO || [[zinc(II) oxide]] &lt;br&gt; zinc oxide || 1314-13-2
|-
| ZnO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc peroxide]] || 1314-22-3
|-
| Zn(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc hydroxide]] || 20427-58-1
|-
| Zn(OH)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[zincate ion]] ||
|-
| ZnS || [[zinc sulfide]] &lt;br&gt; sphalerite || 1314-98-3
|-
| Zn(SCN)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc thiocyanate]] || 557-42-6
|-
| Zn(SeCN)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc selenocyanate]] ||
|-
| ZnSO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[zinc sulfite]] || 
|-
| ZnS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[zinc thiosulfate]] ||
|-
| ZnSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[zinc sulfate]] || 7733-02-0
|-
| ZnSb || [[zinc antimonide]] || 12039-35-9
|-
| ZnSe || [[zinc selenide]] || 1315-09-9
|-
| ZnSeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[zinc selenite]] ||13597-46-1
|-
| ZnSeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[zinc selenate]] ||
|-
| ZnSnO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[zinc stannate]] ||12036-37-2
|-
| Zn(TaO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc metatantalate]] ||
|-
| ZnTe  || [[zinc telluride]] || 1315-11-3
|-
| ZnTeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[zinc tellurite]] ||
|-
| ZnTeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[zinc tellurate]] ||
|-
| ZnTiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[zinc metatitanate]] ||
|-
| Zn(VO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc metavanadate]] ||
|-
| ZnWO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[zinc orthotungstate]] ||
|-
| ZnZrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; || [[zinc metazirconate]] ||
|-
| Zn&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; || [[zinc pyrophosphate]] || 7446-26-6
|-
| Zn&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SiO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[zinc orthosilicate]] || 13597-65-4
|-
| Zn&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(AsO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc arsenate]] || 13464-44-3
|-
| Zn&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;As&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc arsenide]] || 12006-40-5
|-
| Zn&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc nitride]] || 1313-49-1
|-
| Zn&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;P&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc phosphide]] || 1314-84-7
|-
| Zn&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc phosphate]] || 7779-90-0
|-
| Zn&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Sb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zinc antimonide]] ||
|-
| ZrB&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zirconium boride]] || 12045-64-6
|-
| ZrBr&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[zirconium bromide]] || 13777-25-8
|-
| ZrC || [[zirconium carbide]] || 12020-14-3
|-
| ZrCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[zirconium tetrachloride]] || 10026-11-6
|-
| ZrF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[zirconium fluoride]] || 7783-64-4
|-
| ZrI&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[zirconium iodide]] || 13986-26-0
|-
| ZrN || [[zirconium nitride]] || 25658-42-8
|-
| Zr(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[zirconium(IV) nitrate]] ||
|-
| Zr(OH)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[zirconium hydroxide]] || 14475-63-9
|-
| ZrO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zirconium dioxide]] &lt;br&gt; [[baddeleyite]] || 1314-23-4
|-
| ZrO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2&amp;minus;&lt;/sup&gt; || [[zirconate]] ion ||
|-
| ZrP&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zirconium phosphide]] || 12037-80-8
|-
| ZrS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zirconium sulfide]] || 12039-15-5
|-
| ZrSi&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zirconium silicide]] || 12039-90-6
|-
| ZrSiO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[zirconium(IV) silicate]] || 10101-52-7
|-
| Zr(SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; || [[zirconium(IV) sulfate]] || 14644-61-2
|-
| Zr&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(PO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; || [[zirconium phosphate]] || 13765-95-2
|}

==External links==
*[http://www.webelements.com/ Webelements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104110225/http://www.webelements.com/ |date=2014-01-04 }}
*[http://lb.chemie.uni-hamburg.de/static/index.html Landolt Börnstein Organic Index 2004] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717182312/http://lb.chemie.uni-hamburg.de/static/index.html |date=2011-07-17 }}

{{BranchesofChemistry}}
[[വർഗ്ഗം:പട്ടികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രസതന്ത്രം]]</text>
      <sha1>cwdpef4sofu4udgzsbzdhngbe5lhvz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മറയൂർ ശർക്കര</title>
    <ns>0</ns>
    <id>467780</id>
    <revision>
      <id>4652216</id>
      <parentid>3706989</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:49:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1128" sha1="owlds115n9axtou1gbgy2dn0veeajrp" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>owlds115n9axtou1gbgy2dn0veeajrp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652223</id>
      <parentid>4652216</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:59:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3480" sha1="1sbddjpzyscmahoan3dq9aax8r6gbif" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>1sbddjpzyscmahoan3dq9aax8r6gbif</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652226</id>
      <parentid>4652223</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:04:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4774" sha1="kc8rbvkwmv2a4dvtm27q0fukdozip5l" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>kc8rbvkwmv2a4dvtm27q0fukdozip5l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652227</id>
      <parentid>4652226</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:04:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4795" sha1="mfenr3gkznolbc4vj5gzalasvc30i50" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>mfenr3gkznolbc4vj5gzalasvc30i50</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652229</id>
      <parentid>4652227</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5417" sha1="mnyil74qz8guat5r8a3sv2ddcuvzshb" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>mnyil74qz8guat5r8a3sv2ddcuvzshb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652232</id>
      <parentid>4652229</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5468" sha1="g7npacm4uqecgtpnla2765pqjcn130m" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>g7npacm4uqecgtpnla2765pqjcn130m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652234</id>
      <parentid>4652232</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:08:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7496" sha1="sfeolmoiiunhhs57rt77pybdlyfuyli" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>sfeolmoiiunhhs57rt77pybdlyfuyli</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652235</id>
      <parentid>4652234</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7523" sha1="7cikl6dpn6qc1hvuyds2f1963lr8ysh" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>7cikl6dpn6qc1hvuyds2f1963lr8ysh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652238</id>
      <parentid>4652235</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9857" sha1="tcr5lq3lc0o9yjufhikkes47eugn9v8" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവസവിശേഷതകളും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പ്രകൃതിദത്ത ഉൽപ്പന്നമാണിത്. കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉൽപാദന പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിരൽ അടയാളങ്ങളുള്ള ഇതിന് തവിട്ട് മുതൽ ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറം, ഇടത്തരം കാഠിന്യം, സ്റ്റിക്കി അല്ലാത്ത ഘടന എന്നിവയുണ്ട്. പ്രകൃതിദത്തമോ സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങളോ കൃത്രിമ മധുരത്തിനുള്ള ഘടകങ്ങളോ ചേർക്കാതെ നിർമ്മിച്ച ഈ ശർക്കരയ്ക്ക് സവിശേഷമായതും ഉപ്പുരഹിതമായ മാധുര്യവും സവിശേഷ രുചിയുമുണ്ട്. നന്നായി ഉണങ്ങിയ രൂപവും കുറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ദ്രവ്യവും അഴുക്കും മണ്ണിന്റെ അളവും ഉറപ്പാക്കുന്നു, ഇത് മറ്റ് മാർക്കറ്റ് സാമ്പിളുകളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree|title=Vanasree Products|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=K0BZEAAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery+hand&amp;pg=PP48 |title=AMU Aligarh Muslim University B.A. Bachelor Of Arts 2022 |date=30 November 2021 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-257-9605-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Spurious products pose threat to Kerala's GI tagged Marayoor jaggery|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/spurious-products-pose-threat-to-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-2824806|access-date=15 November 2024|work=Deccan Herald|language=en}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>tcr5lq3lc0o9yjufhikkes47eugn9v8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652239</id>
      <parentid>4652238</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9940" sha1="g3qwnloa6l60b6h9xl7rqq3mzuhb7s5" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവസവിശേഷതകളും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പ്രകൃതിദത്ത ഉൽപ്പന്നമാണിത്. കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉൽപാദന പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിരൽ അടയാളങ്ങളുള്ള ഇതിന് തവിട്ട് മുതൽ ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറം, ഇടത്തരം കാഠിന്യം, സ്റ്റിക്കി അല്ലാത്ത ഘടന എന്നിവയുണ്ട്. പ്രകൃതിദത്തമോ സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങളോ കൃത്രിമ മധുരത്തിനുള്ള ഘടകങ്ങളോ ചേർക്കാതെ നിർമ്മിച്ച ഈ ശർക്കരയ്ക്ക് സവിശേഷമായതും ഉപ്പുരഹിതമായ മാധുര്യവും സവിശേഷ രുചിയുമുണ്ട്. നന്നായി ഉണങ്ങിയ രൂപവും കുറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ദ്രവ്യവും അഴുക്കും മണ്ണിന്റെ അളവും ഉറപ്പാക്കുന്നു, ഇത് മറ്റ് മാർക്കറ്റ് സാമ്പിളുകളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree|title=Vanasree Products|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=K0BZEAAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery+hand&amp;pg=PP48 |title=AMU Aligarh Muslim University B.A. Bachelor Of Arts 2022 |date=30 November 2021 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-257-9605-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Spurious products pose threat to Kerala's GI tagged Marayoor jaggery|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/spurious-products-pose-threat-to-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-2824806|access-date=15 November 2024|work=Deccan Herald|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരമ്പരാഗത ശർക്കര ഉൽപ്പാദനം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>g3qwnloa6l60b6h9xl7rqq3mzuhb7s5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652244</id>
      <parentid>4652239</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10627" sha1="bl0d1subdbd36csgvoawzpsjxdg0x8j" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവസവിശേഷതകളും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പ്രകൃതിദത്ത ഉൽപ്പന്നമാണിത്. കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉൽപാദന പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിരൽ അടയാളങ്ങളുള്ള ഇതിന് തവിട്ട് മുതൽ ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറം, ഇടത്തരം കാഠിന്യം, സ്റ്റിക്കി അല്ലാത്ത ഘടന എന്നിവയുണ്ട്. പ്രകൃതിദത്തമോ സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങളോ കൃത്രിമ മധുരത്തിനുള്ള ഘടകങ്ങളോ ചേർക്കാതെ നിർമ്മിച്ച ഈ ശർക്കരയ്ക്ക് സവിശേഷമായതും ഉപ്പുരഹിതമായ മാധുര്യവും സവിശേഷ രുചിയുമുണ്ട്. നന്നായി ഉണങ്ങിയ രൂപവും കുറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ദ്രവ്യവും അഴുക്കും മണ്ണിന്റെ അളവും ഉറപ്പാക്കുന്നു, ഇത് മറ്റ് മാർക്കറ്റ് സാമ്പിളുകളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree|title=Vanasree Products|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=K0BZEAAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery+hand&amp;pg=PP48 |title=AMU Aligarh Muslim University B.A. Bachelor Of Arts 2022 |date=30 November 2021 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-257-9605-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Spurious products pose threat to Kerala's GI tagged Marayoor jaggery|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/spurious-products-pose-threat-to-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-2824806|access-date=15 November 2024|work=Deccan Herald|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരമ്പരാഗത ശർക്കര ഉൽപ്പാദനം ==
മറയൂരിലെ ശർക്കര നിർമ്മാണ കലയ്ക്ക് സമ്പന്നമായ ചരിത്രമുണ്ട്, ഋഗ്വേദത്തിലും ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള പുരാതന പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (December 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>bl0d1subdbd36csgvoawzpsjxdg0x8j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652255</id>
      <parentid>4652244</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14762" sha1="gnzxtq26pk13gj6qvpe9wvm2p8dourz" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവസവിശേഷതകളും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പ്രകൃതിദത്ത ഉൽപ്പന്നമാണിത്. കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉൽപാദന പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിരൽ അടയാളങ്ങളുള്ള ഇതിന് തവിട്ട് മുതൽ ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറം, ഇടത്തരം കാഠിന്യം, സ്റ്റിക്കി അല്ലാത്ത ഘടന എന്നിവയുണ്ട്. പ്രകൃതിദത്തമോ സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങളോ കൃത്രിമ മധുരത്തിനുള്ള ഘടകങ്ങളോ ചേർക്കാതെ നിർമ്മിച്ച ഈ ശർക്കരയ്ക്ക് സവിശേഷമായതും ഉപ്പുരഹിതമായ മാധുര്യവും സവിശേഷ രുചിയുമുണ്ട്. നന്നായി ഉണങ്ങിയ രൂപവും കുറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ദ്രവ്യവും അഴുക്കും മണ്ണിന്റെ അളവും ഉറപ്പാക്കുന്നു, ഇത് മറ്റ് മാർക്കറ്റ് സാമ്പിളുകളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree|title=Vanasree Products|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=K0BZEAAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery+hand&amp;pg=PP48 |title=AMU Aligarh Muslim University B.A. Bachelor Of Arts 2022 |date=30 November 2021 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-257-9605-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Spurious products pose threat to Kerala's GI tagged Marayoor jaggery|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/spurious-products-pose-threat-to-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-2824806|access-date=15 November 2024|work=Deccan Herald|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരമ്പരാഗത ശർക്കര ഉൽപ്പാദനം ==
മറയൂരിലെ ശർക്കര നിർമ്മാണ കലയ്ക്ക് സമ്പന്നമായ ചരിത്രമുണ്ട്, ഋഗ്വേദത്തിലും ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള പുരാതന പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (December 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

അസാധാരണമായ ഗുണനിലവാരത്തിന് പേരുകേട്ട മറയൂർ ശർക്കര, ഈ മേഖലയിലെ കരിമ്പ് പാടങ്ങളിൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഏകദേശം 150 നാടൻ ഷെഡുകളിൽ പരമ്പരാഗത രീതികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നത്. ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം തിരഞ്ഞെടുത്തതും വൃത്തിയുള്ളതുമായ കരിമ്പിൽ നിന്ന് ജ്യൂസ് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ നിന്നണ് അധ്വാനം വേണ്ടിവരുന്ന പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കുന്നത്, തുടർന്ന് മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ശുദ്ധീകരണം നടത്തുന്നു. ശുദ്ധമായ ജ്യൂസ് ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് അതിലേക്ക് നാരങ്ങ ചേർക്കുന്നതിലൂടെയാണ് വ്യക്തത കൈവരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് ജ്യൂസ് വലിയ, ചെമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ഗാൽവാനൈസ്ഡ് ഇരുമ്പ് പാത്രങ്ങളിൽ തിളപ്പിച്ച് ഒരു ചൂളയ്ക്ക് മുകളിൽ [[:en:Bagasse|ബൈയൊഗാസ്]] (കരിമ്പ് മാലിന്യങ്ങൾ) ഇന്ധനം നിറച്ച് കാര്യക്ഷമമായ താപ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ചിമ്മിനികളും ബാഫിളുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഒപ്റ്റിമൈസ് ചെയ്യുന്നു. നീണ്ട തടി സ്പൂണുകൾ ഉപയോഗിച്ച് നിരന്തരം ഇളക്കുന്നത് ചാരറിംഗിനെ തടയുന്നു, അതേസമയം വിദഗ്ധരായ കരകൌശലത്തൊഴിലാളികൾ &quot;തണുത്ത വെള്ളം പരിശോധിക്കുക&quot; പോലുള്ള സമയബന്ധിതമായ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്ഥിരത വിലയിരുത്തുന്നു, കൂടാതെ വിരലുകൾ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ മുക്കി തിളയ്ക്കുന്ന ജ്യൂസിലും. ഒപ്റ്റിമൽ സ്ഥിരത കൈവരിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, സാന്ദ്രീകൃതമായ ജ്യൂസ് ക്രമീകരണത്തിനായി തടി കുഴികളിലേക്ക് മാറ്റുന്നു, അതിനുശേഷം അത് കരകൌശലത്തൊഴിലാളിയുടെ വിരലടയാള ഇംപ്രഷനുകൾ വഹിക്കുന്ന വ്യതിരിക്തമായ പന്തുകളായി കൈകൊണ്ട് ഉരുട്ടുന്നു. ഈ കരകൌശല പ്രക്രിയ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 6,000 ടൺ പ്രീമിയം മറയൂർ ശർക്കര നൽകുന്നു, പ്രാഥമികമായി അതിന്റെ സിഗ്നേച്ചർ സോളിഡ് ബോൾ രൂപത്തിൽ (ഉണ്ട ശർക്കര) ചെറിയ അളവിൽ ദ്രാവകത്തോടൊപ്പം (പാനി, പൊടി രൂപങ്ങൾ, എല്ലാം കൃത്രിമ നിറങ്ങൾ, രാസവസ്തുക്കൾ അല്ലെങ്കിൽ മധുരപലഹാരങ്ങൾ ഇല്ലാതെ).
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>gnzxtq26pk13gj6qvpe9wvm2p8dourz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652256</id>
      <parentid>4652255</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:27:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14789" sha1="28ohb247o6584em0546lupd1gzii9at" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവസവിശേഷതകളും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പ്രകൃതിദത്ത ഉൽപ്പന്നമാണിത്. കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉൽപാദന പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിരൽ അടയാളങ്ങളുള്ള ഇതിന് തവിട്ട് മുതൽ ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറം, ഇടത്തരം കാഠിന്യം, സ്റ്റിക്കി അല്ലാത്ത ഘടന എന്നിവയുണ്ട്. പ്രകൃതിദത്തമോ സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങളോ കൃത്രിമ മധുരത്തിനുള്ള ഘടകങ്ങളോ ചേർക്കാതെ നിർമ്മിച്ച ഈ ശർക്കരയ്ക്ക് സവിശേഷമായതും ഉപ്പുരഹിതമായ മാധുര്യവും സവിശേഷ രുചിയുമുണ്ട്. നന്നായി ഉണങ്ങിയ രൂപവും കുറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ദ്രവ്യവും അഴുക്കും മണ്ണിന്റെ അളവും ഉറപ്പാക്കുന്നു, ഇത് മറ്റ് മാർക്കറ്റ് സാമ്പിളുകളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree|title=Vanasree Products|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=K0BZEAAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery+hand&amp;pg=PP48 |title=AMU Aligarh Muslim University B.A. Bachelor Of Arts 2022 |date=30 November 2021 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-257-9605-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Spurious products pose threat to Kerala's GI tagged Marayoor jaggery|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/spurious-products-pose-threat-to-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-2824806|access-date=15 November 2024|work=Deccan Herald|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരമ്പരാഗത ശർക്കര ഉൽപ്പാദനം ==
മറയൂരിലെ ശർക്കര നിർമ്മാണ കലയ്ക്ക് സമ്പന്നമായ ചരിത്രമുണ്ട്, ഋഗ്വേദത്തിലും ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള പുരാതന പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (December 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

അസാധാരണമായ ഗുണനിലവാരത്തിന് പേരുകേട്ട മറയൂർ ശർക്കര, ഈ മേഖലയിലെ കരിമ്പ് പാടങ്ങളിൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഏകദേശം 150 നാടൻ ഷെഡുകളിൽ പരമ്പരാഗത രീതികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നത്. ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം തിരഞ്ഞെടുത്തതും വൃത്തിയുള്ളതുമായ കരിമ്പിൽ നിന്ന് ജ്യൂസ് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ നിന്നണ് അധ്വാനം വേണ്ടിവരുന്ന പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കുന്നത്, തുടർന്ന് മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ശുദ്ധീകരണം നടത്തുന്നു. ശുദ്ധമായ ജ്യൂസ് ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് അതിലേക്ക് നാരങ്ങ ചേർക്കുന്നതിലൂടെയാണ് വ്യക്തത കൈവരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് ജ്യൂസ് വലിയ, ചെമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ഗാൽവാനൈസ്ഡ് ഇരുമ്പ് പാത്രങ്ങളിൽ തിളപ്പിച്ച് ഒരു ചൂളയ്ക്ക് മുകളിൽ [[:en:Bagasse|ബൈയൊഗാസ്]] (കരിമ്പ് മാലിന്യങ്ങൾ) ഇന്ധനം നിറച്ച് കാര്യക്ഷമമായ താപ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ചിമ്മിനികളും ബാഫിളുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഒപ്റ്റിമൈസ് ചെയ്യുന്നു. നീണ്ട തടി സ്പൂണുകൾ ഉപയോഗിച്ച് നിരന്തരം ഇളക്കുന്നത് ചാരറിംഗിനെ തടയുന്നു, അതേസമയം വിദഗ്ധരായ കരകൌശലത്തൊഴിലാളികൾ &quot;തണുത്ത വെള്ളം പരിശോധിക്കുക&quot; പോലുള്ള സമയബന്ധിതമായ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്ഥിരത വിലയിരുത്തുന്നു, കൂടാതെ വിരലുകൾ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ മുക്കി തിളയ്ക്കുന്ന ജ്യൂസിലും. ഒപ്റ്റിമൽ സ്ഥിരത കൈവരിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, സാന്ദ്രീകൃതമായ ജ്യൂസ് ക്രമീകരണത്തിനായി തടി കുഴികളിലേക്ക് മാറ്റുന്നു, അതിനുശേഷം അത് കരകൌശലത്തൊഴിലാളിയുടെ വിരലടയാള ഇംപ്രഷനുകൾ വഹിക്കുന്ന വ്യതിരിക്തമായ പന്തുകളായി കൈകൊണ്ട് ഉരുട്ടുന്നു. ഈ കരകൌശല പ്രക്രിയ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 6,000 ടൺ പ്രീമിയം മറയൂർ ശർക്കര നൽകുന്നു, പ്രാഥമികമായി അതിന്റെ സിഗ്നേച്ചർ സോളിഡ് ബോൾ രൂപത്തിൽ (ഉണ്ട ശർക്കര) ചെറിയ അളവിൽ ദ്രാവകത്തോടൊപ്പം (പാനി, പൊടി രൂപങ്ങൾ, എല്ലാം കൃത്രിമ നിറങ്ങൾ, രാസവസ്തുക്കൾ അല്ലെങ്കിൽ മധുരപലഹാരങ്ങൾ ഇല്ലാതെ).

== ഉപയോഗം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>28ohb247o6584em0546lupd1gzii9at</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652261</id>
      <parentid>4652256</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17510" sha1="fyn3nf0565f4ozip4j5mxwriqpg8w7v" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവസവിശേഷതകളും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പ്രകൃതിദത്ത ഉൽപ്പന്നമാണിത്. കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉൽപാദന പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിരൽ അടയാളങ്ങളുള്ള ഇതിന് തവിട്ട് മുതൽ ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറം, ഇടത്തരം കാഠിന്യം, സ്റ്റിക്കി അല്ലാത്ത ഘടന എന്നിവയുണ്ട്. പ്രകൃതിദത്തമോ സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങളോ കൃത്രിമ മധുരത്തിനുള്ള ഘടകങ്ങളോ ചേർക്കാതെ നിർമ്മിച്ച ഈ ശർക്കരയ്ക്ക് സവിശേഷമായതും ഉപ്പുരഹിതമായ മാധുര്യവും സവിശേഷ രുചിയുമുണ്ട്. നന്നായി ഉണങ്ങിയ രൂപവും കുറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ദ്രവ്യവും അഴുക്കും മണ്ണിന്റെ അളവും ഉറപ്പാക്കുന്നു, ഇത് മറ്റ് മാർക്കറ്റ് സാമ്പിളുകളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree|title=Vanasree Products|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=K0BZEAAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery+hand&amp;pg=PP48 |title=AMU Aligarh Muslim University B.A. Bachelor Of Arts 2022 |date=30 November 2021 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-257-9605-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Spurious products pose threat to Kerala's GI tagged Marayoor jaggery|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/spurious-products-pose-threat-to-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-2824806|access-date=15 November 2024|work=Deccan Herald|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരമ്പരാഗത ശർക്കര ഉൽപ്പാദനം ==
മറയൂരിലെ ശർക്കര നിർമ്മാണ കലയ്ക്ക് സമ്പന്നമായ ചരിത്രമുണ്ട്, ഋഗ്വേദത്തിലും ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള പുരാതന പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (December 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

അസാധാരണമായ ഗുണനിലവാരത്തിന് പേരുകേട്ട മറയൂർ ശർക്കര, ഈ മേഖലയിലെ കരിമ്പ് പാടങ്ങളിൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഏകദേശം 150 നാടൻ ഷെഡുകളിൽ പരമ്പരാഗത രീതികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Sweet victory: Idukki's Marayoor Jaggery gets GI tag|url=https://www.thenewsminute.com/kerala/sweet-victory-idukki-s-marayoor-jaggery-gets-gi-tag-97960|access-date=15 November 2024|work=The News Minute|date=8 March 2019|language=en}}&lt;/ref&gt; ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം തിരഞ്ഞെടുത്തതും വൃത്തിയുള്ളതുമായ കരിമ്പിൽ നിന്ന് ജ്യൂസ് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ നിന്നണ് അധ്വാനം വേണ്ടിവരുന്ന പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കുന്നത്, തുടർന്ന് മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ശുദ്ധീകരണം നടത്തുന്നു. ശുദ്ധമായ ജ്യൂസ് ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് അതിലേക്ക് നാരങ്ങ ചേർക്കുന്നതിലൂടെയാണ് വ്യക്തത കൈവരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് ജ്യൂസ് വലിയ, ചെമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ഗാൽവാനൈസ്ഡ് ഇരുമ്പ് പാത്രങ്ങളിൽ തിളപ്പിച്ച് ഒരു ചൂളയ്ക്ക് മുകളിൽ [[:en:Bagasse|ബൈയൊഗാസ്]] (കരിമ്പ് മാലിന്യങ്ങൾ) ഇന്ധനം നിറച്ച് കാര്യക്ഷമമായ താപ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ചിമ്മിനികളും ബാഫിളുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഒപ്റ്റിമൈസ് ചെയ്യുന്നു. നീണ്ട തടി സ്പൂണുകൾ ഉപയോഗിച്ച് നിരന്തരം ഇളക്കുന്നത് ചാരറിംഗിനെ തടയുന്നു, അതേസമയം വിദഗ്ധരായ കരകൌശലത്തൊഴിലാളികൾ &quot;തണുത്ത വെള്ളം പരിശോധിക്കുക&quot; പോലുള്ള സമയബന്ധിതമായ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്ഥിരത വിലയിരുത്തുന്നു, കൂടാതെ വിരലുകൾ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ മുക്കി തിളയ്ക്കുന്ന ജ്യൂസിലും. ഒപ്റ്റിമൽ സ്ഥിരത കൈവരിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, സാന്ദ്രീകൃതമായ ജ്യൂസ് ക്രമീകരണത്തിനായി തടി കുഴികളിലേക്ക് മാറ്റുന്നു, അതിനുശേഷം അത് കരകൌശലത്തൊഴിലാളിയുടെ വിരലടയാള ഇംപ്രഷനുകൾ വഹിക്കുന്ന വ്യതിരിക്തമായ പന്തുകളായി കൈകൊണ്ട് ഉരുട്ടുന്നു. ഈ കരകൌശല പ്രക്രിയ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 6,000 ടൺ പ്രീമിയം മറയൂർ ശർക്കര നൽകുന്നു, പ്രാഥമികമായി അതിന്റെ സിഗ്നേച്ചർ സോളിഡ് ബോൾ രൂപത്തിൽ (ഉണ്ട ശർക്കര) ചെറിയ അളവിൽ ദ്രാവകത്തോടൊപ്പം (പാനി, പൊടി രൂപങ്ങൾ, എല്ലാം കൃത്രിമ നിറങ്ങൾ, രാസവസ്തുക്കൾ അല്ലെങ്കിൽ മധുരപലഹാരങ്ങൾ ഇല്ലാതെ).&lt;ref&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഉപയോഗം ==
ഇത് ഒരു പരമ്പരാഗത മധുരപലഹാരമായും [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദ]] വൈദ്യത്തിൽ പ്രധാന ഘടകമായും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thebetterindia.com/281019/jaggery-health-benefits-marayur-patali-gur-natural-sweetener-indian-food/|title=The 'Gur' Old Story of Why Jaggery is India's Favourite Sweetener|access-date=15 November 2024|last=Krishnan|first=Anjali|date=31 March 2022|website=The Better India}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഇതിന് ഒരു ആദരണീയമായ സ്ഥാനമുണ്ട്, അവിടെ ഇത് പരമ്പരാഗത ചടങ്ങുകളുടെയും ആചാരങ്ങളുടെയും അവിഭാജ്യ ഘടകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=QEU8VKzq-XIC&amp;q=Marayoor+Jaggery |title=Kerala, an Authentic Handbook |date=2010 |publisher=Information-Public Relations Department, Government of Kerala |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; പരമ്പരാഗത കേരള [[:en:Sadya|സദ്യകളിലും]] (വിരുന്നുകൾ) ശർക്കർപെരട്ടി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശർക്കര പൊതിഞ്ഞ [[:en:Sadya|വാഴപ്പഴം ചിപ്സിലും]] ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഇത് പ്രധാന വിഭവമാണ്, മറ്റ് സിഗ്നേച്ചർ വിഭവങ്ങൾക്കൊപ്പം വിളമ്പുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Sanand|first=Swapna Raghu|date=18 March 2019|title=Sweetest ever Marayur jaggery gets GI tag: This labour of love will move you!|newspaper=[[The Financial Express (India)]]|url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-sweetest-ever-marayur-jaggery-gets-gi-tag-this-labour-of-love-will-move-you-1519642/|access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>fyn3nf0565f4ozip4j5mxwriqpg8w7v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652262</id>
      <parentid>4652261</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:34:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17580" sha1="96vbmi2xxu45xotbwtxnxmlpk5c5t0a" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവസവിശേഷതകളും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പ്രകൃതിദത്ത ഉൽപ്പന്നമാണിത്. കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉൽപാദന പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിരൽ അടയാളങ്ങളുള്ള ഇതിന് തവിട്ട് മുതൽ ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറം, ഇടത്തരം കാഠിന്യം, സ്റ്റിക്കി അല്ലാത്ത ഘടന എന്നിവയുണ്ട്. പ്രകൃതിദത്തമോ സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങളോ കൃത്രിമ മധുരത്തിനുള്ള ഘടകങ്ങളോ ചേർക്കാതെ നിർമ്മിച്ച ഈ ശർക്കരയ്ക്ക് സവിശേഷമായതും ഉപ്പുരഹിതമായ മാധുര്യവും സവിശേഷ രുചിയുമുണ്ട്. നന്നായി ഉണങ്ങിയ രൂപവും കുറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ദ്രവ്യവും അഴുക്കും മണ്ണിന്റെ അളവും ഉറപ്പാക്കുന്നു, ഇത് മറ്റ് മാർക്കറ്റ് സാമ്പിളുകളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree|title=Vanasree Products|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=K0BZEAAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery+hand&amp;pg=PP48 |title=AMU Aligarh Muslim University B.A. Bachelor Of Arts 2022 |date=30 November 2021 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-257-9605-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Spurious products pose threat to Kerala's GI tagged Marayoor jaggery|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/spurious-products-pose-threat-to-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-2824806|access-date=15 November 2024|work=Deccan Herald|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരമ്പരാഗത ശർക്കര ഉൽപ്പാദനം ==
മറയൂരിലെ ശർക്കര നിർമ്മാണ കലയ്ക്ക് സമ്പന്നമായ ചരിത്രമുണ്ട്, ഋഗ്വേദത്തിലും ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള പുരാതന പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (December 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

അസാധാരണമായ ഗുണനിലവാരത്തിന് പേരുകേട്ട മറയൂർ ശർക്കര, ഈ മേഖലയിലെ കരിമ്പ് പാടങ്ങളിൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഏകദേശം 150 നാടൻ ഷെഡുകളിൽ പരമ്പരാഗത രീതികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Sweet victory: Idukki's Marayoor Jaggery gets GI tag|url=https://www.thenewsminute.com/kerala/sweet-victory-idukki-s-marayoor-jaggery-gets-gi-tag-97960|access-date=15 November 2024|work=The News Minute|date=8 March 2019|language=en}}&lt;/ref&gt; ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം തിരഞ്ഞെടുത്തതും വൃത്തിയുള്ളതുമായ കരിമ്പിൽ നിന്ന് ജ്യൂസ് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ നിന്നണ് അധ്വാനം വേണ്ടിവരുന്ന പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കുന്നത്, തുടർന്ന് മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ശുദ്ധീകരണം നടത്തുന്നു. ശുദ്ധമായ ജ്യൂസ് ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് അതിലേക്ക് നാരങ്ങ ചേർക്കുന്നതിലൂടെയാണ് വ്യക്തത കൈവരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് ജ്യൂസ് വലിയ, ചെമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ഗാൽവാനൈസ്ഡ് ഇരുമ്പ് പാത്രങ്ങളിൽ തിളപ്പിച്ച് ഒരു ചൂളയ്ക്ക് മുകളിൽ [[:en:Bagasse|ബൈയൊഗാസ്]] (കരിമ്പ് മാലിന്യങ്ങൾ) ഇന്ധനം നിറച്ച് കാര്യക്ഷമമായ താപ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ചിമ്മിനികളും ബാഫിളുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഒപ്റ്റിമൈസ് ചെയ്യുന്നു. നീണ്ട തടി സ്പൂണുകൾ ഉപയോഗിച്ച് നിരന്തരം ഇളക്കുന്നത് ചാരറിംഗിനെ തടയുന്നു, അതേസമയം വിദഗ്ധരായ കരകൌശലത്തൊഴിലാളികൾ &quot;തണുത്ത വെള്ളം പരിശോധിക്കുക&quot; പോലുള്ള സമയബന്ധിതമായ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്ഥിരത വിലയിരുത്തുന്നു, കൂടാതെ വിരലുകൾ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ മുക്കി തിളയ്ക്കുന്ന ജ്യൂസിലും. ഒപ്റ്റിമൽ സ്ഥിരത കൈവരിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, സാന്ദ്രീകൃതമായ ജ്യൂസ് ക്രമീകരണത്തിനായി തടി കുഴികളിലേക്ക് മാറ്റുന്നു, അതിനുശേഷം അത് കരകൌശലത്തൊഴിലാളിയുടെ വിരലടയാള ഇംപ്രഷനുകൾ വഹിക്കുന്ന വ്യതിരിക്തമായ പന്തുകളായി കൈകൊണ്ട് ഉരുട്ടുന്നു. ഈ കരകൌശല പ്രക്രിയ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 6,000 ടൺ പ്രീമിയം മറയൂർ ശർക്കര നൽകുന്നു, പ്രാഥമികമായി അതിന്റെ സിഗ്നേച്ചർ സോളിഡ് ബോൾ രൂപത്തിൽ (ഉണ്ട ശർക്കര) ചെറിയ അളവിൽ ദ്രാവകത്തോടൊപ്പം (പാനി, പൊടി രൂപങ്ങൾ, എല്ലാം കൃത്രിമ നിറങ്ങൾ, രാസവസ്തുക്കൾ അല്ലെങ്കിൽ മധുരപലഹാരങ്ങൾ ഇല്ലാതെ).&lt;ref&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഉപയോഗം ==
ഇത് ഒരു പരമ്പരാഗത മധുരപലഹാരമായും [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദ]] വൈദ്യത്തിൽ പ്രധാന ഘടകമായും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thebetterindia.com/281019/jaggery-health-benefits-marayur-patali-gur-natural-sweetener-indian-food/|title=The 'Gur' Old Story of Why Jaggery is India's Favourite Sweetener|access-date=15 November 2024|last=Krishnan|first=Anjali|date=31 March 2022|website=The Better India}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഇതിന് ഒരു ആദരണീയമായ സ്ഥാനമുണ്ട്, അവിടെ ഇത് പരമ്പരാഗത ചടങ്ങുകളുടെയും ആചാരങ്ങളുടെയും അവിഭാജ്യ ഘടകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=QEU8VKzq-XIC&amp;q=Marayoor+Jaggery |title=Kerala, an Authentic Handbook |date=2010 |publisher=Information-Public Relations Department, Government of Kerala |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; പരമ്പരാഗത കേരള [[:en:Sadya|സദ്യകളിലും]] (വിരുന്നുകൾ) ശർക്കർപെരട്ടി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശർക്കര പൊതിഞ്ഞ [[:en:Sadya|വാഴപ്പഴം ചിപ്സിലും]] ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഇത് പ്രധാന വിഭവമാണ്, മറ്റ് സിഗ്നേച്ചർ വിഭവങ്ങൾക്കൊപ്പം വിളമ്പുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Sanand|first=Swapna Raghu|date=18 March 2019|title=Sweetest ever Marayur jaggery gets GI tag: This labour of love will move you!|newspaper=[[The Financial Express (India)]]|url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-sweetest-ever-marayur-jaggery-gets-gi-tag-this-labour-of-love-will-move-you-1519642/|access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;

== ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സൂചന ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>96vbmi2xxu45xotbwtxnxmlpk5c5t0a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652266</id>
      <parentid>4652262</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19092" sha1="rh3jigfjmmcg1m7img2cnr1bqfwcc1i" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവസവിശേഷതകളും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പ്രകൃതിദത്ത ഉൽപ്പന്നമാണിത്. കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉൽപാദന പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിരൽ അടയാളങ്ങളുള്ള ഇതിന് തവിട്ട് മുതൽ ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറം, ഇടത്തരം കാഠിന്യം, സ്റ്റിക്കി അല്ലാത്ത ഘടന എന്നിവയുണ്ട്. പ്രകൃതിദത്തമോ സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങളോ കൃത്രിമ മധുരത്തിനുള്ള ഘടകങ്ങളോ ചേർക്കാതെ നിർമ്മിച്ച ഈ ശർക്കരയ്ക്ക് സവിശേഷമായതും ഉപ്പുരഹിതമായ മാധുര്യവും സവിശേഷ രുചിയുമുണ്ട്. നന്നായി ഉണങ്ങിയ രൂപവും കുറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ദ്രവ്യവും അഴുക്കും മണ്ണിന്റെ അളവും ഉറപ്പാക്കുന്നു, ഇത് മറ്റ് മാർക്കറ്റ് സാമ്പിളുകളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree|title=Vanasree Products|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=K0BZEAAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery+hand&amp;pg=PP48 |title=AMU Aligarh Muslim University B.A. Bachelor Of Arts 2022 |date=30 November 2021 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-257-9605-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Spurious products pose threat to Kerala's GI tagged Marayoor jaggery|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/spurious-products-pose-threat-to-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-2824806|access-date=15 November 2024|work=Deccan Herald|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരമ്പരാഗത ശർക്കര ഉൽപ്പാദനം ==
മറയൂരിലെ ശർക്കര നിർമ്മാണ കലയ്ക്ക് സമ്പന്നമായ ചരിത്രമുണ്ട്, ഋഗ്വേദത്തിലും ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള പുരാതന പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (December 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

അസാധാരണമായ ഗുണനിലവാരത്തിന് പേരുകേട്ട മറയൂർ ശർക്കര, ഈ മേഖലയിലെ കരിമ്പ് പാടങ്ങളിൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഏകദേശം 150 നാടൻ ഷെഡുകളിൽ പരമ്പരാഗത രീതികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Sweet victory: Idukki's Marayoor Jaggery gets GI tag|url=https://www.thenewsminute.com/kerala/sweet-victory-idukki-s-marayoor-jaggery-gets-gi-tag-97960|access-date=15 November 2024|work=The News Minute|date=8 March 2019|language=en}}&lt;/ref&gt; ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം തിരഞ്ഞെടുത്തതും വൃത്തിയുള്ളതുമായ കരിമ്പിൽ നിന്ന് ജ്യൂസ് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ നിന്നണ് അധ്വാനം വേണ്ടിവരുന്ന പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കുന്നത്, തുടർന്ന് മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ശുദ്ധീകരണം നടത്തുന്നു. ശുദ്ധമായ ജ്യൂസ് ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് അതിലേക്ക് നാരങ്ങ ചേർക്കുന്നതിലൂടെയാണ് വ്യക്തത കൈവരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് ജ്യൂസ് വലിയ, ചെമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ഗാൽവാനൈസ്ഡ് ഇരുമ്പ് പാത്രങ്ങളിൽ തിളപ്പിച്ച് ഒരു ചൂളയ്ക്ക് മുകളിൽ [[:en:Bagasse|ബൈയൊഗാസ്]] (കരിമ്പ് മാലിന്യങ്ങൾ) ഇന്ധനം നിറച്ച് കാര്യക്ഷമമായ താപ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ചിമ്മിനികളും ബാഫിളുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഒപ്റ്റിമൈസ് ചെയ്യുന്നു. നീണ്ട തടി സ്പൂണുകൾ ഉപയോഗിച്ച് നിരന്തരം ഇളക്കുന്നത് ചാരറിംഗിനെ തടയുന്നു, അതേസമയം വിദഗ്ധരായ കരകൌശലത്തൊഴിലാളികൾ &quot;തണുത്ത വെള്ളം പരിശോധിക്കുക&quot; പോലുള്ള സമയബന്ധിതമായ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്ഥിരത വിലയിരുത്തുന്നു, കൂടാതെ വിരലുകൾ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ മുക്കി തിളയ്ക്കുന്ന ജ്യൂസിലും. ഒപ്റ്റിമൽ സ്ഥിരത കൈവരിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, സാന്ദ്രീകൃതമായ ജ്യൂസ് ക്രമീകരണത്തിനായി തടി കുഴികളിലേക്ക് മാറ്റുന്നു, അതിനുശേഷം അത് കരകൌശലത്തൊഴിലാളിയുടെ വിരലടയാള ഇംപ്രഷനുകൾ വഹിക്കുന്ന വ്യതിരിക്തമായ പന്തുകളായി കൈകൊണ്ട് ഉരുട്ടുന്നു. ഈ കരകൌശല പ്രക്രിയ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 6,000 ടൺ പ്രീമിയം മറയൂർ ശർക്കര നൽകുന്നു, പ്രാഥമികമായി അതിന്റെ സിഗ്നേച്ചർ സോളിഡ് ബോൾ രൂപത്തിൽ (ഉണ്ട ശർക്കര) ചെറിയ അളവിൽ ദ്രാവകത്തോടൊപ്പം (പാനി, പൊടി രൂപങ്ങൾ, എല്ലാം കൃത്രിമ നിറങ്ങൾ, രാസവസ്തുക്കൾ അല്ലെങ്കിൽ മധുരപലഹാരങ്ങൾ ഇല്ലാതെ).&lt;ref&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഉപയോഗം ==
ഇത് ഒരു പരമ്പരാഗത മധുരപലഹാരമായും [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദ]] വൈദ്യത്തിൽ പ്രധാന ഘടകമായും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thebetterindia.com/281019/jaggery-health-benefits-marayur-patali-gur-natural-sweetener-indian-food/|title=The 'Gur' Old Story of Why Jaggery is India's Favourite Sweetener|access-date=15 November 2024|last=Krishnan|first=Anjali|date=31 March 2022|website=The Better India}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഇതിന് ഒരു ആദരണീയമായ സ്ഥാനമുണ്ട്, അവിടെ ഇത് പരമ്പരാഗത ചടങ്ങുകളുടെയും ആചാരങ്ങളുടെയും അവിഭാജ്യ ഘടകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=QEU8VKzq-XIC&amp;q=Marayoor+Jaggery |title=Kerala, an Authentic Handbook |date=2010 |publisher=Information-Public Relations Department, Government of Kerala |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; പരമ്പരാഗത കേരള [[:en:Sadya|സദ്യകളിലും]] (വിരുന്നുകൾ) ശർക്കർപെരട്ടി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശർക്കര പൊതിഞ്ഞ [[:en:Sadya|വാഴപ്പഴം ചിപ്സിലും]] ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഇത് പ്രധാന വിഭവമാണ്, മറ്റ് സിഗ്നേച്ചർ വിഭവങ്ങൾക്കൊപ്പം വിളമ്പുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Sanand|first=Swapna Raghu|date=18 March 2019|title=Sweetest ever Marayur jaggery gets GI tag: This labour of love will move you!|newspaper=[[The Financial Express (India)]]|url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-sweetest-ever-marayur-jaggery-gets-gi-tag-this-labour-of-love-will-move-you-1519642/|access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;

== ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സൂചന ==
2019 മാർച്ച് 6 ന് [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്]] കീഴിലുള്ള [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ]]&lt;nowiki/&gt;രജിസ്ട്രിയിൽ നിന്ന് ഇതിന് [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡികേഷൻ]] (ജിഐ) സ്റ്റാറ്റസ് ടാഗ് ലഭിച്ചു (2028 മാർച്ച് 15 വരെ സാധുതയുള്ളതാണ്).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/613|title=Geographical Indications|access-date=15 November 2024|publisher=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Paul|first=Biju E.|title=Onattukara sesame enters list of GI-tagged products from Kerala, thanks to KAU|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Jan/03/onattukara-sesame-enters-list-of-gi-tagged-products-from-kerala-thanks-to-kau-2534085.html|access-date=15 November 2024|newspaper=[[The New Indian Express]]|date=3 January 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala's Marayoor jaggery shipped to Canada|url=https://english.mathrubhumi.com/news/money/kerala-s-marayoor-jaggery-shipment-to-canada-flags-off-1.8176552|access-date=15 November 2024|newspaper=English.[[Mathrubhumi]]|date=30 December 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>rh3jigfjmmcg1m7img2cnr1bqfwcc1i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652271</id>
      <parentid>4652266</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20777" sha1="25b9z55cab6mz4xg9lyp7i83kpyzqiu" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവസവിശേഷതകളും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പ്രകൃതിദത്ത ഉൽപ്പന്നമാണിത്. കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉൽപാദന പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിരൽ അടയാളങ്ങളുള്ള ഇതിന് തവിട്ട് മുതൽ ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറം, ഇടത്തരം കാഠിന്യം, സ്റ്റിക്കി അല്ലാത്ത ഘടന എന്നിവയുണ്ട്. പ്രകൃതിദത്തമോ സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങളോ കൃത്രിമ മധുരത്തിനുള്ള ഘടകങ്ങളോ ചേർക്കാതെ നിർമ്മിച്ച ഈ ശർക്കരയ്ക്ക് സവിശേഷമായതും ഉപ്പുരഹിതമായ മാധുര്യവും സവിശേഷ രുചിയുമുണ്ട്. നന്നായി ഉണങ്ങിയ രൂപവും കുറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ദ്രവ്യവും അഴുക്കും മണ്ണിന്റെ അളവും ഉറപ്പാക്കുന്നു, ഇത് മറ്റ് മാർക്കറ്റ് സാമ്പിളുകളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree|title=Vanasree Products|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=K0BZEAAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery+hand&amp;pg=PP48 |title=AMU Aligarh Muslim University B.A. Bachelor Of Arts 2022 |date=30 November 2021 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-257-9605-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Spurious products pose threat to Kerala's GI tagged Marayoor jaggery|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/spurious-products-pose-threat-to-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-2824806|access-date=15 November 2024|work=Deccan Herald|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരമ്പരാഗത ശർക്കര ഉൽപ്പാദനം ==
മറയൂരിലെ ശർക്കര നിർമ്മാണ കലയ്ക്ക് സമ്പന്നമായ ചരിത്രമുണ്ട്, ഋഗ്വേദത്തിലും ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള പുരാതന പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (December 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

അസാധാരണമായ ഗുണനിലവാരത്തിന് പേരുകേട്ട മറയൂർ ശർക്കര, ഈ മേഖലയിലെ കരിമ്പ് പാടങ്ങളിൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഏകദേശം 150 നാടൻ ഷെഡുകളിൽ പരമ്പരാഗത രീതികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Sweet victory: Idukki's Marayoor Jaggery gets GI tag|url=https://www.thenewsminute.com/kerala/sweet-victory-idukki-s-marayoor-jaggery-gets-gi-tag-97960|access-date=15 November 2024|work=The News Minute|date=8 March 2019|language=en}}&lt;/ref&gt; ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം തിരഞ്ഞെടുത്തതും വൃത്തിയുള്ളതുമായ കരിമ്പിൽ നിന്ന് ജ്യൂസ് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ നിന്നണ് അധ്വാനം വേണ്ടിവരുന്ന പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കുന്നത്, തുടർന്ന് മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ശുദ്ധീകരണം നടത്തുന്നു. ശുദ്ധമായ ജ്യൂസ് ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് അതിലേക്ക് നാരങ്ങ ചേർക്കുന്നതിലൂടെയാണ് വ്യക്തത കൈവരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് ജ്യൂസ് വലിയ, ചെമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ഗാൽവാനൈസ്ഡ് ഇരുമ്പ് പാത്രങ്ങളിൽ തിളപ്പിച്ച് ഒരു ചൂളയ്ക്ക് മുകളിൽ [[:en:Bagasse|ബൈയൊഗാസ്]] (കരിമ്പ് മാലിന്യങ്ങൾ) ഇന്ധനം നിറച്ച് കാര്യക്ഷമമായ താപ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ചിമ്മിനികളും ബാഫിളുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഒപ്റ്റിമൈസ് ചെയ്യുന്നു. നീണ്ട തടി സ്പൂണുകൾ ഉപയോഗിച്ച് നിരന്തരം ഇളക്കുന്നത് ചാരറിംഗിനെ തടയുന്നു, അതേസമയം വിദഗ്ധരായ കരകൌശലത്തൊഴിലാളികൾ &quot;തണുത്ത വെള്ളം പരിശോധിക്കുക&quot; പോലുള്ള സമയബന്ധിതമായ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്ഥിരത വിലയിരുത്തുന്നു, കൂടാതെ വിരലുകൾ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ മുക്കി തിളയ്ക്കുന്ന ജ്യൂസിലും. ഒപ്റ്റിമൽ സ്ഥിരത കൈവരിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, സാന്ദ്രീകൃതമായ ജ്യൂസ് ക്രമീകരണത്തിനായി തടി കുഴികളിലേക്ക് മാറ്റുന്നു, അതിനുശേഷം അത് കരകൌശലത്തൊഴിലാളിയുടെ വിരലടയാള ഇംപ്രഷനുകൾ വഹിക്കുന്ന വ്യതിരിക്തമായ പന്തുകളായി കൈകൊണ്ട് ഉരുട്ടുന്നു. ഈ കരകൌശല പ്രക്രിയ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 6,000 ടൺ പ്രീമിയം മറയൂർ ശർക്കര നൽകുന്നു, പ്രാഥമികമായി അതിന്റെ സിഗ്നേച്ചർ സോളിഡ് ബോൾ രൂപത്തിൽ (ഉണ്ട ശർക്കര) ചെറിയ അളവിൽ ദ്രാവകത്തോടൊപ്പം (പാനി, പൊടി രൂപങ്ങൾ, എല്ലാം കൃത്രിമ നിറങ്ങൾ, രാസവസ്തുക്കൾ അല്ലെങ്കിൽ മധുരപലഹാരങ്ങൾ ഇല്ലാതെ).&lt;ref&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഉപയോഗം ==
ഇത് ഒരു പരമ്പരാഗത മധുരപലഹാരമായും [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദ]] വൈദ്യത്തിൽ പ്രധാന ഘടകമായും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thebetterindia.com/281019/jaggery-health-benefits-marayur-patali-gur-natural-sweetener-indian-food/|title=The 'Gur' Old Story of Why Jaggery is India's Favourite Sweetener|access-date=15 November 2024|last=Krishnan|first=Anjali|date=31 March 2022|website=The Better India}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഇതിന് ഒരു ആദരണീയമായ സ്ഥാനമുണ്ട്, അവിടെ ഇത് പരമ്പരാഗത ചടങ്ങുകളുടെയും ആചാരങ്ങളുടെയും അവിഭാജ്യ ഘടകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=QEU8VKzq-XIC&amp;q=Marayoor+Jaggery |title=Kerala, an Authentic Handbook |date=2010 |publisher=Information-Public Relations Department, Government of Kerala |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; പരമ്പരാഗത കേരള [[:en:Sadya|സദ്യകളിലും]] (വിരുന്നുകൾ) ശർക്കർപെരട്ടി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശർക്കര പൊതിഞ്ഞ [[:en:Sadya|വാഴപ്പഴം ചിപ്സിലും]] ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഇത് പ്രധാന വിഭവമാണ്, മറ്റ് സിഗ്നേച്ചർ വിഭവങ്ങൾക്കൊപ്പം വിളമ്പുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Sanand|first=Swapna Raghu|date=18 March 2019|title=Sweetest ever Marayur jaggery gets GI tag: This labour of love will move you!|newspaper=[[The Financial Express (India)]]|url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-sweetest-ever-marayur-jaggery-gets-gi-tag-this-labour-of-love-will-move-you-1519642/|access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;

== ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സൂചന ==
2019 മാർച്ച് 6 ന് [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്]] കീഴിലുള്ള [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ]]&lt;nowiki/&gt;രജിസ്ട്രിയിൽ നിന്ന് ഇതിന് [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡികേഷൻ]] (ജിഐ) സ്റ്റാറ്റസ് ടാഗ് ലഭിച്ചു (2028 മാർച്ച് 15 വരെ സാധുതയുള്ളതാണ്).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/613|title=Geographical Indications|access-date=15 November 2024|publisher=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Paul|first=Biju E.|title=Onattukara sesame enters list of GI-tagged products from Kerala, thanks to KAU|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Jan/03/onattukara-sesame-enters-list-of-gi-tagged-products-from-kerala-thanks-to-kau-2534085.html|access-date=15 November 2024|newspaper=[[The New Indian Express]]|date=3 January 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala's Marayoor jaggery shipped to Canada|url=https://english.mathrubhumi.com/news/money/kerala-s-marayoor-jaggery-shipment-to-canada-flags-off-1.8176552|access-date=15 November 2024|newspaper=English.[[Mathrubhumi]]|date=30 December 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;

മറയൂർ പട്ടണത്തിൽ നിന്നുള്ള അഞ്ചുനാട് കരിംബു ഉൽപാദന വിപണന സംഘം മറയൂർ ശർക്കരയുടെ ജിഐ രജിസ്ട്രേഷൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. 2018 മാർച്ചിൽ അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ചതിന് ശേഷം, 2019 ൽ [[ചെന്നൈ]] ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ രജിസ്ട്രി ശർക്കരയ്ക്ക് ജിഐ ടാഗ് നൽകി, ഈ മേഖലയിൽ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന ശർക്കരയിൽ മാത്രമായി &quot;മറയൂർ ശർക്കര&quot; എന്ന പേര് മാറ്റി. &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;116&quot;&gt;സെൻട്രൽ തിരുവിതാംകൂർ ശർക്കര&lt;/a&gt; ശേഷം കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രണ്ടാമത്തെ ശർക്കര ഇനമായും ജിഐ ടാഗ് നേടുന്ന കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള 31-ാമത്തെ ഇനമായും ഇത് മാറി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.origin-gi.com/wp-content/uploads/2022/02/2019-04-16_18.59.55.pdf|title=GI Registration of Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|date=9 March 2018|publisher=IPR Cell, [[Kerala Agricultural University]]}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>25b9z55cab6mz4xg9lyp7i83kpyzqiu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652272</id>
      <parentid>4652271</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:46:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20801" sha1="cudjts03jtnuti84us306edhy4olpkq" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവസവിശേഷതകളും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പ്രകൃതിദത്ത ഉൽപ്പന്നമാണിത്. കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉൽപാദന പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിരൽ അടയാളങ്ങളുള്ള ഇതിന് തവിട്ട് മുതൽ ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറം, ഇടത്തരം കാഠിന്യം, സ്റ്റിക്കി അല്ലാത്ത ഘടന എന്നിവയുണ്ട്. പ്രകൃതിദത്തമോ സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങളോ കൃത്രിമ മധുരത്തിനുള്ള ഘടകങ്ങളോ ചേർക്കാതെ നിർമ്മിച്ച ഈ ശർക്കരയ്ക്ക് സവിശേഷമായതും ഉപ്പുരഹിതമായ മാധുര്യവും സവിശേഷ രുചിയുമുണ്ട്. നന്നായി ഉണങ്ങിയ രൂപവും കുറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ദ്രവ്യവും അഴുക്കും മണ്ണിന്റെ അളവും ഉറപ്പാക്കുന്നു, ഇത് മറ്റ് മാർക്കറ്റ് സാമ്പിളുകളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree|title=Vanasree Products|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=K0BZEAAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery+hand&amp;pg=PP48 |title=AMU Aligarh Muslim University B.A. Bachelor Of Arts 2022 |date=30 November 2021 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-257-9605-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Spurious products pose threat to Kerala's GI tagged Marayoor jaggery|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/spurious-products-pose-threat-to-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-2824806|access-date=15 November 2024|work=Deccan Herald|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരമ്പരാഗത ശർക്കര ഉൽപ്പാദനം ==
മറയൂരിലെ ശർക്കര നിർമ്മാണ കലയ്ക്ക് സമ്പന്നമായ ചരിത്രമുണ്ട്, ഋഗ്വേദത്തിലും ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള പുരാതന പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (December 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

അസാധാരണമായ ഗുണനിലവാരത്തിന് പേരുകേട്ട മറയൂർ ശർക്കര, ഈ മേഖലയിലെ കരിമ്പ് പാടങ്ങളിൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഏകദേശം 150 നാടൻ ഷെഡുകളിൽ പരമ്പരാഗത രീതികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Sweet victory: Idukki's Marayoor Jaggery gets GI tag|url=https://www.thenewsminute.com/kerala/sweet-victory-idukki-s-marayoor-jaggery-gets-gi-tag-97960|access-date=15 November 2024|work=The News Minute|date=8 March 2019|language=en}}&lt;/ref&gt; ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം തിരഞ്ഞെടുത്തതും വൃത്തിയുള്ളതുമായ കരിമ്പിൽ നിന്ന് ജ്യൂസ് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ നിന്നണ് അധ്വാനം വേണ്ടിവരുന്ന പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കുന്നത്, തുടർന്ന് മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ശുദ്ധീകരണം നടത്തുന്നു. ശുദ്ധമായ ജ്യൂസ് ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് അതിലേക്ക് നാരങ്ങ ചേർക്കുന്നതിലൂടെയാണ് വ്യക്തത കൈവരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് ജ്യൂസ് വലിയ, ചെമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ഗാൽവാനൈസ്ഡ് ഇരുമ്പ് പാത്രങ്ങളിൽ തിളപ്പിച്ച് ഒരു ചൂളയ്ക്ക് മുകളിൽ [[:en:Bagasse|ബൈയൊഗാസ്]] (കരിമ്പ് മാലിന്യങ്ങൾ) ഇന്ധനം നിറച്ച് കാര്യക്ഷമമായ താപ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ചിമ്മിനികളും ബാഫിളുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഒപ്റ്റിമൈസ് ചെയ്യുന്നു. നീണ്ട തടി സ്പൂണുകൾ ഉപയോഗിച്ച് നിരന്തരം ഇളക്കുന്നത് ചാരറിംഗിനെ തടയുന്നു, അതേസമയം വിദഗ്ധരായ കരകൌശലത്തൊഴിലാളികൾ &quot;തണുത്ത വെള്ളം പരിശോധിക്കുക&quot; പോലുള്ള സമയബന്ധിതമായ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്ഥിരത വിലയിരുത്തുന്നു, കൂടാതെ വിരലുകൾ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ മുക്കി തിളയ്ക്കുന്ന ജ്യൂസിലും. ഒപ്റ്റിമൽ സ്ഥിരത കൈവരിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, സാന്ദ്രീകൃതമായ ജ്യൂസ് ക്രമീകരണത്തിനായി തടി കുഴികളിലേക്ക് മാറ്റുന്നു, അതിനുശേഷം അത് കരകൌശലത്തൊഴിലാളിയുടെ വിരലടയാള ഇംപ്രഷനുകൾ വഹിക്കുന്ന വ്യതിരിക്തമായ പന്തുകളായി കൈകൊണ്ട് ഉരുട്ടുന്നു. ഈ കരകൌശല പ്രക്രിയ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 6,000 ടൺ പ്രീമിയം മറയൂർ ശർക്കര നൽകുന്നു, പ്രാഥമികമായി അതിന്റെ സിഗ്നേച്ചർ സോളിഡ് ബോൾ രൂപത്തിൽ (ഉണ്ട ശർക്കര) ചെറിയ അളവിൽ ദ്രാവകത്തോടൊപ്പം (പാനി, പൊടി രൂപങ്ങൾ, എല്ലാം കൃത്രിമ നിറങ്ങൾ, രാസവസ്തുക്കൾ അല്ലെങ്കിൽ മധുരപലഹാരങ്ങൾ ഇല്ലാതെ).&lt;ref&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഉപയോഗം ==
ഇത് ഒരു പരമ്പരാഗത മധുരപലഹാരമായും [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദ]] വൈദ്യത്തിൽ പ്രധാന ഘടകമായും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thebetterindia.com/281019/jaggery-health-benefits-marayur-patali-gur-natural-sweetener-indian-food/|title=The 'Gur' Old Story of Why Jaggery is India's Favourite Sweetener|access-date=15 November 2024|last=Krishnan|first=Anjali|date=31 March 2022|website=The Better India}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഇതിന് ഒരു ആദരണീയമായ സ്ഥാനമുണ്ട്, അവിടെ ഇത് പരമ്പരാഗത ചടങ്ങുകളുടെയും ആചാരങ്ങളുടെയും അവിഭാജ്യ ഘടകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=QEU8VKzq-XIC&amp;q=Marayoor+Jaggery |title=Kerala, an Authentic Handbook |date=2010 |publisher=Information-Public Relations Department, Government of Kerala |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; പരമ്പരാഗത കേരള [[:en:Sadya|സദ്യകളിലും]] (വിരുന്നുകൾ) ശർക്കർപെരട്ടി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശർക്കര പൊതിഞ്ഞ [[:en:Sadya|വാഴപ്പഴം ചിപ്സിലും]] ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഇത് പ്രധാന വിഭവമാണ്, മറ്റ് സിഗ്നേച്ചർ വിഭവങ്ങൾക്കൊപ്പം വിളമ്പുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Sanand|first=Swapna Raghu|date=18 March 2019|title=Sweetest ever Marayur jaggery gets GI tag: This labour of love will move you!|newspaper=[[The Financial Express (India)]]|url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-sweetest-ever-marayur-jaggery-gets-gi-tag-this-labour-of-love-will-move-you-1519642/|access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;

== ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സൂചന ==
2019 മാർച്ച് 6 ന് [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്]] കീഴിലുള്ള [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ]]&lt;nowiki/&gt;രജിസ്ട്രിയിൽ നിന്ന് ഇതിന് [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡികേഷൻ]] (ജിഐ) സ്റ്റാറ്റസ് ടാഗ് ലഭിച്ചു (2028 മാർച്ച് 15 വരെ സാധുതയുള്ളതാണ്).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/613|title=Geographical Indications|access-date=15 November 2024|publisher=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Paul|first=Biju E.|title=Onattukara sesame enters list of GI-tagged products from Kerala, thanks to KAU|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Jan/03/onattukara-sesame-enters-list-of-gi-tagged-products-from-kerala-thanks-to-kau-2534085.html|access-date=15 November 2024|newspaper=[[The New Indian Express]]|date=3 January 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala's Marayoor jaggery shipped to Canada|url=https://english.mathrubhumi.com/news/money/kerala-s-marayoor-jaggery-shipment-to-canada-flags-off-1.8176552|access-date=15 November 2024|newspaper=English.[[Mathrubhumi]]|date=30 December 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;

മറയൂർ പട്ടണത്തിൽ നിന്നുള്ള അഞ്ചുനാട് കരിംബു ഉൽപാദന വിപണന സംഘം മറയൂർ ശർക്കരയുടെ ജിഐ രജിസ്ട്രേഷൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. 2018 മാർച്ചിൽ അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ചതിന് ശേഷം, 2019 ൽ [[ചെന്നൈ]] ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ രജിസ്ട്രി ശർക്കരയ്ക്ക് ജിഐ ടാഗ് നൽകി, ഈ മേഖലയിൽ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന ശർക്കരയിൽ മാത്രമായി &quot;മറയൂർ ശർക്കര&quot; എന്ന പേര് മാറ്റി. &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;116&quot;&gt;സെൻട്രൽ തിരുവിതാംകൂർ ശർക്കര&lt;/a&gt; ശേഷം കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രണ്ടാമത്തെ ശർക്കര ഇനമായും ജിഐ ടാഗ് നേടുന്ന കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള 31-ാമത്തെ ഇനമായും ഇത് മാറി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.origin-gi.com/wp-content/uploads/2022/02/2019-04-16_18.59.55.pdf|title=GI Registration of Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|date=9 March 2018|publisher=IPR Cell, [[Kerala Agricultural University]]}}&lt;/ref&gt;

== കാണുക ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>cudjts03jtnuti84us306edhy4olpkq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652274</id>
      <parentid>4652272</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21856" sha1="53kb9lcaqw11epsxamp2jg2kjxtx0ux" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവസവിശേഷതകളും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പ്രകൃതിദത്ത ഉൽപ്പന്നമാണിത്. കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉൽപാദന പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിരൽ അടയാളങ്ങളുള്ള ഇതിന് തവിട്ട് മുതൽ ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറം, ഇടത്തരം കാഠിന്യം, സ്റ്റിക്കി അല്ലാത്ത ഘടന എന്നിവയുണ്ട്. പ്രകൃതിദത്തമോ സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങളോ കൃത്രിമ മധുരത്തിനുള്ള ഘടകങ്ങളോ ചേർക്കാതെ നിർമ്മിച്ച ഈ ശർക്കരയ്ക്ക് സവിശേഷമായതും ഉപ്പുരഹിതമായ മാധുര്യവും സവിശേഷ രുചിയുമുണ്ട്. നന്നായി ഉണങ്ങിയ രൂപവും കുറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ദ്രവ്യവും അഴുക്കും മണ്ണിന്റെ അളവും ഉറപ്പാക്കുന്നു, ഇത് മറ്റ് മാർക്കറ്റ് സാമ്പിളുകളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree|title=Vanasree Products|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=K0BZEAAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery+hand&amp;pg=PP48 |title=AMU Aligarh Muslim University B.A. Bachelor Of Arts 2022 |date=30 November 2021 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-257-9605-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Spurious products pose threat to Kerala's GI tagged Marayoor jaggery|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/spurious-products-pose-threat-to-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-2824806|access-date=15 November 2024|work=Deccan Herald|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരമ്പരാഗത ശർക്കര ഉൽപ്പാദനം ==
മറയൂരിലെ ശർക്കര നിർമ്മാണ കലയ്ക്ക് സമ്പന്നമായ ചരിത്രമുണ്ട്, ഋഗ്വേദത്തിലും ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള പുരാതന പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (December 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

അസാധാരണമായ ഗുണനിലവാരത്തിന് പേരുകേട്ട മറയൂർ ശർക്കര, ഈ മേഖലയിലെ കരിമ്പ് പാടങ്ങളിൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഏകദേശം 150 നാടൻ ഷെഡുകളിൽ പരമ്പരാഗത രീതികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Sweet victory: Idukki's Marayoor Jaggery gets GI tag|url=https://www.thenewsminute.com/kerala/sweet-victory-idukki-s-marayoor-jaggery-gets-gi-tag-97960|access-date=15 November 2024|work=The News Minute|date=8 March 2019|language=en}}&lt;/ref&gt; ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം തിരഞ്ഞെടുത്തതും വൃത്തിയുള്ളതുമായ കരിമ്പിൽ നിന്ന് ജ്യൂസ് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ നിന്നണ് അധ്വാനം വേണ്ടിവരുന്ന പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കുന്നത്, തുടർന്ന് മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ശുദ്ധീകരണം നടത്തുന്നു. ശുദ്ധമായ ജ്യൂസ് ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് അതിലേക്ക് നാരങ്ങ ചേർക്കുന്നതിലൂടെയാണ് വ്യക്തത കൈവരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് ജ്യൂസ് വലിയ, ചെമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ഗാൽവാനൈസ്ഡ് ഇരുമ്പ് പാത്രങ്ങളിൽ തിളപ്പിച്ച് ഒരു ചൂളയ്ക്ക് മുകളിൽ [[:en:Bagasse|ബൈയൊഗാസ്]] (കരിമ്പ് മാലിന്യങ്ങൾ) ഇന്ധനം നിറച്ച് കാര്യക്ഷമമായ താപ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ചിമ്മിനികളും ബാഫിളുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഒപ്റ്റിമൈസ് ചെയ്യുന്നു. നീണ്ട തടി സ്പൂണുകൾ ഉപയോഗിച്ച് നിരന്തരം ഇളക്കുന്നത് ചാരറിംഗിനെ തടയുന്നു, അതേസമയം വിദഗ്ധരായ കരകൌശലത്തൊഴിലാളികൾ &quot;തണുത്ത വെള്ളം പരിശോധിക്കുക&quot; പോലുള്ള സമയബന്ധിതമായ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്ഥിരത വിലയിരുത്തുന്നു, കൂടാതെ വിരലുകൾ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ മുക്കി തിളയ്ക്കുന്ന ജ്യൂസിലും. ഒപ്റ്റിമൽ സ്ഥിരത കൈവരിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, സാന്ദ്രീകൃതമായ ജ്യൂസ് ക്രമീകരണത്തിനായി തടി കുഴികളിലേക്ക് മാറ്റുന്നു, അതിനുശേഷം അത് കരകൌശലത്തൊഴിലാളിയുടെ വിരലടയാള ഇംപ്രഷനുകൾ വഹിക്കുന്ന വ്യതിരിക്തമായ പന്തുകളായി കൈകൊണ്ട് ഉരുട്ടുന്നു. ഈ കരകൌശല പ്രക്രിയ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 6,000 ടൺ പ്രീമിയം മറയൂർ ശർക്കര നൽകുന്നു, പ്രാഥമികമായി അതിന്റെ സിഗ്നേച്ചർ സോളിഡ് ബോൾ രൂപത്തിൽ (ഉണ്ട ശർക്കര) ചെറിയ അളവിൽ ദ്രാവകത്തോടൊപ്പം (പാനി, പൊടി രൂപങ്ങൾ, എല്ലാം കൃത്രിമ നിറങ്ങൾ, രാസവസ്തുക്കൾ അല്ലെങ്കിൽ മധുരപലഹാരങ്ങൾ ഇല്ലാതെ).&lt;ref&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഉപയോഗം ==
ഇത് ഒരു പരമ്പരാഗത മധുരപലഹാരമായും [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദ]] വൈദ്യത്തിൽ പ്രധാന ഘടകമായും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thebetterindia.com/281019/jaggery-health-benefits-marayur-patali-gur-natural-sweetener-indian-food/|title=The 'Gur' Old Story of Why Jaggery is India's Favourite Sweetener|access-date=15 November 2024|last=Krishnan|first=Anjali|date=31 March 2022|website=The Better India}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഇതിന് ഒരു ആദരണീയമായ സ്ഥാനമുണ്ട്, അവിടെ ഇത് പരമ്പരാഗത ചടങ്ങുകളുടെയും ആചാരങ്ങളുടെയും അവിഭാജ്യ ഘടകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=QEU8VKzq-XIC&amp;q=Marayoor+Jaggery |title=Kerala, an Authentic Handbook |date=2010 |publisher=Information-Public Relations Department, Government of Kerala |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; പരമ്പരാഗത കേരള [[:en:Sadya|സദ്യകളിലും]] (വിരുന്നുകൾ) ശർക്കർപെരട്ടി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശർക്കര പൊതിഞ്ഞ [[:en:Sadya|വാഴപ്പഴം ചിപ്സിലും]] ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഇത് പ്രധാന വിഭവമാണ്, മറ്റ് സിഗ്നേച്ചർ വിഭവങ്ങൾക്കൊപ്പം വിളമ്പുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Sanand|first=Swapna Raghu|date=18 March 2019|title=Sweetest ever Marayur jaggery gets GI tag: This labour of love will move you!|newspaper=[[The Financial Express (India)]]|url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-sweetest-ever-marayur-jaggery-gets-gi-tag-this-labour-of-love-will-move-you-1519642/|access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;

== ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സൂചന ==
2019 മാർച്ച് 6 ന് [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്]] കീഴിലുള്ള [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ]]&lt;nowiki/&gt;രജിസ്ട്രിയിൽ നിന്ന് ഇതിന് [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡികേഷൻ]] (ജിഐ) സ്റ്റാറ്റസ് ടാഗ് ലഭിച്ചു (2028 മാർച്ച് 15 വരെ സാധുതയുള്ളതാണ്).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/613|title=Geographical Indications|access-date=15 November 2024|publisher=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Paul|first=Biju E.|title=Onattukara sesame enters list of GI-tagged products from Kerala, thanks to KAU|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Jan/03/onattukara-sesame-enters-list-of-gi-tagged-products-from-kerala-thanks-to-kau-2534085.html|access-date=15 November 2024|newspaper=[[The New Indian Express]]|date=3 January 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala's Marayoor jaggery shipped to Canada|url=https://english.mathrubhumi.com/news/money/kerala-s-marayoor-jaggery-shipment-to-canada-flags-off-1.8176552|access-date=15 November 2024|newspaper=English.[[Mathrubhumi]]|date=30 December 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;

മറയൂർ പട്ടണത്തിൽ നിന്നുള്ള അഞ്ചുനാട് കരിംബു ഉൽപാദന വിപണന സംഘം മറയൂർ ശർക്കരയുടെ ജിഐ രജിസ്ട്രേഷൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. 2018 മാർച്ചിൽ അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ചതിന് ശേഷം, 2019 ൽ [[ചെന്നൈ]] ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ രജിസ്ട്രി ശർക്കരയ്ക്ക് ജിഐ ടാഗ് നൽകി, ഈ മേഖലയിൽ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന ശർക്കരയിൽ മാത്രമായി &quot;മറയൂർ ശർക്കര&quot; എന്ന പേര് മാറ്റി. &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;116&quot;&gt;സെൻട്രൽ തിരുവിതാംകൂർ ശർക്കര&lt;/a&gt; ശേഷം കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രണ്ടാമത്തെ ശർക്കര ഇനമായും ജിഐ ടാഗ് നേടുന്ന കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള 31-ാമത്തെ ഇനമായും ഇത് മാറി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.origin-gi.com/wp-content/uploads/2022/02/2019-04-16_18.59.55.pdf|title=GI Registration of Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|date=9 March 2018|publisher=IPR Cell, [[Kerala Agricultural University]]}}&lt;/ref&gt;

== കാണുക ==

* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;സെൻട്രൽ തിരുവിതാംകൂർ ശർക്കര&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;എടയൂർ മുളക്&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;കുട്ടിയാറ്റൂർ മാമ്പഴം&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;കോലാപൂർ ശർക്കര&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;മുസാഫർനഗർ ശർക്കര&lt;/a&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>53kb9lcaqw11epsxamp2jg2kjxtx0ux</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652275</id>
      <parentid>4652274</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:49:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21895" sha1="2st0e5zgcxyxamkp93y3gu4ya14oah0" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവസവിശേഷതകളും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പ്രകൃതിദത്ത ഉൽപ്പന്നമാണിത്. കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉൽപാദന പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിരൽ അടയാളങ്ങളുള്ള ഇതിന് തവിട്ട് മുതൽ ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറം, ഇടത്തരം കാഠിന്യം, സ്റ്റിക്കി അല്ലാത്ത ഘടന എന്നിവയുണ്ട്. പ്രകൃതിദത്തമോ സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങളോ കൃത്രിമ മധുരത്തിനുള്ള ഘടകങ്ങളോ ചേർക്കാതെ നിർമ്മിച്ച ഈ ശർക്കരയ്ക്ക് സവിശേഷമായതും ഉപ്പുരഹിതമായ മാധുര്യവും സവിശേഷ രുചിയുമുണ്ട്. നന്നായി ഉണങ്ങിയ രൂപവും കുറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ദ്രവ്യവും അഴുക്കും മണ്ണിന്റെ അളവും ഉറപ്പാക്കുന്നു, ഇത് മറ്റ് മാർക്കറ്റ് സാമ്പിളുകളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree|title=Vanasree Products|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=K0BZEAAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery+hand&amp;pg=PP48 |title=AMU Aligarh Muslim University B.A. Bachelor Of Arts 2022 |date=30 November 2021 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-257-9605-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Spurious products pose threat to Kerala's GI tagged Marayoor jaggery|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/spurious-products-pose-threat-to-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-2824806|access-date=15 November 2024|work=Deccan Herald|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരമ്പരാഗത ശർക്കര ഉൽപ്പാദനം ==
മറയൂരിലെ ശർക്കര നിർമ്മാണ കലയ്ക്ക് സമ്പന്നമായ ചരിത്രമുണ്ട്, ഋഗ്വേദത്തിലും ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള പുരാതന പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (December 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

അസാധാരണമായ ഗുണനിലവാരത്തിന് പേരുകേട്ട മറയൂർ ശർക്കര, ഈ മേഖലയിലെ കരിമ്പ് പാടങ്ങളിൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഏകദേശം 150 നാടൻ ഷെഡുകളിൽ പരമ്പരാഗത രീതികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Sweet victory: Idukki's Marayoor Jaggery gets GI tag|url=https://www.thenewsminute.com/kerala/sweet-victory-idukki-s-marayoor-jaggery-gets-gi-tag-97960|access-date=15 November 2024|work=The News Minute|date=8 March 2019|language=en}}&lt;/ref&gt; ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം തിരഞ്ഞെടുത്തതും വൃത്തിയുള്ളതുമായ കരിമ്പിൽ നിന്ന് ജ്യൂസ് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ നിന്നണ് അധ്വാനം വേണ്ടിവരുന്ന പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കുന്നത്, തുടർന്ന് മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ശുദ്ധീകരണം നടത്തുന്നു. ശുദ്ധമായ ജ്യൂസ് ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് അതിലേക്ക് നാരങ്ങ ചേർക്കുന്നതിലൂടെയാണ് വ്യക്തത കൈവരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് ജ്യൂസ് വലിയ, ചെമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ഗാൽവാനൈസ്ഡ് ഇരുമ്പ് പാത്രങ്ങളിൽ തിളപ്പിച്ച് ഒരു ചൂളയ്ക്ക് മുകളിൽ [[:en:Bagasse|ബൈയൊഗാസ്]] (കരിമ്പ് മാലിന്യങ്ങൾ) ഇന്ധനം നിറച്ച് കാര്യക്ഷമമായ താപ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ചിമ്മിനികളും ബാഫിളുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഒപ്റ്റിമൈസ് ചെയ്യുന്നു. നീണ്ട തടി സ്പൂണുകൾ ഉപയോഗിച്ച് നിരന്തരം ഇളക്കുന്നത് ചാരറിംഗിനെ തടയുന്നു, അതേസമയം വിദഗ്ധരായ കരകൌശലത്തൊഴിലാളികൾ &quot;തണുത്ത വെള്ളം പരിശോധിക്കുക&quot; പോലുള്ള സമയബന്ധിതമായ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്ഥിരത വിലയിരുത്തുന്നു, കൂടാതെ വിരലുകൾ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ മുക്കി തിളയ്ക്കുന്ന ജ്യൂസിലും. ഒപ്റ്റിമൽ സ്ഥിരത കൈവരിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, സാന്ദ്രീകൃതമായ ജ്യൂസ് ക്രമീകരണത്തിനായി തടി കുഴികളിലേക്ക് മാറ്റുന്നു, അതിനുശേഷം അത് കരകൌശലത്തൊഴിലാളിയുടെ വിരലടയാള ഇംപ്രഷനുകൾ വഹിക്കുന്ന വ്യതിരിക്തമായ പന്തുകളായി കൈകൊണ്ട് ഉരുട്ടുന്നു. ഈ കരകൌശല പ്രക്രിയ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 6,000 ടൺ പ്രീമിയം മറയൂർ ശർക്കര നൽകുന്നു, പ്രാഥമികമായി അതിന്റെ സിഗ്നേച്ചർ സോളിഡ് ബോൾ രൂപത്തിൽ (ഉണ്ട ശർക്കര) ചെറിയ അളവിൽ ദ്രാവകത്തോടൊപ്പം (പാനി, പൊടി രൂപങ്ങൾ, എല്ലാം കൃത്രിമ നിറങ്ങൾ, രാസവസ്തുക്കൾ അല്ലെങ്കിൽ മധുരപലഹാരങ്ങൾ ഇല്ലാതെ).&lt;ref&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഉപയോഗം ==
ഇത് ഒരു പരമ്പരാഗത മധുരപലഹാരമായും [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദ]] വൈദ്യത്തിൽ പ്രധാന ഘടകമായും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thebetterindia.com/281019/jaggery-health-benefits-marayur-patali-gur-natural-sweetener-indian-food/|title=The 'Gur' Old Story of Why Jaggery is India's Favourite Sweetener|access-date=15 November 2024|last=Krishnan|first=Anjali|date=31 March 2022|website=The Better India}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഇതിന് ഒരു ആദരണീയമായ സ്ഥാനമുണ്ട്, അവിടെ ഇത് പരമ്പരാഗത ചടങ്ങുകളുടെയും ആചാരങ്ങളുടെയും അവിഭാജ്യ ഘടകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=QEU8VKzq-XIC&amp;q=Marayoor+Jaggery |title=Kerala, an Authentic Handbook |date=2010 |publisher=Information-Public Relations Department, Government of Kerala |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; പരമ്പരാഗത കേരള [[:en:Sadya|സദ്യകളിലും]] (വിരുന്നുകൾ) ശർക്കർപെരട്ടി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശർക്കര പൊതിഞ്ഞ [[:en:Sadya|വാഴപ്പഴം ചിപ്സിലും]] ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഇത് പ്രധാന വിഭവമാണ്, മറ്റ് സിഗ്നേച്ചർ വിഭവങ്ങൾക്കൊപ്പം വിളമ്പുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Sanand|first=Swapna Raghu|date=18 March 2019|title=Sweetest ever Marayur jaggery gets GI tag: This labour of love will move you!|newspaper=[[The Financial Express (India)]]|url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-sweetest-ever-marayur-jaggery-gets-gi-tag-this-labour-of-love-will-move-you-1519642/|access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;

== ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സൂചന ==
2019 മാർച്ച് 6 ന് [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്]] കീഴിലുള്ള [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ]]&lt;nowiki/&gt;രജിസ്ട്രിയിൽ നിന്ന് ഇതിന് [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡികേഷൻ]] (ജിഐ) സ്റ്റാറ്റസ് ടാഗ് ലഭിച്ചു (2028 മാർച്ച് 15 വരെ സാധുതയുള്ളതാണ്).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/613|title=Geographical Indications|access-date=15 November 2024|publisher=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Paul|first=Biju E.|title=Onattukara sesame enters list of GI-tagged products from Kerala, thanks to KAU|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Jan/03/onattukara-sesame-enters-list-of-gi-tagged-products-from-kerala-thanks-to-kau-2534085.html|access-date=15 November 2024|newspaper=[[The New Indian Express]]|date=3 January 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala's Marayoor jaggery shipped to Canada|url=https://english.mathrubhumi.com/news/money/kerala-s-marayoor-jaggery-shipment-to-canada-flags-off-1.8176552|access-date=15 November 2024|newspaper=English.[[Mathrubhumi]]|date=30 December 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;

മറയൂർ പട്ടണത്തിൽ നിന്നുള്ള അഞ്ചുനാട് കരിംബു ഉൽപാദന വിപണന സംഘം മറയൂർ ശർക്കരയുടെ ജിഐ രജിസ്ട്രേഷൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. 2018 മാർച്ചിൽ അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ചതിന് ശേഷം, 2019 ൽ [[ചെന്നൈ]] ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ രജിസ്ട്രി ശർക്കരയ്ക്ക് ജിഐ ടാഗ് നൽകി, ഈ മേഖലയിൽ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന ശർക്കരയിൽ മാത്രമായി &quot;മറയൂർ ശർക്കര&quot; എന്ന പേര് മാറ്റി. &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;116&quot;&gt;സെൻട്രൽ തിരുവിതാംകൂർ ശർക്കര&lt;/a&gt; ശേഷം കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രണ്ടാമത്തെ ശർക്കര ഇനമായും ജിഐ ടാഗ് നേടുന്ന കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള 31-ാമത്തെ ഇനമായും ഇത് മാറി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.origin-gi.com/wp-content/uploads/2022/02/2019-04-16_18.59.55.pdf|title=GI Registration of Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|date=9 March 2018|publisher=IPR Cell, [[Kerala Agricultural University]]}}&lt;/ref&gt;

== കാണുക ==

* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;സെൻട്രൽ തിരുവിതാംകൂർ ശർക്കര&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;എടയൂർ മുളക്&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;കുട്ടിയാറ്റൂർ മാമ്പഴം&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;കോലാപൂർ ശർക്കര&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;മുസാഫർനഗർ ശർക്കര&lt;/a&gt;

== കുറിപ്പുകൾ ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>2st0e5zgcxyxamkp93y3gu4ya14oah0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652276</id>
      <parentid>4652275</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1291786916|Marayoor jaggery]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21906" sha1="4wnvfkb49f6kyiu0867pned3yxz3aqu" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവസവിശേഷതകളും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പ്രകൃതിദത്ത ഉൽപ്പന്നമാണിത്. കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉൽപാദന പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിരൽ അടയാളങ്ങളുള്ള ഇതിന് തവിട്ട് മുതൽ ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറം, ഇടത്തരം കാഠിന്യം, സ്റ്റിക്കി അല്ലാത്ത ഘടന എന്നിവയുണ്ട്. പ്രകൃതിദത്തമോ സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങളോ കൃത്രിമ മധുരത്തിനുള്ള ഘടകങ്ങളോ ചേർക്കാതെ നിർമ്മിച്ച ഈ ശർക്കരയ്ക്ക് സവിശേഷമായതും ഉപ്പുരഹിതമായ മാധുര്യവും സവിശേഷ രുചിയുമുണ്ട്. നന്നായി ഉണങ്ങിയ രൂപവും കുറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ദ്രവ്യവും അഴുക്കും മണ്ണിന്റെ അളവും ഉറപ്പാക്കുന്നു, ഇത് മറ്റ് മാർക്കറ്റ് സാമ്പിളുകളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree|title=Vanasree Products|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=K0BZEAAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery+hand&amp;pg=PP48 |title=AMU Aligarh Muslim University B.A. Bachelor Of Arts 2022 |date=30 November 2021 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-257-9605-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Spurious products pose threat to Kerala's GI tagged Marayoor jaggery|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/spurious-products-pose-threat-to-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-2824806|access-date=15 November 2024|work=Deccan Herald|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരമ്പരാഗത ശർക്കര ഉൽപ്പാദനം ==
മറയൂരിലെ ശർക്കര നിർമ്മാണ കലയ്ക്ക് സമ്പന്നമായ ചരിത്രമുണ്ട്, ഋഗ്വേദത്തിലും ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള പുരാതന പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (December 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

അസാധാരണമായ ഗുണനിലവാരത്തിന് പേരുകേട്ട മറയൂർ ശർക്കര, ഈ മേഖലയിലെ കരിമ്പ് പാടങ്ങളിൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഏകദേശം 150 നാടൻ ഷെഡുകളിൽ പരമ്പരാഗത രീതികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Sweet victory: Idukki's Marayoor Jaggery gets GI tag|url=https://www.thenewsminute.com/kerala/sweet-victory-idukki-s-marayoor-jaggery-gets-gi-tag-97960|access-date=15 November 2024|work=The News Minute|date=8 March 2019|language=en}}&lt;/ref&gt; ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം തിരഞ്ഞെടുത്തതും വൃത്തിയുള്ളതുമായ കരിമ്പിൽ നിന്ന് ജ്യൂസ് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ നിന്നണ് അധ്വാനം വേണ്ടിവരുന്ന പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കുന്നത്, തുടർന്ന് മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ശുദ്ധീകരണം നടത്തുന്നു. ശുദ്ധമായ ജ്യൂസ് ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് അതിലേക്ക് നാരങ്ങ ചേർക്കുന്നതിലൂടെയാണ് വ്യക്തത കൈവരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് ജ്യൂസ് വലിയ, ചെമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ഗാൽവാനൈസ്ഡ് ഇരുമ്പ് പാത്രങ്ങളിൽ തിളപ്പിച്ച് ഒരു ചൂളയ്ക്ക് മുകളിൽ [[:en:Bagasse|ബൈയൊഗാസ്]] (കരിമ്പ് മാലിന്യങ്ങൾ) ഇന്ധനം നിറച്ച് കാര്യക്ഷമമായ താപ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ചിമ്മിനികളും ബാഫിളുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഒപ്റ്റിമൈസ് ചെയ്യുന്നു. നീണ്ട തടി സ്പൂണുകൾ ഉപയോഗിച്ച് നിരന്തരം ഇളക്കുന്നത് ചാരറിംഗിനെ തടയുന്നു, അതേസമയം വിദഗ്ധരായ കരകൌശലത്തൊഴിലാളികൾ &quot;തണുത്ത വെള്ളം പരിശോധിക്കുക&quot; പോലുള്ള സമയബന്ധിതമായ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്ഥിരത വിലയിരുത്തുന്നു, കൂടാതെ വിരലുകൾ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ മുക്കി തിളയ്ക്കുന്ന ജ്യൂസിലും. ഒപ്റ്റിമൽ സ്ഥിരത കൈവരിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, സാന്ദ്രീകൃതമായ ജ്യൂസ് ക്രമീകരണത്തിനായി തടി കുഴികളിലേക്ക് മാറ്റുന്നു, അതിനുശേഷം അത് കരകൌശലത്തൊഴിലാളിയുടെ വിരലടയാള ഇംപ്രഷനുകൾ വഹിക്കുന്ന വ്യതിരിക്തമായ പന്തുകളായി കൈകൊണ്ട് ഉരുട്ടുന്നു. ഈ കരകൌശല പ്രക്രിയ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 6,000 ടൺ പ്രീമിയം മറയൂർ ശർക്കര നൽകുന്നു, പ്രാഥമികമായി അതിന്റെ സിഗ്നേച്ചർ സോളിഡ് ബോൾ രൂപത്തിൽ (ഉണ്ട ശർക്കര) ചെറിയ അളവിൽ ദ്രാവകത്തോടൊപ്പം (പാനി, പൊടി രൂപങ്ങൾ, എല്ലാം കൃത്രിമ നിറങ്ങൾ, രാസവസ്തുക്കൾ അല്ലെങ്കിൽ മധുരപലഹാരങ്ങൾ ഇല്ലാതെ).&lt;ref&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഉപയോഗം ==
ഇത് ഒരു പരമ്പരാഗത മധുരപലഹാരമായും [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദ]] വൈദ്യത്തിൽ പ്രധാന ഘടകമായും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thebetterindia.com/281019/jaggery-health-benefits-marayur-patali-gur-natural-sweetener-indian-food/|title=The 'Gur' Old Story of Why Jaggery is India's Favourite Sweetener|access-date=15 November 2024|last=Krishnan|first=Anjali|date=31 March 2022|website=The Better India}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഇതിന് ഒരു ആദരണീയമായ സ്ഥാനമുണ്ട്, അവിടെ ഇത് പരമ്പരാഗത ചടങ്ങുകളുടെയും ആചാരങ്ങളുടെയും അവിഭാജ്യ ഘടകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=QEU8VKzq-XIC&amp;q=Marayoor+Jaggery |title=Kerala, an Authentic Handbook |date=2010 |publisher=Information-Public Relations Department, Government of Kerala |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; പരമ്പരാഗത കേരള [[:en:Sadya|സദ്യകളിലും]] (വിരുന്നുകൾ) ശർക്കർപെരട്ടി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശർക്കര പൊതിഞ്ഞ [[:en:Sadya|വാഴപ്പഴം ചിപ്സിലും]] ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഇത് പ്രധാന വിഭവമാണ്, മറ്റ് സിഗ്നേച്ചർ വിഭവങ്ങൾക്കൊപ്പം വിളമ്പുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Sanand|first=Swapna Raghu|date=18 March 2019|title=Sweetest ever Marayur jaggery gets GI tag: This labour of love will move you!|newspaper=[[The Financial Express (India)]]|url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-sweetest-ever-marayur-jaggery-gets-gi-tag-this-labour-of-love-will-move-you-1519642/|access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;

== ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സൂചന ==
2019 മാർച്ച് 6 ന് [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്]] കീഴിലുള്ള [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ]]&lt;nowiki/&gt;രജിസ്ട്രിയിൽ നിന്ന് ഇതിന് [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡികേഷൻ]] (ജിഐ) സ്റ്റാറ്റസ് ടാഗ് ലഭിച്ചു (2028 മാർച്ച് 15 വരെ സാധുതയുള്ളതാണ്).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/613|title=Geographical Indications|access-date=15 November 2024|publisher=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Paul|first=Biju E.|title=Onattukara sesame enters list of GI-tagged products from Kerala, thanks to KAU|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Jan/03/onattukara-sesame-enters-list-of-gi-tagged-products-from-kerala-thanks-to-kau-2534085.html|access-date=15 November 2024|newspaper=[[The New Indian Express]]|date=3 January 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala's Marayoor jaggery shipped to Canada|url=https://english.mathrubhumi.com/news/money/kerala-s-marayoor-jaggery-shipment-to-canada-flags-off-1.8176552|access-date=15 November 2024|newspaper=English.[[Mathrubhumi]]|date=30 December 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;

മറയൂർ പട്ടണത്തിൽ നിന്നുള്ള അഞ്ചുനാട് കരിംബു ഉൽപാദന വിപണന സംഘം മറയൂർ ശർക്കരയുടെ ജിഐ രജിസ്ട്രേഷൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. 2018 മാർച്ചിൽ അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ചതിന് ശേഷം, 2019 ൽ [[ചെന്നൈ]] ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ രജിസ്ട്രി ശർക്കരയ്ക്ക് ജിഐ ടാഗ് നൽകി, ഈ മേഖലയിൽ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന ശർക്കരയിൽ മാത്രമായി &quot;മറയൂർ ശർക്കര&quot; എന്ന പേര് മാറ്റി. &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;116&quot;&gt;സെൻട്രൽ തിരുവിതാംകൂർ ശർക്കര&lt;/a&gt; ശേഷം കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രണ്ടാമത്തെ ശർക്കര ഇനമായും ജിഐ ടാഗ് നേടുന്ന കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള 31-ാമത്തെ ഇനമായും ഇത് മാറി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.origin-gi.com/wp-content/uploads/2022/02/2019-04-16_18.59.55.pdf|title=GI Registration of Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|date=9 March 2018|publisher=IPR Cell, [[Kerala Agricultural University]]}}&lt;/ref&gt;

== കാണുക ==

* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;സെൻട്രൽ തിരുവിതാംകൂർ ശർക്കര&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;എടയൂർ മുളക്&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;കുട്ടിയാറ്റൂർ മാമ്പഴം&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;കോലാപൂർ ശർക്കര&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;മുസാഫർനഗർ ശർക്കര&lt;/a&gt;

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>4wnvfkb49f6kyiu0867pned3yxz3aqu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652277</id>
      <parentid>4652276</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:51:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>/* കുറിപ്പുകൾ */</comment>
      <origin>4652277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21903" sha1="d35dblxb7huaa13n2m02720jukygd62" xml:space="preserve">
{{Infobox geographical indication|name=Marayoor jaggery|image=Marayoor Jaggery in bar form.jpg|alt=Marayoor Jaggery in bar form|caption=Marayoor Jaggery in bar form|alternative names=Marayoor Sharkara|description=A [[jaggery]] (agri-product) made from fresh sugarcane juice in [[Marayur|Marayoor]] and [[Kanthalloor]] Grama panchayaths of [[Idukki district]] of [[Kerala]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=10 Different Types Of Jaggery To Try |url=https://www.timesnownews.com/web-stories/lifestyle/different-types-of-jaggery-to-try/photostory/106820168.cms |website=www.timesnownews.com |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;|type=[[Jaggery]]|area=Marayoor, Kerala|country=India|registered=6 March 2019|material=|official website={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/613|ipindia.gov.in}}}}[[:en:Kerala|കേരളത്തിലെ]] [[:en:Kerala|കരിമ്പിൻ ജ്യൂസിൽ]] നിന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന [[ശർക്കര]] യാണ് മറയൂർ ശർക്കര&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/6-types-of-jaggery-you-must-know-2-1638083/|title=6 Types Of Jaggery You Must Know|access-date=15 November 2024|website=www.news18.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;  [[ഇടുക്കി ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലെ [[കാന്തല്ലൂർ|ദേവികുളം]] [[മറയൂർ|താലൂക്കിലെ]] [[മറയൂർ]], [[കാന്തല്ലൂർ]] [[കാന്തല്ലൂർ|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ]]  വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന കരിമ്പിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക ഉൽപ്പന്നമാണിത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മുതുവാൻ|മുത്തുവ]] ഗോത്രത്തിലെ കർഷകർ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala: Tribal honey finds a haven in Marayoor|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/07/kerala-tribal-honey-finds-a-haven-in-marayoor-1811129.html|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=7 May 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Marayoor To Coconut: 6 Types Of Jaggery To Replace Your Sugar|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/marayoor-to-coconut-6-types-of-jaggery-to-replace-your-sugar-article-110917931|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=11 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Raman|first1=Giji K.|title=Marayur jaggery finally gets Geographical Indication tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/marayur-jaggery-finally-gets-geographical-indication-tag/article26460646.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=7 March 2019|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

[[:en:Western_Ghats|പശ്ചിമഘട്ട പർവതനിരകളുടെ]] ഇളംകാറ്റ് വീശുന്ന ഈ പ്രദേശം മഴയുടെ നിഴൽ മേഖലയിലാണ്, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ മഴയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mofpi.gov.in/mediapr/enewsfeb5.html|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Ministry of Food Processing Industries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Tribal farmers join hands to launch jaggery production unit|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tribal-farmers-join-hands-to-launch-jaggery-production-unit/article68577184.ece|access-date=15 November 2024|work=The Hindu|date=28 August 2024|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sulaiman|first1=Nejma|title=Kerala: Jaggery from tribal hamlets of Marayur to hit the market under new brand name|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/30/kerala-jaggery-from-tribal-hamlets-of-marayur-to-hit-the-market-under-new-brand-name|access-date=15 November 2024|work=The New Indian Express|date=30 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പേര് ==
കരിമ്പിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച മറയൂർ ശർക്കര മറയൂർ പട്ടണത്തിലെ വിലയേറിയ വിളയാണ്, അതിനാൽ അതിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=6 nutrient-rich jaggery varieties you need to try|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/6-nutrient-rich-jaggery-varieties-you-need-to-try/photostory/104828643.cms?picid=104828673|access-date=15 November 2024|work=The Times of India|date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree/marayoor-jaggery#:~:text=%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-,Marayoor%20Jaggery,crop%20of%20Marayoor%20and%20Kanthalloor.|title=Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക നാമം ===
&quot;മറയൂർ സർക്കാര&quot; എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Raj |first=Ashok |url=https://books.google.com/books?id=AZgNEQAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery&amp;pg=PT158 |title=Magical Minds and Magical Hands All the Handicrafts and Handlooms Of Madhya Pradesh |publisher=True Sign Publishing House |isbn=978-93-5988-684-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശർക്കരയുടെ രൂപത്തിൽ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, 'ഉണ്ട ശർക്കര' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബോൾ രൂപത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, അതിന്റെ കാഠിന്യം, സംഭരണ എളുപ്പം, നീണ്ട ഷെൽഫ് ആയുസ്സ്, സ്വർണ്ണ തവിട്ട് മുതൽ തവിട്ട് വരെ നിറമുണ്ട്. &quot;ഉണ്ട&quot; എന്നാൽ പന്ത് എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, അതേസമയം 'സർക്കാര' എന്നാൽ [[:en:Malayalam_language|മലയാളത്തിലെ]] പ്രാദേശിക സംസ്ഥാന ഭാഷയിൽ പഞ്ചസാരയുടെ അസംസ്കൃത രൂപം എന്നാണ് അർത്ഥം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ipindia.gov.in/writereaddata/Portal/IPOJournal/1_2680_1/Journal_113.pdf|title=GEOGRAPHICAL INDICATIONS JOURNAL NO. 113 NOVEMBER 05, 2018|access-date=15 November 2024|website=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;

== വിവരണം ==
വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവസവിശേഷതകളും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള പ്രകൃതിദത്ത ഉൽപ്പന്നമാണിത്. കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉൽപാദന പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിരൽ അടയാളങ്ങളുള്ള ഇതിന് തവിട്ട് മുതൽ ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറം, ഇടത്തരം കാഠിന്യം, സ്റ്റിക്കി അല്ലാത്ത ഘടന എന്നിവയുണ്ട്. പ്രകൃതിദത്തമോ സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങളോ കൃത്രിമ മധുരത്തിനുള്ള ഘടകങ്ങളോ ചേർക്കാതെ നിർമ്മിച്ച ഈ ശർക്കരയ്ക്ക് സവിശേഷമായതും ഉപ്പുരഹിതമായ മാധുര്യവും സവിശേഷ രുചിയുമുണ്ട്. നന്നായി ഉണങ്ങിയ രൂപവും കുറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കാത്ത ദ്രവ്യവും അഴുക്കും മണ്ണിന്റെ അളവും ഉറപ്പാക്കുന്നു, ഇത് മറ്റ് മാർക്കറ്റ് സാമ്പിളുകളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/vanasree|title=Vanasree Products|access-date=15 November 2024|website=Kerala Forest Department}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=K0BZEAAAQBAJ&amp;dq=Marayoor+Jaggery+hand&amp;pg=PP48 |title=AMU Aligarh Muslim University B.A. Bachelor Of Arts 2022 |date=30 November 2021 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-257-9605-8 |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Spurious products pose threat to Kerala's GI tagged Marayoor jaggery|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/spurious-products-pose-threat-to-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-2824806|access-date=15 November 2024|work=Deccan Herald|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പരമ്പരാഗത ശർക്കര ഉൽപ്പാദനം ==
മറയൂരിലെ ശർക്കര നിർമ്മാണ കലയ്ക്ക് സമ്പന്നമായ ചരിത്രമുണ്ട്, ഋഗ്വേദത്തിലും ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള പുരാതന പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (December 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

അസാധാരണമായ ഗുണനിലവാരത്തിന് പേരുകേട്ട മറയൂർ ശർക്കര, ഈ മേഖലയിലെ കരിമ്പ് പാടങ്ങളിൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഏകദേശം 150 നാടൻ ഷെഡുകളിൽ പരമ്പരാഗത രീതികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Vellaram|first1=Sandeep|title=Sweet victory: Idukki's Marayoor Jaggery gets GI tag|url=https://www.thenewsminute.com/kerala/sweet-victory-idukki-s-marayoor-jaggery-gets-gi-tag-97960|access-date=15 November 2024|work=The News Minute|date=8 March 2019|language=en}}&lt;/ref&gt; ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം തിരഞ്ഞെടുത്തതും വൃത്തിയുള്ളതുമായ കരിമ്പിൽ നിന്ന് ജ്യൂസ് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ നിന്നണ് അധ്വാനം വേണ്ടിവരുന്ന പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കുന്നത്, തുടർന്ന് മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ശുദ്ധീകരണം നടത്തുന്നു. ശുദ്ധമായ ജ്യൂസ് ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് അതിലേക്ക് നാരങ്ങ ചേർക്കുന്നതിലൂടെയാണ് വ്യക്തത കൈവരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് ജ്യൂസ് വലിയ, ചെമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ഗാൽവാനൈസ്ഡ് ഇരുമ്പ് പാത്രങ്ങളിൽ തിളപ്പിച്ച് ഒരു ചൂളയ്ക്ക് മുകളിൽ [[:en:Bagasse|ബൈയൊഗാസ്]] (കരിമ്പ് മാലിന്യങ്ങൾ) ഇന്ധനം നിറച്ച് കാര്യക്ഷമമായ താപ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ചിമ്മിനികളും ബാഫിളുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഒപ്റ്റിമൈസ് ചെയ്യുന്നു. നീണ്ട തടി സ്പൂണുകൾ ഉപയോഗിച്ച് നിരന്തരം ഇളക്കുന്നത് ചാരറിംഗിനെ തടയുന്നു, അതേസമയം വിദഗ്ധരായ കരകൌശലത്തൊഴിലാളികൾ &quot;തണുത്ത വെള്ളം പരിശോധിക്കുക&quot; പോലുള്ള സമയബന്ധിതമായ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്ഥിരത വിലയിരുത്തുന്നു, കൂടാതെ വിരലുകൾ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ മുക്കി തിളയ്ക്കുന്ന ജ്യൂസിലും. ഒപ്റ്റിമൽ സ്ഥിരത കൈവരിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, സാന്ദ്രീകൃതമായ ജ്യൂസ് ക്രമീകരണത്തിനായി തടി കുഴികളിലേക്ക് മാറ്റുന്നു, അതിനുശേഷം അത് കരകൌശലത്തൊഴിലാളിയുടെ വിരലടയാള ഇംപ്രഷനുകൾ വഹിക്കുന്ന വ്യതിരിക്തമായ പന്തുകളായി കൈകൊണ്ട് ഉരുട്ടുന്നു. ഈ കരകൌശല പ്രക്രിയ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 6,000 ടൺ പ്രീമിയം മറയൂർ ശർക്കര നൽകുന്നു, പ്രാഥമികമായി അതിന്റെ സിഗ്നേച്ചർ സോളിഡ് ബോൾ രൂപത്തിൽ (ഉണ്ട ശർക്കര) ചെറിയ അളവിൽ ദ്രാവകത്തോടൊപ്പം (പാനി, പൊടി രൂപങ്ങൾ, എല്ലാം കൃത്രിമ നിറങ്ങൾ, രാസവസ്തുക്കൾ അല്ലെങ്കിൽ മധുരപലഹാരങ്ങൾ ഇല്ലാതെ).&lt;ref&gt;{{cite news|title=The Sweet History GI Tagged Marayoor Jaggery From Kerala|url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-sweet-history-of-keralas-gi-tagged-marayoor-jaggery-article-111033930|access-date=15 November 2024|work=Times Now|date=16 June 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഉപയോഗം ==
ഇത് ഒരു പരമ്പരാഗത മധുരപലഹാരമായും [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദ]] വൈദ്യത്തിൽ പ്രധാന ഘടകമായും ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thebetterindia.com/281019/jaggery-health-benefits-marayur-patali-gur-natural-sweetener-indian-food/|title=The 'Gur' Old Story of Why Jaggery is India's Favourite Sweetener|access-date=15 November 2024|last=Krishnan|first=Anjali|date=31 March 2022|website=The Better India}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഇതിന് ഒരു ആദരണീയമായ സ്ഥാനമുണ്ട്, അവിടെ ഇത് പരമ്പരാഗത ചടങ്ങുകളുടെയും ആചാരങ്ങളുടെയും അവിഭാജ്യ ഘടകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=QEU8VKzq-XIC&amp;q=Marayoor+Jaggery |title=Kerala, an Authentic Handbook |date=2010 |publisher=Information-Public Relations Department, Government of Kerala |language=en |access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt; പരമ്പരാഗത കേരള [[:en:Sadya|സദ്യകളിലും]] (വിരുന്നുകൾ) ശർക്കർപെരട്ടി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശർക്കര പൊതിഞ്ഞ [[:en:Sadya|വാഴപ്പഴം ചിപ്സിലും]] ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഇത് പ്രധാന വിഭവമാണ്, മറ്റ് സിഗ്നേച്ചർ വിഭവങ്ങൾക്കൊപ്പം വിളമ്പുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Sanand|first=Swapna Raghu|date=18 March 2019|title=Sweetest ever Marayur jaggery gets GI tag: This labour of love will move you!|newspaper=[[The Financial Express (India)]]|url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-sweetest-ever-marayur-jaggery-gets-gi-tag-this-labour-of-love-will-move-you-1519642/|access-date=15 November 2024}}&lt;/ref&gt;

== ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സൂചന ==
2019 മാർച്ച് 6 ന് [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്]] കീഴിലുള്ള [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ]]&lt;nowiki/&gt;രജിസ്ട്രിയിൽ നിന്ന് ഇതിന് [[:en:List_of_geographical_indications_in_India|ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡികേഷൻ]] (ജിഐ) സ്റ്റാറ്റസ് ടാഗ് ലഭിച്ചു (2028 മാർച്ച് 15 വരെ സാധുതയുള്ളതാണ്).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/613|title=Geographical Indications|access-date=15 November 2024|publisher=Intellectual Property India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Paul|first=Biju E.|title=Onattukara sesame enters list of GI-tagged products from Kerala, thanks to KAU|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Jan/03/onattukara-sesame-enters-list-of-gi-tagged-products-from-kerala-thanks-to-kau-2534085.html|access-date=15 November 2024|newspaper=[[The New Indian Express]]|date=3 January 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala's Marayoor jaggery shipped to Canada|url=https://english.mathrubhumi.com/news/money/kerala-s-marayoor-jaggery-shipment-to-canada-flags-off-1.8176552|access-date=15 November 2024|newspaper=English.[[Mathrubhumi]]|date=30 December 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;

മറയൂർ പട്ടണത്തിൽ നിന്നുള്ള അഞ്ചുനാട് കരിംബു ഉൽപാദന വിപണന സംഘം മറയൂർ ശർക്കരയുടെ ജിഐ രജിസ്ട്രേഷൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. 2018 മാർച്ചിൽ അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ചതിന് ശേഷം, 2019 ൽ [[ചെന്നൈ]] ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ രജിസ്ട്രി ശർക്കരയ്ക്ക് ജിഐ ടാഗ് നൽകി, ഈ മേഖലയിൽ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന ശർക്കരയിൽ മാത്രമായി &quot;മറയൂർ ശർക്കര&quot; എന്ന പേര് മാറ്റി. &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;116&quot;&gt;സെൻട്രൽ തിരുവിതാംകൂർ ശർക്കര&lt;/a&gt; ശേഷം കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള രണ്ടാമത്തെ ശർക്കര ഇനമായും ജിഐ ടാഗ് നേടുന്ന കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള 31-ാമത്തെ ഇനമായും ഇത് മാറി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.origin-gi.com/wp-content/uploads/2022/02/2019-04-16_18.59.55.pdf|title=GI Registration of Marayoor Jaggery|access-date=15 November 2024|date=9 March 2018|publisher=IPR Cell, [[Kerala Agricultural University]]}}&lt;/ref&gt;

== കാണുക ==

* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;സെൻട്രൽ തിരുവിതാംകൂർ ശർക്കര&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;എടയൂർ മുളക്&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;കുട്ടിയാറ്റൂർ മാമ്പഴം&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;കോലാപൂർ ശർക്കര&lt;/a&gt;
* &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Travancore_jaggery&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Central Travancore jaggery&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;119&quot;&gt;മുസാഫർനഗർ ശർക്കര&lt;/a&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭൂപ്രദേശസൂചികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷികകേരളം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ സമ്പ‍ദ്‍വ്യവസ്ഥ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>d35dblxb7huaa13n2m02720jukygd62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വാട്നഗർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>467850</id>
    <revision>
      <id>4652455</id>
      <parentid>3681531</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T08:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3605" sha1="ei0n7zpmdiexg9mt3bd1sb0l138h2gl" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vadnagar}}
{{Infobox settlement
| name = Vadnagar
| nickname                = 
| settlement_type         = Town
| image_skyline           = Vadnagar's Kirti Toran full shot with beautiful clouds.JPG
| image_alt               = 
| image_caption           = Kirti Toran
| pushpin_map             = India Gujarat
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = Location in Gujarat, India
| coordinates             = {{coord|23.785|N|72.64|E|display=inline,title}}
| subdivision_type        = Country
| subdivision_name        = {{flag|India}}
| subdivision_type1       = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1       = [[Gujarat]]
| subdivision_type2       = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2       = [[Mehsana district|Mehsana]]
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 
| government_type         = 
| governing_body          = 
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = 
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 143
| population_total        = 27,790
| population_as_of        = 2011
| population_rank         = 
| population_density_km2  = auto
| population_demonym  = 
| population_footnotes    = &lt;ref&gt;http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=537034&lt;/ref&gt;
| demographics_type1      = Languages
| demographics1_title1    = Official
| demographics1_info1     = [[Gujarati language|Gujarati]], [[Hindi language|Hindi]], [[English language|English]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1             = +5:30
| postal_code_type        = &lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code             = 
| registration_plate      = GJ-02
| website                 = 
| footnotes               = 
}}
[[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തിലെ]] മെഹ്സാനയിലെ ഒരു നഗരവും [[മുനിസിപ്പാലിറ്റി]]യുമാണ് '''വാട്നഗർ.''' [[ഇന്ത്യ]]യുടെ പതിനാലാമത്തെ [[പ്രധാനമന്ത്രി]]യായ [[നരേന്ദ്ര മോദി|നരേന്ദ്ര മോദി]]യുടെ ജന്മസ്ഥലവുമാണിത്.
== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
വാട്നഗർ ശരാശരി 143 മീറ്റർ (469 അടി) ഉയരത്തിൽ (23.78 ° N 72.63 ° E ) &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Vadnagar.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Vadnagar |access-date=2019-03-11 |archive-date=2014-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140529000011/http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Vadnagar.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ആണ് സ്ഥിതിതിചെയ്യുന്നത്.
==ശ്രദ്ധേയരായ ആളുകൾ==
*[[Narendra Modi|നരേന്ദ്ര മോദി]], [[ഇന്ത്യ]]യുടെ പതിനാലാമത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി

==അവലംബം==
* [http://vadnagar.blogspot.com Vadnagar - an ancient city] [http://vadnagar.blogspot.com]
* [http://deshgujarat.com/2007/02/19/north-gujaratvadnagars-second-kirtitoran-re-establishedtext/ Vadnagar's second kirti toran re-established: News report on DeshGujarat.Com]
{{Reflist}}

{{Archaeological sites in India}}

[[വർഗ്ഗം:ഗുജറാത്തിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ei0n7zpmdiexg9mt3bd1sb0l138h2gl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>രുദ്രപ്രയാഗ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>481903</id>
    <revision>
      <id>4652351</id>
      <parentid>3197239</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:46:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20380" sha1="ls6puvv89qtx20s5gt14uiu2jynop4n" xml:space="preserve">{{prettyurl|Rudraprayag}}
{{Infobox settlement
| name = രുദ്രപ്രയാഗ
| other_name = 
| settlement_type = Town
| image_skyline = P1000137-41-rudraprayag-pano-g.jpg
| image_alt = 
| image_caption = Confluence of [[Alaknanda]] (bottom, from right) and [[Mandakini River]] (flowing from top - North) at Rudraprayag.  Before 17 June 2013, there was a footbridge (jhula) over the Mandakini; this was washed away in the [[2013 Uttarakhand floods]].  The stones at the bottom of the stairs were not there; instead, there was a viewing platform, and a large rock called ''Narad Shila''.
| nickname = RPG
| pushpin_map = India Uttarakhand#India
| pushpin_label_position = 
| pushpin_map_alt = 
| pushpin_map_caption = Location in Uttarakhand, India
| coordinates = {{coord|30.28|N|78.98|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name1 = [[Uttarakhand]]
| subdivision_name2 = [[Rudraprayag district|Rudraprayag]]
| established_title = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date = 
| founder = 
| named_for = 
| government_type = 
| governing_body = 
| unit_pref = Metric
| area_footnotes = 
| area_total_km2 = 
| area_rank = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m = 895
| population_total = 9313
| population_as_of = 2011
| population_footnotes = 
| population_density_km2 = auto
| population_rank = 
| population_demonym = 
| demographics_type1 = Languages
| demographics1_title1 = Official
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = &lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code = 
| registration_plate = UK-13
| website = {{URL|rudraprayag.nic.in}}
| footnotes = [http://210.212.78.56/50cities/rudraprayag/english/home.asp]
}}
[[ഉത്തരാഖണ്ഡ്]]&lt;nowiki/&gt;എന്ന  [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനത്തിൽ]] രുദ്രപ്രയാഗ് ജില്ലയിലെഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റി പട്ടണമാണ് '''രുദ്രപ്രയാഗ്'''. [[അളകനന്ദ നദി|അലക്നന്ദ നദിയിലെ]] [[അളകനന്ദ നദി|പഞ്ചപ്രയാഗിൽ]] (അഞ്ച് സംഗമങ്ങളിൽ) ഒന്നാണ് രുദ്രപ്രയാഗ്, [[അളകനന്ദ നദി|അലകനന്ദ]], [[മന്ദാകിനി]] നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനം. കേദാർനാഥ് എന്ന [[ഹിന്ദുയിസം|ഹിന്ദു]] പുണ്യനഗരം രുദ്രപ്രയാഗിൽ നിന്ന് (86 കിമി)അകലെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു .&amp;nbsp;രുദ്രപ്രയാഗിലെനരഭോജിയായ പുള്ളിപ്പുലി[[:en:Leopard_of_Rudraprayag|യെ Leopard of Rudraprayag]] കൊന്ന [[എഡ്വേർഡ് ജിം കോർബറ്റ്|ജിം കോർബറ്റ്]] ഇവിടെ താമസിക്കുകയുംഎഴുതുകയും ചെയ്തിരുന്നു. 
[[പ്രമാണം:AjitHota_BirthPlaceOfGanges.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| ഗംഗയുടെ ജന്മസ്ഥലം - അലക്നന്ദയുടെയും മന്ദാകിനിയുടെയും സംഗമം ]]

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
രുദ്രപ്രയാഗ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അക്ഷാംശ രേഖാംശങ്ങൾ {{Coord|30.28|N|78.98|E|}} ആണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/39/Rudraprayag.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Rudraprayag |access-date=2019-08-17 |archive-date=2019-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817053255/http://www.fallingrain.com/world/IN/39/Rudraprayag.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ ശരാശരി ഉയരം 895 ആണ് &amp;nbsp; മീറ്റർ (2,936 &amp;nbsp; അടി). 

[[വടക്കേ ഇന്ത്യയിലെ പ്രളയം, 2013|2013 ലെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ]] പല പുതിയ കെട്ടിടങ്ങൾക്കും പ്രത്യേകിച്ച് ''സംഗം'' (സംഗമം) പ്രദേശത്തിനും സാരമായ കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചു. മന്ദാകിനി [[മന്ദാകിനി|നദിക്ക്]] മുകളിലുള്ള ഒരു ഫുട്ബ്രിഡ്ജും റൈറ്റോലിയിൽ ആറ് കിലോമീറ്റർ താഴെയുള്ള ഒരു റോഡ് പാലവും ഒഴുകിപ്പോയി. സംഗമത്തിന്റെ വിന്യാസം ഗണ്യമായി മാറി. കേദാർനാഥിലേക്ക് നയിക്കുന്ന മന്ദാകിനി താഴ്‌വരയിലെ റോഡ് പലയിടത്തും തകർന്നു. 

== ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം ==
2011 ലെ സെൻസസ് ജനസംഖ്യ 9,313 ആണ്, അതിൽ 5,240 പുരുഷന്മാരും 4,073 സ്ത്രീകളുമാണ്. സംസ്ഥാന ശരാശരി 963 ൽ നിന്ന് 777 ആണ് രുദ്രപ്രയാഗിലെ സ്ത്രീ ലൈംഗിക അനുപാതം. ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന ശരാശരി 890 നെ അപേക്ഷിച്ച് രുദ്രപ്രയാഗിലെ ബാല ലൈംഗിക അനുപാതം 803 ആണ്. രുദ്രപ്രയാഗ് നഗരത്തിലെ സാക്ഷരതാ നിരക്ക് സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 78.82 ശതമാനത്തേക്കാൾ 89.42 ശതമാനം കൂടുതലാണ്. രുദ്രപ്രയാഗിൽ പുരുഷ സാക്ഷരത 93.43 ശതമാനവും സ്ത്രീ സാക്ഷരതാ നിരക്ക് 84.24 ശതമാനവുമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.census2011.co.in/data/town/800297-rudraprayag-uttarakhand.html|title=Rudraprayag City Population Census 2011 - Uttarakhand|access-date=2018-09-13|website=www.census2011.co.in}}&lt;/ref&gt; 

== എങ്ങനെ എത്തിച്ചേരാം ==

=== വായുമാർഗ്ഗം ===
[[ഡെറാഡൂൺ|ഡെറാഡൂണിന്]] സമീപമുള്ള ജോളി ഗ്രാന്റ് വിമാനത്താവളമാണ് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം {{Convert|183|km|abbr=on}}     അകലെ. 

=== തീവണ്ടി ===
ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ [[ഋഷികേശ്|ഋഷികേശിലാണ്]] . എന്നിരുന്നാലും, അതിവേഗ ട്രെയിനുകളിൽ ബന്ധിപ്പിക്കാത്ത ഒരു ചെറിയ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനാണ് ഋഷികേശ്. [[ഹരിദ്വാർ]] റെയിൽവേ ജംഗ്ഷൻ, (&amp;nbsp; ഋഷികേശിൽ നിന്ന് 24കിലോമീറ്റർ)അകലെയുള്ള ഇന്ത്യയിലെ മിക്ക പ്രധാന നഗരങ്ങളിലേക്കും ട്രെയിൻ കണക്ഷനുണ്ട്, അതിനാൽ രുദ്രപ്രയാഗിലേക്കുള്ള റെയിൽ‌വേയാണ് ഇത്. 

=== റോഡ് ===
ഇന്തോ-ടിബറ്റ് അതിർത്തിക്കടുത്തുള്ള ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ [[ബദരിനാഥ്|ബദ്രിനാഥ്]], മന പാസ് എന്നിവയുമായി ദില്ലിയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ദേശീയപാതയായ എൻ‌എച്ച് 58 ൽ രുദ്രപ്രയാഗ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ, വേനൽക്കാലത്തെ തീർത്ഥാടന സീസണിൽ ന്യൂഡൽഹിയിൽ നിന്ന് ബദരീനാഥിലേക്ക് ഹരിദ്വാർ, ഋ ഷികേശ് വഴി തീർത്ഥാടകരെ കയറ്റുന്ന എല്ലാ ബസ്സുകളും വാഹനങ്ങളും ജോഷിമഠിലേക്കും കൂടുതൽ വടക്ക് ഭാഗത്തേക്കും രുദ്രപ്രയാഗിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. രുദ്രപ്രയാഗിലേക്കുള്ള റോഡ് യാത്രയുടെ ആരംഭ പോയിന്റാണ് ഋഷികേശ്, ഋഷികേശ് ബസ് സ്റ്റേഷൻ മുതൽ രുദ്രപ്രയാഗ് വരെ സാധാരണ ബസുകൾ സർവീസ് നടത്തുന്നു. ഋഷികേശിൽ നിന്ന് രുദ്രപ്രയാഗിലേക്കുള്ള റോഡ് ദൂരം {{Convert|141|km|abbr=on}}     ദേവപ്രയാഗ്, ശ്രീനഗർ വഴി. 

* ഹരിദ്വാർ മുതൽ ish ഷികേശ് 24 വരെ &amp;nbsp; കി.മീ. 
* ഋഷികേശ് മുതൽ ദേവപ്രയാഗ് 74 &amp;nbsp; കി.മീ.
* ദേവപ്രയാഗ് മുതൽ ശ്രീനഗർ 34 വരെ &amp;nbsp; കി.മീ. 
* ശ്രീനഗർ മുതൽ രുദ്രപ്രയാഗ് 33 വരെ &amp;nbsp; കി.മീ. 

[[പ്രമാണം:Mandakini-left-bank-broken-bridge-rudraprayag-sangam-g.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| 2013 ജൂൺ 17 ന് [[മന്ദാകിനി|ഒഴുകിപ്പോയ മന്ദാകിനി നദിക്ക്]] മുകളിലുള്ള ഫുട്ബ്രിഡ് അവസാനിച്ചു. ]]

== സമീപത്തുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ ==
'''രുദ്രനാഥ് ക്ഷേത്രം''' രുദ്രപ്രയാഗ് ശിവന്റെ പേരിലുള്ള യജമാനന്റെ രുദ്രനാഥ് മന്ദിരത്തിന്റെ സംഗമസ്ഥാനത്ത് സ്ഥിതി [[അളകനന്ദ നദി|അളകനന്ദയോട്]] ആൻഡ് [[മന്ദാകിനി]] . പുരാണമനുസരിച്ച് [[നാരദൻ|നാരദ]] മുനി അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് സംഗീതം പഠിക്കാൻ ഇവിടെ ശിവനെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. തുടർന്ന് ദൈവം അദ്ദേഹത്തെ രുദ്ര (സംഗീത പ്രഭു) രൂപത്തിൽ സംഗീതം പഠിപ്പിച്ചു. [[നാരദൻ|നാരദ]] ശില എന്ന ''പാറയുണ്ടായിരുന്നു,'' അവിടെ [[നാരദൻ|നാരദ]] ധ്യാനത്തിൽ [[നാരദൻ|ഇരുന്നുവെന്ന്]] പറയപ്പെടുന്നു. 

ശ്രീനഗറിനും രുദ്രപ്രയാഗിനുമിടയിലുള്ള കല്യാസൗറിലാണ് ധാരി ദേവി മന്ദിർ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ശ്രീനഗർ-ധാരി ദേവിയും ധാരി ദേവി-രുദ്രപ്രയാഗും തമ്മിലുള്ള ദൂരം യഥാക്രമം 16 കിലോമീറ്ററും 20 കിലോമീറ്ററുമാണ്. ശ്രീനഗറിൽ നിന്നും രുദ്രപ്രയാഗിൽ നിന്നും ടാക്സിയിലോ ബസിലോ യാത്ര ചെയ്യാതെ ഇവിടെയെത്താം. 

'''ചാമുണ്ട ദേവി ക്ഷേത്രം''' പുണ്യനദികളുടെ സംഗമത്തിലാണ് ചാമുണ്ട ദേവി ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് (അലകാനന്ദ, മന്ദാകിനി). രുദ്ര പ്രഭുവിന്റെ ഭാര്യയായി ചാമുണ്ടയെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. 

'''കോട്ടേശ്വർ''' കോട്ടി എന്നാൽ കോടി (10 ദശലക്ഷം), ഈശ്വർ എന്നാൽ ദൈവം. ഇത് വീണ്ടും പ്രകൃതിദത്ത ഗുഹകളിൽ നിർമ്മിച്ച ശിവന്റെ ക്ഷേത്രമാണ്. 

'''ശ്രീ തുംഗേശ്വർ മഹാദേവ് ജി, ഫലാസി (फलासी) ചോപ്തയ്ക്ക് സമീപം''' ഈ ക്ഷേത്രം നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇവിടെയുണ്ട്. പാണ്ഡവർ തപസ്സിനായി ഇവിടെയെത്തിയതായി നാടോടിക്കഥകൾ പറയുന്നു. ചോപ്തയിൽ നിന്ന് പോകുന്ന വഴിയിൽ തുങ്കനാഥ് ക്ഷേത്രം വരെ നിരവധി ചെറിയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, ചിലരുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇപ്പോഴും അവിടെയുണ്ട്. ക്ഷേത്ര ഭിത്തിയിൽ ടെറാക്കോട്ട സ്റ്റൈൽ സീലുകളും ശിവ-പാർവതി പ്രതിമകളും ഉണ്ട്. 

'''കാർത്തിക് സ്വാമി''' ശിവന്റെ മകൻ കാർത്തികേയന് സമർപ്പിച്ചതാണ് കാർത്തിക് സ്വാമി ക്ഷേത്രം. ഇത് 3 ൽ എത്തിച്ചേരാം &amp;nbsp; രുദ്രപ്രയാഗ്-പോഖ്രി റൂട്ടിലുള്ള കനക് ചൗരി ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് കിലോമീറ്റർ ട്രെക്ക്, 38 &amp;nbsp; രുദ്രപ്രയാഗിൽ നിന്ന് കി. കാർത്തിക് സ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് മഞ്ഞുമൂടിയ ഹിമാലയൻ പ്രദേശം സന്ദർശകർക്ക് കാണാം. &lt;ref&gt;[http://www.kartikswami.com Kartik Swami]&lt;/ref&gt;

'''ബസുകേദർ''' ബസുകേദർ (കേദാർനാഥിലേക്ക് വരുന്നതിനുമുമ്പ് ശിവൻ താമസിച്ചിരുന്ന '''സ്ഥലമെന്ന്''' അറിയപ്പെടുന്നു). പാണ്ഡവർ നിർമ്മിച്ച ശിവക്ഷേത്രമാണിത്. വാസ്തുവിദ്യയും വിഗ്രഹങ്ങളും കുറഞ്ഞത് 1000 വർഷം പഴക്കമുള്ളതായി തോന്നുന്നു. ധ്യാനത്തിനും ധ്യാൻ യോഗയ്ക്കും നല്ലൊരു സ്ഥലം. ഇത് ഏകദേശം 35 ആണ് &amp;nbsp; അഗസ്റ്റ്മുനിയിൽ നിന്ന് കി. ഡ്രൈവ് വഴി ഏകദേശം 1.30 മണിക്കൂർ. കേദാർനാഥ് സന്ദർശിക്കാനുള്ള പഴയ ട്രാക്കാണിത്. കൈലാസ് പർവതത്തിലേക്ക് (കേദാർനാഥ്) യാത്ര ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ ശിവൻ ഒരു രാത്രി ബസുകേദറിൽ താമസിച്ചുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു, ഈ സ്ഥലത്തെയാണ് ബസുകേദർ എന്ന് വിളിക്കുന്നത് 

== ഫോട്ടോ ഗാലറി (2013 ജൂണിന് മുമ്പുള്ള ചിത്രങ്ങൾ) ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Confluence of Alaknanda and Mandakini at Rudraprayag.JPG|  വലത്, രുദ്രപ്രയാഗിൽ [[Alaknanda River|അലകാനന്ദ]], ഇടത്, [[Mandakini river|മന്ദാകിനി നദി]] എന്നിവയുടെ [[Mandakini river|സംഗമം]] 
പ്രമാണം: RudraprayagConfluence.JPG|  രുദ്രപ്രയാഗിലെ അലക്നന്ദ (പശ്ചാത്തലം), മന്ദാകിനി (മുൻഭാഗം) എന്നിവയുടെ സംഗമം. [[2013 Uttarakhand floods|2013 ലെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ]], മന്ദാകിനി അതിന്റെ തീരങ്ങൾ തകർത്തതിനുശേഷം, [[Chamundi|ചാമുണ്ടി]] ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെയുള്ള എല്ലാ ഘടനകളും ഗുരുതരമായി തകർന്നിട്ടുണ്ട്, ഒപ്പം ''നരദ് ശില'' എന്ന വലിയ പാറക്കല്ല് അപ്രത്യക്ഷമാവുകയും സംഗമത്തിൽ ഒരു നീണ്ട നിര കല്ലുകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 
പ്രമാണം: Rudraprayag - Confluence of Alaknanda and Mandakini.JPG|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;രുദ്രപ്രയാഗ് - [[Confluence|അലകാനന്ദയുടെയും]] [[Alaknanda|മണ്ഡകിനിയുടെയും]] [[Mandakini River|സംഗമം]] 
പ്രമാണം: Mandakini joins Alaknanda at Rudraprayag.JPG|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;മണ്ഡകിനി [[Alaknanda|അലക്നന്ദയിൽ]] ചേരാൻ വരുന്നു. [[2013 Uttarakhand floods|2013 ലെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ]] ഇവിടെ കാണുന്ന h ുല പാലവും മുമ്പത്തെ ചിത്രവും സ്തംഭത്തിനൊപ്പം ഒഴുകിപ്പോയി. 
പ്രമാണം:Sandhya aarti at Rudraprayag.JPG|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;വൈകുന്നേരത്തെ പ്രാർത്ഥനകൾ &quot;സന്ധ്യ ആരതി&quot; രുദ്രപ്രയാഗിൽ 
&lt;/gallery&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* രുദ്രപ്രയാഗിന്റെ പുള്ളിപ്പുലി 

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ കണ്ണീകൾ ==

* [https://web.archive.org/web/20080312061623/http://210.212.78.56/50cities/rudraprayag/english/home.asp രുദ്രപ്രയാഗ് സിറ്റി, website ദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] 
* [http://rudraprayag.nic.in/ രുദ്രപ്രയാഗ് ജില്ലാ വെബ്സൈറ്റ്] 
* ''[[വിക്കിമാപ്പിയ|വിക്കിമാപ്പിയയിൽ]]'' [http://wikimapia.org/country/India/Uttaranchal/Rudraprayag/ രുദ്രപ്രയാഗ്] 
{{commons|Rudraprayag}}
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:രുദ്രപ്രയാഗ് ജില്ല]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>ls6puvv89qtx20s5gt14uiu2jynop4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>483149</id>
    <revision>
      <id>4652326</id>
      <parentid>3805549</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9263" sha1="omkurux49rqazkqlmg4qprec2ylz1vs" xml:space="preserve">{{Infobox University
| image    = National_University_of_Advanced_Legal_Studies_Logo.png
| name     = നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
| established = 2005
| type  = [[National Law University]]
| chancellor = [[List_of_current_Indian_chief_justices|Chief Justice]] of [[High Court of Kerala]]
| vice_chancellor = Prof.Dr.K.C.Sunny
| city = [[Kochi]]
| state = [[Kerala]]
| country = [[India]]
| students=
| undergrad=
| postgrad=
| doctoral=
| tuition fees=
| campus = [[Urban area|Urban]]
| website = [http://www.nuals.ac.in/ www.nuals.ac.in]
| address=
}}
ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര നിയമ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യ നിയമ സർവകലാശാലയാണ് '''നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്''' (ന്യൂവാൽസ്).   കൊ​ച്ചി​യി​ലാ​ണ്​ ന്യൂവാൽസിന്റെ ആസ്ഥാനം. തുടക്കത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നായിരുന്നു. &lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece&lt;/ref&gt;

നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് 2005 പ്രകാരം ന്യൂവാൽസ് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ്, ഡോ. കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ 2006 ജനുവരി 7 ന് ഇത് രാജ്യത്തിനായി സമർപ്പിച്ചു. കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ ചാൻസലർ. സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി പ്രോ-ചാൻസലറുമാണ്. &lt;ref&gt;https://collegedunia.com/university/25652-national-university-of-advanced-legal-studies-nuals-ernakulam&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

2002-ൽ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ അഫിലിയേഷനോടെ ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റ് സ്ഥാപിച്ച നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്ന പേരിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ തുടക്കം. പിന്നീട്, ബാർ കൗൺസിലിന്റെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം, കേരള നിയമസഭ 2005-ൽ നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് നടപ്പിലാക്കി, ഇത് നിലവിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്ഥാപിക്കുകയും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനെ സർവകലാശാലയുമായി ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite act |title=National University of Advanced Legal Studies Act, 2005 |legislature= Kerala Legislative Assembly |type= Act 27 of 2005}}&lt;/ref&gt; ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട് ആയിരുന്നു യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ സ്ഥാപക വൈസ് ചാൻസലർ.

2005-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ക്ലാസുകൾ ആരംഭിച്ചു. കലൂരിലെ ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിന്റെ കാമ്പസിൽ പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തി. അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ആയിരുന്ന കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി രാഷ്ട്രത്തിന് സമർപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |title=NUALS dedicated to nation |url= https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece |work=The Hindu |date=2012-03-26 |access-date=2026-01-07}}&lt;/ref&gt;  2011-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിക്ക് കളമശ്ശേരിയിൽ സ്ഥിരം കാമ്പസ് ലഭിച്ചു.
[[File:NUALS, Kochi.jpg|thumb|Entrance to the campus.]]
പഠനത്തോടൊപ്പം നൈപുണ്യ വികസനവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന യുജിസി ജീവൻ കൗശൽ പ്രോഗ്രാം സ്വീകരിച്ച ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് NUALS. ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വപരമായ കഴിവുകൾ എന്നിവ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സവിശേഷമായ നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടി ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news | author=&lt;!--not stated--&gt; | title=NUALS to develop Jeevan Kaushal Scheme | url= https://englisharchives.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/education-5cfcd3de | work=Mathrubhumi | date = 2021-06-25 | access-date = 2026-01-07}}&lt;/ref&gt;
== ലക്ഷ്യം ==
നിയമത്തെയും നിയമപരമായ പ്രക്രിയകളെയും കുറിച്ചുള്ള പഠനവും അറിവും വികസിപ്പിക്കുകയും   പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക, സമൂഹത്തോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തബോധം വ്യക്തികളിൽ വളർത്തിയെടുക്കുക, ഇന്ത്യയിലെ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് നിയമപരവും നീതിന്യായപരവുമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
== ആസ്ഥാനം ==
കൊച്ചിയിലെ കലൂരിൽ ആണ് തുടക്കത്തിൽ സർവകലാശാല പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. കളമശേരിയിലെ കിൻ‌ഫ്ര ഹൈടെക് പാർക്കിലെ സ്ഥിരം കാമ്പസിലാണ് ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.  കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തുള്ള കിൻ‌ഫ്രയിൽ നിന്ന് 90 വർഷത്തേക്ക് പാട്ടത്തിനെടുത്ത 10 ഏക്കർ (40,000 മീ 2) സ്ഥലത്താണ് കാമ്പസ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;https://www.lawentrance.com/nlu/nuals.html&lt;/ref&gt;
== പ്രവേശനം ==
എല്ലാ ദേ​ശീ​യ നി​യ​മ സ​ർ​വ​ക​ലാ​ശാ​ല​ക​ളി​ലെയും പോലെതന്നെ നി​യ​മ ബി​രു​ദ, ബി​രു​ദാ​ന​ന്ത​ര ബി​രു​ദ കോ​ഴ്​​സു​ക​ളി​ലേ​ക്കു​ള്ള കോ​മ​ൺ ലോ ​അ​ഡ്​​മി​ഷ​ൻ ടെ​സ്​​റ്റ്​ (ക്ലാ​റ്റ്​) വഴിയാണ് ഇവിടെയും പ്രവേശനം ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-28 |archive-date=2019-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828050222/https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== പൂർവകാല വിദ്യാർത്ഥികൾ ==
* [[മുത്തുമണി]]
* അപൂർവ ബോസ് (ചലച്ചിത്ര താരം)
== ഇതും കാണുക ==
* [[സർവ്വകലാശാല|കേരളത്തിലെ സർവകലാശാലകൾ]]
== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>omkurux49rqazkqlmg4qprec2ylz1vs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652327</id>
      <parentid>4652326</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:25:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4652327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12406" sha1="ccnoy9pxip9k26ic7d2frmlsnqt3dnd" xml:space="preserve">{{Infobox University
| image    = National_University_of_Advanced_Legal_Studies_Logo.png
| name     = നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
| established = 2005
| type  = [[National Law University]]
| chancellor = [[List_of_current_Indian_chief_justices|Chief Justice]] of [[High Court of Kerala]]
| vice_chancellor = Prof.Dr.K.C.Sunny
| city = [[Kochi]]
| state = [[Kerala]]
| country = [[India]]
| students=
| undergrad=
| postgrad=
| doctoral=
| tuition fees=
| campus = [[Urban area|Urban]]
| website = [http://www.nuals.ac.in/ www.nuals.ac.in]
| address=
}}
ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര നിയമ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യ നിയമ സർവകലാശാലയാണ് '''നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്''' (ന്യൂവാൽസ്).   കൊ​ച്ചി​യി​ലാ​ണ്​ ന്യൂവാൽസിന്റെ ആസ്ഥാനം. തുടക്കത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നായിരുന്നു. &lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece&lt;/ref&gt;

നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് 2005 പ്രകാരം ന്യൂവാൽസ് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ്, ഡോ. കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ 2006 ജനുവരി 7 ന് ഇത് രാജ്യത്തിനായി സമർപ്പിച്ചു. കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ ചാൻസലർ. സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി പ്രോ-ചാൻസലറുമാണ്. &lt;ref&gt;https://collegedunia.com/university/25652-national-university-of-advanced-legal-studies-nuals-ernakulam&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

2002-ൽ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ അഫിലിയേഷനോടെ ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റ് സ്ഥാപിച്ച നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്ന പേരിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ തുടക്കം. പിന്നീട്, ബാർ കൗൺസിലിന്റെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം, കേരള നിയമസഭ 2005-ൽ നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് നടപ്പിലാക്കി, ഇത് നിലവിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്ഥാപിക്കുകയും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനെ സർവകലാശാലയുമായി ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite act |title=National University of Advanced Legal Studies Act, 2005 |legislature= Kerala Legislative Assembly |type= Act 27 of 2005}}&lt;/ref&gt; ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട് ആയിരുന്നു യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ സ്ഥാപക വൈസ് ചാൻസലർ.

2005-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ക്ലാസുകൾ ആരംഭിച്ചു. കലൂരിലെ ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിന്റെ കാമ്പസിൽ പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തി. അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ആയിരുന്ന കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി രാഷ്ട്രത്തിന് സമർപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |title=NUALS dedicated to nation |url= https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece |work=The Hindu |date=2012-03-26 |access-date=2026-01-07}}&lt;/ref&gt;  2011-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിക്ക് കളമശ്ശേരിയിൽ സ്ഥിരം കാമ്പസ് ലഭിച്ചു.
[[File:NUALS, Kochi.jpg|thumb|Entrance to the campus.]]
പഠനത്തോടൊപ്പം നൈപുണ്യ വികസനവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന യുജിസി ജീവൻ കൗശൽ പ്രോഗ്രാം സ്വീകരിച്ച ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് NUALS. ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വപരമായ കഴിവുകൾ എന്നിവ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സവിശേഷമായ നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടി ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news | author=&lt;!--not stated--&gt; | title=NUALS to develop Jeevan Kaushal Scheme | url= https://englisharchives.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/education-5cfcd3de | work=Mathrubhumi | date = 2021-06-25 | access-date = 2026-01-07}}&lt;/ref&gt;
ഭരണനിർവ്വഹണം

== കാമ്പസിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം. ==

കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സർവകലാശാലയുടെ ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ അവർ നിയമിച്ച നോമിനി വിസിറ്ററായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ സർവകലാശാലയുടെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവാണ്, രജിസ്ട്രാർ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ഓഫീസറാണ്. വൈസ് ചാൻസലറും രജിസ്ട്രാറും നാല് വർഷത്തെ കാലാവധിയാണ് നൽകുന്നത്. നിലവിൽ, പ്രൊഫ. (ഡോ.) ജി.ബി. റെഡ്ഡി 2025 ൽ ചുമതലയേറ്റ വൈസ് ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. മുൻ വൈസ് ചാൻസലർമാരിൽ ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട്, എൻ. കെ. ജയകുമാർ, പ്രൊഫ. റോസ് വർഗീസ്, ഡോ. കെ. സി. സണ്ണി എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി സർവകലാശാലയുടെ പ്രോ-ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

എക്സിക്യൂട്ടീവ്, ജനറൽ, അക്കാദമിക് കൗൺസിലുകൾ എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് പ്ലീനറി ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. കേരളത്തിലെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ, ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റിന്റെ ട്രസ്റ്റികൾ, വിവിധ ബഹുമാന്യരായ അഭിഭാഷകർ, നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ എന്നിവർ അവരുടെ അംഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ ഭരണസമിതി. ബജറ്റുകളും ചട്ടങ്ങളിലെ ഭേദഗതികളും തീരുമാനിക്കുന്നതും പ്ലീനറി അതോറിറ്റിയുമായ ജനറൽ കൗൺസിലാണ്, സിലബസും അക്കാദമിക് കാര്യങ്ങളും തീരുമാനിക്കുന്നത് അക്കാദമിക് കൗൺസിലാണ്.

== ലക്ഷ്യം ==
നിയമത്തെയും നിയമപരമായ പ്രക്രിയകളെയും കുറിച്ചുള്ള പഠനവും അറിവും വികസിപ്പിക്കുകയും   പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക, സമൂഹത്തോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തബോധം വ്യക്തികളിൽ വളർത്തിയെടുക്കുക, ഇന്ത്യയിലെ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് നിയമപരവും നീതിന്യായപരവുമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
== ആസ്ഥാനം ==
കൊച്ചിയിലെ കലൂരിൽ ആണ് തുടക്കത്തിൽ സർവകലാശാല പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. കളമശേരിയിലെ കിൻ‌ഫ്ര ഹൈടെക് പാർക്കിലെ സ്ഥിരം കാമ്പസിലാണ് ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.  കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തുള്ള കിൻ‌ഫ്രയിൽ നിന്ന് 90 വർഷത്തേക്ക് പാട്ടത്തിനെടുത്ത 10 ഏക്കർ (40,000 മീ 2) സ്ഥലത്താണ് കാമ്പസ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;https://www.lawentrance.com/nlu/nuals.html&lt;/ref&gt;
== പ്രവേശനം ==
എല്ലാ ദേ​ശീ​യ നി​യ​മ സ​ർ​വ​ക​ലാ​ശാ​ല​ക​ളി​ലെയും പോലെതന്നെ നി​യ​മ ബി​രു​ദ, ബി​രു​ദാ​ന​ന്ത​ര ബി​രു​ദ കോ​ഴ്​​സു​ക​ളി​ലേ​ക്കു​ള്ള കോ​മ​ൺ ലോ ​അ​ഡ്​​മി​ഷ​ൻ ടെ​സ്​​റ്റ്​ (ക്ലാ​റ്റ്​) വഴിയാണ് ഇവിടെയും പ്രവേശനം ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-28 |archive-date=2019-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828050222/https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== പൂർവകാല വിദ്യാർത്ഥികൾ ==
* [[മുത്തുമണി]]
* അപൂർവ ബോസ് (ചലച്ചിത്ര താരം)
== ഇതും കാണുക ==
* [[സർവ്വകലാശാല|കേരളത്തിലെ സർവകലാശാലകൾ]]
== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>ccnoy9pxip9k26ic7d2frmlsnqt3dnd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652328</id>
      <parentid>4652327</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:32:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* കാമ്പസിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം. */</comment>
      <origin>4652328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19927" sha1="cq1qtsvagpkai0ld17c6qrfc7y4mc4n" xml:space="preserve">{{Infobox University
| image    = National_University_of_Advanced_Legal_Studies_Logo.png
| name     = നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
| established = 2005
| type  = [[National Law University]]
| chancellor = [[List_of_current_Indian_chief_justices|Chief Justice]] of [[High Court of Kerala]]
| vice_chancellor = Prof.Dr.K.C.Sunny
| city = [[Kochi]]
| state = [[Kerala]]
| country = [[India]]
| students=
| undergrad=
| postgrad=
| doctoral=
| tuition fees=
| campus = [[Urban area|Urban]]
| website = [http://www.nuals.ac.in/ www.nuals.ac.in]
| address=
}}
ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര നിയമ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യ നിയമ സർവകലാശാലയാണ് '''നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്''' (ന്യൂവാൽസ്).   കൊ​ച്ചി​യി​ലാ​ണ്​ ന്യൂവാൽസിന്റെ ആസ്ഥാനം. തുടക്കത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നായിരുന്നു. &lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece&lt;/ref&gt;

നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് 2005 പ്രകാരം ന്യൂവാൽസ് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ്, ഡോ. കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ 2006 ജനുവരി 7 ന് ഇത് രാജ്യത്തിനായി സമർപ്പിച്ചു. കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ ചാൻസലർ. സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി പ്രോ-ചാൻസലറുമാണ്. &lt;ref&gt;https://collegedunia.com/university/25652-national-university-of-advanced-legal-studies-nuals-ernakulam&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

2002-ൽ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ അഫിലിയേഷനോടെ ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റ് സ്ഥാപിച്ച നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്ന പേരിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ തുടക്കം. പിന്നീട്, ബാർ കൗൺസിലിന്റെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം, കേരള നിയമസഭ 2005-ൽ നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് നടപ്പിലാക്കി, ഇത് നിലവിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്ഥാപിക്കുകയും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനെ സർവകലാശാലയുമായി ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite act |title=National University of Advanced Legal Studies Act, 2005 |legislature= Kerala Legislative Assembly |type= Act 27 of 2005}}&lt;/ref&gt; ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട് ആയിരുന്നു യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ സ്ഥാപക വൈസ് ചാൻസലർ.

2005-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ക്ലാസുകൾ ആരംഭിച്ചു. കലൂരിലെ ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിന്റെ കാമ്പസിൽ പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തി. അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ആയിരുന്ന കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി രാഷ്ട്രത്തിന് സമർപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |title=NUALS dedicated to nation |url= https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece |work=The Hindu |date=2012-03-26 |access-date=2026-01-07}}&lt;/ref&gt;  2011-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിക്ക് കളമശ്ശേരിയിൽ സ്ഥിരം കാമ്പസ് ലഭിച്ചു.
[[File:NUALS, Kochi.jpg|thumb|Entrance to the campus.]]
പഠനത്തോടൊപ്പം നൈപുണ്യ വികസനവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന യുജിസി ജീവൻ കൗശൽ പ്രോഗ്രാം സ്വീകരിച്ച ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് NUALS. ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വപരമായ കഴിവുകൾ എന്നിവ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സവിശേഷമായ നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടി ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news | author=&lt;!--not stated--&gt; | title=NUALS to develop Jeevan Kaushal Scheme | url= https://englisharchives.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/education-5cfcd3de | work=Mathrubhumi | date = 2021-06-25 | access-date = 2026-01-07}}&lt;/ref&gt;
ഭരണനിർവ്വഹണം

== കാമ്പസിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം. ==

കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സർവകലാശാലയുടെ ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ അവർ നിയമിച്ച നോമിനി വിസിറ്ററായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ സർവകലാശാലയുടെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവാണ്, രജിസ്ട്രാർ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ഓഫീസറാണ്. വൈസ് ചാൻസലറും രജിസ്ട്രാറും നാല് വർഷത്തെ കാലാവധിയാണ് നൽകുന്നത്. നിലവിൽ, പ്രൊഫ. (ഡോ.) ജി.ബി. റെഡ്ഡി 2025 ൽ ചുമതലയേറ്റ വൈസ് ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. മുൻ വൈസ് ചാൻസലർമാരിൽ ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട്, എൻ. കെ. ജയകുമാർ, പ്രൊഫ. റോസ് വർഗീസ്, ഡോ. കെ. സി. സണ്ണി എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി സർവകലാശാലയുടെ പ്രോ-ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

എക്സിക്യൂട്ടീവ്, ജനറൽ, അക്കാദമിക് കൗൺസിലുകൾ എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് പ്ലീനറി ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. കേരളത്തിലെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ, ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റിന്റെ ട്രസ്റ്റികൾ, വിവിധ ബഹുമാന്യരായ അഭിഭാഷകർ, നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ എന്നിവർ അവരുടെ അംഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ ഭരണസമിതി. ബജറ്റുകളും ചട്ടങ്ങളിലെ ഭേദഗതികളും തീരുമാനിക്കുന്നതും പ്ലീനറി അതോറിറ്റിയുമായ ജനറൽ കൗൺസിലാണ്, സിലബസും അക്കാദമിക് കാര്യങ്ങളും തീരുമാനിക്കുന്നത് അക്കാദമിക് കൗൺസിലാണ്.
== അക്കാദമിക്സ് ==

ഭരണഘടനാ നിയമം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര നിയമം, പൊതുജനാരോഗ്യ നിയമം എന്നിവയിൽ ബാച്ചിലേഴ്സ് ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് ലോസ് (ബിഎ, എൽഎൽബി), മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ് (എൽഎൽഎം) എന്നിവ സർവകലാശാല വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളുടെ കൺസോർഷ്യം നടത്തുന്ന കോമൺ ലോ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CLAT) വഴിയാണ് ഈ പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്ക് പ്രവേശനം നടത്തുന്നത്.

സൈബർ നിയമം, ബാങ്കിംഗ് നിയമം, ഇൻഷുറൻസ് നിയമം, മെഡിക്കൽ നിയമം, എത്തിക്സ്, വിദ്യാഭ്യാസ നിയമം എന്നിവയിൽ ഡോക്ടറൽ ബിരുദങ്ങളും ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകളും സർവകലാശാല നൽകുന്നു. നിയമ പ്രൊഫഷണലുകൾക്കും അഭിഭാഷകർക്കും വേണ്ടി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു.

=== ബിരുദം ===

സർവകലാശാല അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രോഗ്രാമായി സംയോജിത ബി.എ., എൽ.എൽ.ബി. വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ നിയമത്തിലെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബിരുദ ബിരുദമാണ്. കൂടാതെ സർവകലാശാലയുടെ പ്രധാന കോഴ്‌സായും ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾ ആദ്യ രണ്ട് വർഷങ്ങളിൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, പീഡനം തുടങ്ങിയ നിയമ വിഷയങ്ങൾക്കൊപ്പം രാഷ്ട്രമീമാംസ, സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം എന്നിവയിലെ കോഴ്‌സുകൾ പഠിക്കുന്നു. തുടർന്ന് മറ്റ് മൂന്ന് വർഷത്തേക്ക് അവർ പ്രധാനമായും നിയമ വിഷയങ്ങൾ പഠിക്കുന്നു.

ആദ്യ രണ്ട് വർഷത്തേക്ക് സർവകലാശാലയ്ക്ക് ഒരു നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടിയുണ്ട്. അവിടെ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തുന്നതിനും ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വം, മാനുഷിക മൂല്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പ്രൊഫഷണൽ കഴിവുകളെക്കുറിച്ച് പഠിപ്പിക്കുന്നു. കുസാറ്റിലെ സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസുമായി കൂടിയാലോചിച്ച് നിയമപഠനത്തെ ഗെയിമിഫൈ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമായി വിവിധ നിയമ പഠന വ്യായാമങ്ങളും നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഓരോ വിദ്യാർത്ഥിക്കും അവരുടെ പ്രോഗ്രാമിലുടനീളം വിദ്യാർത്ഥിയെ സഹായിക്കുന്ന ഒരു മെന്ററെയും അനുവദിക്കുന്നു. അവരുടെ പ്രോഗ്രാമിന്റെ അവസാനം, വിദ്യാർത്ഥികൾ ഫിനിഷിംഗ് സ്കൂളിന് വിധേയരാകുന്നു, അത് വിദ്യാർത്ഥികളെ അവരുടെ പ്രൊഫഷണൽ കരിയറിനായി തയ്യാറാക്കുന്നു.ref name=&quot;nualsprospectus&quot;&gt;{{cite web| title= Prospectus for CLAT 2026 | url = https://consortiumofnlus.ac.in/clat-2026/nlus/brochure/NUALS.pdf|access-date=2026-01-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ബിരുദാനന്തര ബിരുദം ===

NUALS ഒരു വർഷത്തെ മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ്, മൂന്ന് വർഷത്തെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം, വിവിധ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകൾ എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു വർഷത്തെ എൽഎൽഎം പ്രോഗ്രാം ഭരണഘടനാ നിയമം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര നിയമം, പൊതുജനാരോഗ്യ നിയമം എന്നിവയിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;nualsprospectus&quot;/&gt;  എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം ജോലി ചെയ്യുന്ന നിയമ പ്രൊഫഷണലുകൾ, അഭിഭാഷകർ, ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർമാർ എന്നിവർക്കായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള സമാനമായ ഒരു പ്രോഗ്രാമാണ്, കൂടാതെ സാധാരണയായി കേരള ഹൈക്കോടതിയുടെ അവധിക്കാലത്തും മറ്റ് അവധി ദിവസങ്ങളിലും ക്ലാസുകൾ നടത്താറുണ്ട്.ref&gt;{{cite web | url = https://www.nuals.ac.in/infocus/6Notification%20-%20Admission%20to%20Three%20Year%20(Six%20Semester)%20Executive%20LLM.%20Degree%20Programme%20-2025.pdf|access-date=2026-01-07|url-status=live|title=Admission to Three Year (Six Semester) Executive LLM. Degree Programme}}&lt;/ref&gt; സൈബർ നിയമം, ബാങ്കിംഗ് നിയമം, ഇൻഷുറൻസ് നിയമം, വിദ്യാഭ്യാസ നിയമം എന്നിവയിലും വിവിധ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു.ref&gt;{{cite web | url = https://www.nuals.ac.in/admission/275Notification%20of%20PGDMLE,%20PGDCL,%20PGDBL,%20PGDIL,%20PGDELM%20-%202025.pdf | access-date=2026-01-07 | url-status=live| title=Admission to Post Graduate Diploma Programme in Cyber Law (PGDCL), Post Graduate Diploma Programme in Banking Law (PGDBL), Post Graduate Diploma Programme in Insurance Law (PGDIL) and Post Graduate Diploma Programme in Education Laws and Management (PGDELM)}}&lt;/ref&gt;

== ലക്ഷ്യം ==
നിയമത്തെയും നിയമപരമായ പ്രക്രിയകളെയും കുറിച്ചുള്ള പഠനവും അറിവും വികസിപ്പിക്കുകയും   പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക, സമൂഹത്തോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തബോധം വ്യക്തികളിൽ വളർത്തിയെടുക്കുക, ഇന്ത്യയിലെ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് നിയമപരവും നീതിന്യായപരവുമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
== ആസ്ഥാനം ==
കൊച്ചിയിലെ കലൂരിൽ ആണ് തുടക്കത്തിൽ സർവകലാശാല പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. കളമശേരിയിലെ കിൻ‌ഫ്ര ഹൈടെക് പാർക്കിലെ സ്ഥിരം കാമ്പസിലാണ് ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.  കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തുള്ള കിൻ‌ഫ്രയിൽ നിന്ന് 90 വർഷത്തേക്ക് പാട്ടത്തിനെടുത്ത 10 ഏക്കർ (40,000 മീ 2) സ്ഥലത്താണ് കാമ്പസ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;https://www.lawentrance.com/nlu/nuals.html&lt;/ref&gt;
== പ്രവേശനം ==
എല്ലാ ദേ​ശീ​യ നി​യ​മ സ​ർ​വ​ക​ലാ​ശാ​ല​ക​ളി​ലെയും പോലെതന്നെ നി​യ​മ ബി​രു​ദ, ബി​രു​ദാ​ന​ന്ത​ര ബി​രു​ദ കോ​ഴ്​​സു​ക​ളി​ലേ​ക്കു​ള്ള കോ​മ​ൺ ലോ ​അ​ഡ്​​മി​ഷ​ൻ ടെ​സ്​​റ്റ്​ (ക്ലാ​റ്റ്​) വഴിയാണ് ഇവിടെയും പ്രവേശനം ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-28 |archive-date=2019-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828050222/https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== പൂർവകാല വിദ്യാർത്ഥികൾ ==
* [[മുത്തുമണി]]
* അപൂർവ ബോസ് (ചലച്ചിത്ര താരം)
== ഇതും കാണുക ==
* [[സർവ്വകലാശാല|കേരളത്തിലെ സർവകലാശാലകൾ]]
== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>cq1qtsvagpkai0ld17c6qrfc7y4mc4n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652329</id>
      <parentid>4652328</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബിരുദാനന്തര ബിരുദം */</comment>
      <origin>4652329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21143" sha1="d0e7cmadnhxnlpzrpaj0ahagn7884ug" xml:space="preserve">{{Infobox University
| image    = National_University_of_Advanced_Legal_Studies_Logo.png
| name     = നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
| established = 2005
| type  = [[National Law University]]
| chancellor = [[List_of_current_Indian_chief_justices|Chief Justice]] of [[High Court of Kerala]]
| vice_chancellor = Prof.Dr.K.C.Sunny
| city = [[Kochi]]
| state = [[Kerala]]
| country = [[India]]
| students=
| undergrad=
| postgrad=
| doctoral=
| tuition fees=
| campus = [[Urban area|Urban]]
| website = [http://www.nuals.ac.in/ www.nuals.ac.in]
| address=
}}
ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര നിയമ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യ നിയമ സർവകലാശാലയാണ് '''നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്''' (ന്യൂവാൽസ്).   കൊ​ച്ചി​യി​ലാ​ണ്​ ന്യൂവാൽസിന്റെ ആസ്ഥാനം. തുടക്കത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നായിരുന്നു. &lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece&lt;/ref&gt;

നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് 2005 പ്രകാരം ന്യൂവാൽസ് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ്, ഡോ. കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ 2006 ജനുവരി 7 ന് ഇത് രാജ്യത്തിനായി സമർപ്പിച്ചു. കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ ചാൻസലർ. സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി പ്രോ-ചാൻസലറുമാണ്. &lt;ref&gt;https://collegedunia.com/university/25652-national-university-of-advanced-legal-studies-nuals-ernakulam&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

2002-ൽ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ അഫിലിയേഷനോടെ ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റ് സ്ഥാപിച്ച നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്ന പേരിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ തുടക്കം. പിന്നീട്, ബാർ കൗൺസിലിന്റെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം, കേരള നിയമസഭ 2005-ൽ നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് നടപ്പിലാക്കി, ഇത് നിലവിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്ഥാപിക്കുകയും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനെ സർവകലാശാലയുമായി ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite act |title=National University of Advanced Legal Studies Act, 2005 |legislature= Kerala Legislative Assembly |type= Act 27 of 2005}}&lt;/ref&gt; ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട് ആയിരുന്നു യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ സ്ഥാപക വൈസ് ചാൻസലർ.

2005-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ക്ലാസുകൾ ആരംഭിച്ചു. കലൂരിലെ ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിന്റെ കാമ്പസിൽ പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തി. അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ആയിരുന്ന കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി രാഷ്ട്രത്തിന് സമർപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |title=NUALS dedicated to nation |url= https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece |work=The Hindu |date=2012-03-26 |access-date=2026-01-07}}&lt;/ref&gt;  2011-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിക്ക് കളമശ്ശേരിയിൽ സ്ഥിരം കാമ്പസ് ലഭിച്ചു.
[[File:NUALS, Kochi.jpg|thumb|Entrance to the campus.]]
പഠനത്തോടൊപ്പം നൈപുണ്യ വികസനവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന യുജിസി ജീവൻ കൗശൽ പ്രോഗ്രാം സ്വീകരിച്ച ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് NUALS. ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വപരമായ കഴിവുകൾ എന്നിവ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സവിശേഷമായ നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടി ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news | author=&lt;!--not stated--&gt; | title=NUALS to develop Jeevan Kaushal Scheme | url= https://englisharchives.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/education-5cfcd3de | work=Mathrubhumi | date = 2021-06-25 | access-date = 2026-01-07}}&lt;/ref&gt;
ഭരണനിർവ്വഹണം

== കാമ്പസിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം. ==

കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സർവകലാശാലയുടെ ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ അവർ നിയമിച്ച നോമിനി വിസിറ്ററായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ സർവകലാശാലയുടെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവാണ്, രജിസ്ട്രാർ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ഓഫീസറാണ്. വൈസ് ചാൻസലറും രജിസ്ട്രാറും നാല് വർഷത്തെ കാലാവധിയാണ് നൽകുന്നത്. നിലവിൽ, പ്രൊഫ. (ഡോ.) ജി.ബി. റെഡ്ഡി 2025 ൽ ചുമതലയേറ്റ വൈസ് ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. മുൻ വൈസ് ചാൻസലർമാരിൽ ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട്, എൻ. കെ. ജയകുമാർ, പ്രൊഫ. റോസ് വർഗീസ്, ഡോ. കെ. സി. സണ്ണി എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി സർവകലാശാലയുടെ പ്രോ-ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

എക്സിക്യൂട്ടീവ്, ജനറൽ, അക്കാദമിക് കൗൺസിലുകൾ എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് പ്ലീനറി ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. കേരളത്തിലെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ, ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റിന്റെ ട്രസ്റ്റികൾ, വിവിധ ബഹുമാന്യരായ അഭിഭാഷകർ, നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ എന്നിവർ അവരുടെ അംഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ ഭരണസമിതി. ബജറ്റുകളും ചട്ടങ്ങളിലെ ഭേദഗതികളും തീരുമാനിക്കുന്നതും പ്ലീനറി അതോറിറ്റിയുമായ ജനറൽ കൗൺസിലാണ്, സിലബസും അക്കാദമിക് കാര്യങ്ങളും തീരുമാനിക്കുന്നത് അക്കാദമിക് കൗൺസിലാണ്.
== അക്കാദമിക്സ് ==

ഭരണഘടനാ നിയമം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര നിയമം, പൊതുജനാരോഗ്യ നിയമം എന്നിവയിൽ ബാച്ചിലേഴ്സ് ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് ലോസ് (ബിഎ, എൽഎൽബി), മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ് (എൽഎൽഎം) എന്നിവ സർവകലാശാല വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളുടെ കൺസോർഷ്യം നടത്തുന്ന കോമൺ ലോ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CLAT) വഴിയാണ് ഈ പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്ക് പ്രവേശനം നടത്തുന്നത്.

സൈബർ നിയമം, ബാങ്കിംഗ് നിയമം, ഇൻഷുറൻസ് നിയമം, മെഡിക്കൽ നിയമം, എത്തിക്സ്, വിദ്യാഭ്യാസ നിയമം എന്നിവയിൽ ഡോക്ടറൽ ബിരുദങ്ങളും ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകളും സർവകലാശാല നൽകുന്നു. നിയമ പ്രൊഫഷണലുകൾക്കും അഭിഭാഷകർക്കും വേണ്ടി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു.

=== ബിരുദം ===

സർവകലാശാല അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രോഗ്രാമായി സംയോജിത ബി.എ., എൽ.എൽ.ബി. വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ നിയമത്തിലെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബിരുദ ബിരുദമാണ്. കൂടാതെ സർവകലാശാലയുടെ പ്രധാന കോഴ്‌സായും ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾ ആദ്യ രണ്ട് വർഷങ്ങളിൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, പീഡനം തുടങ്ങിയ നിയമ വിഷയങ്ങൾക്കൊപ്പം രാഷ്ട്രമീമാംസ, സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം എന്നിവയിലെ കോഴ്‌സുകൾ പഠിക്കുന്നു. തുടർന്ന് മറ്റ് മൂന്ന് വർഷത്തേക്ക് അവർ പ്രധാനമായും നിയമ വിഷയങ്ങൾ പഠിക്കുന്നു.

ആദ്യ രണ്ട് വർഷത്തേക്ക് സർവകലാശാലയ്ക്ക് ഒരു നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടിയുണ്ട്. അവിടെ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തുന്നതിനും ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വം, മാനുഷിക മൂല്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പ്രൊഫഷണൽ കഴിവുകളെക്കുറിച്ച് പഠിപ്പിക്കുന്നു. കുസാറ്റിലെ സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസുമായി കൂടിയാലോചിച്ച് നിയമപഠനത്തെ ഗെയിമിഫൈ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമായി വിവിധ നിയമ പഠന വ്യായാമങ്ങളും നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഓരോ വിദ്യാർത്ഥിക്കും അവരുടെ പ്രോഗ്രാമിലുടനീളം വിദ്യാർത്ഥിയെ സഹായിക്കുന്ന ഒരു മെന്ററെയും അനുവദിക്കുന്നു. അവരുടെ പ്രോഗ്രാമിന്റെ അവസാനം, വിദ്യാർത്ഥികൾ ഫിനിഷിംഗ് സ്കൂളിന് വിധേയരാകുന്നു, അത് വിദ്യാർത്ഥികളെ അവരുടെ പ്രൊഫഷണൽ കരിയറിനായി തയ്യാറാക്കുന്നു.ref name=&quot;nualsprospectus&quot;&gt;{{cite web| title= Prospectus for CLAT 2026 | url = https://consortiumofnlus.ac.in/clat-2026/nlus/brochure/NUALS.pdf|access-date=2026-01-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ബിരുദാനന്തര ബിരുദം ===

NUALS ഒരു വർഷത്തെ മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ്, മൂന്ന് വർഷത്തെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം, വിവിധ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകൾ എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു വർഷത്തെ എൽഎൽഎം പ്രോഗ്രാം ഭരണഘടനാ നിയമം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര നിയമം, പൊതുജനാരോഗ്യ നിയമം എന്നിവയിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;nualsprospectus&quot;/&gt;  എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം ജോലി ചെയ്യുന്ന നിയമ പ്രൊഫഷണലുകൾ, അഭിഭാഷകർ, ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർമാർ എന്നിവർക്കായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള സമാനമായ ഒരു പ്രോഗ്രാമാണ്, കൂടാതെ സാധാരണയായി കേരള ഹൈക്കോടതിയുടെ അവധിക്കാലത്തും മറ്റ് അവധി ദിവസങ്ങളിലും ക്ലാസുകൾ നടത്താറുണ്ട്.ref&gt;{{cite web | url = https://www.nuals.ac.in/infocus/6Notification%20-%20Admission%20to%20Three%20Year%20(Six%20Semester)%20Executive%20LLM.%20Degree%20Programme%20-2025.pdf|access-date=2026-01-07|url-status=live|title=Admission to Three Year (Six Semester) Executive LLM. Degree Programme}}&lt;/ref&gt; സൈബർ നിയമം, ബാങ്കിംഗ് നിയമം, ഇൻഷുറൻസ് നിയമം, വിദ്യാഭ്യാസ നിയമം എന്നിവയിലും വിവിധ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു.ref&gt;{{cite web | url = https://www.nuals.ac.in/admission/275Notification%20of%20PGDMLE,%20PGDCL,%20PGDBL,%20PGDIL,%20PGDELM%20-%202025.pdf | access-date=2026-01-07 | url-status=live| title=Admission to Post Graduate Diploma Programme in Cyber Law (PGDCL), Post Graduate Diploma Programme in Banking Law (PGDBL), Post Graduate Diploma Programme in Insurance Law (PGDIL) and Post Graduate Diploma Programme in Education Laws and Management (PGDELM)}}&lt;/ref&gt;
== ഡോ. എൻ. നാരായണൻ നായർ സ്മാരക ലൈബ്രറി ==
ഡോ. എൻ. നാരായണൻ നായർ മെമ്മോറിയൽ ലൈബ്രറി ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആൻഡ് റിസർച്ചിൽ 18000-ത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങളുണ്ട്, കൂടാതെ എ. ജി. നൂറാനി, വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ, സീനിയർ അഡ്വ. ടി. പി. കേളു നമ്പ്യാർ, ഡോ. പി. ലീലാകൃഷ്ണൻ തുടങ്ങിയവരുടെ ആദ്യകാല ലൈബ്രറി ശേഖരങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്. കേരള ലോ അക്കാദമിയുടെ മുൻ വൈസ് ചാൻസലറും സ്ഥാപക ഡയറക്ടറുമായ എൻ. നാരായണൻ നായരുടെ പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web | url =  https://library.nuals.ac.in/resources.aspx | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=Resources}}&lt;/ref&gt;

== ലക്ഷ്യം ==
നിയമത്തെയും നിയമപരമായ പ്രക്രിയകളെയും കുറിച്ചുള്ള പഠനവും അറിവും വികസിപ്പിക്കുകയും   പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക, സമൂഹത്തോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തബോധം വ്യക്തികളിൽ വളർത്തിയെടുക്കുക, ഇന്ത്യയിലെ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് നിയമപരവും നീതിന്യായപരവുമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
== ആസ്ഥാനം ==
കൊച്ചിയിലെ കലൂരിൽ ആണ് തുടക്കത്തിൽ സർവകലാശാല പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. കളമശേരിയിലെ കിൻ‌ഫ്ര ഹൈടെക് പാർക്കിലെ സ്ഥിരം കാമ്പസിലാണ് ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.  കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തുള്ള കിൻ‌ഫ്രയിൽ നിന്ന് 90 വർഷത്തേക്ക് പാട്ടത്തിനെടുത്ത 10 ഏക്കർ (40,000 മീ 2) സ്ഥലത്താണ് കാമ്പസ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;https://www.lawentrance.com/nlu/nuals.html&lt;/ref&gt;
== പ്രവേശനം ==
എല്ലാ ദേ​ശീ​യ നി​യ​മ സ​ർ​വ​ക​ലാ​ശാ​ല​ക​ളി​ലെയും പോലെതന്നെ നി​യ​മ ബി​രു​ദ, ബി​രു​ദാ​ന​ന്ത​ര ബി​രു​ദ കോ​ഴ്​​സു​ക​ളി​ലേ​ക്കു​ള്ള കോ​മ​ൺ ലോ ​അ​ഡ്​​മി​ഷ​ൻ ടെ​സ്​​റ്റ്​ (ക്ലാ​റ്റ്​) വഴിയാണ് ഇവിടെയും പ്രവേശനം ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-28 |archive-date=2019-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828050222/https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== പൂർവകാല വിദ്യാർത്ഥികൾ ==
* [[മുത്തുമണി]]
* അപൂർവ ബോസ് (ചലച്ചിത്ര താരം)
== ഇതും കാണുക ==
* [[സർവ്വകലാശാല|കേരളത്തിലെ സർവകലാശാലകൾ]]
== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>d0e7cmadnhxnlpzrpaj0ahagn7884ug</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652330</id>
      <parentid>4652329</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഡോ. എൻ. നാരായണൻ നായർ സ്മാരക ലൈബ്രറി */</comment>
      <origin>4652330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31259" sha1="hj1bf0no4k7sl4zhivf1y3udjjz3n1t" xml:space="preserve">{{Infobox University
| image    = National_University_of_Advanced_Legal_Studies_Logo.png
| name     = നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
| established = 2005
| type  = [[National Law University]]
| chancellor = [[List_of_current_Indian_chief_justices|Chief Justice]] of [[High Court of Kerala]]
| vice_chancellor = Prof.Dr.K.C.Sunny
| city = [[Kochi]]
| state = [[Kerala]]
| country = [[India]]
| students=
| undergrad=
| postgrad=
| doctoral=
| tuition fees=
| campus = [[Urban area|Urban]]
| website = [http://www.nuals.ac.in/ www.nuals.ac.in]
| address=
}}
ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര നിയമ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യ നിയമ സർവകലാശാലയാണ് '''നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്''' (ന്യൂവാൽസ്).   കൊ​ച്ചി​യി​ലാ​ണ്​ ന്യൂവാൽസിന്റെ ആസ്ഥാനം. തുടക്കത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നായിരുന്നു. &lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece&lt;/ref&gt;

നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് 2005 പ്രകാരം ന്യൂവാൽസ് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ്, ഡോ. കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ 2006 ജനുവരി 7 ന് ഇത് രാജ്യത്തിനായി സമർപ്പിച്ചു. കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ ചാൻസലർ. സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി പ്രോ-ചാൻസലറുമാണ്. &lt;ref&gt;https://collegedunia.com/university/25652-national-university-of-advanced-legal-studies-nuals-ernakulam&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

2002-ൽ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ അഫിലിയേഷനോടെ ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റ് സ്ഥാപിച്ച നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്ന പേരിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ തുടക്കം. പിന്നീട്, ബാർ കൗൺസിലിന്റെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം, കേരള നിയമസഭ 2005-ൽ നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് നടപ്പിലാക്കി, ഇത് നിലവിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്ഥാപിക്കുകയും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനെ സർവകലാശാലയുമായി ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite act |title=National University of Advanced Legal Studies Act, 2005 |legislature= Kerala Legislative Assembly |type= Act 27 of 2005}}&lt;/ref&gt; ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട് ആയിരുന്നു യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ സ്ഥാപക വൈസ് ചാൻസലർ.

2005-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ക്ലാസുകൾ ആരംഭിച്ചു. കലൂരിലെ ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിന്റെ കാമ്പസിൽ പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തി. അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ആയിരുന്ന കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി രാഷ്ട്രത്തിന് സമർപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |title=NUALS dedicated to nation |url= https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece |work=The Hindu |date=2012-03-26 |access-date=2026-01-07}}&lt;/ref&gt;  2011-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിക്ക് കളമശ്ശേരിയിൽ സ്ഥിരം കാമ്പസ് ലഭിച്ചു.
[[File:NUALS, Kochi.jpg|thumb|Entrance to the campus.]]
പഠനത്തോടൊപ്പം നൈപുണ്യ വികസനവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന യുജിസി ജീവൻ കൗശൽ പ്രോഗ്രാം സ്വീകരിച്ച ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് NUALS. ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വപരമായ കഴിവുകൾ എന്നിവ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സവിശേഷമായ നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടി ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news | author=&lt;!--not stated--&gt; | title=NUALS to develop Jeevan Kaushal Scheme | url= https://englisharchives.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/education-5cfcd3de | work=Mathrubhumi | date = 2021-06-25 | access-date = 2026-01-07}}&lt;/ref&gt;
ഭരണനിർവ്വഹണം

== കാമ്പസിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം. ==

കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സർവകലാശാലയുടെ ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ അവർ നിയമിച്ച നോമിനി വിസിറ്ററായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ സർവകലാശാലയുടെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവാണ്, രജിസ്ട്രാർ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ഓഫീസറാണ്. വൈസ് ചാൻസലറും രജിസ്ട്രാറും നാല് വർഷത്തെ കാലാവധിയാണ് നൽകുന്നത്. നിലവിൽ, പ്രൊഫ. (ഡോ.) ജി.ബി. റെഡ്ഡി 2025 ൽ ചുമതലയേറ്റ വൈസ് ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. മുൻ വൈസ് ചാൻസലർമാരിൽ ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട്, എൻ. കെ. ജയകുമാർ, പ്രൊഫ. റോസ് വർഗീസ്, ഡോ. കെ. സി. സണ്ണി എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി സർവകലാശാലയുടെ പ്രോ-ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

എക്സിക്യൂട്ടീവ്, ജനറൽ, അക്കാദമിക് കൗൺസിലുകൾ എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് പ്ലീനറി ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. കേരളത്തിലെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ, ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റിന്റെ ട്രസ്റ്റികൾ, വിവിധ ബഹുമാന്യരായ അഭിഭാഷകർ, നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ എന്നിവർ അവരുടെ അംഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ ഭരണസമിതി. ബജറ്റുകളും ചട്ടങ്ങളിലെ ഭേദഗതികളും തീരുമാനിക്കുന്നതും പ്ലീനറി അതോറിറ്റിയുമായ ജനറൽ കൗൺസിലാണ്, സിലബസും അക്കാദമിക് കാര്യങ്ങളും തീരുമാനിക്കുന്നത് അക്കാദമിക് കൗൺസിലാണ്.
== അക്കാദമിക്സ് ==

ഭരണഘടനാ നിയമം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര നിയമം, പൊതുജനാരോഗ്യ നിയമം എന്നിവയിൽ ബാച്ചിലേഴ്സ് ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് ലോസ് (ബിഎ, എൽഎൽബി), മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ് (എൽഎൽഎം) എന്നിവ സർവകലാശാല വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളുടെ കൺസോർഷ്യം നടത്തുന്ന കോമൺ ലോ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CLAT) വഴിയാണ് ഈ പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്ക് പ്രവേശനം നടത്തുന്നത്.

സൈബർ നിയമം, ബാങ്കിംഗ് നിയമം, ഇൻഷുറൻസ് നിയമം, മെഡിക്കൽ നിയമം, എത്തിക്സ്, വിദ്യാഭ്യാസ നിയമം എന്നിവയിൽ ഡോക്ടറൽ ബിരുദങ്ങളും ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകളും സർവകലാശാല നൽകുന്നു. നിയമ പ്രൊഫഷണലുകൾക്കും അഭിഭാഷകർക്കും വേണ്ടി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു.

=== ബിരുദം ===

സർവകലാശാല അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രോഗ്രാമായി സംയോജിത ബി.എ., എൽ.എൽ.ബി. വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ നിയമത്തിലെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബിരുദ ബിരുദമാണ്. കൂടാതെ സർവകലാശാലയുടെ പ്രധാന കോഴ്‌സായും ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾ ആദ്യ രണ്ട് വർഷങ്ങളിൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, പീഡനം തുടങ്ങിയ നിയമ വിഷയങ്ങൾക്കൊപ്പം രാഷ്ട്രമീമാംസ, സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം എന്നിവയിലെ കോഴ്‌സുകൾ പഠിക്കുന്നു. തുടർന്ന് മറ്റ് മൂന്ന് വർഷത്തേക്ക് അവർ പ്രധാനമായും നിയമ വിഷയങ്ങൾ പഠിക്കുന്നു.

ആദ്യ രണ്ട് വർഷത്തേക്ക് സർവകലാശാലയ്ക്ക് ഒരു നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടിയുണ്ട്. അവിടെ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തുന്നതിനും ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വം, മാനുഷിക മൂല്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പ്രൊഫഷണൽ കഴിവുകളെക്കുറിച്ച് പഠിപ്പിക്കുന്നു. കുസാറ്റിലെ സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസുമായി കൂടിയാലോചിച്ച് നിയമപഠനത്തെ ഗെയിമിഫൈ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമായി വിവിധ നിയമ പഠന വ്യായാമങ്ങളും നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഓരോ വിദ്യാർത്ഥിക്കും അവരുടെ പ്രോഗ്രാമിലുടനീളം വിദ്യാർത്ഥിയെ സഹായിക്കുന്ന ഒരു മെന്ററെയും അനുവദിക്കുന്നു. അവരുടെ പ്രോഗ്രാമിന്റെ അവസാനം, വിദ്യാർത്ഥികൾ ഫിനിഷിംഗ് സ്കൂളിന് വിധേയരാകുന്നു, അത് വിദ്യാർത്ഥികളെ അവരുടെ പ്രൊഫഷണൽ കരിയറിനായി തയ്യാറാക്കുന്നു.ref name=&quot;nualsprospectus&quot;&gt;{{cite web| title= Prospectus for CLAT 2026 | url = https://consortiumofnlus.ac.in/clat-2026/nlus/brochure/NUALS.pdf|access-date=2026-01-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ബിരുദാനന്തര ബിരുദം ===

NUALS ഒരു വർഷത്തെ മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ്, മൂന്ന് വർഷത്തെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം, വിവിധ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകൾ എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു വർഷത്തെ എൽഎൽഎം പ്രോഗ്രാം ഭരണഘടനാ നിയമം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര നിയമം, പൊതുജനാരോഗ്യ നിയമം എന്നിവയിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;nualsprospectus&quot;/&gt;  എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം ജോലി ചെയ്യുന്ന നിയമ പ്രൊഫഷണലുകൾ, അഭിഭാഷകർ, ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർമാർ എന്നിവർക്കായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള സമാനമായ ഒരു പ്രോഗ്രാമാണ്, കൂടാതെ സാധാരണയായി കേരള ഹൈക്കോടതിയുടെ അവധിക്കാലത്തും മറ്റ് അവധി ദിവസങ്ങളിലും ക്ലാസുകൾ നടത്താറുണ്ട്.ref&gt;{{cite web | url = https://www.nuals.ac.in/infocus/6Notification%20-%20Admission%20to%20Three%20Year%20(Six%20Semester)%20Executive%20LLM.%20Degree%20Programme%20-2025.pdf|access-date=2026-01-07|url-status=live|title=Admission to Three Year (Six Semester) Executive LLM. Degree Programme}}&lt;/ref&gt; സൈബർ നിയമം, ബാങ്കിംഗ് നിയമം, ഇൻഷുറൻസ് നിയമം, വിദ്യാഭ്യാസ നിയമം എന്നിവയിലും വിവിധ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു.ref&gt;{{cite web | url = https://www.nuals.ac.in/admission/275Notification%20of%20PGDMLE,%20PGDCL,%20PGDBL,%20PGDIL,%20PGDELM%20-%202025.pdf | access-date=2026-01-07 | url-status=live| title=Admission to Post Graduate Diploma Programme in Cyber Law (PGDCL), Post Graduate Diploma Programme in Banking Law (PGDBL), Post Graduate Diploma Programme in Insurance Law (PGDIL) and Post Graduate Diploma Programme in Education Laws and Management (PGDELM)}}&lt;/ref&gt;
== ഡോ. എൻ. നാരായണൻ നായർ സ്മാരക ലൈബ്രറി ==
ഡോ. എൻ. നാരായണൻ നായർ മെമ്മോറിയൽ ലൈബ്രറി ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആൻഡ് റിസർച്ചിൽ 18000-ത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങളുണ്ട്, കൂടാതെ എ. ജി. നൂറാനി, വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ, സീനിയർ അഡ്വ. ടി. പി. കേളു നമ്പ്യാർ, ഡോ. പി. ലീലാകൃഷ്ണൻ തുടങ്ങിയവരുടെ ആദ്യകാല ലൈബ്രറി ശേഖരങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്. കേരള ലോ അക്കാദമിയുടെ മുൻ വൈസ് ചാൻസലറും സ്ഥാപക ഡയറക്ടറുമായ എൻ. നാരായണൻ നായരുടെ പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web | url =  https://library.nuals.ac.in/resources.aspx | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=Resources}}&lt;/ref&gt;
== വിദ്യാർത്ഥി ജീവിതം ==
=== വിദ്യാർത്ഥി കൗൺസിൽ ===

പ്രവർത്തനങ്ങളും പരിപാടികളും നടത്തുന്നതിനും വിദ്യാർത്ഥികളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഔദ്യോഗിക വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയാണ് സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിൽ. എല്ലാ വിദ്യാർത്ഥികളും കൗൺസിലിലെ അംഗങ്ങളാണ്. കൂടാതെ ഓരോ ബാച്ചിൽ നിന്നും അഞ്ച് അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്ത് അതിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റി രൂപീകരിക്കുന്നു. ആൾട്ടസ് ഡിസ്പ്യൂട്ടേഷ്യോ ഡിബേറ്റിംഗ് മത്സരം, NUALS കലാ സാഹിത്യ വാർഷിക മീറ്റ് (NAALAM), NUALS പാർലമെന്ററി ഡിബേറ്റ്, NUALSMUN, ആരോഹ ക്വിസ് മത്സരം തുടങ്ങിയ പരിപാടികൾ സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിൽ വഴിയാണ് നടത്തുന്നത്. NUALS ലോ ജേണലും NUALS മാഗസിനും കൗൺസിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.

=== മൂട്ടിംഗ് ===

2023-ൽ നെൽസൺ മണ്ടേല വേൾഡ് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂട്ട് നേടിയ ഏഷ്യയിലെ രണ്ടാമത്തെ നിയമ സ്കൂളും ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ ഏക സർവകലാശാലയുമാണ് NUALS.[8] 2020-ൽ സ്റ്റെറ്റ്സൺ ഇന്റർനാഷണൽ എൻവയോൺമെന്റൽ ലോ മൂട്ടും ഈ സർവകലാശാല നേടിയിട്ടുണ്ട്,[9] 2019-ൽ സെമിഫൈനലിസ്റ്റുകളുമായിരുന്നു.[10] 2024-ൽ ഇയാൻ ഫ്ലെച്ചർ ഇൻസോൾവൻസി മൂട്ടിൽ ഫൈനലിസ്റ്റുകളും, [11] ഹെർബർട്ട് സ്മിത്ത് ഫ്രീഹിൽസ്-കിംഗ്സ് കോളേജ് ലണ്ടൻ കോംപറ്റീഷൻ ലോ മൂട്ട് 2024-ൽ സെമിഫൈനലിസ്റ്റുകളുമായിരുന്നു അവർ.[12] ഫിലിപ്പ് സി. ജെസ്സപ്പ് ഇന്റർനാഷണൽ ലോ മൂട്ട് കോർട്ട് മത്സരത്തിലും NUALS അംഗീകാരങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്, 2026-ൽ മികച്ച അപേക്ഷക മെമ്മോറിയലിനുള്ള ഒന്നാം സ്ഥാനക്കാരനായ റിച്ചാർഡ് ആർ. ബാക്‌സ്റ്റർ അവാർഡും ഷെറിഫ് എം. ബാക്‌സിയൂണി അവാർഡും നേടി.[13] സർവകലാശാലയിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾ അവരുടെ അന്താരാഷ്ട്ര മൂട്ടിംഗിലുടനീളം വിവിധ അംഗീകാരങ്ങളും നേടിയിട്ടുണ്ട്.

എല്ലാ മൂട്ടിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന NUALS മൂട്ട് കോർട്ട് സൊസൈറ്റി (MCS), അന്താരാഷ്ട്ര നികുതി നിയമത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ദേശീയ തലത്തിലുള്ള മത്സരമായ The NUALS മൂട്ട് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.chr.up.ac.za/archive/results-2023 | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=Results 2023: Nelson Mandela World Human Rights Moot Court Competition | website=Centre for Human Rights, University of Pretoria}}&lt;/ref&gt; 2014 മുതൽ നടക്കുന്ന ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ആർബിട്രേഷൻ മത്സരമായ M. K. നമ്പ്യാർ മെമ്മോറിയൽ NUALS ഇന്റർനാഷണൽ മാരിടൈം ലോ ആർബിട്രേഷൻ മത്സരവും (NIMLAC) MCS സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url =  https://www.barandbench.com/Law-School/nuals-wins-24th-stetson-international-environment-law-moot-court-competition-bags-best-memorial-prize | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=NUALS wins 24th Stetson International Environment Law Moot Court Competition, bags Best Memorial prize|website=Bar and Bench}}&lt;/ref&gt; and were semifinalists in 2019.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.stetson.edu/law/international/iemcc/archive.php | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=IEMCC Archive | website = Stetson International Environmental Moot Court Competition}}&lt;/ref&gt; 

വിദ്യാർത്ഥികളെ മൂട്ട് പങ്കാളിത്തത്തിനായി സ്ക്രീനിംഗ് ചെയ്യുന്ന ഇന്റേണൽ മൂട്ട് കോർട്ട് മത്സരവും MCS സംഘടിപ്പിക്കുന്നു, കൂടാതെ പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര മൂട്ടുകൾക്കായി ചലഞ്ചർ റൗണ്ടുകൾ നടത്തുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.ianfletcherinsolvencymoot.com/past-winners|title=Past Moot Winners|website=Ian Fletcher Insolvency Moot}}&lt;/ref&gt; and semi-finalists in the [[Herbert Smith Freehills Kramer|Herbert Smith Freehills]]-[[King's College London]] Competition Law Moot 2024.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.kcl.ac.uk/law/assets/final-report-participants-hsfclmoot2024-1.pdf|website=King's College London|title=Final Report - Herbert Smith Freehills Competition Law Moot 2024}}&lt;/ref&gt;

== സംവാദം ==

NUALS-ന് ഊർജ്ജസ്വലമായ ഒരു സംവാദ സംസ്കാരമുണ്ട്. കൂടാതെ NLS ഡിബേറ്റ്, NALSAR IV, IIT ഖരഗ്പൂർ PD, തുടങ്ങിയ അഭിമാനകരമായ ദേശീയ സംവാദങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ നേട്ടം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://instagram.com/nuals.debsoc|website=Instagram|title=NUALS Debating Society|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിലിന് കീഴിലുള്ള NUALS ഡിബേറ്റിംഗ് സൊസൈറ്റി, ഇന്ത്യൻ സർക്യൂട്ടിലെ ഒരു പ്രധാന സംവാദ മത്സരമായ വാർഷിക NUALS പാർലമെന്ററി ഡിബേറ്റ് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്ററി രീതിയിലുള്ള സംവാദം പിന്തുടരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.lawctopus.com/9-parliamentary-debate-nuals-kochi/| website=NUALS Moot Court Society|title=9th Parliamentary Debate by NUALS, Kochi [Feb 14 – 16; Cash Prize Upto Rs. 1.2L]: Register by Dec 31 for an Early Bird Discount!|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ദ്രുത ചിന്തയ്ക്കും മെച്ചപ്പെടുത്തലിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന &quot;ഡെവിൾസ് ക്രോസ്&quot; എന്ന സവിശേഷമായ സംവാദ ഫോർമാറ്റ് പിന്തുടരുന്ന ഒരു സവിശേഷ സംവാദ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പായ Altus Disputatio-യും അവർ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.scconline.com/blog/post/2024/02/09/xith-altus-disputatio-at-nuals-23-24-25-february-2024/| website=SCC Online|title=XIth Altus Disputatio at NUALS [23, 24, 25 February, 2024]|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ക്വിസ്സിംഗ് ===
സർവകലാശാലയ്ക്ക് ഒരു ക്വിസ് ക്ലബ്ബ് ഉണ്ട്, ഇത് വിവിധ സൊസൈറ്റികളുമായി ചേർന്ന് വിവിധ ക്വിസ് മത്സരങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ക്വിസർമാരെ ആകർഷിക്കുന്ന, സർവകലാശാല ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന ദേശീയതല ക്വിസ് മത്സരമാണ് ആരോഹ.

MUN സൊസൈറ്റി UN-ശൈലിയിലുള്ള സംവാദങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ MUN സമ്മേളനങ്ങളിലൊന്നായ NUALS MUN സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://lawbhoomi.com/aaroha-national-level-quiz-festival-by-nuals/| website=LawBhoomi|title=AAROHA National Level Quiz Festival by NUALS: Register by Jan 14|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ലക്ഷ്യം ==
നിയമത്തെയും നിയമപരമായ പ്രക്രിയകളെയും കുറിച്ചുള്ള പഠനവും അറിവും വികസിപ്പിക്കുകയും   പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക, സമൂഹത്തോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തബോധം വ്യക്തികളിൽ വളർത്തിയെടുക്കുക, ഇന്ത്യയിലെ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് നിയമപരവും നീതിന്യായപരവുമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
== ആസ്ഥാനം ==
കൊച്ചിയിലെ കലൂരിൽ ആണ് തുടക്കത്തിൽ സർവകലാശാല പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. കളമശേരിയിലെ കിൻ‌ഫ്ര ഹൈടെക് പാർക്കിലെ സ്ഥിരം കാമ്പസിലാണ് ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.  കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തുള്ള കിൻ‌ഫ്രയിൽ നിന്ന് 90 വർഷത്തേക്ക് പാട്ടത്തിനെടുത്ത 10 ഏക്കർ (40,000 മീ 2) സ്ഥലത്താണ് കാമ്പസ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;https://www.lawentrance.com/nlu/nuals.html&lt;/ref&gt;
== പ്രവേശനം ==
എല്ലാ ദേ​ശീ​യ നി​യ​മ സ​ർ​വ​ക​ലാ​ശാ​ല​ക​ളി​ലെയും പോലെതന്നെ നി​യ​മ ബി​രു​ദ, ബി​രു​ദാ​ന​ന്ത​ര ബി​രു​ദ കോ​ഴ്​​സു​ക​ളി​ലേ​ക്കു​ള്ള കോ​മ​ൺ ലോ ​അ​ഡ്​​മി​ഷ​ൻ ടെ​സ്​​റ്റ്​ (ക്ലാ​റ്റ്​) വഴിയാണ് ഇവിടെയും പ്രവേശനം ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-28 |archive-date=2019-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828050222/https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== പൂർവകാല വിദ്യാർത്ഥികൾ ==
* [[മുത്തുമണി]]
* അപൂർവ ബോസ് (ചലച്ചിത്ര താരം)
== ഇതും കാണുക ==
* [[സർവ്വകലാശാല|കേരളത്തിലെ സർവകലാശാലകൾ]]
== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>hj1bf0no4k7sl4zhivf1y3udjjz3n1t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652331</id>
      <parentid>4652330</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:44:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ക്വിസ്സിംഗ് */</comment>
      <origin>4652331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31890" sha1="cr2kv4rjy070p77lrldgmmi5o7dyqb0" xml:space="preserve">{{Infobox University
| image    = National_University_of_Advanced_Legal_Studies_Logo.png
| name     = നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
| established = 2005
| type  = [[National Law University]]
| chancellor = [[List_of_current_Indian_chief_justices|Chief Justice]] of [[High Court of Kerala]]
| vice_chancellor = Prof.Dr.K.C.Sunny
| city = [[Kochi]]
| state = [[Kerala]]
| country = [[India]]
| students=
| undergrad=
| postgrad=
| doctoral=
| tuition fees=
| campus = [[Urban area|Urban]]
| website = [http://www.nuals.ac.in/ www.nuals.ac.in]
| address=
}}
ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര നിയമ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യ നിയമ സർവകലാശാലയാണ് '''നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്''' (ന്യൂവാൽസ്).   കൊ​ച്ചി​യി​ലാ​ണ്​ ന്യൂവാൽസിന്റെ ആസ്ഥാനം. തുടക്കത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നായിരുന്നു. &lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece&lt;/ref&gt;

നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് 2005 പ്രകാരം ന്യൂവാൽസ് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ്, ഡോ. കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ 2006 ജനുവരി 7 ന് ഇത് രാജ്യത്തിനായി സമർപ്പിച്ചു. കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ ചാൻസലർ. സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി പ്രോ-ചാൻസലറുമാണ്. &lt;ref&gt;https://collegedunia.com/university/25652-national-university-of-advanced-legal-studies-nuals-ernakulam&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

2002-ൽ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ അഫിലിയേഷനോടെ ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റ് സ്ഥാപിച്ച നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്ന പേരിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ തുടക്കം. പിന്നീട്, ബാർ കൗൺസിലിന്റെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം, കേരള നിയമസഭ 2005-ൽ നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് നടപ്പിലാക്കി, ഇത് നിലവിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്ഥാപിക്കുകയും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനെ സർവകലാശാലയുമായി ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite act |title=National University of Advanced Legal Studies Act, 2005 |legislature= Kerala Legislative Assembly |type= Act 27 of 2005}}&lt;/ref&gt; ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട് ആയിരുന്നു യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ സ്ഥാപക വൈസ് ചാൻസലർ.

2005-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ക്ലാസുകൾ ആരംഭിച്ചു. കലൂരിലെ ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിന്റെ കാമ്പസിൽ പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തി. അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ആയിരുന്ന കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി രാഷ്ട്രത്തിന് സമർപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |title=NUALS dedicated to nation |url= https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece |work=The Hindu |date=2012-03-26 |access-date=2026-01-07}}&lt;/ref&gt;  2011-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിക്ക് കളമശ്ശേരിയിൽ സ്ഥിരം കാമ്പസ് ലഭിച്ചു.
[[File:NUALS, Kochi.jpg|thumb|Entrance to the campus.]]
പഠനത്തോടൊപ്പം നൈപുണ്യ വികസനവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന യുജിസി ജീവൻ കൗശൽ പ്രോഗ്രാം സ്വീകരിച്ച ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് NUALS. ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വപരമായ കഴിവുകൾ എന്നിവ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സവിശേഷമായ നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടി ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news | author=&lt;!--not stated--&gt; | title=NUALS to develop Jeevan Kaushal Scheme | url= https://englisharchives.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/education-5cfcd3de | work=Mathrubhumi | date = 2021-06-25 | access-date = 2026-01-07}}&lt;/ref&gt;
ഭരണനിർവ്വഹണം

== കാമ്പസിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം. ==

കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സർവകലാശാലയുടെ ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ അവർ നിയമിച്ച നോമിനി വിസിറ്ററായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ സർവകലാശാലയുടെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവാണ്, രജിസ്ട്രാർ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ഓഫീസറാണ്. വൈസ് ചാൻസലറും രജിസ്ട്രാറും നാല് വർഷത്തെ കാലാവധിയാണ് നൽകുന്നത്. നിലവിൽ, പ്രൊഫ. (ഡോ.) ജി.ബി. റെഡ്ഡി 2025 ൽ ചുമതലയേറ്റ വൈസ് ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. മുൻ വൈസ് ചാൻസലർമാരിൽ ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട്, എൻ. കെ. ജയകുമാർ, പ്രൊഫ. റോസ് വർഗീസ്, ഡോ. കെ. സി. സണ്ണി എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി സർവകലാശാലയുടെ പ്രോ-ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

എക്സിക്യൂട്ടീവ്, ജനറൽ, അക്കാദമിക് കൗൺസിലുകൾ എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് പ്ലീനറി ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. കേരളത്തിലെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ, ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റിന്റെ ട്രസ്റ്റികൾ, വിവിധ ബഹുമാന്യരായ അഭിഭാഷകർ, നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ എന്നിവർ അവരുടെ അംഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ ഭരണസമിതി. ബജറ്റുകളും ചട്ടങ്ങളിലെ ഭേദഗതികളും തീരുമാനിക്കുന്നതും പ്ലീനറി അതോറിറ്റിയുമായ ജനറൽ കൗൺസിലാണ്, സിലബസും അക്കാദമിക് കാര്യങ്ങളും തീരുമാനിക്കുന്നത് അക്കാദമിക് കൗൺസിലാണ്.
== അക്കാദമിക്സ് ==

ഭരണഘടനാ നിയമം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര നിയമം, പൊതുജനാരോഗ്യ നിയമം എന്നിവയിൽ ബാച്ചിലേഴ്സ് ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് ലോസ് (ബിഎ, എൽഎൽബി), മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ് (എൽഎൽഎം) എന്നിവ സർവകലാശാല വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളുടെ കൺസോർഷ്യം നടത്തുന്ന കോമൺ ലോ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CLAT) വഴിയാണ് ഈ പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്ക് പ്രവേശനം നടത്തുന്നത്.

സൈബർ നിയമം, ബാങ്കിംഗ് നിയമം, ഇൻഷുറൻസ് നിയമം, മെഡിക്കൽ നിയമം, എത്തിക്സ്, വിദ്യാഭ്യാസ നിയമം എന്നിവയിൽ ഡോക്ടറൽ ബിരുദങ്ങളും ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകളും സർവകലാശാല നൽകുന്നു. നിയമ പ്രൊഫഷണലുകൾക്കും അഭിഭാഷകർക്കും വേണ്ടി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു.

=== ബിരുദം ===

സർവകലാശാല അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രോഗ്രാമായി സംയോജിത ബി.എ., എൽ.എൽ.ബി. വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ നിയമത്തിലെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബിരുദ ബിരുദമാണ്. കൂടാതെ സർവകലാശാലയുടെ പ്രധാന കോഴ്‌സായും ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾ ആദ്യ രണ്ട് വർഷങ്ങളിൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, പീഡനം തുടങ്ങിയ നിയമ വിഷയങ്ങൾക്കൊപ്പം രാഷ്ട്രമീമാംസ, സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം എന്നിവയിലെ കോഴ്‌സുകൾ പഠിക്കുന്നു. തുടർന്ന് മറ്റ് മൂന്ന് വർഷത്തേക്ക് അവർ പ്രധാനമായും നിയമ വിഷയങ്ങൾ പഠിക്കുന്നു.

ആദ്യ രണ്ട് വർഷത്തേക്ക് സർവകലാശാലയ്ക്ക് ഒരു നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടിയുണ്ട്. അവിടെ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തുന്നതിനും ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വം, മാനുഷിക മൂല്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പ്രൊഫഷണൽ കഴിവുകളെക്കുറിച്ച് പഠിപ്പിക്കുന്നു. കുസാറ്റിലെ സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസുമായി കൂടിയാലോചിച്ച് നിയമപഠനത്തെ ഗെയിമിഫൈ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമായി വിവിധ നിയമ പഠന വ്യായാമങ്ങളും നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഓരോ വിദ്യാർത്ഥിക്കും അവരുടെ പ്രോഗ്രാമിലുടനീളം വിദ്യാർത്ഥിയെ സഹായിക്കുന്ന ഒരു മെന്ററെയും അനുവദിക്കുന്നു. അവരുടെ പ്രോഗ്രാമിന്റെ അവസാനം, വിദ്യാർത്ഥികൾ ഫിനിഷിംഗ് സ്കൂളിന് വിധേയരാകുന്നു, അത് വിദ്യാർത്ഥികളെ അവരുടെ പ്രൊഫഷണൽ കരിയറിനായി തയ്യാറാക്കുന്നു.ref name=&quot;nualsprospectus&quot;&gt;{{cite web| title= Prospectus for CLAT 2026 | url = https://consortiumofnlus.ac.in/clat-2026/nlus/brochure/NUALS.pdf|access-date=2026-01-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ബിരുദാനന്തര ബിരുദം ===

NUALS ഒരു വർഷത്തെ മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ്, മൂന്ന് വർഷത്തെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം, വിവിധ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകൾ എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു വർഷത്തെ എൽഎൽഎം പ്രോഗ്രാം ഭരണഘടനാ നിയമം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര നിയമം, പൊതുജനാരോഗ്യ നിയമം എന്നിവയിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;nualsprospectus&quot;/&gt;  എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം ജോലി ചെയ്യുന്ന നിയമ പ്രൊഫഷണലുകൾ, അഭിഭാഷകർ, ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർമാർ എന്നിവർക്കായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള സമാനമായ ഒരു പ്രോഗ്രാമാണ്, കൂടാതെ സാധാരണയായി കേരള ഹൈക്കോടതിയുടെ അവധിക്കാലത്തും മറ്റ് അവധി ദിവസങ്ങളിലും ക്ലാസുകൾ നടത്താറുണ്ട്.ref&gt;{{cite web | url = https://www.nuals.ac.in/infocus/6Notification%20-%20Admission%20to%20Three%20Year%20(Six%20Semester)%20Executive%20LLM.%20Degree%20Programme%20-2025.pdf|access-date=2026-01-07|url-status=live|title=Admission to Three Year (Six Semester) Executive LLM. Degree Programme}}&lt;/ref&gt; സൈബർ നിയമം, ബാങ്കിംഗ് നിയമം, ഇൻഷുറൻസ് നിയമം, വിദ്യാഭ്യാസ നിയമം എന്നിവയിലും വിവിധ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു.ref&gt;{{cite web | url = https://www.nuals.ac.in/admission/275Notification%20of%20PGDMLE,%20PGDCL,%20PGDBL,%20PGDIL,%20PGDELM%20-%202025.pdf | access-date=2026-01-07 | url-status=live| title=Admission to Post Graduate Diploma Programme in Cyber Law (PGDCL), Post Graduate Diploma Programme in Banking Law (PGDBL), Post Graduate Diploma Programme in Insurance Law (PGDIL) and Post Graduate Diploma Programme in Education Laws and Management (PGDELM)}}&lt;/ref&gt;
== ഡോ. എൻ. നാരായണൻ നായർ സ്മാരക ലൈബ്രറി ==
ഡോ. എൻ. നാരായണൻ നായർ മെമ്മോറിയൽ ലൈബ്രറി ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആൻഡ് റിസർച്ചിൽ 18000-ത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങളുണ്ട്, കൂടാതെ എ. ജി. നൂറാനി, വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ, സീനിയർ അഡ്വ. ടി. പി. കേളു നമ്പ്യാർ, ഡോ. പി. ലീലാകൃഷ്ണൻ തുടങ്ങിയവരുടെ ആദ്യകാല ലൈബ്രറി ശേഖരങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്. കേരള ലോ അക്കാദമിയുടെ മുൻ വൈസ് ചാൻസലറും സ്ഥാപക ഡയറക്ടറുമായ എൻ. നാരായണൻ നായരുടെ പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web | url =  https://library.nuals.ac.in/resources.aspx | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=Resources}}&lt;/ref&gt;
== വിദ്യാർത്ഥി ജീവിതം ==
=== വിദ്യാർത്ഥി കൗൺസിൽ ===

പ്രവർത്തനങ്ങളും പരിപാടികളും നടത്തുന്നതിനും വിദ്യാർത്ഥികളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഔദ്യോഗിക വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയാണ് സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിൽ. എല്ലാ വിദ്യാർത്ഥികളും കൗൺസിലിലെ അംഗങ്ങളാണ്. കൂടാതെ ഓരോ ബാച്ചിൽ നിന്നും അഞ്ച് അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്ത് അതിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റി രൂപീകരിക്കുന്നു. ആൾട്ടസ് ഡിസ്പ്യൂട്ടേഷ്യോ ഡിബേറ്റിംഗ് മത്സരം, NUALS കലാ സാഹിത്യ വാർഷിക മീറ്റ് (NAALAM), NUALS പാർലമെന്ററി ഡിബേറ്റ്, NUALSMUN, ആരോഹ ക്വിസ് മത്സരം തുടങ്ങിയ പരിപാടികൾ സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിൽ വഴിയാണ് നടത്തുന്നത്. NUALS ലോ ജേണലും NUALS മാഗസിനും കൗൺസിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.

=== മൂട്ടിംഗ് ===

2023-ൽ നെൽസൺ മണ്ടേല വേൾഡ് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂട്ട് നേടിയ ഏഷ്യയിലെ രണ്ടാമത്തെ നിയമ സ്കൂളും ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ ഏക സർവകലാശാലയുമാണ് NUALS.[8] 2020-ൽ സ്റ്റെറ്റ്സൺ ഇന്റർനാഷണൽ എൻവയോൺമെന്റൽ ലോ മൂട്ടും ഈ സർവകലാശാല നേടിയിട്ടുണ്ട്,[9] 2019-ൽ സെമിഫൈനലിസ്റ്റുകളുമായിരുന്നു.[10] 2024-ൽ ഇയാൻ ഫ്ലെച്ചർ ഇൻസോൾവൻസി മൂട്ടിൽ ഫൈനലിസ്റ്റുകളും, [11] ഹെർബർട്ട് സ്മിത്ത് ഫ്രീഹിൽസ്-കിംഗ്സ് കോളേജ് ലണ്ടൻ കോംപറ്റീഷൻ ലോ മൂട്ട് 2024-ൽ സെമിഫൈനലിസ്റ്റുകളുമായിരുന്നു അവർ.[12] ഫിലിപ്പ് സി. ജെസ്സപ്പ് ഇന്റർനാഷണൽ ലോ മൂട്ട് കോർട്ട് മത്സരത്തിലും NUALS അംഗീകാരങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്, 2026-ൽ മികച്ച അപേക്ഷക മെമ്മോറിയലിനുള്ള ഒന്നാം സ്ഥാനക്കാരനായ റിച്ചാർഡ് ആർ. ബാക്‌സ്റ്റർ അവാർഡും ഷെറിഫ് എം. ബാക്‌സിയൂണി അവാർഡും നേടി.[13] സർവകലാശാലയിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾ അവരുടെ അന്താരാഷ്ട്ര മൂട്ടിംഗിലുടനീളം വിവിധ അംഗീകാരങ്ങളും നേടിയിട്ടുണ്ട്.

എല്ലാ മൂട്ടിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന NUALS മൂട്ട് കോർട്ട് സൊസൈറ്റി (MCS), അന്താരാഷ്ട്ര നികുതി നിയമത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ദേശീയ തലത്തിലുള്ള മത്സരമായ The NUALS മൂട്ട് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.chr.up.ac.za/archive/results-2023 | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=Results 2023: Nelson Mandela World Human Rights Moot Court Competition | website=Centre for Human Rights, University of Pretoria}}&lt;/ref&gt; 2014 മുതൽ നടക്കുന്ന ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ആർബിട്രേഷൻ മത്സരമായ M. K. നമ്പ്യാർ മെമ്മോറിയൽ NUALS ഇന്റർനാഷണൽ മാരിടൈം ലോ ആർബിട്രേഷൻ മത്സരവും (NIMLAC) MCS സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url =  https://www.barandbench.com/Law-School/nuals-wins-24th-stetson-international-environment-law-moot-court-competition-bags-best-memorial-prize | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=NUALS wins 24th Stetson International Environment Law Moot Court Competition, bags Best Memorial prize|website=Bar and Bench}}&lt;/ref&gt; and were semifinalists in 2019.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.stetson.edu/law/international/iemcc/archive.php | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=IEMCC Archive | website = Stetson International Environmental Moot Court Competition}}&lt;/ref&gt; 

വിദ്യാർത്ഥികളെ മൂട്ട് പങ്കാളിത്തത്തിനായി സ്ക്രീനിംഗ് ചെയ്യുന്ന ഇന്റേണൽ മൂട്ട് കോർട്ട് മത്സരവും MCS സംഘടിപ്പിക്കുന്നു, കൂടാതെ പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര മൂട്ടുകൾക്കായി ചലഞ്ചർ റൗണ്ടുകൾ നടത്തുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.ianfletcherinsolvencymoot.com/past-winners|title=Past Moot Winners|website=Ian Fletcher Insolvency Moot}}&lt;/ref&gt; and semi-finalists in the [[Herbert Smith Freehills Kramer|Herbert Smith Freehills]]-[[King's College London]] Competition Law Moot 2024.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.kcl.ac.uk/law/assets/final-report-participants-hsfclmoot2024-1.pdf|website=King's College London|title=Final Report - Herbert Smith Freehills Competition Law Moot 2024}}&lt;/ref&gt;

== സംവാദം ==

NUALS-ന് ഊർജ്ജസ്വലമായ ഒരു സംവാദ സംസ്കാരമുണ്ട്. കൂടാതെ NLS ഡിബേറ്റ്, NALSAR IV, IIT ഖരഗ്പൂർ PD, തുടങ്ങിയ അഭിമാനകരമായ ദേശീയ സംവാദങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ നേട്ടം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://instagram.com/nuals.debsoc|website=Instagram|title=NUALS Debating Society|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിലിന് കീഴിലുള്ള NUALS ഡിബേറ്റിംഗ് സൊസൈറ്റി, ഇന്ത്യൻ സർക്യൂട്ടിലെ ഒരു പ്രധാന സംവാദ മത്സരമായ വാർഷിക NUALS പാർലമെന്ററി ഡിബേറ്റ് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്ററി രീതിയിലുള്ള സംവാദം പിന്തുടരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.lawctopus.com/9-parliamentary-debate-nuals-kochi/| website=NUALS Moot Court Society|title=9th Parliamentary Debate by NUALS, Kochi [Feb 14 – 16; Cash Prize Upto Rs. 1.2L]: Register by Dec 31 for an Early Bird Discount!|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ദ്രുത ചിന്തയ്ക്കും മെച്ചപ്പെടുത്തലിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന &quot;ഡെവിൾസ് ക്രോസ്&quot; എന്ന സവിശേഷമായ സംവാദ ഫോർമാറ്റ് പിന്തുടരുന്ന ഒരു സവിശേഷ സംവാദ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പായ Altus Disputatio-യും അവർ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.scconline.com/blog/post/2024/02/09/xith-altus-disputatio-at-nuals-23-24-25-february-2024/| website=SCC Online|title=XIth Altus Disputatio at NUALS [23, 24, 25 February, 2024]|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ക്വിസ്സിംഗ് ===
സർവകലാശാലയ്ക്ക് ഒരു ക്വിസ് ക്ലബ്ബ് ഉണ്ട്, ഇത് വിവിധ സൊസൈറ്റികളുമായി ചേർന്ന് വിവിധ ക്വിസ് മത്സരങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ക്വിസർമാരെ ആകർഷിക്കുന്ന, സർവകലാശാല ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന ദേശീയതല ക്വിസ് മത്സരമാണ് ആരോഹ.
=== ബദൽ തർക്ക പരിഹാരം ===
MUN സൊസൈറ്റി UN-ശൈലിയിലുള്ള സംവാദങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ MUN സമ്മേളനങ്ങളിലൊന്നായ NUALS MUN സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{  cite web | url = https://www.lawctopus.com/2nd-nuals-mediation-competition-nmc-by-nuals-kochi/| website=Lawctopus|title= 2nd NUALS Mediation Competition (NMC) by National University of Advanced Legal Studies (NUALS), Kochi [Cash Prizes of Rs. 55k]: Provisional Registration by Dec 21 |access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; a national-level mediation competition. The ADRSoc also organises the International ADR Seminar annually.&lt;ref&gt;{{  cite web | url = https://www.livelaw.in/lawschool/call-for-papers/nuals-adr-society-invites-applications-2nd-edition-international-adr-seminar-adr-frontier-domains-312599| website=LiveLaw|title=Call For Papers: NUALS ADR Society – 2nd Edition Of International ADR Seminar On ADR In Frontier Domains|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ലക്ഷ്യം ==
നിയമത്തെയും നിയമപരമായ പ്രക്രിയകളെയും കുറിച്ചുള്ള പഠനവും അറിവും വികസിപ്പിക്കുകയും   പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക, സമൂഹത്തോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തബോധം വ്യക്തികളിൽ വളർത്തിയെടുക്കുക, ഇന്ത്യയിലെ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് നിയമപരവും നീതിന്യായപരവുമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
== ആസ്ഥാനം ==
കൊച്ചിയിലെ കലൂരിൽ ആണ് തുടക്കത്തിൽ സർവകലാശാല പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. കളമശേരിയിലെ കിൻ‌ഫ്ര ഹൈടെക് പാർക്കിലെ സ്ഥിരം കാമ്പസിലാണ് ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.  കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തുള്ള കിൻ‌ഫ്രയിൽ നിന്ന് 90 വർഷത്തേക്ക് പാട്ടത്തിനെടുത്ത 10 ഏക്കർ (40,000 മീ 2) സ്ഥലത്താണ് കാമ്പസ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;https://www.lawentrance.com/nlu/nuals.html&lt;/ref&gt;
== പ്രവേശനം ==
എല്ലാ ദേ​ശീ​യ നി​യ​മ സ​ർ​വ​ക​ലാ​ശാ​ല​ക​ളി​ലെയും പോലെതന്നെ നി​യ​മ ബി​രു​ദ, ബി​രു​ദാ​ന​ന്ത​ര ബി​രു​ദ കോ​ഴ്​​സു​ക​ളി​ലേ​ക്കു​ള്ള കോ​മ​ൺ ലോ ​അ​ഡ്​​മി​ഷ​ൻ ടെ​സ്​​റ്റ്​ (ക്ലാ​റ്റ്​) വഴിയാണ് ഇവിടെയും പ്രവേശനം ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-28 |archive-date=2019-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828050222/https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== പൂർവകാല വിദ്യാർത്ഥികൾ ==
* [[മുത്തുമണി]]
* അപൂർവ ബോസ് (ചലച്ചിത്ര താരം)
== ഇതും കാണുക ==
* [[സർവ്വകലാശാല|കേരളത്തിലെ സർവകലാശാലകൾ]]
== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>cr2kv4rjy070p77lrldgmmi5o7dyqb0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652332</id>
      <parentid>4652331</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:45:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബദൽ തർക്ക പരിഹാരം */</comment>
      <origin>4652332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32571" sha1="kln8cm2jo61naokcw5l95cnmoo95k3x" xml:space="preserve">{{Infobox University
| image    = National_University_of_Advanced_Legal_Studies_Logo.png
| name     = നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
| established = 2005
| type  = [[National Law University]]
| chancellor = [[List_of_current_Indian_chief_justices|Chief Justice]] of [[High Court of Kerala]]
| vice_chancellor = Prof.Dr.K.C.Sunny
| city = [[Kochi]]
| state = [[Kerala]]
| country = [[India]]
| students=
| undergrad=
| postgrad=
| doctoral=
| tuition fees=
| campus = [[Urban area|Urban]]
| website = [http://www.nuals.ac.in/ www.nuals.ac.in]
| address=
}}
ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര നിയമ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യ നിയമ സർവകലാശാലയാണ് '''നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്''' (ന്യൂവാൽസ്).   കൊ​ച്ചി​യി​ലാ​ണ്​ ന്യൂവാൽസിന്റെ ആസ്ഥാനം. തുടക്കത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നായിരുന്നു. &lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece&lt;/ref&gt;

നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് 2005 പ്രകാരം ന്യൂവാൽസ് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ്, ഡോ. കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ 2006 ജനുവരി 7 ന് ഇത് രാജ്യത്തിനായി സമർപ്പിച്ചു. കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ ചാൻസലർ. സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി പ്രോ-ചാൻസലറുമാണ്. &lt;ref&gt;https://collegedunia.com/university/25652-national-university-of-advanced-legal-studies-nuals-ernakulam&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

2002-ൽ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ അഫിലിയേഷനോടെ ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റ് സ്ഥാപിച്ച നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്ന പേരിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ തുടക്കം. പിന്നീട്, ബാർ കൗൺസിലിന്റെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം, കേരള നിയമസഭ 2005-ൽ നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് നടപ്പിലാക്കി, ഇത് നിലവിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്ഥാപിക്കുകയും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനെ സർവകലാശാലയുമായി ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite act |title=National University of Advanced Legal Studies Act, 2005 |legislature= Kerala Legislative Assembly |type= Act 27 of 2005}}&lt;/ref&gt; ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട് ആയിരുന്നു യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ സ്ഥാപക വൈസ് ചാൻസലർ.

2005-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ക്ലാസുകൾ ആരംഭിച്ചു. കലൂരിലെ ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിന്റെ കാമ്പസിൽ പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തി. അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ആയിരുന്ന കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി രാഷ്ട്രത്തിന് സമർപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |title=NUALS dedicated to nation |url= https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece |work=The Hindu |date=2012-03-26 |access-date=2026-01-07}}&lt;/ref&gt;  2011-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിക്ക് കളമശ്ശേരിയിൽ സ്ഥിരം കാമ്പസ് ലഭിച്ചു.
[[File:NUALS, Kochi.jpg|thumb|Entrance to the campus.]]
പഠനത്തോടൊപ്പം നൈപുണ്യ വികസനവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന യുജിസി ജീവൻ കൗശൽ പ്രോഗ്രാം സ്വീകരിച്ച ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് NUALS. ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വപരമായ കഴിവുകൾ എന്നിവ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സവിശേഷമായ നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടി ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news | author=&lt;!--not stated--&gt; | title=NUALS to develop Jeevan Kaushal Scheme | url= https://englisharchives.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/education-5cfcd3de | work=Mathrubhumi | date = 2021-06-25 | access-date = 2026-01-07}}&lt;/ref&gt;
ഭരണനിർവ്വഹണം

== കാമ്പസിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം. ==

കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സർവകലാശാലയുടെ ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ അവർ നിയമിച്ച നോമിനി വിസിറ്ററായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ സർവകലാശാലയുടെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവാണ്, രജിസ്ട്രാർ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ഓഫീസറാണ്. വൈസ് ചാൻസലറും രജിസ്ട്രാറും നാല് വർഷത്തെ കാലാവധിയാണ് നൽകുന്നത്. നിലവിൽ, പ്രൊഫ. (ഡോ.) ജി.ബി. റെഡ്ഡി 2025 ൽ ചുമതലയേറ്റ വൈസ് ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. മുൻ വൈസ് ചാൻസലർമാരിൽ ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട്, എൻ. കെ. ജയകുമാർ, പ്രൊഫ. റോസ് വർഗീസ്, ഡോ. കെ. സി. സണ്ണി എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി സർവകലാശാലയുടെ പ്രോ-ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

എക്സിക്യൂട്ടീവ്, ജനറൽ, അക്കാദമിക് കൗൺസിലുകൾ എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് പ്ലീനറി ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. കേരളത്തിലെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ, ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റിന്റെ ട്രസ്റ്റികൾ, വിവിധ ബഹുമാന്യരായ അഭിഭാഷകർ, നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ എന്നിവർ അവരുടെ അംഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ ഭരണസമിതി. ബജറ്റുകളും ചട്ടങ്ങളിലെ ഭേദഗതികളും തീരുമാനിക്കുന്നതും പ്ലീനറി അതോറിറ്റിയുമായ ജനറൽ കൗൺസിലാണ്, സിലബസും അക്കാദമിക് കാര്യങ്ങളും തീരുമാനിക്കുന്നത് അക്കാദമിക് കൗൺസിലാണ്.
== അക്കാദമിക്സ് ==

ഭരണഘടനാ നിയമം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര നിയമം, പൊതുജനാരോഗ്യ നിയമം എന്നിവയിൽ ബാച്ചിലേഴ്സ് ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് ലോസ് (ബിഎ, എൽഎൽബി), മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ് (എൽഎൽഎം) എന്നിവ സർവകലാശാല വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളുടെ കൺസോർഷ്യം നടത്തുന്ന കോമൺ ലോ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CLAT) വഴിയാണ് ഈ പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്ക് പ്രവേശനം നടത്തുന്നത്.

സൈബർ നിയമം, ബാങ്കിംഗ് നിയമം, ഇൻഷുറൻസ് നിയമം, മെഡിക്കൽ നിയമം, എത്തിക്സ്, വിദ്യാഭ്യാസ നിയമം എന്നിവയിൽ ഡോക്ടറൽ ബിരുദങ്ങളും ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകളും സർവകലാശാല നൽകുന്നു. നിയമ പ്രൊഫഷണലുകൾക്കും അഭിഭാഷകർക്കും വേണ്ടി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു.

=== ബിരുദം ===

സർവകലാശാല അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രോഗ്രാമായി സംയോജിത ബി.എ., എൽ.എൽ.ബി. വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ നിയമത്തിലെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബിരുദ ബിരുദമാണ്. കൂടാതെ സർവകലാശാലയുടെ പ്രധാന കോഴ്‌സായും ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾ ആദ്യ രണ്ട് വർഷങ്ങളിൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, പീഡനം തുടങ്ങിയ നിയമ വിഷയങ്ങൾക്കൊപ്പം രാഷ്ട്രമീമാംസ, സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം എന്നിവയിലെ കോഴ്‌സുകൾ പഠിക്കുന്നു. തുടർന്ന് മറ്റ് മൂന്ന് വർഷത്തേക്ക് അവർ പ്രധാനമായും നിയമ വിഷയങ്ങൾ പഠിക്കുന്നു.

ആദ്യ രണ്ട് വർഷത്തേക്ക് സർവകലാശാലയ്ക്ക് ഒരു നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടിയുണ്ട്. അവിടെ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തുന്നതിനും ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വം, മാനുഷിക മൂല്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പ്രൊഫഷണൽ കഴിവുകളെക്കുറിച്ച് പഠിപ്പിക്കുന്നു. കുസാറ്റിലെ സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസുമായി കൂടിയാലോചിച്ച് നിയമപഠനത്തെ ഗെയിമിഫൈ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമായി വിവിധ നിയമ പഠന വ്യായാമങ്ങളും നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഓരോ വിദ്യാർത്ഥിക്കും അവരുടെ പ്രോഗ്രാമിലുടനീളം വിദ്യാർത്ഥിയെ സഹായിക്കുന്ന ഒരു മെന്ററെയും അനുവദിക്കുന്നു. അവരുടെ പ്രോഗ്രാമിന്റെ അവസാനം, വിദ്യാർത്ഥികൾ ഫിനിഷിംഗ് സ്കൂളിന് വിധേയരാകുന്നു, അത് വിദ്യാർത്ഥികളെ അവരുടെ പ്രൊഫഷണൽ കരിയറിനായി തയ്യാറാക്കുന്നു.ref name=&quot;nualsprospectus&quot;&gt;{{cite web| title= Prospectus for CLAT 2026 | url = https://consortiumofnlus.ac.in/clat-2026/nlus/brochure/NUALS.pdf|access-date=2026-01-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ബിരുദാനന്തര ബിരുദം ===

NUALS ഒരു വർഷത്തെ മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ്, മൂന്ന് വർഷത്തെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം, വിവിധ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകൾ എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു വർഷത്തെ എൽഎൽഎം പ്രോഗ്രാം ഭരണഘടനാ നിയമം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര നിയമം, പൊതുജനാരോഗ്യ നിയമം എന്നിവയിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;nualsprospectus&quot;/&gt;  എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം ജോലി ചെയ്യുന്ന നിയമ പ്രൊഫഷണലുകൾ, അഭിഭാഷകർ, ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർമാർ എന്നിവർക്കായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള സമാനമായ ഒരു പ്രോഗ്രാമാണ്, കൂടാതെ സാധാരണയായി കേരള ഹൈക്കോടതിയുടെ അവധിക്കാലത്തും മറ്റ് അവധി ദിവസങ്ങളിലും ക്ലാസുകൾ നടത്താറുണ്ട്.ref&gt;{{cite web | url = https://www.nuals.ac.in/infocus/6Notification%20-%20Admission%20to%20Three%20Year%20(Six%20Semester)%20Executive%20LLM.%20Degree%20Programme%20-2025.pdf|access-date=2026-01-07|url-status=live|title=Admission to Three Year (Six Semester) Executive LLM. Degree Programme}}&lt;/ref&gt; സൈബർ നിയമം, ബാങ്കിംഗ് നിയമം, ഇൻഷുറൻസ് നിയമം, വിദ്യാഭ്യാസ നിയമം എന്നിവയിലും വിവിധ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു.ref&gt;{{cite web | url = https://www.nuals.ac.in/admission/275Notification%20of%20PGDMLE,%20PGDCL,%20PGDBL,%20PGDIL,%20PGDELM%20-%202025.pdf | access-date=2026-01-07 | url-status=live| title=Admission to Post Graduate Diploma Programme in Cyber Law (PGDCL), Post Graduate Diploma Programme in Banking Law (PGDBL), Post Graduate Diploma Programme in Insurance Law (PGDIL) and Post Graduate Diploma Programme in Education Laws and Management (PGDELM)}}&lt;/ref&gt;
== ഡോ. എൻ. നാരായണൻ നായർ സ്മാരക ലൈബ്രറി ==
ഡോ. എൻ. നാരായണൻ നായർ മെമ്മോറിയൽ ലൈബ്രറി ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആൻഡ് റിസർച്ചിൽ 18000-ത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങളുണ്ട്, കൂടാതെ എ. ജി. നൂറാനി, വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ, സീനിയർ അഡ്വ. ടി. പി. കേളു നമ്പ്യാർ, ഡോ. പി. ലീലാകൃഷ്ണൻ തുടങ്ങിയവരുടെ ആദ്യകാല ലൈബ്രറി ശേഖരങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്. കേരള ലോ അക്കാദമിയുടെ മുൻ വൈസ് ചാൻസലറും സ്ഥാപക ഡയറക്ടറുമായ എൻ. നാരായണൻ നായരുടെ പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web | url =  https://library.nuals.ac.in/resources.aspx | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=Resources}}&lt;/ref&gt;
== വിദ്യാർത്ഥി ജീവിതം ==
=== വിദ്യാർത്ഥി കൗൺസിൽ ===

പ്രവർത്തനങ്ങളും പരിപാടികളും നടത്തുന്നതിനും വിദ്യാർത്ഥികളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഔദ്യോഗിക വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയാണ് സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിൽ. എല്ലാ വിദ്യാർത്ഥികളും കൗൺസിലിലെ അംഗങ്ങളാണ്. കൂടാതെ ഓരോ ബാച്ചിൽ നിന്നും അഞ്ച് അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്ത് അതിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റി രൂപീകരിക്കുന്നു. ആൾട്ടസ് ഡിസ്പ്യൂട്ടേഷ്യോ ഡിബേറ്റിംഗ് മത്സരം, NUALS കലാ സാഹിത്യ വാർഷിക മീറ്റ് (NAALAM), NUALS പാർലമെന്ററി ഡിബേറ്റ്, NUALSMUN, ആരോഹ ക്വിസ് മത്സരം തുടങ്ങിയ പരിപാടികൾ സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിൽ വഴിയാണ് നടത്തുന്നത്. NUALS ലോ ജേണലും NUALS മാഗസിനും കൗൺസിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.

=== മൂട്ടിംഗ് ===

2023-ൽ നെൽസൺ മണ്ടേല വേൾഡ് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂട്ട് നേടിയ ഏഷ്യയിലെ രണ്ടാമത്തെ നിയമ സ്കൂളും ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ ഏക സർവകലാശാലയുമാണ് NUALS.[8] 2020-ൽ സ്റ്റെറ്റ്സൺ ഇന്റർനാഷണൽ എൻവയോൺമെന്റൽ ലോ മൂട്ടും ഈ സർവകലാശാല നേടിയിട്ടുണ്ട്,[9] 2019-ൽ സെമിഫൈനലിസ്റ്റുകളുമായിരുന്നു.[10] 2024-ൽ ഇയാൻ ഫ്ലെച്ചർ ഇൻസോൾവൻസി മൂട്ടിൽ ഫൈനലിസ്റ്റുകളും, [11] ഹെർബർട്ട് സ്മിത്ത് ഫ്രീഹിൽസ്-കിംഗ്സ് കോളേജ് ലണ്ടൻ കോംപറ്റീഷൻ ലോ മൂട്ട് 2024-ൽ സെമിഫൈനലിസ്റ്റുകളുമായിരുന്നു അവർ.[12] ഫിലിപ്പ് സി. ജെസ്സപ്പ് ഇന്റർനാഷണൽ ലോ മൂട്ട് കോർട്ട് മത്സരത്തിലും NUALS അംഗീകാരങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്, 2026-ൽ മികച്ച അപേക്ഷക മെമ്മോറിയലിനുള്ള ഒന്നാം സ്ഥാനക്കാരനായ റിച്ചാർഡ് ആർ. ബാക്‌സ്റ്റർ അവാർഡും ഷെറിഫ് എം. ബാക്‌സിയൂണി അവാർഡും നേടി.[13] സർവകലാശാലയിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾ അവരുടെ അന്താരാഷ്ട്ര മൂട്ടിംഗിലുടനീളം വിവിധ അംഗീകാരങ്ങളും നേടിയിട്ടുണ്ട്.

എല്ലാ മൂട്ടിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന NUALS മൂട്ട് കോർട്ട് സൊസൈറ്റി (MCS), അന്താരാഷ്ട്ര നികുതി നിയമത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ദേശീയ തലത്തിലുള്ള മത്സരമായ The NUALS മൂട്ട് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.chr.up.ac.za/archive/results-2023 | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=Results 2023: Nelson Mandela World Human Rights Moot Court Competition | website=Centre for Human Rights, University of Pretoria}}&lt;/ref&gt; 2014 മുതൽ നടക്കുന്ന ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ആർബിട്രേഷൻ മത്സരമായ M. K. നമ്പ്യാർ മെമ്മോറിയൽ NUALS ഇന്റർനാഷണൽ മാരിടൈം ലോ ആർബിട്രേഷൻ മത്സരവും (NIMLAC) MCS സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url =  https://www.barandbench.com/Law-School/nuals-wins-24th-stetson-international-environment-law-moot-court-competition-bags-best-memorial-prize | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=NUALS wins 24th Stetson International Environment Law Moot Court Competition, bags Best Memorial prize|website=Bar and Bench}}&lt;/ref&gt; and were semifinalists in 2019.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.stetson.edu/law/international/iemcc/archive.php | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=IEMCC Archive | website = Stetson International Environmental Moot Court Competition}}&lt;/ref&gt; 

വിദ്യാർത്ഥികളെ മൂട്ട് പങ്കാളിത്തത്തിനായി സ്ക്രീനിംഗ് ചെയ്യുന്ന ഇന്റേണൽ മൂട്ട് കോർട്ട് മത്സരവും MCS സംഘടിപ്പിക്കുന്നു, കൂടാതെ പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര മൂട്ടുകൾക്കായി ചലഞ്ചർ റൗണ്ടുകൾ നടത്തുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.ianfletcherinsolvencymoot.com/past-winners|title=Past Moot Winners|website=Ian Fletcher Insolvency Moot}}&lt;/ref&gt; and semi-finalists in the [[Herbert Smith Freehills Kramer|Herbert Smith Freehills]]-[[King's College London]] Competition Law Moot 2024.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.kcl.ac.uk/law/assets/final-report-participants-hsfclmoot2024-1.pdf|website=King's College London|title=Final Report - Herbert Smith Freehills Competition Law Moot 2024}}&lt;/ref&gt;

== സംവാദം ==

NUALS-ന് ഊർജ്ജസ്വലമായ ഒരു സംവാദ സംസ്കാരമുണ്ട്. കൂടാതെ NLS ഡിബേറ്റ്, NALSAR IV, IIT ഖരഗ്പൂർ PD, തുടങ്ങിയ അഭിമാനകരമായ ദേശീയ സംവാദങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ നേട്ടം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://instagram.com/nuals.debsoc|website=Instagram|title=NUALS Debating Society|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിലിന് കീഴിലുള്ള NUALS ഡിബേറ്റിംഗ് സൊസൈറ്റി, ഇന്ത്യൻ സർക്യൂട്ടിലെ ഒരു പ്രധാന സംവാദ മത്സരമായ വാർഷിക NUALS പാർലമെന്ററി ഡിബേറ്റ് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്ററി രീതിയിലുള്ള സംവാദം പിന്തുടരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.lawctopus.com/9-parliamentary-debate-nuals-kochi/| website=NUALS Moot Court Society|title=9th Parliamentary Debate by NUALS, Kochi [Feb 14 – 16; Cash Prize Upto Rs. 1.2L]: Register by Dec 31 for an Early Bird Discount!|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ദ്രുത ചിന്തയ്ക്കും മെച്ചപ്പെടുത്തലിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന &quot;ഡെവിൾസ് ക്രോസ്&quot; എന്ന സവിശേഷമായ സംവാദ ഫോർമാറ്റ് പിന്തുടരുന്ന ഒരു സവിശേഷ സംവാദ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പായ Altus Disputatio-യും അവർ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.scconline.com/blog/post/2024/02/09/xith-altus-disputatio-at-nuals-23-24-25-february-2024/| website=SCC Online|title=XIth Altus Disputatio at NUALS [23, 24, 25 February, 2024]|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ക്വിസ്സിംഗ് ===
സർവകലാശാലയ്ക്ക് ഒരു ക്വിസ് ക്ലബ്ബ് ഉണ്ട്, ഇത് വിവിധ സൊസൈറ്റികളുമായി ചേർന്ന് വിവിധ ക്വിസ് മത്സരങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ക്വിസർമാരെ ആകർഷിക്കുന്ന, സർവകലാശാല ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന ദേശീയതല ക്വിസ് മത്സരമാണ് ആരോഹ.
=== ബദൽ തർക്ക പരിഹാരം ===
MUN സൊസൈറ്റി UN-ശൈലിയിലുള്ള സംവാദങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ MUN സമ്മേളനങ്ങളിലൊന്നായ NUALS MUN സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{  cite web | url = https://www.lawctopus.com/2nd-nuals-mediation-competition-nmc-by-nuals-kochi/| website=Lawctopus|title= 2nd NUALS Mediation Competition (NMC) by National University of Advanced Legal Studies (NUALS), Kochi [Cash Prizes of Rs. 55k]: Provisional Registration by Dec 21 |access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; a national-level mediation competition. The ADRSoc also organises the International ADR Seminar annually.&lt;ref&gt;{{  cite web | url = https://www.livelaw.in/lawschool/call-for-papers/nuals-adr-society-invites-applications-2nd-edition-international-adr-seminar-adr-frontier-domains-312599| website=LiveLaw|title=Call For Papers: NUALS ADR Society – 2nd Edition Of International ADR Seminar On ADR In Frontier Domains|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;


2025 ലെ എച്ച്എസ്എഫ് ക്രാമർ-എൻഎൽയു ഡൽഹി ഇന്റർനാഷണൽ നെഗോഷ്യേഷൻ മത്സരത്തിൽ മികച്ച നെഗോഷ്യേഷൻ പ്ലാൻ അവാർഡ് നുവാൽസ് നേടിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{  cite web | url =   https://www.scconline.com/blog/post/2025/08/29/live-10th-herbert-smith-freehills-kramer-nlu-delhi-international-negotiation-competition-2025/| website=SCC Online|title=LIVE - 10th Herbert Smith Freehills Kramer – NLU Delhi International Negotiation Competition 2025|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ലക്ഷ്യം ==
നിയമത്തെയും നിയമപരമായ പ്രക്രിയകളെയും കുറിച്ചുള്ള പഠനവും അറിവും വികസിപ്പിക്കുകയും   പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക, സമൂഹത്തോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തബോധം വ്യക്തികളിൽ വളർത്തിയെടുക്കുക, ഇന്ത്യയിലെ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് നിയമപരവും നീതിന്യായപരവുമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
== ആസ്ഥാനം ==
കൊച്ചിയിലെ കലൂരിൽ ആണ് തുടക്കത്തിൽ സർവകലാശാല പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. കളമശേരിയിലെ കിൻ‌ഫ്ര ഹൈടെക് പാർക്കിലെ സ്ഥിരം കാമ്പസിലാണ് ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.  കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തുള്ള കിൻ‌ഫ്രയിൽ നിന്ന് 90 വർഷത്തേക്ക് പാട്ടത്തിനെടുത്ത 10 ഏക്കർ (40,000 മീ 2) സ്ഥലത്താണ് കാമ്പസ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;https://www.lawentrance.com/nlu/nuals.html&lt;/ref&gt;
== പ്രവേശനം ==
എല്ലാ ദേ​ശീ​യ നി​യ​മ സ​ർ​വ​ക​ലാ​ശാ​ല​ക​ളി​ലെയും പോലെതന്നെ നി​യ​മ ബി​രു​ദ, ബി​രു​ദാ​ന​ന്ത​ര ബി​രു​ദ കോ​ഴ്​​സു​ക​ളി​ലേ​ക്കു​ള്ള കോ​മ​ൺ ലോ ​അ​ഡ്​​മി​ഷ​ൻ ടെ​സ്​​റ്റ്​ (ക്ലാ​റ്റ്​) വഴിയാണ് ഇവിടെയും പ്രവേശനം ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-28 |archive-date=2019-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828050222/https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== പൂർവകാല വിദ്യാർത്ഥികൾ ==
* [[മുത്തുമണി]]
* അപൂർവ ബോസ് (ചലച്ചിത്ര താരം)
== ഇതും കാണുക ==
* [[സർവ്വകലാശാല|കേരളത്തിലെ സർവകലാശാലകൾ]]
== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>kln8cm2jo61naokcw5l95cnmoo95k3x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652333</id>
      <parentid>4652332</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബദൽ തർക്ക പരിഹാരം */</comment>
      <origin>4652333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32718" sha1="b8vrw9h6eojjf4owd9g7xwmcr2ip9bf" xml:space="preserve">{{Infobox University
| image    = National_University_of_Advanced_Legal_Studies_Logo.png
| name     = നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
| established = 2005
| type  = [[National Law University]]
| chancellor = [[List_of_current_Indian_chief_justices|Chief Justice]] of [[High Court of Kerala]]
| vice_chancellor = Prof.Dr.K.C.Sunny
| city = [[Kochi]]
| state = [[Kerala]]
| country = [[India]]
| students=
| undergrad=
| postgrad=
| doctoral=
| tuition fees=
| campus = [[Urban area|Urban]]
| website = [http://www.nuals.ac.in/ www.nuals.ac.in]
| address=
}}
ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര നിയമ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യ നിയമ സർവകലാശാലയാണ് '''നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്''' (ന്യൂവാൽസ്).   കൊ​ച്ചി​യി​ലാ​ണ്​ ന്യൂവാൽസിന്റെ ആസ്ഥാനം. തുടക്കത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നായിരുന്നു. &lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece&lt;/ref&gt;

നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് 2005 പ്രകാരം ന്യൂവാൽസ് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ്, ഡോ. കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ 2006 ജനുവരി 7 ന് ഇത് രാജ്യത്തിനായി സമർപ്പിച്ചു. കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ ചാൻസലർ. സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി പ്രോ-ചാൻസലറുമാണ്. &lt;ref&gt;https://collegedunia.com/university/25652-national-university-of-advanced-legal-studies-nuals-ernakulam&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

2002-ൽ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ അഫിലിയേഷനോടെ ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റ് സ്ഥാപിച്ച നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്ന പേരിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ തുടക്കം. പിന്നീട്, ബാർ കൗൺസിലിന്റെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം, കേരള നിയമസഭ 2005-ൽ നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് നടപ്പിലാക്കി, ഇത് നിലവിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്ഥാപിക്കുകയും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനെ സർവകലാശാലയുമായി ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite act |title=National University of Advanced Legal Studies Act, 2005 |legislature= Kerala Legislative Assembly |type= Act 27 of 2005}}&lt;/ref&gt; ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട് ആയിരുന്നു യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ സ്ഥാപക വൈസ് ചാൻസലർ.

2005-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ക്ലാസുകൾ ആരംഭിച്ചു. കലൂരിലെ ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിന്റെ കാമ്പസിൽ പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തി. അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ആയിരുന്ന കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി രാഷ്ട്രത്തിന് സമർപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |title=NUALS dedicated to nation |url= https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece |work=The Hindu |date=2012-03-26 |access-date=2026-01-07}}&lt;/ref&gt;  2011-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിക്ക് കളമശ്ശേരിയിൽ സ്ഥിരം കാമ്പസ് ലഭിച്ചു.
[[File:NUALS, Kochi.jpg|thumb|Entrance to the campus.]]
പഠനത്തോടൊപ്പം നൈപുണ്യ വികസനവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന യുജിസി ജീവൻ കൗശൽ പ്രോഗ്രാം സ്വീകരിച്ച ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് NUALS. ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വപരമായ കഴിവുകൾ എന്നിവ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സവിശേഷമായ നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടി ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news | author=&lt;!--not stated--&gt; | title=NUALS to develop Jeevan Kaushal Scheme | url= https://englisharchives.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/education-5cfcd3de | work=Mathrubhumi | date = 2021-06-25 | access-date = 2026-01-07}}&lt;/ref&gt;
ഭരണനിർവ്വഹണം

== കാമ്പസിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം. ==

കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സർവകലാശാലയുടെ ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ അവർ നിയമിച്ച നോമിനി വിസിറ്ററായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ സർവകലാശാലയുടെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവാണ്, രജിസ്ട്രാർ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ഓഫീസറാണ്. വൈസ് ചാൻസലറും രജിസ്ട്രാറും നാല് വർഷത്തെ കാലാവധിയാണ് നൽകുന്നത്. നിലവിൽ, പ്രൊഫ. (ഡോ.) ജി.ബി. റെഡ്ഡി 2025 ൽ ചുമതലയേറ്റ വൈസ് ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. മുൻ വൈസ് ചാൻസലർമാരിൽ ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട്, എൻ. കെ. ജയകുമാർ, പ്രൊഫ. റോസ് വർഗീസ്, ഡോ. കെ. സി. സണ്ണി എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി സർവകലാശാലയുടെ പ്രോ-ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

എക്സിക്യൂട്ടീവ്, ജനറൽ, അക്കാദമിക് കൗൺസിലുകൾ എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് പ്ലീനറി ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. കേരളത്തിലെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ, ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റിന്റെ ട്രസ്റ്റികൾ, വിവിധ ബഹുമാന്യരായ അഭിഭാഷകർ, നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ എന്നിവർ അവരുടെ അംഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ ഭരണസമിതി. ബജറ്റുകളും ചട്ടങ്ങളിലെ ഭേദഗതികളും തീരുമാനിക്കുന്നതും പ്ലീനറി അതോറിറ്റിയുമായ ജനറൽ കൗൺസിലാണ്, സിലബസും അക്കാദമിക് കാര്യങ്ങളും തീരുമാനിക്കുന്നത് അക്കാദമിക് കൗൺസിലാണ്.
== അക്കാദമിക്സ് ==

ഭരണഘടനാ നിയമം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര നിയമം, പൊതുജനാരോഗ്യ നിയമം എന്നിവയിൽ ബാച്ചിലേഴ്സ് ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് ലോസ് (ബിഎ, എൽഎൽബി), മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ് (എൽഎൽഎം) എന്നിവ സർവകലാശാല വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളുടെ കൺസോർഷ്യം നടത്തുന്ന കോമൺ ലോ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CLAT) വഴിയാണ് ഈ പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്ക് പ്രവേശനം നടത്തുന്നത്.

സൈബർ നിയമം, ബാങ്കിംഗ് നിയമം, ഇൻഷുറൻസ് നിയമം, മെഡിക്കൽ നിയമം, എത്തിക്സ്, വിദ്യാഭ്യാസ നിയമം എന്നിവയിൽ ഡോക്ടറൽ ബിരുദങ്ങളും ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകളും സർവകലാശാല നൽകുന്നു. നിയമ പ്രൊഫഷണലുകൾക്കും അഭിഭാഷകർക്കും വേണ്ടി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു.

=== ബിരുദം ===

സർവകലാശാല അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രോഗ്രാമായി സംയോജിത ബി.എ., എൽ.എൽ.ബി. വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ നിയമത്തിലെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബിരുദ ബിരുദമാണ്. കൂടാതെ സർവകലാശാലയുടെ പ്രധാന കോഴ്‌സായും ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾ ആദ്യ രണ്ട് വർഷങ്ങളിൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, പീഡനം തുടങ്ങിയ നിയമ വിഷയങ്ങൾക്കൊപ്പം രാഷ്ട്രമീമാംസ, സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം എന്നിവയിലെ കോഴ്‌സുകൾ പഠിക്കുന്നു. തുടർന്ന് മറ്റ് മൂന്ന് വർഷത്തേക്ക് അവർ പ്രധാനമായും നിയമ വിഷയങ്ങൾ പഠിക്കുന്നു.

ആദ്യ രണ്ട് വർഷത്തേക്ക് സർവകലാശാലയ്ക്ക് ഒരു നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടിയുണ്ട്. അവിടെ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തുന്നതിനും ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വം, മാനുഷിക മൂല്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പ്രൊഫഷണൽ കഴിവുകളെക്കുറിച്ച് പഠിപ്പിക്കുന്നു. കുസാറ്റിലെ സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസുമായി കൂടിയാലോചിച്ച് നിയമപഠനത്തെ ഗെയിമിഫൈ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമായി വിവിധ നിയമ പഠന വ്യായാമങ്ങളും നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഓരോ വിദ്യാർത്ഥിക്കും അവരുടെ പ്രോഗ്രാമിലുടനീളം വിദ്യാർത്ഥിയെ സഹായിക്കുന്ന ഒരു മെന്ററെയും അനുവദിക്കുന്നു. അവരുടെ പ്രോഗ്രാമിന്റെ അവസാനം, വിദ്യാർത്ഥികൾ ഫിനിഷിംഗ് സ്കൂളിന് വിധേയരാകുന്നു, അത് വിദ്യാർത്ഥികളെ അവരുടെ പ്രൊഫഷണൽ കരിയറിനായി തയ്യാറാക്കുന്നു.ref name=&quot;nualsprospectus&quot;&gt;{{cite web| title= Prospectus for CLAT 2026 | url = https://consortiumofnlus.ac.in/clat-2026/nlus/brochure/NUALS.pdf|access-date=2026-01-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ബിരുദാനന്തര ബിരുദം ===

NUALS ഒരു വർഷത്തെ മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ്, മൂന്ന് വർഷത്തെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം, വിവിധ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകൾ എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു വർഷത്തെ എൽഎൽഎം പ്രോഗ്രാം ഭരണഘടനാ നിയമം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര നിയമം, പൊതുജനാരോഗ്യ നിയമം എന്നിവയിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;nualsprospectus&quot;/&gt;  എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം ജോലി ചെയ്യുന്ന നിയമ പ്രൊഫഷണലുകൾ, അഭിഭാഷകർ, ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർമാർ എന്നിവർക്കായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള സമാനമായ ഒരു പ്രോഗ്രാമാണ്, കൂടാതെ സാധാരണയായി കേരള ഹൈക്കോടതിയുടെ അവധിക്കാലത്തും മറ്റ് അവധി ദിവസങ്ങളിലും ക്ലാസുകൾ നടത്താറുണ്ട്.ref&gt;{{cite web | url = https://www.nuals.ac.in/infocus/6Notification%20-%20Admission%20to%20Three%20Year%20(Six%20Semester)%20Executive%20LLM.%20Degree%20Programme%20-2025.pdf|access-date=2026-01-07|url-status=live|title=Admission to Three Year (Six Semester) Executive LLM. Degree Programme}}&lt;/ref&gt; സൈബർ നിയമം, ബാങ്കിംഗ് നിയമം, ഇൻഷുറൻസ് നിയമം, വിദ്യാഭ്യാസ നിയമം എന്നിവയിലും വിവിധ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു.ref&gt;{{cite web | url = https://www.nuals.ac.in/admission/275Notification%20of%20PGDMLE,%20PGDCL,%20PGDBL,%20PGDIL,%20PGDELM%20-%202025.pdf | access-date=2026-01-07 | url-status=live| title=Admission to Post Graduate Diploma Programme in Cyber Law (PGDCL), Post Graduate Diploma Programme in Banking Law (PGDBL), Post Graduate Diploma Programme in Insurance Law (PGDIL) and Post Graduate Diploma Programme in Education Laws and Management (PGDELM)}}&lt;/ref&gt;
== ഡോ. എൻ. നാരായണൻ നായർ സ്മാരക ലൈബ്രറി ==
ഡോ. എൻ. നാരായണൻ നായർ മെമ്മോറിയൽ ലൈബ്രറി ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആൻഡ് റിസർച്ചിൽ 18000-ത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങളുണ്ട്, കൂടാതെ എ. ജി. നൂറാനി, വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ, സീനിയർ അഡ്വ. ടി. പി. കേളു നമ്പ്യാർ, ഡോ. പി. ലീലാകൃഷ്ണൻ തുടങ്ങിയവരുടെ ആദ്യകാല ലൈബ്രറി ശേഖരങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്. കേരള ലോ അക്കാദമിയുടെ മുൻ വൈസ് ചാൻസലറും സ്ഥാപക ഡയറക്ടറുമായ എൻ. നാരായണൻ നായരുടെ പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web | url =  https://library.nuals.ac.in/resources.aspx | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=Resources}}&lt;/ref&gt;
== വിദ്യാർത്ഥി ജീവിതം ==
=== വിദ്യാർത്ഥി കൗൺസിൽ ===

പ്രവർത്തനങ്ങളും പരിപാടികളും നടത്തുന്നതിനും വിദ്യാർത്ഥികളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഔദ്യോഗിക വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയാണ് സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിൽ. എല്ലാ വിദ്യാർത്ഥികളും കൗൺസിലിലെ അംഗങ്ങളാണ്. കൂടാതെ ഓരോ ബാച്ചിൽ നിന്നും അഞ്ച് അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്ത് അതിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റി രൂപീകരിക്കുന്നു. ആൾട്ടസ് ഡിസ്പ്യൂട്ടേഷ്യോ ഡിബേറ്റിംഗ് മത്സരം, NUALS കലാ സാഹിത്യ വാർഷിക മീറ്റ് (NAALAM), NUALS പാർലമെന്ററി ഡിബേറ്റ്, NUALSMUN, ആരോഹ ക്വിസ് മത്സരം തുടങ്ങിയ പരിപാടികൾ സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിൽ വഴിയാണ് നടത്തുന്നത്. NUALS ലോ ജേണലും NUALS മാഗസിനും കൗൺസിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.

=== മൂട്ടിംഗ് ===

2023-ൽ നെൽസൺ മണ്ടേല വേൾഡ് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂട്ട് നേടിയ ഏഷ്യയിലെ രണ്ടാമത്തെ നിയമ സ്കൂളും ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ ഏക സർവകലാശാലയുമാണ് NUALS.[8] 2020-ൽ സ്റ്റെറ്റ്സൺ ഇന്റർനാഷണൽ എൻവയോൺമെന്റൽ ലോ മൂട്ടും ഈ സർവകലാശാല നേടിയിട്ടുണ്ട്,[9] 2019-ൽ സെമിഫൈനലിസ്റ്റുകളുമായിരുന്നു.[10] 2024-ൽ ഇയാൻ ഫ്ലെച്ചർ ഇൻസോൾവൻസി മൂട്ടിൽ ഫൈനലിസ്റ്റുകളും, [11] ഹെർബർട്ട് സ്മിത്ത് ഫ്രീഹിൽസ്-കിംഗ്സ് കോളേജ് ലണ്ടൻ കോംപറ്റീഷൻ ലോ മൂട്ട് 2024-ൽ സെമിഫൈനലിസ്റ്റുകളുമായിരുന്നു അവർ.[12] ഫിലിപ്പ് സി. ജെസ്സപ്പ് ഇന്റർനാഷണൽ ലോ മൂട്ട് കോർട്ട് മത്സരത്തിലും NUALS അംഗീകാരങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്, 2026-ൽ മികച്ച അപേക്ഷക മെമ്മോറിയലിനുള്ള ഒന്നാം സ്ഥാനക്കാരനായ റിച്ചാർഡ് ആർ. ബാക്‌സ്റ്റർ അവാർഡും ഷെറിഫ് എം. ബാക്‌സിയൂണി അവാർഡും നേടി.[13] സർവകലാശാലയിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾ അവരുടെ അന്താരാഷ്ട്ര മൂട്ടിംഗിലുടനീളം വിവിധ അംഗീകാരങ്ങളും നേടിയിട്ടുണ്ട്.

എല്ലാ മൂട്ടിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന NUALS മൂട്ട് കോർട്ട് സൊസൈറ്റി (MCS), അന്താരാഷ്ട്ര നികുതി നിയമത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ദേശീയ തലത്തിലുള്ള മത്സരമായ The NUALS മൂട്ട് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.chr.up.ac.za/archive/results-2023 | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=Results 2023: Nelson Mandela World Human Rights Moot Court Competition | website=Centre for Human Rights, University of Pretoria}}&lt;/ref&gt; 2014 മുതൽ നടക്കുന്ന ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ആർബിട്രേഷൻ മത്സരമായ M. K. നമ്പ്യാർ മെമ്മോറിയൽ NUALS ഇന്റർനാഷണൽ മാരിടൈം ലോ ആർബിട്രേഷൻ മത്സരവും (NIMLAC) MCS സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url =  https://www.barandbench.com/Law-School/nuals-wins-24th-stetson-international-environment-law-moot-court-competition-bags-best-memorial-prize | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=NUALS wins 24th Stetson International Environment Law Moot Court Competition, bags Best Memorial prize|website=Bar and Bench}}&lt;/ref&gt; and were semifinalists in 2019.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.stetson.edu/law/international/iemcc/archive.php | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=IEMCC Archive | website = Stetson International Environmental Moot Court Competition}}&lt;/ref&gt; 

വിദ്യാർത്ഥികളെ മൂട്ട് പങ്കാളിത്തത്തിനായി സ്ക്രീനിംഗ് ചെയ്യുന്ന ഇന്റേണൽ മൂട്ട് കോർട്ട് മത്സരവും MCS സംഘടിപ്പിക്കുന്നു, കൂടാതെ പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര മൂട്ടുകൾക്കായി ചലഞ്ചർ റൗണ്ടുകൾ നടത്തുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.ianfletcherinsolvencymoot.com/past-winners|title=Past Moot Winners|website=Ian Fletcher Insolvency Moot}}&lt;/ref&gt; and semi-finalists in the [[Herbert Smith Freehills Kramer|Herbert Smith Freehills]]-[[King's College London]] Competition Law Moot 2024.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.kcl.ac.uk/law/assets/final-report-participants-hsfclmoot2024-1.pdf|website=King's College London|title=Final Report - Herbert Smith Freehills Competition Law Moot 2024}}&lt;/ref&gt;

== സംവാദം ==

NUALS-ന് ഊർജ്ജസ്വലമായ ഒരു സംവാദ സംസ്കാരമുണ്ട്. കൂടാതെ NLS ഡിബേറ്റ്, NALSAR IV, IIT ഖരഗ്പൂർ PD, തുടങ്ങിയ അഭിമാനകരമായ ദേശീയ സംവാദങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ നേട്ടം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://instagram.com/nuals.debsoc|website=Instagram|title=NUALS Debating Society|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിലിന് കീഴിലുള്ള NUALS ഡിബേറ്റിംഗ് സൊസൈറ്റി, ഇന്ത്യൻ സർക്യൂട്ടിലെ ഒരു പ്രധാന സംവാദ മത്സരമായ വാർഷിക NUALS പാർലമെന്ററി ഡിബേറ്റ് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്ററി രീതിയിലുള്ള സംവാദം പിന്തുടരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.lawctopus.com/9-parliamentary-debate-nuals-kochi/| website=NUALS Moot Court Society|title=9th Parliamentary Debate by NUALS, Kochi [Feb 14 – 16; Cash Prize Upto Rs. 1.2L]: Register by Dec 31 for an Early Bird Discount!|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ദ്രുത ചിന്തയ്ക്കും മെച്ചപ്പെടുത്തലിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന &quot;ഡെവിൾസ് ക്രോസ്&quot; എന്ന സവിശേഷമായ സംവാദ ഫോർമാറ്റ് പിന്തുടരുന്ന ഒരു സവിശേഷ സംവാദ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പായ Altus Disputatio-യും അവർ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.scconline.com/blog/post/2024/02/09/xith-altus-disputatio-at-nuals-23-24-25-february-2024/| website=SCC Online|title=XIth Altus Disputatio at NUALS [23, 24, 25 February, 2024]|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ക്വിസ്സിംഗ് ===
സർവകലാശാലയ്ക്ക് ഒരു ക്വിസ് ക്ലബ്ബ് ഉണ്ട്, ഇത് വിവിധ സൊസൈറ്റികളുമായി ചേർന്ന് വിവിധ ക്വിസ് മത്സരങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ക്വിസർമാരെ ആകർഷിക്കുന്ന, സർവകലാശാല ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന ദേശീയതല ക്വിസ് മത്സരമാണ് ആരോഹ.
=== ബദൽ തർക്ക പരിഹാരം ===
MUN സൊസൈറ്റി UN-ശൈലിയിലുള്ള സംവാദങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ MUN സമ്മേളനങ്ങളിലൊന്നായ NUALS MUN സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{  cite web | url = https://www.lawctopus.com/2nd-nuals-mediation-competition-nmc-by-nuals-kochi/| website=Lawctopus|title= 2nd NUALS Mediation Competition (NMC) by National University of Advanced Legal Studies (NUALS), Kochi [Cash Prizes of Rs. 55k]: Provisional Registration by Dec 21 |access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; ദേശീയ തലത്തിലുള്ള മധ്യസ്ഥത മത്സരം. ADRSoc വർഷം തോറും അന്താരാഷ്ട്ര ADR സെമിനാറും സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{  cite web | url = https://www.livelaw.in/lawschool/call-for-papers/nuals-adr-society-invites-applications-2nd-edition-international-adr-seminar-adr-frontier-domains-312599| website=LiveLaw|title=Call For Papers: NUALS ADR Society – 2nd Edition Of International ADR Seminar On ADR In Frontier Domains|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;


2025 ലെ എച്ച്എസ്എഫ് ക്രാമർ-എൻഎൽയു ഡൽഹി ഇന്റർനാഷണൽ നെഗോഷ്യേഷൻ മത്സരത്തിൽ മികച്ച നെഗോഷ്യേഷൻ പ്ലാൻ അവാർഡ് നുവാൽസ് നേടിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{  cite web | url =   https://www.scconline.com/blog/post/2025/08/29/live-10th-herbert-smith-freehills-kramer-nlu-delhi-international-negotiation-competition-2025/| website=SCC Online|title=LIVE - 10th Herbert Smith Freehills Kramer – NLU Delhi International Negotiation Competition 2025|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ലക്ഷ്യം ==
നിയമത്തെയും നിയമപരമായ പ്രക്രിയകളെയും കുറിച്ചുള്ള പഠനവും അറിവും വികസിപ്പിക്കുകയും   പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക, സമൂഹത്തോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തബോധം വ്യക്തികളിൽ വളർത്തിയെടുക്കുക, ഇന്ത്യയിലെ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് നിയമപരവും നീതിന്യായപരവുമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
== ആസ്ഥാനം ==
കൊച്ചിയിലെ കലൂരിൽ ആണ് തുടക്കത്തിൽ സർവകലാശാല പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. കളമശേരിയിലെ കിൻ‌ഫ്ര ഹൈടെക് പാർക്കിലെ സ്ഥിരം കാമ്പസിലാണ് ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.  കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തുള്ള കിൻ‌ഫ്രയിൽ നിന്ന് 90 വർഷത്തേക്ക് പാട്ടത്തിനെടുത്ത 10 ഏക്കർ (40,000 മീ 2) സ്ഥലത്താണ് കാമ്പസ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;https://www.lawentrance.com/nlu/nuals.html&lt;/ref&gt;
== പ്രവേശനം ==
എല്ലാ ദേ​ശീ​യ നി​യ​മ സ​ർ​വ​ക​ലാ​ശാ​ല​ക​ളി​ലെയും പോലെതന്നെ നി​യ​മ ബി​രു​ദ, ബി​രു​ദാ​ന​ന്ത​ര ബി​രു​ദ കോ​ഴ്​​സു​ക​ളി​ലേ​ക്കു​ള്ള കോ​മ​ൺ ലോ ​അ​ഡ്​​മി​ഷ​ൻ ടെ​സ്​​റ്റ്​ (ക്ലാ​റ്റ്​) വഴിയാണ് ഇവിടെയും പ്രവേശനം ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-28 |archive-date=2019-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828050222/https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== പൂർവകാല വിദ്യാർത്ഥികൾ ==
* [[മുത്തുമണി]]
* അപൂർവ ബോസ് (ചലച്ചിത്ര താരം)
== ഇതും കാണുക ==
* [[സർവ്വകലാശാല|കേരളത്തിലെ സർവകലാശാലകൾ]]
== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>b8vrw9h6eojjf4owd9g7xwmcr2ip9bf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652334</id>
      <parentid>4652333</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T19:46:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബദൽ തർക്ക പരിഹാരം */</comment>
      <origin>4652334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36359" sha1="a34yyws8b32yb3mkoq0rl4l6vonaufh" xml:space="preserve">{{Infobox University
| image    = National_University_of_Advanced_Legal_Studies_Logo.png
| name     = നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്
| established = 2005
| type  = [[National Law University]]
| chancellor = [[List_of_current_Indian_chief_justices|Chief Justice]] of [[High Court of Kerala]]
| vice_chancellor = Prof.Dr.K.C.Sunny
| city = [[Kochi]]
| state = [[Kerala]]
| country = [[India]]
| students=
| undergrad=
| postgrad=
| doctoral=
| tuition fees=
| campus = [[Urban area|Urban]]
| website = [http://www.nuals.ac.in/ www.nuals.ac.in]
| address=
}}
ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര നിയമ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യ നിയമ സർവകലാശാലയാണ് '''നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്''' (ന്യൂവാൽസ്).   കൊ​ച്ചി​യി​ലാ​ണ്​ ന്യൂവാൽസിന്റെ ആസ്ഥാനം. തുടക്കത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്നായിരുന്നു. &lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece&lt;/ref&gt;

നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് 2005 പ്രകാരം ന്യൂവാൽസ് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ്, ഡോ. കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ 2006 ജനുവരി 7 ന് ഇത് രാജ്യത്തിനായി സമർപ്പിച്ചു. കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ ചാൻസലർ. സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി പ്രോ-ചാൻസലറുമാണ്. &lt;ref&gt;https://collegedunia.com/university/25652-national-university-of-advanced-legal-studies-nuals-ernakulam&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

2002-ൽ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ അഫിലിയേഷനോടെ ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റ് സ്ഥാപിച്ച നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് എന്ന പേരിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ തുടക്കം. പിന്നീട്, ബാർ കൗൺസിലിന്റെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം, കേരള നിയമസഭ 2005-ൽ നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആക്റ്റ് നടപ്പിലാക്കി, ഇത് നിലവിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്ഥാപിക്കുകയും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനെ സർവകലാശാലയുമായി ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite act |title=National University of Advanced Legal Studies Act, 2005 |legislature= Kerala Legislative Assembly |type= Act 27 of 2005}}&lt;/ref&gt; ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട് ആയിരുന്നു യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ സ്ഥാപക വൈസ് ചാൻസലർ.

2005-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ക്ലാസുകൾ ആരംഭിച്ചു. കലൂരിലെ ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിന്റെ കാമ്പസിൽ പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തി. അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ആയിരുന്ന കെ. ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി രാഷ്ട്രത്തിന് സമർപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |title=NUALS dedicated to nation |url= https://www.thehindu.com/todays-paper/nuals-dedicated-to-nation/article3237011.ece |work=The Hindu |date=2012-03-26 |access-date=2026-01-07}}&lt;/ref&gt;  2011-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിക്ക് കളമശ്ശേരിയിൽ സ്ഥിരം കാമ്പസ് ലഭിച്ചു.
[[File:NUALS, Kochi.jpg|thumb|Entrance to the campus.]]
പഠനത്തോടൊപ്പം നൈപുണ്യ വികസനവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന യുജിസി ജീവൻ കൗശൽ പ്രോഗ്രാം സ്വീകരിച്ച ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് NUALS. ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വപരമായ കഴിവുകൾ എന്നിവ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സവിശേഷമായ നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടി ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news | author=&lt;!--not stated--&gt; | title=NUALS to develop Jeevan Kaushal Scheme | url= https://englisharchives.mathrubhumi.com/education/news/news-updates/education-5cfcd3de | work=Mathrubhumi | date = 2021-06-25 | access-date = 2026-01-07}}&lt;/ref&gt;
ഭരണനിർവ്വഹണം

== കാമ്പസിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം. ==

കേരള ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സർവകലാശാലയുടെ ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ അവർ നിയമിച്ച നോമിനി വിസിറ്ററായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ സർവകലാശാലയുടെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവാണ്, രജിസ്ട്രാർ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ഓഫീസറാണ്. വൈസ് ചാൻസലറും രജിസ്ട്രാറും നാല് വർഷത്തെ കാലാവധിയാണ് നൽകുന്നത്. നിലവിൽ, പ്രൊഫ. (ഡോ.) ജി.ബി. റെഡ്ഡി 2025 ൽ ചുമതലയേറ്റ വൈസ് ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. മുൻ വൈസ് ചാൻസലർമാരിൽ ഡോ. എസ്. ജി. ഭട്ട്, എൻ. കെ. ജയകുമാർ, പ്രൊഫ. റോസ് വർഗീസ്, ഡോ. കെ. സി. സണ്ണി എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി സർവകലാശാലയുടെ പ്രോ-ചാൻസലറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

എക്സിക്യൂട്ടീവ്, ജനറൽ, അക്കാദമിക് കൗൺസിലുകൾ എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് പ്ലീനറി ഗവേണിംഗ് കൗൺസിലുകൾ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്. കേരളത്തിലെ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ, ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് കേരള ട്രസ്റ്റിന്റെ ട്രസ്റ്റികൾ, വിവിധ ബഹുമാന്യരായ അഭിഭാഷകർ, നിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ എന്നിവർ അവരുടെ അംഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വൈസ് ചാൻസലർ ചെയർമാനായ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലാണ് സർവകലാശാലയുടെ ഭരണസമിതി. ബജറ്റുകളും ചട്ടങ്ങളിലെ ഭേദഗതികളും തീരുമാനിക്കുന്നതും പ്ലീനറി അതോറിറ്റിയുമായ ജനറൽ കൗൺസിലാണ്, സിലബസും അക്കാദമിക് കാര്യങ്ങളും തീരുമാനിക്കുന്നത് അക്കാദമിക് കൗൺസിലാണ്.
== അക്കാദമിക്സ് ==

ഭരണഘടനാ നിയമം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര നിയമം, പൊതുജനാരോഗ്യ നിയമം എന്നിവയിൽ ബാച്ചിലേഴ്സ് ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് ലോസ് (ബിഎ, എൽഎൽബി), മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ് (എൽഎൽഎം) എന്നിവ സർവകലാശാല വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ദേശീയ നിയമ സർവകലാശാലകളുടെ കൺസോർഷ്യം നടത്തുന്ന കോമൺ ലോ അഡ്മിഷൻ ടെസ്റ്റ് (CLAT) വഴിയാണ് ഈ പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്ക് പ്രവേശനം നടത്തുന്നത്.

സൈബർ നിയമം, ബാങ്കിംഗ് നിയമം, ഇൻഷുറൻസ് നിയമം, മെഡിക്കൽ നിയമം, എത്തിക്സ്, വിദ്യാഭ്യാസ നിയമം എന്നിവയിൽ ഡോക്ടറൽ ബിരുദങ്ങളും ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകളും സർവകലാശാല നൽകുന്നു. നിയമ പ്രൊഫഷണലുകൾക്കും അഭിഭാഷകർക്കും വേണ്ടി ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു.

=== ബിരുദം ===

സർവകലാശാല അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രോഗ്രാമായി സംയോജിത ബി.എ., എൽ.എൽ.ബി. വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ നിയമത്തിലെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബിരുദ ബിരുദമാണ്. കൂടാതെ സർവകലാശാലയുടെ പ്രധാന കോഴ്‌സായും ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾ ആദ്യ രണ്ട് വർഷങ്ങളിൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, പീഡനം തുടങ്ങിയ നിയമ വിഷയങ്ങൾക്കൊപ്പം രാഷ്ട്രമീമാംസ, സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം എന്നിവയിലെ കോഴ്‌സുകൾ പഠിക്കുന്നു. തുടർന്ന് മറ്റ് മൂന്ന് വർഷത്തേക്ക് അവർ പ്രധാനമായും നിയമ വിഷയങ്ങൾ പഠിക്കുന്നു.

ആദ്യ രണ്ട് വർഷത്തേക്ക് സർവകലാശാലയ്ക്ക് ഒരു നൈപുണ്യ അധിഷ്ഠിത പഠന പരിപാടിയുണ്ട്. അവിടെ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തുന്നതിനും ആശയവിനിമയം, മാനേജ്മെന്റ്, നേതൃത്വം, മാനുഷിക മൂല്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പ്രൊഫഷണൽ കഴിവുകളെക്കുറിച്ച് പഠിപ്പിക്കുന്നു. കുസാറ്റിലെ സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസുമായി കൂടിയാലോചിച്ച് നിയമപഠനത്തെ ഗെയിമിഫൈ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമായി വിവിധ നിയമ പഠന വ്യായാമങ്ങളും നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഓരോ വിദ്യാർത്ഥിക്കും അവരുടെ പ്രോഗ്രാമിലുടനീളം വിദ്യാർത്ഥിയെ സഹായിക്കുന്ന ഒരു മെന്ററെയും അനുവദിക്കുന്നു. അവരുടെ പ്രോഗ്രാമിന്റെ അവസാനം, വിദ്യാർത്ഥികൾ ഫിനിഷിംഗ് സ്കൂളിന് വിധേയരാകുന്നു, അത് വിദ്യാർത്ഥികളെ അവരുടെ പ്രൊഫഷണൽ കരിയറിനായി തയ്യാറാക്കുന്നു.ref name=&quot;nualsprospectus&quot;&gt;{{cite web| title= Prospectus for CLAT 2026 | url = https://consortiumofnlus.ac.in/clat-2026/nlus/brochure/NUALS.pdf|access-date=2026-01-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ബിരുദാനന്തര ബിരുദം ===

NUALS ഒരു വർഷത്തെ മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ്, മൂന്ന് വർഷത്തെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം, വിവിധ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകൾ എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു വർഷത്തെ എൽഎൽഎം പ്രോഗ്രാം ഭരണഘടനാ നിയമം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര നിയമം, പൊതുജനാരോഗ്യ നിയമം എന്നിവയിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;nualsprospectus&quot;/&gt;  എക്സിക്യൂട്ടീവ് എൽഎൽഎം ജോലി ചെയ്യുന്ന നിയമ പ്രൊഫഷണലുകൾ, അഭിഭാഷകർ, ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർമാർ എന്നിവർക്കായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള സമാനമായ ഒരു പ്രോഗ്രാമാണ്, കൂടാതെ സാധാരണയായി കേരള ഹൈക്കോടതിയുടെ അവധിക്കാലത്തും മറ്റ് അവധി ദിവസങ്ങളിലും ക്ലാസുകൾ നടത്താറുണ്ട്.ref&gt;{{cite web | url = https://www.nuals.ac.in/infocus/6Notification%20-%20Admission%20to%20Three%20Year%20(Six%20Semester)%20Executive%20LLM.%20Degree%20Programme%20-2025.pdf|access-date=2026-01-07|url-status=live|title=Admission to Three Year (Six Semester) Executive LLM. Degree Programme}}&lt;/ref&gt; സൈബർ നിയമം, ബാങ്കിംഗ് നിയമം, ഇൻഷുറൻസ് നിയമം, വിദ്യാഭ്യാസ നിയമം എന്നിവയിലും വിവിധ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമകൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു.ref&gt;{{cite web | url = https://www.nuals.ac.in/admission/275Notification%20of%20PGDMLE,%20PGDCL,%20PGDBL,%20PGDIL,%20PGDELM%20-%202025.pdf | access-date=2026-01-07 | url-status=live| title=Admission to Post Graduate Diploma Programme in Cyber Law (PGDCL), Post Graduate Diploma Programme in Banking Law (PGDBL), Post Graduate Diploma Programme in Insurance Law (PGDIL) and Post Graduate Diploma Programme in Education Laws and Management (PGDELM)}}&lt;/ref&gt;
== ഡോ. എൻ. നാരായണൻ നായർ സ്മാരക ലൈബ്രറി ==
ഡോ. എൻ. നാരായണൻ നായർ മെമ്മോറിയൽ ലൈബ്രറി ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ് ആൻഡ് റിസർച്ചിൽ 18000-ത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങളുണ്ട്, കൂടാതെ എ. ജി. നൂറാനി, വി. ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ, സീനിയർ അഡ്വ. ടി. പി. കേളു നമ്പ്യാർ, ഡോ. പി. ലീലാകൃഷ്ണൻ തുടങ്ങിയവരുടെ ആദ്യകാല ലൈബ്രറി ശേഖരങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്. കേരള ലോ അക്കാദമിയുടെ മുൻ വൈസ് ചാൻസലറും സ്ഥാപക ഡയറക്ടറുമായ എൻ. നാരായണൻ നായരുടെ പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web | url =  https://library.nuals.ac.in/resources.aspx | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=Resources}}&lt;/ref&gt;
== വിദ്യാർത്ഥി ജീവിതം ==
=== വിദ്യാർത്ഥി കൗൺസിൽ ===

പ്രവർത്തനങ്ങളും പരിപാടികളും നടത്തുന്നതിനും വിദ്യാർത്ഥികളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഔദ്യോഗിക വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയാണ് സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിൽ. എല്ലാ വിദ്യാർത്ഥികളും കൗൺസിലിലെ അംഗങ്ങളാണ്. കൂടാതെ ഓരോ ബാച്ചിൽ നിന്നും അഞ്ച് അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്ത് അതിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റി രൂപീകരിക്കുന്നു. ആൾട്ടസ് ഡിസ്പ്യൂട്ടേഷ്യോ ഡിബേറ്റിംഗ് മത്സരം, NUALS കലാ സാഹിത്യ വാർഷിക മീറ്റ് (NAALAM), NUALS പാർലമെന്ററി ഡിബേറ്റ്, NUALSMUN, ആരോഹ ക്വിസ് മത്സരം തുടങ്ങിയ പരിപാടികൾ സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിൽ വഴിയാണ് നടത്തുന്നത്. NUALS ലോ ജേണലും NUALS മാഗസിനും കൗൺസിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.

=== മൂട്ടിംഗ് ===

2023-ൽ നെൽസൺ മണ്ടേല വേൾഡ് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മൂട്ട് നേടിയ ഏഷ്യയിലെ രണ്ടാമത്തെ നിയമ സ്കൂളും ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ ഏക സർവകലാശാലയുമാണ് NUALS.[8] 2020-ൽ സ്റ്റെറ്റ്സൺ ഇന്റർനാഷണൽ എൻവയോൺമെന്റൽ ലോ മൂട്ടും ഈ സർവകലാശാല നേടിയിട്ടുണ്ട്,[9] 2019-ൽ സെമിഫൈനലിസ്റ്റുകളുമായിരുന്നു.[10] 2024-ൽ ഇയാൻ ഫ്ലെച്ചർ ഇൻസോൾവൻസി മൂട്ടിൽ ഫൈനലിസ്റ്റുകളും, [11] ഹെർബർട്ട് സ്മിത്ത് ഫ്രീഹിൽസ്-കിംഗ്സ് കോളേജ് ലണ്ടൻ കോംപറ്റീഷൻ ലോ മൂട്ട് 2024-ൽ സെമിഫൈനലിസ്റ്റുകളുമായിരുന്നു അവർ.[12] ഫിലിപ്പ് സി. ജെസ്സപ്പ് ഇന്റർനാഷണൽ ലോ മൂട്ട് കോർട്ട് മത്സരത്തിലും NUALS അംഗീകാരങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്, 2026-ൽ മികച്ച അപേക്ഷക മെമ്മോറിയലിനുള്ള ഒന്നാം സ്ഥാനക്കാരനായ റിച്ചാർഡ് ആർ. ബാക്‌സ്റ്റർ അവാർഡും ഷെറിഫ് എം. ബാക്‌സിയൂണി അവാർഡും നേടി.[13] സർവകലാശാലയിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾ അവരുടെ അന്താരാഷ്ട്ര മൂട്ടിംഗിലുടനീളം വിവിധ അംഗീകാരങ്ങളും നേടിയിട്ടുണ്ട്.

എല്ലാ മൂട്ടിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന NUALS മൂട്ട് കോർട്ട് സൊസൈറ്റി (MCS), അന്താരാഷ്ട്ര നികുതി നിയമത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ദേശീയ തലത്തിലുള്ള മത്സരമായ The NUALS മൂട്ട് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.chr.up.ac.za/archive/results-2023 | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=Results 2023: Nelson Mandela World Human Rights Moot Court Competition | website=Centre for Human Rights, University of Pretoria}}&lt;/ref&gt; 2014 മുതൽ നടക്കുന്ന ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ആർബിട്രേഷൻ മത്സരമായ M. K. നമ്പ്യാർ മെമ്മോറിയൽ NUALS ഇന്റർനാഷണൽ മാരിടൈം ലോ ആർബിട്രേഷൻ മത്സരവും (NIMLAC) MCS സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url =  https://www.barandbench.com/Law-School/nuals-wins-24th-stetson-international-environment-law-moot-court-competition-bags-best-memorial-prize | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=NUALS wins 24th Stetson International Environment Law Moot Court Competition, bags Best Memorial prize|website=Bar and Bench}}&lt;/ref&gt; and were semifinalists in 2019.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.stetson.edu/law/international/iemcc/archive.php | access-date=2026-01-07 | url-status=live | title=IEMCC Archive | website = Stetson International Environmental Moot Court Competition}}&lt;/ref&gt; 

വിദ്യാർത്ഥികളെ മൂട്ട് പങ്കാളിത്തത്തിനായി സ്ക്രീനിംഗ് ചെയ്യുന്ന ഇന്റേണൽ മൂട്ട് കോർട്ട് മത്സരവും MCS സംഘടിപ്പിക്കുന്നു, കൂടാതെ പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര മൂട്ടുകൾക്കായി ചലഞ്ചർ റൗണ്ടുകൾ നടത്തുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.ianfletcherinsolvencymoot.com/past-winners|title=Past Moot Winners|website=Ian Fletcher Insolvency Moot}}&lt;/ref&gt; and semi-finalists in the [[Herbert Smith Freehills Kramer|Herbert Smith Freehills]]-[[King's College London]] Competition Law Moot 2024.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.kcl.ac.uk/law/assets/final-report-participants-hsfclmoot2024-1.pdf|website=King's College London|title=Final Report - Herbert Smith Freehills Competition Law Moot 2024}}&lt;/ref&gt;

== സംവാദം ==

NUALS-ന് ഊർജ്ജസ്വലമായ ഒരു സംവാദ സംസ്കാരമുണ്ട്. കൂടാതെ NLS ഡിബേറ്റ്, NALSAR IV, IIT ഖരഗ്പൂർ PD, തുടങ്ങിയ അഭിമാനകരമായ ദേശീയ സംവാദങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ നേട്ടം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://instagram.com/nuals.debsoc|website=Instagram|title=NUALS Debating Society|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിലിന് കീഴിലുള്ള NUALS ഡിബേറ്റിംഗ് സൊസൈറ്റി, ഇന്ത്യൻ സർക്യൂട്ടിലെ ഒരു പ്രധാന സംവാദ മത്സരമായ വാർഷിക NUALS പാർലമെന്ററി ഡിബേറ്റ് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്ററി രീതിയിലുള്ള സംവാദം പിന്തുടരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.lawctopus.com/9-parliamentary-debate-nuals-kochi/| website=NUALS Moot Court Society|title=9th Parliamentary Debate by NUALS, Kochi [Feb 14 – 16; Cash Prize Upto Rs. 1.2L]: Register by Dec 31 for an Early Bird Discount!|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ദ്രുത ചിന്തയ്ക്കും മെച്ചപ്പെടുത്തലിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന &quot;ഡെവിൾസ് ക്രോസ്&quot; എന്ന സവിശേഷമായ സംവാദ ഫോർമാറ്റ് പിന്തുടരുന്ന ഒരു സവിശേഷ സംവാദ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പായ Altus Disputatio-യും അവർ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.scconline.com/blog/post/2024/02/09/xith-altus-disputatio-at-nuals-23-24-25-february-2024/| website=SCC Online|title=XIth Altus Disputatio at NUALS [23, 24, 25 February, 2024]|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ക്വിസ്സിംഗ് ===
സർവകലാശാലയ്ക്ക് ഒരു ക്വിസ് ക്ലബ്ബ് ഉണ്ട്, ഇത് വിവിധ സൊസൈറ്റികളുമായി ചേർന്ന് വിവിധ ക്വിസ് മത്സരങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ക്വിസർമാരെ ആകർഷിക്കുന്ന, സർവകലാശാല ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന ദേശീയതല ക്വിസ് മത്സരമാണ് ആരോഹ.
=== ബദൽ തർക്ക പരിഹാരം ===
MUN സൊസൈറ്റി UN-ശൈലിയിലുള്ള സംവാദങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ MUN സമ്മേളനങ്ങളിലൊന്നായ NUALS MUN സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{  cite web | url = https://www.lawctopus.com/2nd-nuals-mediation-competition-nmc-by-nuals-kochi/| website=Lawctopus|title= 2nd NUALS Mediation Competition (NMC) by National University of Advanced Legal Studies (NUALS), Kochi [Cash Prizes of Rs. 55k]: Provisional Registration by Dec 21 |access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; ദേശീയ തലത്തിലുള്ള മധ്യസ്ഥത മത്സരം. ADRSoc വർഷം തോറും അന്താരാഷ്ട്ര ADR സെമിനാറും സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{  cite web | url = https://www.livelaw.in/lawschool/call-for-papers/nuals-adr-society-invites-applications-2nd-edition-international-adr-seminar-adr-frontier-domains-312599| website=LiveLaw|title=Call For Papers: NUALS ADR Society – 2nd Edition Of International ADR Seminar On ADR In Frontier Domains|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;


2025 ലെ എച്ച്എസ്എഫ് ക്രാമർ-എൻഎൽയു ഡൽഹി ഇന്റർനാഷണൽ നെഗോഷ്യേഷൻ മത്സരത്തിൽ മികച്ച നെഗോഷ്യേഷൻ പ്ലാൻ അവാർഡ് നുവാൽസ് നേടിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{  cite web | url =   https://www.scconline.com/blog/post/2025/08/29/live-10th-herbert-smith-freehills-kramer-nlu-delhi-international-negotiation-competition-2025/| website=SCC Online|title=LIVE - 10th Herbert Smith Freehills Kramer – NLU Delhi International Negotiation Competition 2025|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;
== പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ==
NUALS നിരവധി ജേണലുകൾ, വാർത്താക്കുറിപ്പുകൾ, ബ്ലോഗുകൾ എന്നിവ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു, 2005 മുതൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന NUALS ലോ ജേണൽ സർവകലാശാലയുടെ മുൻനിര, വിദ്യാർത്ഥികൾ എഡിറ്റ് ചെയ്യുന്ന ജേണലാണ്. ഗൂഗിൾ സ്കോളറിൽ നിന്നുള്ള ഡാറ്റ പ്രകാരം 3.1 റേറ്റിംഗുള്ള NUALS ലോ ജേണൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വിദ്യാർത്ഥികൾ എഡിറ്റ് ചെയ്യുന്ന ജേണലുകളിൽ ഒന്നാണ്, കൂടാതെ ഇന്ത്യൻ ലോ ജേണൽ റാങ്കിംഗ് സിസ്റ്റം അനുസരിച്ച് 17-ാം സ്ഥാനത്താണ്.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.nls.ac.in/blog/a-new-ranking-system-for-indian-legal-journals/| website=NLSIU Bengaluru|title=ഇന്ത്യൻ ലീഗൽ ജേണലുകൾക്കായുള്ള ഒരു പുതിയ റാങ്കിംഗ് സിസ്റ്റം|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

സർവകലാശാലയ്ക്ക് കീഴിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വിവിധ ജേണലുകൾ ഇവയാണ്:
* NUALS ലോ ജേണൽ (NLJ)&lt;ref&gt;{{ cite web | url = https://nualslawjournal.com| title=NUALS ലോ ജേണൽ|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* ദി NUALS ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ലോ റിവ്യൂ (IPLR)&lt;ref&gt;{{ cite വെബ് | url = https://iprsite.wordpress.com/iplr| title=NUALS ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ലോ റിവ്യൂ|website=ദി സെന്റർ ഫോർ ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി റൈറ്റ്സ്|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* ദി സെക്യൂരിറ്റീസ് ലോ റിവ്യൂ (SLR)&lt;ref&gt;{{ cite വെബ് | url = https://nualsslr.com| title=NUALS സെക്യൂരിറ്റീസ് ലോ റിവ്യൂ|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* ദി കോൺസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ സ്റ്റഡീസ് റിവ്യൂ (CSR)&lt;ref&gt;{{ cite വെബ് | url = https://csrnuals.wordpress.com| title=NUALS കോൺസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ സ്റ്റഡീസ് റിവ്യൂ|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* റീസ്ട്രക്ചറിംഗ് ആൻഡ് ഇൻസോൾവൻസി ലോ ജേണൽ (RILJ)&lt;ref&gt;{{ cite web | url = https://nualsrilj.wordpress.com| title=റസ്ട്രക്ചറിംഗ് ആൻഡ് ഇൻസോൾവൻസി ലോ ജേണൽ|access-date=2026-01-07 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

സെന്റർ ഫോർ കോമ്പറ്റീഷൻ ലോ ആൻഡ് പോളിസി, സെന്റർ ഫോർ ലോ ആൻഡ് എൻവയോൺമെന്റ് തുടങ്ങിയ വിവിധ കേന്ദ്രങ്ങളും ബ്ലോഗുകളും വാർത്താക്കുറിപ്പുകളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.

== ലക്ഷ്യം ==
നിയമത്തെയും നിയമപരമായ പ്രക്രിയകളെയും കുറിച്ചുള്ള പഠനവും അറിവും വികസിപ്പിക്കുകയും   പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക, സമൂഹത്തോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തബോധം വ്യക്തികളിൽ വളർത്തിയെടുക്കുക, ഇന്ത്യയിലെ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് നിയമപരവും നീതിന്യായപരവുമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് ന്യൂവാൽസിന്റെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
== ആസ്ഥാനം ==
കൊച്ചിയിലെ കലൂരിൽ ആണ് തുടക്കത്തിൽ സർവകലാശാല പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. കളമശേരിയിലെ കിൻ‌ഫ്ര ഹൈടെക് പാർക്കിലെ സ്ഥിരം കാമ്പസിലാണ് ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.  കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തുള്ള കിൻ‌ഫ്രയിൽ നിന്ന് 90 വർഷത്തേക്ക് പാട്ടത്തിനെടുത്ത 10 ഏക്കർ (40,000 മീ 2) സ്ഥലത്താണ് കാമ്പസ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;https://www.lawentrance.com/nlu/nuals.html&lt;/ref&gt;
== പ്രവേശനം ==
എല്ലാ ദേ​ശീ​യ നി​യ​മ സ​ർ​വ​ക​ലാ​ശാ​ല​ക​ളി​ലെയും പോലെതന്നെ നി​യ​മ ബി​രു​ദ, ബി​രു​ദാ​ന​ന്ത​ര ബി​രു​ദ കോ​ഴ്​​സു​ക​ളി​ലേ​ക്കു​ള്ള കോ​മ​ൺ ലോ ​അ​ഡ്​​മി​ഷ​ൻ ടെ​സ്​​റ്റ്​ (ക്ലാ​റ്റ്​) വഴിയാണ് ഇവിടെയും പ്രവേശനം ലഭിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-28 |archive-date=2019-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828050222/https://www.edufever.com/nuals-kochi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== പൂർവകാല വിദ്യാർത്ഥികൾ ==
* [[മുത്തുമണി]]
* അപൂർവ ബോസ് (ചലച്ചിത്ര താരം)
== ഇതും കാണുക ==
* [[സർവ്വകലാശാല|കേരളത്തിലെ സർവകലാശാലകൾ]]
== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ]]</text>
      <sha1>a34yyws8b32yb3mkoq0rl4l6vonaufh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jithin Uthaman</title>
    <ns>3</ns>
    <id>488500</id>
    <revision>
      <id>4652179</id>
      <parentid>4505769</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:52:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42474-16</username>
        <id>221022</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3632" sha1="qy689olda73uuvffiuqypgswpofkiq7" xml:space="preserve">
↵

Jithin Uthaman
Born 24 September 2001, Kozhencherry, Pathanamthitta district, Kerala, India
Other names Jingu
Education Bachelor of Arts in Political Science
Alma mater
St. Thomas Higher Secondary School, Kozhencherry
NSS College, Pandalam
Years active
2022–present

==വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #e2e0ee; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|250px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt;
ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 1 നവംബർ 2019 - 30 നവംബർ 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വികസിപ്പിക്കുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2019/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&amp;action=edit&amp;section=1 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:57, 27 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>qy689olda73uuvffiuqypgswpofkiq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>യാത്ര</title>
    <ns>0</ns>
    <id>529735</id>
    <revision>
      <id>4652315</id>
      <parentid>4519913</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T18:25:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18645" sha1="rijaohz2xl0q0ymm25kr8gouf9t1isv" xml:space="preserve">{{PU|Travel}}
[[പ്രമാണം:El_viaxeru_d'Urculo.JPG|ലഘുചിത്രം|240x240ബിന്ദു| [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിലെ]] ഒവീഡോയിലെ സഞ്ചാരികൾക്കായി സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ഒരു പ്രതിമ]]
വിദൂര സ്ഥലങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ആളുകളുടെ ചലനമാണ് '''യാത്ര''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. [[കാൽ]]നട, [[സൈക്കിൾ]], [[കാർ|ഓട്ടോമൊബൈൽ]], [[തീവണ്ടി|ട്രെയിൻ]], [[നൗക|ബോട്ട്]], [[ബസ്]], [[വിമാനം]], [[കപ്പൽ]] അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് യാത്ര ചെയ്യാം. ലഗേജോടുകൂടിയോ അല്ലാതെയോ യാത്ര ചെയ്യാം, കൂടാതെ ഒരു വഴിക്ക് മാത്രമായോ റൌണ്ട് ട്രിപ്പ് ആയോ യാത്രചെയ്യാം.&lt;ref&gt;[http://www.thefreedictionary.com/travel &quot;Travel.&quot;] (definition). [http://www.thefreedictionary.com Thefreedictionary.com]. Accessed July 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.merriam-webster.com/dictionary/travel &quot;Travel.&quot;] (definition). [http://www.merriam-webster.com Merriam-webster.com]. Accessed July 2011.&lt;/ref&gt; [[വിനോദസഞ്ചാരം|വിനോദസഞ്ചാരത്തിൻ്റെ]] കാര്യത്തിലെന്നപോലെ, ഹ്രസ്വകാല താമസവും യാത്രയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താം. ok

== ഉദ്ദേശ്യവും പ്രചോദനവും ==
[[വിനോദസഞ്ചാരം|വിനോദം]], അവധിക്കാലം, [[ഗവേഷണം]],  വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുക, ആളുകളെ സന്ദർശിക്കുക, [[ദാനം|ജീവകാരുണ്യ]] പ്രവർത്തനങ്ങൾ, മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ജീവിതം ആരംഭിക്കാനുള്ള കുടിയേറ്റം, മത [[തീർത്ഥാടനം|തീർത്ഥാടനങ്ങൾ]], മിഷൻ യാത്രകൾ, ബിസിനസ്സ് യാത്രകൾ, [[വ്യാപാരം]], ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം, അല്ലെങ്കിൽ യുദ്ധവും മറ്റ് കാരണങ്ങളും മൂലം ഓടിപ്പോകുക എന്നിങ്ങനെ യാത്രയ്ക്ക് കാരണങ്ങൾ ഒരുപാടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ufl&quot;&gt;[http://plaza.ufl.edu/hwinger/byz/purpose.html &quot;The Road to Travel: Purpose of Travel.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180606164148/http://plaza.ufl.edu/hwinger/byz/purpose.html |date=2018-06-06 }} [http://www.clas.ufl.edu University of Florida, College of Liberal Arts and Sciences]. (Compilation for History 3931/REL 3938 course.) Accessed July 2011.&lt;/ref&gt;  യാത്രക്കായി നടത്തം അല്ലെങ്കിൽ‌ [[സൈക്കിളിംഗ്‌|സൈക്ലിംഗ്]] പോലുള്ള മനുഷ്യശക്തി ആവശ്യമുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ പൊതു ഗതാഗതം, [[കാർ]], [[തീവണ്ടി]], [[വിമാനം|വിമാനങ്ങൾ]] എന്നിവ പോലുള്ള [[വാഹനം|വാഹനങ്ങൾ]] ഉപയോഗിക്കാം.

== യാത്രയുടെ ചരിത്രം ==
സമ്പന്ന ഗ്രീക്കുകാരും റോമാക്കാരും അവരുടെ വേനൽക്കാല വസതികളിലേക്കും പോംപൈ, ബയേ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളിലെ വില്ലകളിലേക്കും വിനോദത്തിനായി യാത്രചെയ്യുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;matador&quot;/&gt; ആദ്യകാല യാത്രകൾ മന്ദഗതിയിലുള്ളവയും, കൂടുതൽ അപകടകരവുമായിരുന്നു, അവ കൂടുതലായും വ്യാപാരം, കുടിയേറ്റം എന്നിവയ്ക്കായുള്ളതായിരുന്നു. ആധുനിക കാലത്തെ സാംസ്കാരികവും സാങ്കേതികവുമായ മുന്നേറ്റങ്ങൾ യാത്ര എളുപ്പവും എല്ലാവർക്കും ചെയ്യാവുന്നതുമായി മാറ്റി.&lt;ref&gt;[https://www.gapyear.com/history-of-travel/ &quot;A Brief Visual History of Travel&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331025729/https://www.gapyear.com/history-of-travel/ |date=2019-03-31 }}. Accessed May 2017.&lt;/ref&gt; 1492-ൽ [[ക്രിസ്റ്റഫർ കൊളംബസ്]] സ്പെയിനിൽ നിന്ന് പുതിയ ലോകത്തേക്ക് കപ്പൽ കയറിയതിനുശേഷം മനുഷ്യവർഗ്ഗം ഗതാഗതത്തിൽ വളരെയധികം മുന്നോട്ടുപോയി, കൊളമ്പസിൻ്റെ പര്യവേഷണം അന്തിമ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്താൻ 10 ആഴ്ചയെടുത്തു; എന്നാൽ ഈ ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഒരു [[ആകാശനൗക|വിമാനം]] സ്പെയിനിൽ നിന്ന് അമേരിക്കയിലേക്ക് എത്താൻ ഒറ്റരാത്രി മതിയാകും.

[[മദ്ധ്യകാലം|മധ്യകാലഘട്ടത്തിലെ]] യാത്ര ബുദ്ധിമുട്ടുകളും വെല്ലുവിളികളും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു, എന്നിരുന്നാലും ഇത് അന്നത്തെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്കും സമൂഹത്തിനും പ്രധാനമായിരുന്നു. വലിയ യാത്രകൾ പ്രധാനമായുംം വ്യാപാര ആവശ്യത്തിനുള്ള വയായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;matador&quot;/&gt; യൂറോപ്യൻ, ഇസ്ലാമിക ലോകത്ത് മതപരമായ തീർത്ഥാടനങ്ങൾ സാധാരണമായിരുന്നു, കൂടാതെ പ്രാദേശികമായും ([[കാന്റർബറി കഥകൾ|കാന്റർബറി ടെയിൽസ്-]] സ്റ്റൈൽ) അന്തർദ്ദേശീയമായും ഉള്ള സഞ്ചാരങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=EK5MqskDYC0C&amp;pg=PA164|title=The Hajj: The Muslim Pilgrimage to Mecca and the Holy Places|last=Peters|first=F. E.|publisher=Princeton University Press|year=1994|isbn=9780691026190|page=164}}&lt;/ref&gt;

പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, യൂറോപ്യൻ യുവ പ്രഭുക്കന്മാർക്കും സമ്പന്നരായ ഉയർന്ന വർഗ്ഗക്കാർക്കും ഇടയിിൽ കലയിലും സാഹിത്യത്തിലുമുള്ള വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ഭാഗമായി യൂറോപ്യൻ നഗരങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്നത് ഫാഷനായി മാറി. ഇത് ഗ്രാൻഡ് ടൂർ എന്നറിയപ്പെട്ടു, അതിൽ [[ലണ്ടൻ]], [[പാരീസ്]], [[വെനീസ്]], [[ഫ്ലോറൻസ് ]], [[റോം]] തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവം]] ഗ്രാൻഡ് ടൂറിന് അവസാനം കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref name=&quot;matador&quot;&gt;{{Cite web|url=https://matadornetwork.com/bnt/a-history-of-why-people-travel/|title=A History Of Why People Travel|website=Matador Network}}&lt;/ref&gt;

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[റെയിൽ‌ ഗതാഗതം|റെയിൽ‌വേ]] ശൃംഖല വരുന്നതുവരെ വെള്ളത്തിലൂടെയുള്ള യാത്ര കര യാത്രയേക്കാൾ കൂടുതൽ സുഗമവും വേഗത്തിലുള്ളതുമായിരുന്നു. വിനോദസഞ്ചാരത്തിനായുള്ള യാത്രകൾ ആരംഭിച്ചത് ഈ സമയത്താണ്. യാത്രയിലുള്ള വെല്ലുവിളികൾ കുറഞ്ഞതോടെ ആളുകൾ വിനോദത്തിനായി യാത്ര ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. ട്രെയിനുകളും ഹോട്ടലുകളും ഒരുമിച്ച് ബുക്ക് ചെയ്യുന്ന ടൂറിസം പാക്കേജുകൾ വിൽക്കുന്ന തോമസ് കുക്കിനെപ്പോലുള്ളവർ ഇത് മുതലാക്കി.   ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ലോക യുദ്ധത്തിൻ്റെ അവസാനത്തോടെ ദീർഘ ദൂരയാത്രകൾ [[ആകാശക്കപ്പൽ|എയർഷിപ്പുകളും]] [[വിമാനം|വിമാനങ്ങളും]] ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;matador&quot;/&gt; 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, അലക്സിസ് ആൽഫോർഡ് എന്ന സ്ത്രീയെ 21 വയസ്സിനു മുമ്പ് 196 രാജ്യങ്ങളും സന്ദർശിക്കാൻ പ്രാപ്തമാക്കുന്ന തരത്തിൽ വിമാന യാത്ര സർവ്വവ്യാപിയായിത്തീർന്നു.&lt;ref name=&quot;twsLL222&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cntraveler.com/story/this-gen-zer-just-became-the-youngest-person-to-travel-to-every-country|title=This Gen Zer Just Became the Youngest Person to Travel to Every Country: Alexis Alford—or Lexie Limitless, as she's known on Instagram—has set the record at just 21 years old.|access-date=March 6, 2020|last=Shauna Beni|date=July 29, 2019|publisher=Conde Nast Traveler|quote=... By age 12, Alexis Alford ... Alford, now 21, has accomplished her goal...}}&lt;/ref&gt;

== ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ തരങ്ങൾ ==
യാത്ര പ്രാദേശികം, ദേശീയം (ആഭ്യന്തര) അല്ലെങ്കിൽ അന്തർദ്ദേശീയമാകാം. ചില രാജ്യങ്ങളിൽ, നോൺ-ലോക്കൽ ഇൻ്റേണൽ യാത്രയ്ക്ക് ഒരു  ഇൻ്റേണൽ പാസ്‌പോർട്ട് ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം, അതേസമയം അന്താരാഷ്ട്ര യാത്രകൾക്ക് സാധാരണയായി [[പാസ്പോർട്ട്|പാസ്‌പോർട്ടും]] [[വിസ|വിസയും]] ആവശ്യമാണ്.&lt;ref&gt;
{{Cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/round-trip|title=Round-trip&amp;nbsp;— Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary|access-date=2 March 2013|website=[[Merriam-Webster]]}}
&lt;/ref&gt;

== യാത്രാ സുരക്ഷ ==
യാത്രകളിൽ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ മുൻകരുതലുകൾ എടുക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം അധികൃതർ ഊന്നിപ്പറയുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;travel.state.gov&quot;&gt;[https://travel.state.gov/travel/tips/tips_1232.html &quot;Tips for Traveling Abroad.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131022175845/http://www.travel.state.gov/travel/tips/tips_1232.html |date=2013-10-22 }} [http://travel.state.gov Bureau of Consular Affairs, U.S. Department of State] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250115044131/https://travel.state.gov/ |date=2025-01-15 }}. Accessed July 2011.&lt;/ref&gt; വിദേശയാത്ര നടത്തുമ്പോൾ, യാത്രക്കാർ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ, കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, അക്രമങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് വിധേയരാകാം.&lt;ref&gt;[https://travel.state.gov/travel/tips/safety/safety_1747.html &quot;A Safe Trip Abroad.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207001601/http://www.travel.state.gov/travel/tips/safety/safety_1747.html |date=2013-12-07 }} [http://travel.state.gov Bureau of Consular Affairs, U.S. Department of State] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250115044131/https://travel.state.gov/ |date=2025-01-15 }}. Accessed July 2011.&lt;/ref&gt; ചില സുരക്ഷാ പരിഗണനകളിൽ,  ചുറ്റുപാടുകളെക്കുറിച്ച് ബോധവാന്മാരായിരിക്കുക,  കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ ലക്ഷ്യ മാകുന്നത് ഒഴിവാക്കുക, ഒരാളുടെ [[പാസ്പോർട്ട്|പാസ്‌പോർട്ടിന്റെയും]] യാത്രാ വിവരങ്ങളുടെയും വിശ്വസനീയമായ ആളുകളുമായി മാത്രം പങ്കുവെയ്ക്കുക,  സന്ദർശിക്കുന്ന രാജ്യത്ത് സാധുവായ മെഡിക്കൽ ഇൻഷുറൻസ് നേടുക  കൂടാതെ ഒരു വിദേശ രാജ്യത്ത് എത്തുമ്പോൾ ഒരാളുടെ ദേശീയ എംബസിയിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക എന്നിങ്ങനെയുള്ളള കാര്യങ്ങളുണ്ട്.  മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഡ്രൈവർ ലൈസൻസുകൾ പല രാജ്യങ്ങളും അംഗീകരിക്കുന്നില്ല; എന്നിരുന്നാലും മിക്ക രാജ്യങ്ങളും അന്താരാഷ്ട്ര ഡ്രൈവിംഗ് പെർമിറ്റുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;travel.state.gov.permits&quot;&gt;[https://travel.state.gov/travel/tips/safety/safety_1179.html#permits &quot;Road Safety Overseas.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131016195113/http://travel.state.gov/travel/tips/safety/safety_1179.html#permits |date=2013-10-16 }} [http://travel.state.gov Bureau of Consular Affairs, U.S. Department of State] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250115044131/https://travel.state.gov/ |date=2025-01-15 }}. Accessed July 2011.&lt;/ref&gt; സ്വന്തം രാജ്യത്ത് ഇഷ്യു ചെയ്യുന്ന [[വാഹന ഇൻഷുറൻസ്|ഓട്ടോമൊബൈൽ ഇൻഷുറൻസ്]] പോളിസികൾ പലപ്പോഴും വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ അസാധുവാണ്, അതിനാൽ സന്ദർശിക്കുന്ന രാജ്യത്ത് സാധുവായ താൽക്കാലിക വാഹന ഇൻഷുറൻസ് നേടേണ്ടത് പലപ്പോഴും ആവശ്യമാണ്.  പോകുന്ന രാജ്യങ്ങളുടെ ഡ്രൈവിംഗ് നിയമങ്ങളും നിയന്ത്രണങ്ങളും അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നതും നല്ലതാണ്.  സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാൽ സീറ്റ് ബെൽറ്റ് ധരിക്കുന്നത് വളരെ നല്ലതാണ്; സീറ്റ് ബെൽറ്റ് നിയമങ്ങൾ ലംഘിച്ചാൽ പല രാജ്യങ്ങളിലും വലിയ പിഴയുണ്ട്. 

വിവിധ തരത്തിലുള്ള യാത്രകളുടെ സുരക്ഷ താരതമ്യം ചെയ്യാൻ മൂന്ന് പ്രധാന സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കാം (2000 ഒക്ടോബറിലെ ഒരു DETR സർവേ അടിസ്ഥാനമാക്കി):&lt;ref&gt;The risks of travel {{Cite web |url=http://www.numberwatch.co.uk/risks_of_travel.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-27 |archive-date=2001-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010907173322/http://www.numberwatch.co.uk/risks_of_travel.htm |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |മോഡ്
! colspan=&quot;3&quot; | ഒരു ബില്യൺ മരണങ്ങൾ
|-
! യാത്രകൾ
! മണിക്കൂറുകൾ
! കിലോമീറ്റർ
|-
| [[ബസ്]]
| 4.3
| 11.1
| 0.4
|-
| [[റെയിൽ‌ ഗതാഗതം|റെയിൽ]]
| 20
| 30
| 0.6
|-
| വായു
| 117
| 30.8
| 0.05
|-
| കപ്പൽ
| 90
| 50
| 2.6
|-
| വാൻ
| 20
| 60
| 1.2
|-
| [[കാർ]]
| 40
| 130
| 3.1
|-
| നടത്തം
| 40
| 220
| 54
|-
| [[സൈക്കിൾ]]
| 170
| 550
| 45
|-
| [[മോട്ടോർ സൈക്കിൾ]]
| 1640
| 4840
| 109
|}

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [[wikivoyage:Main Page|വിക്കിവോയേജ്]]- ഒരു യാത്രാ വിക്കി
[[വർഗ്ഗം:വിനോദസഞ്ചാരം]]
[[വർഗ്ഗം:യാത്ര]]</text>
      <sha1>rijaohz2xl0q0ymm25kr8gouf9t1isv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>റിഫ്രാക്റ്റീവ് സർജറി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>544810</id>
    <revision>
      <id>4652358</id>
      <parentid>4600860</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T22:50:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55299" sha1="6xjs0bdiyptxo0oggqdxfbzmifwsgfg" xml:space="preserve">{{PU|Refractive surgery}}
{{Infobox medical intervention|thumb|ICD10=|MedlinePlus=|other_codes=|LOINC=|MeshID=|CPT=|ICD9unlinked=|ICD9=|Synonyms=||specialty=[[ophthalmology]] [[optometry]]|pronounce=|alt=|caption=Surgeon performing a photorefractive keratectomy (PRK)|image=File:US Navy 100217-N-7032B-023 Capt. David J. Tanzer, specialty leader of Navy Refractive Surgery and director of Refractive Surgery Program at Naval Medical Center San Diego, performs a photorefractive keratectomy (PRK) at Naval T.jpg|Synonym=|Name=Refractive surgery|eMedicine=}}[[അപവർത്തന ദോഷം|കാഴ്ച വൈകല്യങ്ങൾ]] ഉള്ള രോഗികളിൽ [[കണ്ണട]] അല്ലെങ്കിൽ [[കൊണ്ടാക്റ്റ് ലെൻസ്|കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസുകൾ]] ഒഴിവാക്കി മെച്ചപ്പെട്ട കാഴ്ച നൽകുന്നതിനു വേണ്ടി നടത്തുന്ന [[ശസ്ത്രക്രിയ]]കളാണ് '''റിഫ്രാക്റ്റീവ് സർജറി''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെയുള്ള [[കോർണിയ|കോർണിയയുടെ]] പുനർ‌നിർമ്മാണം (കെരാറ്റോമൈലൂസിസ്), കണ്ണിനുള്ളിൽ ലെൻസ് സ്ഥാപിക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ കണ്ണിലെ സ്വാഭാവിക ലെൻസ് മാറ്റിസ്ഥാപിക്കൽ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[കോർണിയ]]യുടെ വക്രത പുനർനിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള ഇന്ന് ഏറ്റവും സാധാരണമായ രീതി എക്‌സൈമർ ലേസർ ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ്. വിജയകരമായ റിഫ്രാക്റ്റീവ് നേത്ര ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് [[ഹ്രസ്വദൃഷ്ടി]] (മയോപിയ), [[ദീർഘദൃഷ്ടി]] (ഹൈപ്പർ‌മെട്രോപ്പിയ/ഹൈപ്പറോപ്പിയ), [[വെള്ളെഴുത്ത്]] (പ്രെസ്ബയോപിയ), [[അസ്റ്റിഗ്മാറ്റിസം]] തുടങ്ങിയ സാധാരണ കാഴ്ച വൈകല്യങ്ങൾ കുറയ്‌ക്കാനോ പരിഹരിക്കാനോ കഴിയും.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:MEL60-UOC.jpg|ലഘുചിത്രം| I.Pallikaris നടത്തിയ ആദ്യത്തെ ലാസിക്ക് ശസ്ത്രക്രിയക്ക് ഉപയോഗിച്ച എക്സൈമർലേസർ]]
റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയയുടെ സാധ്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ സൈദ്ധാന്തിക കൃതി 1885-ൽ [[നോർവെ|നോർവേയിൽ]] നിന്നുള്ള [[നേത്രവിജ്ഞാനം|നേത്രരോഗവിദഗ്ദ്ധനായ]] ഹൽമാർ ഓഗസ്റ്റ് ഷിയറ്റ്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Schiøtz|first=H.|date=1885|title=Ein Fall von hochgradigem Hornhautastigmatismus nach Starextraktion: Besserung auf operativem Wege.|journal=Arch Augenheilkd|volume=15|pages=178–181}}&lt;/ref&gt; സൈനിക പൈലറ്റുമാരുടെ കാഴ്ച ശരിയാക്കാമെന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ 1930 ൽ ജാപ്പനീസ് നേത്രരോഗവിദഗ്ദ്ധൻ സുട്ടോമു സാറ്റോ ഇത്തരത്തിലുള്ള ശസ്ത്രക്രിയ നടത്താൻ ആദ്യമായി ശ്രമിച്ചു. കോർണിയയിൽ റേഡിയൽ മുറിവുകൾ വരുത്തുക, 6 [[ഡയോപ്റ്റർ|ഡയോപ്റ്ററുകൾ]] വരെ ശരിയാക്കുക എന്നിവയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനം. ഈ നടപടിക്രമം നിർഭാഗ്യവശാൽ ഉയർന്ന തോതിലുള്ള കോർണിയ നശീകരണത്തിന് കാരണമായതിനാൽ മെഡിക്കൽ സമൂഹം നിരസിച്ചു.

ആദ്യത്തെ പ്രാവീണ്യമുള്ള റിഫ്രാക്റ്റീവ് സർജറി ടെക്നിക് ആയ കെരറ്റോമൈല്യൂസിസ് 1963 ൽ ജോസ് ബാരാക്കർ തന്റെ ബാരക്വർ നേത്രരോഗ ക്ലിനിക്കിൽ ([[ബൊഗോട്ട]], [[കൊളംബിയ]]) വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. 1980 ൽ സ്വിംഗർ യുഎസിൽ ആദ്യത്തെ കെരാറ്റോമിലൂസിസ് ശസ്ത്രക്രിയ നടത്തി. 1985-ൽ ക്രൂമിച്ചും സ്വിംഗറും നോൺ-ഫ്രീസ് കെരാറ്റോമിലൂസിസ് സാങ്കേതികത അവതരിപ്പിച്ചു, &lt;ref name=&quot;RS&quot;&gt;{{Cite book|title=Refractive surgery|last=Dimitri T.|first=Azar|publisher=Mosby / Elsevier|year=2007|isbn=978-0-323-03599-6|edition=2nd|location=Philadelphia|chapter=Laser and mechanical microkeratome|oclc=853286620}}&lt;/ref&gt; പക്ഷെ ഇത് താരതമ്യേന കൃത്യതയില്ലാത്ത സാങ്കേതികതയായി തുടർന്നു.

1974-ൽ സ്യാറ്റ്സോ ഫിഡറോവ് റേഡിയൽ കെരട്ടോട്ടമി എന്ന ശസ്ത്രക്രിയ സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ വികസിപ്പിച്ചു. റിഫ്രാക്റ്റീവ് പിശകുകൾ പരിഹരിക്കുന്നതിത് കോർണിയയിൽ നിരവധി മുറിവുകൾ വരുത്തുന്ന രീതിയാണ് ഇത്. ഡയമണ്ട് നൈഫ് ഉപയോഗിച്ചാണ് മുറിവുകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത്. ആർ‌കെ ഉപയോഗിച്ച് കോർണിയയിൽ പ്രത്യേക തരത്തിൽ മുറിവുകളുണ്ടാക്കി ഡോക്ടർമാർ ഹ്രസ്വദൃഷ്ടി, ദീർഘദൃഷ്ടി, അസ്റ്റിഗ്മാറ്റിസം എന്നിവ ശരിയാക്കുന്നു.

അതേസമയം, 1970 ൽ ഒരു [[സെനൊൺ|സെനോൺ]] ഡൈമർ ഉപയോഗിച്ചും 1975 ൽ [[ഉൽകൃഷ്ടവാതകം|നോബിൾ ഗ്യാസ്]] [[ഹാലൊജനുകൾ|ഹാലൈഡുകൾ]] ഉപയോഗിച്ചും നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങളുടെ ഫലമായി എക്‌സൈമർ ലേസർ എന്ന തരം [[ലേസർ]] കണ്ടുപിടിച്ചു. എക്‌സൈമർ ലേസറുകൾ തുടക്കത്തിൽ വ്യാവസായിക ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ആണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. 1980 ൽ, ഇൻഫോർമാറ്റിക്‌സ് ഉപകരണങ്ങൾക്കായി [[ഇൻറഗ്രേറ്റഡ് സർക്യൂട്ട്|മൈക്രോചിപ്പുകളിൽ]] മൈക്രോസ്‌കോപ്പിക് സർക്യൂട്ടുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ എക്‌സൈമർ ലേസർ ഉപയോഗിച്ച [[ഐ.ബി.എം.|ഐ.ബി.എമ്മിലെ]] ശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[രംഗസ്വാമി ശ്രീനിവാസൻ]], കാര്യമായ താപ നാശനഷ്ടങ്ങളില്ലാതെ കൃത്യതയോടെ ജൈവ ടിഷ്യൂകൾ മുറിക്കാൻ എക്‌സൈമർ ഉപയോഗിക്കാമെന്ന് കണ്ടെത്തി. ഫലപ്രദമായ ബയോളജിക്കൽ കട്ടിംഗ് ലേസർ കണ്ടുപിടിച്ചതും അത് നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുള്ള കമ്പ്യൂട്ടറുകളുടെ വികസനവും പുതിയ റിഫ്രാക്റ്റീവ് സർജറി ടെക്നിക്കുകൾ വികസിപ്പിക്കാൻ പ്രാപ്തമാക്കി.

1983-ൽ, തിയോ സെഇലെർ ശ്രീനിവാസൻ എന്നിവരുമായി സഹകരിച്ച്  [[കൊളംബിയ സർവ്വകലാശാല|കൊളംബിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] ശാസ്ത്രജ്ഞൻ സ്റ്റീഫൻ ട്രോകെൽ, [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയിൽ]] ആദ്യ ഫോട്ടോറിഫ്രാക്റ്റീവ് കെരറ്റെക്ടമി നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ascrs.org/honorees/theo-seiler-md-phd-0|title=Theo Seiler|access-date=6 December 2019|website=ascrs.org}}&lt;/ref&gt; ഈ സമീപനത്തിനുള്ള ആദ്യ പേറ്റന്റ് യുഎസ് പേറ്റന്റ് ഓഫീസ് 1989 ജൂൺ 20 ന് ഘോലം അലിക്ക് നൽകി, ഇത് പിന്നീട് [[ലാസിക് സർജറി]] എന്നറിയപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;US Patent #4,840,175, &quot;METHOD FOR MODIFYING CORNEAL CURVATURE&quot;&lt;/ref&gt; കോർണിയയിൽ ഒരു ഫ്ലാപ്പ് മുറിച്ച് കോർണിയൽ ബെഡ് തുറക്കുകയും, തുടർന്ന് എക്‌സൈമർ ലേസർ ഉപയോഗിച്ച് തുറന്നുകാണിക്കുന്ന ഉപരിതലത്തെ ആവശ്യമുള്ള ആകൃതിയിലേക്ക് മാറ്റുക, തുടർന്ന് ഫ്ലാപ്പ് തിരികെ വയ്ക്കുക എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1991 ൽ ക്രീറ്റ് സർവകലാശാലയും വർഡിനോയന്നിയൻ ഐയും ചേർന്നാണ് [[ലാസിക് സർജറി]] എന്ന പേര് ഉപയോഗിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;LASIK Procedure&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.tovima.gr/science/article/?aid=293326|title=LASIK Eye Surgery|access-date=2017-07-14|date=2009-10-11|publisher=TO VIMA, greek newspaper}}&lt;/ref&gt;

ഐബി‌എമ്മിന് (1983) നൽകിയ അടിസ്ഥാന യുഎസ് പേറ്റന്റിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി യുവി ലേസർ ഉപയോഗിച്ച് ജൈവ ടിഷ്യു അബ്ലേഷൻ നടത്തുന്ന ബ്രോഡ്-ബീം [[ലാസിക് സർജറി|ലാസിക്ക്]], പി‌ആർ‌കെ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേറ്റന്റുകൾ 1990–1995 കാലഘട്ടത്തിൽ യു‌എസ്‌ കമ്പനികളായ വിസ്ക്സ്, സമ്മിറ്റ് എന്നിവയ്ക്ക് നൽകി.

1991 ൽ ചൈനീസ് ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞൻ ജെ ടി ലിൻ, പിഎച്ച്ഡി. യ്ക്ക് നിലവിൽ ലാസിക്കിനായി ലോകമെമ്പാടും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഫ്ലൈയിംഗ് സ്പോട്ട് സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്ക് യുഎസ് പേറ്റന്റ് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;US Patent #5,520,679&lt;/ref&gt; ലാസിക്ക് നടപടിക്രമങ്ങളിൽ വികേന്ദ്രീകരണം തടയാൻ ഐ-ട്രാക്കിംഗ് ഉപകരണം ഉപയോഗിക്കുന്നതിനുള്ള ആദ്യത്തെ യുഎസ് പേറ്റന്റ് 1993 ൽ മറ്റൊരു ചൈനീസ് ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡോ. എസ്. ലായ്ക്ക് നൽകി.

== വിദ്യകൾ ==

=== ഫ്ലാപ്പ് നടപടിക്രമങ്ങൾ ===
ഭാഗിക ലാമെല്ലാർ കോർണിയ ഫ്ലാപ്പിന് കീഴിലാണ് എക്‌സൈമർ ലേസർ നടപടിക്രമങ്ങൾ നടത്തുന്നത്.

* [[ഓട്ടോമേറ്റഡ് ലാമെല്ലാർ കെരാറ്റോപ്ലാസ്റ്റി|ഓട്ടോമേറ്റഡ് ലാമെല്ലാർ കെരാട്ടോപ്ലാസ്റ്റി]] (ALK): കോർണിയൽ ടിഷ്യുവിന്റെ നേർത്ത ഫ്ലാപ്പ് മുറിക്കാൻ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധൻ മൈക്രോകെരാറ്റോം എന്ന ഉപകരണം ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഫ്ലാപ്പ് ഒരു വാതിൽ പോലെ ഉയർത്തുന്നു, വീണ്ടും മൈക്രോകെരാറ്റോം ഉപയോഗിച്ച് [[കോർണ്ണിയൽ സ്ട്രോമ|കോർണിയൽ സ്ട്രോമയിൽ]] നിന്ന് ടാർഗെറ്റുചെയ്‌ത ടിഷ്യു നീക്കംചെയ്യുന്നു, തുടർന്ന് ഫ്ലാപ്പ് തിരികെ വെക്കുന്നു.
* [[ലാസിക് സർജറി|ലാസിക്]]: കോർണിയൽ ടിഷ്യുവിന്റെ ഒരു ഫ്ലാപ്പ് മുറിക്കാൻ സർജൻ മൈക്രോകെരാറ്റോം അല്ലെങ്കിൽ ഫെംടോസെകണ്ട് ലേസർ ഉപയോഗിക്കുന്നു (സാധാരണയായി 100–180 മൈക്രോമീറ്റർ കനം). ഫ്ലാപ്പ് ഒരു വാതിൽ പോലെ ഉയർത്തുന്നു, പക്ഷേ ലാമെല്ലാർ കെരട്ടെക്റ്റമിയിൽ നിന്ന് വിപരീതമായി, എക്‌സൈമർ ലേസർ ഉപയോഗിച്ച് കോർണിയൽ സ്ട്രോമയിൽ നിന്ന് ടാർഗെറ്റുചെയ്‌ത ടിഷ്യു നീക്കംചെയ്യുന്നു. ഫ്ലാപ്പ് പിന്നീട് തിരികെ വെക്കുന്നു. ഒരു ഇൻട്രാലേസ് ബ്രാൻഡ് ഫെംടോസെകണ്ട് ലേസർ ഉപയോഗിച്ച് ഫ്ലാപ്പ് സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ, ഈ രീതിയെ ഇൻട്രാലാസിക് എന്ന് വിളിക്കുന്നു; സീമെർ പോലുള്ള മറ്റ് ഫെം‌ടോസെകണ്ട് ലേസറുകളും സമാനമായി ഒരു ഫ്ലാപ്പ് സൃഷ്ടിക്കുന്നു. മെക്കാനിക്കൽ മൈക്രോകെരാറ്റോം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നടപടിക്രമങ്ങളേക്കാൾ ഫെംടോസെകണ്ട് ലേസർ ഉപയോഗത്തിന് ധാരാളം ഗുണങ്ങളുണ്ട്. അപൂർണ്ണമായ ഫ്ലാപ്പുകൾ, ബട്ടൺ‌ഹോളുകൾ അല്ലെങ്കിൽ എപ്പിത്തീലിയൽ എറോഷൻ പോലുള്ള മൈക്രോകെരാറ്റോമുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഫ്ലാപ്പ് സങ്കീർണതകൾ ഫെം‌ടോസെകണ്ട് ലേസർ നടപടിക്രമത്തിലൂടെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Refractive surgery|publisher=Mosby / Elsevier|others=Azar, Dimitri T.|year=2007|isbn=0-323-03599-X|edition=2nd|location=Philadelphia|chapter=LASIK complications and their management|oclc=853286620}}&lt;/ref&gt; ബ്ലേഡിൽ നിന്നുള്ള സൂക്ഷ്മ ലോഹ ശകലങ്ങൾ ഇല്ലാതാവുന്നത് ലാമെല്ലാർ കെരാറ്റിറ്റിസിന്റെ അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കും. 
* റിഫ്രാക്റ്റീവ് ലെന്റിക്കുൾ എക്സ്ട്രാക്ഷൻ (ReLEx)

=== ഉപരിതല നടപടിക്രമങ്ങൾ ===
കോർണിയൽ സ്ട്രോമയുടെ ഏറ്റവും മുൻ‌ഭാഗം ഇല്ലാതാക്കാൻ എക്‌സൈമർ ലേസർ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈ നടപടിക്രമങ്ങൾക്ക് സ്ട്രോമയിൽ മുറിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല. എപ്പിത്തീലിയൽ ലെയർ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന രീതിയിൽ മാത്രമേ സർഫസ് അബ്ലേഷൻ രീതികൾ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിട്ടുള്ളൂ.

* ലോക്കൽ [[അനസ്തികം|അനസ്തെറ്റിക്]] കണ്ണ് തുള്ളി മരുന്ന് ഉപയോഗിച്ച് സാധാരണയായി ചെയ്യുന്ന ഔട്ട്‌പേഷ്യന്റ് പ്രക്രിയയാണ് [[ഫോട്ടോറിഫ്രാക്റ്റീവ് കെരറ്റെക്ടമി]] (പിആർകെ). കമ്പ്യൂട്ടർ നിയന്ത്രിത എക്‌സൈമർ ലേസർ ഉപയോഗിച്ച് കോർണിയ സ്ട്രോമയിൽ നിന്ന് സൂക്ഷ്മ അളവിലുള്ള ടിഷ്യു നീക്കംചെയ്ത് കോർണിയയെ പുനർനിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു തരം റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയയാണിത്. ലാസിക്കിൽ നിന്നുള്ള വ്യത്യാസം എപിത്തീലിയത്തിന്റെ മുകളിലെ പാളി നീക്കംചെയ്യുന്നതാണ് (കൂടാതെ ഒരു ബാൻഡേജ് കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസും ഉപയോഗിക്കുന്നു), അതിനാൽ ഒരു ഫ്ലാപ്പും സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നില്ല. പി‌ആർ‌കെയുടെ വീണ്ടെടുക്കൽ സമയം ലാസിക്കിനേക്കാൾ ദൈർഘ്യമേറിയതാണ്, എന്നിരുന്നാലും അന്തിമഫലം (3 മാസത്തിനുശേഷം) ഏകദേശം സമാനമാണ്.
* മനുഷ്യന്റെ നേത്ര കോർണിയയിലെ റിഫ്രാക്ഷൻ പിശകുകൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനുള്ള ലേസർ സഹായത്തോടെയുള്ള നേത്ര ശസ്ത്രക്രിയയാണ് [[ഫോട്ടോറിഫ്രാക്റ്റീവ് കെരറ്റെക്ടമി|ട്രാൻസ്‍എപിത്തീലിയൽ ഫോട്ടോഫെറാക്റ്റീവ് കെരാറ്റെക്ടമി]] (ട്രാൻസ്പിആർകെ). കണ്ണിന്റെ ഒപ്റ്റിക്കൽ പവർ ശരിയാക്കാൻ [[കോർണിയ]], [[കോർണ്ണിയൽ എപ്പിത്തീലിയം|എപിത്തീലിയം]], അതിന്റെ കണക്റ്റീവ് ടിഷ്യു, [[കോർണ്ണിയൽ സ്ട്രോമ|സ്ട്രോമ]] എന്നിവയുടെ പുറം പാളി ഇല്ലാതാക്കാൻ ഇത് എക്‌സൈമർ ലേസർ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
* [[ഫോട്ടോറിഫ്രാക്റ്റീവ് കെരറ്റെക്ടമി|ലേസർ അസിസ്റ്റഡ് സബ്-എപിത്തീലിയം കെരാറ്റോമിലൂസിസ്]] (ലാസെക്) മറ്റൊരു റിഫ്രാക്റ്റീവ് പ്രക്രിയയാണ്, ഇതിൽ കോർണിയ സ്ട്രോമയിൽ നിന്ന് ടിഷ്യു ഇല്ലാതാക്കാൻ എക്‌സൈമർ ലേസർ ഉപയോഗിക്കുന്നു . ശസ്ത്രക്രിയാവിദഗ്ദ്ധൻ ഒരു ആൽക്കഹോൾ ലായനി ഉപയോഗിച്ച് എപ്പിത്തീലിയത്തിന്റെ നേർത്ത പാളി (സാധാരണയായി 50 മൈക്രോമീറ്റർ കനം) ട്രെഫിൻ ബ്ലേഡ് ഉപയോഗിച്ച് ഉയർത്തും.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.the-lasik-directory.com/lasik_lasek_chart.html|title=LASIK VS LASEK – A Comparison Chart|access-date=2011-07-05|publisher=The-lasik-directory.com|archive-date=2018-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20181010035107/http://www.the-lasik-directory.com/lasik_lasek_chart.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കോർണിയയിൽ സ്ഥിരമായ ഫ്ലാപ്പ് അവശേഷിക്കുന്നില്ല. ഇതിന്റെ രോഗശാന്തി പ്രക്രിയയിൽ പി‌ആർ‌കെയുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്താവുന്ന അസ്വസ്ഥതകൾ ഉൾപ്പെടാം.
* എപിത്തീലിയത്തിന്റെ മുകളിലെ പാളി നീക്കംചെയ്യുന്നതിന് (സാധാരണയായി 50 മൈക്രോമീറ്റർ കനം ഉള്ള) എപ്പി-കെരാട്ടോം (ട്രെഫിൻ ബ്ലേഡിനും മദ്യത്തിനും പകരം) ഉപയോഗിക്കുന്ന ലാസെക്കിന് സമാനമായ ഒരു പുതിയ സാങ്കേതികതയാണ് എപ്പി-ലാസിക്. ചില ആളുകൾ‌ക്ക് ഇത് സാധാരണ ലാസെക്കിനേക്കാൾ മികച്ച ഫലങ്ങൾ‌ നൽ‌കാൻ‌ കഴിയും, കാരണം ഇത് മദ്യത്തിൽ‌ നിന്നും നെഗറ്റീവ് ഇഫക്റ്റുകൾ‌ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത ഒഴിവാക്കുന്നു.
* പൂർണ്ണമായ ലേസർ സഹായത്തോടെയുള്ള ട്രാൻസ്-എപ്പിത്തീലിയൽ സമീപനത്തിലൂടെ കോർണിയയിലെ കൃത്രിമത്വം ഒഴിവാക്കുന്ന കോർണിയ ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്കുള്ള നൂതന തന്ത്രമാണ് കസ്റ്റമൈസ്ഡ് ട്രാൻസ്സെപിത്തീലിയൽ നോ-ടച്ച് (സി-ടെൻ). ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും രൂപരൂപത്തിൽ സി-ടെൻ ആസൂത്രണം ചെയ്‌തിരിക്കുന്നതിനാൽ, റിഫ്രാക്റ്റീവ് മുതൽ ചികിത്സാ രീതി വരെയുള്ള വിവിധതരം കോർണിയ പാത്തോളജികളെ ചികിത്സിക്കാൻ ഇതിന് കഴിയും.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bmctoday.net/crstodayeurope/pdfs/0910CRSTEuro_RefSurg_schipper.pdf|title=Refractive Correction With C-TEN|publisher=Bmctoday|access-date=2021-06-04|archive-date=2015-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20150109021843/http://bmctoday.net/crstodayeurope/pdfs/0910CRSTEuro_RefSurg_schipper.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സി-ടെൻ ചിലപ്പോൾ അഡ്വാൻസ്ഡ് സർഫേസ് അബ്ളേഷൻ (ASA) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു

=== കോർണിയ മുറിവുണ്ടാക്കൽ നടപടിക്രമങ്ങൾ ===

* 1974 ൽ റഷ്യൻ നേത്രരോഗവിദഗ്ദ്ധൻ സ്വ്യാറ്റോസ്ലാവ് ഫ്യോഡോറോവ് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത റേഡിയൽ കെരാട്ടോടമി ('''ആർ‌കെ'''), കോർണിയയിൽ ഡയമണ്ട് കത്തി ഉപയോഗിച്ച് സ്പോക്ക് ആകൃതിയിലുള്ള മുറിവുകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഇടത്തരം മുതൽ ഉയർന്ന ഡയോപ്റ്റർ [[ഹ്രസ്വദൃഷ്ടി]] അല്ലെങ്കിൽ [[അസ്റ്റിഗ്മാറ്റിസം]] കുറയ്ക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഈ രീതി നൂതന റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയകളുടെ വരവോ ഉപയോഗത്തിലില്ലാതായി.
* 13 ഡയോപ്റ്ററുകൾ വരെ ഉയർന്ന അളവിലുള്ള പത്തോളജിക്കൽ ആസ്റ്റിഗ്മാറ്റിസം ശരിയാക്കാൻ കോർണിയയുടെ ചുറ്റളവിൽ കർവിലിനർ മുറിവുകൾ ഇടുന്ന ആസ്റ്റിഗ്മാറ്റിക് കെരാട്ടോടോമി എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ആർക്യുയേറ്റ് കെരാട്ടോടോമി (എകെ) ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഉയർന്ന പോസ്റ്റ്-കെരാട്ടോപ്ലാസ്റ്റി അസ്റ്റിഗ്മാറ്റിസം അല്ലെങ്കിൽ [[തിമിര ശസ്ത്രക്രിയ|തിമിര ശസ്ത്രക്രിയാനന്തര]] അസ്റ്റിഗ്മാറ്റിസം തിരുത്തുന്നതിന് എകെ പലപ്പോഴും ഉപയോഗിക്കുന്നു. 
* ഐറിസിന്റെ പുറം അരികിലുള്ള മുറിവുകളാണ് ലിംബൽ റിലാക്സിംഗ് മുറിവുകൾ ('''എൽ‌ആർ‌ഐ'''), ഇത് ചെറിയ അസ്റ്റിഗ്മാറ്റിസം (സാധാരണയായി 2 ഡയോപ്റ്ററുകളിൽ കുറവ്) ശരിയാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത് പലപ്പോഴും [[ഇൻട്രാഒക്യുലർ ലെൻസ്]] ഇംപ്ലാന്റേഷനുമായി ചേർന്നാണ് നടത്തുന്നത്.

=== മറ്റ് നടപടിക്രമങ്ങൾ ===

* റേഡിയൽ തെർമോകെരാറ്റോപ്ലാസ്റ്റി എന്നറിയപ്പെടുന്ന റേഡിയൽ കെരാട്ടോകോഗ്യൂലേഷൻ 1985 ൽ സ്വ്യാറ്റോസ്ലാവ് ഫയോഡോറോവ് കണ്ടുപിടിച്ചതാണ്, ഇത് പ്യൂപ്പിളിന്  ചുറ്റും പൊള്ളിച്ച് 8 അല്ലെങ്കിൽ 16 ചെറിയ വളയം ഇടുന്നതിലൂടെ ദീർഘദൃഷ്ടി ശരിയാക്കുന്നു.  തിരഞ്ഞെടുത്ത തരം അസ്റ്റിഗ്മാറ്റിസത്തെ ചികിത്സിക്കാനും ഇത് ഉപയോഗിക്കാം. ഇപ്പോൾ ഈ രീതി സാധാരണയായി ലേസർ തെർമൽ കെരാട്ടോപ്ലാസ്റ്റി / ലേസർ തെർമോകെരാറ്റോപ്ലാസ്റ്റി എന്നിവയാൽ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.
* ഒരു [[ഹോമിയം]] ലേസർ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന ഒരു നോൺ-ടച്ച് തെർമൽ കെരാടോപ്ലാസ്റ്റി ആണ് ലേസർ തെർമൽ കെരാടോപ്ലാസ്റ്റി (ഉയർന്ന ആവൃത്തിയിലുള്ള ഇലക്ട്രിക് പ്രോബ് ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന താപ കെരാറ്റോപ്ലാസ്റ്റി). വെള്ളെഴുത്ത് അല്ലെങ്കിൽ 40 വയസ്സിനു ശേഷം വായനാ കാഴ്ച മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും തെർമൽ കെരാട്ടോപ്ലാസ്റ്റി ഉപയോഗിക്കാം.
* കുറഞ്ഞ അളവിലുള്ള മയോപിയ ചികിത്സയ്ക്കായി എഫ്ഡി‌എ അംഗീകരിച്ച രീതിയാണ് ഇൻട്രാസ്ട്രോമൽ കോർണിയൽ റിംഗ് സെഗ്‌മെന്റുകൾ (ഇന്റാക്സ്).
* കണ്ണിനുള്ളിലെ സ്വാഭാവിക ലെൻസ് മാറ്റാതെെ കണ്ണിനുളളിൽ ഫേകിക് ഇൻട്രാക്യുലർ ലെൻസ് (PIOL) സ്ഥാപിച്ചും റിഫ്രാക്റ്റീവ് പിശകുകൾ തിരുത്താം. [[ഇൻട്രാഒക്യുലർ ലെൻസ്|ഇംപ്ലാന്റബിൾ കൊളാമർ ലെൻസ്]] ([[ഇൻട്രാഒക്യുലർ ലെൻസ്|ഐസി‌എൽ]]) എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു തരം പി‌ഒ‌എല്ലാണ് ഏറ്റവും പുതിയ തരം, ഇത് ബയോ കോംപാക്റ്റിബിൾ ഫ്ലെക്സിബിൾ ലെൻസ് ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഇത് 3 മില്ലിമീറ്റർ മുറിവിലൂടെ കണ്ണിൽ ഉൾപ്പെടുത്താം. -0.5 മുതൽ −18 ഡയോപ്റ്ററുകൾ വരെയുള്ള മയോപിയയും ടോറിക് ഐസിഎൽ മോഡലുകൾക്ക് +0.5 മുതൽ +6.0 വരെയുള്ള [[സിലിണ്ട്രിക്കൽ ലെൻസ്]] പവറും ശരിയാക്കാൻ ഐസിഎൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
* വെള്ളെഴുത്ത് തിരുത്തലിനായി, ചെറിയ വ്യക്തമായ അപ്പർച്ചറിനു ചുറ്റുമുള്ള ഒരു പോറസ് ബ്ലാക്ക് റിംഗ് അടങ്ങിയ ഒരു കോർണിയൽ ഇൻലെ ആദ്യം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത് അക്യുഫോക്കസിലെ ഡി. മില്ലർ, എച്ച്. ഗ്രേ പിഎച്ച്ഡി എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്ന സംഘമാണ്. ഇൻലെ ഒരു ലാസിക് ഫ്ലാപ്പിന് കീഴിലോ സ്ട്രോമൽ പോക്കറ്റിലോ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|first=B.|title=Optical Performance of a Corneal Inlay for Presbyopia|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150109021711/http://abstracts.iovs.org/cgi/content/abstract/46/5/695|url=http://abstracts.iovs.org/cgi/content/abstract/46/5/695|pages=695|issue=5|volume=46|journal=Investigative Ophthalmology &amp; Visual Science|year=2005|last=Christie|last4=Silvestrini|first4=T.|last3=Prince|first3=S.|last2=Schweigerling|first2=J.|archivedate=2015-01-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|first=T. A.|last=Silvestrini|first2=P. M.|last2=Pinsky|first3=B.|last3=Christie|year=2005|title=Analysis of Glucose Diffusion Across the Acufocus Corneal Inlay Using a Finite Element Method|journal=Investigative Ophthalmology &amp; Visual Science|volume=46|issue=5|pages=2195|url=http://abstracts.iovs.org/cgi/content/abstract/46/5/2195|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150109012349/http://abstracts.iovs.org/cgi/content/abstract/46/5/2195|archivedate=2015-01-09}}&lt;/ref&gt;

സ്ക്ലെറൽ ടിഷ്യു അബ്ളേഷൻ വഴി വെള്ളൈഴുത്ത് ചികിത്സയ്ക്കായി മിഡ്-ഐആർ, യുവി ലേസർ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് ജെടി ലിൻ, പിഎച്ച്ഡി പേറ്റൻ്റ് എടുത്തു, (യുഎസ് പേറ്റന്റുകൾ # 6,258,082 (2001 ൽ), # 6,824,540 (2004 ൽ) എന്നിവ).

== പ്രതീക്ഷകൾ ==
സൗത്ത് കരോലിനയിലെ മെഡിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ മാഗിൽ റിസർച്ച് സെന്റർ ഫോർ വിഷൻ കറക്ഷൻ നടത്തിയ ഗവേഷണത്തിൽ പ്രാഥമിക ലാസിക്ക് ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്കുശേഷം രോഗികളുടെ സംതൃപ്തി നിരക്ക് 95.4% ആണെന്ന് കണ്ടെത്തി. മയോപിക് ലാസിക്ക് (95.3%), ഹൈപ്പറോപ്പിക് ലാസിക്ക് (96.3%) എന്നിവ തമ്മിൽ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭൂരിഭാഗം രോഗികളും (95.4%) ലാസിക്ക് ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്കുശേഷം അവരുടെ ഫലത്തിൽ സംതൃപ്തരാണെന്ന് അവർ നിഗമനം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|pmid=19344821|last7=Ying|doi=10.1016/j.ophtha.2008.12.037|pages=691–701|issue=4|volume=116|title=LASIK world literature review: Quality of life and patient satisfaction|url=https://archive.org/details/sim_ophthalmology_2009-04_116_4/page/691|first9=ED|last9=Donnenfeld|first8=JW|last8=French|first7=MS|first6=KD|year=2009|last6=Neff|first5=B|last5=Groat|first4=JM|last4=Biber|first3=HP|last3=Sandoval|first2=LE|last2=Fernández De Castro|first=KD|last=Solomon|journal=Ophthalmology}}&lt;/ref&gt;

റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയയുടെ ഫലങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യുന്നതിനും ഭാവിയിൽ മികച്ച ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നതിന് അവരുടെ സാങ്കേതിക വിദ്യകളിൽ മാറ്റം വരുത്തുന്നതിനും നേത്രരോഗവിദഗ്ദ്ധർ വിവിധ സമീപനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Alpins93&quot;&gt;{{Cite journal|pmid=8355160|year=1993|last=Alpins|first=NA|title=A new method of analyzing vectors for changes in astigmatism|volume=19|issue=4|pages=524–33|journal=Journal of Cataract and Refractive Surgery|doi=10.1016/s0886-3350(13)80617-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Koch1998&quot;&gt;{{Cite journal|pmid=9559453|year=1998|last=Koch|first=DD|last2=Kohnen|first2=T|last3=Obstbaum|first3=SA|last4=Rosen|first4=ES|title=Format for reporting refractive surgical data|volume=24|issue=3|pages=285–7|journal=Journal of Cataract and Refractive Surgery|doi=10.1016/s0886-3350(98)80305-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|pmid=12084766|year=2002|last=Alpins|first=N|title=A re-analysis of astigmatism correction|volume=86|issue=7|pages=832|pmc=1771183|journal=The British Journal of Ophthalmology|doi=10.1136/bjo.86.7.832-a}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|pmid=9480341|year=1997|last=Koch|first=DD|title=Excimer laser technology: new options coming to fruition|volume=23|issue=10|pages=1429–30|journal=Journal of Cataract and Refractive Surgery|doi=10.1016/s0886-3350(97)80001-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|pmid=12446403|year=2002|last=Morlet|first=N|last2=Minassian|first2=D|last3=Dart|first3=J|title=Astigmatism and the analysis of its surgical correction|url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-ophthalmology_2002-12_86_12/page/1458|volume=86|issue=12|pages=1458–9|pmc=1771428|journal=The British Journal of Ophthalmology|doi=10.1136/bjo.86.12.1458}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|pmid=7886866|year=1994|last=Taylor|first=HR|last2=Carson|first2=CA|title=Excimer laser treatment for high and extreme myopia|volume=92|pages=251–64; discussion 264–70|pmc=1298510|journal=Transactions of the American Ophthalmological Society}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Eydelman&quot;&gt;{{Cite journal|pmid=16447941|last7=Stulting|doi=10.3928/1081-597X-20060101-16|journal=Journal of Refractive Surgery|pages=81–95|issue=1|volume=22|title=Standardized analyses of correction of astigmatism by laser systems that reshape the cornea|first9=B|last9=Wong|first8=D|last8=Sanders|first7=RD|first6=D|year=2006|last6=Durrie|first5=G|last5=Kezirian|first4=G|last4=Hilmantel|first3=J|last3=Holladay|first2=B|last2=Drum|first=MB|last=Eydelman|url=https://semanticscholar.org/paper/6c79c07d161fb172f93135e852bb9394fe3295eb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|pmid=11165844|year=2001|last=Koch|first=DD|title=How should we analyze astigmatic data?|volume=27|issue=1|pages=1–3|journal=Journal of Cataract and Refractive Surgery|doi=10.1016/s0886-3350(00)00826-9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Koch2006&quot;&gt;{{Cite journal|pmid=17137948|year=2006|last=Koch|first=DD|title=Astigmatism analysis: the spectrum of approaches|volume=32|issue=12|pages=1977–8|doi=10.1016/j.jcrs.2006.10.001|journal=Journal of Cataract and Refractive Surgery}}&lt;/ref&gt; ഈ സമീപനങ്ങളിൽ ചിലത് നേത്രരോഗവിദഗ്ദ്ധർ കണ്ണിന്റെ അപവർത്തനവും കോർണിയയുടെ ആകൃതിയും അളക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന കോർണിയൽ ടോപ്പോഗ്രാഫി പോലെയുള്ള ഉപകരണങ്ങളിലേക്ക് പ്രോഗ്രാം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=EyeWorld2013&gt;{{cite news|last=Ngoei|first=Enette|title=Refractive editor's corner of the world: CorT'ing accuracy|url=http://www.eyeworld.org/article-cort-ing-accuracy|access-date=22 April 2013|newspaper=EyeWorld|date=February 2013|archive-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223414/http://www.eyeworld.org/article-cort-ing-accuracy|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== അപകടസാധ്യതകൾ ==
റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയ കൂടുതൽ താങ്ങാവുന്നതും സുരക്ഷിതവുമാകുമ്പോൾ തന്നെ ഇത് എല്ലാവർക്കും ശുപാർശ ചെയ്യാറില്ല. [[കോർണിയ]] അല്ലെങ്കിൽ [[റെറ്റിന]] ഉൾപ്പെടുന്ന ചില നേത്രരോഗങ്ങൾ ഉള്ളവർ, ഗർഭിണികൾ, [[ഗ്ലോക്കോമ]], [[പ്രമേഹം]], അനിയന്ത്രിതമായ വാസ്കുലർ രോഗം, അല്ലെങ്കിൽ ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ രോഗം തുടങ്ങിയ മെഡിക്കൽ അവസ്ഥയുള്ള രോഗികൾ റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് പരിഘണിക്കില്ല. കോർണിയയുടെ കനം കുറഞ്ഞ് വരുന്ന കെരാട്ടോകോണസ് ഒരു സാധാരണ കോർണിയ ഡിസോർഡറാണ്. റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് ശേഷം സംഭവിക്കുന്ന കെരാട്ടോകോണസിനെ കോർണിയൽ എക്ടാസിയ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയ കെരറ്റോകോണസ് രോഗത്തിന്റെ പുരോഗതിക്ക് കാരണമാകുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|pmid=15510652|year=2002|last=Huang|first=X|last2=He|first2=X|last3=Tan|first3=X|title=Research of corneal ectasia following laser in-situ keratomileusis in rabbits|volume=18|issue=2|pages=119–22|journal=Yan Ke Xue Bao}}&lt;/ref&gt; ഇത് ഒരു [[കെരാറ്റോ പ്ലാസ്റ്റി|കോർണിയ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറിന്റെ]] ആവശ്യകതയിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. അതിനാൽ, റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് ഒരു വിപരീത ഫലമാണ് കെരാട്ടോകോണസ് രോഗം ഉണ്ടാക്കുന്നത്. അസാധാരണമായ കോർണിയകൾക്കായി സ്ക്രീൻ ചെയ്യാൻ കോർണിയൽ ടോപ്പോഗ്രാഫിയും പാക്കിമെട്രിയും ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൂടാതെ, ചില ആളുകളുടെ കണ്ണ് ആകൃതി അമിതമായ അളവിൽ കോർണിയ ടിഷ്യു നീക്കം ചെയ്യാതെ ഫലപ്രദമായ റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയ അനുവദിക്കില്ല. ലേസർ നേത്ര ശസ്ത്രക്രിയ പരിഗണിക്കുന്നവർക്ക് പൂർണ്ണ [[നേത്ര പരിശോധന]] നടത്തണം.

ആദ്യ കാല റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയകളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ സങ്കീർണതകൾക്കുള്ള സാധ്യത കുറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഗുരുതരമായ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും ഒരു ചെറിയ സാധ്യതയുണ്ട്. ഗോസ്റ്റിംഗ്, ഹാലോസ്, സ്റ്റാർ ബർസ്റ്റ്, [[ഡിപ്ലോപ്പിയ|ഡബിൾ വിഷൻ]], ഡ്രൈ-ഐ സിൻഡ്രോം തുടങ്ങിയ കാഴ്ച പ്രശ്നങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.allaboutvision.com/visionsurgery/lasik_complication_1.htm|title=LASIK Risks and LASIK Complications|access-date=2011-07-05|last=Haddrill|first=Marilyn|publisher=AllAboutVision.com}}&lt;/ref&gt; കോർണിയയിൽ സ്ഥിരമായ ഫ്ലാപ്പ് സൃഷ്ടിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളിൽ (ലാസിക്ക് പോലുള്ളവ), ശസ്ത്രക്രിയ കഴിഞ്ഞ് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ആകസ്മികമായ ട്രോമാറ്റിക് ഫ്ലാപ്പ് സ്ഥാനചലനത്തിനുള്ള&lt;ref&gt;{{Cite journal|pmid=15693328|year=2004|last=Srinivasan|first=M|last2=Prasad|first2=S|last3=Prajna|first3=NV|title=Late dislocation of LASIK flap following fingernail injury|volume=52|issue=4|pages=327–8|journal=Indian Journal of Ophthalmology|url=http://www.ijo.in/article.asp?issn=0301-4738;year=2004;volume=52;issue=4;spage=327;epage=8;aulast=Srinivasan}}&lt;/ref&gt; സാധ്യതകളുണ്ട് ഇവ പെട്ടെന്നുള്ള വൈദ്യസഹായം നൽകിയില്ലെങ്കിൽ വിനാശകരമായ ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയേക്കാം.&lt;ref&gt;{{Cite journal|pmid=15132240|year=2004|last=Franklin|first=Quentin J.|last2=Tanzer|first2=David J.|title=Late Traumatic Flap Displacement after Laser In Situ Keratomileuisis|url=https://archive.org/details/sim_military-medicine_2004-04_169_4/page/334|volume=169|issue=4|pages=334–6|journal=Military Medicine|doi=10.7205/milmed.169.4.334}}&lt;/ref&gt;

[[കോങ്കണ്ണ്]] (സ്ട്രബിസ്മസ്) രോഗികൾക്ക് [[ഡിപ്ലോപ്പിയ]] കൂടാതെ / അല്ലെങ്കിൽ വർദ്ധിച്ച സ്ട്രാബിസ്മസ് ആംഗിൾ പോലുള്ള സങ്കീർണതകൾ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു രോഗിക്ക് റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയയും സ്ട്രാബിസ്മസ് ശസ്ത്രക്രിയയും നടത്തണമെങ്കിൽ, ആദ്യം റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയ നടത്താൻ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;SharmaVajpayee2005-p107&quot;&gt;{{Cite book|title=Step by Step LASIK Surgery|last=Namrata Sharma|last2=Rasik B. Vajpayee|last3=Laurence Sullivan|date=12 August 2005|publisher=CRC Press|isbn=978-1-84184-469-5|pages=100–107|chapter=Refractive surgery and strabismus|chapter-url=https://books.google.com/books?id=tlkod_6cwPsC&amp;pg=PA100}}&lt;/ref&gt;

== കുട്ടികൾ ==
പീഡിയാട്രിക് റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയയിൽ മുതിർന്നവർക്കുള്ള റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയകൾക്കുള്ളതല്ലാതെ മറ്റ് അപകടസാധ്യതകളും ഉൾപ്പെടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും റിഫ്രാക്റ്റീവ് പിശക് കാരണം ബുദ്ധിപരമോ ദൃശ്യപരമോ ആയ വികസനം കുറയാൻ സാധ്യതയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് ഇത് ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം,&lt;ref name=&quot;Stahl-2014-p41&quot;&gt;Erin D. Stahl: ''Pediatric refractive surgery'', [https://books.google.com/books?id=Ihu7AwAAQBAJ&amp;pg=PT41 p. 41]. In: {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ihu7AwAAQBAJ&amp;pg=PT41|title=Pediatric Ophthalmology, An Issue of Pediatric Clinics|last=Mary Lou McGregor|date=9 August 2014|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0-323-29946-6|pages=41–47}}&lt;/ref&gt; പ്രത്യേകിച്ചും രണ്ടു കണ്ണിനെയും ബാധിക്കുന്ന ഉയർന്ന [[അപവർത്തന ദോഷം|റിഫ്രാക്റ്റീവ് പിശക്]], [[അനൈസോമെട്രോപ്പിയ]],&lt;ref name=&quot;Garg-etal-2011-p134-138&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=kbXseb04lX4C&amp;pg=PA134|title=Surgical Techniques in Ophthalmology (Pediatric Ophthalmic Surgery)|last=Ashok Garg|last2=Jorge L Alió|publisher=JP Medical Ltd|year=2011|isbn=978-93-5025-148-5|pages=134–138}}&lt;/ref&gt; അനൈസോമെട്രോപ്പിക് [[ആംബ്ലിയോപ്പിയ]]&lt;ref name=&quot;Stahl-2014-p44-46&quot;&gt;Erin D. Stahl: ''Pediatric refractive surgery'', [https://books.google.com/books?id=Ihu7AwAAQBAJ&amp;pg=PT44 p. 44–46]. In: {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ihu7AwAAQBAJ&amp;pg=PT41|title=Pediatric Ophthalmology, An Issue of Pediatric Clinics|last=Mary Lou McGregor|date=9 August 2014|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0-323-29946-6|pages=41–47}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wright-etal-2004&quot;&gt;Kenneth W. Wright, Mehmet Cem Mocan, ''My experience with pediatric refractive surgery''. In: {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=YRwoRZACeYkC&amp;pg=PA87|title=At the Crossings: Pediatric Ophthalmology and Strabismus|last=New Orleans Academy of Ophthalmology. Session|publisher=Kugler Publications|year=2004|isbn=978-90-6299-198-3|pages=87–91}}&lt;/ref&gt; അല്ലെങ്കിൽ അക്കൊമഡേറ്റീവ് ഈസോട്രോപ്പിയ എന്നിവ ഉണ്ടെങ്കിൽ.&lt;ref name=&quot;AgarwalAgarwal2009&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8h40kz1n-TUC&amp;pg=PA546|title=Refractive Surgery|last=Amar Agarwal|last2=Athiya Agarwal|last3=Soosan Jacob|date=14 May 2009|publisher=Jaypee Brothers Publishers|isbn=978-81-8448-412-0|pages=546|access-date=2021-06-04|archive-date=2020-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200511103643/https://books.google.com/books?id=8h40kz1n-TUC&amp;pg=PA546|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

അനിയന്ത്രിതമായ നേത്ര ചലനം മൂലം ഉണ്ടാകുന്ന അപകടസാധ്യതകൾ ഒഴിവാക്കാൻ കൊച്ചുകുട്ടികളിലെ ശസ്ത്രക്രിയാ ഇടപെടലുകൾക്ക് ജനറൽ അനസ്തേഷ്യ ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം, കൂടാതെ ശസ്ത്രക്രിയാനന്തരം കുട്ടികൾ അവരുടെ കണ്ണുകൾ തടവുകയോ തിരുമ്മുകയോ ചെയ്യാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്. സാധാരണ പ്രായപരിധിയിൽ വയസ്സ് കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് സംഭവിക്കുന്ന റിഫ്രാക്റ്റീവ് പിശകിലെ മാറ്റങ്ങളും കണക്കിലെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്, കൂടാതെ കുട്ടികൾക്ക് ശസ്ത്രക്രിയാനന്തര കോർണിയ ഹേസ് ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Stahl-2014-p46-47&quot;&gt;Erin D. Stahl: ''Pediatric refractive surgery'', [https://books.google.com/books?id=Ihu7AwAAQBAJ&amp;pg=PT46 p. 46–47]. In: {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ihu7AwAAQBAJ&amp;pg=PT41|title=Pediatric Ophthalmology, An Issue of Pediatric Clinics|last=Mary Lou McGregor|date=9 August 2014|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0-323-29946-6|pages=41–47}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GargAlió2011-p150&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=kbXseb04lX4C&amp;pg=PA150|title=Surgical Techniques in Ophthalmology (Pediatric Ophthalmic Surgery)|last=Ashok Garg|last2=Jorge L Alió|publisher=JP Medical Ltd|year=2011|isbn=978-93-5025-148-5|pages=150}}&lt;/ref&gt; [[ഹ്രസ്വദൃഷ്ടി|ഹ്രസ്വദൃഷ്ടിയുള്ള]] കുട്ടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഈ അപകടസാധ്യത പ്രത്യേകിച്ചും പ്രസക്തമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Somayeh Tafaghodi Yousefi|last2=Mohammad Etezad Razavi|last3=Alireza Eslampour|url=http://rcm.mums.ac.ir/article_3160_0.html|title=Pediatric photorefractive keratectomy for anisometropic amblyopia: A review|journal=Reviews in Clinical Medicine|volume=1|issue=4|date=Summer 2014|pages=212–218|access-date=2021-06-04|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006073034/http://rcm.mums.ac.ir/article_3160_0.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

കോർണിയൽ റിഫ്രാക്റ്റീവ് നടപടിക്രമങ്ങൾക്ക് (ലാസിക്, പിആർകെ, ലാസെക്) പുറമേ , ഇൻട്രാഒക്യുലർ റിഫ്രാക്റ്റീവ് നടപടിക്രമങ്ങളും ([[ഇൻട്രാഒക്യുലർ ലെൻസ്|ഫേകിക് ഇൻട്രാഒക്യുലർ ലെൻസുകൾ]], റിഫ്രാക്റ്റീവ് ലെൻസ് എക്സ്ചേഞ്ച്, ക്ലിയർ ലെൻസ് എക്സ്ട്രാക്ഷൻ]]) കുട്ടികളിൽ നടത്തുന്നു.&lt;ref name=&quot;HoytTaylor2012&quot;&gt;Evelyn A. Paysse: ''Refractive surgery in children'', {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=bDygdHfaqTcC&amp;pg=PA714|title=Pediatric Ophthalmology and Strabismus|last=Creig S. Hoyt|last2=David Taylor|date=30 September 2012|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-1-4557-3781-9|pages=714–720}}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* ഓർത്തോകെരറ്റോളജി - കണ്ണിനെ രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുന്നതിന് രാത്രിയിൽ മാത്രം ധരിക്കുന്ന കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസുകൾ.

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.djo.harvard.edu/ ഡി‌ജെ‌ഒ | ഡിജിറ്റൽ ജേണൽ ഓഫ് ഒഫ്താൽമോളജി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071019044111/http://www.djo.harvard.edu/ |date=2007-10-19 }}
[[വർഗ്ഗം:നേത്ര ശസ്ത്രക്രിയ]]</text>
      <sha1>6xjs0bdiyptxo0oggqdxfbzmifwsgfg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>റോഹ്താങ് പാസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>545005</id>
    <revision>
      <id>4652366</id>
      <parentid>4074285</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T02:23:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19825" sha1="fr5pffm9yju8nqesewlmakdzkcbmvmn" xml:space="preserve">{{PU|Rohtang Pass}}
{{Infobox mountain pass|name=Rohtang Pass|photo=Cloud Volcano.jpg|photo_caption=A view from Rohtang Pass|elevation_m=3978|elevation_ref=|traversed=[[Leh-Manali Highway]]|location=[[India]]|range=[[Pir Panjal]], [[Himalayas]]|coords={{coord|32|22|17|N|77|14|47|E|type:pass|format=dms|display=inline,title}}|topo=|map=India Himachal Pradesh}} ഹിമാലയത്തിലെ [[പീർപാഞ്ചാൽ മലനിര|പിർ പഞ്ജൽ പർവതനിരയുടെ]] കിഴക്കേ അറ്റത്ത് [[മനാലി|മനാലിയിൽ]] നിന്ന് [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്‌|ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ]] ലാഹൗൾ, സ്പിതി താഴ്‌വരകളിലെ കുള്ളു താഴ്വരൗൗമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന {{Convert|51|km|abbr=on}}  നീളമുള്ള മലമ്പാതയാണ് '''റോഹ്താങ് പാസ്''' ( '''റോഹ്താങ്''', ലിറ്റ്: རོ་ (റോ) - സുവഞ്ച്, ཐང་ ། (താംഗ്) - പ്ലെയിൻ / ഫീൽഡ് &lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;Polgreen, Lydia &quot;[https://www.nytimes.com/2010/08/01/world/asia/01pass.html?ref=asia India Digs Under Top of the World to Match Rival]&quot;. ''New York Times''. Accessed 31 July 2010.&lt;/ref&gt; ). മോശം കാലാവസ്ഥയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ആളുകൾ പാസ് മുറിച്ചുകടക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനാലാണ് ഇതിന് പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്). &lt;ref name=&quot;panoramio&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.panoramio.com/photo/97061|title=Panoramio - Photo of Rohtang Pass (3978 m)|access-date=3 September 2015|publisher=panoramio.com|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924150502/http://www.panoramio.com/photo/97061|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;himalayan-fantasy&quot;&gt;{{Cite web|url=http://himalayan-fantasy.com/kullu-manali-rhothang-pass/rohtang-pass/|title=Rohtang Pass - Himalayan Fantasy|access-date=3 September 2015|publisher=himalayan-fantasy.com|archive-date=2014-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20141229015039/http://himalayan-fantasy.com/kullu-manali-rhothang-pass/rohtang-pass/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;mountainhighs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.mountainhighs.com/Photos/images/Rohtang-pass%20Himalayas.jpg|title=Image: Rohtang-pass&amp;nbsp;Himalayas.jpg, (450 × 338 px)|access-date=3 September 2015|publisher=mountainhighs.com|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304032349/http://www.mountainhighs.com/Photos/images/Rohtang-pass%20Himalayas.jpg|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;taxivala&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.taxivala.com/media/news/news_a3f1d190-1ebf-208f-9c4f-4dfee1789304.jpg|title=Image: news_a3f1d190-1ebf-208f-9c4f-4dfee1789304.jpg, (350 × 525 px)|access-date=3 September 2015|publisher=taxivala.com|archive-date=2014-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20141229015711/http://www.taxivala.com/media/news/news_a3f1d190-1ebf-208f-9c4f-4dfee1789304.jpg|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഇത് ഉയർന്ന [[ചുരം|പർവതനിരയാണ്]] (ഉയരം {{Convert|13058|ft|m|0|disp=flip|abbr=on}} ) 

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
പ്രാഥമികമായി സനാതാനി സംസ്കാരവും (തെക്ക്) കുള്ളു താഴ്വരയും , [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമത]] സംസ്കാരം (വടക്ക്) നിലവിലുള്ള വരണ്ട ഉയർന്ന ഉയരത്തിലുള്ള ലാഹോളും സ്പിതി താഴ്‌വരകളും  തമ്മിലുള്ള സ്വാഭാവിക വിഭജനം ഈ പാസ് നൽകുന്നു. [[ചെനാബ് നദി|ചെനാബ്]], [[ബിയാസ് നദി|ബിയാസ്]] നദീതടങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള നീരൊഴുക്കിലാണ് പാസ്. ഈ ചുരത്തിന്റെ തെക്ക് ഭാഗത്ത്, [[ബിയാസ് നദി]] ഭൂഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് തെക്കോട്ട് ഒഴുകുന്നു &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.himachalpradesh.us/geography/himachal_river_beas.php|title=Beas River in Himachal Pradesh|access-date=24 June 2009|last=himachalpradesh.us|archive-url=https://web.archive.org/web/20090414125418/http://www.himachalpradesh.us/geography/himachal_river_beas.php|archive-date=14 April 2009}}&lt;/ref&gt; അതിന്റെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് ചന്ദ്ര നദി [[ചെനാബ് നദി|(ചെനാബ്]] നദിയുടെ ഉറവിട പ്രവാഹം) കിഴക്കൻ ഹിമാലയത്തിൽ നിന്ന്  പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്നു.

== അവലോകനം ==
പാസ് മെയ് മുതൽ നവംബർ വരെ തുറന്നിരിക്കും. ഹിമാലയൻ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കനുസൃതമായി കാൽനടയായി പോകുന്നത് പ്രത്യേകിച്ച് ഉയർന്നതോ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതോ അല്ല, പക്ഷേ പ്രവചനാതീതമായ മഞ്ഞുവീഴ്ചയും ഹിമപാതവും കാരണം അപകടകാരിയാണെന്ന പേരുദോഷം ഇതിന് ഉണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Ladakh: Crossroads of High Asia|url=https://archive.org/details/ladakhcrossroads0000rizv|last=Janet Rizvi|date=1 June 1998|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-564546-0|pages=[https://archive.org/details/ladakhcrossroads0000rizv/page/9 9]–10}}&lt;/ref&gt;

[[പീർപാഞ്ചാൽ മലനിര|പിർ പഞ്ജലിന്റെ ഇരുകരകളിലുമുള്ള]] ആളുകൾ തമ്മിലുള്ള പുരാതന വ്യാപാര പാതയാണ് ഈ പാസ്. ഈ പാസിന്റെ പ്രാദേശിക പേര് പാസിന്റെ പൊതുവായ പേരായിരിക്കുന്നു.  ലാഹൗളിലും സ്പിതിയിലും പ്രത്യേക പേരുകളുള്ള മറ്റ് നിരവധി പാസുകൾ ഉണ്ട് (കുൻസാം ലാ, ബരലാച ലാ, മുതലായവ. ). ഇത് ഈ പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയതും പതിവായി കാണപ്പെടുന്നതുമായ പാസ് ആയിരിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു സാംസ്കാരിക പ്രദേശത്ത് നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക്, തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ വടക്ക് ഭാഗത്തേക്ക് നയിക്കുന്ന പ്രധാന പാസ് ആയിരിക്കണം എന്നതിന്റെ സൂചനയാണിത്. പേർഷ്യൻ / ഫാർസി പദങ്ങളായ റു + ടാങ് എന്നതിൽ നിന്നാണ് റോഹ്താംഗ് എന്ന പേര് വന്നത്. 

മുൻ ദേശീയപാത 21 (എൻ‌എച്ച് 21, ഇപ്പോൾ എൻ‌എച്ച് 3 എന്ന് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു.), എന്ന പാത [[കുളു]] താഴ്‌വരയിലൂടെയുള്ള [[മനാലി|റോഡ് മനാലിയിൽ]] അവസാനിക്കുന്നു.   സ്പിതി ജില്ലയിലെ ലൊഹൗ ളിലിലെ  കിലോങിലേക്കും ,ലഡാക്കിലെ ലേയിലേക്കും  റോഹ്താങ് ചുരത്തിലൂടെ വടക്കോട്ട്   ഉള്ള റോഡ് ദേശീയപാതയല്ല. എന്നിരുന്നാലും, 1999 ലെ കാർഗിൽ സംഘർഷത്തിനുശേഷം ഒരു ഇതര സൈനിക മാർഗമായി  മാറിയ ലേ-മനാലി ഹൈവേ വേനൽക്കാലത്ത് വളരെ തിരക്കിലാണ്. സൈനിക വാഹനങ്ങൾ, ട്രക്കുകൾ, ചരക്ക് വാഹനങ്ങൾ, പിന്നെ ധാരളം ധാരാളം ടൂറിസ്റ്റ് വാഹനങ്ങളും ഈ വഴി ഉപയോഗിക്കുന്നു.  ഇറുകിയ റോഡുകളിലും   പരുക്കൻ ഭൂപ്രദേശങ്ങളിലും സഞ്ചരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ മഞ്ഞുവീഴ്ചയും ഹിമവും എല്ലം കൂടിച്ചേർന്ന്  ഇവിടെ ട്രാഫിക് ജാം സാധാരണമാണ്. 

[[പ്രമാണം:Waterfall_Marhi_Himachal_Jun18_D72_8081.jpg|ലഘുചിത്രം|{{QI seal}}&lt;/img&gt; ബിയാസ് നദിയിലെ വെള്ളച്ചാട്ടം, മാർഹി (ഉയരം {{Convert|3360|m|ft|abbr=on}}]]
ഹിസ്റ്ററി ചാനലിന്റെ ''ഐസ് റോഡ് ട്രക്കേഴ്സ്'' സീരീസ് സ്പിൻ‌ഓഫ് ഐ‌ആർ‌ടി ഡെഡ്‌ലൈസ്റ്റ് റോഡുകളുടെ നിരവധി എപ്പിസോഡുകൾ സപ്ലൈകൾ എത്തിക്കുന്നതിനായി റോഹ്താംഗ് പാസ് മുറിച്ചുകടക്കുന്ന ട്രക്കറുകളുമായി ഇടപെട്ടു.  &lt;ref&gt;''History Channel USA'' &quot;http://www.history.com/shows/irt-deadliest-roads&quot; Accessed on 28 February 2011&lt;/ref&gt; റോഹ്താംഗ് താഴ്വരയിലെ ഗതാഗതം വർദ്ധിച്ചതോടെ, ദുർബലമായ പർവത പരിസ്ഥിതിശാസ്‌ത്രത്തെ ബാധിക്കുമെന്ന് പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ ഭയപ്പെടുന്നു. ശരാശരി താപനിലയിലെ വർധന, അതിന്റെ ഫലമായി ഹിമാനികൾ ഉരുകുന്നത് എന്നിവയും കടുത്ത ആശങ്കയുണ്ടാക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://news.biharprabha.com/2013/10/rohtang-pass-fears-ensuing-disaster-due-to-traffic-surge/|title=Rohtang Pass fears ensuing Disaster due to Traffic Surge|access-date=1 October 2013|archive-date=2013-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003175454/http://news.biharprabha.com/2013/10/rohtang-pass-fears-ensuing-disaster-due-to-traffic-surge/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== കാലാവസ്ഥ ==
റോഹ്താങ്ങ് ചുരത്തിൽ ധ്രുവീയ കാലാവസ്ഥയുള്ള കോപ്പൻ ആണൂള്ളത്, വേനൽക്കാലത്ത് പോലും മഞ്ഞ് വീഴുന്നു. &lt;sup&gt;[ ''അവലംബം ആവശ്യമാണ്'' ]&lt;/sup&gt;

== പുതിയ വാർത്ത ==
ചിലപ്പോൾ റോഹ്താങ് പാസിലേക്കുള്ള യാത്ര ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. അതിനാൽ മനാലിയിലുള്ള കോതി ഗ്രാമത്തിനും റോഹ്താങ് ചുരത്തിനും ഇടയിൽ റോപ്പ് വേ സ്ഥാപിക്കാൻ സർക്കാർ നിബന്ധിതരാകുന്നു.,റോപ്‌വേ ആരംഭിക്കുന്നതിനുള്ള എല്ലാ ഔപചാരികതകളും പൂർത്തിയാക്കാൻ എൻ‌ജി‌ടി (ദേശീയ ഹരിത ട്രൈബ്യൂണൽ) [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്‌|ഹിമാചൽ പ്രദേശ് സംസ്ഥാന സർക്കാരിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.]] ഒരു റോപ്‌വേ വരുന്നതോടെ നമുക്ക് വാഹനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാർബൺ പുറന്തള്ളൽ കുറയ്ക്കാൻ കഴിയും. കനത്ത മഞ്ഞുവീഴ്ച ശൈത്യകാലത്ത് റോഡിനെ തടയുന്നു, കൂടാതെ ഒരു റോപ്‌വേ വളരെ ഉപയോഗപ്രദമാകും. 
[[പ്രമാണം:View_of_Rothang_pass.jpg|ലഘുചിത്രം| റോതംഗ് പാസിന്റെ കാഴ്ച]]

== ചുരത്തിന് കീഴിലുള്ള റോഡ് തുരങ്കം ==
പാസ് മഞ്ഞുമൂടിയതിനാൽ പാസിന് മുകളിലുള്ള റോഡ് നവംബർ മുതൽ മെയ് വരെ അടയ്ക്കുമ്പോൾ പാസിന് വടക്ക് ലാഹൗൾ, സ്പിതി ജില്ലകൾ ആക്സസ് ചെയ്യാനാവില്ല, പാസിന് കീഴിൽ ഒരു തുരങ്കം നിർമ്മിക്കേണ്ട ആവശ്യം അനുഭവപ്പെട്ടു. 2000 ജൂൺ 3 ന് അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി അടൽ ബിഹാരി വാജ്‌പേയിയാണ് പദ്ധതി പ്രഖ്യാപിച്ചത്. 2002 മെയ് 6 ന് ഈ പ്രവൃത്തി BRO യെ ചുമതലപ്പെടുത്തി. ദേശീയ ഉപദേശക സമിതി ചെയർപേഴ്‌സൺ എന്ന നിലയിൽ സോണിയ ഗാന്ധി 2010 ജൂൺ 28 ന് പദ്ധതിയുടെ തറക്കല്ലിട്ടു. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ഔദ്യോഗിക ഉദ്ഘാടനത്തിന് ശേഷം 2020 ഒക്ടോബർ 3 ന് ''അടൽ തുരങ്കം'' എന്ന റോഡ് തുരങ്കം ഖനനം ചെയ്ത് പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. റോഹ്താങ് ചുരത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെ ഇത് ഇല്ലാതാക്കുന്നു. റോഹ്താങ് ചുരം കയറാനും ചർച്ച ചെയ്യാനും ഇറങ്ങാനും 4 മുതൽ 6 മണിക്കൂർ വരെ എടുക്കുമ്പോൾ, റോഹ്താങ് ടണലിലൂടെയുള്ള യാത്രയ്ക്ക് 30 മിനിറ്റ് മാത്രമേ എടുക്കൂ.

== ഗാലറി ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:Rohtang pass snowy valley01.jpg|വിന്റർ സ്പോർട്സ്
പ്രമാണം:Himalayas from Rohtang Pass.jpg|മെയ് 2009, റോഹ്താങ് ചുരത്തിൽ നിന്നുള്ള വിദൂര ഹിമാലയൻ കൊടുമുടികളുടെ മനോഹരമായ കാഴ്ച
പ്രമാണം:Mountains near Rohtang Pass, Himachal Pradesh.jpg|റോഹ്താങ് ചുരത്തിനടുത്തുള്ള പർവതനിരകൾ
പ്രമാണം:Road_to_Rohtang_Pass_from_Manali.jpg|റോഹ്താങ് ചുരത്തിന് സമീപം നിന്ന് കാണുന്നതുപോലെ [[Leh-Manali Highway|ലേ-മനാലി ഹൈവേ]]
പ്രമാണം:Rothang pass.JPG|[[Leh-Manali Highway|ലേ-മനാലി ഹൈവേയിൽ]] ശൈത്യകാലത്ത് റോഹ്താങ് പാസ്
പ്രമാണം:Tourist vehicles at Rohtang Pass.jpg|ടൂറിസ്റ്റ് വാഹനങ്ങൾ 2009 മെയ്
പ്രമാണം:Dhabas At Rohtang Pass.jpg|2009 മെയ് മാസത്തിൽ റോഹ്താങ് ചുരത്തിലേക്കുള്ള [[Marhi|യാത്രാമധ്യേ മാർഹി]], [[Leh-Manali Highway|ലേ-മനാലി ഹൈവേ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ധബാസിന്റെ (റോഡ് സൈഡ് ഭക്ഷണശാലകൾ) ഒരു കാഴ്ച
പ്രമാണം:View from top of rohtang.jpg|റോഹ്താങ്ങിന്റെ മുകളിൽ നിന്ന് കാണുക
പ്രമാണം:Traffic jam on road to Rohtang Pass.jpg|ട്രാഫിക് ജാം റോഹ്താങ്ങിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങുന്നു, 2004
പ്രമാണം:2007_10_09_India_Rhotang_Pass_Tourist_Rest_Camp.JPG|2007 ലെ റോഹ്താങ് പാസിലേക്കുള്ള തെക്ക് സമീപത്ത് ടൂറിസ്റ്റ് റെസ്റ്റ് സ്റ്റോപ്പ്
പ്രമാണം:2007_10_09_India_Descending_Rohtang_Pass_towards_Manali.JPG|റോഹ്താങ് പാസ് കൊടുമുടിയിൽ നിന്ന് മനാലിയിലേക്കുള്ള കുത്തനെയുള്ള സ്വിച്ച്ബാക്ക് ഇറക്കം, 2007
പ്രമാണം:English Wine Shop on way to Rohtang.jpg|ചുരത്തിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ വൈൻ ഷോപ്പ്
പ്രമാണം:2007_10_09_India_Rohtang_Pass_approach_from_the_north.JPG|റോഹ്താങ് പാസ് ഉച്ചകോടിയിലേക്കുള്ള വടക്കൻ സമീപനം, 2007
പ്രമാണം:2007_10_09_India_Summit_of_Rohtang_Pass.JPG|2007 ലെ സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 13,000 അടി ഉയരത്തിൽ റോഹ്താങ് ചുരത്തിന്റെ ഉച്ചകോടി
പ്രമാണം:2007_10_09_India_Keylong_-_Rohtang_Pass_-_Manali.JPG|റോഹ്താങ് ചുരത്തിന്റെ ഉച്ചകോടി 13,000&amp;nbsp;സമുദ്രനിരപ്പിന് മുകളിൽ, ഒക്ടോബർ 2007
പ്രമാണം:Rothang Pass and Lady.jpg|റോത്താങ് പാസിനും ലേഡിക്കും സമീപം, 2015 ജൂലൈ
&lt;/gallery&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [http://sss.vn.ua/india/himachal/keylong_manali/index2en.htm#Rohtang റോഹ്താങ് പാസിന്റെയും കീലോങിൽ നിന്ന് മനാലിയിലേക്കുള്ള റോഡിന്റെയും ഫോട്ടോകൾ]
* [https://www.travelcharacter.com/rohtang-pass-travel-guide/ റോഹ്താം പാസ്]
[[വർഗ്ഗം:ഹിമാലയത്തിലെ ചുരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]</text>
      <sha1>fr5pffm9yju8nqesewlmakdzkcbmvmn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സൺ ടി.വി.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>546910</id>
    <revision>
      <id>4652283</id>
      <parentid>4651986</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34429-77</username>
        <id>220617</id>
      </contributor>
      <origin>4652283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9905" sha1="0t5z0um5iohq4jxk6ofd1e7fped3pb5" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox Network
| name              = Sun TV
| logo              = Sun TV logo.svg
| logo_caption      =
| logo_size         = 200px
| launch_date       = {{start date and age|1993|4|14|df=y}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/sun-tv-network-ltd/infocompanyhistory/companyid-17994.cms|title=Sun TV Netgwork Ltd. |newspaper=[[The Economic Times]]|access-date=28 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;{{start date|2011|12|11|df=y}} ([[HDTV]])
| closed_date       =
| picture_format    = [[576i]] ([[SDTV]] 16:9)&lt;br /&gt;[[1080i]] ([[High-definition television|HDTV]] 16:9)
| network           = [[Sun TV Network]]
| country           = [[India]]
| language          = [[Tamil language|Tamil]]
| area              = [[World|World wide]]
| headquarters      = [[Chennai, Tamil Nadu|Chennai]], [[Tamil Nadu]], [[India]]
| former_names      =
| replaced          =
| sister_channels   = {{Collapsible list
| list_style = text-align:left;
| 1          = [[Gemini TV]]&lt;br /&gt;[[Surya TV]]&lt;br /&gt;[[Udaya TV]]&lt;br /&gt;[[Sun Bangla]]&lt;br /&gt;[[KTV (India)]]&lt;br /&gt;[[Gemini Movies]]&lt;br /&gt;[[Udaya Movies]]&lt;br /&gt;[[Surya Movies]]&lt;br /&gt;[[Sun Music]]&lt;br /&gt;[[Gemini Music]]&lt;br /&gt;[[Udaya Music]]&lt;br /&gt;[[Surya Music]]&lt;br /&gt;[[Adithya TV]]&lt;br /&gt;[[Gemini Comedy]]&lt;br /&gt;[[Udaya Comedy]]&lt;br /&gt;[[Surya Comedy Channel]]&lt;br /&gt;[[Chutti TV]]&lt;br /&gt;[[Kushi TV]]&lt;br /&gt;[[Chintu TV]]&lt;br /&gt;[[Kochu TV]]&lt;br /&gt;Sun Life&lt;br /&gt;Gemini Life&lt;br /&gt;[[Sun News (India)|Sun News]]}}
| timeshift_service =
| web               = [http://www.sun.in/  Sun TV ]
                    [http://sunnxt.com/  Sun NXT ]
| sat_serv_1        = [[Dialog TV]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Sri Lanka]])&lt;/small&gt;
| sat_chan_1        = Channel 108 (SD)
| sat_serv_2        = [[TATA Sky]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(India)&lt;/small&gt;
| sat_chan_2        = Channel 1503 ([[HDTV]])&lt;br /&gt;Channel 1504 (SD)
| sat_serv_3        = [[Dish TV]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(India)&lt;/small&gt;
| sat_chan_3        = Channel 1801([[HDTV]]) &lt;br /&gt;Channel 1802 (SD)
| sat_serv_4        = [[Videocon d2h]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(India)&lt;/small&gt;
| sat_chan_4        = Channel 980 ([[HDTV]]) &lt;br /&gt;Channel 542 (SD)
| sat_serv_5        = [[Airtel digital TV]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(India)&lt;/small&gt;
| sat_chan_5        = Channel 755 ([[HDTV]]) &lt;br /&gt;Channel 754 (SD)
| sat_serv_6        = [[Sun Direct]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(India)&lt;/small&gt;
| sat_chan_6        = Channel 800 ([[HDTV]]) &lt;br /&gt;Channel 015 (SD)
| sat_serv_7        = &lt;nowiki&gt;Lao Sat DTH MM &lt;/nowiki&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Malaysia)&lt;/small&gt;
| sat_chan_7        = Channel 94(SD)
| sat_serv_8        = [[Dish Network]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(United States)&lt;/small&gt;
| sat_chan_8        = Channel 753 (SD)
| sat_serv_9        = [[OSN]] &lt;small&gt;([[Middle East]]&lt;br /&gt;&amp; [[North Africa]])&lt;/small&gt;
| sat_chan_9        = Channel 287 (SD)
| sat_serv_10       = [[Astro Malaysia|Astro]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Malaysia]])&lt;/small&gt;
| sat_chan_10       = Channel 211 (Upgrade to HD from 1 April 2021)
| cable_serv_1      = [[Sumangali Cable Vision|SCV]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt; ([[Chennai]], India)&lt;/small&gt;
| cable_chan_1      = Channel 100 (SD)&lt;br /&gt;Channel 1000 ([[HDTV]])
| cable_serv_2      = [[Hathway]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Mumbai]], India)&lt;/small&gt;
| cable_chan_2      = Channel 51 (SD)
| cable_serv_3      = [[Asianet Digital TV]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Kerala]], India)&lt;/small&gt;
| cable_chan_3      = Channel 200 (SD)
| cable_serv_4      = [[Kerala Vision Digital TV]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Kerala]], India)&lt;/small&gt;
| cable_chan_4      = Channel 61 (SD)&lt;br /&gt;Channel 882 (HD)
| cable_serv_5      = [[Rogers Cable]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Canada)&lt;/small&gt;
| cable_chan_5      = Channel 865 (SD)
| cable_serv_6      = &lt;nowiki&gt;TACTV &lt;/nowiki&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Qatar]])&lt;/small&gt;
| cable_chan_6      = Channel 269 (SD)
| cable_serv_7      = [[Sreedevi Digital]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Andhra Pradesh]], India)&lt;/small&gt;
| cable_chan_7      = Channel 503 (SD)
| cable_serv_8      = [[:zh:澳門有線電視|Macau Cable TV]] ([[Macau]])
| cable_chan_8      = Channel 511 (SD)
| cable_serv_9      = [[Digicon]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Tamilnadu]], India)&lt;/small&gt;
| cable_chan_9      = Channel 901 ([[HDTV]]) &lt;br /&gt; Channel 101 (SD)
| iptv_serv_1       = [[Singtel TV]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Singapore]])&lt;/small&gt;
| iptv_chan_1       = Channel 622 (HD)
| iptv_serv_2       = [[StarHub TV]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Singapore]])&lt;/small&gt;
| iptv_chan_2       = Channel 133 (SD)
}}
1993 ഏപ്രിൽ 14 ന് ആരംഭിച്ച ഇന്ത്യൻ [[തമിഴ്]] ഭാഷാ [[വിനോദം|പൊതു വിനോദ]] പേ ചാനലാണ് '''സൺ ടിവി.''' [[ചെന്നൈ]] ആസ്ഥാനമായുള്ള മാധ്യമ കമ്പനിയായ സൺ ഗ്രൂപ്പിന്റെ [[സൺ ടെലിവിഷൻ നെറ്റ്‌വർക്ക്|സൺ ടിവി നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ]] മുൻനിര ചാനലാണിത്. [[കലാനിധി മാരൻ|കലാനിധി മാരന്റെ]] ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indianexpress.com/storyOld.php?storyId=81585|title=Karunanidhi wife pulls out stake in Sun TV|last=Menon|first=Jaya|date=8 November 2005|website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt; സൺ ടിവി അതിന്റെ എച്ച്ഡി പതിപ്പ് 2011 ഡിസംബർ 11 ന് പുറത്തിറക്കി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bseindia.com/corporates/anndet_new.aspx?newsid=af1b67fd-3e02-4933-8806-54fc2be189ea|title=Sun TV HD launched|access-date=28 November 2015|publisher=bseindia.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; എല്ലാ പ്രോഗ്രാമുകളും അവരുടെ ഔദ്യോഗിക ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോം സൺ നെക്സ്റ്റിൽ സ്ട്രീം ചെയ്യുന്നു.

== ചരിത്രം ==
1993 ഏപ്രിൽ 14 ന് തമിഴ് പുതുവർഷത്തിൽ ആരംഭിച്ച സൺ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ചാനലാണ് സൺ ടിവി.   &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ia.rediff.com/money/2006/apr/28spec.htm|title=Rediff India Abroad, April 28, 2006 – Kalanithi Maran: A 'Sunshine' story, by Sanjiv Shankaran and S. Bridget Leena in New Delhi|access-date=24 January 2012|publisher=Rediff.com}}&lt;/ref&gt;

എ.ടി.എനുമായുള്ള സമയ പങ്കിടൽ കരാറിൽ പ്രതിദിനം നാലര മണിക്കൂർ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് ആരംഭിച്ചത്. എന്നിരുന്നാലും, 1995 ജനുവരിയിൽ ഇത് 24 മണിക്കൂർ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ചാനലായി.

133 മില്യൺ ഡോളർ സമാഹരിച്ചുകൊണ്ട് സൺ ടിവി [[ബോംബെ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ച്|2006 ഏപ്രിൽ 24 ന് ബോംബെ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിൽ പട്ടികപ്പെടുത്തി.]]  അമേരിക്ക, യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സ്, സിംഗപ്പൂർ, മലേഷ്യ, ശ്രീലങ്ക, ഓസ്‌ട്രേലിയ, കാനഡ, ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക, ഖത്തർ, ഹോങ്കോംഗ്, യൂറോപ്പ് (യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ഫ്രാൻസ്, ജർമ്മനി, ഇറ്റലി, ഡെൻമാർക്ക്, ഓസ്ട്രിയ, സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്, നെതർലാന്റ്സ്, അയർലൻഡ്) മറ്റ് രാജ്യങ്ങൾ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/money/report_karunanidhis-pull-out-of-sun-tv_8839|title=Karunanidhis pull out of Sun TV|last=Ram|first=Arun|date=7 November 2005|website=[[Daily News and Analysis]]}}&lt;/ref&gt;) തുടങ്ങി നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ സിൻഡിക്കേറ്റഡ് പ്രക്ഷേപണം നടത്തുന്ന ലോകത്ത് ഏറ്റവുമധികം ആളുകൾ കണ്ട തമിഴ് ടെലിവിഷൻ ചാനലാണിത്.

== പ്രോഗ്രാമിംഗ് ==
* [[യാമിനി (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)|യാമിനി]]
* [[പരാശക്തി (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)|പരാശക്തി]]
* [[അന്നൈ ഇല്ലം (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)|അന്നൈ ഇല്ലം]]

== അവാർഡുകൾ ==
സിനിമാ വ്യവസായവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി പരിപാടികളും [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലും]] സൺ കുടുമ്പം അവാർഡ് ദാന ചടങ്ങിനും സൺ ടിവി ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.televisionpoint.com/news/newsfullstory.php?id=1131413216|title=Karunanidhi pull out of Sun TV|last=Sharma|first=Kishore|date=8 November 2005|publisher=Televisionpoint.com|access-date=2021-06-25|archive-date=2022-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220420051747/http://www.televisionpoint.com/news/newsfullstory.php?id=1131413216|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
{{ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്}}

[[വർഗ്ഗം:ദൃശ്യമാദ്ധ്യമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>0t5z0um5iohq4jxk6ofd1e7fped3pb5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സീ കേരളം സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന പരിപാടികൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>547737</id>
    <revision>
      <id>4652199</id>
      <parentid>4628882</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:28:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34429-77</username>
        <id>220617</id>
      </contributor>
      <origin>4652199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10362" sha1="2jls89k6fa5dcf4bzbsmvxnck8pid12" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ ചാനൽ [[സീ കേരളം]] നിലവിലുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതും മുൻ പ്രക്ഷേപണങ്ങളും അടങ്ങുന്ന ഒരു പട്ടികയാണിത്.

==നിലവിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! സീരിയൽ !! ഒറിജിനൽ പതിപ്പ്
|- 
|28 ഒക്ടോബർ 2024
|'' അപൂർവ്വരാഗം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബനൂ മെയ്ൻ തേരി ദുൽഹൻ''
|-
|12 ആഗസ്റ് 2024	
|'' മാനത്തെ കൊട്ടാരം'' 
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''തവമൈ തവമിരുന്ദ്''
|-
|11 ഏപ്രിൽ 2022
|''കുടുംബശ്രീ ശാരദ''	
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''രാധമ്മ കുതുരു''
|-
|17 ജൂൺ 2024	
|'' മധുര നൊമ്പര കാറ്റ്'' 
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ന കൊടലു ഭംഗാരം''
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''അകലെ ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' അമ്മായി ഗാരൂ''
|-
|30 സെപ്റ്റംബർ 2024	
|''സ്നേഹപൂർവ്വം ശ്യാമ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര '' ചോട്ട ബാഹു''
|-
|4 സെപ്റ്റംബർ 2023	
|'' മാംഗല്യം ''
|
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''വാൽസല്യം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''തുജ്‌സെ ഹേ രാബ്ത''
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! ഡബ്ബ് ചെയ്ത സീരിയൽ !! യഥാർത്ഥ സീരിയൽ
|-
| 8 ജനുവരി 2024	
|''പരിണയം'' 
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''ഗട്ടിമേള ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''സീതാ രാമം''
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''സീത രാമ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''അശ്വതി നക്ഷത്രം''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുക്കുപുടക''
|-
|6 നവംബർ 2023	
|'' മേഘരാഗം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ചിരഞ്ജീവി ലക്ഷ്മി സൗഭാഗ്യവതി''
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോ===
*സീ കേരളം സൂപ്പർ ഷോ

==മുൻപ് സംപ്രേഷണം ചെയ്തിരുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ !! Ref
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2018-2019||''അടുത്ത ബെല്ലോട് കൂടി ''|| ||
|-
|''കുട്ടികുറുംബൻ ''|| ||
|-
|''സീതാ രാമം ''|| ||
|-
|''അല്ലിയാമ്പൽ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുജ്യത് ജീവ രംഗല''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|2018-2020||''സ്വാതി നക്ഷത്രം ചോതി ''||[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബാധോ ബഹു''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
| 2018-2022|| ''ചെമ്പരത്തി''||  [[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുദ്ദ മന്ദാരം''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2019-2020||''കബനി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുത്യാല മുഗു''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatv.in/kabani-serial-zee-malayalam/|title=Kabani Malayalam Serial Zee Keralam - 11th March at 8.30 P.M|access-date=2026-06-12|date=2019-03-03|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019-2021||''സുമംഗലി ഭവ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തു ആശി ജവാലി രഹ''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://www.keralatv.in/sumangali-bhava-serial-zee/&lt;/ref&gt;
|-
| ''സത്യ എന്ന പെൺകുട്ടി ''|| [[ഒഡിയ]] പരമ്പര ''സിന്ദൂര ബിന്ദു''വിൻ്റെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://malayalam.samayam.com/tv/serials/after-lock-down-malayalam-television-serials-will-be-air-soon/articleshow/75914757.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''പൂക്കാലം വരവായി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' വരുന്ധിനി പരിണയ''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2020||''മലബാറി കഫെ ''|| ||
|-
|2020-2022||''കാർത്തിക ദീപം ''|| ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2020-2023	
|കയ്യെത്തും ദൂരത്ത്	
|തെലുങ്ക് ടിവി സീരീസ് രക്ത സംബന്ധം
|
|-
| ''നീയും ഞാനും''
| [[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുലാ പഹതേ രേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| 2021
| ''പ്രണയവർണ്ണങ്ങൾ''
| [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കി കൊറേ ബോൾബോ ടോമേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2021-2022||''മനം പോലെ മംഗല്യം ''||മറാത്തി പരമ്പര ''അഗ്ഗാബായി സാസുബായ്''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|''അമ്മ മകൾ ''|| ||
|-
|2021-2023	
|[[മിസ്സിസ് ഹിറ്റ്ലർ]]		
|ഹിന്ദി  പരമ്പര ഗുഡ്ഡൻ തുംസെ നാ ഹോ പയേഗാ
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022||''എരിവും പുളിയും ''||[[ഉപ്പും മുളകും]] പരമ്പരയുടെ റീബൂട്ട് ||
|-
| ''ഭാഗ്യലക്ഷ്മി''
|
|
|-
| 2022-2023
|വൈഫ് ഈസ് ബ്യൂട്ടിഫുൾ	
|
|
|-
| 2023	
|സുധാമണി സൂപ്പറാ	
|ഹിന്ദി ടിവി സീരീസ് പുഷ്പ ഇംപോസിബിൾ
|-	
| rowspan=&quot;6&quot; | 2023-2024	
|അനുരാഗ ഗാനം പോലെ	
|ഹിന്ദി പരമ്പര ബഡേ അച്ചേ ലഗ്തേ ഹേ
|-
|''സുഭദ്രം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''സൂര്യവംശം''
|-
|''മിഴിരണ്ടിലും''
|
|-
|''ശ്യാമംബരം ''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കൃഷ്ണകോളി''
|
|-
|''പാർവതി''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''തൃണയനി''
|-
|''മായാമയൂരം''
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''യാരടി നീ മോഹിനി'' 
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരമ്പര !! യഥാർത്ഥ പതിപ്പ് !! Ref.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2018-2020||''നന്ദനന്ദനം'' || ''പരമാവതർ ശ്രീകൃഷ്ണ''||
|-
|'' ആരാണീ സുന്ദരി ''||'' യാർഡി നീ മോഹിനി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/aranee-sundari-a-new-horror-serial/articleshow/66937698.cms&lt;/ref&gt;
|-
|2019-2022||'' സിന്ധൂരം ''|| ''കുംകും ഭാഗ്യ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020||''ജാൻസി റാണി'' || ''ജാൻസി കി റാണി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/vellinakshathram-and-jhansi-rani-malayalam-tv-to-air-two-new-dubbed-serials/articleshow/78403793.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''തെന്നാലി രാമൻ''||
''തെന്നാലി രാമ''
||
|-
|2020-2021||'' വെള്ളിനക്ഷത്രം ''|| '' ഭൂതു ''||
|-
|2020-2022|| ''നാഗിനി''||''നാഗിനി 2''
||
|-
|2021-2022||''അപൂർവരാഗം''||''കുണ്ഡലി ഭാഗ്യ''
||
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2022|| ''ബാല ശിവ''|| ''ബാൽ ശിവ്: മഹാദേവ് കി ആന്ദേഖി ഗാഥ''
||
|-
|  ''മരുമകൾ''||''നമ്പർ 1 കൊടലു''||
|-
|  ''അഗ്നിപരീക്ഷ''||''അഗ്നിപരീക്ഷ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022-2023||  ''നാഗദേവത''||''നാഗ ഭൈരവി''||
|-
|  ''മാലയോഗം''||''വൈദേഹി പരിണയം''||
|-
|2022-2024|| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ''||| ''ഊഹലു ഗുസാഗുസലാഡെ''||
|-
|2023||  ''നാഗം''||''നാഗിനി''||
|-
|2024
| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ 2''
| ''ശ്രീരസ്തു ശുഭമസ്തു''||
|-
|2024-2025
|''കൂടെ''
|''മാ അണ്ണയ''
|
|-
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2018-2019
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 1''
| 
|-
| ''തമാശ ബസാർ''
| 
|-
| ''ഡാൻസ് കേരള ഡാൻസ്''
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2019
| ''ബോയിംഗ് ബോയിംഗ്''
| 
|-
| '' കോമഡി നൈറ്സ്  ''
| 
|-
| 2019-2020
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 2''
|
|-
| 2019-2024
| '' സരിഗമപ കേരളം 1,3''
| 
|-
| 2020
| '' മലബാറി കഫെ''
| 
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2020-2021
| ''ഫണ്ണി നൈറ്സ്''
|
|-
| ''മിസ്റ്റർ ആൻ്റ് മിസ്സിസ്''
|
|-
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 3''
|
|-
| ''ലെട്സ് റോക്ക് ആൻഡ് റോൾ''
|
|-
| 2021-2022
| ''ഭയം''
| 
|-
| 2022-2023
| ''ഡ്രാമ ജൂനിയർസ്''
| 
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ]]</text>
      <sha1>2jls89k6fa5dcf4bzbsmvxnck8pid12</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652200</id>
      <parentid>4652199</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34429-77</username>
        <id>220617</id>
      </contributor>
      <origin>4652200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10480" sha1="4d3u1wb0bop4314rko467we4kkmvj4k" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ ചാനൽ [[സീ കേരളം]] നിലവിലുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതും മുൻ പ്രക്ഷേപണങ്ങളും അടങ്ങുന്ന ഒരു പട്ടികയാണിത്.

==നിലവിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! സീരിയൽ !! ഒറിജിനൽ പതിപ്പ്
|- 
|28 ഒക്ടോബർ 2024
|'' അപൂർവ്വരാഗം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബനൂ മെയ്ൻ തേരി ദുൽഹൻ''
|-
|12 ആഗസ്റ് 2024	
|'' മാനത്തെ കൊട്ടാരം'' 
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''തവമൈ തവമിരുന്ദ്''
|-
|11 ഏപ്രിൽ 2022
|''കുടുംബശ്രീ ശാരദ''	
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''രാധമ്മ കുതുരു''
|-
|17 ജൂൺ 2024	
|'' മധുര നൊമ്പര കാറ്റ്'' 
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ന കൊടലു ഭംഗാരം''
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''അകലെ ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' അമ്മായി ഗാരൂ''
|-
|30 സെപ്റ്റംബർ 2024	
|''സ്നേഹപൂർവ്വം ശ്യാമ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര '' ചോട്ട ബാഹു''
|-
|4 സെപ്റ്റംബർ 2023	
|'' മാംഗല്യം ''
|
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''വാൽസല്യം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''തുജ്‌സെ ഹേ രാബ്ത''
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! ഡബ്ബ് ചെയ്ത സീരിയൽ !! യഥാർത്ഥ സീരിയൽ
|-
| 8 ജനുവരി 2024	
|''പരിണയം'' 
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''ഗട്ടിമേള ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''[[മൂക്കുത്തി അമ്മൻ (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)|മൂക്കുത്തി അമ്മൻ]]''
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''സീത രാമ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''അശ്വതി നക്ഷത്രം''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുക്കുപുടക''
|-
|6 നവംബർ 2023	
|'' മേഘരാഗം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ചിരഞ്ജീവി ലക്ഷ്മി സൗഭാഗ്യവതി''
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോ===
*സീ കേരളം സൂപ്പർ ഷോ

==മുൻപ് സംപ്രേഷണം ചെയ്തിരുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ !! Ref
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2018-2019||''അടുത്ത ബെല്ലോട് കൂടി ''|| ||
|-
|''കുട്ടികുറുംബൻ ''|| ||
|-
|''സീതാ രാമം ''|| ||
|-
|''അല്ലിയാമ്പൽ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുജ്യത് ജീവ രംഗല''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|2018-2020||''സ്വാതി നക്ഷത്രം ചോതി ''||[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബാധോ ബഹു''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
| 2018-2022|| ''ചെമ്പരത്തി''||  [[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുദ്ദ മന്ദാരം''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2019-2020||''കബനി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുത്യാല മുഗു''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatv.in/kabani-serial-zee-malayalam/|title=Kabani Malayalam Serial Zee Keralam - 11th March at 8.30 P.M|access-date=2026-06-12|date=2019-03-03|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019-2021||''സുമംഗലി ഭവ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തു ആശി ജവാലി രഹ''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://www.keralatv.in/sumangali-bhava-serial-zee/&lt;/ref&gt;
|-
| ''സത്യ എന്ന പെൺകുട്ടി ''|| [[ഒഡിയ]] പരമ്പര ''സിന്ദൂര ബിന്ദു''വിൻ്റെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://malayalam.samayam.com/tv/serials/after-lock-down-malayalam-television-serials-will-be-air-soon/articleshow/75914757.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''പൂക്കാലം വരവായി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' വരുന്ധിനി പരിണയ''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2020||''മലബാറി കഫെ ''|| ||
|-
|2020-2022||''കാർത്തിക ദീപം ''|| ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2020-2023	
|കയ്യെത്തും ദൂരത്ത്	
|തെലുങ്ക് ടിവി സീരീസ് രക്ത സംബന്ധം
|
|-
| ''നീയും ഞാനും''
| [[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുലാ പഹതേ രേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| 2021
| ''പ്രണയവർണ്ണങ്ങൾ''
| [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കി കൊറേ ബോൾബോ ടോമേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2021-2022||''മനം പോലെ മംഗല്യം ''||മറാത്തി പരമ്പര ''അഗ്ഗാബായി സാസുബായ്''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|''അമ്മ മകൾ ''|| ||
|-
|2021-2023	
|[[മിസ്സിസ് ഹിറ്റ്ലർ]]		
|ഹിന്ദി  പരമ്പര ഗുഡ്ഡൻ തുംസെ നാ ഹോ പയേഗാ
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022||''എരിവും പുളിയും ''||[[ഉപ്പും മുളകും]] പരമ്പരയുടെ റീബൂട്ട് ||
|-
| ''ഭാഗ്യലക്ഷ്മി''
|
|
|-
| 2022-2023
|വൈഫ് ഈസ് ബ്യൂട്ടിഫുൾ	
|
|
|-
| 2023	
|സുധാമണി സൂപ്പറാ	
|ഹിന്ദി ടിവി സീരീസ് പുഷ്പ ഇംപോസിബിൾ
|-	
| rowspan=&quot;6&quot; | 2023-2024	
|അനുരാഗ ഗാനം പോലെ	
|ഹിന്ദി പരമ്പര ബഡേ അച്ചേ ലഗ്തേ ഹേ
|-
|''സുഭദ്രം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''സൂര്യവംശം''
|-
|''മിഴിരണ്ടിലും''
|
|-
|''ശ്യാമംബരം ''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കൃഷ്ണകോളി''
|
|-
|''പാർവതി''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''തൃണയനി''
|-
|''മായാമയൂരം''
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''യാരടി നീ മോഹിനി'' 
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരമ്പര !! യഥാർത്ഥ പതിപ്പ് !! Ref.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2018-2020||''നന്ദനന്ദനം'' || ''പരമാവതർ ശ്രീകൃഷ്ണ''||
|-
|'' ആരാണീ സുന്ദരി ''||'' യാർഡി നീ മോഹിനി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/aranee-sundari-a-new-horror-serial/articleshow/66937698.cms&lt;/ref&gt;
|-
|2019-2022||'' സിന്ധൂരം ''|| ''കുംകും ഭാഗ്യ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020||''ജാൻസി റാണി'' || ''ജാൻസി കി റാണി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/vellinakshathram-and-jhansi-rani-malayalam-tv-to-air-two-new-dubbed-serials/articleshow/78403793.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''തെന്നാലി രാമൻ''||
''തെന്നാലി രാമ''
||
|-
|2020-2021||'' വെള്ളിനക്ഷത്രം ''|| '' ഭൂതു ''||
|-
|2020-2022|| ''നാഗിനി''||''നാഗിനി 2''
||
|-
|2021-2022||''അപൂർവരാഗം''||''കുണ്ഡലി ഭാഗ്യ''
||
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2022|| ''ബാല ശിവ''|| ''ബാൽ ശിവ്: മഹാദേവ് കി ആന്ദേഖി ഗാഥ''
||
|-
|  ''മരുമകൾ''||''നമ്പർ 1 കൊടലു''||
|-
|  ''അഗ്നിപരീക്ഷ''||''അഗ്നിപരീക്ഷ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022-2023||  ''നാഗദേവത''||''നാഗ ഭൈരവി''||
|-
|  ''മാലയോഗം''||''വൈദേഹി പരിണയം''||
|-
|2022-2024|| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ''||| ''ഊഹലു ഗുസാഗുസലാഡെ''||
|-
|2023||  ''നാഗം''||''നാഗിനി''||
|-
|2024
| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ 2''
| ''ശ്രീരസ്തു ശുഭമസ്തു''||
|-
|2024-2025
|''കൂടെ''
|''മാ അണ്ണയ''
|
|-
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2018-2019
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 1''
| 
|-
| ''തമാശ ബസാർ''
| 
|-
| ''ഡാൻസ് കേരള ഡാൻസ്''
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2019
| ''ബോയിംഗ് ബോയിംഗ്''
| 
|-
| '' കോമഡി നൈറ്സ്  ''
| 
|-
| 2019-2020
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 2''
|
|-
| 2019-2024
| '' സരിഗമപ കേരളം 1,3''
| 
|-
| 2020
| '' മലബാറി കഫെ''
| 
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2020-2021
| ''ഫണ്ണി നൈറ്സ്''
|
|-
| ''മിസ്റ്റർ ആൻ്റ് മിസ്സിസ്''
|
|-
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 3''
|
|-
| ''ലെട്സ് റോക്ക് ആൻഡ് റോൾ''
|
|-
| 2021-2022
| ''ഭയം''
| 
|-
| 2022-2023
| ''ഡ്രാമ ജൂനിയർസ്''
| 
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ]]</text>
      <sha1>4d3u1wb0bop4314rko467we4kkmvj4k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652201</id>
      <parentid>4652200</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34429-77</username>
        <id>220617</id>
      </contributor>
      <origin>4652201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10362" sha1="2jls89k6fa5dcf4bzbsmvxnck8pid12" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ ചാനൽ [[സീ കേരളം]] നിലവിലുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതും മുൻ പ്രക്ഷേപണങ്ങളും അടങ്ങുന്ന ഒരു പട്ടികയാണിത്.

==നിലവിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! സീരിയൽ !! ഒറിജിനൽ പതിപ്പ്
|- 
|28 ഒക്ടോബർ 2024
|'' അപൂർവ്വരാഗം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബനൂ മെയ്ൻ തേരി ദുൽഹൻ''
|-
|12 ആഗസ്റ് 2024	
|'' മാനത്തെ കൊട്ടാരം'' 
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''തവമൈ തവമിരുന്ദ്''
|-
|11 ഏപ്രിൽ 2022
|''കുടുംബശ്രീ ശാരദ''	
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''രാധമ്മ കുതുരു''
|-
|17 ജൂൺ 2024	
|'' മധുര നൊമ്പര കാറ്റ്'' 
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ന കൊടലു ഭംഗാരം''
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''അകലെ ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' അമ്മായി ഗാരൂ''
|-
|30 സെപ്റ്റംബർ 2024	
|''സ്നേഹപൂർവ്വം ശ്യാമ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര '' ചോട്ട ബാഹു''
|-
|4 സെപ്റ്റംബർ 2023	
|'' മാംഗല്യം ''
|
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''വാൽസല്യം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''തുജ്‌സെ ഹേ രാബ്ത''
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! ഡബ്ബ് ചെയ്ത സീരിയൽ !! യഥാർത്ഥ സീരിയൽ
|-
| 8 ജനുവരി 2024	
|''പരിണയം'' 
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''ഗട്ടിമേള ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''സീതാ രാമം''
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''സീത രാമ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''അശ്വതി നക്ഷത്രം''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുക്കുപുടക''
|-
|6 നവംബർ 2023	
|'' മേഘരാഗം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ചിരഞ്ജീവി ലക്ഷ്മി സൗഭാഗ്യവതി''
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോ===
*സീ കേരളം സൂപ്പർ ഷോ

==മുൻപ് സംപ്രേഷണം ചെയ്തിരുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ !! Ref
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2018-2019||''അടുത്ത ബെല്ലോട് കൂടി ''|| ||
|-
|''കുട്ടികുറുംബൻ ''|| ||
|-
|''സീതാ രാമം ''|| ||
|-
|''അല്ലിയാമ്പൽ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുജ്യത് ജീവ രംഗല''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|2018-2020||''സ്വാതി നക്ഷത്രം ചോതി ''||[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബാധോ ബഹു''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
| 2018-2022|| ''ചെമ്പരത്തി''||  [[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുദ്ദ മന്ദാരം''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2019-2020||''കബനി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുത്യാല മുഗു''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatv.in/kabani-serial-zee-malayalam/|title=Kabani Malayalam Serial Zee Keralam - 11th March at 8.30 P.M|access-date=2026-06-12|date=2019-03-03|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019-2021||''സുമംഗലി ഭവ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തു ആശി ജവാലി രഹ''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://www.keralatv.in/sumangali-bhava-serial-zee/&lt;/ref&gt;
|-
| ''സത്യ എന്ന പെൺകുട്ടി ''|| [[ഒഡിയ]] പരമ്പര ''സിന്ദൂര ബിന്ദു''വിൻ്റെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://malayalam.samayam.com/tv/serials/after-lock-down-malayalam-television-serials-will-be-air-soon/articleshow/75914757.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''പൂക്കാലം വരവായി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' വരുന്ധിനി പരിണയ''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2020||''മലബാറി കഫെ ''|| ||
|-
|2020-2022||''കാർത്തിക ദീപം ''|| ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2020-2023	
|കയ്യെത്തും ദൂരത്ത്	
|തെലുങ്ക് ടിവി സീരീസ് രക്ത സംബന്ധം
|
|-
| ''നീയും ഞാനും''
| [[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുലാ പഹതേ രേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| 2021
| ''പ്രണയവർണ്ണങ്ങൾ''
| [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കി കൊറേ ബോൾബോ ടോമേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2021-2022||''മനം പോലെ മംഗല്യം ''||മറാത്തി പരമ്പര ''അഗ്ഗാബായി സാസുബായ്''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|''അമ്മ മകൾ ''|| ||
|-
|2021-2023	
|[[മിസ്സിസ് ഹിറ്റ്ലർ]]		
|ഹിന്ദി  പരമ്പര ഗുഡ്ഡൻ തുംസെ നാ ഹോ പയേഗാ
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022||''എരിവും പുളിയും ''||[[ഉപ്പും മുളകും]] പരമ്പരയുടെ റീബൂട്ട് ||
|-
| ''ഭാഗ്യലക്ഷ്മി''
|
|
|-
| 2022-2023
|വൈഫ് ഈസ് ബ്യൂട്ടിഫുൾ	
|
|
|-
| 2023	
|സുധാമണി സൂപ്പറാ	
|ഹിന്ദി ടിവി സീരീസ് പുഷ്പ ഇംപോസിബിൾ
|-	
| rowspan=&quot;6&quot; | 2023-2024	
|അനുരാഗ ഗാനം പോലെ	
|ഹിന്ദി പരമ്പര ബഡേ അച്ചേ ലഗ്തേ ഹേ
|-
|''സുഭദ്രം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''സൂര്യവംശം''
|-
|''മിഴിരണ്ടിലും''
|
|-
|''ശ്യാമംബരം ''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കൃഷ്ണകോളി''
|
|-
|''പാർവതി''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''തൃണയനി''
|-
|''മായാമയൂരം''
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''യാരടി നീ മോഹിനി'' 
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരമ്പര !! യഥാർത്ഥ പതിപ്പ് !! Ref.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2018-2020||''നന്ദനന്ദനം'' || ''പരമാവതർ ശ്രീകൃഷ്ണ''||
|-
|'' ആരാണീ സുന്ദരി ''||'' യാർഡി നീ മോഹിനി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/aranee-sundari-a-new-horror-serial/articleshow/66937698.cms&lt;/ref&gt;
|-
|2019-2022||'' സിന്ധൂരം ''|| ''കുംകും ഭാഗ്യ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020||''ജാൻസി റാണി'' || ''ജാൻസി കി റാണി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/vellinakshathram-and-jhansi-rani-malayalam-tv-to-air-two-new-dubbed-serials/articleshow/78403793.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''തെന്നാലി രാമൻ''||
''തെന്നാലി രാമ''
||
|-
|2020-2021||'' വെള്ളിനക്ഷത്രം ''|| '' ഭൂതു ''||
|-
|2020-2022|| ''നാഗിനി''||''നാഗിനി 2''
||
|-
|2021-2022||''അപൂർവരാഗം''||''കുണ്ഡലി ഭാഗ്യ''
||
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2022|| ''ബാല ശിവ''|| ''ബാൽ ശിവ്: മഹാദേവ് കി ആന്ദേഖി ഗാഥ''
||
|-
|  ''മരുമകൾ''||''നമ്പർ 1 കൊടലു''||
|-
|  ''അഗ്നിപരീക്ഷ''||''അഗ്നിപരീക്ഷ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022-2023||  ''നാഗദേവത''||''നാഗ ഭൈരവി''||
|-
|  ''മാലയോഗം''||''വൈദേഹി പരിണയം''||
|-
|2022-2024|| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ''||| ''ഊഹലു ഗുസാഗുസലാഡെ''||
|-
|2023||  ''നാഗം''||''നാഗിനി''||
|-
|2024
| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ 2''
| ''ശ്രീരസ്തു ശുഭമസ്തു''||
|-
|2024-2025
|''കൂടെ''
|''മാ അണ്ണയ''
|
|-
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2018-2019
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 1''
| 
|-
| ''തമാശ ബസാർ''
| 
|-
| ''ഡാൻസ് കേരള ഡാൻസ്''
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2019
| ''ബോയിംഗ് ബോയിംഗ്''
| 
|-
| '' കോമഡി നൈറ്സ്  ''
| 
|-
| 2019-2020
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 2''
|
|-
| 2019-2024
| '' സരിഗമപ കേരളം 1,3''
| 
|-
| 2020
| '' മലബാറി കഫെ''
| 
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2020-2021
| ''ഫണ്ണി നൈറ്സ്''
|
|-
| ''മിസ്റ്റർ ആൻ്റ് മിസ്സിസ്''
|
|-
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 3''
|
|-
| ''ലെട്സ് റോക്ക് ആൻഡ് റോൾ''
|
|-
| 2021-2022
| ''ഭയം''
| 
|-
| 2022-2023
| ''ഡ്രാമ ജൂനിയർസ്''
| 
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ]]</text>
      <sha1>2jls89k6fa5dcf4bzbsmvxnck8pid12</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652202</id>
      <parentid>4652201</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34429-77</username>
        <id>220617</id>
      </contributor>
      <origin>4652202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10361" sha1="b136u6iq2knm0sgjc5ak7wg4lcucmux" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ ചാനൽ [[സീ കേരളം]] നിലവിലുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതും മുൻ പ്രക്ഷേപണങ്ങളും അടങ്ങുന്ന ഒരു പട്ടികയാണിത്.

==നിലവിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! സീരിയൽ !! ഒറിജിനൽ പതിപ്പ്
|- 
|28 ഒക്ടോബർ 2024
|'' അപൂർവ്വരാഗം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബനൂ മെയ്ൻ തേരി ദുൽഹൻ''
|-
|12 ആഗസ്റ് 2024	
|'' മാനത്തെ കൊട്ടാരം'' 
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''തവമൈ തവമിരുന്ദ്''
|-
|11 ഏപ്രിൽ 2022
|''കുടുംബശ്രീ ശാരദ''	
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''രാധമ്മ കുതുരു''
|-
|17 ജൂൺ 2024	
|'' മധുര നൊമ്പര കാറ്റ്'' 
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ന കൊടലു ഭംഗാരം''
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''അകലെ ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' അമ്മായി ഗാരൂ''
|-
|30 സെപ്റ്റംബർ 2024	
|''സ്നേഹപൂർവ്വം ശ്യാമ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര '' ചോട്ട ബാഹു''
|-
|4 സെപ്റ്റംബർ 2023	
|'' മാംഗല്യം ''
|
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''വാൽസല്യം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''തുജ്‌സെ ഹേ രാബ്ത''
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! ഡബ്ബ് ചെയ്ത സീരിയൽ !! യഥാർത്ഥ സീരിയൽ
|-
| 8 ജനുവരി 2024	
|''പരിണയം'' 
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''ഗട്ടിമേള ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''സീതാ രാമം''
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''സീത രാമ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''അശ്വതി നക്ഷത്രം''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുക്കുപുടക''
|-
|6 നവംബർ 2023	
|'' മേഘരാഗം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ചിരഞ്ജീവി ലക്ഷ്മി സൗഭാഗ്യവതി''
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോ===
*സീ കേരളം സൂപ്പർ ഷോ

==മുൻപ് സംപ്രേഷണം ചെയ്തിരുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ !! Ref
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2018-2019||''അടുത്ത ബെല്ലോട് കൂടി ''|| ||
|-
|''കുട്ടികുറുംബൻ ''|| ||
|-
|''മാംഗല്യം ''|| ||
|-
|''അല്ലിയാമ്പൽ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുജ്യത് ജീവ രംഗല''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|2018-2020||''സ്വാതി നക്ഷത്രം ചോതി ''||[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബാധോ ബഹു''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
| 2018-2022|| ''ചെമ്പരത്തി''||  [[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുദ്ദ മന്ദാരം''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2019-2020||''കബനി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുത്യാല മുഗു''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatv.in/kabani-serial-zee-malayalam/|title=Kabani Malayalam Serial Zee Keralam - 11th March at 8.30 P.M|access-date=2026-06-12|date=2019-03-03|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019-2021||''സുമംഗലി ഭവ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തു ആശി ജവാലി രഹ''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://www.keralatv.in/sumangali-bhava-serial-zee/&lt;/ref&gt;
|-
| ''സത്യ എന്ന പെൺകുട്ടി ''|| [[ഒഡിയ]] പരമ്പര ''സിന്ദൂര ബിന്ദു''വിൻ്റെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://malayalam.samayam.com/tv/serials/after-lock-down-malayalam-television-serials-will-be-air-soon/articleshow/75914757.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''പൂക്കാലം വരവായി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' വരുന്ധിനി പരിണയ''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2020||''മലബാറി കഫെ ''|| ||
|-
|2020-2022||''കാർത്തിക ദീപം ''|| ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2020-2023	
|കയ്യെത്തും ദൂരത്ത്	
|തെലുങ്ക് ടിവി സീരീസ് രക്ത സംബന്ധം
|
|-
| ''നീയും ഞാനും''
| [[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുലാ പഹതേ രേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| 2021
| ''പ്രണയവർണ്ണങ്ങൾ''
| [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കി കൊറേ ബോൾബോ ടോമേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2021-2022||''മനം പോലെ മംഗല്യം ''||മറാത്തി പരമ്പര ''അഗ്ഗാബായി സാസുബായ്''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|''അമ്മ മകൾ ''|| ||
|-
|2021-2023	
|[[മിസ്സിസ് ഹിറ്റ്ലർ]]		
|ഹിന്ദി  പരമ്പര ഗുഡ്ഡൻ തുംസെ നാ ഹോ പയേഗാ
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022||''എരിവും പുളിയും ''||[[ഉപ്പും മുളകും]] പരമ്പരയുടെ റീബൂട്ട് ||
|-
| ''ഭാഗ്യലക്ഷ്മി''
|
|
|-
| 2022-2023
|വൈഫ് ഈസ് ബ്യൂട്ടിഫുൾ	
|
|
|-
| 2023	
|സുധാമണി സൂപ്പറാ	
|ഹിന്ദി ടിവി സീരീസ് പുഷ്പ ഇംപോസിബിൾ
|-	
| rowspan=&quot;6&quot; | 2023-2024	
|അനുരാഗ ഗാനം പോലെ	
|ഹിന്ദി പരമ്പര ബഡേ അച്ചേ ലഗ്തേ ഹേ
|-
|''സുഭദ്രം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''സൂര്യവംശം''
|-
|''മിഴിരണ്ടിലും''
|
|-
|''ശ്യാമംബരം ''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കൃഷ്ണകോളി''
|
|-
|''പാർവതി''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''തൃണയനി''
|-
|''മായാമയൂരം''
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''യാരടി നീ മോഹിനി'' 
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരമ്പര !! യഥാർത്ഥ പതിപ്പ് !! Ref.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2018-2020||''നന്ദനന്ദനം'' || ''പരമാവതർ ശ്രീകൃഷ്ണ''||
|-
|'' ആരാണീ സുന്ദരി ''||'' യാർഡി നീ മോഹിനി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/aranee-sundari-a-new-horror-serial/articleshow/66937698.cms&lt;/ref&gt;
|-
|2019-2022||'' സിന്ധൂരം ''|| ''കുംകും ഭാഗ്യ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020||''ജാൻസി റാണി'' || ''ജാൻസി കി റാണി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/vellinakshathram-and-jhansi-rani-malayalam-tv-to-air-two-new-dubbed-serials/articleshow/78403793.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''തെന്നാലി രാമൻ''||
''തെന്നാലി രാമ''
||
|-
|2020-2021||'' വെള്ളിനക്ഷത്രം ''|| '' ഭൂതു ''||
|-
|2020-2022|| ''നാഗിനി''||''നാഗിനി 2''
||
|-
|2021-2022||''അപൂർവരാഗം''||''കുണ്ഡലി ഭാഗ്യ''
||
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2022|| ''ബാല ശിവ''|| ''ബാൽ ശിവ്: മഹാദേവ് കി ആന്ദേഖി ഗാഥ''
||
|-
|  ''മരുമകൾ''||''നമ്പർ 1 കൊടലു''||
|-
|  ''അഗ്നിപരീക്ഷ''||''അഗ്നിപരീക്ഷ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022-2023||  ''നാഗദേവത''||''നാഗ ഭൈരവി''||
|-
|  ''മാലയോഗം''||''വൈദേഹി പരിണയം''||
|-
|2022-2024|| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ''||| ''ഊഹലു ഗുസാഗുസലാഡെ''||
|-
|2023||  ''നാഗം''||''നാഗിനി''||
|-
|2024
| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ 2''
| ''ശ്രീരസ്തു ശുഭമസ്തു''||
|-
|2024-2025
|''കൂടെ''
|''മാ അണ്ണയ''
|
|-
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2018-2019
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 1''
| 
|-
| ''തമാശ ബസാർ''
| 
|-
| ''ഡാൻസ് കേരള ഡാൻസ്''
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2019
| ''ബോയിംഗ് ബോയിംഗ്''
| 
|-
| '' കോമഡി നൈറ്സ്  ''
| 
|-
| 2019-2020
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 2''
|
|-
| 2019-2024
| '' സരിഗമപ കേരളം 1,3''
| 
|-
| 2020
| '' മലബാറി കഫെ''
| 
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2020-2021
| ''ഫണ്ണി നൈറ്സ്''
|
|-
| ''മിസ്റ്റർ ആൻ്റ് മിസ്സിസ്''
|
|-
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 3''
|
|-
| ''ലെട്സ് റോക്ക് ആൻഡ് റോൾ''
|
|-
| 2021-2022
| ''ഭയം''
| 
|-
| 2022-2023
| ''ഡ്രാമ ജൂനിയർസ്''
| 
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ]]</text>
      <sha1>b136u6iq2knm0sgjc5ak7wg4lcucmux</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652203</id>
      <parentid>4652202</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:33:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34429-77</username>
        <id>220617</id>
      </contributor>
      <origin>4652203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10479" sha1="mpnh9qs9ccgrochp9gtx8d352pb7fla" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ ചാനൽ [[സീ കേരളം]] നിലവിലുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതും മുൻ പ്രക്ഷേപണങ്ങളും അടങ്ങുന്ന ഒരു പട്ടികയാണിത്.

==നിലവിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! സീരിയൽ !! ഒറിജിനൽ പതിപ്പ്
|- 
|28 ഒക്ടോബർ 2024
|'' അപൂർവ്വരാഗം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബനൂ മെയ്ൻ തേരി ദുൽഹൻ''
|-
|12 ആഗസ്റ് 2024	
|'' മാനത്തെ കൊട്ടാരം'' 
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''തവമൈ തവമിരുന്ദ്''
|-
|11 ഏപ്രിൽ 2022
|''കുടുംബശ്രീ ശാരദ''	
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''രാധമ്മ കുതുരു''
|-
|17 ജൂൺ 2024	
|'' മധുര നൊമ്പര കാറ്റ്'' 
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ന കൊടലു ഭംഗാരം''
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''അകലെ ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' അമ്മായി ഗാരൂ''
|-
|30 സെപ്റ്റംബർ 2024	
|''സ്നേഹപൂർവ്വം ശ്യാമ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര '' ചോട്ട ബാഹു''
|-
|4 സെപ്റ്റംബർ 2023	
|'' മാംഗല്യം ''
|
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''വാൽസല്യം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''തുജ്‌സെ ഹേ രാബ്ത''
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! ഡബ്ബ് ചെയ്ത സീരിയൽ !! യഥാർത്ഥ സീരിയൽ
|-
| 8 ജനുവരി 2024	
|''പരിണയം'' 
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''ഗട്ടിമേള ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''സീതാ രാമം''
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''സീത രാമ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''അശ്വതി നക്ഷത്രം''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുക്കുപുടക''
|-
|6 നവംബർ 2023	
|'' മേഘരാഗം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ചിരഞ്ജീവി ലക്ഷ്മി സൗഭാഗ്യവതി''
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോ===
*സീ കേരളം സൂപ്പർ ഷോ

==മുൻപ് സംപ്രേഷണം ചെയ്തിരുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ !! Ref
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2018-2019||''അടുത്ത ബെല്ലോട് കൂടി ''|| ||
|-
|''കുട്ടികുറുംബൻ ''|| ||
|-
|''[[മൂക്കുത്തി അമ്മൻ (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)|മൂക്കുത്തി അമ്മൻ]]''|| ||
|-
|''അല്ലിയാമ്പൽ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുജ്യത് ജീവ രംഗല''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|2018-2020||''സ്വാതി നക്ഷത്രം ചോതി ''||[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബാധോ ബഹു''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
| 2018-2022|| ''ചെമ്പരത്തി''||  [[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുദ്ദ മന്ദാരം''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2019-2020||''കബനി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുത്യാല മുഗു''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatv.in/kabani-serial-zee-malayalam/|title=Kabani Malayalam Serial Zee Keralam - 11th March at 8.30 P.M|access-date=2026-06-12|date=2019-03-03|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019-2021||''സുമംഗലി ഭവ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തു ആശി ജവാലി രഹ''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://www.keralatv.in/sumangali-bhava-serial-zee/&lt;/ref&gt;
|-
| ''സത്യ എന്ന പെൺകുട്ടി ''|| [[ഒഡിയ]] പരമ്പര ''സിന്ദൂര ബിന്ദു''വിൻ്റെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://malayalam.samayam.com/tv/serials/after-lock-down-malayalam-television-serials-will-be-air-soon/articleshow/75914757.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''പൂക്കാലം വരവായി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' വരുന്ധിനി പരിണയ''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2020||''മലബാറി കഫെ ''|| ||
|-
|2020-2022||''കാർത്തിക ദീപം ''|| ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2020-2023	
|കയ്യെത്തും ദൂരത്ത്	
|തെലുങ്ക് ടിവി സീരീസ് രക്ത സംബന്ധം
|
|-
| ''നീയും ഞാനും''
| [[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുലാ പഹതേ രേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| 2021
| ''പ്രണയവർണ്ണങ്ങൾ''
| [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കി കൊറേ ബോൾബോ ടോമേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2021-2022||''മനം പോലെ മംഗല്യം ''||മറാത്തി പരമ്പര ''അഗ്ഗാബായി സാസുബായ്''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|''അമ്മ മകൾ ''|| ||
|-
|2021-2023	
|[[മിസ്സിസ് ഹിറ്റ്ലർ]]		
|ഹിന്ദി  പരമ്പര ഗുഡ്ഡൻ തുംസെ നാ ഹോ പയേഗാ
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022||''എരിവും പുളിയും ''||[[ഉപ്പും മുളകും]] പരമ്പരയുടെ റീബൂട്ട് ||
|-
| ''ഭാഗ്യലക്ഷ്മി''
|
|
|-
| 2022-2023
|വൈഫ് ഈസ് ബ്യൂട്ടിഫുൾ	
|
|
|-
| 2023	
|സുധാമണി സൂപ്പറാ	
|ഹിന്ദി ടിവി സീരീസ് പുഷ്പ ഇംപോസിബിൾ
|-	
| rowspan=&quot;6&quot; | 2023-2024	
|അനുരാഗ ഗാനം പോലെ	
|ഹിന്ദി പരമ്പര ബഡേ അച്ചേ ലഗ്തേ ഹേ
|-
|''സുഭദ്രം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''സൂര്യവംശം''
|-
|''മിഴിരണ്ടിലും''
|
|-
|''ശ്യാമംബരം ''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കൃഷ്ണകോളി''
|
|-
|''പാർവതി''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''തൃണയനി''
|-
|''മായാമയൂരം''
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''യാരടി നീ മോഹിനി'' 
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരമ്പര !! യഥാർത്ഥ പതിപ്പ് !! Ref.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2018-2020||''നന്ദനന്ദനം'' || ''പരമാവതർ ശ്രീകൃഷ്ണ''||
|-
|'' ആരാണീ സുന്ദരി ''||'' യാർഡി നീ മോഹിനി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/aranee-sundari-a-new-horror-serial/articleshow/66937698.cms&lt;/ref&gt;
|-
|2019-2022||'' സിന്ധൂരം ''|| ''കുംകും ഭാഗ്യ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020||''ജാൻസി റാണി'' || ''ജാൻസി കി റാണി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/vellinakshathram-and-jhansi-rani-malayalam-tv-to-air-two-new-dubbed-serials/articleshow/78403793.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''തെന്നാലി രാമൻ''||
''തെന്നാലി രാമ''
||
|-
|2020-2021||'' വെള്ളിനക്ഷത്രം ''|| '' ഭൂതു ''||
|-
|2020-2022|| ''നാഗിനി''||''നാഗിനി 2''
||
|-
|2021-2022||''അപൂർവരാഗം''||''കുണ്ഡലി ഭാഗ്യ''
||
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2022|| ''ബാല ശിവ''|| ''ബാൽ ശിവ്: മഹാദേവ് കി ആന്ദേഖി ഗാഥ''
||
|-
|  ''മരുമകൾ''||''നമ്പർ 1 കൊടലു''||
|-
|  ''അഗ്നിപരീക്ഷ''||''അഗ്നിപരീക്ഷ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022-2023||  ''നാഗദേവത''||''നാഗ ഭൈരവി''||
|-
|  ''മാലയോഗം''||''വൈദേഹി പരിണയം''||
|-
|2022-2024|| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ''||| ''ഊഹലു ഗുസാഗുസലാഡെ''||
|-
|2023||  ''നാഗം''||''നാഗിനി''||
|-
|2024
| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ 2''
| ''ശ്രീരസ്തു ശുഭമസ്തു''||
|-
|2024-2025
|''കൂടെ''
|''മാ അണ്ണയ''
|
|-
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2018-2019
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 1''
| 
|-
| ''തമാശ ബസാർ''
| 
|-
| ''ഡാൻസ് കേരള ഡാൻസ്''
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2019
| ''ബോയിംഗ് ബോയിംഗ്''
| 
|-
| '' കോമഡി നൈറ്സ്  ''
| 
|-
| 2019-2020
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 2''
|
|-
| 2019-2024
| '' സരിഗമപ കേരളം 1,3''
| 
|-
| 2020
| '' മലബാറി കഫെ''
| 
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2020-2021
| ''ഫണ്ണി നൈറ്സ്''
|
|-
| ''മിസ്റ്റർ ആൻ്റ് മിസ്സിസ്''
|
|-
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 3''
|
|-
| ''ലെട്സ് റോക്ക് ആൻഡ് റോൾ''
|
|-
| 2021-2022
| ''ഭയം''
| 
|-
| 2022-2023
| ''ഡ്രാമ ജൂനിയർസ്''
| 
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ]]</text>
      <sha1>mpnh9qs9ccgrochp9gtx8d352pb7fla</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652280</id>
      <parentid>4652203</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:14:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34429-77</username>
        <id>220617</id>
      </contributor>
      <origin>4652280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10360" sha1="hhvpla9kadxgex74ewnxozvmudtwtut" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ ചാനൽ [[സീ കേരളം]] നിലവിലുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതും മുൻ പ്രക്ഷേപണങ്ങളും അടങ്ങുന്ന ഒരു പട്ടികയാണിത്.

==നിലവിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! സീരിയൽ !! ഒറിജിനൽ പതിപ്പ്
|- 
|28 ഒക്ടോബർ 2024
|'' അപൂർവ്വരാഗം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബനൂ മെയ്ൻ തേരി ദുൽഹൻ''
|-
|12 ആഗസ്റ് 2024	
|'' മാനത്തെ കൊട്ടാരം'' 
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''തവമൈ തവമിരുന്ദ്''
|-
|11 ഏപ്രിൽ 2022
|''കുടുംബശ്രീ ശാരദ''	
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''രാധമ്മ കുതുരു''
|-
|17 ജൂൺ 2024	
|'' മധുര നൊമ്പര കാറ്റ്'' 
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ന കൊടലു ഭംഗാരം''
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''അകലെ ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' അമ്മായി ഗാരൂ''
|-
|30 സെപ്റ്റംബർ 2024	
|''സ്നേഹപൂർവ്വം ശ്യാമ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര '' ചോട്ട ബാഹു''
|-
|4 സെപ്റ്റംബർ 2023	
|'' മാംഗല്യം ''
|
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''വാൽസല്യം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''തുജ്‌സെ ഹേ രാബ്ത''
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! ഡബ്ബ് ചെയ്ത സീരിയൽ !! യഥാർത്ഥ സീരിയൽ
|-
| 8 ജനുവരി 2024	
|''പരിണയം'' 
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''ഗട്ടിമേള ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''സീതാ രാമം''
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''സീത രാമ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''അശ്വതി നക്ഷത്രം''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുക്കുപുടക''
|-
|6 നവംബർ 2023	
|'' മേഘരാഗം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ചിരഞ്ജീവി ലക്ഷ്മി സൗഭാഗ്യവതി''
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോ===
*സീ കേരളം സൂപ്പർ ഷോ

==മുൻപ് സംപ്രേഷണം ചെയ്തിരുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ !! Ref
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2018-2019||''അടുത്ത ബെല്ലോട് കൂടി ''|| ||
|-
|''കുട്ടികുറുംബൻ ''|| ||
|-
|''മാംഗല്യം''|| ||
|-
|''അല്ലിയാമ്പൽ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുജ്യത് ജീവ രംഗല''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|2018-2020||''സ്വാതി നക്ഷത്രം ചോതി ''||[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബാധോ ബഹു''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
| 2018-2022|| ''ചെമ്പരത്തി''||  [[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുദ്ദ മന്ദാരം''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2019-2020||''കബനി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുത്യാല മുഗു''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatv.in/kabani-serial-zee-malayalam/|title=Kabani Malayalam Serial Zee Keralam - 11th March at 8.30 P.M|access-date=2026-06-12|date=2019-03-03|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019-2021||''സുമംഗലി ഭവ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തു ആശി ജവാലി രഹ''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://www.keralatv.in/sumangali-bhava-serial-zee/&lt;/ref&gt;
|-
| ''സത്യ എന്ന പെൺകുട്ടി ''|| [[ഒഡിയ]] പരമ്പര ''സിന്ദൂര ബിന്ദു''വിൻ്റെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://malayalam.samayam.com/tv/serials/after-lock-down-malayalam-television-serials-will-be-air-soon/articleshow/75914757.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''പൂക്കാലം വരവായി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' വരുന്ധിനി പരിണയ''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2020||''മലബാറി കഫെ ''|| ||
|-
|2020-2022||''കാർത്തിക ദീപം ''|| ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2020-2023	
|കയ്യെത്തും ദൂരത്ത്	
|തെലുങ്ക് ടിവി സീരീസ് രക്ത സംബന്ധം
|
|-
| ''നീയും ഞാനും''
| [[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുലാ പഹതേ രേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| 2021
| ''പ്രണയവർണ്ണങ്ങൾ''
| [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കി കൊറേ ബോൾബോ ടോമേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2021-2022||''മനം പോലെ മംഗല്യം ''||മറാത്തി പരമ്പര ''അഗ്ഗാബായി സാസുബായ്''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|''അമ്മ മകൾ ''|| ||
|-
|2021-2023	
|[[മിസ്സിസ് ഹിറ്റ്ലർ]]		
|ഹിന്ദി  പരമ്പര ഗുഡ്ഡൻ തുംസെ നാ ഹോ പയേഗാ
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022||''എരിവും പുളിയും ''||[[ഉപ്പും മുളകും]] പരമ്പരയുടെ റീബൂട്ട് ||
|-
| ''ഭാഗ്യലക്ഷ്മി''
|
|
|-
| 2022-2023
|വൈഫ് ഈസ് ബ്യൂട്ടിഫുൾ	
|
|
|-
| 2023	
|സുധാമണി സൂപ്പറാ	
|ഹിന്ദി ടിവി സീരീസ് പുഷ്പ ഇംപോസിബിൾ
|-	
| rowspan=&quot;6&quot; | 2023-2024	
|അനുരാഗ ഗാനം പോലെ	
|ഹിന്ദി പരമ്പര ബഡേ അച്ചേ ലഗ്തേ ഹേ
|-
|''സുഭദ്രം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''സൂര്യവംശം''
|-
|''മിഴിരണ്ടിലും''
|
|-
|''ശ്യാമംബരം ''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കൃഷ്ണകോളി''
|
|-
|''പാർവതി''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''തൃണയനി''
|-
|''മായാമയൂരം''
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''യാരടി നീ മോഹിനി'' 
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരമ്പര !! യഥാർത്ഥ പതിപ്പ് !! Ref.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2018-2020||''നന്ദനന്ദനം'' || ''പരമാവതർ ശ്രീകൃഷ്ണ''||
|-
|'' ആരാണീ സുന്ദരി ''||'' യാർഡി നീ മോഹിനി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/aranee-sundari-a-new-horror-serial/articleshow/66937698.cms&lt;/ref&gt;
|-
|2019-2022||'' സിന്ധൂരം ''|| ''കുംകും ഭാഗ്യ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020||''ജാൻസി റാണി'' || ''ജാൻസി കി റാണി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/vellinakshathram-and-jhansi-rani-malayalam-tv-to-air-two-new-dubbed-serials/articleshow/78403793.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''തെന്നാലി രാമൻ''||
''തെന്നാലി രാമ''
||
|-
|2020-2021||'' വെള്ളിനക്ഷത്രം ''|| '' ഭൂതു ''||
|-
|2020-2022|| ''നാഗിനി''||''നാഗിനി 2''
||
|-
|2021-2022||''അപൂർവരാഗം''||''കുണ്ഡലി ഭാഗ്യ''
||
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2022|| ''ബാല ശിവ''|| ''ബാൽ ശിവ്: മഹാദേവ് കി ആന്ദേഖി ഗാഥ''
||
|-
|  ''മരുമകൾ''||''നമ്പർ 1 കൊടലു''||
|-
|  ''അഗ്നിപരീക്ഷ''||''അഗ്നിപരീക്ഷ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022-2023||  ''നാഗദേവത''||''നാഗ ഭൈരവി''||
|-
|  ''മാലയോഗം''||''വൈദേഹി പരിണയം''||
|-
|2022-2024|| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ''||| ''ഊഹലു ഗുസാഗുസലാഡെ''||
|-
|2023||  ''നാഗം''||''നാഗിനി''||
|-
|2024
| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ 2''
| ''ശ്രീരസ്തു ശുഭമസ്തു''||
|-
|2024-2025
|''കൂടെ''
|''മാ അണ്ണയ''
|
|-
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2018-2019
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 1''
| 
|-
| ''തമാശ ബസാർ''
| 
|-
| ''ഡാൻസ് കേരള ഡാൻസ്''
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2019
| ''ബോയിംഗ് ബോയിംഗ്''
| 
|-
| '' കോമഡി നൈറ്സ്  ''
| 
|-
| 2019-2020
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 2''
|
|-
| 2019-2024
| '' സരിഗമപ കേരളം 1,3''
| 
|-
| 2020
| '' മലബാറി കഫെ''
| 
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2020-2021
| ''ഫണ്ണി നൈറ്സ്''
|
|-
| ''മിസ്റ്റർ ആൻ്റ് മിസ്സിസ്''
|
|-
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 3''
|
|-
| ''ലെട്സ് റോക്ക് ആൻഡ് റോൾ''
|
|-
| 2021-2022
| ''ഭയം''
| 
|-
| 2022-2023
| ''ഡ്രാമ ജൂനിയർസ്''
| 
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ]]</text>
      <sha1>hhvpla9kadxgex74ewnxozvmudtwtut</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652281</id>
      <parentid>4652280</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:15:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34429-77</username>
        <id>220617</id>
      </contributor>
      <origin>4652281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10479" sha1="mpnh9qs9ccgrochp9gtx8d352pb7fla" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ ചാനൽ [[സീ കേരളം]] നിലവിലുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതും മുൻ പ്രക്ഷേപണങ്ങളും അടങ്ങുന്ന ഒരു പട്ടികയാണിത്.

==നിലവിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! സീരിയൽ !! ഒറിജിനൽ പതിപ്പ്
|- 
|28 ഒക്ടോബർ 2024
|'' അപൂർവ്വരാഗം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബനൂ മെയ്ൻ തേരി ദുൽഹൻ''
|-
|12 ആഗസ്റ് 2024	
|'' മാനത്തെ കൊട്ടാരം'' 
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''തവമൈ തവമിരുന്ദ്''
|-
|11 ഏപ്രിൽ 2022
|''കുടുംബശ്രീ ശാരദ''	
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''രാധമ്മ കുതുരു''
|-
|17 ജൂൺ 2024	
|'' മധുര നൊമ്പര കാറ്റ്'' 
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ന കൊടലു ഭംഗാരം''
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''അകലെ ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' അമ്മായി ഗാരൂ''
|-
|30 സെപ്റ്റംബർ 2024	
|''സ്നേഹപൂർവ്വം ശ്യാമ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര '' ചോട്ട ബാഹു''
|-
|4 സെപ്റ്റംബർ 2023	
|'' മാംഗല്യം ''
|
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''വാൽസല്യം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''തുജ്‌സെ ഹേ രാബ്ത''
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! ഡബ്ബ് ചെയ്ത സീരിയൽ !! യഥാർത്ഥ സീരിയൽ
|-
| 8 ജനുവരി 2024	
|''പരിണയം'' 
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''ഗട്ടിമേള ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''സീതാ രാമം''
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''സീത രാമ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''അശ്വതി നക്ഷത്രം''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുക്കുപുടക''
|-
|6 നവംബർ 2023	
|'' മേഘരാഗം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ചിരഞ്ജീവി ലക്ഷ്മി സൗഭാഗ്യവതി''
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോ===
*സീ കേരളം സൂപ്പർ ഷോ

==മുൻപ് സംപ്രേഷണം ചെയ്തിരുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ !! Ref
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2018-2019||''അടുത്ത ബെല്ലോട് കൂടി ''|| ||
|-
|''കുട്ടികുറുംബൻ ''|| ||
|-
|''[[മൂക്കുത്തി അമ്മൻ (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)|മൂക്കുത്തി അമ്മൻ]]''|| ||
|-
|''അല്ലിയാമ്പൽ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുജ്യത് ജീവ രംഗല''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|2018-2020||''സ്വാതി നക്ഷത്രം ചോതി ''||[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബാധോ ബഹു''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
| 2018-2022|| ''ചെമ്പരത്തി''||  [[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുദ്ദ മന്ദാരം''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2019-2020||''കബനി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുത്യാല മുഗു''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatv.in/kabani-serial-zee-malayalam/|title=Kabani Malayalam Serial Zee Keralam - 11th March at 8.30 P.M|access-date=2026-06-12|date=2019-03-03|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019-2021||''സുമംഗലി ഭവ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തു ആശി ജവാലി രഹ''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://www.keralatv.in/sumangali-bhava-serial-zee/&lt;/ref&gt;
|-
| ''സത്യ എന്ന പെൺകുട്ടി ''|| [[ഒഡിയ]] പരമ്പര ''സിന്ദൂര ബിന്ദു''വിൻ്റെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://malayalam.samayam.com/tv/serials/after-lock-down-malayalam-television-serials-will-be-air-soon/articleshow/75914757.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''പൂക്കാലം വരവായി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' വരുന്ധിനി പരിണയ''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2020||''മലബാറി കഫെ ''|| ||
|-
|2020-2022||''കാർത്തിക ദീപം ''|| ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2020-2023	
|കയ്യെത്തും ദൂരത്ത്	
|തെലുങ്ക് ടിവി സീരീസ് രക്ത സംബന്ധം
|
|-
| ''നീയും ഞാനും''
| [[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുലാ പഹതേ രേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| 2021
| ''പ്രണയവർണ്ണങ്ങൾ''
| [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കി കൊറേ ബോൾബോ ടോമേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2021-2022||''മനം പോലെ മംഗല്യം ''||മറാത്തി പരമ്പര ''അഗ്ഗാബായി സാസുബായ്''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|''അമ്മ മകൾ ''|| ||
|-
|2021-2023	
|[[മിസ്സിസ് ഹിറ്റ്ലർ]]		
|ഹിന്ദി  പരമ്പര ഗുഡ്ഡൻ തുംസെ നാ ഹോ പയേഗാ
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022||''എരിവും പുളിയും ''||[[ഉപ്പും മുളകും]] പരമ്പരയുടെ റീബൂട്ട് ||
|-
| ''ഭാഗ്യലക്ഷ്മി''
|
|
|-
| 2022-2023
|വൈഫ് ഈസ് ബ്യൂട്ടിഫുൾ	
|
|
|-
| 2023	
|സുധാമണി സൂപ്പറാ	
|ഹിന്ദി ടിവി സീരീസ് പുഷ്പ ഇംപോസിബിൾ
|-	
| rowspan=&quot;6&quot; | 2023-2024	
|അനുരാഗ ഗാനം പോലെ	
|ഹിന്ദി പരമ്പര ബഡേ അച്ചേ ലഗ്തേ ഹേ
|-
|''സുഭദ്രം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''സൂര്യവംശം''
|-
|''മിഴിരണ്ടിലും''
|
|-
|''ശ്യാമംബരം ''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കൃഷ്ണകോളി''
|
|-
|''പാർവതി''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''തൃണയനി''
|-
|''മായാമയൂരം''
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''യാരടി നീ മോഹിനി'' 
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരമ്പര !! യഥാർത്ഥ പതിപ്പ് !! Ref.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2018-2020||''നന്ദനന്ദനം'' || ''പരമാവതർ ശ്രീകൃഷ്ണ''||
|-
|'' ആരാണീ സുന്ദരി ''||'' യാർഡി നീ മോഹിനി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/aranee-sundari-a-new-horror-serial/articleshow/66937698.cms&lt;/ref&gt;
|-
|2019-2022||'' സിന്ധൂരം ''|| ''കുംകും ഭാഗ്യ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020||''ജാൻസി റാണി'' || ''ജാൻസി കി റാണി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/vellinakshathram-and-jhansi-rani-malayalam-tv-to-air-two-new-dubbed-serials/articleshow/78403793.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''തെന്നാലി രാമൻ''||
''തെന്നാലി രാമ''
||
|-
|2020-2021||'' വെള്ളിനക്ഷത്രം ''|| '' ഭൂതു ''||
|-
|2020-2022|| ''നാഗിനി''||''നാഗിനി 2''
||
|-
|2021-2022||''അപൂർവരാഗം''||''കുണ്ഡലി ഭാഗ്യ''
||
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2022|| ''ബാല ശിവ''|| ''ബാൽ ശിവ്: മഹാദേവ് കി ആന്ദേഖി ഗാഥ''
||
|-
|  ''മരുമകൾ''||''നമ്പർ 1 കൊടലു''||
|-
|  ''അഗ്നിപരീക്ഷ''||''അഗ്നിപരീക്ഷ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022-2023||  ''നാഗദേവത''||''നാഗ ഭൈരവി''||
|-
|  ''മാലയോഗം''||''വൈദേഹി പരിണയം''||
|-
|2022-2024|| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ''||| ''ഊഹലു ഗുസാഗുസലാഡെ''||
|-
|2023||  ''നാഗം''||''നാഗിനി''||
|-
|2024
| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ 2''
| ''ശ്രീരസ്തു ശുഭമസ്തു''||
|-
|2024-2025
|''കൂടെ''
|''മാ അണ്ണയ''
|
|-
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2018-2019
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 1''
| 
|-
| ''തമാശ ബസാർ''
| 
|-
| ''ഡാൻസ് കേരള ഡാൻസ്''
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2019
| ''ബോയിംഗ് ബോയിംഗ്''
| 
|-
| '' കോമഡി നൈറ്സ്  ''
| 
|-
| 2019-2020
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 2''
|
|-
| 2019-2024
| '' സരിഗമപ കേരളം 1,3''
| 
|-
| 2020
| '' മലബാറി കഫെ''
| 
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2020-2021
| ''ഫണ്ണി നൈറ്സ്''
|
|-
| ''മിസ്റ്റർ ആൻ്റ് മിസ്സിസ്''
|
|-
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 3''
|
|-
| ''ലെട്സ് റോക്ക് ആൻഡ് റോൾ''
|
|-
| 2021-2022
| ''ഭയം''
| 
|-
| 2022-2023
| ''ഡ്രാമ ജൂനിയർസ്''
| 
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ]]</text>
      <sha1>mpnh9qs9ccgrochp9gtx8d352pb7fla</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652490</id>
      <parentid>4652281</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34429-77</username>
        <id>220617</id>
      </contributor>
      <origin>4652490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10360" sha1="hhvpla9kadxgex74ewnxozvmudtwtut" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ ചാനൽ [[സീ കേരളം]] നിലവിലുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതും മുൻ പ്രക്ഷേപണങ്ങളും അടങ്ങുന്ന ഒരു പട്ടികയാണിത്.

==നിലവിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! സീരിയൽ !! ഒറിജിനൽ പതിപ്പ്
|- 
|28 ഒക്ടോബർ 2024
|'' അപൂർവ്വരാഗം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബനൂ മെയ്ൻ തേരി ദുൽഹൻ''
|-
|12 ആഗസ്റ് 2024	
|'' മാനത്തെ കൊട്ടാരം'' 
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''തവമൈ തവമിരുന്ദ്''
|-
|11 ഏപ്രിൽ 2022
|''കുടുംബശ്രീ ശാരദ''	
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''രാധമ്മ കുതുരു''
|-
|17 ജൂൺ 2024	
|'' മധുര നൊമ്പര കാറ്റ്'' 
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ന കൊടലു ഭംഗാരം''
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''അകലെ ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' അമ്മായി ഗാരൂ''
|-
|30 സെപ്റ്റംബർ 2024	
|''സ്നേഹപൂർവ്വം ശ്യാമ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര '' ചോട്ട ബാഹു''
|-
|4 സെപ്റ്റംബർ 2023	
|'' മാംഗല്യം ''
|
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''വാൽസല്യം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''തുജ്‌സെ ഹേ രാബ്ത''
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! ഡബ്ബ് ചെയ്ത സീരിയൽ !! യഥാർത്ഥ സീരിയൽ
|-
| 8 ജനുവരി 2024	
|''പരിണയം'' 
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''ഗട്ടിമേള ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''സീതാ രാമം''
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''സീത രാമ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''അശ്വതി നക്ഷത്രം''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുക്കുപുടക''
|-
|6 നവംബർ 2023	
|'' മേഘരാഗം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ചിരഞ്ജീവി ലക്ഷ്മി സൗഭാഗ്യവതി''
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോ===
*സീ കേരളം സൂപ്പർ ഷോ

==മുൻപ് സംപ്രേഷണം ചെയ്തിരുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ !! Ref
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2018-2019||''അടുത്ത ബെല്ലോട് കൂടി ''|| ||
|-
|''കുട്ടികുറുംബൻ ''|| ||
|-
|''മാംഗല്യം''|| ||
|-
|''അല്ലിയാമ്പൽ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുജ്യത് ജീവ രംഗല''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|2018-2020||''സ്വാതി നക്ഷത്രം ചോതി ''||[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബാധോ ബഹു''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
| 2018-2022|| ''ചെമ്പരത്തി''||  [[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുദ്ദ മന്ദാരം''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2019-2020||''കബനി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുത്യാല മുഗു''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatv.in/kabani-serial-zee-malayalam/|title=Kabani Malayalam Serial Zee Keralam - 11th March at 8.30 P.M|access-date=2026-06-12|date=2019-03-03|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019-2021||''സുമംഗലി ഭവ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തു ആശി ജവാലി രഹ''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://www.keralatv.in/sumangali-bhava-serial-zee/&lt;/ref&gt;
|-
| ''സത്യ എന്ന പെൺകുട്ടി ''|| [[ഒഡിയ]] പരമ്പര ''സിന്ദൂര ബിന്ദു''വിൻ്റെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://malayalam.samayam.com/tv/serials/after-lock-down-malayalam-television-serials-will-be-air-soon/articleshow/75914757.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''പൂക്കാലം വരവായി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' വരുന്ധിനി പരിണയ''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2020||''മലബാറി കഫെ ''|| ||
|-
|2020-2022||''കാർത്തിക ദീപം ''|| ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2020-2023	
|കയ്യെത്തും ദൂരത്ത്	
|തെലുങ്ക് ടിവി സീരീസ് രക്ത സംബന്ധം
|
|-
| ''നീയും ഞാനും''
| [[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുലാ പഹതേ രേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| 2021
| ''പ്രണയവർണ്ണങ്ങൾ''
| [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കി കൊറേ ബോൾബോ ടോമേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2021-2022||''മനം പോലെ മംഗല്യം ''||മറാത്തി പരമ്പര ''അഗ്ഗാബായി സാസുബായ്''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|''അമ്മ മകൾ ''|| ||
|-
|2021-2023	
|[[മിസ്സിസ് ഹിറ്റ്ലർ]]		
|ഹിന്ദി  പരമ്പര ഗുഡ്ഡൻ തുംസെ നാ ഹോ പയേഗാ
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022||''എരിവും പുളിയും ''||[[ഉപ്പും മുളകും]] പരമ്പരയുടെ റീബൂട്ട് ||
|-
| ''ഭാഗ്യലക്ഷ്മി''
|
|
|-
| 2022-2023
|വൈഫ് ഈസ് ബ്യൂട്ടിഫുൾ	
|
|
|-
| 2023	
|സുധാമണി സൂപ്പറാ	
|ഹിന്ദി ടിവി സീരീസ് പുഷ്പ ഇംപോസിബിൾ
|-	
| rowspan=&quot;6&quot; | 2023-2024	
|അനുരാഗ ഗാനം പോലെ	
|ഹിന്ദി പരമ്പര ബഡേ അച്ചേ ലഗ്തേ ഹേ
|-
|''സുഭദ്രം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''സൂര്യവംശം''
|-
|''മിഴിരണ്ടിലും''
|
|-
|''ശ്യാമംബരം ''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കൃഷ്ണകോളി''
|
|-
|''പാർവതി''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''തൃണയനി''
|-
|''മായാമയൂരം''
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''യാരടി നീ മോഹിനി'' 
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരമ്പര !! യഥാർത്ഥ പതിപ്പ് !! Ref.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2018-2020||''നന്ദനന്ദനം'' || ''പരമാവതർ ശ്രീകൃഷ്ണ''||
|-
|'' ആരാണീ സുന്ദരി ''||'' യാർഡി നീ മോഹിനി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/aranee-sundari-a-new-horror-serial/articleshow/66937698.cms&lt;/ref&gt;
|-
|2019-2022||'' സിന്ധൂരം ''|| ''കുംകും ഭാഗ്യ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020||''ജാൻസി റാണി'' || ''ജാൻസി കി റാണി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/vellinakshathram-and-jhansi-rani-malayalam-tv-to-air-two-new-dubbed-serials/articleshow/78403793.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''തെന്നാലി രാമൻ''||
''തെന്നാലി രാമ''
||
|-
|2020-2021||'' വെള്ളിനക്ഷത്രം ''|| '' ഭൂതു ''||
|-
|2020-2022|| ''നാഗിനി''||''നാഗിനി 2''
||
|-
|2021-2022||''അപൂർവരാഗം''||''കുണ്ഡലി ഭാഗ്യ''
||
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2022|| ''ബാല ശിവ''|| ''ബാൽ ശിവ്: മഹാദേവ് കി ആന്ദേഖി ഗാഥ''
||
|-
|  ''മരുമകൾ''||''നമ്പർ 1 കൊടലു''||
|-
|  ''അഗ്നിപരീക്ഷ''||''അഗ്നിപരീക്ഷ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022-2023||  ''നാഗദേവത''||''നാഗ ഭൈരവി''||
|-
|  ''മാലയോഗം''||''വൈദേഹി പരിണയം''||
|-
|2022-2024|| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ''||| ''ഊഹലു ഗുസാഗുസലാഡെ''||
|-
|2023||  ''നാഗം''||''നാഗിനി''||
|-
|2024
| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ 2''
| ''ശ്രീരസ്തു ശുഭമസ്തു''||
|-
|2024-2025
|''കൂടെ''
|''മാ അണ്ണയ''
|
|-
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2018-2019
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 1''
| 
|-
| ''തമാശ ബസാർ''
| 
|-
| ''ഡാൻസ് കേരള ഡാൻസ്''
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2019
| ''ബോയിംഗ് ബോയിംഗ്''
| 
|-
| '' കോമഡി നൈറ്സ്  ''
| 
|-
| 2019-2020
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 2''
|
|-
| 2019-2024
| '' സരിഗമപ കേരളം 1,3''
| 
|-
| 2020
| '' മലബാറി കഫെ''
| 
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2020-2021
| ''ഫണ്ണി നൈറ്സ്''
|
|-
| ''മിസ്റ്റർ ആൻ്റ് മിസ്സിസ്''
|
|-
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 3''
|
|-
| ''ലെട്സ് റോക്ക് ആൻഡ് റോൾ''
|
|-
| 2021-2022
| ''ഭയം''
| 
|-
| 2022-2023
| ''ഡ്രാമ ജൂനിയർസ്''
| 
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ]]</text>
      <sha1>hhvpla9kadxgex74ewnxozvmudtwtut</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652491</id>
      <parentid>4652490</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34429-77</username>
        <id>220617</id>
      </contributor>
      <origin>4652491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10479" sha1="2kcrmmx1en8nlf9hgr9zf2pl0np0idw" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ ചാനൽ [[സീ കേരളം]] നിലവിലുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതും മുൻ പ്രക്ഷേപണങ്ങളും അടങ്ങുന്ന ഒരു പട്ടികയാണിത്.

==നിലവിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! സീരിയൽ !! ഒറിജിനൽ പതിപ്പ്
|- 
|28 ഒക്ടോബർ 2024
|'' അപൂർവ്വരാഗം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബനൂ മെയ്ൻ തേരി ദുൽഹൻ''
|-
|12 ആഗസ്റ് 2024	
|'' മാനത്തെ കൊട്ടാരം'' 
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''തവമൈ തവമിരുന്ദ്''
|-
|11 ഏപ്രിൽ 2022
|''കുടുംബശ്രീ ശാരദ''	
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''രാധമ്മ കുതുരു''
|-
|17 ജൂൺ 2024	
|'' മധുര നൊമ്പര കാറ്റ്'' 
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ന കൊടലു ഭംഗാരം''
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''അകലെ ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' അമ്മായി ഗാരൂ''
|-
|30 സെപ്റ്റംബർ 2024	
|''സ്നേഹപൂർവ്വം ശ്യാമ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര '' ചോട്ട ബാഹു''
|-
|4 സെപ്റ്റംബർ 2023	
|'' [[മൂക്കുത്തി അമ്മൻ (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)|മൂക്കുത്തി അമ്മൻ]] ''
|
|-
|25 മാർച്ച് 2024	
|''വാൽസല്യം ''
|[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''തുജ്‌സെ ഹേ രാബ്ത''
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! പ്രീമിയർ തീയതി !! ഡബ്ബ് ചെയ്ത സീരിയൽ !! യഥാർത്ഥ സീരിയൽ
|-
| 8 ജനുവരി 2024	
|''പരിണയം'' 
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''ഗട്ടിമേള ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''സീതാ രാമം''
|[[കന്നഡ]] പരമ്പര ''സീത രാമ''
|-
|27 മെയ് 2024	
|''അശ്വതി നക്ഷത്രം''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുക്കുപുടക''
|-
|6 നവംബർ 2023	
|'' മേഘരാഗം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''ചിരഞ്ജീവി ലക്ഷ്മി സൗഭാഗ്യവതി''
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോ===
*സീ കേരളം സൂപ്പർ ഷോ

==മുൻപ് സംപ്രേഷണം ചെയ്തിരുന്ന പരിപാടികൾ==
===പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ !! Ref
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2018-2019||''അടുത്ത ബെല്ലോട് കൂടി ''|| ||
|-
|''കുട്ടികുറുംബൻ ''|| ||
|-
|''മാംഗല്യം''|| ||
|-
|''അല്ലിയാമ്പൽ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുജ്യത് ജീവ രംഗല''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|2018-2020||''സ്വാതി നക്ഷത്രം ചോതി ''||[[ഹിന്ദി]] പരമ്പര ''ബാധോ ബഹു''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
| 2018-2022|| ''ചെമ്പരത്തി''||  [[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുദ്ദ മന്ദാരം''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2019-2020||''കബനി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''മുത്യാല മുഗു''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatv.in/kabani-serial-zee-malayalam/|title=Kabani Malayalam Serial Zee Keralam - 11th March at 8.30 P.M|access-date=2026-06-12|date=2019-03-03|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019-2021||''സുമംഗലി ഭവ ''||[[മറാത്തി]] പരമ്പര ''തു ആശി ജവാലി രഹ''യുടെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://www.keralatv.in/sumangali-bhava-serial-zee/&lt;/ref&gt;
|-
| ''സത്യ എന്ന പെൺകുട്ടി ''|| [[ഒഡിയ]] പരമ്പര ''സിന്ദൂര ബിന്ദു''വിൻ്റെ റീമേക്ക്||&lt;ref&gt;https://malayalam.samayam.com/tv/serials/after-lock-down-malayalam-television-serials-will-be-air-soon/articleshow/75914757.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''പൂക്കാലം വരവായി ''||[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര '' വരുന്ധിനി പരിണയ''ത്തിൻ്റെ റീമേക്ക്||
|-
|2020||''മലബാറി കഫെ ''|| ||
|-
|2020-2022||''കാർത്തിക ദീപം ''|| ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2020-2023	
|കയ്യെത്തും ദൂരത്ത്	
|തെലുങ്ക് ടിവി സീരീസ് രക്ത സംബന്ധം
|
|-
| ''നീയും ഞാനും''
| [[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി]] പരമ്പര ''തുലാ പഹതേ രേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| 2021
| ''പ്രണയവർണ്ണങ്ങൾ''
| [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കി കൊറേ ബോൾബോ ടോമേ''യുടെ റീമേക്ക്
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2021-2022||''മനം പോലെ മംഗല്യം ''||മറാത്തി പരമ്പര ''അഗ്ഗാബായി സാസുബായ്''യുടെ റീമേക്ക്||
|-
|''അമ്മ മകൾ ''|| ||
|-
|2021-2023	
|[[മിസ്സിസ് ഹിറ്റ്ലർ]]		
|ഹിന്ദി  പരമ്പര ഗുഡ്ഡൻ തുംസെ നാ ഹോ പയേഗാ
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022||''എരിവും പുളിയും ''||[[ഉപ്പും മുളകും]] പരമ്പരയുടെ റീബൂട്ട് ||
|-
| ''ഭാഗ്യലക്ഷ്മി''
|
|
|-
| 2022-2023
|വൈഫ് ഈസ് ബ്യൂട്ടിഫുൾ	
|
|
|-
| 2023	
|സുധാമണി സൂപ്പറാ	
|ഹിന്ദി ടിവി സീരീസ് പുഷ്പ ഇംപോസിബിൾ
|-	
| rowspan=&quot;6&quot; | 2023-2024	
|അനുരാഗ ഗാനം പോലെ	
|ഹിന്ദി പരമ്പര ബഡേ അച്ചേ ലഗ്തേ ഹേ
|-
|''സുഭദ്രം ''
|[[തെലുങ്ക്]] പരമ്പര ''സൂര്യവംശം''
|-
|''മിഴിരണ്ടിലും''
|
|-
|''ശ്യാമംബരം ''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''കൃഷ്ണകോളി''
|
|-
|''പാർവതി''
|[[ബംഗാളി]] പരമ്പര ''തൃണയനി''
|-
|''മായാമയൂരം''
|[[തമിഴ്]] പരമ്പര ''യാരടി നീ മോഹിനി'' 
|-
|}

===മൊഴിമാറ്റ പരമ്പരകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരമ്പര !! യഥാർത്ഥ പതിപ്പ് !! Ref.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2018-2020||''നന്ദനന്ദനം'' || ''പരമാവതർ ശ്രീകൃഷ്ണ''||
|-
|'' ആരാണീ സുന്ദരി ''||'' യാർഡി നീ മോഹിനി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/aranee-sundari-a-new-horror-serial/articleshow/66937698.cms&lt;/ref&gt;
|-
|2019-2022||'' സിന്ധൂരം ''|| ''കുംകും ഭാഗ്യ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020||''ജാൻസി റാണി'' || ''ജാൻസി കി റാണി ''||&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/vellinakshathram-and-jhansi-rani-malayalam-tv-to-air-two-new-dubbed-serials/articleshow/78403793.cms&lt;/ref&gt;
|-
|''തെന്നാലി രാമൻ''||
''തെന്നാലി രാമ''
||
|-
|2020-2021||'' വെള്ളിനക്ഷത്രം ''|| '' ഭൂതു ''||
|-
|2020-2022|| ''നാഗിനി''||''നാഗിനി 2''
||
|-
|2021-2022||''അപൂർവരാഗം''||''കുണ്ഡലി ഭാഗ്യ''
||
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2022|| ''ബാല ശിവ''|| ''ബാൽ ശിവ്: മഹാദേവ് കി ആന്ദേഖി ഗാഥ''
||
|-
|  ''മരുമകൾ''||''നമ്പർ 1 കൊടലു''||
|-
|  ''അഗ്നിപരീക്ഷ''||''അഗ്നിപരീക്ഷ''||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022-2023||  ''നാഗദേവത''||''നാഗ ഭൈരവി''||
|-
|  ''മാലയോഗം''||''വൈദേഹി പരിണയം''||
|-
|2022-2024|| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ''||| ''ഊഹലു ഗുസാഗുസലാഡെ''||
|-
|2023||  ''നാഗം''||''നാഗിനി''||
|-
|2024
| ''അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ 2''
| ''ശ്രീരസ്തു ശുഭമസ്തു''||
|-
|2024-2025
|''കൂടെ''
|''മാ അണ്ണയ''
|
|-
|}

===റിയാലിറ്റി ഷോകൾ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! വർഷം !! പരിപാടി !! കുറിപ്പുകൾ
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2018-2019
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 1''
| 
|-
| ''തമാശ ബസാർ''
| 
|-
| ''ഡാൻസ് കേരള ഡാൻസ്''
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2019
| ''ബോയിംഗ് ബോയിംഗ്''
| 
|-
| '' കോമഡി നൈറ്സ്  ''
| 
|-
| 2019-2020
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 2''
|
|-
| 2019-2024
| '' സരിഗമപ കേരളം 1,3''
| 
|-
| 2020
| '' മലബാറി കഫെ''
| 
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2020-2021
| ''ഫണ്ണി നൈറ്സ്''
|
|-
| ''മിസ്റ്റർ ആൻ്റ് മിസ്സിസ്''
|
|-
| ''സൂപ്പർ ബംബർ സീസൺ 3''
|
|-
| ''ലെട്സ് റോക്ക് ആൻഡ് റോൾ''
|
|-
| 2021-2022
| ''ഭയം''
| 
|-
| 2022-2023
| ''ഡ്രാമ ജൂനിയർസ്''
| 
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ]]</text>
      <sha1>2kcrmmx1en8nlf9hgr9zf2pl0np0idw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മോണിക്ക ഫ്രൈഡേ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>555774</id>
    <revision>
      <id>4652282</id>
      <parentid>4136736</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8842" sha1="h7vv0guoroucqi7w4f0bxb3q549mz52" xml:space="preserve">{{prettyurl|Monica Friday}}
{{Infobox person
| name               = മോണിക്ക ഫ്രൈഡേ
| image              =
| alt                = 
| caption            = 
| native_name_lang   = 
| birth_name         = മോണിക്ക ഫ്രൈഡേ
| birth_date         = {{birth date and age|1988|4|19}}
| birth_place        = [[ബാഡഗ്രി]], ലാഗോസ്, നൈജീരിയ
| death_date         = 
| death_place        = 
| nationality        = നൈജീരിയൻ
| occupation         = Actress, influencer, realtor, model and producer
| website            = 
| imagesize          = 
| othername          = 
| yearsactive        = 2008–ഇതുവരെ
}}
ഒരു [[നൈജീരിയ]]ൻ ചലച്ചിത്രനടിയും, ഇൻഫ്ലൂൻസറും, സ്ഥലക്കച്ചവടക്കാരിയും, മോഡലും നിർമ്മാതാവുമാണ് '''മോണിക്ക ഫ്രൈഡേ''' (ജനനം ഏപ്രിൽ 19, 1988).&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nlist.ng/people/monica-friday-2451/credits/|title=monica friday|work=Nlist.ng|access-date=17 June 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mynigeria.com/NigeriaHomePage/entertainment/Actress-Monica-Friday-rips-actor-Zubby-Michael-apart-over-his-tribalistic-comment-on-AMVCA-349096|title=Actress Monica Friday rips actor Zubby Michael apart over his tribalistic comment on AMVCA|work=mynigeria.com|access-date=17 June 2021|archive-date=2021-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20211006115047/https://www.mynigeria.com/NigeriaHomePage/entertainment/Actress-Monica-Friday-rips-actor-Zubby-Michael-apart-over-his-tribalistic-comment-on-AMVCA-349096|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lifestyle.ng/actress-monica-friday-speaks-on-sleeping-with-movie-producers-to-get-famous/|title=Actress, Monica Friday Speaks On Sleeping With Movie Producers To Get Famous|work=lifestyle.ng|access-date=18 June 2021|archive-date=2021-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510055527/https://lifestyle.ng/actress-monica-friday-speaks-on-sleeping-with-movie-producers-to-get-famous/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dailytimes.ng/i-once-hawked-ewa-agoyin-in-ajegunle-monica-friday/|title=I once hawked Ewa Agoyin in Ajegunle – Monica Friday|work=dailytimes.ng|access-date=17 June 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://thenewsguru.com/entertainment/i-am-not-a-fan-of-showing-off-relationship-on-social-media-monica-friday/|title=I am not a fan of showing off relationship on social media- Monica Friday|work=thenewsguru.com|access-date=18 June 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/abducted-watch-femi-branch-monica-friday-in-short-film/wjywm62|title=Watch Femi Branch, Monica Friday in short film|work=pulse.ng|access-date=17 June 2021|archive-date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624205212/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/abducted-watch-femi-branch-monica-friday-in-short-film/wjywm62|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.legit.ng/1165127-nigerian-actress-monica-shares-photo-friend-escaped-scammers-lagos.html|title=Nigerian actress Monica shares photo of how her friend escaped scammers in Lagos |work=legit.ng|access-date=17 June 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://plugtimes.com/2020/06/actress-monica-friday-guest-kmc-show-deme-goli/|title=Actress Monica Friday is Guest on 'KMC Show' with Deme Goli|work=plugtimes.com|access-date=17 June 2021}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.kemifilani.ng/2020/11/aftermath-of-endsars-protest-the-way-forward-monica-friday.html|title=Aftermath of EndSARS protest, the way forward – Monica Friday |work=kemifilani.ng |access-date=17 June 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lindaikejisblog.com/2020/3/actress-monica-friday-drags-actor-zubby-michael-for-saying-organizers-of-amvca-are-yorubas-and-didnt-recognize-the-pillars-of-nollywood.html|title=Actress Monica Friday drags actor Zubby Michael for saying Organizers of AMVCA are &quot;Yorubas&quot; and didn't recognize the &quot;pillars of Nollywood&quot;|work=lindaikejisblog.com|access-date=18 June 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ghgossip.com/actress-monica-friday-celebrates-birthday-with-amazing-photos/|title=Actress, Monica Friday Celebrates Birthday With Amazing Photos|work=ghgossip.com|access-date=18 June 2021|archive-date=2021-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20211006115056/https://www.ghgossip.com/actress-monica-friday-celebrates-birthday-with-amazing-photos/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
മോഡിക്ക [[ബാഡഗ്രി|ബാഡഗ്രിയിൽ]] ജനിച്ചു. [[ലാഗോസ്|ലാഗോസിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അജഗുൺലെ എന്ന ക്രിസ്തീയ ഭവനത്തിൽ വളർന്നു. മിസ്റ്റർമിസ് കിഡീസ് അക്കാദമിയിൽ അവർ വിദ്യാഭ്യാസം ആരംഭിച്ചു. ലാഗോസിലെ ന്യൂലാന്റ് സീനിയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂളിൽ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അവർ ഒഗുൻ സ്റ്റേറ്റിലെ ഒലാബിസി ഓണബാൻജോ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലേക്ക് പോകുന്നതിനുമുമ്പ് മാസ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ പഠിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mybiohub.com/2016/09/monica-friday-biography-age.html/|title=monica friday|work=mybiohub.com|access-date=17 June 2021}}&lt;/ref&gt;
== കരിയർ ==
ഒരു ന്യൂ സോങ് എന്ന [[Wale Adenuga|വെയ്ൽ അഡെനുഗ പ്രോജക്റ്റിൽ]] ഒരു അധിക വേഷം അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അവർ ആദ്യമായി ടെലിവിഷനിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. 2015 ൽ [[Remi Vaughan-Richards|റെമി വോഗൻ-റിച്ചാർഡ്സിന്റെ]] &quot;അൺസ്പോക്കൺ&quot; എന്ന സിനിമയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതാണ് അവരുടെ ആദ്യത്തെ പ്രധാന ചലച്ചിത്ര വേഷം. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://filmfreeway.com/475354|title=Unspoken |work=filmfreeway.com|access-date=17 June 2021}}&lt;/ref&gt;

മോണിക്ക ദീർഘകാലമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന 2015 എം-നെറ്റ് സീരീസായ &quot;ഡു ഗുഡ്&quot;, ആഫ്രിക്കൻ ടെയിൽ ഫിലിം &quot;ഡോറ&quot; എന്നിവ 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://punchng.com/most-difficult-part-of-being-famous-is-being-broke-monica-friday/|title=Most difficult part of being famous is being broke – Monica Friday|work=punchng.com|access-date=17 June 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://otakuwire.com/dere-an-african-tale-tv-show-cast-details-plot-release-runtime-rating-downloads/|title=Dérè: An African Tale – TV Show : Cast, Details, Plot, Release, Runtime, Rating, Downloads|work=otakuwire.com|access-date=18 June 2021|archive-date=2021-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20211006115036/https://otakuwire.com/dere-an-african-tale-tv-show-cast-details-plot-release-runtime-rating-downloads/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2019 ൽ &quot;സെന&quot; എന്ന ചിത്രത്തിൽ മോണിക്ക റെക്സിഹയായി അഭിനയിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bellanaija.com/2019/04/zena-official-trailer/|title=Watch Official Trailer for 'ZENA' starring Ireti Doyle, Omowunmi Dada &amp; Ijeoma Grace Agu|work=bellanaija.com|date=20 April 2019|access-date=18 June 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nollywoodreinvented.com/2020/01/zena.html|title=ZENA|work=nollywoodreinvented.com|access-date=18 June 2021}}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
{{reflist|30em}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
*{{IMDb name|nm10761558|Monica Friday}} 
*[https://www.instagram.com/monicafriday1/ Monica Friday] on [[Instagram]]   

{{DEFAULTSORT:Friday, Monica}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1988-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നൈജീരിയൻ ചലച്ചിത്രനടികൾ]]</text>
      <sha1>h7vv0guoroucqi7w4f0bxb3q549mz52</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സെയ് ഷെയ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>556218</id>
    <revision>
      <id>4652451</id>
      <parentid>4644979</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T07:34:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>756</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;Seyi_Photo.jpg&quot; നീക്കം ചെയ്യുന്നു, [[c:User:Krd|Krd]] എന്ന കാര്യനിർവ്വാഹകൻ അത് കോമൺസിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. കാരണം: No permission since 25 July 2026.</comment>
      <origin>4652451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28949" sha1="atb3wa379rgotsiupy20uj5honv6qua" xml:space="preserve">{{prettyurl|Seyi Shay}}
{{Infobox musical artist
| name             = Seyi Shay
| image            =
| image_size       = 
| landscape        = &lt;!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --&gt;
| alt              = 
| caption          = സെയ് ഷെയ്
| background       = solo_singer
| birth_name       = Oluwaseyi Joshua
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| alias            = Seyi Shay
| birth_date       = {{birth date and age|df=yes|1985|12|21}}
| birth_place      = [[Tottenham]], [[London]], United Kingdom
| origin           = 
| death_date       = &lt;!-- {{death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date 1st) --&gt;
| death_place      = 
| genre            = &lt;nowiki&gt;{{flatlist|&lt;/nowiki&gt;
*[[Afropop]]
*[[R&amp;B]]
*[[Afro-soul]]
*[[Afro-fusion]]
*[[Reggae]]
*[[Dancehall]]
| occupation       = Singer, songwriter, performer, actress
| instrument       = Vocals
| years_active     = 2001 – present{{efn|group=upper-alpha|Shay told Kemi Lawal of ''[[The Punch]]'' that she became a professional singer at the age of 14.&lt;ref name=&quot;punchng1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.punchng.com/spice/my-favourites/men-see-me-as-a-sex-symbol-seyi-shay/ |title=Men see me as a sex symbol – Seyi Shay |publisher=Punchng.com |date=17 March 2013 |access-date=1 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140503011933/http://www.punchng.com/spice/my-favourites/men-see-me-as-a-sex-symbol-seyi-shay/ |archivedate= 3 May 2014 }}&lt;/ref&gt;}}
| label            = {{hlist|Stargurl&lt;ref&gt;{{cite web |first1=Oreoluwa |last1=Peters |title=Seyi Shay floats record label with 'silent partner' |url=https://ynaija.com/seyi-shay-floats-record-label/ |publisher=YNaija |access-date=17 February 2019 |date=14 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190218021254/https://ynaija.com/seyi-shay-floats-record-label/ |archive-date=18 February 2019 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;| Universal Music France&lt;ref&gt;{{cite web |title=Seyi Shay - Universal Music France |url=https://www.universalmusic.fr/artistes/31610198750 |website=www.universalmusic.fr |access-date=10 June 2021 |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt; |&lt;br/&gt; [[Universal Music Publishing Group]] |&lt;br/&gt; Aristokrat Publishing |&lt;br/&gt; [[Island Records|Island]] &lt;small&gt;(former)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |first1=Dionne |last1=Searcey |title=Nigeria's Afrobeats Music Scene Is Booming, but Profits Go to Pirates |url=https://www.nytimes.com/2017/06/03/world/africa/nigeria-lagos-afrobeats-music-piracy-seyi-shay.html |newspaper=New York Times |access-date=17 February 2019 |date=3 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190218021611/https://www.nytimes.com/2017/06/03/world/africa/nigeria-lagos-afrobeats-music-piracy-seyi-shay.html |archive-date=18 February 2019 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;|}}
| associated_acts  = {{flatlist|
*[[Sound Sultan]]
*[[Teyana Taylor]]&lt;br/&gt;
*[[Del B]]
*[[Timaya]]&lt;br/&gt;
*[[Vector (musician)|Vector]]
*[[Olamide]]&lt;br/&gt;
*[[Patoranking]]
*[[Wizkid (musician)|Wizkid]]&lt;br/&gt;
*[[Shaydee]]
}}Yemi Alade
| website          = {{URL|iamseyishay.com/}}
}}
[[നൈജീരിയ]]ൻ ഗായികയും ഗാനരചയിതാവും നടിയുമാണ് '''ഡെബോറ ഒലുവസെയ് ജോഷ്വ''' (ജനനം ഒലുവസെയ് ജോഷ്വ; 21 ഡിസംബർ 1985), &lt;ref&gt;{{cite web|title=Beyonce's dad 'keeps us grounded'|url=http://www.independent.ie/entertainment/music/beyonces-dad-keeps-us-grounded-26806577.html|publisher=Independent|access-date=26 April 2017|date=29 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20170426152628/http://www.independent.ie/entertainment/music/beyonces-dad-keeps-us-grounded-26806577.html|archive-date=26 April 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vanguardngr1&quot;&gt;{{cite web |author= |url=http://www.vanguardngr.com/2012/07/seyi-returns-home-with-a-promise/ |title=Seyi returns home with a promise – Vanguard NewsShe presently is a bad judge in the bad show Nigerian idol
|publisher=Vanguardngr.com |date=28 July 2012 |access-date=30 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140503041035/http://www.vanguardngr.com/2012/07/seyi-returns-home-with-a-promise/ |archive-date=3 May 2014 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; പ്രൊഫഷണലായി '''സെയ് ഷായ്''' (ഷായ്-യേ ഷായ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു). [[Konami|കോനാമി]]യുടെ ക്രൈം ലൈഫ്: ഗാംഗ് വാർസ് (2005) എന്ന വീഡിയോ ഗെയിമിന്റെ ശബ്ദട്രാക്കിനായി അവർ മൂന്ന് ഗാനങ്ങൾ എഴുതി നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref name=&quot;nationalmirroronline1&quot;&gt;{{cite web |url=http://nationalmirroronline.net/new/artiste-uncensored-im-very-passionate-about-nigerian-music-seyi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140503021226/http://nationalmirroronline.net/new/artiste-uncensored-im-very-passionate-about-nigerian-music-seyi/ |url-status=dead |archive-date=3 May 2014 |title=ARTISTE UNCENSORED: I'm very passionate about Nigerian music |publisher=Nationalmirroronline.net |date=10 October 2012 |access-date=2 May 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://uk.games.konami-europe.com/news.do?idNews=70 |title=News &quot;Soundtrack to a Crime Life&quot; – Konami |publisher=Uk.games.konami-europe.com |access-date=2 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140503061457/http://uk.games.konami-europe.com/news.do?idNews=70 |archivedate=3 May 2014 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;  മെലാനി സിയുടെ മൂന്നാമത്തെ സ്റ്റുഡിയോ ആൽബമായ ബ്യൂട്ടിഫുൾ ഇന്റൻഷൻസിൽ (2005) ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള &quot;യൂ വിൽ സീ&quot; എന്ന ഗാനവും ചിപ്സ് ട്രാൻസിഷൻ ആൽബത്തിലെ &quot;വൈറ്റ് ലൈസ്&quot; എന്ന ഒരു ഗാനവും അവർ എഴുതി. &lt;ref name=&quot;nationalmirroronline1&quot;/&gt;  2008 ൽ, ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തനരഹിതമായ പോപ്പ് ഗേൾ ഗ്രൂപ്പായ ഫ്രം അബോവിലെ പ്രധാന ഗായികയായി. ഗ്രൂപ്പ് സോണിയുടെ കൊളംബിയ റെക്കോർഡ്സുമായി ഒരു റെക്കോർഡിംഗ് കരാർ ഒപ്പിട്ട അവർ മാത്യു നോളസിന്റെ മ്യൂസിക് വേൾഡ് എന്റർടൈൻമെന്റ് കമ്പനി കൈകാര്യം ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;vanguardngr1&quot;/&gt;2013 നവംബറിൽ ഷായ് ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ സേവന ദാതാവായ ഇത്തിസലാത്തുമായി ഒരു അംഗീകാര കരാർ ഒപ്പിട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://www.vanguardngr.com/2014/01/top-returnee-musicians-ruling-nigerian-airwaves/ |title=Top 'returnee' musicians ruling Nigerian airwaves – Vanguard News |publisher=Vanguardngr.com |date=25 January 2014 |access-date=1 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140501034124/http://www.vanguardngr.com/2014/01/top-returnee-musicians-ruling-nigerian-airwaves/ |archive-date=1 May 2014 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |first=Osagie |last=Alonge |url=http://thenet.ng/2013/11/seyi-shay-signs-endorsement-deal-with-etisalat/ |title=Seyi Shay signs endorsement deal with Etisalat |publisher=Thenet.ng |date=9 February 2014 |access-date=1 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140417031426/http://thenet.ng/2013/11/seyi-shay-signs-endorsement-deal-with-etisalat/ |archivedate=17 April 2014 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; 2015 ജൂലൈയിൽ അവർ [[Island Records|ഐലൻഡ് റെക്കോർഡുമായി]] ഒരു റെക്കോർഡ് കരാർ ഒപ്പിട്ടു. &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Sanusi|first1=Hassan|title=Seyi Shay signs record deal with UK's Island Records|url=http://thenet.ng/2015/06/seyi-shay-signs-record-deal-with-uks-island-records/|publisher=Nigerian Entertainment Today|access-date=25 April 2017|date=23 June 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170425204915/http://thenet.ng/2015/06/seyi-shay-signs-record-deal-with-uks-island-records/|archivedate=25 April 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 2015 ൽ അവർ [[പെപ്സി]]യുമായി 2 വർഷത്തെ അംഗീകാര കരാർ ഒപ്പിട്ടു. &lt;ref&gt;{{cite web |last1=Ade-Unuigbe |first1=Adesola |title=Seyi Shay is on Fire! Lands Endorsement Deal with Pepsi |url=https://www.bellanaija.com/2015/11/seyi-shay-is-on-fire-lands-endorsement-deal-with-pepsi/ |website=BellaNaija |access-date=27 April 2021 |date=11 November 2015}}&lt;/ref&gt;  2015 നവംബറിൽ ഷായ് തന്റെ ആദ്യ സ്റ്റുഡിയോ ആൽബം [[Seyi or Shay|സെയ് ഓർ ഷായ്]] പുറത്തിറക്കി. [[Patoranking|പട്ടോരങ്കിംഗ്]], [[Shaydee|ഷെയ്ഡീ]] എന്നിവരെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന &quot;ഇരാവോ&quot;, &quot;റഗ്ഗ റഗ്ഗ&quot;, &quot;റൗട്ട് നൗ&quot;, &quot;മുർദ&quot; തുടങ്ങി പ്രമോഷണൽ സിംഗിൾസ് അതിനെ പിന്തുണച്ചു. 2021 ജനുവരിയിൽ യൂണിവേഴ്സൽ മ്യൂസിക് പബ്ലിഷിംഗ് ഗ്രൂപ്പുമായി&lt;ref name=&quot;Vanguard Nigeria News&quot;&gt;{{cite web |title=Seyi Shay seals deal with Universal Music |url=https://www.vanguardngr.com/2021/05/seyi-shay-seals-deal-with-universal-music/ |website=Vanguard News |access-date=25 July 2021 |date=2 May 2021}}&lt;/ref&gt; ഒരു പ്രസിദ്ധീകരണ കരാർ ഒപ്പിട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=My Pictures, Expression Of My Confidence As A Woman - Seyi Shay |url=https://leadership.ng/my-pictures-expression-of-my-confidence-as-a-woman-seyi-shay/ |website=Leadership Newspaper |access-date=1 May 2021 |date=28 January 2021 |archive-date=2021-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027184311/https://leadership.ng/my-pictures-expression-of-my-confidence-as-a-woman-seyi-shay/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== ജീവിതവും കരിയറും ==
ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ലണ്ടനിലെ ടോട്ടൻഹാമിലാണ് നൈജീരിയൻ മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഷായ് ജനിച്ചതും വളർന്നതും. &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Onibada|first1=Ade|title=London To Lagos: British-Nigerian Songstress Seyi Shay|url=http://www.voice-online.co.uk/article/london-lagos-british-nigerian-songstress-seyi-shay|publisher=Young Voices|access-date=25 April 2017|date=16 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425115505/http://www.voice-online.co.uk/article/london-lagos-british-nigerian-songstress-seyi-shay|archive-date=25 April 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; അവരുടെ അമ്മ വടക്കൻ നൈജീരിയയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. അവരുടെ പിതാവ് ഐഫെ സ്വദേശിയാണ്. അവർക്ക് രണ്ട് മൂത്ത സഹോദരന്മാരും ഒരു മൂത്ത സഹോദരിയും ഉണ്ട്. അവളെയും സഹോദരങ്ങളെയും അവരുടെ ഏകയായ അമ്മയാണ് വളർത്തിയത്. ഷായ് ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ വീട്ടിലാണ് വളർന്നത്. അമ്മയ്ക്കും അച്ഛനും ഇടയിലുള്ള സിംഗിൾ ചൈൽഡ് ആയതിനാൽ കൗമാരകാലത്ത് അവർക്ക് പലപ്പോഴും സഹോദരങ്ങളില്ലാത്ത കുട്ടിയെപ്പോലെ തോന്നി. അവർക്ക് രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ നൈജീരിയ സന്ദർശിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ഒടുവിൽ ലാഗോസിലെ മേരിലാൻഡിലെ കമാൻഡ് ഹൈസ്കൂളിൽ ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;thisdaylive1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thisdaylive.com/articles/seyi-shay-touring-uk-with-beyonce-was-fantastic/148475/ |title=Seyi Shay: Touring Uk With Beyonce Was Fantastic, Articles |publisher=Thisday Live |date=25 May 2013 |access-date=1 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140503025112/http://www.thisdaylive.com/articles/seyi-shay-touring-uk-with-beyonce-was-fantastic/148475/ |archivedate= 3 May 2014 }}&lt;/ref&gt; ബിരുദ പഠനം പൂർത്തിയാക്കാൻ അവർ ലണ്ടനിലേക്ക് മടങ്ങി. അവിടെ അവർ മ്യൂസിക് ബിസിനസ് മാനേജ്‌മെന്റിൽ ബിഎ ഹോൺസിനൊപ്പം ഈസ്റ്റ് ലണ്ടൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. &lt;ref name=&quot;punchng1&quot;/&gt; സംഗീതത്തോടുള്ള അവരുടെ താൽപര്യം അവരുടെ വീട്ടിലെ അംഗങ്ങളെ സ്വാധീനിച്ചു. അവരുടെ പരേതയായ അമ്മ ഒരു കോറിസ്റ്ററായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;The Sun &quot;&gt;{{cite web | url=http://sunnewsonline.com/new/?p=23279 | title=Seyi Shay: Beyonce's dad made me! | work=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]] | date=13 April 2013 | access-date=1 May 2014 | author=Agadibe, Christian | archive-url=https://web.archive.org/web/20140503025723/http://sunnewsonline.com/new/?p=23279 | archive-date=3 May 2014 | url-status=live }}&lt;/ref&gt; അവരുടെ സഹോദരി ബിബിസിക്ക് &lt;ref&gt;{{cite web |title=I wish I didn’t have tattoos -Singer Seyi Shay |url=https://thenationonlineng.net/i-wish-i-didnt-have-tattoos-singer-seyi-shay-2/ |website=The Nation |access-date=27 April 2021 |date=18 January 2014}}&lt;/ref&gt; പാട്ടുകൾ രചിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. അവരുടെ സഹോദരൻ ലണ്ടനിലെ ഒരു പ്രമുഖ ക്ലബ്ബും റേഡിയോ ഡിജെയുമായിരുന്നു. ഷായ് അവരുടെ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ ഗായകസംഘത്തിൽ ചേർന്നു. 6 -ആം വയസ്സിൽ പ്രകടനം ആരംഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;The Sun &quot;/&gt; അവരുടെ ലോക പര്യടനത്തിൽ ലണ്ടൻ കമ്മ്യൂണിറ്റി ഗോസ്പൽ ക്വയറിനായി അവർ അവതരിപ്പിച്ചു. അതിൽ ജപ്പാനിലെ 13 നഗരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;The Sun &quot;/&gt;  ഈ ദിവസത്തെ ലാൻറെ ഒഡുകോയയ്ക്ക് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ അമ്മ തന്റെ സംഗീത അഭിലാഷങ്ങളുടെ ഉറച്ച പിന്തുണക്കാരിയല്ലെന്ന് ഷായ് പറഞ്ഞു. കൂടാതെ, അവർ ഒരു ഡോക്ടറോ അഭിഭാഷകനോ ആകണമെന്ന് അവരുടെ അമ്മ ആഗ്രഹിച്ചു. &lt;ref name=&quot;The Sun &quot;/&gt;  മരണപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് അമ്മ തന്റെ സംഗീത ജീവിതത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാനും ദൈവത്തിന് ഒന്നാം സ്ഥാനം നൽകാനും പറഞ്ഞു. &lt;ref name=&quot;thisdaylive1&quot;/&gt;

സർ [[George Martin|ജോർജ് മാർട്ടിനുമായി]] ബന്ധമുള്ള റെക്കോർഡ് കമ്പനിയായ നോ അപ്പോളജിയുമായി ആദ്യ റെക്കോർഡ് കരാർ ഒപ്പിട്ടപ്പോൾ അവരുടെ സംഗീത ജീവിതം ഉയർന്നു. 2006 ൽ ഷായ് യുകെയിൽ ബോഡീഷ്യ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഗേൾ ബാൻഡ് രൂപീകരിച്ചു. ഓൾ സെയിന്റ്സ്, സുഗാബേബ് എന്നിവയുടെ സ്ഥാപകനും മാനേജറുമായ റോൺ ടോമാണ് അവരെ കൈകാര്യം ചെയ്തത്. രണ്ട് വർഷത്തിന് ശേഷം ബാൻഡ് വേർപിരിഞ്ഞു. ഫ്രെയിം എബോവ് യുകെ പാട്ട് ഓഡിഷനിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഷായ് തീരുമാനിച്ചു. ഓഡിഷൻ അവസാനിച്ചതിനുശേഷം ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തനരഹിതമായ പെൺകുട്ടി ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ഗായികയായി അവർ ഉയർന്നു. മാത്യു നോൾസിന്റെ മാനേജ്മെന്റ് കമ്പനിക്ക് വേണ്ടി പ്രകടനം നടത്തിയതിന് ശേഷം ഗ്രൂപ്പ് റെക്കോർഡ് കരാർ ഒപ്പിട്ടു. ഊർജ്ജസ്വലമായ വോക്കൽ, ഡാൻസ് പരിശീലനങ്ങൾക്ക് അവരെ ഹൂസ്റ്റണിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. [[ബിയോൺസെ|ബിയോൺസിനെ]] ഐ ആം ... വേൾഡ് ടൂർനായി ബ്രിട്ടനിൽ ആയിരുന്നപ്പോൾ സംഘം പിന്തുണച്ചു. &lt;ref name=&quot;thisdaylive1&quot;/&gt; 2011 എംടിവി യൂറോപ്പ് മ്യൂസിക് അവാർഡുകളിൽ ബ്രൂണോ മാർസിന് മികച്ച പുതിയ ആക്ട് അവാർഡ് അവർ സമ്മാനിച്ചു. കൂടാതെ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 166 രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്ത ബ്രേക്കിംഗ് ഫ്രം അബോവ് എന്ന പേരിൽ അവരുടെ സ്വന്തം എംടിവി റിയാലിറ്റി ഷോ ഉണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;rhodiesworld1&quot;&gt;{{cite web |url=http://rhodiesworld.com/seyi-shay-my-first-professional-hit-musically-was-a-tour-to-japan-at-age-14/ |title=SEYI SHAY: MY FIRST PROFESSIONAL HIT MUSICALLY WAS A TOUR TO JAPAN AT AGE 14. |publisher=Rhodies World |date=22 August 2013 |access-date=2 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140503010357/http://rhodiesworld.com/seyi-shay-my-first-professional-hit-musically-was-a-tour-to-japan-at-age-14/ |archive-date=3 May 2014 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/2012/06/26/mathew-knowles-reality-show-breaking-from-above-america_n_1628336.html |title=Mathew Knowles' Reality Show 'Breaking From Above' Premieres in America |publisher=Huffingtonpost.com |date=29 June 2012 |access-date=2 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140503021944/http://www.huffingtonpost.com/2012/06/26/mathew-knowles-reality-show-breaking-from-above-america_n_1628336.html |archive-date=3 May 2014 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;  പിന്നീട് സംഘം പിരിച്ചുവിടുകയും മാത്യുവിനോളുമായി തന്റെ മാനേജ്മെന്റ് ഇടപാട് തുടരാനും സോണിയുമായി ഒരു റെക്കോർഡിംഗ് കരാർ നേടാനും ഷായ്ക്ക് അവസരം ലഭിച്ചു. പകരം, അവരിൽ നിന്ന് ഒരു ഓഫർ ലഭിച്ച ശേഷം ഫ്ലൈ ടൈം സംഗീതത്തിൽ ചേരാൻ അവർ തീരുമാനിച്ചു. ജസ്റ്റിൻ ടിംബർലേക്ക്, ബ്രയാൻ മൈക്കിൾ കോക്സ്, ഡാരി, ബിലാൽ, മിഷേൽ വില്യംസ്, ചിപ്പ്, റോബ് നോക്സ്, എച്ച്-മണി, കാമറൂൺ വാലസ് എന്നിവരുൾപ്പെടെ നിരവധി സംഗീതജ്ഞർക്കൊപ്പം ഷായ് പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;vanguardngr1&quot;/&gt;
==അവാർഡുകളും നാമനിർദ്ദേശങ്ങളും==
{| class =&quot;wikitable&quot;
|-
!Year
!Event
!Prize
!Recipient
!Result
!Ref
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|2013
|rowspan=&quot;2&quot;|[[The Headies 2013|The Headies]]
|Best Vocal Performance (Female)
|&quot;Irawo&quot;
|{{nom}}
|rowspan=&quot;2&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://www.vanguardngr.com/2013/12/olamide-wins-big-headies-2013-full-list-winners/ |title=Olamide wins big @ Headies 2013 + full list of winners |publisher=Vanguardngr.com |date=27 December 2013 |access-date=30 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140225114039/http://www.vanguardngr.com/2013/12/olamide-wins-big-headies-2013-full-list-winners/ |archive-date=25 February 2014 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[The Headies award for Next Rated|Next Rated]]
|rowspan=&quot;4&quot;|Herself
|{{nom}}
|-
|[[City People Entertainment Awards]]
|Best New Musician of the Year (Female)
|{{won}}
|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bellanaija.com/2013/07/16/2013-city-people-entertainment-awards-first-photos-full-list-of-winners/ |title=2013 City People Entertainment Awards: First Photos &amp; Full List of Winners |publisher=Bella Naija |date= |access-date=30 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140706115630/http://www.bellanaija.com/2013/07/16/2013-city-people-entertainment-awards-first-photos-full-list-of-winners/ |archive-date=6 July 2014 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Nigeria Entertainment Awards]]
|Best New Act of the Year
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.premiumtimesng.com/arts-entertainment/137094-nigerian-entertainment-award-announces-2013-nominees.html | title=Nigerian Entertainment Award announces 2013 nominees | publisher=Premium Times | date=31 May 2013 | access-date=5 May 2014 | author=Abimboye, Micheal | archive-url=https://web.archive.org/web/20140306125132/http://www.premiumtimesng.com/arts-entertainment/137094-nigerian-entertainment-award-announces-2013-nominees.html | archive-date=6 March 2014 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|Chase Awards
|Artiste of the Year (Female)
|{{n/a}}
|rowspan=&quot;2&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://www.premiumtimesng.com/arts-entertainment/146520-chase-awards-2013-unveils-nominees.html |title=CHASE Awards 2013 unveils nominees – Premium Times Nigeria |publisher=Premiumtimesng.com |date=12 October 2013 |access-date=30 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140503020951/http://www.premiumtimesng.com/arts-entertainment/146520-chase-awards-2013-unveils-nominees.html |archive-date=3 May 2014 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|-
|Song of the Year
|&quot;Irawo&quot;
|{{n/a}}
|-
|rowspan=&quot;8&quot;|2014
|[[2014 Channel O Music Video Awards]]
|Most Gifted Female
|&quot;Irawo&quot;
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Marshall|first1=Rhodé|title=Channel O Africa announces Music Video Awards nominees|url=http://mg.co.za/article/2014-09-05-channel-o-africa-announces-music-video-awards-nominees|publisher=Mail &amp; Guardian|access-date=12 September 2014|date=5 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140913011117/http://mg.co.za/article/2014-09-05-channel-o-africa-announces-music-video-awards-nominees|archive-date=13 September 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[City People Entertainment Awards]]
|Musician of the Year (Female)
|rowspan=&quot;2&quot;|Herself
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.bellanaija.com/2014/06/06/rita-dominic-davido-tiwa-savage-majid-michel-2014-city-people-entertainment-awards-nominees/ | title=Rita Dominic, Davido, Tiwa Savage, Majid Michel – 2014 City People Entertainment Awards Nominees | publisher=Bellanaija.com | date=6 June 2014 | access-date=10 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140608231822/http://www.bellanaija.com/2014/06/06/rita-dominic-davido-tiwa-savage-majid-michel-2014-city-people-entertainment-awards-nominees/ | archive-date=8 June 2014 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[2014 Nigeria Entertainment Awards]]
|Female Artist of the Year
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.premiumtimesng.com/arts-entertainment/161770-pop-duo-skuki-reject-nigerian-entertainment-awards-nomination.html | title=Pop duo, Skuki, reject Nigerian Entertainment Awards nomination | publisher=[[Premium Times]] | date=31 May 2014 | access-date=1 June 2014 | author=Abimboye, Micheal | archive-url=https://web.archive.org/web/20140605052920/http://www.premiumtimesng.com/arts-entertainment/161770-pop-duo-skuki-reject-nigerian-entertainment-awards-nomination.html | archive-date=5 June 2014 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|[[World Music Awards]]
|World's Best Song 
|rowspan=&quot;2&quot;|&quot;Ragga Ragga&quot;
|{{nom}}
|rowspan=&quot;5&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.channelstv.com/2014/02/20/dbanj-tuface-jay-z-kanye-west-davido-kcee-nominated-at-world-music-awards/ |title=D'banj, Tuface, Jay-Z, Kanye West, Davido, Kcee Nominated at World Music Awards |publisher=Channelstv.com |date=20 February 2014 |access-date=30 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140418234340/http://www.channelstv.com/2014/02/20/dbanj-tuface-jay-z-kanye-west-davido-kcee-nominated-at-world-music-awards/ |archive-date=18 April 2014 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|World's Best Video
|{{nom}}
|-
|World's Best Female Artiste 
|rowspan=&quot;3&quot;|Herself
|{{nom}}
|-
|World's Best Live Act
|{{nom}}
|-
|World's Best Entertainer of the Year
|{{nom}}
|-
|2015
|[[MTV Africa Music Awards 2015]]
|Best Female &amp; Video of the Year
|TBA
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Seyi Shay Singer thanks 'God almighty' for MAMA nomination|url=http://pulse.ng/buzz/seyi-shay-singer-thanks-god-almighty-for-mama-nomination-id3867272.html|website=Pulse Nigeria|publisher=Joey Akan|access-date=15 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150724025951/http://pulse.ng/buzz/seyi-shay-singer-thanks-god-almighty-for-mama-nomination-id3867272.html|archive-date=24 July 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=#MTVMAMA2015 NOMINEES ANNOUNCED!|url=http://mama.mtv.com/news/nominations-are-revealed-for-18-july-showstopper/|website=MTV AMA|publisher=MTV|access-date=11 June 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150614004855/http://mama.mtv.com/news/nominations-are-revealed-for-18-july-showstopper/|archivedate=14 June 2015|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|2019
|The Headies
|Best R&amp;B Single
|&quot;[[Gimme Love (Seyi Shay song)|Gimme Love]]&quot;
|{{won}}
|&lt;ref&gt;{{cite web |first1=Gbenga |last1=Bada |title=Headies 2019: Here are all the winners at the 13th edition of music award |url=https://www.pulse.ng/entertainment/music/headies-2019-here-are-all-the-winners-at-13th-edition-of-music-award/peegxqv |publisher=Pulse Nigeria |access-date=20 October 2019 |date=20 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019214705/https://www.pulse.ng/entertainment/music/headies-2019-here-are-all-the-winners-at-13th-edition-of-music-award/peegxqv |archive-date=19 October 2019 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2021
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Net Honours]]
|Most Popular Musician
| rowspan=&quot;2&quot; |Herself
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Net Honours - The Class of 2021|url=https://thenet.ng/net-honours-class-of-2021/|url-status=live|access-date=2021-07-21|website=[[Nigerian Entertainment Today]]|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
|Most Searched Musician (female)
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Net Honours - The Class of 2021|url=https://thenet.ng/net-honours-class-of-2021/|access-date=2021-09-07|website=Nigerian Entertainment Today|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|}

==കുറിപ്പുകൾ==
{{notelist-ua}}

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
{{commons category}}
*{{Official website|http://www.iamseyishay.com/}}

{{authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1985-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നൈജീരിയൻ ചലച്ചിത്രനടികൾ]]</text>
      <sha1>atb3wa379rgotsiupy20uj5honv6qua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഘടകം:Navbox/styles.css</title>
    <ns>828</ns>
    <id>565210</id>
    <revision>
      <id>4652376</id>
      <parentid>4620964</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T16:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Izno</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Undid revision [[Special:Diff/1364216074|1364216074]] by [[Special:Contributions/Hike395|Hike395]] ([[User talk:Hike395|talk]]) please fix those in those places. Navbox is much more widely used.</comment>
      <origin>4620963</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="2515" sha1="ku94g873nj9xaasowc6yies69ls74c5" xml:space="preserve">/* {{pp|small=y}} */
.navbox {
	box-sizing: border-box;
	border: 1px solid #a2a9b1;
	width: 100%;
	clear: both;
	font-size: 88%;
	text-align: center;
	padding: 1px;
	margin: 1em auto 0; /* Prevent preceding content from clinging to navboxes */
}

.navbox .navbox {
	margin-top: 0; /* No top margin for nested navboxes */
}

.navbox + .navbox-styles + .navbox,
/* category positions are wrapped in an &quot;empty&quot; span in Parsoid [[phab:T378906]] */ 
.navbox + span.mw-empty-elt + .navbox-styles + .navbox {
	margin-top: -1px; /* Single pixel border between adjacent navboxes */
}

.navbox-inner,
.navbox-subgroup {
	width: 100%;
}

.navbox-group,
.navbox-title,
.navbox-abovebelow {
	padding: 0.25em 1em;
	line-height: 1.5em;
	text-align: center;
}

.navbox-group {
	white-space: nowrap;
	/* @noflip */
	text-align: right;
}

.navbox,
.navbox-subgroup {
	background-color: #fdfdfd;
    color:inherit;
}

.navbox-list {
	line-height: 1.5em;
	border-color: #fdfdfd; /* Must match background color */
}

.navbox-list-with-group {
	text-align: left;
	border-left-width: 2px;
	border-left-style: solid;
}

/* cell spacing for navbox cells */
/* Borders above 2nd, 3rd, etc. rows */
/* TODO: figure out how to replace tr as structure;
 * with div structure it should be just a matter of first-child */
tr + tr &gt; .navbox-abovebelow,
tr + tr &gt; .navbox-group,
tr + tr &gt; .navbox-image,
tr + tr &gt; .navbox-list {
	border-top: 2px solid #fdfdfd; /* Must match background color */
}

.navbox-title {
	background-color: #ccf; /* Level 1 color */
    color:inherit;
}

.navbox-abovebelow,
.navbox-group,
.navbox-subgroup .navbox-title {
	background-color: #ddf; /* Level 2 color */
    color:inherit;
}

.navbox-subgroup .navbox-group,
.navbox-subgroup .navbox-abovebelow {
	background-color: #e6e6ff; /* Level 3 color */
    color:inherit;
}

.navbox-even {
	background-color: #f7f7f7;
    color:inherit;
}

.navbox-odd {
	background-color: transparent;
    color:inherit;
}

/* TODO: figure out how to remove reliance on td as structure */
.navbox .hlist td dl,
.navbox .hlist td ol,
.navbox .hlist td ul,
.navbox td.hlist dl,
.navbox td.hlist ol,
.navbox td.hlist ul {
	padding: 0.125em 0;
}

.navbox .navbar {
	display: block;
	font-size: 100%;
}

.navbox-title .navbar {
	/* @noflip */
	float: left;
	/* @noflip */
	text-align: left;
	/* @noflip */
	margin-right: 0.5em;
}

/** T367463 */
body.skin--responsive .navbox-image img {
	max-width: none !important;
}

@media print {
	body.ns-0 .navbox {
		display: none !important;
	}
}</text>
      <sha1>ku94g873nj9xaasowc6yies69ls74c5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652377</id>
      <parentid>4652376</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:08:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Module:Navbox/styles.css]] എന്നതിൽ നിന്ന് ഒരു പതിപ്പ് ഇറക്കുമതി ചെയ്തു</comment>
      <origin>4620963</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="2515" sha1="ku94g873nj9xaasowc6yies69ls74c5" xml:space="preserve">/* {{pp|small=y}} */
.navbox {
	box-sizing: border-box;
	border: 1px solid #a2a9b1;
	width: 100%;
	clear: both;
	font-size: 88%;
	text-align: center;
	padding: 1px;
	margin: 1em auto 0; /* Prevent preceding content from clinging to navboxes */
}

.navbox .navbox {
	margin-top: 0; /* No top margin for nested navboxes */
}

.navbox + .navbox-styles + .navbox,
/* category positions are wrapped in an &quot;empty&quot; span in Parsoid [[phab:T378906]] */ 
.navbox + span.mw-empty-elt + .navbox-styles + .navbox {
	margin-top: -1px; /* Single pixel border between adjacent navboxes */
}

.navbox-inner,
.navbox-subgroup {
	width: 100%;
}

.navbox-group,
.navbox-title,
.navbox-abovebelow {
	padding: 0.25em 1em;
	line-height: 1.5em;
	text-align: center;
}

.navbox-group {
	white-space: nowrap;
	/* @noflip */
	text-align: right;
}

.navbox,
.navbox-subgroup {
	background-color: #fdfdfd;
    color:inherit;
}

.navbox-list {
	line-height: 1.5em;
	border-color: #fdfdfd; /* Must match background color */
}

.navbox-list-with-group {
	text-align: left;
	border-left-width: 2px;
	border-left-style: solid;
}

/* cell spacing for navbox cells */
/* Borders above 2nd, 3rd, etc. rows */
/* TODO: figure out how to replace tr as structure;
 * with div structure it should be just a matter of first-child */
tr + tr &gt; .navbox-abovebelow,
tr + tr &gt; .navbox-group,
tr + tr &gt; .navbox-image,
tr + tr &gt; .navbox-list {
	border-top: 2px solid #fdfdfd; /* Must match background color */
}

.navbox-title {
	background-color: #ccf; /* Level 1 color */
    color:inherit;
}

.navbox-abovebelow,
.navbox-group,
.navbox-subgroup .navbox-title {
	background-color: #ddf; /* Level 2 color */
    color:inherit;
}

.navbox-subgroup .navbox-group,
.navbox-subgroup .navbox-abovebelow {
	background-color: #e6e6ff; /* Level 3 color */
    color:inherit;
}

.navbox-even {
	background-color: #f7f7f7;
    color:inherit;
}

.navbox-odd {
	background-color: transparent;
    color:inherit;
}

/* TODO: figure out how to remove reliance on td as structure */
.navbox .hlist td dl,
.navbox .hlist td ol,
.navbox .hlist td ul,
.navbox td.hlist dl,
.navbox td.hlist ol,
.navbox td.hlist ul {
	padding: 0.125em 0;
}

.navbox .navbar {
	display: block;
	font-size: 100%;
}

.navbox-title .navbar {
	/* @noflip */
	float: left;
	/* @noflip */
	text-align: left;
	/* @noflip */
	margin-right: 0.5em;
}

/** T367463 */
body.skin--responsive .navbox-image img {
	max-width: none !important;
}

@media print {
	body.ns-0 .navbox {
		display: none !important;
	}
}</text>
      <sha1>ku94g873nj9xaasowc6yies69ls74c5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>രാഘവ ലോറൻസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>581259</id>
    <revision>
      <id>4652337</id>
      <parentid>4595252</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:40:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32548" sha1="p7aym0yt2ya8urtexyx9tny2hz876qu" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox person
| name               = രാഘവ ലോറൻസ്
| image              =
| caption            = Lawrence promoting ''[[Kanchana 2]]'' in 2015
| birth_date         = {{birth date and age|df=y|1976|10|29}}
| birth_place        = [[റോയപുരം]], [[ചെന്നൈ]]
| birth_name         = ലോറൻസ് രാഘവേന്ദ്ര
| yearsactive        = 1989–ഇതുവരെ
| spouse             = ലത ലോറൻസ്
| children           = 1
| occupation         = {{hlist|കൊറിയോഗ്രാഫർ|അഭിനേതാവ്|സിനിമ സംവിധായകൻ|കമ്പോസർ|മനുഷ്യസ്‌നേഹി|ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്|[[പിന്നണി ഗായകൻ]]|നർത്തകൻ}}
}}

'''ലോറൻസ് രാഘവേന്ദ്ര''' ഒരു ഇന്ത്യൻ നൃത്തസംവിധായകൻ, നടൻ, സംവിധായകൻ, സംഗീതസംവിധായകൻ, നർത്തകൻ, പിന്നണി ഗായകൻ എന്നിവരാണ്. 1993-ൽ ഡാൻസ് കൊറിയോഗ്രാഫറായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം അഭിനയ അവസരങ്ങൾ തേടി തുടങ്ങി. 1998-ൽ ഒരു തെലുങ്ക് സിനിമയിൽ നടനായാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്.  2001-ൽ അദ്ദേഹം &quot;രാഘവ&quot; എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചു, കൂടാതെ തന്റെ കരിയറിൽ ഉടനീളം തമിഴ് സിനിമയിലെ നിരവധി പ്രമുഖ നടന്മാർക്കും സംവിധായകർക്കുമായി പ്രവർത്തിച്ചു.  ''സ്റ്റൈൽ'' എന്ന തെലുങ്ക് ചിത്രത്തിലൂടെയും പിന്നീട് ''മുനിയിലൂടെയും'' അദ്ദേഹം മുന്നേറി.  സങ്കീർണ്ണമായ ഹിപ്-ഹോപ്പ്, പാശ്ചാത്യ നൃത്തച്ചുവടുകൾ എന്നിവയ്ക്ക് പേരുകേട്ട ലോറൻസ് മികച്ച നൃത്തസംവിധാനത്തിനുള്ള നാല് ഫിലിംഫെയർ അവാർഡുകളും മൂന്ന് നന്ദി അവാർഡുകളും നേടിയിട്ടുണ്ട്.  2015-ൽ, മുൻ ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രപതി എ.പി.ജെ. അബ്ദുൾ കലാമിന്റെ മരണശേഷം, ലോറൻസ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഒരു ചാരിറ്റി ട്രസ്റ്റ് രൂപീകരിക്കുകയും ഒരു കോടി രൂപ  സംഭാവന ചെയ്യുകയും ചെയ്തു&lt;ref&gt;{{cite web|title=Lawrence donates 1cr |url=http://www.ratingvilas.com/telugu/movies/news/ragavalawrence-donates-money |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208164814/http://www.ratingvilas.com/telugu/movies/news/ragavalawrence-donates-money |archive-date=8 December 2015 |df=dmy }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Raghava Lawrence launches Abdul Kalam Trust, donates Rs 1 cr|work=Hindustan Times|date=August 4, 2015|url=http://www.hindustantimes.com/regional/raghava-lawrence-launches-abdul-kalam-trust-donates-rs-1-cr/article1-1376396.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20150806221957/http://www.hindustantimes.com/regional/raghava-lawrence-launches-abdul-kalam-trust-donates-rs-1-cr/article1-1376396.aspx|url-status=dead|archive-date=6 August 2015}}&lt;/ref&gt;.

==ആദ്യകാല ജീവിതവും പശ്ചാത്തലവും==
ലോറൻസിന് കുട്ടിക്കാലത്ത് മസ്തിഷ്ക മുഴ ഉണ്ടായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;idlebrain1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.idlebrain.com/celeb/interview/lawrence.html |title=Raghava Lawrence&amp;nbsp;– Telugu Cinema interview&amp;nbsp;– Telugu film director |website=Idlebrain.com |date=16 January 2006 |access-date=26 August 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rediff1998&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/1998/apr/25law.htm |title=Rediff on the Net, Movies: India rubber |website=Rediff.com|date=25 April 1998 |access-date=26 August 2013}}&lt;/ref&gt;. തന്റെ ട്യൂമർ ഭേദമായത് രാഘവേന്ദ്ര സ്വാമിയുടേതാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു, ഒരു ഭക്തിയോടെ അദ്ദേഹം രാഘവ എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചു&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20060105224137/http://www.telugucinema.com/c/stars/interview_lawrence_2005.php TeluguCinema.Com&amp;nbsp;– TC Exclusive: Interview with choreographer-director Lawrence]. Telugucinema.com. 11 February 2005&lt;/ref&gt;. 2010 ജനുവരി 1 ന് തുറന്ന ആവടി-അമ്പത്തൂർ റൂട്ടിൽ തിരുമുല്ലൈവയലിൽ രാഘവേന്ദ്ര സ്വാമി ബൃന്ദാവനം ക്ഷേത്രം അദ്ദേഹം നിർമ്മിച്ചു&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://newindianexpress.com/entertainment/tamil/article214513.ece |title=Rajini's spiritual suggestion |newspaper=[[The New Indian Express]] |access-date=26 August 2013 |archive-date=2015-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150321031131/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/article214513.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

==സിനിമ ജീവിതം==
===പ്രാരംഭ ജീവിതം (1989–2001)===
ഫൈറ്റ് മാസ്റ്റർ സൂപ്പർ സുബ്ബരായന്റെ കാർ ക്ലീനറായി ജോലി ചെയ്യുകയായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;rediff1998&quot;/&gt;. അദ്ദേഹം നൃത്തം ചെയ്യുന്നത് കണ്ട് [[രജനികാന്ത്]] ഡാൻസേഴ്‌സ് യൂണിയനിൽ ചേരാൻ സഹായിച്ചു&lt;ref name=&quot;rediff1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;hindu1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2008/11/08/stories/2008110853691300.htm |archive-url=https://archive.today/20130826151708/http://www.hindu.com/mp/2008/11/08/stories/2008110853691300.htm |url-status=dead |archive-date=26 August 2013 |title=Metro Plus Kochi / Music : My First Break&amp;nbsp;– Raghava Lawrence |newspaper=[[The Hindu]] |date=8 November 2008 |access-date=26 August 2013}}&lt;/ref&gt;. 1989ൽ ടി.രാജേന്ദ്രൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ''സംസാരസംഗീതം'' എന്ന തമിഴ് ചിത്രത്തിലെ ഒരു ഗാനത്തിലാണ് ലോറൻസ് ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്.  പിന്നീട് 1991-ൽ ''ഡോംഗ പോലീസിൽ'' പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, [[പ്രഭുദേവ]]യ്‌ക്കൊപ്പം ചില നൃത്തങ്ങളും ചെയ്തു.  ''ജെന്റിൽമാൻ'' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ''ചിക്കു ബുക്കു ചിക്കു ബുക്കു റൈലേ'' എന്ന ഗാനത്തിലെ പശ്ചാത്തല നർത്തകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം&lt;ref name=&quot;rediff1998&quot;/&gt;. ''മുട മേസ്ത്രി'' (1993), ''[[രക്ഷണ]]'' (1993), ''അല്ലരി പ്രിയുഡു'' (1993) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലെ നൃത്ത രംഗങ്ങളിലും അദ്ദേഹം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു&lt;ref name=&quot;rediff1998&quot;/&gt;. ''ഹിറ്റ്‌ലറിന്റെ'' (1997) നൃത്തങ്ങളുടെ കൊറിയോഗ്രാഫിയുടെ ജോലി [[ചിരഞ്ജീവി (നടൻ)|ചിരഞ്ജീവി]] അദ്ദേഹത്തിന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.  ലോറൻസിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിൽ സന്തുഷ്ടനായ ചിരഞ്ജീവി അദ്ദേഹത്തോട് അടുത്ത ചിത്രമായ ''മാസ്റ്ററിലും'' (1997) നൃത്തം ചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു&lt;ref name=&quot;rediff1998&quot;/&gt;. നിർമ്മാതാവ് ടി വി ഡി പ്രസാദ് അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ സംരംഭമായ ''സ്പീഡ് ഡാൻസറിൽ'' (1999) ഒരു നായകന്റെ വേഷം വാഗ്ദാനം ചെയ്തു&lt;ref name=&quot;rediff1998&quot;/&gt;. ആ സിനിമ ഫ്ലോപ്പ് ആയിരുന്നു&lt;ref name=&quot;idlebrain1&quot;/&gt;. അതിനുശേഷം തമിഴിൽ [[അജിത് കുമാർ|അജിത് കുമാറിന്റെ]] ''ഉന്നൈ കൊടു എന്നൈ തരുവെൻ'' (2000), പ്രശാന്തിന്റെ ''പാർത്ഥൻ രസിതൻ'' (2000) തുടങ്ങിയ ചെറിയ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു&lt;ref name=&quot;idlebrain1&quot;/&gt;. സംവിധായകൻ കെ. ബാലചന്ദർ അദ്ദേഹത്തെ തന്റെ നൂറാമത്തെ ചിത്രമായ ''പാർത്ഥലെ പരവാസത്തിൽ'' (2001) അഭിനയിക്കാൻ ക്ഷണിച്ചു&lt;ref name=&quot;hindu1&quot;/&gt;.

===കരിയർ സ്ഥാപിക്കൽ (2002–2010)===
''അർപുദം'' (2002) എന്ന തമിഴ് സിനിമയിൽ അദ്ദേഹം ആദ്യ നായക വേഷത്തിൽ അഭിനയിച്ചു. റിവ്യൂ sify വിവരിച്ചതുപോലെ, തന്റെ മുൻഗാമിയായ പ്രഭുദേവയെപ്പോലെ ഒരു നായകനാകാൻ തീരുമാനിച്ച ലോറൻസാണ് ഈ നിരയിലെ ഏറ്റവും പുതിയത്. അർപുതത്തിന് മാന്യമായ തിരക്കഥയുണ്ട്, ലോറൻസ് സഹിക്കാവുന്നതേയുള്ളൂ.  അതിനുശേഷം, ''സ്റ്റൈൽ'' (2002).  ''തിരുമലൈ'' (2003) എന്ന തമിഴ് സിനിമയിൽ [[വിജയ്]]ക്കൊപ്പം അതിഥി വേഷത്തിലും അദ്ദേഹം എത്തി.  ''തെന്ദ്രൽ'' (2004) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അതിഥി വേഷത്തിന് ശേഷം, അദ്ദേഹം തന്റെ ആദ്യ തെലുങ്ക് ചിത്രമായ ''മാസ്'' (2004) [[അക്കിനേനി നാഗാർജുന|നാഗാർജുനയും]] [[ജ്യോതിക]]യും അഭിനയിച്ചു. സിനിമ വാണിജ്യ വിജയമായിരുന്നു&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.idlebrain.com/movie/archive/mr-mass.html|title=Mass (Dammunte Kasko) – Telugu cinema Review – Nagarjuna, Charmy, Jyothika|website=Idlebrain.com|access-date=2 April 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.indiaglitz.com/style-review-telugu-movie-8055|title=Style review. Style Telugu movie review, story, rating|website=IndiaGlitz.com|access-date=2 April 2019|archive-date=2019-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329025224/https://www.indiaglitz.com/style-review-telugu-movie-8055|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

ഹൊറർ ത്രില്ലർ ചിത്രമായ ''മുനി'' (2007) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ വഴിത്തിരിവ് ലഭിച്ചത്&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-articles/movies-05/muni-review.html|title=Tamil Movie review Muni Lawrence Raghavendra Rajkiran Vethika saran gemini production picture gallery images|website=Behindwoods.com|access-date=2 April 2019}}&lt;/ref&gt;. അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം ''ഡോൺ'' (2007) എന്ന മറ്റൊരു ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തു. നാഗാർജുനയും [[അനുഷ്ക ഷെട്ടി]]യുമാണ് ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിരിക്കുന്നത്. രാഘവ രണ്ടാം വേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു, ശൈലിയും സാങ്കേതിക വശങ്ങളും മാത്രം ആശ്രയിച്ചാണ് സിനിമ നിർമ്മിച്ചത്. ശരാശരി പ്രതികരണമാണ് ചിത്രത്തിന് ലഭിച്ചത്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.greatandhra.com/movies/reviews/don-review-wrong-choice-of-nagarjuna-4569 |title=Don Review: Wrong choice of Nagarjuna |work=Greatandhra |access-date=15 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233915/https://www.greatandhra.com/movies/reviews/don-review-wrong-choice-of-nagarjuna-4569 |archive-date=2 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;. ''പാണ്ടി'' (2008), ''രാജാധി രാജ'' (2009), ''ഇരുമ്പുകോട്ടൈ മുരട്ടു സിങ്കം'' (2010) എന്നിങ്ങനെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിൽ രാഘവ അഭിനയിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.indiaglitz.com/pandi-tamil-movie-review-9709.html|title=Pandi review. Pandi Tamil movie review, story, rating|website=IndiaGlitz.com|access-date=2 April 2019|archive-date=2022-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123175816/https://www.indiaglitz.com/pandi-tamil-movie-review-9709.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.  ''പാണ്ടി'' ഒരു മിതമായ വിജയമായിരുന്നു, അതേസമയം ''രാജാധി രാജയും'' ''ഇരുമ്പുകോട്ടൈ മുരട്ടു സിംഗവും'' സമ്മിശ്ര അവലോകനങ്ങൾ നേടി&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/rajadhi-raja-review--pclxdMhaaffbd.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327093241/http://www.sify.com/movies/rajadhi-raja-review--pclxdMhaaffbd.html|url-status=dead|archive-date=27 March 2019|title=Review : Rajadhi Raja (2009)|website=Sify.com|access-date=2 April 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-reviews/reviews-2/irumbu-kottai-murattu-singam-lawrence.html|title=Irumbu Kottai Murattu Singam - Tamil Movie Reviews - Irumbu Kottai Murattu Singam - Larencce - Lakshmi Rai - Padmapriya - Sandhya - Behindwoods.com|website=Behindwoods.com|access-date=2 April 2019}}&lt;/ref&gt;.

===പിന്നീടുള്ള കരിയർ (2011–ഇന്ന്)===
''കാഞ്ചനയിലെ'' (2011) മുനി എന്ന പരമ്പര അദ്ദേഹം എടുക്കുന്നു. [[ആർ. ശരത്കുമാർ|ശരത് കുമാറാണ്]] പ്രധാന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.  ചിത്രം വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.greatandhra.com/movies/reviews/kanchana-review-horror-on-emotion-30577 |title=Kanchana review: High on emotions |work=greatandhra |access-date=21 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321111030/https://www.greatandhra.com/movies/reviews/kanchana-review-horror-on-emotion-30577 |archive-date=21 March 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;.  2012ൽ [[പ്രഭാസ്|പ്രഭാസിനെയും]] [[തമന്ന]]യെയും കേന്ദ്രകഥാപാത്രങ്ങളാക്കി ''റിബൽ'' എന്ന തെലുങ്ക് ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തു&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.filmibeat.com/telugu/movies/rebel.html|title=Rebel (2012) – Rebel Movie – Rebel Telugu Movie Cast &amp; Crew, Release Date, Review, Photos, Videos|website=FilmiBeat.com|access-date=2 April 2019}}&lt;/ref&gt;. ''കാഞ്ചന 2'' (2015) ൽ അഭിനയിച്ചു.  2017ൽ ''മൊട്ട ശിവ കേട്ട ശിവ'' എന്ന ആക്ഷൻ മസാല സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചു.  &quot;ക്രാസ്, ലൗഡ് ആൻഡ് ബ്രെയിൻലെസ്സ്&quot; എന്നാണ് സിഫി ചിത്രത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/motta-shiva-ketta-shiva-review--crass-loud-and-brainless-review-tamil-rdjt3ubedfjfg.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310051428/http://www.sify.com/movies/motta-shiva-ketta-shiva-review--crass-loud-and-brainless-review-tamil-rdjt3ubedfjfg.html|url-status=dead|archive-date=10 March 2017|title=Review : Motta Shiva Ketta Shiva review- Crass, loud and brainless (2017)|website=Sify.com|access-date=2 April 2019}}&lt;/ref&gt;. പിന്നീട് മറ്റൊരു ഹൊറർ ''ശിവലിംഗ'', [[പി. വാസു]] സംവിധാനം ചെയ്ത അതേ പേരിൽ ഒരു കന്നഡ ഭാഷയുടെ  റീമേക്ക് ആണ്. സംവിധായകന്റെ മകൻ ശക്തി വാസുദേവനും രണ്ട് പതിപ്പുകളിൽ പ്രധാന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചു.  ഒരു മുസ്ലീമിന്റെ സംശയാസ്പദമായ മരണത്തെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കുന്ന ഒരു പോലീസുകാരൻ സ്വന്തം ഭാര്യയെ യുവാവിന്റെ പ്രേതബാധയേറ്റതായി കണ്ടെത്തുന്നതാണ് കഥ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/sivalinga/movie-review/58190687.cms|title=Sivalinga Review {2.5/5}: Shivalinga isn't boring or crassy, and is passable, but isn't that too low a bar for a veteran like P Vasu to be settling for?|access-date=2 April 2019|website=Timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;. പരമ്പരയിലെ നാലാമത്തെ ചിത്രമായ ''മുനി 4: കാഞ്ചന 3: കാളി'' (2019) എന്ന ചിത്രവുമായി രാഘവ ലോറൻസ് തിരിച്ചെത്തി, മൂന്ന് നായികമാരാണ് പുതിയ മാറ്റം&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2019-04-19|title=Kanchana 3 movie review: Raghava Lawrence's film is loud, annoying and barely entertaining horror-thriller|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/kanchana-3-review-and-rating-raghava-lawrence-s-film-is-loud-annoying-and-barely-entertaining-horror-thriller/story-3lVO3dLgCfqpXlWGpSrl9N.html|access-date=2020-07-25|website=Hindustan Times|language=en}}&lt;/ref&gt;. ബോക്‌സ് ഓഫീസിൽ മികച്ച കളക്ഷനാണ് ചിത്രത്തിന് ലഭിച്ചത്&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2019-04-23|title=Kanchana 3 Box office Collection Report: Raghava Lawrence starrer film beats Kalank, Jersey|url=https://www.zeebiz.com/india/news-kanchana-3-box-office-collection-report-raghava-lawrence-starrer-film-beats-kalank-jersey-95895|access-date=2020-10-13|website=Zee Business}}&lt;/ref&gt;. 2020-ൽ, മുനി 2: കാഞ്ചനയുടെ റീമേക്ക് ആയ ''ലക്ഷ്മി'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite web|date=May 21, 2019|title=Raghava Lawrence on exiting Laxmmi Bomb: I have no issues with Akshay Kumar|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/raghava-lawrence-on-exiting-laxmmi-bomb-i-have-no-issues-with-akshay-kumar-1530890-2019-05-21|access-date=2020-10-13|website=India Today|language=en}}&lt;/ref&gt;.

== സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തനം ==
നിരവധി സാമൂഹിക സേവന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയ അദ്ദേഹം ചെറിയ കുട്ടികൾക്കായി നിരവധി ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയകൾക്ക് സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cinibytes.com/tamil/raghava-lawrence-helped-a-child-in-heart-surgery-607.html|title=Raghava Lawrence helped a child in heart surgery|website=Cinibytes.com|access-date=18 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406090147/http://www.cinibytes.com/tamil/raghava-lawrence-helped-a-child-in-heart-surgery-607.html|archive-date=6 April 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://movies.sulekha.com/lawrence_actor-event-photo_raghava-lawrence-helped-128th-heart-surgery_picture_1|title=Page 1 of Raghava Lawrence Helped 128th Heart Surgery, Raghava Lawrence Helped 128th Heart Surgery Photos|website=Movies.sulekha.com|access-date=2022-11-21|archive-date=2017-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329062607/http://movies.sulekha.com/lawrence_actor-event-photo_raghava-lawrence-helped-128th-heart-surgery_picture_1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kollyzone.org/2016/03/raghava-lawrence-helped-a-child-in-heart-surgery-128th-heart-surgery-done-by-raghava-lawrence|title=Raghava Lawrence helped a child in heart surgery, 128thh heart surgery done by Raghava Lawrence&amp;nbsp;— Serials online SunTv VijayTv Polimer RajTv News|date=15 March 2016|website=Kollyzone.org|access-date=2022-11-21|archive-date=2017-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329112813/http://kollyzone.org/2016/03/raghava-lawrence-helped-a-child-in-heart-surgery-128th-heart-surgery-done-by-raghava-lawrence/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. 2017-ലെ കാള സവാരി കായിക വിനോദമായ [[ജല്ലിക്കെട്ട്|ജല്ലിക്കെട്ടിന്റെ]] നിരോധനത്തിന് ശേഷം അതിനെ പിന്തുണച്ചവരിൽ ഒരാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം. 2017 ജനുവരിയിൽ തമിഴ്‌നാട്ടിൽ നടന്ന ഒരു പ്രതിഷേധത്തിനിടെ, സമരക്കാർക്ക് ഭക്ഷണവും മരുന്നും പ്രാഥമിക ആവശ്യങ്ങളും നൽകുകയും പ്രതിഷേധം അവസാനിക്കുന്നതുവരെ അവരെ പിന്തുണയ്ക്കുമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ndtv.com/tamil-nadu-news/for-jallikattu-ar-rahman-will-fast-sri-sri-ravi-shankar-and-sadhuguru-jaggi-vasudeva-lend-support-1650625|title=For Jallikattu, AR Rahman To Fast, Sri Sri Ravi Shankar And Sadhguru Jaggi Vasudeva Say Ban Must End|website=Ndtv.com|access-date=2 April 2019}}&lt;/ref&gt;. [[കേരളത്തിലെ വെള്ളപ്പൊക്കം (2018)|കേരളത്തിലെ പ്രളയബാധിതർക്ക്]] ദുരിതാശ്വാസ നിധിയായി ഒരു കോടി സംഭാവന നൽകാൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി]] [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയനുമായി]] കൂടിക്കാഴ്ച്ച ആവശ്യപ്പെട്ടു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/actor-director-raghava-lawrence-donate-rs-1-crore-kerala-87105 |title=Actor-director Raghava Lawrence to donate 1 crore for Kerala |work=News Minute |access-date=23 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190124034551/https://www.thenewsminute.com/article/actor-director-raghava-lawrence-donate-rs-1-crore-kerala-87105 |archive-date=24 January 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/kerala-floods-actor-turned-choreographer-raghava-lawrence-to-donate-rs-1-crore-towards-relief-fund/articleshow/65513262.cms|title=Kerala floods: Choreographer-turned-actor Raghava Lawrence to donate Rs 1 crore towards relief fund |newspaper=[[The Times of India]]|access-date=2 April 2019}}&lt;/ref&gt;.

== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ==
===സംവിധായകൻ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ List of films as director, writer, or producer
|- style=&quot;background:#ccc; text-align:center;&quot;
! scope=&quot;col&quot; | Year !! scope=&quot;col&quot; | Film !! scope=&quot;col&quot; | Director !! scope=&quot;col&quot; | Writer !! scope=&quot;col&quot; | Producer !! scope=&quot;col&quot; | Language !! scope=&quot;col&quot; | Notes
|-
|2004 || ''[[Mass (2004 film)|Mass]]'' ||{{yes}} ||{{yes}}  ||{{no}} || rowspan=2|[[Telugu language|Telugu]] ||Director Debut
|-
|2006 ||''[[Style (2006 film)|Style]]'' || {{yes}}||{{yes}} || {{no}} ||
|-
|rowspan=2|2007 || ''[[Muni (film)|Muni]]'' ||{{yes}} ||{{yes}}||{{no}} || [[Tamil language|Tamil]] ||
|-
|''[[Don (2007 film)|Don]]'' ||{{yes}} ||{{yes}} ||{{no}} || [[Telugu language|Telugu]] ||
|-
|2011 || ''[[Kanchana (2011 film)|Kanchana]]'' ||{{yes}} ||{{yes}}  ||{{yes}}|| [[Tamil language|Tamil]] || Remade in Kannada as ''[[Kalpana (2012 film)|Kalpana]]''
|-
|2012 || ''[[Rebel (2012 film)|Rebel]]'' ||{{yes}} ||{{yes}} ||{{no}}||  [[Telugu language|Telugu]] || 
|-
|2015 || ''[[Kanchana 2]]'' ||{{yes}} ||{{yes}} ||{{yes}}|| [[Tamil language|Tamil]] ||
|-
|2019 || ''[[Kanchana 3]]'' ||{{yes}} ||{{yes}}  ||{{yes}}|| [[Tamil language|Tamil]] ||
|-
|2020 || ''[[Laxmii]]'' ||{{yes}} ||{{yes}} ||{{no}}|| [[Hindi language|Hindi]] || Remake of ''[[Kanchana (2011 film)|Kanchana]]''
|-
|
|
|
|
|
|
|
|}

===നടൻ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ List of acting performances in film
|- style=&quot;background:#ccc;&quot;
! scope=&quot;col&quot; | Year
! scope=&quot;col&quot; | Film !! scope=&quot;col&quot; | Role(s) !! scope=&quot;col&quot; | Language(s) !! scope=&quot;col&quot; | Notes
|-
| 1999
|''[[Speed Dancer]]''|| Seenu || Telugu ||
|-
| 2000
|''[[Unnai Kodu Ennai Tharuven]]''|| Ganapathi || Tamil ||
|-
| 2000
|''[[Parthen Rasithen]]''|| Doss || Tamil ||
|-
| 2001
|''[[Parthale Paravasam]]''|| Azhagu || Tamil ||
|-
| 2002
|''[[Arpudham]]''||Ashok Kumar || Tamil ||
|-
| 2002
|''[[Style (2002 film)|Style]]''||Rishaanth || Tamil ||
|-
| 2004
|''[[Thendral (film)|Thendral]]''||  Kumar || Tamil ||
|-
| 2004
|''[[Mass (2004 film)|Mass]]''||  Cameo || Telugu ||
|-
| 2006
|''[[Style (2006 film)|Style]]''||Raghava || Telugu ||
|-
| 2007
|''[[Muni (film)|Muni]]''||Ganesh || Tamil ||
|-
|2007
|''[[Don (2007 film)|Don]]''||Raghava || Telugu ||
|-
| 2008
|''[[Pandi (film)|Pandi]]''||Pandi || Tamil ||
|-
|2009
|''[[Rajadhi Raja (2009 film)|Rajadhi Raja]]''||Raja || Tamil ||
|-
| 2010
|''[[Irumbukkottai Murattu Singam]]''|| Singam &amp; Singaram ||Tamil ||[[Double role]]
|-
| 2011
|''[[Muni 2: Kanchana]]''
| Raghava || Tamil||
|-
| 2015
|''[[Kanchana 2|Muni 3: Kanchana 2]]''
|Raghava &amp; Shiva || Tamil||[[Dual role]]
|-
| 2017
|''[[Motta Siva Ketta Siva]]''|| ACP Shivakumar || Tamil ||Also playback singer for song &quot;Motta Paiyan&quot;
|-
| 2017
|''[[Shivalinga (2017 film)|Shivalinga]]''|| Shivalingeswaran || Tamil ||
|-
| 2019
|''[[Kanchana 3|Muni 4: Kanchana 3]]''
| Raghava &amp; Kaali || Tamil|| [[Dual role]]
|-
|2022
| {{Pending film|Rudhran}}
| Rudhran || Tamil|| Releasing on April 2023&lt;ref&gt;{{Citation |title=Rudhran First Look Wall Poster |url=https://www.youtube.com/watch?v=bcd2KyZj05Q |language=en |access-date=2022-06-30}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
| {{Pending film|Adhigaram}}||{{TBA}} || Tamil||Filming&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/raghava-lawrences-adhigaram-shooting-to-begin-soon/articleshow/91177345.cms | title=Raghava Lawrence's Adhigaram shooting to begin soon - Times of India | website=[[The Times of India]] }}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
| {{Pending film|Chandramukhi 2}}
|{{TBA}}
|Tamil
|Filming&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/chandramukhi-2-announced-raghava-lawrence-to-star-in-sequel/article65526886.ece | title='Chandramukhi 2' announced, Raghava Lawrence to star in sequel | newspaper=The Hindu | date=14 June 2022 }}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
| {{Pending film|Durga}}
|{{TBA}}
|Tamil
|Announcement&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2022/mar/06/anbariv-opt-out-of-directing-lawrences-durga-citing-choreography-commitments-30106.html | title=Anbariv opt out of directing Raghava Lawrence's Durga }}&lt;/ref&gt;
|-
|}

===നർത്തകൻ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ List of dancing performances in film
|-
! scope=&quot;col&quot; | Year
! scope=&quot;col&quot; | Film
! scope=&quot;col&quot; | Song
! scope=&quot;col&quot; | Language
! scope=&quot;col&quot; class=unsortable| Notes
|-
| 1993
|''[[Uzhaippali]]''|| &quot;Uzhaippali Illatha&quot; || Tamil || 
|-
| 1993
|''[[Gentleman (1993 film)|Gentleman]]''|| &quot;[[Chikku Bukku Rayile]]&quot; || Tamil ||
|-
| 1993
|''[[Mutha Mestri]]''|| &quot;Ee Pettakku&quot; || Telugu ||
|-
| 1994
|''[[Chinna Madam]]''|| &quot;Kora Kizhangukku Kodi&quot; || Tamil ||
|-
| 1995
|''[[Thai Thangai Paasam]]''|| &quot;Roopu Tera Masthana&quot; || Tamil ||
|-
| 1996
|''[[Akka Bagunnava]]''|| &quot;Aalesha Deko Pyaree&quot; || Telugu || 
|-
| 1997
|''[[Hitler (1997 film)|Hitler]]''|| &quot;Nadaka Kalisina Navaraatri&quot; || Telugu ||
|-
| 1998
|''Prema Pallaki''|| &quot;Kannepilla Pongulu &quot; || Telugu ||
|-
| 1998
|''Suryudu''|| &quot;Manasu Petti&quot; || Telugu ||
|-
| 1999
|''[[Amarkalam]]''|| &quot;Maha Ganapathi&quot; || Tamil ||
|-
| 2000
|''Bagunnara?''|| &quot;Tirumala Tirupati Venkatesa&quot; || Telugu ||
|-
| 2000
|''[[Unnai Kodu Ennai Tharuven]]''|| &quot;Sollu Thalaiva&quot; || Tamil ||
|-
| 2000
|''[[Kshemamga Velli Labhamga Randi]]''|| &quot;Lovvuki Age&quot; || Telugu || 
|-
| 2000
|''[[Chala Bagundi]]''|| &quot;Yentabagundi Basu&quot; || Telugu || 
|-
| 2000
|''[[Thirunelveli (film)|Thirunelveli]]''|| &quot;Yele Azhagamma&quot; || Tamil ||
|-
| 2001
|''[[Asura (2001 film)|Asura]]''|| &quot;Maha Ganapathi&quot; || Kannada ||
|-
| 2002
|''[[Varushamellam Vasantham]]''|| &quot;Naan Ready Neenga Readya&quot; || Tamil ||
|-
| 2002
|''[[Roja Kootam]]''|| &quot;Subbamma&quot; || Tamil ||
|-
| 2002
|''[[Baba (2002 film)|Baba]]''|| &quot;Maya Maya&quot; || Tamil ||
|-
| 2003
|''[[Ninne Istapaddanu]]''|| &quot;Krishna Zilla&quot; || Telugu ||
|-
| 2003
|''[[Satyam (2003 film)|Satyam]]''|| &quot;Kuch Kuch&quot; || Telugu ||
|-
| 2003
|''[[Naaga]]''|| &quot;Nayudori Pilla&quot; || Telugu||
|-
| 2003
|''[[Andhrawala]]''|| &quot;Naire Naire&quot; || Telugu||
|-
| 2003
|''[[Pudhiya Geethai]]''|| &quot;Annamalai&quot; || Tamil || 
|-
| 2003
|''[[Thirumalai]]''|| &quot;Thaamthakka Dheemthakka&quot; || Tamil || 
|-
| 2004
|''[[Mass (2004 film)|Mass]]''|| &quot;Mass&quot; || Telugu ||
|-
| 2010
|''[[Pen Singam]]''|| &quot;Adi Aadi Asaiyum Iduppu&quot; || Tamil ||
|-
| 2014
|''[[Kathai Thiraikathai Vasanam Iyakkam]]''|| &quot;Live The Moment&quot; || Tamil || 
|}

===ടെലിവിഷൻ===
* ''Masthaana Masthaana Part II'' (2007)

==ഡിസ്ക്കോഗ്രാഫി==
=== As a playback singer ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;background:#f5f5f5;&quot;
|+ List of films as a playback singer
! scope=&quot;col&quot; | Song(s)
! scope=&quot;col&quot; | Year
! scope=&quot;col&quot; | Film
! scope=&quot;col&quot; | Composer
|-
|Thala Suttuthe Maamu
|2007
|''Muni''
|Bharadwaj''
|-
|Motta Motta Paiyyan
|2017
|''[[Motta Siva Ketta Siva]]''
|Amresh Ganesh
|}

=== As a music composer ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ List of films as music composer
|-
! scope=&quot;col&quot; | Year
! scope=&quot;col&quot; | Film
|-
|2007
|''[[Don (2007 film)|Don]]''
|-
|2012
|''[[Rebel (2012 film)|Rebel]]''
|}

===As lyricist===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Year
! scope=&quot;col&quot; | Film
! scope=&quot;col&quot; | Song
! scope=&quot;col&quot; | Notes
|-
|2011||''Kanchana'' ||&quot;Nillu Nillu&quot; ||
|-
|}</text>
      <sha1>p7aym0yt2ya8urtexyx9tny2hz876qu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആദിപുരുഷ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>582403</id>
    <revision>
      <id>4652501</id>
      <parentid>4626965</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42136-41</username>
        <id>220918</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10602" sha1="9l1b2pufr9i3ba28o2irnf15p5qdh3b" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox film
| name           = ആദിപുരുഷ്
| image          = Adipurush poster.jpeg
| caption        = പോസ്റ്റർ
| director       = ഓം റൗത്ത്
| producer       = ഭൂഷൺ കുമാർ&lt;br/ &gt;കൃഷ്ണകുമാർ&lt;br/ &gt;ഓം റൗത്ത്&lt;br/ &gt;പ്രസാദ് സുതാർ&lt;br/ &gt;രാജേഷ് നായർ
| starring       = [[പ്രഭാസ്]]&lt;br/ &gt;[[കൃതി സനോൻ]]&lt;br/ &gt;[[സൈഫ് അലി ഖാൻ]]&lt;br/ &gt;സണ്ണി സിംഗ്&lt;br/&gt;ദേവദത്ത് നാഗ്
| cinematography = കാർത്തിക് പലാനി
| editing        = അപൂർവ മോട്ടിവാലെ&lt;br/ &gt;ആശിഷ് മാത്രെ
| music          = '''അങ്ക്:'''&lt;br/ &gt;സഞ്ചിത് ബൽഹാര&lt;br/ &gt;അങ്കിത് ബൽഹാര&lt;br/ &gt;'''ഗാനം:'''&lt;br/ &gt;അജയ് - അതുൽ
| studio         = T-Series&lt;br/ &gt;റെട്രോ ഫയലുകൾ
| distributor    = എ എ ഫിലിംസ്&lt;br/ &gt;(ഉത്തര ഇന്ത്യ)&lt;br/ &gt;യുവി ക്രിയേഷൻസ് (തെലുങ്ക്)
| released       = 16 ജൂൺ 2023
| country        = ഇന്ത്യ
| language       = ഹിന്ദി&lt;br/ &gt;തെലുങ്ക്
| budget         = ₹500 -700 കോടി
| gross          = ₹425 കോടി
}}

രാമായണത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിർമ്മിച്ച ഇന്ത്യൻ ഇതിഹാസ പുരാണ ചിത്രമാണ് '''ആദിപുരുഷ്'''.&lt;ref&gt;https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/prabhas-spotted-in-mumbai-to-start-shooting-for-adipurush-in-march-trending-pic-1773879-2021-02-28&lt;/ref&gt; ഓം റൗത്ത് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിക്കുന്ന ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത് ടി-സീരീസും റെട്രോഫിലിസും ചേർന്നാണ്. ഹിന്ദി, തെലുങ്ക് ഭാഷകളിൽ ഒരേസമയം ചിത്രീകരിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ രാമനായി പ്രഭാസും ജാനകിയായി കൃതി സനോനും ലങ്കേഷായി സെയ്ഫ് അലി ഖാനും അഭിനയിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;https://variety.com/2022/film/news/prabhas-adipurush-om-raut-ramayana-1235186861/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.ndtv.com/entertainment/prabhas-big-announcement-adipurush-a-3d-action-drama-2281106&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2020/aug/21/prabhas-3d-epic-adipurush-adds-penguin-cinematographer-kharthik-palani-2186172.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.hindustantimes.com/bollywood/kriti-sanon-to-play-sita-opposite-prabhas-ram-in-adipurush-shoot-to-begin-in-january/story-KioAhwU2B3nA0aSqRmAZwM.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2021/jan/19/motion-capture-work-on-prabhas-saif-ali-khans-adipurush-begins-2252225.html&lt;/ref&gt;

2020 ഓഗസ്റ്റിൽ ഒരു ഔദ്യോഗിക മോഷൻ പോസ്റ്ററിലൂടെയാണ് ആദിപുരുഷ് പ്രഖ്യാപിച്ചത്. പ്രിൻസിപ്പൽ ഫോട്ടോഗ്രഫി 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ ആരംഭിച്ച് 2021 നവംബറിൽ അവസാനിച്ചു, പ്രാഥമികമായി മുംബൈയിൽ നടക്കുന്നു, തുടർന്ന് പോസ്റ്റ്-പ്രൊഡക്ഷൻ ജോലികൾ. ചിത്രത്തിന്റെ സംഗീതം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത് അജയ്-അതുൽ ആണ്. ആദിപുരുഷിന് ₹600-700 കോടിയോളം ചിലവിട്ടിട്ടുണ്ട്, ഇന്ത്യയിൽ ഇതുവരെ നിർമ്മിച്ചതിൽ വച്ച് ഏറ്റവും ചെലവേറിയ  ചിത്രമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2023/06/16/adipurush-malayalam-movie-review.html|title=കുട്ടികൾക്കു കാണാം; ശരാശരി അനുഭവമായി ‘ആദിപുരുഷ്’; റിവ്യൂ|access-date=2023-06-16|last=|language=ml}}&lt;/ref&gt;

ആദിപുരുഷ് 2023 ജൂൺ 16-ന് പുറത്തിറങ്ങി. ചിത്രത്തിന്റെ സംവിധാനം, തിരക്കഥ, സംഭാഷണം, ഛായാഗ്രഹണം, ഇതിഹാസത്തിൽ നിന്നുള്ള വികലമാക്കൽ, വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റുകൾ എന്നിവയെ വിമർശിച്ച നിരൂപകരിൽ നിന്ന് മോശം നിരൂപണങ്ങളാണ് ഇതിന് ലഭിച്ചത്. 
ചിത്രം കാണാൻ [[ഹനുമാൻ]] എത്തുമെന്നും അതിനായി തീയറ്ററിൽ സീറ്റ്‌ ഒഴിച്ചിടണമെന്നുമുള്ള ആവശ്യം വിമർശനത്തോടൊപ്പം പരിഹാസങ്ങളും ഏറ്റുവാങ്ങി.ഈ ചിത്രം രാമായണത്തിന്റെ ഒരു മോശം പുനഃസൃഷ്ടിയായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.

ശക്തമായ ഓപ്പണിംഗ് വാരാന്ത്യമുണ്ടായിട്ടും, സിനിമ അതിന്റെ വേഗത നിലനിർത്താൻ സാധിച്ചില്ല. ചിത്രം ബോക്സോഫീസിൽ പരാജയപ്പെട്ടു.

== അഭിനേതാക്കൾ ==
*[[പ്രഭാസ്]] - രാമൻ
*[[കൃതി സനോൻ]] - സീത
*[[സൈഫ് അലി ഖാൻ]] - രാവണൻ
*സണ്ണി സിംഗ് - ലക്ഷ്മണൻ
*ദേവദത്ത നാഗേ - ഹനുമാൻ
*വത്സൽ ഷേത്ത് - ഇന്ദ്രജിത്ത്&lt;ref&gt;{{Cite web|date=28 August 2022|title=Adipurush (ആദിപുരുഷ്) 2023 Movie Cast, Trailer, Story|url=https://ww1.filmyzap.com/adipurush-2023-movie/|access-date=26 August 2022|website=FilmyZap|archive-date=2023-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230516200952/https://ww1.filmyzap.com/adipurush-2023-movie/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*സോണൽ ചൗഹാൻ
*തൃപ്തി തോരാട്മൽ

== റിലീസ് ==
ആദിപുരുഷ് 2023 ജൂൺ 16ന് ഹിന്ദിയിലും തെലുങ്കിലും തമിഴ്, [[കന്നഡ]], മലയാളം ഭാഷകളിലെ ഡബ്ബ് ചെയ്ത പതിപ്പുകൾക്കൊപ്പം തിയറ്ററുകളിൽ റിലീസ് ചെയ്യാൻ ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്തിരുന്നു. ഇത് 2022 ഓഗസ്റ്റ് 11 ന് റിലീസ് ചെയ്യാൻ നേരത്തെ ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്തിരുന്നെങ്കിലും ''ലാൽ സിംഗ് ഛദ്ദ'' എന്ന അമീർ ഖാൻ ചിത്രത്തിൻ്റെ റിലീസ് കാരണം പിന്നീട് മാറ്റിവച്ചു. ''വീരസിംഹ റെഡ്ഡി'', ''വാൾട്ടയർ വീരയ്യ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങളുമായുള്ള ക്ലാഷ് റിലീസ് ഒഴിവാക്കാനും ചിത്രത്തിൻ്റെ ടീസർ പുറത്തിറങ്ങിയതിന് ശേഷമുള്ള കടുത്ത പ്രതികരണത്തെത്തുടർന്ന് വിഷ്വൽ ഇഫക്‌റ്റുകൾ പുനർനിർമ്മിക്കുന്നതിനുമായി,  ചിത്രത്തിൻ്റെ റിലീസ് വീണ്ടും മാറ്റിവച്ചു. 2023 ജൂൺ 16-ന് ചിത്രം റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;https://www.ndtv.com/entertainment/adipurush-prabhas-and-saif-ali-khans-film-to-release-on-this-date-2327185&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/prabhas-adipurush-akshay-kumars-ram-setu-deepika-padukone-mahabharat-bollywoods-upcoming-mythological-films-to-look-forward-to/photostory/79552035.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.ndtv.com/entertainment/aamir-khan-announces-new-release-date-for-laal-singh-chaddha-thanks-adipurush-makers-2769822&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.news18.com/news/movies/adipurush-prabhas-saif-ali-khan-kriti-sanon-starrer-postponed-to-give-complete-visual-experience-to-viewers-6324859.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/prabhas-saif-ali-khan-kriti-sanon-starrer-adipurush-release-3d-january-12-2023/&lt;/ref&gt;

==മാർക്കറ്റിംഗ്==
ചിത്രത്തിന്റെ ടീസർ 2022 ഒക്ടോബർ 2 ന് ഗാന്ധി ജയന്തി ദിനത്തിൽ പുറത്തിറങ്ങി. വിഎഫ്‌എക്‌സിന്റെയും സിജിഐയുടെയും നിലവാരം കുറഞ്ഞതിന് ടീസറിന് കനത്ത വിമർശനമാണ് ലഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;https://www.outlookindia.com/art-entertainment/-disappointing-adipurush-trends-as-bad-vfx-in-teaser-upsets-all-netizens-compare-saif-ali-khan-s-ravana-look-to-khilji-news-227384&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/as-adipurush-faces-backlash-on-poor-cgi-ny-vfxwalla-clarifies-that-they-didnt-work-on-the-prabhas-starrer-saif-ali-khan-8188707/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/adipurush-director-om-raut-defends-teaser-amid-criticism-of-vfx-says-he-s-not-surprised-with-negative-reaction-101664883348305.html&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>9l1b2pufr9i3ba28o2irnf15p5qdh3b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലുഎല്ല ക്ലേയിൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>584184</id>
    <revision>
      <id>4652394</id>
      <parentid>3862726</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:43:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13913" sha1="fabfzpld6y8gzlh0qfkgilk46tr4wie" xml:space="preserve">
ഒരു അമേരിക്കൻ ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻ-ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായിരുന്നു '''ലുഎല്ല മേ ബാരെ വൂഗ്ഡ് ക്ലീൻ-കോൾക്വിറ്റ്''' (ഒക്‌ടോബർ 24, 1924 &lt;ref&gt;Ancestry.com. Iowa, Delayed Birth Records, 1856-1940 [database on-line]. Lehi, UT, USA: Ancestry.com Operations, Inc., 2017.&lt;/ref&gt; - ജനുവരി 13, 2019). എമോറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്കൂൾ ഓഫ് മെഡിസിനിൽ ചാൾസ് ഹോവാർഡ് കാൻഡലർ പ്രൊഫസറായിരുന്നു അവർ. 1986 മാർച്ച് 1 ന് എമോറി സ്കൂൾ ഓഫ് മെഡിസിനിൽ അവർ ആദ്യത്തെ വനിതാ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് അദ്ധ്യക്ഷയായി. അമേരിക്കൻ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുകളുടെ ആദ്യ വനിതാ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു അവർ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://gynob.emory.edu/about_us/News_Stories/luella_klein_emory.html|title=Luella Klein, MD and Emory Gynecology and Obstetrics|access-date=2019-06-17|website=gynob.emory.edu|archive-date=2019-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617161525/http://gynob.emory.edu/about_us/News_Stories/luella_klein_emory.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കൗമാരക്കാർ, താഴ്ന്ന വരുമാനക്കാർ, തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ, എൽജിബിടിക്യുഐ+ സ്ത്രീകൾ, നിറമുള്ള സ്ത്രീകൾ, വൈകല്യമുള്ള സ്ത്രീകൾ, എച്ച്ഐവി ബാധിതരായ സ്ത്രീകൾ, മറ്റ് താഴ്ന്ന ജനവിഭാഗങ്ങൾ എന്നിവർക്കുള്ള ആരോഗ്യപരിരക്ഷയിൽ സമത്വത്തിന് വേണ്ടി വാദിച്ച ആളായിരുന്നു ക്ലെയിൻ.

== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
അയോവയിലെ വാക്കറിലെ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.emorydailypulse.com/2015/08/27/legacy-emory-grady-luella-klein-md/|title=The Legacy of Emory at Grady: Luella Klein|access-date=2019-06-17|date=2015-08-27|website=Emory Daily Pulse|language=en-US|archive-date=2021-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210323204658/http://www.emorydailypulse.com/2015/08/27/legacy-emory-grady-luella-klein-md/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ലിയ സ്റ്റൻകാർഡിന്റെയും എൽമർ ഡി വിറ്റ് ബാരെയുടെയും മകനായി ക്ലീൻ ജനിച്ചു. അവർ 1946 -ൽ അയോവ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് കലയിൽ ''ബിരുദം'' നേടി. അവൾ 1949 ൽ അയോവ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ എംഡി പൂർത്തിയാക്കി ആൽഫ ഒമേഗ ആൽഫയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അവരുടെ ക്ലാസ്സിലെ രണ്ട് സ്ത്രീകളിൽ ഒരാളായിരുന്നു അവർ.  അവർ കേസ് വെസ്റ്റേൺ റിസർവ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ, ജനറൽ സർജറി എന്നിവയിൽ പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കി, 1955 ൽ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ajc.com/classifieds/obituaries-announcements/klein-luella/38TWe9yfMvcfBv2qvHaUhK/|title=Klein, Luella|access-date=2019-06-17|date=January 17, 2019|website=Atlanta Journal-Constitution|language=english|archive-date=2019-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617161526/https://www.ajc.com/classifieds/obituaries-announcements/klein-luella/38TWe9yfMvcfBv2qvHaUhK/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഗൈനക്കോളജിയിലും റസിഡൻസി ചെയ്തു.

== കരിയർ ==
കെയ്‌സ് വെസ്റ്റേൺ സ്‌കൂൾ ഓഫ് മെഡിസിനിൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി ഫാക്കൽറ്റിയിൽ ചേർന്നു. 1955 മുതൽ 1957 വരെ അവർ [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ലണ്ടൻ|ലണ്ടൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] [[ഫുൾബ്രൈറ്റ് സ്കോളർഷിപ്പ്|ഫുൾബ്രൈറ്റ് സ്കോളർ]] ആയി പഠിച്ചു. 1958 മുതൽ 1960 വരെ അവർ ജോർജിയ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് ഓഫ് പബ്ലിക് ഹെൽത്തിന്റെ പ്രസവചികിത്സ കൺസൾട്ടന്റായിരുന്നു. 1965 മുതൽ 1967 വരെ ന്യൂയോർക്കിലെ സിറാക്കൂസിലെ ബ്രിസ്റ്റോൾ ലബോറട്ടറികളിൽ ക്ലിനിക്കൽ റിസർച്ചിന്റെ അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായിരുന്നു ക്ലീൻ. 1967-ൽ അവർ എമോറി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ഫാക്കൽറ്റിയിൽ ചേർന്നു. 1988-ൽ ചാൾസ് ഹോവാർഡ് കാൻഡലർ പ്രൊഫസറായി. 1986 മുതൽ 1993 വരെ എമോറി സർവകലാശാലയിലെ ഗൈനക്കോളജി ആൻഡ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് വിഭാഗത്തിലെ ആദ്യ വനിതയായി അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. അവൾ 89 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ajc.com/classifieds/obituaries-announcements/klein-luella/38TWe9yfMvcfBv2qvHaUhK/|title=Klein, Luella|access-date=2019-06-17|date=January 17, 2019|website=Atlanta Journal-Constitution|language=english|archive-date=2019-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617161526/https://www.ajc.com/classifieds/obituaries-announcements/klein-luella/38TWe9yfMvcfBv2qvHaUhK/|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.ajc.com/classifieds/obituaries-announcements/klein-luella/38TWe9yfMvcfBv2qvHaUhK/ &quot;Klein, Luella&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190617161526/https://www.ajc.com/classifieds/obituaries-announcements/klein-luella/38TWe9yfMvcfBv2qvHaUhK/ |date=2019-06-17 }}. ''Atlanta Journal-Constitution''. January 17, 2019&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2019-06-17&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ആം വയസ്സിൽ എമോറി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.

കൗമാരക്കാർ, താഴ്ന്ന വരുമാനക്കാർ, തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ, എൽജിബിടിക്യുഐ+ സ്ത്രീകൾ, നിറമുള്ള സ്ത്രീകൾ, വികലാംഗരായ സ്ത്രീകൾ, എച്ച്ഐവി ബാധിതരായ സ്ത്രീകൾ, മറ്റ് അനർഹരായ ജനവിഭാഗങ്ങൾ എന്നിവർക്ക് ആരോഗ്യപരിരക്ഷയിൽ സമത്വത്തിന് വേണ്ടി വാദിച്ച വ്യക്തിയായിരുന്നു ക്ലെയിൻ. സ്ത്രീകളുടെ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിനും പ്രത്യുൽപാദന ആരോഗ്യ നയത്തിനും അവർ സംഭാവനകൾ നൽകി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.emorydailypulse.com/2015/08/27/legacy-emory-grady-luella-klein-md/|title=The Legacy of Emory at Grady: Luella Klein|access-date=2019-06-17|date=2015-08-27|website=Emory Daily Pulse|language=en-US|archive-date=2021-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210323204658/http://www.emorydailypulse.com/2015/08/27/legacy-emory-grady-luella-klein-md/|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.emorydailypulse.com/2015/08/27/legacy-emory-grady-luella-klein-md/ &quot;The Legacy of Emory at Grady: Luella Klein&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210323204658/http://www.emorydailypulse.com/2015/08/27/legacy-emory-grady-luella-klein-md/ |date=2021-03-23 }}. ''Emory Daily Pulse''. 2015-08-27&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2019-06-17&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
2005-ൽ അന്തരിച്ച ആൽഫ്രഡ് ഒ. കോൾക്വിറ്റിനെയാണ് ക്ലീൻ വിവാഹം കഴിച്ചത്. 2019 ജനുവരി 13 ന് 94 ആം വയസ്സിൽ അവൾ മരിച്ചു. 3 പെൺമക്കൾ, 9 പേരക്കുട്ടികൾ, 8 പേരക്കുട്ടികൾ, 3 മരുമക്കൾ, മരുമക്കൾ എന്നിവരായിരുന്നു ക്ലീനിന്. എമോറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി കാമ്പസിലെ ഗ്ലെൻ മെമ്മോറിയൽ യുണൈറ്റഡ് മെത്തഡിസ്റ്റ് ചർച്ചിൽ മരണ ശുശ്രൂഷ ചടങ്ങുകൾ നടന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ajc.com/classifieds/obituaries-announcements/klein-luella/38TWe9yfMvcfBv2qvHaUhK/|title=Klein, Luella|access-date=2019-06-17|date=January 17, 2019|website=Atlanta Journal-Constitution|language=english|archive-date=2019-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617161526/https://www.ajc.com/classifieds/obituaries-announcements/klein-luella/38TWe9yfMvcfBv2qvHaUhK/|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.ajc.com/classifieds/obituaries-announcements/klein-luella/38TWe9yfMvcfBv2qvHaUhK/ &quot;Klein, Luella&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190617161526/https://www.ajc.com/classifieds/obituaries-announcements/klein-luella/38TWe9yfMvcfBv2qvHaUhK/ |date=2019-06-17 }}. ''Atlanta Journal-Constitution''. January 17, 2019&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2019-06-17&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== പുരസ്കാരങ്ങളും ബഹുമതികളും ==
അമേരിക്കൻ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുകളുടെ (എസിഒജി) സഹപ്രവർത്തകയായിരുന്നു ക്ലീൻ, 1984 ൽ സംഘടനയുടെ ആദ്യ വനിതാ പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിസിൻ അംഗമായിരുന്നു അവൾ. എലിസബത്ത് ബ്ലാക്ക്വെൽ മെഡൽ ക്ലെയിനിന് ലഭിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ajc.com/classifieds/obituaries-announcements/klein-luella/38TWe9yfMvcfBv2qvHaUhK/|title=Klein, Luella|access-date=2019-06-17|date=January 17, 2019|website=Atlanta Journal-Constitution|language=english|archive-date=2019-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617161526/https://www.ajc.com/classifieds/obituaries-announcements/klein-luella/38TWe9yfMvcfBv2qvHaUhK/|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.ajc.com/classifieds/obituaries-announcements/klein-luella/38TWe9yfMvcfBv2qvHaUhK/ &quot;Klein, Luella&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190617161526/https://www.ajc.com/classifieds/obituaries-announcements/klein-luella/38TWe9yfMvcfBv2qvHaUhK/ |date=2019-06-17 }}. ''Atlanta Journal-Constitution''. January 17, 2019&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2019-06-17&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; അവളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ACOG ലുല്ല ക്ലൈൻ ലൈഫ് ടൈം അച്ചീവ്‌മെന്റ് അവാർഡ് നൽകി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.emorydailypulse.com/2015/08/27/legacy-emory-grady-luella-klein-md/|title=The Legacy of Emory at Grady: Luella Klein|access-date=2019-06-17|date=2015-08-27|website=Emory Daily Pulse|language=en-US|archive-date=2021-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210323204658/http://www.emorydailypulse.com/2015/08/27/legacy-emory-grady-luella-klein-md/|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.emorydailypulse.com/2015/08/27/legacy-emory-grady-luella-klein-md/ &quot;The Legacy of Emory at Grady: Luella Klein&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210323204658/http://www.emorydailypulse.com/2015/08/27/legacy-emory-grady-luella-klein-md/ |date=2021-03-23 }}. ''Emory Daily Pulse''. 2015-08-27&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2019-06-17&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== റഫറൻസുകൾ ==
{{Reflist}}{{Authority Control}}
[[വർഗ്ഗം:1924-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2019-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>fabfzpld6y8gzlh0qfkgilk46tr4wie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലെവോനോർജസ്ട്രെൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>590398</id>
    <revision>
      <id>4652404</id>
      <parentid>3848388</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9305" sha1="85224w9rj61tcb3n3zvp7pi3pj5mn1z" xml:space="preserve">{{Drugbox
| IUPAC_name = (8''R'',9''S'',10''R'',13''S'',14''S'',17''R'')-13-ethyl-17-ethynyl-17-hydroxy-1,2,6,7,8,9,10,11,12,14,15,16-dodecahydrocyclopenta[''a'']phenanthren-3-one
| image = Levonorgestrel.svg
| width = 225
| image2 = Levonorgestrel molecule ball.png
| width2 = 235

&lt;!--Clinical data--&gt;| tradename = Plan B, Mirena, Plan B One-Step, others
| Drugs.com = {{drugs.com|monograph|progestins-etonogestrel-levonorgestrel-norethindrone}}
| MedlinePlus = a610021
| pregnancy_AU = B3
| pregnancy_AU_comment = &lt;ref name=&quot;Drugs.com pregnancy&quot;&gt;{{cite web | title=Levonorgestrel Use During Pregnancy | website=Drugs.com | date=23 March 2020 | url=https://www.drugs.com/pregnancy/levonorgestrel.html | access-date=29 June 2020 | archive-date=2 July 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200702123750/https://www.drugs.com/pregnancy/levonorgestrel.html | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| pregnancy_category = Contraindicated&lt;ref name=&quot;Drugs.com pregnancy&quot; /&gt;
| legal_AU = &lt;!-- S2, S3, S4, S5, S6, S7, S8, S9 or Unscheduled --&gt;
| legal_AU_comment = 
| legal_CA = &lt;!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --&gt;
| legal_CA_comment = 
| legal_DE = &lt;!-- Anlage I, II, III or Unscheduled --&gt;
| legal_DE_comment = 
| legal_EU = 
| legal_EU_comment = 
| legal_NZ = &lt;!-- Class A, B, C --&gt;
| legal_NZ_comment = 
| legal_UK = POM
| legal_UK_comment = &lt;ref&gt;{{cite web | title=Jaydess 13.5 mg intrauterine delivery system - Summary of Product Characteristics (SmPC) | website=(emc) | date=1 July 2022 | url=https://www.medicines.org.uk/emc/product/5297/smpc | access-date=1 July 2022 | archive-date=13 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210413020051/https://www.medicines.org.uk/emc/product/5297/smpc | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| legal_US = Rx-only
| legal_UN = &lt;!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV --&gt;
| legal_US_comment = /&amp;nbsp;OTC&lt;ref name=&quot;Plan B One-Step FDA label&quot;&gt;{{cite web | title=Plan B One-Step- levonorgestrel tablet | website=DailyMed | date=21 December 2022 | url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=6ce6b40e-14ac-47bd-a648-ddf9e452e559 | access-date=26 December 2022}}&lt;/ref&gt;
| legal_UN_comment = 
| legal_status = Rx/OTC

&lt;!--Pharmacokinetic data--&gt;| routes_of_administration = [[Oral administration|By mouth]], [[transdermal patch]], [[intrauterine device]], [[subcutaneous implant]]
| bioavailability = 95% (range 85–100%)&lt;ref name=&quot;pmid16112947&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pmid8842581&quot; /&gt;
| protein_bound = 98% (50% to [[human serum albumin|albumin]], 48% to {{abbrlink|SHBG|sex hormone-binding globulin}})&lt;ref name=&quot;pmid16112947&quot; /&gt;
| metabolism = [[Liver]] ([[redox|reduction]], [[hydroxylation]], [[conjugation (biochemistry)|conjugation]])&lt;ref name=&quot;pmid16112947&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ShoupeHaseltine2012&quot; /&gt;
| metabolites = • [[5α-Dihydrolevonorgestrel|5α-Dihydro-{{abbr|LNG|levonorgestrel}}]]&lt;ref name=&quot;pmid16112947&quot; /&gt;
| elimination_half-life = 24–32 hours&lt;ref name=&quot;pmid16112947&quot; /&gt;
| excretion = [[Urine]]: 20–67%&lt;br /&gt;[[Feces]]: 21–34%&lt;ref name=&quot;ShoupeHaseltine2012&quot; /&gt;

&lt;!--Identifiers--&gt;| CAS_number = 797-63-7
| CAS_number_Ref = {{cascite|correct|CAS}}
| ATC_prefix = G03
| ATC_suffix = AC03
| ATC_supplemental = {{ATC|G03|AD01}}

&lt;!-- Legal status --&gt;| PubChem = 13109
| IUPHAR_ligand = 2881
| DrugBank = DB00367
| DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}}
| ChemSpiderID = 12560
| ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}}
| UNII = 5W7SIA7YZW
| UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}}
| KEGG = D00950
| KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}}
| ChEBI = 6443
| ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}}
| ChEMBL = 1389
| ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}}
| synonyms = LNG; LNG-EC; d-Norgestrel; d(–)-Norgestrel; &lt;small&gt;D&lt;/small&gt;-Norgestrel; WY-5104; SH-90999; NSC-744007; 18-Methylnorethisterone; 17α-Ethynyl-18-methyl-19-nortestosterone; 17α-Ethynyl-18-methylestr-4-en-17β-ol-3-one; 13β-Ethyl-17α-hydroxy-18,19-dinorpregn-4-en-20-yn-3-one

&lt;!--Chemical data--&gt;| C = 21
| H = 28
| O = 2
&lt;!-- | LogP =3.8 unk param --&gt;| SMILES = CC[C@]12CC[C@H]3[C@H]([C@@H]1CC[C@]2(C#C)O)CCC4=CC(=O)CC[C@H]34
| StdInChI = 1S/C21H28O2/c1-3-20-11-9-17-16-8-6-15(22)13-14(16)5-7-18(17)19(20)10-12-21(20,23)4-2/h2,13,16-19,23H,3,5-12H2,1H3/t16-,17+,18+,19-,20-,21-/m0/s1
| StdInChIKey = WWYNJERNGUHSAO-XUDSTZEESA-N
| StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| melting_point = 235
| melting_high = 237
| verifiedrevid = 462091161
| Watchedfields = changed
| class = [[Progestogen (medication)]]; [[Progestin]]
| legal_BR = &lt;!-- OTC, A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2, C3, C4, C5, D1, D2, E, F --&gt;
| legal_BR_comment = 
}}
&lt;!-- Definition and medical uses --&gt;
ലെവോനോർജസ്ട്രൽ ഒരു ഹോർമോൺ മരുന്നാണ്, ഇത് നിരവധി ഗർഭനിരോധന മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Plan B One-Step FDA label&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AHFS2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.drugs.com/monograph/progestins-etonogestrel-levonorgestrel-norethindrone.html|title=Progestins (Etonogestrel, Levonorgestrel, Norethindrone)|access-date=Aug 21, 2015|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|archive-url=https://web.archive.org/web/20150907223756/http://www.drugs.com/monograph/progestins-etonogestrel-levonorgestrel-norethindrone.html|archive-date=2015-09-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ഇംഗ്ലീഷ്:'''Levonorgestrel.''' ഇത് ഈസ്ട്രജനുമായി സംയോജിപ്പിച്ച് സംയുക്ത ഗർഭനിരോധന ഗുളികകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Kd7lNFPipaIC&amp;pg=PT174|title=Postgraduate Gynecology.|date=2011|publisher=Jaypee Brothers Medical Pub|isbn=9789350250822|page=159|archive-url=https://web.archive.org/web/20150926022813/https://books.google.ca/books?id=Kd7lNFPipaIC&amp;pg=PT174|archive-date=2015-09-26|url-status=live}}&lt;/ref&gt; പ്ലാൻ ബി വൺ-സ്റ്റെപ്പ് എന്ന ബ്രാൻഡ് നാമത്തിൽ വിൽക്കുന്ന അടിയന്തര ജനന നിയന്ത്രണമെന്ന നിലയിൽ, സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ലൈംഗിക ബന്ധത്തിന് 72 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ ഇത് ഉപയോഗപ്രദമാണ്. &lt;ref name=&quot;Plan B One-Step FDA label&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AHFS2015&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2022/021998Orig1s005SumR.pdf|title=Levonorgestrel 1.5 mg Tablet Emergency Contraceptive: New Drug Application 21998, Supplement 5|publisher=U.S. Food and Drug Administration}}&lt;/ref&gt;ലൈംഗിക ബന്ധം കഴിഞ്ഞ് നിന്ന്കൂടുതൽ സമയം കടന്നുപോയാൽ, മരുന്ന് ഫലപ്രദമാകില്ല,&lt;ref name=&quot;AHFS2015&quot; /&gt; ഗർഭധാരണം (ഇംപ്ലാന്റേഷൻ) സംഭവിച്ചതിന് ശേഷം ഇത് പ്രവർത്തിക്കില്ല. അണ്ഡോത്പാദനമോ ബീജസങ്കലനമോ സംഭവിക്കുന്നത് തടയുന്നതിലൂടെ ലെവോനോർജസ്ട്രെൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reliasmedia.com/articles/149425-now-is-the-time-to-change-label-on-emergency-contraceptives|title=Now Is the Time to Change Label on Emergency Contraceptives|access-date=2022-08-16|website=Relias Media {{!}} Online Continuing Medical Education {{!}} Relias Media - Continuing Medical Education Publishing|language=en-US|archive-date=2022-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524071349/https://www.reliasmedia.com/articles/149425-now-is-the-time-to-change-label-on-emergency-contraceptives|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ഇത് ഗർഭധാരണ സാധ്യത 57 മുതൽ 93% വരെ കുറയ്ക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;Gem2010&quot;&gt;{{cite journal|vauthors=Gemzell-Danielsson K|title=Mechanism of action of emergency contraception|journal=Contraception|volume=82|issue=5|pages=404–409|date=November 2010|pmid=20933113|doi=10.1016/j.contraception.2010.05.004}}&lt;/ref&gt;മറ്റുള്ളവയിൽ Mirena പോലെയുള്ള ഒരു ഗർഭാശയ ഉപകരണത്തിൽ (IUD), ഗർഭധാരണം ദീർഘകാലം തടയുന്നതിന് ഫലപ്രദമാണ്. &lt;ref name=&quot;AHFS2015&quot; /&gt;ചില രാജ്യങ്ങളിൽ ലെവോനോർജസ്ട്രൽ-റിലീസിംഗ് ഇംപ്ലാന്റും ലഭ്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Research on reproductive health at WHO : biennial report 2000-2001|date=2002|publisher=World health organization|isbn=9789241562089|location=Geneva|chapter=Chapter 1|chapter-url=https://books.google.com/books?id=cvKaqyMOGjUC&amp;pg=PT15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150926040930/https://books.google.ca/books?id=cvKaqyMOGjUC&amp;pg=PT15|archive-date=2015-09-26|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== റഫറൻസുകൾ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>85224w9rj61tcb3n3zvp7pi3pj5mn1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സാന്ത ക്രൂസ് കത്തീഡ്രൽ ബസിലിക്ക കൊച്ചി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>599318</id>
    <revision>
      <id>4652534</id>
      <parentid>4110101</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19785" sha1="ozem3dq5po2p8xrgo2fskh83zgmt69f" xml:space="preserve">
{{Infobox church|name=Santa Cruz Cathedral Basilica|fullname=Basílica Catedral da Santa Cruz|image=Kathedralbasilika Santa Cruz 2018-04-04a.jpg|imagesize=200px|caption=Front of the basilica|pushpin map=India Kerala|coordinates={{Coord|9.965|76.243|type:landmark_region:IN|display=title,inline}}|osgridref=|location={{Flagicon|India}}, [[Fort Kochi]], [[Kochi]], [[Kerala]]|country=[[India]]|denomination=[[Catholic Church|Roman Catholic (Latin)]]|previous denomination=|churchmanship=|membership=|attendance=|website=[http://www.santacruzcathedralbasilica.org www.santacruzcathedralbasilica.org]&lt;br&gt;[https://web.archive.org/web/20110905212609/http://www.dioceseofcochin.org/pages/parishes1.php www.dioceseofcochin.org]|former name=|bull date=|founded date=3 May 1505|founder=[[Francisco de Almeida]]|dedication=|dedicated date=|consecrated date=|cult=|relics=|events=|past bishop=|people=|status=[[Basilica]]|functional status=|heritage designation=|designated date=|architect=|architectural type=|style=[[Gothic architecture|Gothic]]|groundbreaking=|completed date=|construction cost=|closed date=|demolished date=|capacity=|length=|width=|width nave=|height=|diameter=|other dimensions=|floor count=|floor area=|dome quantity=|dome height outer=|dome height inner=|dome dia outer=|dome dia inner=|spire quantity=|spire height=|materials=|parish=|deanery=|archdeaconry=|archdiocese=[[Archdiocese of Verapoly]]|diocese=[[Diocese of Cochin]]|province=[[Archdiocese of Verapoly|Verapoly]]|presbytery=|synod=|circuit=|district=|division=|subdivision=|archbishop=Dr. Joseph Kalathiparambil|bishop=[[Joseph Kariyil]]|dean=|subdean=|provost=|provost-rector=|viceprovost=|canon=|canonpastor=|precentor=|archdeacon=|prebendary=|rector=|vicar=|curate=|priestincharge=|priest=|asstpriest=|minister=|assistant=|honpriest=|deacon=|seniorpastor=|pastor=|abbot=|chaplain=|reader=|organistdom=|director=|organist=|organscholar=|chapterclerk=|laychapter=|warden=|flowerguild=|musicgroup=|parishadmin=|serversguild=|logo=|logosize=}}
[[ഫോർട്ട് കൊച്ചി|കൊച്ചിയിലെ ഫോർട്ട്]] കൊച്ചിയിലുള്ള '''സാന്താക്രൂസ് കത്തീഡ്രൽ ബസിലിക്ക''' ( '''കോട്ട പള്ളി''' [[കേരളം|/ കോട്ട പള്ളി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) കേരളത്തിലെ]] [[കൊച്ചി|ഒമ്പത്]] ബസിലിക്കകളിൽ ഒന്നാണ്. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പൈതൃക സൗധങ്ങളിൽ ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഈ പള്ളി, വർഷം മുഴുവനും വിനോദസഞ്ചാരികൾ സന്ദർശിക്കുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മികച്ചതും ആകർഷകവുമായ പള്ളികളിൽ ഒന്നാണ്. വാസ്തുവിദ്യയും കലാപരവുമായ മഹത്വവും [[ഗോത്തിക് വാസ്തുകല|ഗോതിക് ശൈലിയുടെ]] നിറങ്ങളും കൊണ്ട് സമ്പന്നമായ ഇത് ഭക്തിയുടെയും ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യത്തിന്റെയും കേന്ദ്രവുമാണ്.&lt;ref name=SantaCruz-1505AD-REFS-01/&gt;&lt;ref name=SantaCruz-1505AD-REFS-14/&gt;&lt;ref name=SantaCruz-1505AD-REFS-13/&gt;

[[കൊച്ചി റോമൻ കത്തോലിക്കാ രൂപത|കൊച്ചി രൂപതയുടെ]] [[കത്തീഡ്രൽ|കത്തീഡ്രൽ ദേവാലയമായി]] ബസിലിക്ക പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗീസുകാരാണ്]] നിർമ്മിച്ചത്, 1558-ൽ പോൾ നാലാമൻ മാർപ്പാപ്പ ഒരു [[കത്തീഡ്രൽ|കത്തീഡ്രലായി]] ഉയർത്തി, നിരവധി കത്തോലിക്കാ കെട്ടിടങ്ങൾ നശിപ്പിച്ച ഡച്ച് ജേതാക്കൾ ഇത് ഒഴിവാക്കി. പിന്നീട് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഈ കെട്ടിടം തകർത്തു, {{Illm|João Gomes Ferreira|pt}} 1887-ൽ ഒരു പുതിയ കെട്ടിടം കമ്മീഷൻ ചെയ്തു. 1905-ൽ വിശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട സാന്താക്രൂസിനെ 1984-ൽ [[ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ|ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ മാർപാപ്പ]] ബസിലിക്കയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref name=SantaCruz-1505AD-REFS-01/&gt;&lt;ref name=SantaCruz-1505AD-REFS-02/&gt;&lt;ref name=SantaCruz-1505AD-REFS-03/&gt;&lt;ref name=SantaCruz-1505AD-REFS-14/&gt;&lt;ref name=SantaCruz-1505AD-REFS-09/&gt;

== ചരിത്രം ==
[[File:View of Cochin.jpg|Santa Cruz Church in 1505|left|frameless]]
=== പോർച്ചുഗീസ് മിഷനറിമാരും സാന്താക്രൂസ് ചർച്ചും: 1505–1558 ===
സാന്താക്രൂസ് കത്തീഡ്രൽ ബസിലിക്കയുടെ ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത് 1500 ഡിസംബർ 24-ന് [[പെഡ്രോ അൽവാരിസ് കബ്രാൾ|പെഡ്രോ അൽവാറസ് കബ്രാലിന്റെ]] കീഴിലുള്ള രണ്ടാമത്തെ പോർച്ചുഗീസ് കപ്പലിനൊപ്പം പോർച്ചുഗീസ് മിഷനറിമാരുടെ വരവോടെയാണ്. [[പെരുമ്പടപ്പു സ്വരൂപം|കൊച്ചി രാജ്യത്തിലെ]] രാജാവായ ഉണ്ണി ഗോദ വർമ്മ തിരുമുൽപ്പാട് (ത്രിമമ്പറ രാജാവ്) അവരെ വളരെ സ്നേഹത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു. ഇത് [[സാമൂതിരി|കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി]] [[പെരുമ്പടപ്പു സ്വരൂപം|കൊച്ചി രാജ്യത്തിനെതിരെ]] യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കാൻ കാരണമായി. എന്നിരുന്നാലും, 1503-ൽ കൊച്ചിയിലെത്തിയ കമാൻഡർ ഡോം [[അഫോൺസോ ഡി അൽബുക്കർക്ക്]] കീഴിലുള്ള പോർച്ചുഗീസ് സൈന്യം, കൊച്ചി രാജാവിന്റെ ശത്രുക്കളെ പരാജയപ്പെടുത്തി, പകരം കൊച്ചിയിൽ ഒരു കോട്ട പണിയാൻ അദ്ദേഹം അവർക്ക് അനുമതി നൽകി.

1505-ൽ, ആദ്യത്തെ പോർച്ചുഗീസ് വൈസ്രോയിയായിരുന്ന ഡോം [[ഡോൺ ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡ അൽ‌മേഡ|ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡി അൽമേഡ]], അക്കാലത്ത് കേട്ടുകേൾവി പോലുമില്ലാത്ത കല്ലുകളും ചാന്തും ഉപയോഗിച്ച് പള്ളി കെട്ടിടം പണിയാൻ കൊച്ചി രാജാവിൽ നിന്ന് അനുമതി ലഭിച്ചു. രാജകൊട്ടാരം അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ക്ഷേത്രം. വിശുദ്ധ ''കുരിശിന്റെ കണ്ടുപിടുത്തത്തിന്റെ'' പെരുന്നാൾ ദിനമായ 1505 മെയ് 3 നാണ് സാന്താക്രൂസ് പള്ളിയുടെ തറക്കല്ലിട്ടത്, അതിനാൽ പൂർത്തീകരിച്ചപ്പോൾ ഗംഭീരമായ കെട്ടിടത്തിന് ''സാന്താക്രൂസ്'' എന്ന് പേരിട്ടു. [http://glocode.com/9.96774,76.24264 ഫോർട്ട്കൊച്ചിയിലെ ഇന്നത്തെ ചിൽഡ്രൻസ് പാർക്കിന്റെ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120328124916/http://glocode.com/9.96774,76.24264 |date=2012-03-28 }} കിഴക്ക് ഭാഗത്താണ് ഈ പള്ളി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. നമ്മുടെ കർത്താവായ യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ വിശുദ്ധ കുരിശിന്റെ തിരുശേഷിപ്പ് വളരെക്കാലമായി ബസിലിക്കയിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നു. ഇത് പള്ളിയുടെ വലതുവശത്താണ്.

1558-ൽ പോൾ നാലാമൻ മാർപാപ്പ സാന്താക്രൂസ് ദേവാലയത്തെ [[കത്തീഡ്രൽ|കത്തീഡ്രലായി]] ഉയർത്തി, അതോടൊപ്പം ഇന്ത്യയിലെ രണ്ടാമത്തെ രൂപതയായ [[കൊച്ചി റോമൻ കത്തോലിക്കാ രൂപത|കൊച്ചിൻ രൂപത]], &lt;ref name=&quot;AR&quot;&gt;{{Cite web|url=http://oce.catholic.com/index.php?title=Diocese_of_Cochin|title=Diocese of Cochin|access-date=2 September 2011|last=D'Agutar|first=Monteiro|date=n.d.|website=The Original Catholic Encyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20151127005217/http://oce.catholic.com/index.php?title=Diocese_of_Cochin|archive-date=27 November 2015}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;AS&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.gcatholic.org/dioceses/diocese/coch1.htm|title=Diocese of Cochin|access-date=24 January 2014|website=GCatholic.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319180617/http://www.gcatholic.org/dioceses/diocese/coch1.htm|archive-date=19 March 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;AT&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dcchn.html|title=Diocese of Cochin|access-date=2 September 2011|website=Catholic-Hierarchy|archive-url=https://web.archive.org/web/20201104031835/http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dcchn.html|archive-date=4 November 2020}}&lt;/ref&gt; സഫ്രഗൻ (മറ്റൊരു മലാക്ക രൂപത). ) ഗോവ അതിരൂപതയിലേക്ക് . &lt;ref name=&quot;JJ&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.newadvent.org/cathen/06602a.htm|title=Archdiocese of Goa|access-date=2 September 2011|website=New Advent|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903173031/http://www.newadvent.org/cathen/06602a.htm|archive-date=3 September 2011}}&lt;/ref&gt;
[[പ്രമാണം:Outside_the_church.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| പള്ളിക്ക് പുറത്ത് ലിഖിതം]]
1663-ൽ കൊച്ചി കീഴടക്കിയ ഡച്ചുകാർ എല്ലാ കത്തോലിക്കാ കെട്ടിടങ്ങളും തകർത്തു. [[സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് പള്ളി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് പള്ളിയും]] കത്തീഡ്രലും മാത്രമാണ് ഈ വിധിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടത്. ഡച്ചുകാർ കത്തീഡ്രലിനെ തങ്ങളുടെ ആയുധ സംഭരണശാലയാക്കി. പിന്നീട് ഇത് ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ കൈകളിലായി, 1795-ൽ കൊച്ചി പിടിച്ചെടുത്തപ്പോൾ അത് തകർത്തു. നശിപ്പിക്കപ്പെട്ട കത്തീഡ്രലിന്റെ അലങ്കാര ഗ്രാനൈറ്റ് തൂണുകളിലൊന്ന് ഇന്നത്തെ ബസിലിക്ക പരിസരത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ ഒരു സ്മാരകമായി ഇപ്പോഴും സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.

=== ഇന്നത്തെ സാന്താക്രൂസ് ബസിലിക്കയുടെ നിർമ്മാണം: 1886–ഇന്ന് ===
ഏകദേശം 100 വർഷത്തിനുശേഷം, മിഷനറിയും കൊച്ചിൻ ബിഷപ്പുമായ ബിഷപ്പ് ജോവോ ഗോമസ് ഫെറേറ (1887-1897) കത്തീഡ്രൽ പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ മുൻകൈയെടുക്കുകയും അതിന്റെ നിർമ്മാണ പദ്ധതി ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, അടുത്ത ബിഷപ്പായ മാറ്റ്യൂസ് ഡി ഒലിവേര സേവ്യർ (1897-1908) ആണ് ഈ കെട്ടിടം പൂർത്തിയാക്കിയത്. 1905 നവംബർ 19-ന് ദാമാവോയിലെ ബിഷപ്പ് ബിഷപ്പ് സെബാസ്റ്റിയോ ജോസ് പെരേരയാണ് കത്തീഡ്രൽ കൂദാശ ചെയ്തത്. അതിന്റെ പൗരാണികതയും കലാപരമായ അന്തസ്സും ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യവും കണക്കിലെടുത്ത്, ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ മാർപാപ്പ 1984 ഓഗസ്റ്റ് 23-ലെ ''കോൺസ്റ്റാറ്റ് സാനെ ടെംപ്ലം സാങ്‌റ്റേ ക്രൂസിയുടെ'' ഉത്തരവിലൂടെ സാന്താക്രൂസ് കത്തീഡ്രലിനെ ബസിലിക്കയുടെ പദവിയിലേക്ക് ഉയർത്തി.
[[പ്രമാണം:Inscription_near_golden_tower.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| ഗോപുരത്തിന്റെ താഴെയുള്ള ലിഖിതം]]
പള്ളിക്ക് രണ്ട് ഉയർന്ന ശിഖരങ്ങളും ശ്രദ്ധേയമായ തിളക്കമുള്ളതും വെള്ള കഴുകിയ പുറംഭാഗവും പാസ്തൽ നിറത്തിലുള്ള ഇന്റീരിയറും ഉണ്ട്. പ്രശസ്ത ഇറ്റാലിയൻ ചിത്രകാരൻ ഫ്രാ അന്റോണിയോ മോസ്‌ഷെനി, [[ഈശോസഭ|എസ്‌ജെ]], അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യൻ [[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരത്തെ]] ഡി ഗാമ എന്നിവരാൽ അലങ്കരിച്ച പ്രധാന ബലിപീഠത്തോടുകൂടിയ പള്ളിയുടെ ഉൾവശം കൂടുതലും ഗോഥിക് ശൈലിയിലുള്ളതാണ്. നിർഭാഗ്യവശാൽ, ഫ്രാ അന്റോണിയോ മോഷെനി 1905 നവംബർ 15-ന്, പുതുതായി പണിത ദേവാലയം പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നതിന് നാല് ദിവസം മുമ്പ് ഇവിടെ മരിച്ചു. ഫ്രെസ്കോകളും ചുവർചിത്രങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച കോളങ്ങൾ, കുരിശിലെ അഭിനിവേശത്തെയും മരണത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ഏഴ് വലിയ ക്യാൻവാസ് പെയിന്റിംഗുകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് [[ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചി|ലിയനാർഡോ ഡാവിഞ്ചിയുടെ]] പ്രസിദ്ധമായ പെയിന്റിംഗിന്റെ മാതൃകയിൽ [[തിരുവത്താഴം|അവസാനത്തെ അത്താഴത്തിന്റെ]] പെയിന്റിംഗ്, മനോഹരമായ സ്റ്റെയിൻ ഗ്ലാസ് വിൻഡോകൾ എന്നിവ കലാപരമായ മഹത്വം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. സ്ഥലത്തിന്റെ. മേൽത്തട്ട് അലങ്കരിക്കുന്ന പെയിന്റിംഗുകൾ ക്രിസ്തുവിന്റെ [[കുരിശിന്റെ വഴി|കുരിശ് വഴിയിലെ]] രംഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നു.
[[പ്രമാണം:Kathedralbasilika_Santa_Cruz_2018-04-04f.jpg|ലഘുചിത്രം| ഫോർട്ട് കൊച്ചിൻ സാന്താക്രൂസ് ബസിലിക്കയ്ക്കുള്ളിൽ]]
[[പ്രമാണം:Santa_Cruz_Basilica_Cochin_ceiling_paintings.jpg|ലഘുചിത്രം| സീലിംഗ് പെയിന്റിംഗുകൾ]]

== പുരോഹിതന്മാർ ==
'''റെക്ടറും ഇടവക വികാരിയും'''

* വെരി റവ. ജോൺസൺ ചിറമേൽ

'''അസിസ്റ്റന്റ് ഇടവക വികാരികൾ'''

* റവ.ഫാ ചിൽട്ടൺ ജോർജ് ഫെർണാണ്ടസ്
* റവ.ഫാ.ജെറിൻ ജോർജ്ജ് എതോത്തറ

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{Reflist}}

== റഫറൻസുകൾ ==

* [http://www.santacruzcathedralbasilica.org ബസിലിക്ക ഹോം പേജ്]
* [https://web.archive.org/web/20110905212609/http://www.dioceseofcochin.org/pages/parishes1.php www.dioceseofcochin.org - സാന്താക്രൂസ് ബസിലിക്ക]
* [http://www.gcatholic.org/dioceses/diocese/coch1.htm ഗിഗാ-കത്തോലിക് വിവരങ്ങൾ]
* [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dcchn.html കത്തോലിക്കാ ശ്രേണി]
* [http://www.ernakulamarchdiocese.org/ എറണാകുളം അതിരൂപത] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201130040317/http://www.ernakulamarchdiocese.org/ |date=2020-11-30 }}
* [http://www.come2india.org/indian-basilicas.html ഇന്ത്യയിലെ ബസിലിക്കകളുടെ പുതുക്കിയ പട്ടിക]
* [http://www.newadvent.org/cathen/04076a.htm കാത്തലിക് എൻസൈക്ലോപീഡിയ - കൊച്ചി രൂപത]
* [https://web.archive.org/web/20110926225112/http://www.ucanews.com/diocesan-directory/html/dps-ia_cochin.php രൂപത ഡയറക്ടറി | www.ucanews.com]

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
{{Commons category|Santa Cruz Basilica}}{{Basilicas in India}}{{Churches of Kerala}}{{Christianity in Kerala}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേശീയപ്രാധാന്യമുള്ള സ്മാരകങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]</text>
      <sha1>ozem3dq5po2p8xrgo2fskh83zgmt69f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/സ്ലേറ്റ്</title>
    <ns>2</ns>
    <id>630005</id>
    <revision>
      <id>4652152</id>
      <parentid>4582368</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4652152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="867039" sha1="9z5mjmmu8snlrqxnejyxv2kpmognofd" xml:space="preserve">
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;95%&quot; style=&quot;background:#f2fffd&quot; 
|-
!Sl
!Dist Sl
!Type Code
!Code
!Name  (E)
!Name  (M)
!DEO
!AEO
!Type
|-
|	1	||	ALP  1	||	G 1	|| [[34002]] || [[34002|G R F T H and V H S S Arthunkal]] || [[ജി ആർ എഫ് ടി എച്ച് ആൻഡ് വി എച്ച് എസ് എസ് അർത്തുങ്കൽ]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2	||	ALP  2	||	G 2	|| [[34005]] || [[34005|Govt HS Aroor]] || [[ഗവ ഹൈസ്കൂൾ, അരൂർ]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	3	||	ALP  3	||	G 3	|| [[34006]] || [[34006|Govt HSS Kalavoor]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് , കലവൂർ]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	4	||	ALP  4	||	G 4	|| [[34007]] || [[34007|Govt H S Pollathai]] || [[ഗവ ഹൈസ്കൂൾ, പൊള്ളേത്തൈ]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	5	||	ALP  5	||	G 5	|| [[34013]] || [[34013|Govt D V H S S Charamangalam]] || [[ഗവ ഡി വി എച്ച് എസ് എസ് , ചാരമംഗലം]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	6	||	ALP  6	||	G 6	|| [[34018]] || [[34018|Govt VHSS Kodamthuruth]] || [[ഗവ വി വി എച്ച് എസ് എസ് , കോടംതുരുത്ത്]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	7	||	ALP  7	||	G 7	|| [[34019]] || [[34019|Govt S K T H S Charamangalam]] || [[ഗവ സംസ്കൃതം ഹൈസ്കൂൾ, ചാരമംഗലം]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	8	||	ALP  8	||	G 8	|| [[34022]] || [[34022|Govt HSS Perumpalam]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് , പെരുമ്പളം]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	9	||	ALP  9	||	G 9	|| [[34023]] || [[34023|SNM Govt Boy`s HSS Cherthala]] || [[എസ്.എൻ.എം.ഗവ.ബോയ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ് , ചേർത്തല]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	10	||	ALP  10	||	G 10	|| [[34024]] || [[34024|Govt Girl`s HSS Cherthala]] || [[ഗവ ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ് , ചേർത്തല]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	11	||	ALP  11	||	G 11	|| [[34031]] || [[34031|SCU Govt VHSS Pattanakkad]] || [[എസ് സി യു ഗവ എച്ച് എസ് എസ്, പട്ടണക്കാട്]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	12	||	ALP  12	||	G 12	|| [[34032]] || [[34032|GHSS.THIRUNALLOOR]] || [[ഗവ ഹൈസ്കൂൾ, തിരുനല്ലൂർ]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	13	||	ALP  13	||	G 13	|| [[34033]] || [[34033|Govt H S Thevarvattom]] || [[ഗവ ഹൈസ്കൂൾ, തേവർവട്ടം]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	14	||	ALP  14	||	G 14	|| [[34036]] || [[34036|Govt HSS Chandiroor]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ്, ചന്തിരൂർ]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	15	||	ALP  15	||	G 15	|| [[34039]] || [[34039|VRVM Govt HSS Vayalar]] || [[വി ആർ വി എം ഗവ എച്ച് എസ് എസ്, വയലാർ‍]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	16	||	ALP  16	||	G 16	|| [[34040]] || [[34040|GSMM Govt HSS S L Puram]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് , എസ് എൽ പുരം]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	17	||	ALP  17	||	G 17	|| [[34043]] || [[34043|Govt HSS Thanneeermukkom]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് , തണ്ണീർമുക്കം]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	18	||	ALP  18	||	G 18	|| [[34044]] || [[34044|Govt H S Mannanchery]] || [[ഗവ ഹൈസ്കൂൾ, മണ്ണഞ്ചേരി]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	19	||	ALP  19	||	G 19	|| [[34045]] || [[34045|Cherthala South Govt HSS]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് , ചേർത്തല സൗത്ത്]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	20	||	ALP  20	||	G 20	|| [[35007]] || [[35007|Govt Mohn Boy's H S S Alappuzha]] || [[ഗവ. മുഹമ്മദൻ ബോയ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ആലപ്പുഴ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	21	||	ALP  21	||	G 21	|| [[35009]] || [[35009|Govt Mohn.G H S S Alappuzha]] || [[ഗവ. മുഹമ്മദൻ ഗേ‍ൾസ് ഹയർ സെകണ്ടറി സ്കൂൾ ആലപ്പുഴ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	22	||	ALP  22	||	G 22	|| [[35011]] || [[35011|Govt H S S Paravoor]] || [[ഗവ എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് പറവൂർ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	23	||	ALP  23	||	G 23	|| [[35014]] || [[35014|Govt. G H S S Alappuzha]] || [[ഗവ. ജി എച്ച് എസ് എസ് ആലപ്പുഴ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	24	||	ALP  24	||	G 24	|| [[35018]] || [[35018|Govt. Model H. S. S. Ambalapuzha]] || [[ഗവ. മോഡൽ എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് അമ്പലപ്പുഴ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	അമ്പലപ്പുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	25	||	ALP  25	||	G 25	|| [[35019]] || [[35019|K. K. K. P. M. G. H. S. S Ambalappuzha]] || [[കെ.കെ.കെ.പി.എം.ജി.എച്ഛ്.എസ്സ്.അമ്പലപ്പുഴ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	അമ്പലപ്പുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	26	||	ALP  26	||	G 26	|| [[35021]] || [[35021|G. H. S.S Kakkazhom]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കാക്കാഴം]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	അമ്പലപ്പുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	27	||	ALP  27	||	G 27	|| [[35022]] || [[35022|Govt V H S S Aryad]] || [[ഗവ വി എച്ച് എസ് എസ് ആര്യാട്]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	28	||	ALP  28	||	G 28	|| [[35027]] || [[35027|Govt. B. H. S. S. Harippad]] || [[ഗവ. മോഡൽ ബോയ്സ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ, ഹരിപ്പാട്]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ഹരിപ്പാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	29	||	ALP  29	||	G 29	|| [[35028]] || [[35028|Govt. H. S. S. Ayaparambu]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്,ആയാപറമ്പ്.]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ഹരിപ്പാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	30	||	ALP  30	||	G 30	|| [[35029]] || [[35029|Govt. G. H. S. S. Harippad]] || [[ഗവ.എച്ച്എസ്സ്.എസ്സ് ഫോർ ഗേൾസ് ഹരിപ്പാട്.]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ഹരിപ്പാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	31	||	ALP  31	||	G 31	|| [[35041]] || [[35041|Govt. H. S. S. Mangalam]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്,മംഗലം]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	അമ്പലപ്പുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	32	||	ALP  32	||	G 32	|| [[35059]] || [[35059|Govt. H. S. Veeyapuram]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് വീയപുരം]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ഹരിപ്പാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	33	||	ALP  33	||	G 33	|| [[35061]] || [[35061|Govt. H. S. S.Valiazheekal]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്,വലിയഴീയ്ക്കൽ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	അമ്പലപ്പുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	34	||	ALP  34	||	G 34	|| [[35062]] || [[35062|MRS Alappuzha]] || [[എം.ആർ.എസ്സ്. ആലപ്പുഴ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	35	||	ALP  35	||	G 35	|| [[35064]] || [[35064|G. H. S Naluchira]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്. നാലുചിറ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	അമ്പലപ്പുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	36	||	ALP  36	||	G 36	|| [[35501]] || [[35501|TECHNICAL HS HARIPPAD]] || [[ടെക്നിക്കൽ ഹൈസ്കൂൾ ഹരിപ്പാട്]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ഹരിപ്പാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	37	||	ALP  37	||	G 37	|| [[36001]] || [[36001|Govt. H S S Ala]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ആല]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	38	||	ALP  38	||	G 38	|| [[36005]] || [[36005|Govt. Boys H S Chengannur]] || [[ഗവ. ബോയ്സ് എച്ച് എസ് ചെങ്ങന്നൂർ]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	39	||	ALP  39	||	G 39	|| [[36006]] || [[36006|Govt. Model Vocational H.S.S Chengannur]] || [[ഗവ. മോഡൽ വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചെങ്ങന്നൂർ]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	40	||	ALP  40	||	G 40	|| [[36013]] || [[36013|Govt.V H S S Chunakara]] || [[ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് ചുനക്കര]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	41	||	ALP  41	||	G 41	|| [[36015]] || [[36015|K K M G V H S S Elippakulam]] || [[കെ കെ എം ജി വി എച്ച് എസ് എസ് ഇലിപ്പക്കുളം]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	42	||	ALP  42	||	G 42	|| [[36019]] || [[36019|Govt. H S S Kunnam]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കുന്നം]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	43	||	ALP  43	||	G 43	|| [[36020]] || [[36020|Govt.V H S S Eravankara]] || [[ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് എറവങ്കര]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	44	||	ALP  44	||	G 44	|| [[36023]] || [[36023|Govt. H S S Budhanoor]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ബുധനൂർ]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	45	||	ALP  45	||	G 45	|| [[36025]] || [[36025|Govt.V H S S Mavelikara]] || [[ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് മാവേലിക്കര]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	46	||	ALP  46	||	G 46	|| [[36028]] || [[36028|Govt. Girls H S S Mavelikara]] || [[ഗവ. ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ് മാവേലിക്കര]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	47	||	ALP  47	||	G 47	|| [[36030]] || [[36030|Govt. V H S S Mulakuzha]] || [[ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് മുളക്കുഴ]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	48	||	ALP  48	||	G 48	|| [[36036]] || [[36036|Govt. H S Payyanalloor]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് പയ്യനല്ലൂർ]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	49	||	ALP  49	||	G 49	|| [[36039]] || [[36039|Govt. S V H S S Kudassanad]] || [[ഗവ എസ് വി എച്ച് എസ് എസ് കുടശ്ശനാട്]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	50	||	ALP  50	||	G 50	|| [[36045]] || [[36045|Govt. Boys H S S Kayamkulam]] || [[ഗവ. ബോയ്സ് എച്ച് എസ് എസ് കായംകുളം]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	51	||	ALP  51	||	G 51	|| [[36047]] || [[36047|Govt. Girls H S S Kayamkulam]] || [[ഗവ. ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ് കായംകുളം]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	52	||	ALP  52	||	G 52	|| [[36050]] || [[36050|Panchayat H S Pathiyoor]] || [[പഞ്ചായത്ത് എച്ച് എസ് പത്തിയൂർ]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	53	||	ALP  53	||	G 53	|| [[36063]] || [[36063|Govt. H S S Angadical South]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് അങ്ങാടിക്കൽ സൗത്ത്]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	54	||	ALP  54	||	G 54	|| [[36064]] || [[36064|Govt. H S S Puliyoor]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പുലിയൂർ]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	55	||	ALP  55	||	G 55	|| [[36065]] || [[36065|Govt. H S S Ramapuram]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് രാമപുരം]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	56	||	ALP  56	||	G 56	|| [[36066]] || [[36066|Govt. H S S Thiruvanvandoor]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് തിരുവൻവണ്ടൂർ]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	57	||	ALP  57	||	G 57	|| [[36073]] || [[36073|Govt. Mohammadens H. S, Kollakadavu]] || [[ഗവ. മുഹമ്മദൻസ് എച്ച് എസ് കൊല്ലകടവ്]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	57	||	ALP  57	||	G 57	|| [[36501]] || [[36501|TECHNICAL H S. KRISHNAPURAM]] || [[ഗവ. ‌ടെക്നിക്കൽ ഹൈസ്കൂൾ, കൃഷ്ണപുരം, കായംകുളം]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	58	||	ALP  58	||	G 58	|| [[35502]] || [[35502|TECHNICAL HS KAVALAM NORTH]] || [[ടെക്നിക്കൽ ഹൈസ്കൂൾ കാവാലം നോർത്ത്]] ||	കുട്ടനാട്	||	വെളിയനാട്	||	സർക്കാർ	
|-																					
|	59	||	ALP  59	||	G 59	|| [[46017]] || [[46017|K.K.KUMARAPILLAI SMARAKA GHS , KARUMADY]] || [[കെ കെ കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി എച്ച് എസ് കരുമാടി]] ||	കുട്ടനാട്	||	തലവടി	||	സർക്കാർ	
|-																					
|	60	||	ALP  60	||	G 60	|| [[46042]] || [[46042|A T G V H S Moncompu]] || [[എ റ്റി ജി വി എച്ച് എസ് മങ്കൊമ്പ്]] ||	കുട്ടനാട്	||	മങ്കൊമ്പ്	||	സർക്കാർ	
|-																					
|	61	||	ALP  61	||	G 61	|| [[46043]] || [[46043|Govt. HS Thekkekara]] || [[ജി എച്ച് എസ് തെക്കെക്കര]] ||	കുട്ടനാട്	||	മങ്കൊമ്പ്	||	സർക്കാർ	
|-																					
|	62	||	ALP  62	||	G 62	|| [[46060]] || [[46060|Govt. HS Kuppapuram]] || [[ജി എച്ച് എസ് കുപ്പപുറം]] ||	കുട്ടനാട്	||	മങ്കൊമ്പ്	||	സർക്കാർ	
|-																					
|	63	||	ALP  63	||	G 63	|| [[46067]] || [[46067|Govt. HS Koduppunna]] || [[ജി എച്ച് എസ് കൊടുപ്പുന്ന]] ||	കുട്ടനാട്	||	തലവടി	||	സർക്കാർ	
|-																					
|	64	||	ALP  64	||	G 64	|| [[46069]] || [[46069|Govt. H S S Kidangara]] || [[ജി എച്ച് എസ് കിടങ്ങറ]] ||	കുട്ടനാട്	||	വെളിയനാട്	||	സർക്കാർ	
|-																					
|	65	||	ALP  65	||	G 65	|| [[46071]] || [[46071|Govt.V H S S Thalavady]] || [[ജി എച്ച് എസ് തലവടി]] ||	കുട്ടനാട്	||	തലവടി	||	സർക്കാർ	
|-																					
|	66	||	ALP  66	||	A 1	|| [[34001]] || [[34001|S F A HSS Arthunkal]] || [[എസ് എഫ് എ എച്ച് എസ് എസ്, അർത്തുങ്കൽ]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	67	||	ALP  67	||	A 2	|| [[34003]] || [[34003|St Augustine HS Mararikulam]] || [[സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എച്ച് എസ് . മാരാരിക്കുളം]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	68	||	ALP  68	||	A 3	|| [[34004]] || [[34004|St Augustine H S S Aroor]] || [[സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എച്ച് എസ് എസ്, അരൂർ]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	69	||	ALP  69	||	A 4	|| [[34008]] || [[34008|HF HSS Kattoor]] || [[ഹോളി ഫാമിലി എച്ച് എസ് എസ് കാട്ടൂർ]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	70	||	ALP  70	||	A 5	|| [[34009]] || [[34009|HSS Kandamangalam]] || [[എച്ച് എസ് എസ് കണ്ടമംഗലം]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	71	||	ALP  71	||	A 6	|| [[34010]] || [[34010|St George HS Thankey]] || [[സെൻറ് ജോർജ്ജ് എച്ച് എസ് , തങ്കി]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	72	||	ALP  72	||	A 7	|| [[34011]] || [[34011|V H S S Kanichukulangara]] || [[വി എച്ച് എസ് എസ്, കണിച്ചുകുളങ്ങര]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	73	||	ALP  73	||	A 8	|| [[34012]] || [[34012|Girl`s HS Kanichukulangara]] || [[ഗേൾസ് എച്ച് എസ്, കണിച്ചുകുളങ്ങര]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	74	||	ALP  74	||	A 9	|| [[34015]] || [[34015|St Mathew`s HS Kannankara]] || [[സെന്റ് മാത്യൂസ് എച്ച് എസ്, കണ്ണങ്കര]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	75	||	ALP  75	||	A 10	|| [[34016]] || [[34016|ABVHSS Muhamma]] || [[എ ബി വി എച്ച് എസ് എസ്, മുഹമ്മ]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	76	||	ALP  76	||	A 11	|| [[34017]] || [[34017|ECEK Union HS Kuthiathode]] || [[ഈ സി ഇ കെ യൂണിയൻ എച്ച് എസ് കുത്തിയതോട്]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	77	||	ALP  77	||	A 12	|| [[34020]] || [[34020|N S S H S S Panavally]] || [[എൻ എസ് എസ് എച്ച് എസ് , പാണാവളളി]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	78	||	ALP  78	||	A 13	|| [[34021]] || [[34021|V J H S S Naduvath Nagar]] || [[വി ജെ എച്ച് എസ് എസ് , നദുവത്ത് നഗർ]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	79	||	ALP  79	||	A 14	|| [[34025]] || [[34025|St Mary`s Girl`s HS Cherthala]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ്, ചേർത്തല]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	80	||	ALP  80	||	A 15	|| [[34026]] || [[34026|S M S J H S Thycattuserry]] || [[എസ് എം എസ് ജെ എച്ച് എസ് , തൈക്കാട്ടുശ്ശേരി]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	81	||	ALP  81	||	A 16	|| [[34027]] || [[34027|P S H S Pallippuram]] || [[പി എസ് എച്ച് എസ് , പളളിപ്പുറം]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	82	||	ALP  82	||	A 17	|| [[34028]] || [[34028|T D H S S Thuravoor]] || [[ടി ഡി എച്ച് എസ് എസ്, തുറവൂർ]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	83	||	ALP  83	||	A 18	|| [[34029]] || [[34029|St Sebastian HS Pallithode]] || [[സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച് എസ് , പളളിത്തോട്]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	84	||	ALP  84	||	A 19	|| [[34030]] || [[34030|St Michel's H S Kavil]] || [[സെന്റ് മൈക്കിൾസ് എച്ച് എസ് കാവിൽ]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	85	||	ALP  85	||	A 20	|| [[34034]] || [[34034|S N H S S Sreekandeswaram]] || [[എസ് എൻ എച്ച് എസ് എസ്, ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	86	||	ALP  86	||	A 21	|| [[34035]] || [[34035|St Theresas HS Manappuram]] || [[സെന്റ് തെരേസാസ് എച്ച് എസ് മണപ്പുറം]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	87	||	ALP  87	||	A 22	|| [[34037]] || [[34037|St.Raphael's H S S Ezhupunna]] || [[സെന്റ് റാഫേൽസ് എച്ച് എസ് എസ് എഴുപുന്ന]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	88	||	ALP  88	||	A 23	|| [[34038]] || [[34038|Holy Family HSS Muttom]] || [[ഹോളി ഫാമിലി എച്ച് എസ് എസ് ചേർത്തല]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	89	||	ALP  89	||	A 24	|| [[34041]] || [[34041|SCS HS Valamangalam]] || [[എസ് സി എച്ച് എസ് വളമംഗലം]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	90	||	ALP  90	||	A 25	|| [[34042]] || [[34042|ST Antony`s HS Kokkamangalam]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച് എസ്, കോക്കമംഗലം]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	91	||	ALP  91	||	A 26	|| [[34046]] || [[34046|M T H S Muhamma]] || [[മദർ തേരസാ ഹൈസ്ക്കൂൾ , മുഹമ്മ]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	92	||	ALP  92	||	A 27	|| [[34047]] || [[34047|SN Trust HSS SN Puram]] || [[എസ് എൻ ട്രസ്റ്റ് എച്ച് എസ് എസ്, ചേർത്തല]] ||	ചേർത്തല 	||	ചേർത്തല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	93	||	ALP  93	||	A 28	|| [[35001]] || [[35001|S D V B H S S Alappuzha]] || [[എസ്സ്. ഡി. വി. ബി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ആലപ്പുഴ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	94	||	ALP  94	||	A 29	|| [[35002]] || [[35002|St. Michael`s H S Thathampally]] || [[സെന്റ്.മൈക്കിൾസ് എച്ച്.എസ്സ്. തത്തംപള്ളി]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	95	||	ALP  95	||	A 30	|| [[35003]] || [[35003|S D V G H S Alappuzha]] || [[എസ്സ് ഡി.വി.ഗേൾസ്എച്ച്.എസ്സ്. ആലപ്പുഴ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	96	||	ALP  96	||	A 31	|| [[35004]] || [[35004|Leo XIII H S S Alappuzha]] || [[ലിയോ XIII എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. ആലപ്പുഴ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	97	||	ALP  97	||	A 32	|| [[35005]] || [[35005|St. Mary`s H S Vattal]] || [[സെന്റ്.മേരീസ്എച്ച്.എസ്സ്.വട്ടയാൽ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	98	||	ALP  98	||	A 33	|| [[35006]] || [[35006|St. Joseph`s G H S S Alappuzha]] || [[സെന്റ്. ജോസഫ്സ് ജി.എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ആലപ്പുഴ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	99	||	ALP  99	||	A 34	|| [[35008]] || [[35008|LAJANATHUL MUHAMMADIYA HSS, ALLAPPUZHA]] || [[ലജ്നത്തുൽ മുഹമ്മദിയ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ ആലപ്പുഴ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	100	||	ALP  100	||	A 35	|| [[35010]] || [[35010|St. Joseph`s H S Punnapra]] || [[സെന്റ്. ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്സ്. പുന്നപ്ര]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	101	||	ALP  101	||	A 36	|| [[35012]] || [[35012|H S S Aravukad]] || [[അറവുകാട് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പുന്നപ്ര]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	102	||	ALP  102	||	A 37	|| [[35013]] || [[35013|T D H S S Alappuzha]] || [[ടി.ഡി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. ആലപ്പുഴ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	103	||	ALP  103	||	A 38	|| [[35015]] || [[35015|St. Antony`s G H S Alappuzha]] || [[സെന്റ്.ആന്റണിസ് ജി.എച്ച്.എസ്സ്. ആലപ്പുഴ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	104	||	ALP  104	||	A 39	|| [[35020]] || [[35020|S N M H S S Purakkad]] || [[എസ്സ്.എൻ.എം.എച്ഛ്.എസ്സ്.എസ്സ്.പുറക്കാട്]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	അമ്പലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	105	||	ALP  105	||	A 40	|| [[35025]] || [[35025|C. K. H. S. Cheppad]] || [[സി.കെ.എച്ഛ്.എസ്സ്.ചേപ്പാട്.]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ഹരിപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	106	||	ALP  106	||	A 41	|| [[35026]] || [[35026|Naduvattom V. H. S. S. Pallippad]] || [[നടുവട്ടം വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ,പള്ളിപ്പാട്]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ഹരിപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	107	||	ALP  107	||	A 42	|| [[35034]] || [[35034|St. Thomas H.S.S Karthikappally]] || [[സെന്റ്.തോമസ്സ്.എച്ഛ്.എസ്സ്,കാർത്തികപള്ളി.]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ഹരിപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	108	||	ALP  108	||	A 43	|| [[35035]] || [[35035|S. N. D. P. H. S. Mahadevikad]] || [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.എച്ച്.എസ് മഹാദേവികാട്]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ഹരിപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	109	||	ALP  109	||	A 44	|| [[35036]] || [[35036|N. S. S H. S. S. Karuvatta]] || [[എൻ.എസ്സ്.എസ്സ്.എച്ഛ്.എസ്സ്.എസ്സ്. കരുവാറ്റ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	അമ്പലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	110	||	ALP  110	||	A 45	|| [[35044]] || [[35044|V. H. S. S. Muthukulam]] || [[വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. മുതുകുളം]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ഹരിപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	111	||	ALP  111	||	A 46	|| [[35045]] || [[35045|K. V. Skt. H. S. S. Muthukulam]] || [[കെ. വി. സാൻസ്ക്രിറ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്‌കൂൾ, മുതുകുളം]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ഹരിപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	112	||	ALP  112	||	A 47	|| [[35046]] || [[35046|B. B. G. H .S. Nangiarkulangara]] || [[ബി.ബി.എച്ഛ്.എസ്സ്,നങ്ങ്യാർകുളങ്ങര.]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ഹരിപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	113	||	ALP  113	||	A 48	|| [[35048]] || [[35048|K. K. K .V .M. H. S. S. Pothappally]] || [[കെ.കെ.കെ.വി.എം.എച്ച്.എസ്സ്,പൊത്തപ്പള്ളി.]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	അമ്പലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	114	||	ALP  114	||	A 49	|| [[35050]] || [[35050|H S S Thiruvampady]] || [[എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്,തിരുവമ്പാടി,ആലപ്പുഴ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	115	||	ALP  115	||	A 50	|| [[35051]] || [[35051|St. Thomas H S Thumpoly]] || [[സെന്റ്.തോമസ് എച്ച്.എസ്സ്. തുംമ്പോളി]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	116	||	ALP  116	||	A 51	|| [[35052]] || [[35052|M I H S Poomkavu]] || [[എം.ഐ.എച്ച്.എസ്സ്.പൂങ്കാവ്]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	117	||	ALP  117	||	A 52	|| [[35053]] || [[35053|N. S. S. G. H. S. Karuvatta]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്. കരുവാറ്റ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	അമ്പലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	118	||	ALP  118	||	A 53	|| [[35054]] || [[35054|M K A M H S S Pallana]] || [[എം.കെ.എ.എം.എച്ച്.എസ്സ്,പല്ലന]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	അമ്പലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	119	||	ALP  119	||	A 54	|| [[35055]] || [[35055|Lutharan H S S South Aryad]] || [[ലൂഥറൻ എച്ച്.എസ്.എസ്, സൗത്ത് ആര്യാട്]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	120	||	ALP  120	||	A 55	|| [[35063]] || [[35063|S.N.Trust H. S. S. Pallippad]] || [[എസ്. എൻ. ട്രസ്റ്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. പള്ളിപ്പാട്]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ഹരിപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	121	||	ALP  121	||	A 56	|| [[36003]] || [[36003|C M S H S Kattanam]] || [[സി എം എസ് എച്ച് എസ് കറ്റാനം]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	122	||	ALP  122	||	A 57	|| [[36004]] || [[36004|N S S H S S Kurathikadu]] || [[എൻ എസ് എസ് എച്ച് എസ് എസ് കുറത്തികാട്]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	123	||	ALP  123	||	A 58	|| [[36007]] || [[36007|St. Anne`s G H S S Chengannur]] || [[സെന്റ്. ആൻസ് ജി എച്ച് എസ് എസ് ചെങ്ങന്നൂർ]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	124	||	ALP  124	||	A 59	|| [[36008]] || [[36008|Mahatma Boys H S S Chennithala]] || [[മഹാത്മാ ബോയ്സ് എച്ച് എസ് എസ് ചെന്നിത്തല]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	125	||	ALP  125	||	A 60	|| [[36009]] || [[36009|D B H S S Cheriyanad]] || [[ഡി ബി എച്ച് എസ് എസ് ചെറിയനാട്]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	126	||	ALP  126	||	A 61	|| [[36010]] || [[36010|S V H S Cheriyanad]] || [[എസ് വി എച്ച് എസ് ചെറിയനാട്]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	127	||	ALP  127	||	A 62	|| [[36011]] || [[36011|High School Chettikulangara]] || [[ഹൈസ്കൂൾ, ചെട്ടികുളങ്ങര]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	128	||	ALP  128	||	A 63	|| [[36012]] || [[36012|Mahatma Girls H S Chennithala]] || [[മഹാത്മാ ഗേൾസ് എച്ച് എസ് ചെന്നിത്തല]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	129	||	ALP  129	||	A 64	|| [[36014]] || [[36014|N S S H S Edanad]] || [[എൻ എസ് എസ് എച്ച് എസ് ഇടനാട്]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	130	||	ALP  130	||	A 65	|| [[36016]] || [[36016|Amrita H S S Vallikunnam]] || [[അമൃതാ എച്ച് എസ് എസ് വള്ളികുന്നം]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	131	||	ALP  131	||	A 66	|| [[36017]] || [[36017|S K V H S Kuttemperoor]] || [[എസ് കെ വി എച്ച് എസ് കുട്ടമ്പേരൂർ]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	132	||	ALP  132	||	A 67	|| [[36018]] || [[36018|S N D P Sanskrit. H S Vallikunnam]] || [[എസ് എൻ ഡി പി സംസ്കൃത ഹൈസ്കൂൾ, വള്ളികുന്നം]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	133	||	ALP  133	||	A 68	|| [[36021]] || [[36021|N S Boys H S S Mannar]] || [[എൻ എസ് ബോയ്സ് എച്ച് എസ് എസ് മാന്നാർ]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	134	||	ALP  134	||	A 69	|| [[36022]] || [[36022|N S Girls H S Mannar]] || [[എൻ എസ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് മാന്നാർ]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	135	||	ALP  135	||	A 70	|| [[36024]] || [[36024|St. John`s H S S Mattom]] || [[സെന്റ്. ജോൺസ് എച്ച് എസ് എസ് മറ്റം]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	136	||	ALP  136	||	A 71	|| [[36026]] || [[36026|B H H S S Mavelikara]] || [[ബി എച്ച് എച്ച് എസ് എസ് മാവേലിക്കര]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	137	||	ALP  137	||	A 72	|| [[36031]] || [[36031|S H V H S Karakkad]] || [[എസ് എച്ച് വി എച്ച് എസ് കാരക്കാട്]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	138	||	ALP  138	||	A 73	|| [[36032]] || [[36032|J M H S Kodukulanji]] || [[ജെ എം എച്ച് എസ് കോടുകുളഞ്ഞി]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	139	||	ALP  139	||	A 74	|| [[36033]] || [[36033|Padanilam H S S Nooranad]] || [[പടനിലം എച്ച് എസ് എസ് നൂറനാട്]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	140	||	ALP  140	||	A 75	|| [[36034]] || [[36034|V H S S Chathiyara]] || [[വി എച്ച് എസ് എസ് ചത്തിയറ]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	141	||	ALP  141	||	A 76	|| [[36035]] || [[36035|V V H S S Thamarakulam]] || [[വി വി എച്ച് എസ് എസ് താമരക്കുളം]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	142	||	ALP  142	||	A 77	|| [[36037]] || [[36037|C B M H S Nooranad]] || [[സി ബി എം എച്ച് എസ് നൂറനാട്]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	143	||	ALP  143	||	A 78	|| [[36038]] || [[36038|N S S H S Kudassanad]] || [[എൻ എസ് എസ് എച്ച് എസ് കുടശ്ശനാട്]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	144	||	ALP  144	||	A 79	|| [[36040]] || [[36040|S V H S Pandanad]] || [[എസ് വി എച്ച് എസ് പാണ്ടനാട്]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	145	||	ALP  145	||	A 80	|| [[36041]] || [[36041|M H S S Puthencavu]] || [[എം എച്ച് എസ് എസ് പുത്തൻകാവ്]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	146	||	ALP  146	||	A 81	|| [[36042]] || [[36042|M S S H S Thazhakara]] || [[എം എസ് എസ് എച്ച് എസ് തഴക്കര]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	147	||	ALP  147	||	A 82	|| [[36043]] || [[36043|M T H S S Venmony]] || [[എം റ്റി എച്ച് എസ് എസ് വെണ്മണി]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	148	||	ALP  148	||	A 83	|| [[36044]] || [[36044|T M V M H S Vettiyar]] || [[റ്റി എം വി എം എച്ച് എസ് വെട്ടിയാർ]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	149	||	ALP  149	||	A 84	|| [[36046]] || [[36046|St. Mary`s G H S S Kayamkulam]] || [[സെന്റ്. മേരീസ് ജി എച്ച് എസ് എസ് കായംകുളം]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	150	||	ALP  150	||	A 85	|| [[36048]] || [[36048|S V H S Kayamkulam]] || [[എസ് വി എച്ച് എസ് കായംകുളം]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	151	||	ALP  151	||	A 86	|| [[36049]] || [[36049|S K V H S Pathiyoor]] || [[എസ് കെ വി എച്ച് എസ് പത്തിയൂർ]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	152	||	ALP  152	||	A 87	|| [[36051]] || [[36051|M S M H S S Kayamkulam]] || [[എം എസ് എം എച്ച് എസ് എസ് കായംകുളം]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	153	||	ALP  153	||	A 88	|| [[36052]] || [[36052|Kopparethu H S Puthiavila]] || [[കൊപ്പാറേത്ത് എച്ച് എസ് പുതിയവിള]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	154	||	ALP  154	||	A 89	|| [[36053]] || [[36053|N R P M H S S Kayamkulam]] || [[എൻ ആർ പി എം എച്ച് എസ് എസ് കായംകുളം]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	155	||	ALP  155	||	A 90	|| [[36054]] || [[36054|High School Koippallikaranma]] || [[ഹൈസ്കൂൾ, കൊയ്പള്ളികാരാഴ്മ]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	156	||	ALP  156	||	A 91	|| [[36055]] || [[36055|V S S H S Koippallikaranma]] || [[വി എസ് എസ് എച്ച് എസ് കൊയ്പള്ളികാരാഴ്മ]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	157	||	ALP  157	||	A 92	|| [[36056]] || [[36056|R V S M H S S Prayar]] || [[ആർ വി എസ് എം എച്ച് എസ് എസ് പ്രയാർ]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	158	||	ALP  158	||	A 93	|| [[36057]] || [[36057|C M S H S Puthuppally]] || [[സി എം എസ് എച്ച് എസ് പുതുപ്പള്ളി]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	159	||	ALP  159	||	A 94	|| [[36058]] || [[36058|V M H S Krishnapuram]] || [[വി എം എച്ച് എസ് കൃഷ്ണപുരം]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	160	||	ALP  160	||	A 95	|| [[36059]] || [[36059|N S S H S Pullikkanakku]] || [[എൻ എസ് എസ് എച്ച് എസ് പുള്ളിക്കണക്ക്]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	161	||	ALP  161	||	A 96	|| [[36060]] || [[36060|John F Kennedy MVHSS Kattachira]] || [[ജോൺ എഫ് കെന്നഡി എം.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കട്ടച്ചിറ]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	162	||	ALP  162	||	A 97	|| [[36061]] || [[36061|H S Edapon]] || [[എച്ച് എസ് ഇടപ്പോൺ]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	163	||	ALP  163	||	A 98	|| [[36062]] || [[36062|L M H S Venmony]] || [[എൽ എം എച്ച് എസ് വെണ്മണി]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	164	||	ALP  164	||	A 99	|| [[36067]] || [[36067|V H S S Kallissery]] || [[വി എച്ച് എസ് എസ് കല്ലിശ്ശേരി]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	165	||	ALP  165	||	A 100	|| [[36070]] || [[36070|P K K S M H S S Kayamkulam]] || [[പി കെ കെ എസ് എം എച്ച് എസ് എസ് കായംകുളം]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	166	||	ALP  166	||	A 101	|| [[36072]] || [[36072|S N Trust H S S Cheriyanad]] || [[എസ് എൻ ട്രസ്റ്റ് എച്ച് എസ് എസ് ചെറിയനാട്]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	167	||	ALP  167	||	A 102	|| [[46023]] || [[46023|BBMHS Vaisyambhagam]] || [[ബി ബി എം എച്ച് എസ് വൈശ്യംഭാഗം]] ||	കുട്ടനാട്	||	മങ്കൊമ്പ്	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	168	||	ALP  168	||	A 103	|| [[46024]] || [[46024|St. Mary`s HSS Champakulam]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ്എസ് ചമ്പക്കുളം]] ||	കുട്ടനാട്	||	മങ്കൊമ്പ്	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	169	||	ALP  169	||	A 104	|| [[46030]] || [[46030|St. Mary`s HS Kainakary]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് കൈനകരി]] ||	കുട്ടനാട്	||	മങ്കൊമ്പ്	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	170	||	ALP  170	||	A 105	|| [[46031]] || [[46031|S N D P H S SKuttamangalam]] || [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.എച്ച്.എസ്.എസ് കുട്ടമംഗലം]] ||	കുട്ടനാട്	||	മങ്കൊമ്പ്	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	171	||	ALP  171	||	A 106	|| [[46032]] || [[46032|Devamatha HS Chennamkary]] || [[ദേവമാതാ എച്ച് എസ് ചേന്നംകരി]] ||	കുട്ടനാട്	||	മങ്കൊമ്പ്	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	172	||	ALP  172	||	A 107	|| [[46033]] || [[46033|DVHS Kandankary]] || [[ഡി വി എച്ച് എസ് കണ്ടങ്കരി]] ||	കുട്ടനാട്	||	മങ്കൊമ്പ്	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	173	||	ALP  173	||	A 108	|| [[46037]] || [[46037|N S S H S S Kavalam]] || [[എൻ എസ് എസ് എച്ച് എസ് കാവാലം]] ||	കുട്ടനാട്	||	വെളിയനാട്	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	174	||	ALP  174	||	A 109	|| [[46038]] || [[46038|Little Flower HS Kavalam]] || [[ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ഹൈസ്കൂൾ കാവാലം]] ||	കുട്ടനാട്	||	വെളിയനാട്	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	175	||	ALP  175	||	A 110	|| [[46039]] || [[46039|A J John Memorial HS Kainady]] || [[എ ജെ ജോൺ മെമ്മോറിയൽ എച്ച് എസ് കൈനടി]] ||	കുട്ടനാട്	||	തലവടി	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	176	||	ALP  176	||	A 111	|| [[46040]] || [[46040|NSS HS Eara]] || [[എൻ എസ് എസ് എച്ച് എസ് ഈര]] ||	കുട്ടനാട്	||	തലവടി	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	177	||	ALP  177	||	A 112	|| [[46047]] || [[46047|St.Joseph's H S S Pulincunnoo]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് എച്ച് എസ് എസ് പുളിങ്കുന്ന്]] ||	കുട്ടനാട്	||	മങ്കൊമ്പ്	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	178	||	ALP  178	||	A 113	|| [[46049]] || [[46049|D B H S S Thakazhy]] || [[ഡി ബി എച്ച് എസ് എസ് തകഴി]] ||	കുട്ടനാട്	||	തലവടി	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	179	||	ALP  179	||	A 114	|| [[46056]] || [[46056|Holy Family GHS Kainakary]] || [[ഹോളി ഫാമിലി ജി എച്ച് എസ് കൈനകരി]] ||	കുട്ടനാട്	||	മങ്കൊമ്പ്	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	180	||	ALP  180	||	A 115	|| [[46057]] || [[46057|NSHSS Nedumudy]] || [[എൻ എസ് എച്ച് എസ് എസ് നെടുമുടി]] ||	കുട്ടനാട്	||	മങ്കൊമ്പ്	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	181	||	ALP  181	||	A 116	|| [[46058]] || [[46058|Little Flower GHS Pulincunnoo]] || [[ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ജി എച്ച് എസ് പുളിങ്കുന്നു]] ||	കുട്ടനാട്	||	മങ്കൊമ്പ്	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	182	||	ALP  182	||	A 117	|| [[46062]] || [[46062|St. Aloysius HSS Edathua]] || [[സെന്റ് അലോഷ്യസ് എച്ച് എസ് എടത്വ]] ||	കുട്ടനാട്	||	തലവടി	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	183	||	ALP  183	||	A 118	|| [[46063]] || [[46063|Lourde Matha HSS Pacha]] || [[ലൂർദ് മാതാ എച്ച് എസ് എസ് പച്ച]] ||	കുട്ടനാട്	||	തലവടി	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	184	||	ALP  184	||	A 119	|| [[46064]] || [[46064|MTSHS For Girls Anaprampal]] || [[എം റ്റി എസ് എച്ച് എസ് ഫോർ ഗേൾസ് ആനപ്രമ്പാൽ]] ||	കുട്ടനാട്	||	തലവടി	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	185	||	ALP  185	||	A 120	|| [[46065]] || [[46065|St.George H S S Muttar]] || [[സെന്റ് ജോർജ് എച്ച് എസ് എസ് മുട്ടാർ]] ||	കുട്ടനാട്	||	തലവടി	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	186	||	ALP  186	||	A 121	|| [[46066]] || [[46066|NSSHS Ramankary]] || [[എൻ എസ് എസ് എച്ച് എസ് രാമങ്കരി]] ||	കുട്ടനാട്	||	വെളിയനാട്	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	187	||	ALP  187	||	A 122	|| [[46068]] || [[46068|St.Xavier`s HS Mithrakary]] || [[സെന്റ് സേവ്യർ എച്ച് എസ് മിത്രക്കരി]] ||	കുട്ടനാട്	||	തലവടി	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	188	||	ALP  188	||	A 123	|| [[46070]] || [[46070|NSS HS Veliyanadu]] || [[എൻ എസ് എസ് എച്ച് എസ് വെളിയനാട്]] ||	കുട്ടനാട്	||	വെളിയനാട്	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	189	||	ALP  189	||	A 124	|| [[46072]] || [[46072|CMSHS Thalavady]] || [[സി എം എസ് എച്ച് എസ് തലവടി]] ||	കുട്ടനാട്	||	തലവടി	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	190	||	ALP  190	||	A 125	|| [[46073]] || [[46073|TMTHS Thalavady]] || [[റ്റി എം റ്റി എച്ച് എസ് തലവടി]] ||	കുട്ടനാട്	||	തലവടി	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	191	||	ALP  191	||	A 126	|| [[46075]] || [[46075|St. Mary`sGHS Edathua]] || [[സെന്റ് മേരീസ് ജി എച്ച് എസ് എടത്വ]] ||	കുട്ടനാട്	||	തലവടി	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	192	||	ALP  192	||	UA 1	|| [[46074]] || [[46074|St. Thomas E M H S Neerettupuram]] || [[സെന്റ് തോമസ് ഇ .എം .എച്ച്.എസ്. നീരേറ്റുപുറം]] ||	കുട്ടനാട്	||	തലവടി	||	അൺഎയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	193	||	ALP  193	||	UA 2	|| [[34014]] || [[34014|Our Lady of Mercy HSS Aroor]] || [[ഔവർ ലേഡി ഓഫ് മേഴ്സി എച്ച് എസ് അരൂർ]] ||	ചേർത്തല 	||	തുറവൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	194	||	ALP  194	||	UA 3	|| [[35016]] || [[35016|Carmel Academy H S S Alappuzha]] || [[കാർമൽ അക്കാഡമി എച്ച്.എസ്.എസ്. ആലപ്പുഴ]] ||	ആലപ്പുഴ 	||	ആലപ്പുഴ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	195	||	ALP  195	||	UA 4	|| [[36029]] || [[36029|Bishop Moore E M H S S Kallumala]] || [[ബിഷപ്പ് മൂർ ഇ എം എച്ച് എസ് എസ് കല്ലുമല]] ||	മാവേലിക്കര	||	മാവേലിക്കര	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	196	||	ALP  196	||	UA 5	|| [[36068]] || [[36068|Sree Bhuvaneswary H S S Mannar]] || [[ശ്രീ ഭുവനേശ്വരി എച്ച് എസ് എസ് മാന്നാർ]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	197	||	ALP  197	||	UA 6	|| [[36069]] || [[36069|Ebenezer E M H S Kallissery]] || [[എബനേസർ ഇ എം ഹൈസ്കൂൾ, കല്ലിശ്ശേരി]] ||	മാവേലിക്കര	||	ചെങ്ങന്നൂർ	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	198	||	ALP  198	||	UA 7	|| [[36071]] || [[36071|KIT English H S Kareelakulangara]] || [[കെ ഐ റ്റി ഇംഗ്ലീഷ് എച്ച് എസ് കരീലക്കുളങ്ങര]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	199	||	ALP  199	||	UA 8	|| [[36002]] || [[36002|Pope Pius XI H S S Bharanicavu]] || [[പോപ്പ് പയസ് XI എച്ച് എസ് എസ് ഭരണിക്കാവ്]] ||	മാവേലിക്കര	||	കായംകുളം	||	എയ്ഡഡ്	
|-																					
|	200	||	EKM 1	||	G 1	|| [[25003]] || [[25003|Govt. H. S. S. Edathala]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് എടത്തല]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	201	||	EKM 2	||	G 2	|| [[25004]] || [[25004|Govt. H S S Kuttamassery]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. കുട്ടമശ്ശേരി]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	202	||	EKM 3	||	G 3	|| [[25005]] || [[25005|Govt. H. S. Mudickal]] || [[ഗവ.എച്ച് എസ്.മുടിക്കൽ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	203	||	EKM 4	||	G 4	|| [[25007]] || [[25007|Govt. H. S. S. for Girls Aluva]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ആലുവ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	204	||	EKM 5	||	G 5	|| [[25016]] || [[25016|Paliyam Govt. H. S. S. Chendamangalam]] || [[പാലിയം ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ചേന്ദമംഗലം]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	205	||	EKM 6	||	G 6	|| [[25027]] || [[25027|Govt. H. S. S. Mokkannoor]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് മൂക്കന്നൂർ]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	206	||	EKM 7	||	G 7	|| [[25028]] || [[25028|Govt. H. S. S. Puliyanam]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പുളിയനം]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	207	||	EKM 8	||	G 8	|| [[25031]] || [[25031|Govt. V. H. S. S. Ambalamugal]] || [[ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് അമ്പലമുകൾ]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	208	||	EKM 9	||	G 9	|| [[25049]] || [[25049|Govt. H. S. S. Kadayirippu]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കടയിരുപ്പ്‌]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	209	||	EKM 10	||	G 10	|| [[25050]] || [[25050|Govt. H. S. S. Poothrikka]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പൂത്തൃക്ക]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	210	||	EKM 11	||	G 11	|| [[25057]] || [[25057|Govt. H. S. S. Muppathadom]] || [[ഗവ.എച്ച് എസ്. എസ്.മുപ്പത്തടം]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	211	||	EKM 12	||	G 12	|| [[25059]] || [[25059|Govt. H. S.S . Puthiyakavu]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പുതിയകാവ്]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	212	||	EKM 13	||	G 13	|| [[25061]] || [[25061|Govt. H. S. S. Chengamanad]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ചെങ്ങമനാട്]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	213	||	EKM 14	||	G 14	|| [[25067]] || [[25067|Govt. H. S. S. North Paravoor]] || [[ഗവ ബോയ്സ് എച്ച് എസ് എസ് എൻ പറവൂർ]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	214	||	EKM 15	||	G 15	|| [[25069]] || [[25069|Govt. Girls H. S. S. North Paravoor]] || [[ഗവ. ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ് എൻ പറവൂർ]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	215	||	EKM 16	||	G 16	|| [[25072]] || [[25072|Govt. V. H. S. S. Kaitharam]] || [[ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് കൈതാരം]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	216	||	EKM 17	||	G 17	|| [[25073]] || [[25073|Govt. H. S. S. South Vazhakulam]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് സൗത്ത് വാഴക്കുളം]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	217	||	EKM 18	||	G 18	|| [[25074]] || [[25074|Govt. H. S. S. South Ezhippuram]] || [[ഗവ.എച്ച് എസ്. എസ് . സൗത്ത് ഏഴിപ്പുറം]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	218	||	EKM 19	||	G 19	|| [[25082]] || [[25082|Govt. H. S. S. Manjapra]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ് മ‍ഞ്ഞപ്ര]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	219	||	EKM 20	||	G 20	|| [[25084]] || [[25084|Govt. H. S. S And V. H. S. S. Kalamassery]] || [[ഗവ. എച്ച്. എസ്. എസ്. ആന്റ് വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. കളമശ്ശേരി]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	220	||	EKM 21	||	G 21	|| [[25095]] || [[25095|Govt. V. H. S. S. Thrikkakara]] || [[ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് തൃക്കാക്കര]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	221	||	EKM 22	||	G 22	|| [[25098]] || [[25098|M. G. M. Govt. H. S. S. Nayathode]] || [[എം ജി എം ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് നായത്തോട്]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	222	||	EKM 23	||	G 23	|| [[25103]] || [[25103|Govt. H. S. S. Ezhikkara]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ഏഴിക്കര]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	223	||	EKM 24	||	G 24	|| [[25104]] || [[25104|Govt. H. S. S. Kongorpilly]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കൊങ്ങോർപ്പിള്ളി]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	224	||	EKM 25	||	G 25	|| [[25106]] || [[25106|Govt. H. S. West Kadungallur]] || [[ഗവ.എച്ച് എസ്.വെസ്റ്റ് കടുങ്ങല്ലൂർ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	225	||	EKM 26	||	G 26	|| [[25107]] || [[25107|Govt. H. S. S. Pazhanthottam]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പഴന്തോട്ടം]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	226	||	EKM 27	||	G 27	|| [[25109]] || [[25109|Govt. H. S. S. Chowara]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ചൊവ്വര]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	227	||	EKM 28	||	G 28	|| [[25110]] || [[25110|Govt. H. S. Binanipuram]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് ബിനാനിപുരം]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	228	||	EKM 29	||	G 29	|| [[25121]] || [[25121|Govt. H S Palissery]] || [[ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ പാലിശ്ശേരി]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	229	||	EKM 30	||	G 30	|| [[25122]] || [[25122|Govt High School, Thathappilly]] || [[ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ തത്തപ്പിള്ളി]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	230	||	EKM 31	||	G 31	|| [[25123]] || [[25123|Govt. High School Thengodu]] || [[ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ തെങ്ങോട്]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	231	||	EKM 32	||	G 32	|| [[25126]] || [[25126|GOVT HIGH SCHOOL, NOCHIMA]] || [[ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ നൊച്ചിമ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	232	||	EKM 33	||	G 33	|| [[25501]] || [[25501|MODEL TECHNICAL HSS KAPRASSERY]] || [[മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ് കപ്രശ്ശേരി]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	233	||	EKM 34	||	G 34	|| [[26003]] || [[26003|Govt. H.S.S Puthenthode]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. പുത്തൻതോട്]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	234	||	EKM 35	||	G 35	|| [[26014]] || [[26014|Edward Memorial Govt. Hss,Veli, Fort Cochin.]] || [[ഇ.എം. ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർട്ടുകൊച്ചി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	235	||	EKM 36	||	G 36	|| [[26020]] || [[26020|Govt. H.S.S. For Girls Mattanchery]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് മട്ടാഞ്ചേരി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	236	||	EKM 37	||	G 37	|| [[26021]] || [[26021|Govt. H.S. Willington Island]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്. വില്ലിങ്ടൺ ഐലന്റ്]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	237	||	EKM 38	||	G 38	|| [[26025]] || [[26025|Govt.H.S.S Elamkunnapuzha]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. എളങ്കുന്നപ്പുഴ]] ||	എറണാകുളം 	||	വൈപ്പിൻ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	238	||	EKM 39	||	G 39	|| [[26029]] || [[26029|S.R.V. Govt. Model H.S.S. and V.H.S.S. Ernakulam]] || [[എസ്.ആർ.വി. മോഡൽ വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. എറണാകുളം]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	239	||	EKM 40	||	G 40	|| [[26031]] || [[26031|G H S S Panampilly Nagar]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്. പനമ്പിള്ളി നഗർ]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	240	||	EKM 41	||	G 41	|| [[26035]] || [[26035|Govt. H.S.S.for Girls Ernakulam]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ്. എറണാകുളം]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	241	||	EKM 42	||	G 42	|| [[26044]] || [[26044|Govt. V.H.S.S. Mangayil]] || [[ഗവ. വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മാങ്കായിൽ]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	242	||	EKM 43	||	G 43	|| [[26045]] || [[26045|Govt. H.S.S. Mulanthuruthy]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. മുളംതുരുത്തി]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	243	||	EKM 44	||	G 44	|| [[26047]] || [[26047|Govt. H.S Pulickamaly]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്. പുളിക്കമാലി]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	244	||	EKM 45	||	G 45	|| [[26049]] || [[26049|Govt. H.S.S And V.H.S.S. Chottanikkara]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. ആന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചോറ്റാനിക്കര]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	245	||	EKM 46	||	G 46	|| [[26051]] || [[26051|Govt. H.S. Thiruvankulam]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്. തിരുവാങ്കുളം]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	246	||	EKM 47	||	G 47	|| [[26052]] || [[26052|Govt. HSS And V.H.S.S Njarakkal]] || [[ഗവ. വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ആന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഞാറക്കൽ]] ||	എറണാകുളം 	||	വൈപ്പിൻ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	247	||	EKM 48	||	G 48	|| [[26060]] || [[26060|Govt. H.S.S. Edappally]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇടപ്പള്ളി]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	248	||	EKM 49	||	G 49	|| [[26065]] || [[26065|Govt. H.S.S and V.H.S.S. Edappally North]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. ആന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇടപ്പള്ളി നോർത്ത്]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	249	||	EKM 50	||	G 50	|| [[26066]] || [[26066|Govt. H.S.S. Vennala]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. വെണ്ണല]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	250	||	EKM 51	||	G 51	|| [[26070]] || [[26070|Govt. Boy`s H.S.S And V.H.S.S Tripunithura]] || [[ജി.ബി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ആന്റ്. വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	251	||	EKM 52	||	G 52	|| [[26071]] || [[26071|Govt. Sanskrit H.S.S. Tripunithura]] || [[ഗവ. സാൻസ്ക്രിറ്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	252	||	EKM 53	||	G 53	|| [[26072]] || [[26072|Govt. Girls H.S.S. Tripunithura]] || [[ഗവ. ഗേൾസ്. എച്ച്.എസ്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	253	||	EKM 54	||	G 54	|| [[26073]] || [[26073|GOVT PALACE GIRLS HIGH SCHOOL]] || [[ഗവ. പാലസ് ഗേൾസ്.എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	254	||	EKM 55	||	G 55	|| [[26077]] || [[26077|Govt. R.F.T.H.S. Thevara]] || [[ഗവ. ആർ.എഫ്.ടി.എച്ച്.എസ്. തേവര]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	255	||	EKM 56	||	G 56	|| [[26079]] || [[26079|Govt. H.S.S And V.H.S.S. Kadamakudy]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. ആന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കടമക്കുടി]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	256	||	EKM 57	||	G 57	|| [[26087]] || [[26087|Govt. H.S.S. Central Calvathy]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. സെൻട്രൽ കൽവത്തി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	257	||	EKM 58	||	G 58	|| [[26090]] || [[26090|Govt. H.S. Edacochi]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	258	||	EKM 59	||	G 59	|| [[26091]] || [[26091|Govt. H.S Panayappilly]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്. പനയപ്പിള്ളി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	259	||	EKM 60	||	G 60	|| [[26092]] || [[26092|Govt. H.S.S. Elamakkara]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. എളമക്കര]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	260	||	EKM 61	||	G 61	|| [[26501]] || [[26501|TECHNICAL HS MULANTHURUTHY]] || [[ടെക‍്നിക്കൽ എച്ച്.എസ്. മുളന്തുരുത്തി]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	261	||	EKM 62	||	G 62	|| [[26502]] || [[26502|MODEL TECHNICAL HSS KALOOR]] || [[മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ, കലൂർ]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	262	||	EKM 63	||	G 63	|| [[27005]] || [[27005|Govt. V H S S Iringole]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഇരിങ്ങോൾ]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	263	||	EKM 64	||	G 64	|| [[27006]] || [[27006|Govt. H. S.S Perumbavoor]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്.പെരുമ്പാവൂർ]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	264	||	EKM 65	||	G 65	|| [[27007]] || [[27007|Govt. H S For Girls Perumbavoor]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്.ഫോർ ഗേൾസ് പെരുമ്പാവൂർ]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	265	||	EKM 66	||	G 66	|| [[27008]] || [[27008|Govt.V.H.S.S. Odakkali]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്.ഓടക്കാലി]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	266	||	EKM 67	||	G 67	|| [[27012]] || [[27012|Govt. H S S Kallil]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്.കല്ലിൽ]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	267	||	EKM 68	||	G 68	|| [[27019]] || [[27019|Govt. H.S.S Akanad]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. അകനാട്]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	268	||	EKM 69	||	G 69	|| [[27020]] || [[27020|Govt. H .S.S Cheranalloor Koovapady]] || [[ഗവ..എച്ച്.എസ്.എസ് ചേരാനല്ലുർ]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	269	||	EKM 70	||	G 70	|| [[27022]] || [[27022|Govt. V H S S Mathirappilly]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.മാതിരപ്പിള്ളി]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	270	||	EKM 71	||	G 71	|| [[27034]] || [[27034|Govt. V H S S Neriamangalam]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്.നേര്യമംഗലം]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	271	||	EKM 72	||	G 72	|| [[27035]] || [[27035|Govt. Model H S S Cheruvattoor]] || [[ഗവ.മോഡൽ.എച്ച്.എസ്.എസ്.ചെറുവട്ടൂർ]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	272	||	EKM 73	||	G 73	|| [[27037]] || [[27037|Govt. V H S S Pallarimangalam]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്.പല്ലാരിമംഗലം]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	273	||	EKM 74	||	G 74	|| [[27038]] || [[27038|Govt. V H S S Kadavoor]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്.കടവൂർ]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	274	||	EKM 75	||	G 75	|| [[27039]] || [[27039|Govt. H S S Chathamattom]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചാത്തമറ്റം]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	275	||	EKM 76	||	G 76	|| [[27040]] || [[27040|Govt. H S Ayyankavu]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്. അയ്യങ്കാവ്]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	276	||	EKM 77	||	G 77	|| [[27046]] || [[27046|Govt. H S S Kuttampuzha]] || [[ഗവ..എച്ച്.എസ്.എസ് കുട്ടമ്പുഴ]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	277	||	EKM 78	||	G 78	|| [[27047]] || [[27047|Govt. H S Poika]] || [[ഗവ..എച്ച്.എസ്.പൊയ്ക]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	278	||	EKM 79	||	G 79	|| [[27052]] || [[27052|Govt. Hs Pinavoorkudy]] || [[ഗവ. ട്രൈബൽ എച്ച്.എസ്. പിണവൂർക്കുടി]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	279	||	EKM 80	||	G 80	|| [[27053]] || [[27053|Ghs Nellikuzhi]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. നെല്ലിക്കുഴി]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	280	||	EKM 81	||	G 81	|| [[27054]] || [[27054|Govt. Hs. Mamalakandam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. മാമലക്കണ്ടം]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	281	||	EKM 82	||	G 82	|| [[27501]] || [[27501|Technical Hs Varappetty]] || [[ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ്. വാരപ്പെട്ടി]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	282	||	EKM 83	||	G 83	|| [[28004]] || [[28004|G.M.H.S. Moovattupuzha]] || [[ഗവ. മോഡൽ എച്ച്.എസ്സ്.മൂവാറ്റുപുഴ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	283	||	EKM 84	||	G 84	|| [[28006]] || [[28006|Govt. East HSS Muvattupuzha]] || [[ഗവ. ഈസ്റ്റ് എച്ച്.എസ്സ്. മൂവാറ്റുപുഴ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	284	||	EKM 85	||	G 85	|| [[28018]] || [[28018|G.H.S. Piravam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്. പിറവം]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	പിറവം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	285	||	EKM 86	||	G 86	|| [[28021]] || [[28021|GHSS NAMAKUZHY]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്. നാമക്കുഴി]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	പിറവം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	286	||	EKM 87	||	G 87	|| [[28025]] || [[28025|G.H.S.S.PAMPAKUDA]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.പാമ്പാക്കുട]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	പിറവം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	287	||	EKM 88	||	G 88	|| [[28028]] || [[28028|GHS Sivankunnu]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ശിവൻകുന്ന്]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	288	||	EKM 89	||	G 89	|| [[28030]] || [[28030|GVHS East Maradi]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്. ഈസ്റ്റ് മാറാടി]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കൂത്താട്ടുകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	289	||	EKM 90	||	G 90	|| [[28031]] || [[28031|GVHSS THIRUMARADY]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് തിരുമാറാടി]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കൂത്താട്ടുകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	290	||	EKM 91	||	G 91	|| [[28032]] || [[28032|GHS Athanikkal]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.അത്താനിക്കൽ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കൂത്താട്ടുകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	291	||	EKM 92	||	G 92	|| [[28033]] || [[28033|G.M.H.S.S. PALAKUZHA]] || [[ഗവ. മോഡൽ എച്ച്.എസ്സ്.പാലക്കുഴ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കൂത്താട്ടുകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	292	||	EKM 93	||	G 93	|| [[28034]] || [[28034|GHS Pezhakkappilly]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്. പേഴക്കാപ്പിള്ളി]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	293	||	EKM 94	||	G 94	|| [[28045]] || [[28045|GVHS Maneedu]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്. മണീട്]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	പിറവം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	294	||	EKM 95	||	G 95	|| [[28046]] || [[28046|GHS Mamalasseri]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്. മാമലശ്ശേരി]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	പിറവം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	295	||	EKM 96	||	G 96	|| [[28047]] || [[28047|GHSS OORAMANA]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്. ഊരമന]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	പിറവം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	296	||	EKM 97	||	G 97	|| [[28054]] || [[28054|GHS Aroor]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്‌. ആറൂർ‍]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കൂത്താട്ടുകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	297	||	EKM 98	||	G 98	|| [[28501]] || [[28501|GTHS Elanji]] || [[ഗവ. ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ്സ്.ഇലഞ്ഞി]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	പിറവം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	298	||	EKM 99	||	G 99	|| [[28502]] || [[28502|GTHS AYAVANA]] || [[ഗവ. ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ്സ്.ആയവന]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കല്ലൂർകാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	299	||	EKM 100	||	A 1	|| [[25006]] || [[25006|N. I. V. H. S. S. Marampilly]] || [[എൻ ഐ വി എച്ച് എസ് എസ് മാറമ്പിള്ളി]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	300	||	EKM 101	||	A 2	|| [[25010]] || [[25010|S. P. W. H. S. Aluva]] || [[എസ് പി ഡബ്യൂ എച്ച് എസ് ആലുവ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	301	||	EKM 102	||	A 3	|| [[25011]] || [[25011|St. Mary`s H. S. Aluva]] || [[സെന്റ്.മേരീസ് എച്ച്.എസ്.ആലുവ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	302	||	EKM 103	||	A 4	|| [[25012]] || [[25012|S. N. D. P. H. S. S. Aluva]] || [[എസ് എൻ ഡി പി എച്ച് എസ് എസ് ആലുവ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	303	||	EKM 104	||	A 5	|| [[25015]] || [[25015|F. A. C. T. Township H. S. Eloor]] || [[FACT ടൗൺ ഷിപ്പ് എച്ച്.എസ്.ഏലൂർ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	304	||	EKM 105	||	A 6	|| [[25017]] || [[25017|D. D. Sabha H. S. Karimpadam]] || [[ഡി.ഡി.എസ്.എച്ച്.എസ്.കരിമ്പാടം]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	305	||	EKM 106	||	A 7	|| [[25018]] || [[25018|St. Francis H. S. S. Aluva]] || [[സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എച്ച് എസ് എസ് ആലുവ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	306	||	EKM 107	||	A 8	|| [[25020]] || [[25020|Holy Ghost C. G. H. S. S. Thottakkattukara]] || [[ഹോളി ഗോസ്റ്റ് സി ജി എച്ച് എസ് എസ് തോട്ടക്കാട്ടുകര]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	307	||	EKM 108	||	A 9	|| [[25023]] || [[25023|St. Joseph`s H. S. Angamally]] || [[സെന്റ്.ജോസഫ്.എച്ച്.എസ്.അങ്കമാലി]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	308	||	EKM 109	||	A 10	|| [[25024]] || [[25024|Holy Family Girls H. S. Angamally]] || [[ഹോളി ഫാമിലി എച്ച്.എസ്.അങ്കമാലി]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	309	||	EKM 110	||	A 11	|| [[25025]] || [[25025|Sacred Heart Orphanage H. S. Mookkannoor]] || [[എസ്.എച്ച്.ഒ.എച്ച്.എസ്.മൂക്കന്നൂർ]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	310	||	EKM 111	||	A 12	|| [[25026]] || [[25026|Holy Family High School Thabore]] || [[ഹോളി ഫാമിലി ഹൈസ്കൂൾ താബോർ]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	311	||	EKM 112	||	A 13	|| [[25029]] || [[25029|Mar Athanasius H. S. Kakkanad]] || [[മാർ അത്തനേഷ്യസ് എച്ച് എസ് കാക്കനാട്]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	312	||	EKM 113	||	A 14	|| [[25033]] || [[25033|Elenthikkara High School]] || [[എളന്തിക്കര ഹൈസ്കൂൾ]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	313	||	EKM 114	||	A 15	|| [[25034]] || [[25034|St. Sebastian`s H. S. S. Gothuruthy]] || [[സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച് എസ് എസ് ഗോതുരുത്ത്]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	314	||	EKM 115	||	A 16	|| [[25035]] || [[25035|Brahmanandodhayam H. S. S. Kalady]] || [[ബി.എച്ച്.എസ്.കാലടി]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	315	||	EKM 116	||	A 17	|| [[25036]] || [[25036|St. Joseph`s Girls H. S. Chengal]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് ചെങ്ങൽ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	316	||	EKM 117	||	A 18	|| [[25037]] || [[25037|S. N. D. P. H. S. Neeleswaram]] || [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.എച്ച്.എസ്.എസ്. നീലീശ്വരം]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	317	||	EKM 118	||	A 19	|| [[25038]] || [[25038|St. Thomas H. S. S. Malayattoor]] || [[സെന്റ്.തോമസ്.എച്ച്.എസ്.മലയാറ്റൂർ]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	318	||	EKM 119	||	A 20	|| [[25039]] || [[25039|St. Sebastian`s H. S. Kanjoor]] || [[സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച് .എസ്. കാഞ്ഞൂർ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	319	||	EKM 120	||	A 21	|| [[25040]] || [[25040|Akavoor H. S. Sreemoolanagaram]] || [[അകവൂർ എച്ച്.എസ്.ശ്രീമൂലനഗരം]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	320	||	EKM 121	||	A 22	|| [[25041]] || [[25041|St. Joseph`s Girls H. S. Karukutty]] || [[സെൻറ് ജോസഫ്‌സ് ജി .എച്‌.എസ് കറുകുറ്റി]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	321	||	EKM 122	||	A 23	|| [[25042]] || [[25042|St. Joseph`s H. S. Kizhakkambalam]] || [[സെന്റ്.ജോസഫ്.എച്ച്.എസ്.എസ്. കിഴക്കമ്പലം]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	322	||	EKM 123	||	A 24	|| [[25043]] || [[25043|Bethlehem Dayara H. S. Njaralloor]] || [[ബേത്‍ലഹേം ദയറ ഹൈസ്കൂൾ ഞാറാല്ലൂർ]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	323	||	EKM 124	||	A 25	|| [[25044]] || [[25044|St. Mary`s H. S. S. Morakkala]] || [[സെന്റ്. മേരീസ് എച്ച്. എസ്. എസ് മോറയ്ക്കാല]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	324	||	EKM 125	||	A 26	|| [[25045]] || [[25045|St. Joseph`s C. G. H. S. Kanjoor]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് സി ജി എച്ച് എസ് കാഞ്ഞൂർ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	325	||	EKM 126	||	A 27	|| [[25046]] || [[25046|Mar Coorilose Memorial H. S. S. Pattimattom]] || [[എം.സി.എം.എച്ച്.എസ്.പട്ടിമറ്റം]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	326	||	EKM 127	||	A 28	|| [[25047]] || [[25047|St. Peter`s V. H. S. And H. S. S. Kolenchery]] || [[സെന്റ്. പീറ്റേഴ്സ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കോലഞ്ചേരി]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	327	||	EKM 128	||	A 29	|| [[25051]] || [[25051|St. Philomina`s H. S. S. Koonammavu]] || [[സെന്റ്.ഫിലോമിനാസ് എച്ച്.എസ്. കൂനമ്മാവ്]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	328	||	EKM 129	||	A 30	|| [[25053]] || [[25053|N. S. S. H. S. S. Manickamangalam]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്.മാണിക്കമംഗലം]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	329	||	EKM 130	||	A 31	|| [[25054]] || [[25054|N. S. S. Girls H. S. Manickamangalam]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.മാണിക്കമംഗലം]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	330	||	EKM 131	||	A 32	|| [[25055]] || [[25055|S. N. M. H. S. S. Moothakunnam]] || [[എസ്.എൻ എം.എച്ച്.എസ്.എസ് മൂത്തകുന്നം]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	331	||	EKM 132	||	A 33	|| [[25056]] || [[25056|H. M. Y. S. H. S. S. Kottuvallikadu]] || [[എച്ച്.എം.വൈ.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൊട്ടുവള്ളിക്കാട്]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	332	||	EKM 133	||	A 34	|| [[25060]] || [[25060|Mar Athanasius H. S. Nedumbassery]] || [[എം.എ.എച്ച്.എസ്.നെടുമ്പാശ്ശേരി]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	333	||	EKM 134	||	A 35	|| [[25062]] || [[25062|Christ Raj H. S. Kuttipuzha]] || [[സി.ആർ.എച്ച്.എസ്.കുറ്റിപ്പുഴ]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	334	||	EKM 135	||	A 36	|| [[25063]] || [[25063|N. S. S. H. S. S. Parakkadavu]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്.പാറക്കടവ്]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	335	||	EKM 136	||	A 37	|| [[25064]] || [[25064|St. Thomas H. S. Ayroor]] || [[സെന്റ്. തോമസ് എച്ച്.എസ്. അയിരൂർ]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	336	||	EKM 137	||	A 38	|| [[25065]] || [[25065|St. Philomina`s H. S. Thiruvaniyoor]] || [[സെന്റ്.ഫിലോമിനാസ് എച്ച്.എസ്. തിരുവാണിയൂർ]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	337	||	EKM 138	||	A 39	|| [[25066]] || [[25066|St. George`s H. S. Vennikulam]] || [[സെന്റ്.ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ് വെണ്ണിക്കുളം]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	338	||	EKM 139	||	A 40	|| [[25068]] || [[25068|Sree Narayana H. S. S. North Paravoor]] || [[എസ്.എൻ.എച്ച്.എസ്.എൻ.പറവൂർ]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	339	||	EKM 140	||	A 41	|| [[25070]] || [[25070|Samooham. H. S. North Paravoor]] || [[സമൂഹം.എച്ച്.എസ്.എൻ .പറവൂർ]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	340	||	EKM 141	||	A 42	|| [[25071]] || [[25071|S. N. V. Sanskrit H. S. S. North Paravoor]] || [[എസ്.എൻ.വി.സംസ്കൃത ഹയർസെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ, എൻ. പറവൂർ]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	341	||	EKM 142	||	A 43	|| [[25075]] || [[25075|F. M. C. T. H. S. Karumalloor]] || [[എഫ്.എം.സി.ടി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കരുമാല്ലൂർ]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	342	||	EKM 143	||	A 44	|| [[25076]] || [[25076|K. E. M. H. S. Alangad]] || [[കെ ഇ എം എച്ച് എസ് ആലങ്ങാട്]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	343	||	EKM 144	||	A 45	|| [[25077]] || [[25077|Rajarshi Memorial H. S. S. Vadavucode]] || [[ആർ എം എച്ച് എസ് എസ് വടവുകോട്]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	344	||	EKM 145	||	A 46	|| [[25078]] || [[25078|St. Joseph`s H. S. for Girls Varapuzha]] || [[സെന്റ്.ജോസഫ്.എച്ച്.എസ്.വരാപ്പുഴ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	345	||	EKM 146	||	A 47	|| [[25079]] || [[25079|Holy Infant`s Boys H. S. Varapuzha]] || [[ഹോളി ഇൻഫൻസ് ബോയ്സ് ഹൈസ്ക്കൂൾ , വരാപ്പുഴ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	346	||	EKM 147	||	A 48	|| [[25080]] || [[25080|GUARDIAN ANGELS' H.S.S. Manjummel]] || [[ഗാർഡിയൻ ഏഞ്ജൽസ് എച്ച് എസ് എസ് മഞ്ഞുമ്മൽ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	347	||	EKM 148	||	A 49	|| [[25083]] || [[25083|Kalady Plantation H. S. Kalady Plantation]] || [[എച്ച്.എസ്.കാലടി പ്ലാന്റേഷൻ]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	348	||	EKM 149	||	A 50	|| [[25085]] || [[25085|H. M. T. Educational Society H. S. Kalamassery]] || [[എച്ച്. എം. ടി. എജ്യുക്കേഷണൽ സൊസൈറ്റി എച്ച്. എസ്. കളമശ്ശേരി]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	349	||	EKM 150	||	A 51	|| [[25086]] || [[25086|M. G. M. H. S. Puthencruze]] || [[എം.ജി.എം.എച്ച്.എസ്. പുത്തൻകുരിശ്]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	350	||	EKM 151	||	A 52	|| [[25088]] || [[25088|Cardinal H. S.S Thrikkakkara]] || [[കാർഡിനൽ എച്ച്.എസ്.തൃക്കാക്കര]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	351	||	EKM 152	||	A 53	|| [[25091]] || [[25091|St. Alosius H. S. North Paravoor]] || [[സെന്റ്.അലോഷ്യസ്.എച്ച്.എസ്.എൻ.പറവൂർ]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	352	||	EKM 153	||	A 54	|| [[25092]] || [[25092|St. Joseph`s Girls H. S. Poovathussery]] || [[സെന്റ്.ജോസഫ്.എച്ച്.എസ്.പൂവത്തുശ്ശേരി]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	353	||	EKM 154	||	A 55	|| [[25093]] || [[25093|Mar Augustine`s H. S. Thuravoor]] || [[എം.എ.എച്ച്.എസ്.തുറവൂർ]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	354	||	EKM 155	||	A 56	|| [[25094]] || [[25094|St. Joseph`s H. S. Kidangoor]] || [[സെന്റ്.ജോസഫ്.എച്ച്.എസ്.കിടങ്ങൂർ]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	355	||	EKM 156	||	A 57	|| [[25099]] || [[25099|St. Joseph`s H. S. Chathedom]] || [[സെന്റ്.ജോസഫ്.എച്ച്.എസ്.ചാത്തേടം]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	356	||	EKM 157	||	A 58	|| [[25100]] || [[25100|St. John`s J. S. H. S. Kaniattunirappu]] || [[സെന്റ്.ജോൺസ് ജെ.എസ്.എച്ച്.എസ്.കണിയാട്ടുനിരപ്പ്]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	357	||	EKM 158	||	A 59	|| [[25101]] || [[25101|St. George H. S. Puthenpally]] || [[സെന്റ്.ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ് പുത്തൻപള്ളി]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	358	||	EKM 159	||	A 60	|| [[25102]] || [[25102|Star Jesus H. S. Karukutty]] || [[സ്റ്റാർ ജീസസ് എച്ച്.എസ്.കറുക്കുറ്റി]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	359	||	EKM 160	||	A 61	|| [[25105]] || [[25105|Little Flower H. S. Panaikulam]] || [[എൽ.എഫ്.ജി.എച്ച്.എസ്. പാനായിക്കുളം]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	360	||	EKM 161	||	A 62	|| [[25108]] || [[25108|V. C. S. H. S. S. Puthenvelikkara]] || [[വി.സി.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്.പ‍ുത്തൻവേലിക്കര]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	361	||	EKM 162	||	A 63	|| [[25113]] || [[25113|Model Residential School Aluva]] || [[എം.ആർ.എസ്.ആലുവ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	362	||	EKM 163	||	A 64	|| [[25499]] || [[25499|St. Clare School for Deaf Manickamangalam]] || [[സെന്റ് ക്ലെയർ ഓറൽ സ്ക്കൂൾ ഫോർ ദ ഡെഫ് മാണിക്കമംഗലം]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	363	||	EKM 164	||	A 65	|| [[26001]] || [[26001|St. George`s H.S Arakkunnam]] || [[സെന്റ്. ജോർജ്ജ്സ് എച്ച്.എസ്. ആരക്കുന്നം]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	364	||	EKM 165	||	A 66	|| [[26002]] || [[26002|St. Mary`s H.S Chellanam]] || [[സെന്റ്. മേരീസ് എച്ച്.എസ്. ചെല്ലാനം]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	365	||	EKM 166	||	A 67	|| [[26004]] || [[26004|St. Mary`s H.S. Kannamaly]] || [[സെന്റ്. മേരീസ് എച്ച്.എസ്. കണ്ണമാലി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	366	||	EKM 167	||	A 68	|| [[26005]] || [[26005|Rama Varma Union H.S Cherai]] || [[രാമവർമ്മ യൂണിയൻ എച്ച്.എസ്. ചെറായി]] ||	എറണാകുളം 	||	വൈപ്പിൻ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	367	||	EKM 168	||	A 69	|| [[26006]] || [[26006|St. Mary`s H.S.Palliport]] || [[സെന്റ്. മേരീസ് എച്ച്.എസ്. പള്ളിപ്പുറം]] ||	എറണാകുളം 	||	വൈപ്പിൻ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	368	||	EKM 169	||	A 70	|| [[26007]] || [[26007|St. Mary`s A.I.G.H.S. Fortcochin]] || [[സെന്റ്. മേരീസ് എ.ഐ.ജി.എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ടുകൊച്ചി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	369	||	EKM 170	||	A 71	|| [[26008]] || [[26008|Sahodaran Memorial H.S.S. Cherai]] || [[സഹോദരൻ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. ചെറായി]] ||	എറണാകുളം 	||	വൈപ്പിൻ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	370	||	EKM 171	||	A 72	|| [[26009]] || [[26009|Al Farookhia H.S. Cheranelloor]] || [[അൽ ഫാറൂഖിയ്യ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ ചേരാനല്ലൂർ]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	371	||	EKM 172	||	A 73	|| [[26010]] || [[26010|H.S.S. of Jesus. Kothad]] || [[എച്ച്.എസ്.എസ്.ഓഫ് ജീസസ് കോതാട്]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	372	||	EKM 173	||	A 74	|| [[26011]] || [[26011|T D H S mattancherry]] || [[ടി.ഡി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	373	||	EKM 174	||	A 75	|| [[26012]] || [[26012|Santa Cruze H.S.S. Fortcochin]] || [[സാന്താക്രൂസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർട്ടുകൊച്ചി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	374	||	EKM 175	||	A 76	|| [[26013]] || [[26013|St. John De Britto`s A.I.H.S Fortcochin]] || [[സെന്റ്. ജോൺ ഡി. ബ്രിട്ടോസ് എ. ഐ. എച്ച്. എസ്. ഫോർട്ടുകൊച്ചി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	375	||	EKM 176	||	A 77	|| [[26015]] || [[26015|Fatima Girls H.S. Fortcochin]] || [[ഫാത്തിമ ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ടുകൊച്ചി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	376	||	EKM 177	||	A 78	|| [[26016]] || [[26016|L.L.C.H.S. Mattanchery]] || [[എൽ.എൽ.സിഎച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	377	||	EKM 178	||	A 79	|| [[26017]] || [[26017|H.E.H.M.M.H.S. Mattanchery]] || [[എച്ച്.ഇ.എച്ച്.എം.എം.എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	378	||	EKM 179	||	A 80	|| [[26022]] || [[26022|SDPY KPMHS, EDAVANAKAD]] || [[എസ്. ഡി. പി. വൈ. കെ. പി. എം. എച്ച്. എസ്. എടവനക്കാട്]] ||	എറണാകുളം 	||	വൈപ്പിൻ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	379	||	EKM 180	||	A 81	|| [[26023]] || [[26023|Bhagavathy Vilasom H.S. Nayarambalam]] || [[ഭഗവതി വിലാസം ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ നായരമ്പലം]] ||	എറണാകുളം 	||	വൈപ്പിൻ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	380	||	EKM 181	||	A 82	|| [[26026]] || [[26026|St. Mary`s H.S. Vallarpadom]] || [[സെന്റ്. മേരീസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. വല്ലാർപാടം]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	381	||	EKM 182	||	A 83	|| [[26027]] || [[26027|Santa Cruz H.S Ochanthuruth]] || [[സാന്താക്രൂസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഓച്ചൻതുരുത്ത്]] ||	എറണാകുളം 	||	വൈപ്പിൻ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	382	||	EKM 183	||	A 84	|| [[26033]] || [[26033|St. Albert`s H.S.S. Ernakulam]] || [[സെന്റ്. ആൽബർട്സ് എച്ച്.എസ്.എസ്. എറണാകുളം]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	383	||	EKM 184	||	A 85	|| [[26034]] || [[26034|St. Augustin`s H.S. Ernakulam]] || [[സെന്റ്. അഗസ്റ്റിൻ എച്ച്.എസ്.എസ്. എറണാകുളം]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	384	||	EKM 185	||	A 86	|| [[26036]] || [[26036|L.M.C.C.H.S. Chathiath]] || [[എൽ.എം.സി.സി.എച്ച്.എസ്. ചാത്തിയാത്ത്]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	385	||	EKM 186	||	A 87	|| [[26037]] || [[26037|St. Teresa`s C.G.H.S.S. Ernakulam]] || [[സെന്റ്. തെരേസാസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. എറണാകുളം]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	386	||	EKM 187	||	A 88	|| [[26038]] || [[26038|St. Mary`s C.G.H.S.S. Ernakulam]] || [[സെന്റ് മേരീസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്.എറണാകുളം]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	387	||	EKM 188	||	A 89	|| [[26039]] || [[26039|V.H.S.S. Irimpanam]] || [[വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇരുമ്പനം]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	388	||	EKM 189	||	A 90	|| [[26040]] || [[26040|St. Ignatius V.H.S.S Kanjiramattom]] || [[സെന്റ്. ഇഗ്നേ‍ഷ്യസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ആന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കാ‌ഞ്ഞിരമറ്റം]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	389	||	EKM 190	||	A 91	|| [[26041]] || [[26041|R.P.M.H.S. Kumbalam]] || [[ആർ.പി.എം.എച്ച്.എസ്. കുമ്പളം]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	390	||	EKM 191	||	A 92	|| [[26042]] || [[26042|St. Peter`s H.S.S. Kumbalangy]] || [[സെന്റ്. പീറ്റേഴ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ്. കുമ്പളങ്ങി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	391	||	EKM 192	||	A 93	|| [[26043]] || [[26043|Our Lady Of Fathima Girls H.S. Kumbalangy]] || [[ഔവർ ലേഡീ ഓഫ് ഫാത്തിമ ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. കുമ്പളങ്ങി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	392	||	EKM 193	||	A 94	|| [[26048]] || [[26048|St. Mary`s. H.S.S. Thalacode]] || [[സെന്റ്. മേരീസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. തലക്കോട്]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	393	||	EKM 194	||	A 95	|| [[26050]] || [[26050|St. Mary`s HS. Kandanad]] || [[സെന്റ്. മേരീസ് എച്ച്.എസ്. കണ്ടനാട്]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	394	||	EKM 195	||	A 96	|| [[26053]] || [[26053|Little Flower H.S. Njarakkal]] || [[ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എച്ച്.എസ്. ഞാറക്കൽ]] ||	എറണാകുളം 	||	വൈപ്പിൻ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	395	||	EKM 196	||	A 97	|| [[26054]] || [[26054|St. Sebastian`s H.S.S. Palluruthy]] || [[സെന്റ്. സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച്. എസ്. എസ്. പള്ളുരുത്തി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	396	||	EKM 197	||	A 98	|| [[26055]] || [[26055|St. Joseph`s H.S. Chullickal]] || [[സെന്റ്. ജോസഫ് എച്ച്.എസ്.ചുള്ളിക്കൽ]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	397	||	EKM 198	||	A 99	|| [[26056]] || [[26056|S.D.P.Y .Boys H.S.S. Palluruthy]] || [[എസ്.ഡി.പി.വൈ. ബോയ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ്. പള്ളുരുത്തി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	398	||	EKM 199	||	A 100	|| [[26057]] || [[26057|S.D.P.Y. Girls V.H.S.S. Palluruthy]] || [[എസ്.ഡി.പി.വൈ. ഗേൾസ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പള്ളുരുത്തി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	399	||	EKM 200	||	A 101	|| [[26058]] || [[26058|Our Lady`s C.G.H.S. Palluruthy]] || [[ഔവർ ലേഡീസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്. പള്ളുരുത്തി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	400	||	EKM 201	||	A 102	|| [[26059]] || [[26059|C.K.C H.S. Ponnurunny]] || [[സി.കെ.സി.എച്ച്.എസ്. പൊന്നുരുന്നി]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	401	||	EKM 202	||	A 103	|| [[26063]] || [[26063|St. George`s H.S Edappally]] || [[സെന്റ്. ജോർജ്ജസ് എച്ച്.എസ്. ഇടപ്പള്ളി]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	402	||	EKM 203	||	A 104	|| [[26064]] || [[26064|Pius Girls H.S Edappally]] || [[പയസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. ഇടപ്പള്ളി]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	403	||	EKM 204	||	A 105	|| [[26067]] || [[26067|Sacred Heart H.S.S. Thevara]] || [[സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എച്ച്.എസ്.എസ്. തേവര]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	404	||	EKM 205	||	A 106	|| [[26068]] || [[26068|C.C.P.L.M.A.I.H.S. Perumanoor]] || [[സി.സി.പി.എൽ.എം.എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. പെരുമാനൂർ]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	405	||	EKM 206	||	A 107	|| [[26069]] || [[26069|PANANGAD VOCATIONAL HIGHER SECONDARY SCHOOL]] || [[വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പനങ്ങാട്]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	406	||	EKM 207	||	A 108	|| [[26074]] || [[26074|S.N.D.P.H.S.S. Udayamperoor]] || [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.എച്ച്.എസ്എസ്. ഉദയംപേരൂർ]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	407	||	EKM 208	||	A 109	|| [[26075]] || [[26075|K P M V H S S Poothotta]] || [[കെ.പി.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. പൂത്തോട്ട]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	408	||	EKM 209	||	A 110	|| [[26076]] || [[26076|St. Louis H.S. Mundamveli]] || [[സെന്റ്. ലൂയിസ് എച്ച്.എസ്. മുണ്ടംവേലി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	409	||	EKM 210	||	A 111	|| [[26078]] || [[26078|St. Thomas Girls H.S. Perumanoor]] || [[സെന്റ്. തോമസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. പെരുമാന്നൂർ]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	410	||	EKM 211	||	A 112	|| [[26080]] || [[26080|St. Joseph`s H.S Chathiath]] || [[സെന്റ്. ജോസഫസ് എച്ച്.എസ്. ചാത്തിയാത്ത്]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	411	||	EKM 212	||	A 113	|| [[26081]] || [[26081|Hidayathul Islam H.S. Ponnarimangalam]] || [[ഹിദായത്തുൾ ഇസ്ലാം എച്ച്.എസ്. പൊന്നാരിമംഗലം]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	412	||	EKM 213	||	A 114	|| [[26082]] || [[26082|Darul Uloom H.S.S. Ernakulam]] || [[ദാറുൾ ഉലൂം എച്ച്.എസ്.എസ്. എറണാകുളം]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	413	||	EKM 214	||	A 115	|| [[26083]] || [[26083|Sree Narayana H.S.S. Trikkanarvattom]] || [[ശ്രീ നാരായണ എച്ച്.എസ്.എസ്. തൃക്കണാർവട്ടം]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	414	||	EKM 215	||	A 116	|| [[26084]] || [[26084|St. Antony`s H.S.S. Kacheripady]] || [[സെന്റ്. ആന്റണീസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. കച്ചേരിപടി]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	415	||	EKM 216	||	A 117	|| [[26085]] || [[26085|M.M.O.V.H.S.S. Panayappilly]] || [[എം.എം.ഒ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പനയപ്പിള്ളി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	416	||	EKM 217	||	A 118	|| [[26086]] || [[26086|St. Augustine's G H S Kuzhupilly]] || [[സെന്റ്. അഗസ്റ്റിൻസ് ജി.എച്ച്.എസ്. കുഴുപ്പിള്ളി]] ||	എറണാകുളം 	||	വൈപ്പിൻ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	417	||	EKM 218	||	A 119	|| [[26089]] || [[26089|Hidayathul Islam H.S.S. Edavanakkad]] || [[ഹിദായത്തുൽ ഇസ്‌ലാം എച്ച്.എസ്.എസ്. എടവനക്കാട്]] ||	എറണാകുളം 	||	വൈപ്പിൻ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	418	||	EKM 219	||	A 120	|| [[26093]] || [[26093|St. Ritas H.S. Ponnurunny]] || [[സെന്റ്. റീത്താസ് എച്ച്.എസ്. പൊന്നുരുന്നി]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	419	||	EKM 220	||	A 121	|| [[26105]] || [[26105|Loretto A.I.H.S. Saudi]] || [[ലൊറേറ്റോ എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. സൗദി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	420	||	EKM 221	||	A 122	|| [[26703]] || [[26703|Fr.Agostino Vicinis Special School]] || [[ഫാദർ അഗൊസ്തീനോ വിച്ചീനിസ് സെപ്ഷ്യൽ സ്ക്കൂൾ മുണ്ടംവേലി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	421	||	EKM 222	||	A 123	|| [[27001]] || [[27001|Mar Augen High School Kodanad]] || [[മാർ ഔഗേൻ ഹൈസ്ക്കൂൾ കോടനാട്]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	422	||	EKM 223	||	A 124	|| [[27002]] || [[27002|St. Thomas H.S.S Keezhillam]] || [[സെന്റ്.തോമസ് എച്ച്.എസ്.എസ് കീഴില്ലം]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	423	||	EKM 224	||	A 125	|| [[27003]] || [[27003|M G M H S S Kuruppampady]] || [[എം.ജി.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് കുറുപ്പംപടി]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	424	||	EKM 225	||	A 126	|| [[27004]] || [[27004|Asram HSS Perumbavoor]] || [[ആശ്രമം എച്ച്.എസ്.എസ് പെരുമ്പാവൂർ]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	425	||	EKM 226	||	A 127	|| [[27009]] || [[27009|S N H S S Okkal]] || [[ശ്രീ നാരായണ എച്ച്.എസ്.എസ് ഒക്കൽ]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	426	||	EKM 227	||	A 128	|| [[27011]] || [[27011|Jayakeralam H S S Pulluvazhy]] || [[ജയകേരളം എച്ച്.എസ്.എസ് പുല്ലുവഴി]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	427	||	EKM 228	||	A 129	|| [[27013]] || [[27013|Ganapathy Vilasom H S Koovappady]] || [[ഗണപതി വിലാസം എച്ച്.എസ്.കൂവപ്പടി]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	428	||	EKM 229	||	A 130	|| [[27014]] || [[27014|H.S.S Valayanchirangara]] || [[എച്ച്.എസ്.എസ് വളയൻചിറങ്ങര]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	429	||	EKM 230	||	A 131	|| [[27015]] || [[27015|M K H S S Vengoor]] || [[മാർ കൗമ എച്ച്.എസ്.എസ് വേങ്ങൂർ]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	430	||	EKM 231	||	A 132	|| [[27016]] || [[27016|Salem High School West Vengola]] || [[ശാലേം ഹൈസ്കൂൾ വെസ്റ്റ് വെങ്ങോല]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	431	||	EKM 232	||	A 133	|| [[27017]] || [[27017|Jama Ath H S S Thandakad]] || [[ജമാ-അത്ത് എച്ച്.എസ്.എസ് തണ്ടേക്കാട്]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	432	||	EKM 233	||	A 134	|| [[27018]] || [[27018|St. Mary`S H S Krariyely]] || [[സെന്റ്.മേരീസ് എച്ച്.എസ്. ക്രാരിയേലി]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	433	||	EKM 234	||	A 135	|| [[27021]] || [[27021|Mar Basil H S S Kothamangalam]] || [[മാർ ബേസിൽ എച്ച്.എസ്.എസ് കോതമംഗലം]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	434	||	EKM 235	||	A 136	|| [[27023]] || [[27023|St. George`S H S S Kothamangalam]] || [[സെന്റ്.ജോർജ്ജ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ് കോതമംഗലം]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	435	||	EKM 236	||	A 137	|| [[27025]] || [[27025|St. Joseph`s H S Velielchal]] || [[സെന്റ്. ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്. വെളിയേൽച്ചാൽ]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	436	||	EKM 237	||	A 138	|| [[27026]] || [[27026|St. Stephen`S H S S Keerampara]] || [[സെന്റ്. സ്റ്റീഫൻസ് എച്ച്.എസ്.എസ് കീരംപാറ]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	437	||	EKM 238	||	A 139	|| [[27027]] || [[27027|T V Joseph Memorial H S Pindimana]] || [[ടി.വി.ജോസഫ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്. പിണ്ടിമന]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	438	||	EKM 239	||	A 140	|| [[27028]] || [[27028|St. Stephen`S Girls H S Keerampara]] || [[സെന്റ്. സ്റ്റീഫൻസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. കീരംപാറ]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	439	||	EKM 240	||	A 141	|| [[27029]] || [[27029|St. Augustine`S Girls H S S Kothamangalam]] || [[സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്.എസ് കോതമംഗലം]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	440	||	EKM 241	||	A 142	|| [[27030]] || [[27030|Fr. Joseph Memorial H S S Puthuppady]] || [[ഫാ.ജോസഫ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്.എസ്.പുതുപ്പാടി]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	441	||	EKM 242	||	A 143	|| [[27031]] || [[27031|N S S H S S Varappetty]] || [[എൻ.എസ്.എസ്. എച്ച്.എസ്.എസ് വാരപ്പെട്ടി]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	442	||	EKM 243	||	A 144	|| [[27032]] || [[27032|St. John`S H S S Kavalangad]] || [[സെന്റ്.ജോൺസ് എച്ച്.എസ്.എസ് കവളങ്ങാട്]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	443	||	EKM 244	||	A 145	|| [[27033]] || [[27033|L F H S Oonnukal]] || [[ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എച്ച്.എസ്.ഊന്നുകൽ]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	444	||	EKM 245	||	A 146	|| [[27036]] || [[27036|St. Mary`S H S Pothanicad]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്.പോത്താനിക്കാട്]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	445	||	EKM 246	||	A 147	|| [[27042]] || [[27042|St. Joseph`S H S S Paingottoor]] || [[സെന്റ്.ജോസഫസ് എച്ച്.എസ്.എസ് പൈങ്ങോട്ടുർ]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	446	||	EKM 247	||	A 148	|| [[27043]] || [[27043|D B H S Thrikkariyoor]] || [[ദേവസ്വം ബോർഡ് എച്ച്.എസ്. തൃക്കാരിയുർ]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	447	||	EKM 248	||	A 149	|| [[27044]] || [[27044|Mar Elias H S S Kottappady]] || [[മാർ ഏലിയാസ് എച്ച്.എസ്.എസ് കോട്ടപ്പടി]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	448	||	EKM 249	||	A 150	|| [[27045]] || [[27045|M D H S Tholely Ayroorpadam]] || [[എം.ഡി എച്ച്.എസ്.എസ്.തോളേലി]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	449	||	EKM 250	||	A 151	|| [[28002]] || [[28002|S.A.G.H.S. Muvattupuzha]] || [[സെന്റ്. അഗസ്റ്റ്യൻസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്സ്. മൂവാറ്റുപുഴ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	450	||	EKM 251	||	A 152	|| [[28003]] || [[28003|S.N.D.P.H.S. Muvattupuzha]] || [[എസ് എൻ ഡി പി എച്ച്.എസ്സ്. മൂവാറ്റുപുഴ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	451	||	EKM 252	||	A 153	|| [[28007]] || [[28007|N.S.S.H.S. Muvattupuzha]] || [[എൻ എസ്സ് എസ്സ് എച്ച്.എസ്സ്. മൂവാറ്റുപുഴ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	452	||	EKM 253	||	A 154	|| [[28008]] || [[28008|T.T.V.H.S.S Kavumkara]] || [[ടി. ടി. വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. കാവുങ്കര]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	453	||	EKM 254	||	A 155	|| [[28009]] || [[28009|L.F.H.S. Vadakara]] || [[എൽ എഫ് എച്ച് എസ്സ് വടകര]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കൂത്താട്ടുകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	454	||	EKM 255	||	A 156	|| [[28010]] || [[28010|St. John’s Syrian H. S. S. Vadakara]] || [[സെന്റ് ജോൺസ് സിറിയൻ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്‌ക്കൂൾ, വടകര]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കൂത്താട്ടുകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	455	||	EKM 256	||	A 157	|| [[28011]] || [[28011|N.S.S.H.S. Mannur]] || [[എൻ എസ്സ് എസ്സ് എച്ച്.എസ്സ്. മണ്ണൂർ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	456	||	EKM 257	||	A 158	|| [[28012]] || [[28012|Hsskoothattukulam]] || [[എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കൂത്താട്ടുകുളം]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കൂത്താട്ടുകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	457	||	EKM 258	||	A 159	|| [[28014]] || [[28014|HIGH SCHOOL RAMAMANGALAM]] || [[എച്ച് എസ്സ് രാമമംഗലം]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	പിറവം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	458	||	EKM 259	||	A 160	|| [[28015]] || [[28015|S.J.H.S. Piravam]] || [[സെന്റ്.ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്സ്. പിറവം]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	പിറവം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	459	||	EKM 260	||	A 161	|| [[28017]] || [[28017|M.K.M. H.S.S. Piravom]] || [[എം കെ എം എച്ച് .എസ്സ്.എസ്സ് പിറവം]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	പിറവം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	460	||	EKM 261	||	A 162	|| [[28019]] || [[28019|M.R.S.V.H.S.S. Muzhuvannur]] || [[എം ആർ എസ്സ്.വി എച്ച്.എസ്സ്. മഴുവന്നൂർ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	461	||	EKM 262	||	A 163	|| [[28020]] || [[28020|E.H.S.S. Veettur]] || [[എബനെസർ എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് വീട്ടൂർ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	462	||	EKM 263	||	A 164	|| [[28022]] || [[28022|ST. PAUL'S HIGH SCHOOL MUTHOLAPURAM]] || [[സെന്റ്. പോൾസ് എച്ച്.എസ്സ്. മുത്തോലപുരം]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കൂത്താട്ടുകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	463	||	EKM 264	||	A 165	|| [[28023]] || [[28023|S.P.H.S.ELANJI]] || [[സെന്റ്. പീറ്റേഴ്സ് എച്ച്.എസ്സ്. ഇലഞ്ഞി]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കൂത്താട്ടുകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	464	||	EKM 265	||	A 166	|| [[28024]] || [[28024|M.T.M.H.S.S PAMPAKUDA]] || [[എം ടി എം എച്ച്.എസ്സ് എസ്സ്. പാമ്പാക്കുട]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	പിറവം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	465	||	EKM 266	||	A 167	|| [[28026]] || [[28026|SMHSS Arakuzha]] || [[സെന്റ്. മേരീസ് എച്ച്.എസ്സ്. ആരക്കുഴ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	466	||	EKM 267	||	A 168	|| [[28027]] || [[28027|S.J.H.S. Arakkuzha]] || [[സെന്റ്.ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്സ്. ആരക്കുഴ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	467	||	EKM 268	||	A 169	|| [[28029]] || [[28029|Assisi School Vazhappilli]] || [[അസ്സിസ്സി സ്കൂൾ വാഴപ്പിള്ളി]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	468	||	EKM 269	||	A 170	|| [[28035]] || [[28035|Iype Memorial H S Kaloor]] || [[ഐപ്പ് മെമ്മോറിയൽ ഹൈസ്കൂൾ കലൂർ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കല്ലൂർകാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	469	||	EKM 270	||	A 171	|| [[28036]] || [[28036|St.Maries H.S. Nagapuzha]] || [[സെന്റ്. മേരീസ് എച്ച്.എസ്സ്. നാഗപുഴ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കല്ലൂർകാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	470	||	EKM 271	||	A 172	|| [[28037]] || [[28037|S.A.H.S. Kalloorkkad]] || [[സെന്റ്. അഗസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച്.എസ്. എസ്. കല്ലൂർക്കാട്]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കല്ലൂർകാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	471	||	EKM 272	||	A 173	|| [[28038]] || [[28038|S.S.H.S. Memadangu]] || [[സെന്റ്.സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച്.എസ്സ്. മേമ്മടങ്ങ്]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	472	||	EKM 273	||	A 174	|| [[28039]] || [[28039|I.J.H.S. Vazhakkulam]] || [[ഐ ജെ എച്ച്.എസ്സ്. വാഴക്കുളം]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കല്ലൂർകാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	473	||	EKM 274	||	A 175	|| [[28040]] || [[28040|VimalaMatha H.S.S. Kadalikad]] || [[വിമലമാതാ എച്ച്.എസ്സ്. കദളിക്കാട്]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കല്ലൂർകാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	474	||	EKM 275	||	A 176	|| [[28041]] || [[28041|St.Little Teresas High School, Vazhakulam]] || [[എസ് എൽ ടി എച്ച്.എസ്സ്. വാഴക്കുളം]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കല്ലൂർകാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	475	||	EKM 276	||	A 177	|| [[28042]] || [[28042|S.H.H.S. Ayavana]] || [[സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എച്ച്.എസ്.എസ്. ആയവന]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കല്ലൂർകാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	476	||	EKM 277	||	A 178	|| [[28043]] || [[28043|S.J.H.S.S Pulinthanam]] || [[സെന്റ്. ജോൺസ് എച്ച്.എസ്സ്. പുളിന്താനം]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	477	||	EKM 278	||	A 179	|| [[28044]] || [[28044|SSHSS ANICADU]] || [[സെന്റ്.സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച്.എസ്സ്. ആനിക്കാട്]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കല്ലൂർകാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	478	||	EKM 279	||	A 180	|| [[28048]] || [[28048|M.S.V.H.S.S &amp; HSS Valakam]] || [[എം എസ്സ്. വി എച്ച്.എസ്സ്. വാളകം]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	479	||	EKM 280	||	A 181	|| [[28049]] || [[28049|SPHSS Veliyanad]] || [[സെന്റ്‌ പോൾസ് എച്ച്. എസ്.എസ് വെളിയനാട്]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	പിറവം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	480	||	EKM 281	||	UA 1	|| [[25002]] || [[25002|Vidyadhiraja Vidya Bhavan E. M. H. S. Aluva]] || [[വി.വി.ബി.എച്.എസ്.എസ് ആലുവ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	481	||	EKM 282	||	UA 2	|| [[25008]] || [[25008|St. John the Baptist C. S. I. E. M. H. S. Aluva]] || [[സെന്റ്. ജോൺ ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് ആലുവ]]||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	482	||	EKM 283	||	UA 3	|| [[25009]] || [[25009|Islamic Higher Secondary School Aluva]] || [[ഇസ്ലാമിക് എച്ച്.എസ്.എസ്.ആലുവ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	483	||	EKM 284	||	UA 4	|| [[25013]] || [[25013|The Alwye Settlement H. S. Aluva]] || [[ദി ആലുവ സെറ്റിൽമെൻറ് എച്ച്.എസ്.എസ് ആലുവ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	484	||	EKM 285	||	UA 5	|| [[25014]] || [[25014|Govt. H. S. S. Eloor]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ഏലൂർ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	485	||	EKM 286	||	UA 6	|| [[25019]] || [[25019|Nirmala E. M. H. S. Nazareth Aluva]] || [[നിർമ്മല ഇ എം. എച്ച്.എസ്. ആലുവ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	486	||	EKM 287	||	UA 7	|| [[25022]] || [[25022|St. Joseph`s E. M. H. S. Thrikkakara]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. തൃക്കാക്കര]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	487	||	EKM 288	||	UA 8	|| [[25052]] || [[25052|St. Joseph's H S S , Koonammavu]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് എച്ച് എസ് എസ് കൂനമ്മാവ്]] ||	ആലുവ 	||	പറവൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	488	||	EKM 289	||	UA 9	|| [[25087]] || [[25087|Mar Athanasius Memorial E. M. H. S. Puthencruze]] || [[എം.എ.എം.ഇ.എം.എച്ച്.എസ് പുത്തൻകുരിശ്]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	489	||	EKM 290	||	UA 10	|| [[25089]] || [[25089|Hill Valley H. S. Thrikkakara]] || [[ഹിൽ വാലി എച്ച്.എസ്. തൃക്കാക്കര]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	490	||	EKM 291	||	UA 11	|| [[25090]] || [[25090|Rajagiri H. S. Kalamassery]] || [[രാജഗിരി കളമശ്ശേരി]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	491	||	EKM 292	||	UA 12	|| [[25097]] || [[25097|Mary Matha E. M. H. S. Thrikkakara]] || [[മേരി മാതാ ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.തൃക്കാക്കര]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	492	||	EKM 293	||	UA 13	|| [[25112]] || [[25112|St. Ann's E. M. H. S. Eloor]] || [[സെന്റ്.ആൻസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. ഏലൂർ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	493	||	EKM 294	||	UA 14	|| [[25115]] || [[25115|De Paul E. M. H. S. S. Angamally]] || [[ഡി.പോൾ ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.അങ്കമാലി]] ||	ആലുവ 	||	അങ്കമാലി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	494	||	EKM 295	||	UA 15	|| [[25116]] || [[25116|St. Francis De Assisi H. S. Asokapuram]] || [[സെന്റ്.ഫ്രാൻസിസ് ഡി അസ്സീസി അശോകപുരം]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	495	||	EKM 296	||	UA 16	|| [[25117]] || [[25117|K. N. M. M. E. S. H. S. Edathala]] || [[കെ.എൻ.എം.എം.ഇ.എസ്.എച്ച്.എസ്. എടത്ത്വല]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	496	||	EKM 297	||	UA 17	|| [[25118]] || [[25118|Alhuda E. M. H. S. Panaikulam]] || [[അൽ-ഹുദ ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.പാനായികുളം]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	497	||	EKM 298	||	UA 18	|| [[25119]] || [[25119|Vijnanapeedom E. M. H. S. Edanad]] || [[വിജ്ഞാനപീഠം ഇ എം എച്ച് എസ് എടനാട്]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	498	||	EKM 299	||	UA 19	|| [[25120]] || [[25120|ST.JUDE EM HS AMBALAMEDU]] || [[സെന്റ്.ജൂഡ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.അമ്പലമേട്]] ||	ആലുവ 	||	കോലഞ്ചേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	499	||	EKM 300	||	UA 20	|| [[25299]] || [[25299|School for the Blind Keezhmad Aluva]] || [[സ്കൂൾ ഫോർ ദി ബ്ലൈന്റ് ആലുവ]] ||	ആലുവ 	||	ആലുവ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	500	||	EKM 301	||	UA 21	|| [[26018]] || [[26018|Aasia Bai E.M.H.S. Mattanchery]] || [[ആസ്സിയ ബായ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	501	||	EKM 302	||	UA 22	|| [[26019]] || [[26019|Sri Gujarathi Vidyalaya H.S Mattanchery]] || [[ശ്രീ. ഗുജറാത്തി വിദ്യാലയം എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	502	||	EKM 303	||	UA 23	|| [[26024]] || [[26024|Lobelia H.S.S. Nayarambalam]] || [[ലൊബേലിയ എച്ച്.എസ്.എസ് നായരമ്പലം]] ||	എറണാകുളം 	||	വൈപ്പിൻ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	503	||	EKM 304	||	UA 24	|| [[26028]] || [[26028|Lady Of Hope A.I.H.S. Vypeen]] || [[ലേഡി ഓഫ് ഹോപ് എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. വൈപ്പിൻ]] ||	എറണാകുളം 	||	വൈപ്പിൻ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	504	||	EKM 305	||	UA 25	|| [[26030]] || [[26030|M.P.M.H.S. Thammanam]] || [[എം.പി.എം.എച്ച്.എസ്. തമ്മനം]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	505	||	EKM 306	||	UA 26	|| [[26046]] || [[26046|Hail Mary E.M.R.H.S.S Perumpally]] || [[ഹെയിൽ മേരി ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. പെരുംപിള്ളി]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	506	||	EKM 307	||	UA 27	|| [[26088]] || [[26088|S J C G H S S Tripunithura]] || [[സെന്റ്. ജോസഫ്സ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്. തൃപ്പുണിത്തുറ]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	507	||	EKM 308	||	UA 28	|| [[26103]] || [[26103|A.C.S.E.M.H.S. Kaloor]] || [[എ.സി.എസ്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. കലൂർ]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	508	||	EKM 309	||	UA 29	|| [[26104]] || [[26104|St. Jude's E.M.H.S.S, Karanakodam]] || [[സെന്റ്. ജൂഡ്സ്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. കാരണക്കോണം]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	509	||	EKM 310	||	UA 30	|| [[26106]] || [[26106|Georgian Academy E.M.H.S Thiruvankulam]] || [[ജോർജിയൻ അക്കാ‍ഡമി ഇ. എം എച്ച്. എസ് തിരുവാങ്കുളം]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	510	||	EKM 311	||	UA 31	|| [[26107]] || [[26107|St. Dominic`s E.M. H.S. Palluruthy]] || [[സെന്റ്. ഡൊമിനിക്സ്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. പള്ളുരുത്തി]] ||	എറണാകുളം 	||	മട്ടാഞ്ചേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	511	||	EKM 312	||	UA 32	|| [[26108]] || [[26108|St. Joachim's H.S. Kaloor]] || [[സെന്റ്. ജോവാക്കിംസ് എച്ച്.എസ്. കലൂർ]] ||	എറണാകുളം 	||	എറണാകുളം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	512	||	EKM 313	||	UA 33	|| [[26109]] || [[26109|S G H S Poonithura]] || [[സെന്റ്. ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ്. പൂണിത്തുറ]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	513	||	EKM 314	||	UA 34	|| [[26110]] || [[26110|Sree Venkateswara E.M.H.S. Tripunithura]] || [[ശ്രീ. വെങ്കിടേശ്വര ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ]] ||	എറണാകുളം 	||	തൃപ്പൂണിത്തുറ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	514	||	EKM 315	||	UA 35	|| [[27010]] || [[27010|Anita Vidyalaya Thannipuzha]] || [[അനിത വിദ്യാലയം താന്നിപ്പുഴ]] ||	കോതമംഗലം 	||	പെരുമ്പാവൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	515	||	EKM 316	||	UA 36	|| [[27024]] || [[27024|Sobhana E M H S Kothamangalam]] || [[ശോഭന ഇ എം.എച്ച്.എസ്.കുത്തുകുഴി]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	516	||	EKM 317	||	UA 37	|| [[27048]] || [[27048|Queen Mary's E.M. High School Mudickal]] || [[ക്യൂൻ മേരീസ് ഇ എം.എച്ച്.എസ്.മുടിക്കൽ]] ||	കോതമംഗലം 	||	കോതമംഗലം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	517	||	EKM 318	||	UA 38	|| [[28001]] || [[28001|Nirmala EMHS Muvattupuzha]] || [[നിർമ്മല ഇ എം എച്ച്.എസ്സ്. മൂവാറ്റുപുഴ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	518	||	EKM 319	||	UA 39	|| [[28005]] || [[28005|HMHS Randarkara]] || [[എച്ചം എച്ച് എസ്സ്.രണ്ടാർകര]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	519	||	EKM 320	||	UA 40	|| [[28013]] || [[28013|Bapuji H.S.S. Koothattukulam]] || [[ബാപ്പുജി .എച്ച്.എസ്സ്. എസ്സ്. കൂത്താട്ടുകുളം]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കൂത്താട്ടുകുളം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	520	||	EKM 321	||	UA 41	|| [[28016]] || [[28016|FATIMA MATHA H.S.SCHOOL]] || [[ഫാത്തിമ മാതാ ഇ എം എച്ച്.എസ്സ്. പിറവം]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	പിറവം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	521	||	EKM 322	||	UA 42	|| [[28050]] || [[28050|Gardian Angel E.M.H.S Mannoor]] || [[ഗാർഡിയൻ ഏൻജൽ ഇ എം എച്ച്.എസ്സ്. മണ്ണൂർ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	522	||	EKM 323	||	UA 43	|| [[28051]] || [[28051|INFANT JESUS E M H S KOOTHATTUKULAM]] || [[ഇൻഫന്റ്‌ ജീസസ്സ്‌ ഇ എം എച്ച്.എസ്സ്. കൂത്താട്ടുകുളം]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	കൂത്താട്ടുകുളം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	523	||	EKM 324	||	UA 44	|| [[28052]] || [[28052|Vivekananda Vidyalayam Kadathy]] || [[വിവേകാനന്ദ വിദ്യാലയം മൂവാറ്റുപുഴ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	524	||	EKM 325	||	UA 45	|| [[28053]] || [[28053|MIET HS Muvattupuzha]] || [[എം.ഐ.ഇ.ടി. എച്ച്.എസ്സ്, മൂവാറ്റുപുഴ]] ||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	മൂവാറ്റുപുഴ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	525	||	IDK  1	||	G 1	|| [[29003]] || [[29003|Govt. Tribal H. S. S. Poomala]] || [[ജി.റ്റി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പൂമാല]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	526	||	IDK  2	||	G 2	|| [[29007]] || [[29007|Govt. High School Thattakuzha]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് തട്ടക്കുഴ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	527	||	IDK  3	||	G 3	|| [[29009]] || [[29009|Govt. High School West Kodikulam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് പടിഞ്ഞാറെകോടിക്കുളം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	528	||	IDK  4	||	G 4	|| [[29010]] || [[29010|Govt. H. S. S. Kudayathoor]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്. എസ് കുടയത്തൂർ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അറക്കുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	529	||	IDK  5	||	G 5	|| [[29012]] || [[29012|Govt. V. H. S. S. Moolamattom]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് മൂലമറ്റം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അറക്കുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	530	||	IDK  6	||	G 6	|| [[29015]] || [[29015|Govt. V. H. S. S. Vazhathope]] || [[ജി.വി. എച്ച്.എസ്.എസ് വാഴത്തോപ്പ്]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അറക്കുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	531	||	IDK  7	||	G 7	|| [[29018]] || [[29018|Govt. V. H. S. S. Maniyarankudy]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് മണിയാറൻകുടി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അറക്കുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	532	||	IDK  8	||	G 8	|| [[29022]] || [[29022|Govt. Higher Secondary School Mullaringad]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്.എസ് മുളളരിങ്ങാട്]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	533	||	IDK  9	||	G 9	|| [[29023]] || [[29023|Govt. V H S S Thodupuzha]] || [[ജി.വി.എച്ച്. എസ്.എസ് തൊടുപുഴ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	534	||	IDK  10	||	G 10	|| [[29025]] || [[29025|‍Dr.APJ Abdul kalam G.H.S.S Thodupuzha]] || [[‍ഡോ.എ.പി.ജെ അബ്ദുൾ കലാം ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്,തൊടുപുഴ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	535	||	IDK  11	||	G 11	|| [[29036]] || [[29036|Govt. High School Chithirapuram]] || [[ജി.എച്ച്. എസ് ചിത്തിരപുരം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	536	||	IDK  12	||	G 12	|| [[29037]] || [[29037|Govt. H. S. S. Kunchithanny]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്. എസ് കുഞ്ചിത്തണ്ണി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	537	||	IDK  13	||	G 13	|| [[29038]] || [[29038|Govt. H. S. S. Vellathooval]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്.എസ് വെളളത്തൂവൽ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	538	||	IDK  14	||	G 14	|| [[29041]] || [[29041|Govt. High School Adimali]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്അടിമാലി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	539	||	IDK  15	||	G 15	|| [[29043]] || [[29043|Govt. H S S Rajakkad]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ് രാജാക്കാട്]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	540	||	IDK  16	||	G 16	|| [[29045]] || [[29045|Govt. V H S S Deviyar Colony]] || [[ജി.വി.എച്ച്. എസ്.എസ് ദേവിയാർകോളനി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	541	||	IDK  17	||	G 17	|| [[29047]] || [[29047|Govt. High School Kallarkutty]] || [[ജി.എച്ച്. എസ് കല്ലാർകുട്ടി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	542	||	IDK  18	||	G 18	|| [[29050]] || [[29050|Govt. H. S. Muttom]] || [[ജി. എച്ച്.എസ് മുട്ടം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അറക്കുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	543	||	IDK  19	||	G 19	|| [[29051]] || [[29051|Govt. High School Panickankudy]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. എസ് പണിക്കൻകുടി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	544	||	IDK  20	||	G 20	|| [[29052]] || [[29052|Govt. High School Peringassery]] || [[ജി.എച്ച് .എസ്.എസ് പെരിങ്ങാശ്ശേരി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	545	||	IDK  21	||	G 21	|| [[29053]] || [[29053|Govt. High School Kanjikuzhy]] || [[ജി.എച്ച്. എസ് കഞ്ഞിക്കുഴി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	546	||	IDK  22	||	G 22	|| [[29057]] || [[29057|I. H. E. P. Govt. H. S. Kulamavu]] || [[ഐ.എച്ച്.ഇ.പി.ജി. എച്ച് എസ് കുളമാവ്]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അറക്കുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	547	||	IDK  23	||	G 23	|| [[29058]] || [[29058|Govt. High School Mukkudam]] || [[ജി. എച്ച് എസ് മുക്കുടം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	548	||	IDK  24	||	G 24	|| [[29060]] || [[29060|Govt. H S Bison Valley]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ് ബൈസൺവാലി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	549	||	IDK  25	||	G 25	|| [[29064]] || [[29064|Model Resdental School Idukki]] || [[എം.ആർ.എസ് ഇടുക്കി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അറക്കുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	550	||	IDK  26	||	G 26	|| [[29065]] || [[29065|GHS Mannamkandam]] || [[ജി. എച്ച്.എസ്. മന്നാംക​ണ്ടം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	551	||	IDK  27	||	G 27	|| [[29066]] || [[29066|GHS PAZHAYARIKKANDAM]] || [[ജി. എച്ച്.എസ്. പഴയരിക്കണ്ടം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	552	||	IDK  28	||	G 28	|| [[29067]] || [[29067|GHS POOCHAPRA]] || [[ജി. എച്ച്.എസ്. പൂച്ചപ്ര]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	553	||	IDK  29	||	G 29	|| [[29068]] || [[29068|GOVT. HIGH SCHOOL ARIKUZHA]] || [[ജി. എച്ച്.എസ്. അരിക്കുഴ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	554	||	IDK  30	||	G 30	|| [[29069]] || [[29069|GHS KANJIRAMATTOM]] || [[ജി. എച്ച്.എസ്. കാഞ്ഞിരമറ്റം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	555	||	IDK  31	||	G 31	|| [[29070]] || [[29070|GHS MUNIYARA]] || [[ജി. എച്ച്.എസ്. മുനിയറ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	556	||	IDK  32	||	G 32	|| [[29071]] || [[29071|GHS Kallar Vattiyar]] || [[ജി. എച്ച്.എസ്. കല്ലാർവട്ടിയാർ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	557	||	IDK  33	||	G 33	|| [[29072]] || [[29072|GHS Machiplavu]] || [[ജി. എച്ച്.എസ്. മച്ചിപ്ലാവ്]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	558	||	IDK  34	||	G 34	|| [[29501]] || [[29501|TECHNICAL HS ADIMALI]] || [[ജി.റ്റി.എച്ച്.എസ്.അടിമാലി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	559	||	IDK  35	||	G 35	|| [[29502]] || [[29502|TECHNICAL HS VANNAPURAM]] || [[ജി.റ്റി.എച്ച്.എസ്.വണ്ണപ്പുറം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	560	||	IDK  36	||	G 36	|| [[29503]] || [[29503|TECHNICAL HS PURAPPUZHA]] || [[ജി.റ്റി.എച്ച്.എസ്.പുറപ്പുഴ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	561	||	IDK  37	||	G 37	|| [[29504]] || [[29504|TECHNICAL HSS MUTTOM]] || [[ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ്സ്‍.എസ്സ്. മുട്ടം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	562	||	IDK  38	||	G 38	|| [[30001]] || [[30001|G. V. H. S. S. Munnar]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് മൂന്നാർ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	563	||	IDK  39	||	G 39	|| [[30002]] || [[30002|G. H. S. Sothuparai]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് സോത്തുപാറ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	564	||	IDK  40	||	G 40	|| [[30003]] || [[30003|G. H. S. S. Vaguvurrai]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് വാഗുവരൈ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	565	||	IDK  41	||	G 41	|| [[30005]] || [[30005|G. H. S. Guderale]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് ഗൂഡർലി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	566	||	IDK  42	||	G 42	|| [[30007]] || [[30007|Govt. Tribal H S Kannampady]] || [[ജി.റ്റി.എച്ച്‍.എസ് കണ്ണമ്പടി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	567	||	IDK  43	||	G 43	|| [[30008]] || [[30008|G. H. S. S. Devikulam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് .എസ് ദേവികുളം]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	568	||	IDK  44	||	G 44	|| [[30009]] || [[30009|G. H. S. S. Marayoor]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് .എസ് മറയൂർ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	569	||	IDK  45	||	G 45	|| [[30012]] || [[30012|Govt. H.S.S. KALLAR]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് .എസ് കല്ലാർ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	570	||	IDK  46	||	G 46	|| [[30015]] || [[30015|GHS Ezhukumvayal]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് എഴുകുംവയൽ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	571	||	IDK  47	||	G 47	|| [[30018]] || [[30018|G.H.S.Kanayankavayal]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് കണയങ്കവയൽ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	572	||	IDK  48	||	G 48	|| [[30022]] || [[30022|Govt. VHSS TTI Kumily]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കുമിളി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	573	||	IDK  49	||	G 49	|| [[30023]] || [[30023|NSPHSS Puttady]] || [[എൻ.എസ്.പി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പുറ്റടി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	574	||	IDK  50	||	G 50	|| [[30025]] || [[30025|CPM GHSS Peermedu]] || [[സി.പി.എം.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ് പീരുമേട്]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	575	||	IDK  51	||	G 51	|| [[30027]] || [[30027|Panchayat HSS Elappara]] || [[പി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഏലപ്പാറ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	576	||	IDK  52	||	G 52	|| [[30028]] || [[30028|G.H.S.Vagamon]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് വാഗമൺ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	577	||	IDK  53	||	G 53	|| [[30030]] || [[30030|Panchayat HSS Vandiperiyar]] || [[പി.എച്ച്.എസ്.എസ് വണ്ടിപ്പെരിയാർ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	578	||	IDK  54	||	G 54	|| [[30031]] || [[30031|GVHSS and HSS Rajakumari]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് രാജകുമാരി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	579	||	IDK  55	||	G 55	|| [[30034]] || [[30034|GHS Santhanpara]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് ശാന്തൻപാറ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	580	||	IDK  56	||	G 56	|| [[30037]] || [[30037|Govt. Tribal H S Valakodu Cheenthalar]] || [[ജി.റ്റി.എച്ച്‍.എസ് വളകോട്]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	581	||	IDK  57	||	G 57	|| [[30038]] || [[30038|Govt. High School Anakkara]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് അണക്കര]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	582	||	IDK  58	||	G 58	|| [[30039]] || [[30039|Govt. Tribal H S Chakkupallam]] || [[ജി.റ്റി.എച്ച്‍.എസ് ചക്കുപളളം]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	583	||	IDK  59	||	G 59	|| [[30040]] || [[30040|GVHSS Nedumkandam]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് നെടുങ്കണ്ടം]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	584	||	IDK  60	||	G 60	|| [[30044]] || [[30044|Govt. H S Erattayar at Nalumukku]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് ഇരട്ടയാർ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	585	||	IDK  61	||	G 61	|| [[30048]] || [[30048|G.H.S.S.Kuttiplangad]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് .എസ് കുറ്റിപ്ലാങ്ങാട്]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	586	||	IDK  62	||	G 62	|| [[30061]] || [[30061|GHSS Pathinaramkandam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് .എസ് പതിനാറാംകണ്ടം]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	587	||	IDK  63	||	G 63	|| [[30062]] || [[30062|GHS Chempakappara]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് ചെമ്പകപ്പാറ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	588	||	IDK  64	||	G 64	|| [[30063]] || [[30063|Govt. H S S Thoprankudy]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് .എസ് തോപ്രാംകുടി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	589	||	IDK  65	||	G 65	|| [[30066]] || [[30066|GTHS Kattappana]] || [[ജി.റ്റി.എച്ച്‍.എസ് കട്ടപ്പന]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	590	||	IDK  66	||	G 66	|| [[30067]] || [[30067|Govt. Tribal H S S Murikkattukudy]] || [[ജി.റ്റി.എച്ച്‍.എസ്.എസ് മുരിക്കാട്ടുകുടി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	591	||	IDK  67	||	G 67	|| [[30068]] || [[30068|Govt.H.S.S Amaravathy]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ് അമരാവതി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	592	||	IDK  68	||	G 68	|| [[30072]] || [[30072|M. R. S. Munnar]] || [[എം.ആർ.എസ് മൂന്നാർ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	593	||	IDK  69	||	G 69	|| [[30073]] || [[30073|G. H. S. S. Chenduvurrai]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ് ചെണ്ടുവരൈ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	594	||	IDK  70	||	G 70	|| [[30075]] || [[30075|Govt. Model Residential School Peermede]] || [[ഗവ.എം.ആർ.എസ് പീരുമേട്]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	595	||	IDK  71	||	G 71	|| [[30076]] || [[30076|Govt. High School, Vattavada]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് വട്ടവട]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	596	||	IDK  72	||	G 72	|| [[30077]] || [[30077|GHS CHINNAKANAL]] || [[ഗവണ്മെന്റ് ഹൈസ്ക്കൂൾ ചിന്നക്കനാൽ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	597	||	IDK  73	||	G 73	|| [[30078]] || [[30078|GHS YELLAPETTY]] || [[ഗവണ്മെന്റ് ഹൈസ്ക്കൂൾ എല്ലപ്പെട്ടി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	598	||	IDK  74	||	G 74	|| [[30079]] || [[30079|GHS THANKAMANY]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് തങ്കമണി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	599	||	IDK  75	||	G 75	|| [[30080]] || [[30080|GHS Vazhavara]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. വാഴവര]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	600	||	IDK  76	||	G 76	|| [[30081]] || [[30081|GHS VANCHIVAYAL]] || [[ഗവണ്മെന്റ് ട്രൈബൽ ഹൈസ്ക്കൂൾ വഞ്ചിവയൽ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	601	||	IDK  77	||	G 77	|| [[30082]] || [[30082|GHS PAMBANAR]] || [[ഗവ.ഹൈസ്‍ക്ക‍ൂൾ പാമ്പനാർ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	602	||	IDK  78	||	G 78	|| [[30083]] || [[30083|GHS UDUMBANCHOLA]] || [[ഗവണ്മെന്റ് ഹൈസ്ക്കൂൾ ഉടുമ്പൻചോല]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	603	||	IDK  79	||	G 79	|| [[30084]] || [[30084|Gandhiji English Medium Govt High School]] || [[ഗാന്ധിജി ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം ഗവണ്മെന്റ് ഹൈസ്ക്കൂൾ ശാന്തിഗ്രാം]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	604	||	IDK  80	||	G 80	|| [[30088]] || [[30088|G.H.S.CHOTTUPARA]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. ചോറ്റുപാറ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	605	||	IDK  81	||	G 81	|| [[30250]] || [[30250|G.H.S.Perinchankutty]] || [[ഗവണ്മെന്റ് ഹൈസ്ക്കൂൾ പെരിഞ്ചാംകുട്ടി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	606	||	IDK  82	||	G 82	|| [[30443]] || [[30443|G.H.S CHEMMANNU]] || [[ഗവണ്മെന്റ് ഹൈസ്ക്കൂൾ ചെമ്മണ്ണ്]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	607	||	IDK  83	||	G 83	|| [[30501]] || [[30501|TECHNICAL HSS KUTTIKANAM]] || [[ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കുട്ടിക്കാനം]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	608	||	IDK  84	||	G 84	|| [[30529]] || [[30529|G.H.S.Kajanapara]] || [[ഗവണ്മെന്റ് ഹൈസ്ക്കൂൾ ഖജനാപ്പാറ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	609	||	IDK  85	||	G 85	|| [[30542]] || [[30542|GHS Parathodu]] || [[ഗവണ്മെന്റ് ഹൈസ്ക്കൂൾ പാറത്തോട്]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	610	||	IDK  86	||	A 1	|| [[29001]] || [[29001|St. George`s H S Kalayanthani]] || [[എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കലയന്താനി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	611	||	IDK  87	||	A 2	|| [[29002]] || [[29002|C. K. High School Velliamattom]] || [[സി.കെ.വി.എച്ച്.എസ് വെളളിയാമറ്റം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	612	||	IDK  88	||	A 3	|| [[29004]] || [[29004|St. Augustine`s H. S. S. Karimkunnam]] || [[എസ്. എ. എച്ച്.എസ്. എസ് കരിങ്കുന്നം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	613	||	IDK  89	||	A 4	|| [[29005]] || [[29005|St. Joseph`s H S S Karimannoor]] || [[എസ്.ജെ എച്ച്.എസ്.എസ് കരിമണ്ണൂർ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	614	||	IDK  90	||	A 5	|| [[29006]] || [[29006|St. Sebastian`s H S Neyyassery]] || [[എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ് നെയ്യശ്ശേരി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	615	||	IDK  91	||	A 6	|| [[29008]] || [[29008|St. Mary`s High School Kodikulam]] || [[എസ്.എം.എച്ച്.എസ് കോടിക്കുളം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	616	||	IDK  92	||	A 7	|| [[29011]] || [[29011|C. M. S. H. S. Koovappally]] || [[സി.എം.എസ്.എച്.എസ് കൂവപ്പള്ളി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	617	||	IDK  93	||	A 8	|| [[29014]] || [[29014|St.Mary's Higher Secondary School Arakulam]] || [[എസ്.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് അറക്കുളം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അറക്കുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	618	||	IDK  94	||	A 9	|| [[29017]] || [[29017|S. G. H. S. S. Vazhathope]] || [[എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ് വാഴത്തോപ്പ്]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അറക്കുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	619	||	IDK  95	||	A 10	|| [[29019]] || [[29019|N S S Higher Secondary School Manakkad]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ് മണക്കാട്]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	620	||	IDK  96	||	A 11	|| [[29020]] || [[29020|St. Mary`s Higher Sec. School Kaliyar]] || [[എസ്.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് കാളിയാർ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	621	||	IDK  97	||	A 12	|| [[29021]] || [[29021|S N M High School Vannappuram]] || [[എസ്.എൻ.എം.എച്ച്.എസ് വണ്ണപ്പുറം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	622	||	IDK  98	||	A 13	|| [[29026]] || [[29026|St. Sebastian`s H S Thodupuzha]] || [[എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ് തൊടുപുഴ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	623	||	IDK  99	||	A 14	|| [[29027]] || [[29027|St. George`s H S Muthalakodam]] || [[എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ് മുതലക്കോടം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	624	||	IDK  100	||	A 15	|| [[29028]] || [[29028|Sacred Heart Girls H S Muthalakodam]] || [[എസ്.എച്ച്.ജി.എച്ച്.എസ് മുതലക്കോടം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	625	||	IDK  101	||	A 16	|| [[29029]] || [[29029|St. George`s H S Kallanickal]] || [[എസ്.ജി.എച്ച് .എസ് കല്ലാനിക്കൽ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	626	||	IDK  102	||	A 17	|| [[29030]] || [[29030|M K N M H S Kumaramangalam]] || [[എം.കെ.എൻ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് കുമാരമംഗലം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	627	||	IDK  103	||	A 18	|| [[29031]] || [[29031|St. Rita`s High School Paynkulam]] || [[എസ്.ആർ.എച്ച്.എസ് പൈങ്കുളം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	628	||	IDK  104	||	A 19	|| [[29032]] || [[29032|S. T. H. S. Thudanganadu]] || [[എസ്.റ്റി.എച്ച്.എസ് തുടങ്ങനാട്]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	629	||	IDK  105	||	A 20	|| [[29033]] || [[29033|St. Antony`s H S Kuninji]] || [[എസ്. എ. എച്ച്.എസ് കുണിഞ്ഞി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	630	||	IDK  106	||	A 21	|| [[29034]] || [[29034|St. Sebastian`s H S S Vazhithala]] || [[എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ് വഴിത്തല]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	631	||	IDK  107	||	A 22	|| [[29035]] || [[29035|St. Sebastian`s H S Thokkupara]] || [[എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ് തോക്കുപാറ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	632	||	IDK  108	||	A 23	|| [[29039]] || [[29039|S N D P V H S S Adimali]] || [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. അടിമാലി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	633	||	IDK  109	||	A 24	|| [[29040]] || [[29040|Fathima Matha Girls H S S Koompanpara]] || [[എഫ്.എം.ജി.എച്ച്. എസ്.എസ് കൂമ്പൻപാറ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	634	||	IDK  110	||	A 25	|| [[29042]] || [[29042|St. George`s High School Parathode]] || [[എസ്.ജി.എച്ച്.എസ് പാറത്തോട്]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	635	||	IDK  111	||	A 26	|| [[29044]] || [[29044|S N V H S S N R City]] || [[എസ്.എൻ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് എൻ.ആർ.സിറ്റി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	636	||	IDK  112	||	A 27	|| [[29046]] || [[29046|Carmel Matha High School Mankadavu]] || [[സി.എം.എച്ച്.എസ് മാങ്കടവ്]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	637	||	IDK  113	||	A 28	|| [[29048]] || [[29048|St .George`s High School Udumbannoor]] || [[സെന്റ് ജോർജ്സ് ഹൈസ്കൂൾ ഉടുമ്പന്നൂർ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	638	||	IDK  114	||	A 29	|| [[29049]] || [[29049|St. Sebastian`s H S Purapuzha]] || [[എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ് പുറപ്പുഴ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	639	||	IDK  115	||	A 30	|| [[29054]] || [[29054|S. N. H. S. S. Nankicity]] || [[എസ്.എൻ.എച്ച്.എസ് നങ്കിസിറ്റി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	640	||	IDK  116	||	A 31	|| [[29055]] || [[29055|S. T. H. S. Punnayar]] || [[എസ്.റ്റി.എച്ച്.എസ് പുന്നയാർ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	641	||	IDK  117	||	A 32	|| [[29056]] || [[29056|St. Mary`s H S Ponmudy]] || [[എസ്. എം. എച്ച്.എസ് പൊൻമുടി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	642	||	IDK  118	||	A 33	|| [[29059]] || [[29059|St. Sebastian`s H S Pottankad]] || [[എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ് പൊട്ടൻകാട്]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	643	||	IDK  119	||	A 34	|| [[29061]] || [[29061|St. Marys High School Mankulam]] || [[എസ്.എം.എച്ച്.എസ് മാങ്കുളം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	644	||	IDK  120	||	A 35	|| [[30006]] || [[30006|L. F. G. H. S . Munnar]] || [[എൽ.എഫ്.ജി.എച്ച്.എസ് മൂന്നാർ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	645	||	IDK  121	||	A 36	|| [[30010]] || [[30010|S. H. H. S. Kanthalloor]] || [[എസ്.എച്ച്.എച്ച്.എസ് കാന്തല്ലൂർ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	646	||	IDK  122	||	A 37	|| [[30011]] || [[30011|S G H S Mukkulam]] || [[എസ്.ജി.എച്ച്.എസ് മുക്കുളം]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	647	||	IDK  123	||	A 38	|| [[30013]] || [[30013|SHHS Ramakkalmettu]] || [[എസ്.എച്ച്.എച്ച്.എസ് രാമക്കൽമേട്]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	648	||	IDK  124	||	A 39	|| [[30014]] || [[30014|C.R.H.S. Valiyathovala]] || [[സി.ആർ.എച്ച്.എസ് വലിയതോവാള]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	649	||	IDK  125	||	A 40	|| [[30016]] || [[30016|M.M.H.S. Nariyampara]] || [[എം.എം.എച്ച്.എസ് നരിയംപാറ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	650	||	IDK  126	||	A 41	|| [[30017]] || [[30017|St.Joseph`s H.S.S Peruvanthanam]] || [[എസ്.ജെ.എച്ച്.എസ്. എസ് പെരുവന്താനം]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	651	||	IDK  127	||	A 42	|| [[30019]] || [[30019|St.Mary`s H.S.S. Vellaramkunnu]] || [[എസ്.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് വെളളാരംകുന്ന്]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	652	||	IDK  128	||	A 43	|| [[30020]] || [[30020|SGHSS Kattappana]] || [[എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ് കട്ടപ്പന]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	653	||	IDK  129	||	A 44	|| [[30024]] || [[30024|SAHS Vandanmedu]] || [[എസ്.എ.എച്ച്.എസ് വണ്ടൻമേട്]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	654	||	IDK  130	||	A 45	|| [[30029]] || [[30029|St.Sebastian`s HSS Cheenthalar]] || [[എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ് ചീന്തലാർ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	655	||	IDK  131	||	A 46	|| [[30032]] || [[30032|St. Thomas H S Pullikkanam]] || [[എസ്.റ്റി.എച്ച്.എസ് പുളളിക്കാനം]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	656	||	IDK  132	||	A 47	|| [[30033]] || [[30033|MBVHSS Senapathy]] || [[എം.ബി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് സേനാപതി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	657	||	IDK  133	||	A 48	|| [[30035]] || [[30035|Fathima HS Mlamala]] || [[എഫ്.എച്ച്.എസ് മ്ലാമല]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	658	||	IDK  134	||	A 49	|| [[30036]] || [[30036|St.Philomina`s H.S.S Upputhara]] || [[എസ്.പി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഉപ്പുതറ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	659	||	IDK  135	||	A 50	|| [[30043]] || [[30043|STHSS Erattayar]] || [[സെന്റ് തോമസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇരട്ടയാർ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	660	||	IDK  136	||	A 51	|| [[30045]] || [[30045|DHS Kuzhitholu]] || [[ഡി.എച്ച്.എസ് കുഴിത്തൊളു]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	661	||	IDK  137	||	A 52	|| [[30046]] || [[30046|St.Marys HS Thekkemala]] || [[എസ്.എം.എച്ച്.എസ് തെക്കേമല]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	662	||	IDK  138	||	A 53	|| [[30047]] || [[30047|NSSHSS Koottar]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ് കൂട്ടാർ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	663	||	IDK  139	||	A 54	|| [[30049]] || [[30049|S S H S Kanthippara]] || [[എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ് കാന്തിപ്പാറ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	664	||	IDK  140	||	A 55	|| [[30050]] || [[30050|SXHSS Chemmannar]] || [[എസ്.എക്സ്.എച്ച്.എസ്.എസ് ചെമ്മണ്ണാർ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	665	||	IDK  141	||	A 56	|| [[30051]] || [[30051|CHS Calvarymount]] || [[സി.എച്ച്.എസ് കാൽവരിമൗണ്ട്]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	666	||	IDK  142	||	A 57	|| [[30052]] || [[30052|STHSS Thankamany]] || [[എസ്.റ്റി.എച്ച്.എസ് .എസ് തങ്കമണി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	667	||	IDK  143	||	A 58	|| [[30053]] || [[30053|SJHSS Vellayamkudy]] || [[എസ്.ജെ.എച്ച്.എസ്.എസ് വെളളയാംകുടി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	668	||	IDK  144	||	A 59	|| [[30054]] || [[30054|St. Mary`s High School Vazhavara]] || [[എസ്.എം.എച്ച്.എസ് വാഴവര]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	669	||	IDK  145	||	A 60	|| [[30055]] || [[30055|SMHS Mariyapuram]] || [[എസ്.എം.എച്ച്.എസ് മരിയാപുരം]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	670	||	IDK  146	||	A 61	|| [[30056]] || [[30056|VHS Vimalagiri]] || [[വി.എച്ച്.എസ് വിമലഗിരി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	671	||	IDK  147	||	A 62	|| [[30057]] || [[30057|SMHS Marykulam]] || [[എസ്.എം.എച്ച്.എസ് മേരികുളം]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	672	||	IDK  148	||	A 63	|| [[30058]] || [[30058|St. Joseph`s High School Chinnar]] || [[എസ്.ജെ.എച്ച്.എസ് ചിന്നാർ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	673	||	IDK  149	||	A 64	|| [[30059]] || [[30059|St.Antony`s H.S. Mundakkayam East]] || [[എസ്.എ.എച്ച്.എസ് മുണ്ടക്കയം ഈസ്റ്റ്]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	674	||	IDK  150	||	A 65	|| [[30060]] || [[30060|SJHS Upputhode]] || [[എസ്.ജെ.എച്ച്.എസ് ഉപ്പുതോട്]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	675	||	IDK  151	||	A 66	|| [[30064]] || [[30064|SMHSS Murickassery]] || [[എസ്.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് മുരിക്കാശ്ശേരി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	കട്ടപ്പന 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	676	||	IDK  152	||	A 67	|| [[30065]] || [[30065|M A I High School Murukady]] || [[എം.എ.ഐ.എച്ച്.എസ് മുരിക്കടി]] ||	കട്ടപ്പന 	||	പീരുമേട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	677	||	IDK  153	||	A 68	|| [[30069]] || [[30069|F. M. H. S . Chinnakanal]] || [[എഫ്.എച്ച്.എസ് ചിന്നക്കനാൽ]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	678	||	IDK  154	||	A 69	|| [[30070]] || [[30070|Kuriakose Elias H S,Vattavada]] || [[കെ.ഇ.എച്ച്.എസ് വട്ടവട]] ||	കട്ടപ്പന 	||	മൂന്നാർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	679	||	IDK  155	||	A 70	|| [[30074]] || [[30074|MESHSS Vandanmedu]] || [[എം.ഇ.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ് വണ്ടൻമേട്]] ||	കട്ടപ്പന 	||	നെടുങ്കണ്ടം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	680	||	IDK  156	||	UA 1	|| [[29013]] || [[29013|S. H. E. M. H. S. S. Moolamattom]] || [[എസ്.എച്ച്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.മൂലമറ്റം]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അറക്കുളം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	681	||	IDK  157	||	UA 2	|| [[29016]] || [[29016|S. V. V. E. M. H. S. Idukki]] || [[എസ്.വി.വി.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. പൈനാവ്‍‍]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	682	||	IDK  158	||	UA 3	|| [[29062]] || [[29062|Jai Rani E.M.H.S.S Thodupuzha]] || [[ജയ്റാ​ണി ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ തൊടുപുഴ]] ||	തൊടുപുഴ 	||	തൊടുപുഴ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	683	||	IDK  159	||	UA 4	|| [[29063]] || [[29063|S. V. V. E. M. H. S. Adimali]] || [[എസ്.വി.വി.എച്ച്.എസ്സ് അടിമാലി]] ||	തൊടുപുഴ 	||	അടിമാലി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	684	||	KGD  1	||	G 1	|| [[11002]] || [[11002|G. H. S. S. Kasaragod]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. കാസർഗോഡ്]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	685	||	KGD  2	||	G 2	|| [[11003]] || [[11003|Govt.Muslim V.H.S.S. Kasaragod]] || [[ജി. എം.വി.എച്ച്. എസ്. എസ്. കാസർഗോഡ്]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	686	||	KGD  3	||	G 3	|| [[11006]] || [[11006|G. V . H. S. S. For Girls Kasaragod]] || [[ജി.ജി. വി.എച്ച്. എസ്.എസ്. കാസർഗോഡ്]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	687	||	KGD  4	||	G 4	|| [[11009]] || [[11009|G. V. H. S. S. Kunjathur]] || [[ജി.വി. എച്ച്. എസ്. കുഞ്ചത്തൂർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	688	||	KGD  5	||	G 5	|| [[11013]] || [[11013|G. H. S. S. Mangalpady]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ് മംഗൽപാടി]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	689	||	KGD  6	||	G 6	|| [[11014]] || [[11014|G. H. S. S. Shiriya]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഷിരിയ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	690	||	KGD  7	||	G 7	|| [[11015]] || [[11015|G. H. S. S. Uppala]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. ഉപ്പള]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	691	||	KGD  8	||	G 8	|| [[11016]] || [[11016|G. H. S. S. Bangra Manjeshwar]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. ബംഗരമഞ്ചേശ്വർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	692	||	KGD  9	||	G 9	|| [[11017]] || [[11017|G. H. S. Paivalike]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. പൈവളികെ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	693	||	KGD  10	||	G 10	|| [[11018]] || [[11018|G. H.S. S. Paivalike Nagar]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പൈവളികെ നഗർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	694	||	KGD  11	||	G 11	|| [[11019]] || [[11019|G.H.S.S. Bekur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. ബേകൂർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	695	||	KGD  12	||	G 12	|| [[11020]] || [[11020|G. H. S. S. Kumbla]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. കുമ്പള]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	696	||	KGD  13	||	G 13	|| [[11022]] || [[11022|G. H. S. S. Alampady]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ആലംപാടി]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	697	||	KGD  14	||	G 14	|| [[11024]] || [[11024|G. H. S. S. Cherkala Central]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. ചെർക്കള സെൻട്രൽ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	698	||	KGD  15	||	G 15	|| [[11025]] || [[11025|G. V. H. S. S. Iriyanni]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്. എസ്. ഇരിയണ്ണി]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	699	||	KGD  16	||	G 16	|| [[11027]] || [[11027|G. H. S. Bandadka]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ബന്തടുക്ക]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	700	||	KGD  17	||	G 17	|| [[11028]] || [[11028|G. H. S. S. Mogralputhur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. മൊഗ്രാൽ പുത്തൂർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	701	||	KGD  18	||	G 18	|| [[11029]] || [[11029|G. V. H. S. S. Mogral]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മൊഗ്രാൽ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	702	||	KGD  19	||	G 19	|| [[11030]] || [[11030|G. H. S. S. Adoor]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. അഡൂർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	703	||	KGD  20	||	G 20	|| [[11031]] || [[11031|G. H. S. S Pandy]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പാണ്ടി]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	704	||	KGD  21	||	G 21	|| [[11032]] || [[11032|G. V. H. S. S. Delampady]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്. എസ്. ദേലംപാടി]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	705	||	KGD  22	||	G 22	|| [[11033]] || [[11033|G. H. S. S. Angadimoger]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. അംഗടിമൊഗർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	706	||	KGD  23	||	G 23	|| [[11034]] || [[11034|G. H. S. S. Padre]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. പഡ്രെ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	707	||	KGD  24	||	G 24	|| [[11040]] || [[11040|H. H. S. I. B. S. H.S.S. Edneer]] || [[സ്വാമീജീസ് എച്ച്. എസ്. എസ്. എട്നീർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	708	||	KGD  25	||	G 25	|| [[11041]] || [[11041|G. H. S. S. Edneer]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. എട്നീർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	709	||	KGD  26	||	G 26	|| [[11042]] || [[11042|G. H. S. S. Adhur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ആദുർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	710	||	KGD  27	||	G 27	|| [[11043]] || [[11043|G. V. H. S. S. Mulleria]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്. എസ് മുള്ളേരിയ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	711	||	KGD  28	||	G 28	|| [[11044]] || [[11044|G. V. H. S. S. Karadka]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കാറഡുക്ക]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	712	||	KGD  29	||	G 29	|| [[11045]] || [[11045|G. H. S. S. Belluru]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. ബെള്ളൂർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	713	||	KGD  30	||	G 30	|| [[11046]] || [[11046|G. H. S. S. Chemnad]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. ചെമ്മനാട്]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	714	||	KGD  31	||	G 31	|| [[11049]] || [[11049|G. H. S. S. Patla]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. പട്ള]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	715	||	KGD  32	||	G 32	|| [[11050]] || [[11050|G. H. S. S. Chandragiri]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. ചന്ദ്രഗിരി]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	716	||	KGD  33	||	G 33	|| [[11052]] || [[11052|G. H. S. S. Heroor Meepry]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്. എസ്. ഹേരൂർ മീപ്രി]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	717	||	KGD  34	||	G 34	|| [[11054]] || [[11054|GOVT. H.S.S KUNDAMKUZHY]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കുണ്ടംകുഴി]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	718	||	KGD  35	||	G 35	|| [[11055]] || [[11055|G. H. S. S. Bethurpara]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. ബേത്തൂർപ്പാറ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	719	||	KGD  36	||	G 36	|| [[11056]] || [[11056|G M. R. H. S. For Girls Kasaragod]] || [[ജി. എം.ആർ.എച്ച്. എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് കാസർഗോഡ്]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	720	||	KGD  37	||	G 37	|| [[11067]] || [[11067|G H S Kadambar]] || [[ജി എച്ച് എസ്‌ കടമ്പാർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	721	||	KGD  38	||	G 38	|| [[11068]] || [[11068|Ghs Moodambail]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്‌. മൂഡംബൈൽ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	722	||	KGD  39	||	G 39	|| [[11069]] || [[11069|G H S Perdala]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്‌. പെർഡാല]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	723	||	KGD  40	||	G 40	|| [[11070]] || [[11070|Ghs Kodiyamme]] || [[ജി എച്ച് എസ്‌ കൊടിയമ്മ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	724	||	KGD  41	||	G 41	|| [[11071]] || [[11071|G H S Udayawar]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്‌. ഉദ്യാവർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	725	||	KGD  42	||	G 42	|| [[11072]] || [[11072|Ghs Kolathur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്‌. കൊളത്തൂർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	726	||	KGD  43	||	G 43	|| [[11073]] || [[11073|Ghs Munnad]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്‌. മുന്നാട്]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	727	||	KGD  44	||	G 44	|| [[11074]] || [[11074|G.H.S Kuttikkol]] || [[ജി എച്ച് എസ്‌ കുറ്റിക്കോൽ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	728	||	KGD  45	||	G 45	|| [[11484]] || [[11484|G.H.S.Soorambail]] || [[ജി എച്ച് എസ്‌ സൂരമ്പൈൽ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	729	||	KGD  46	||	G 46	|| [[11501]] || [[11501|Technical Hs Mogral Puthur]] || [[ജി. ടി. എച്ച്. എസ്. മൊഗ്രാൽ പുത്തൂർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	730	||	KGD  47	||	G 47	|| [[12002]] || [[12002|S. R. M. G. H. W. H. S. Ramnagar]] || [[സ്വാമി രാംദാസ് മെമ്മോറിയൽ ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. രാംനഗർ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	731	||	KGD  48	||	G 48	|| [[12003]] || [[12003|G. H. S. S. Balla East]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ബല്ല ഈസ്റ്റ്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	732	||	KGD  49	||	G 49	|| [[12004]] || [[12004|G. H. S. S. Hosdurg]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്.ഹൊസ്ദുർഗ്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	733	||	KGD  50	||	G 50	|| [[12006]] || [[12006|G. V. H. S. S. Kanhangad]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കാഞ്ഞങ്ങാട്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	734	||	KGD  51	||	G 51	|| [[12007]] || [[12007|G. F. H. S. S. Bekal]] || [[ജി.എഫ്.എച്ച്. എസ്.എസ്.ബേക്കൽ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ബേക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	735	||	KGD  52	||	G 52	|| [[12008]] || [[12008|G. H. S. S. Pallikera]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. പള്ളിക്കര]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ബേക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	736	||	KGD  53	||	G 53	|| [[12009]] || [[12009|G. H. S. S. Periye]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ് പെരിയ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ബേക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	737	||	KGD  54	||	G 54	|| [[12011]] || [[12011|G. H. S. S. Pakkam]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. പാക്കം]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ബേക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	738	||	KGD  55	||	G 55	|| [[12012]] || [[12012|Govt. H.S.S Kalliot]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്.കല്ല്യോട്ട്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ബേക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	739	||	KGD  56	||	G 56	|| [[12013]] || [[12013|G. H. S. S. Udma]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ഉദുമ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ബേക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	740	||	KGD  57	||	G 57	|| [[12016]] || [[12016|G.V. H.S. S. Kuniya]] || [[ജി.വി.എച്ച്. എസ്.എസ്. കുണിയ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ബേക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	741	||	KGD  58	||	G 58	|| [[12017]] || [[12017|G. H. S. S. Madikai]] || [[മടിക്കൈ കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മടിക്കൈ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	742	||	KGD  59	||	G 59	|| [[12018]] || [[12018|M.P. S. G. V. H. S. S. Bellikoth]] || [[എം പി എസ് ജി വി എച്ച് എസ് എസ് ബെള്ളിക്കോത്ത്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ബേക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	743	||	KGD  60	||	G 60	|| [[12020]] || [[12020|G. H. S. S. Ravaneshwar]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. രാവണേശ്വർ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ബേക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	744	||	KGD  61	||	G 61	|| [[12021]] || [[12021|G. H. S. Kottodi]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്. എസ്. കൊട്ടോടി]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	745	||	KGD  62	||	G 62	|| [[12023]] || [[12023|G. H. S. S. Balanthode]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്.ബളാന്തോട്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	746	||	KGD  63	||	G 63	|| [[12024]] || [[12024|G. H. S. S. Kakkat]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. കക്കാട്ട്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	747	||	KGD  64	||	G 64	|| [[12026]] || [[12026|G. H. S. Uppilikai]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഉപ്പിലിക്കൈ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	748	||	KGD  65	||	G 65	|| [[12027]] || [[12027|G. H. S. Madikai Ii]] || [[ജി. വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. മടിക്കൈ II]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	749	||	KGD  66	||	G 66	|| [[12031]] || [[12031|G. H. S. S. Kuttamath]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. കുട്ടമത്ത്.]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	750	||	KGD  67	||	G 67	|| [[12033]] || [[12033|C K N S G H S S Pilicode]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. പിലിക്കോഡ്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	751	||	KGD  68	||	G 68	|| [[12034]] || [[12034|V P P M K P S Govt H S Trikarpur]] || [[വി പി പി എം കെ പി എസ് ഗവ. എച്ച് എസ് തൃക്കരിപ്പൂർ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	752	||	KGD  69	||	G 69	|| [[12036]] || [[12036|Guru Chandu Panickar Smaraka Govt H S S Elampachi]] || [[ഗുരു ചന്തുപണിക്കർ സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. എസ്. എളമ്പച്ചി]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	753	||	KGD  70	||	G 70	|| [[12037]] || [[12037|G. V. H. S. S. Kottappuram]] || [[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ് കോയ സ്മാരക ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കോട്ടപുറം]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	754	||	KGD  71	||	G 71	|| [[12039]] || [[12039|G. F. V. H. S. S. Cheruvathur]] || [[ജി.എഫ്.വി.എച്ച്. എസ്.എസ്.ചെറുവത്തൂർ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	755	||	KGD  72	||	G 72	|| [[12041]] || [[12041|G. F. H. S. S. Padnekadappuram]] || [[ജി. എഫ്.എച്ച്. എസ്. എസ്. പടന്നകടപ്പുറം]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	756	||	KGD  73	||	G 73	|| [[12042]] || [[12042|Govt. H S Kalichanadukkam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. കാലിച്ചാനടുക്കം]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	757	||	KGD  74	||	G 74	|| [[12043]] || [[12043|G. V. H. S. S. Kayyur]] || [[ജി.വി.എച്ച്. എസ്.എസ്.കയ്യൂർ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	758	||	KGD  75	||	G 75	|| [[12044]] || [[12044|G. H. S. S. Chayoth]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്.ചായ്യോത്ത്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചിറ്റാരിക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	759	||	KGD  76	||	G 76	|| [[12049]] || [[12049|G. H. S. S. Thayannur]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. തായന്നൂർ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	760	||	KGD  77	||	G 77	|| [[12050]] || [[12050|G. H. S. S. Parappa]] || [[ജി. എച്ച് എസ്. എസ്. പരപ്പ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചിറ്റാരിക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	761	||	KGD  78	||	G 78	|| [[12052]] || [[12052|G. H. S. Balal]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ബളാൽ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചിറ്റാരിക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	762	||	KGD  79	||	G 79	|| [[12053]] || [[12053|G. H. S. S. Maloth Kasaba]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. മാലോത് കസബ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചിറ്റാരിക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	763	||	KGD  80	||	G 80	|| [[12054]] || [[12054|G. H. S. S. Kamballoor]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. കമ്പല്ലൂർ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചിറ്റാരിക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	764	||	KGD  81	||	G 81	|| [[12055]] || [[12055|G. H. S. S. Cheemeni]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്.ചീമേനി]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	765	||	KGD  82	||	G 82	|| [[12056]] || [[12056|G V H S S Ambalathara]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്. അമ്പലത്തറ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	766	||	KGD  83	||	G 83	|| [[12057]] || [[12057|Ghss Attenganam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. അട്ടേങ്ങാനം]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	767	||	KGD  84	||	G 84	|| [[12058]] || [[12058|Dr. A. G. H. S. S. Kodoth]] || [[ഡോ.അംബേഡ്കർ.ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്.കോടോത്ത്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	768	||	KGD  85	||	G 85	|| [[12059]] || [[12059|G. H. S. S. Udinoor]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ഉദിനൂർ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	769	||	KGD  86	||	G 86	|| [[12060]] || [[12060|G. H. S. Thachangad]] || [[ഗവ. എച്ച്. എസ്. തച്ച‌ങ്ങാട്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ബേക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	770	||	KGD  87	||	G 87	|| [[12061]] || [[12061|Govt. R F T H S For Girls Kanhangad]] || [[ജി.ആർ.എഫ്.ടി.എച്ച്.എസ്.ഫോർ ഗേൾസ്, കാഞ്ഞങ്ങാട്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	771	||	KGD  88	||	G 88	|| [[12065]] || [[12065|Govt. Model Residential School For Boys, Kasaragod At Nadakkavu]] || [[ജി.എം.ആർ.എസ്.ഫോർ ബോയ്സ്, നടക്കാവ്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	772	||	KGD  89	||	G 89	|| [[12066]] || [[12066|G H S S Perumbatta]] || [[ജി എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് പെരുമ്പട്ട]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചിറ്റാരിക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	773	||	KGD  90	||	G 90	|| [[12067]] || [[12067|G H S Panathur]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്. പാണത്തൂർ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	774	||	KGD  91	||	G 91	|| [[12068]] || [[12068|G H S Thayyeni]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്. തയ്യേനി]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചിറ്റാരിക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	775	||	KGD  92	||	G 92	|| [[12069]] || [[12069|G F H S Marakkappu Kadappuram]] || [[ജി.എഫ്.എച്ച്.എസ്. കാഞ്ഞങ്ങാട്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	776	||	KGD  93	||	G 93	|| [[12070]] || [[12070|Ghs Bare]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. ബാര]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ബേക്കൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	777	||	KGD  94	||	G 94	|| [[12071]] || [[12071|Ghs Chamundikunnu]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. ചാമുണ്ഡിക്കുന്ന്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	778	||	KGD  95	||	G 95	|| [[12072]] || [[12072|Ghs Kanhirapoil]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. കാഞ്ഞിരപ്പൊയിൽ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	779	||	KGD  96	||	G 96	|| [[12073]] || [[12073|Ghs Pullur Eriya]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. പുല്ലൂർ ഇരിയ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	780	||	KGD  97	||	G 97	|| [[12074]] || [[12074|Ghs Kooliyad]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. കൂളിയാട്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	781	||	KGD  98	||	G 98	|| [[12075]] || [[12075|Ghs Banam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. ബാനം]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	782	||	KGD  99	||	G 99	|| [[12501]] || [[12501|T. H. S. Cheruvathur]] || [[ടി.എച്ച്.എസ്.ചെറുവത്തൂർ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	783	||	KGD  100	||	A 1	|| [[11001]] || [[11001|S. A. P. H. S. Agalpady]] || [[എസ് .എ. പി. എച്ച് . എസ് . അഗൽപാടി]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	784	||	KGD  101	||	A 2	|| [[11005]] || [[11005|B. E. M. H. S. Kasaragod]] || [[ബി.ഇ.എം. എച്ച്. എസ്. കാസർഗോഡ്]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	785	||	KGD  102	||	A 3	|| [[11007]] || [[11007|S. A.T. H. S. Manjeshwar]] || [[എസ്. എ.ടി.എച്ച്.എസ്. മഞ്ചേശ്വർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	786	||	KGD  103	||	A 4	|| [[11010]] || [[11010|S. V. V. H. S. Miyapadavu]] || [[എസ്. വി.വി.എച്ച്. എസ്. മിയാപദവ്]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	787	||	KGD  104	||	A 5	|| [[11011]] || [[11011|S. V. V. H. S. Kodlamogaru]] || [[എസ്.വി. വി.എച്ച്. കൊഡലമോഗർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	788	||	KGD  105	||	A 6	|| [[11012]] || [[11012|K.V.S.M. H.S. Kurudapadavu]] || [[കെ.വി.എസ്.എം.എച്ച്.എസ്. കുരുഡപദവ്]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	789	||	KGD  106	||	A 7	|| [[11021]] || [[11021|T. I. H. S. S. Naimarmoola]] || [[ടി.ഐ.എച്ച്. എസ്. എസ്. നായന്മാർമൂല]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	790	||	KGD  107	||	A 8	|| [[11026]] || [[11026|B. A. R. H. S. S. Bovikan]] || [[ബി.എ.ആർ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ബോവിക്കാൻ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	791	||	KGD  108	||	A 9	|| [[11035]] || [[11035|S. N. H. S. Perla]] || [[എസ്.എൻ.എച്ച്.എസ്. പെർള]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	792	||	KGD  109	||	A 10	|| [[11036]] || [[11036|S. S. H. S. S. Katukukke]] || [[എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്.കാട്ടുകുക്കെ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	793	||	KGD  110	||	A 11	|| [[11037]] || [[11037|S. S. H. S. Sheni]] || [[എസ്. എസ്. എച്ച്. എസ്. ഷേണി]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	794	||	KGD  111	||	A 12	|| [[11038]] || [[11038|N. H. S. Perdala]] || [[എൻ. എച്ച്. എസ്. എസ്. പെർഡാല]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	795	||	KGD  112	||	A 13	|| [[11039]] || [[11039|M. S. C. H. S. Perdala Neerchal]] || [[എം. എസ്. സി. എച്ച്. എസ്. പെർഡാല നീർച്ചാൽ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	796	||	KGD  113	||	A 14	|| [[11047]] || [[11047|C.J. H.S.S. Chemnad]] || [[സി.ജെ.എച്ച്.എസ്. എസ് ചെമ്മനാട്]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	797	||	KGD  114	||	A 15	|| [[11048]] || [[11048|S. G. K. H. S. Kudlu]] || [[എസ്.ജി.കെ.എച്ച്. എസ് കൂഡ്‍ലു]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	798	||	KGD  115	||	A 16	|| [[11051]] || [[11051|S. D. P. H. S. Dharmathadka]] || [[എസ് .ഡി. പി. എച്ച്. എസ്. ധർമ്മത്തടുക്ക]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	799	||	KGD  116	||	A 17	|| [[11053]] || [[11053|C. H. S. S. Chattanchal]] || [[സി.എച്ച്.എസ്. എസ്. ചട്ടഞ്ചാൽ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	800	||	KGD  117	||	A 18	|| [[12001]] || [[12001|Durga H. S. S. Kanhangad]] || [[ദുർഗ്ഗ എച്. എസ്. എസ്. കാഞ്ഞങ്ങാട്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	801	||	KGD  118	||	A 19	|| [[12014]] || [[12014|I. H. S. S. Ajanur]] || [[ഇക്‌ബാൽ ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ, അജാനൂർ.]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ബേക്കൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	802	||	KGD  119	||	A 20	|| [[12019]] || [[12019|Udayanagar High School Pullur]] || [[യു.എൻ എച്ച്. എസ്. പുല്ലൂർ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ബേക്കൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	803	||	KGD  120	||	A 21	|| [[12022]] || [[12022|Holy Family H. S. S. Rajapuram]] || [[ഹോളി ഫാമിലി എച്ച് എസ് എസ് രാജപുരം]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	804	||	KGD  121	||	A 22	|| [[12025]] || [[12025|Rajahs H.S.S Nileshwar]] || [[രാജാസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. നീലേശ്വർ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	805	||	KGD  122	||	A 23	|| [[12028]] || [[12028|Karimbil H. S. Kumbalappally]] || [[കരിമ്പിൽ ഹൈസ്കൂൾ കുമ്പളപ്പള്ളി]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചിറ്റാരിക്കൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	806	||	KGD  123	||	A 24	|| [[12029]] || [[12029|Valliyodan Kelu Nair Smaraka Hss Varakkad]] || [[വള്ളിയോടൻ കേളുനായർ സ്മാരക ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചിറ്റാരിക്കൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	807	||	KGD  124	||	A 25	|| [[12030]] || [[12030|M. K. S. H. S. Kuttamath]] || [[എം.കെ.എസ്. എച്ച്. എസ്. കുട്ടമത്ത്.]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	808	||	KGD  125	||	A 26	|| [[12032]] || [[12032|K. M. V. H. S. S. Kodakkad]] || [[കെ. എം. വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. കൊടക്കാട്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	809	||	KGD  126	||	A 27	|| [[12038]] || [[12038|P.M.S.A.P.T.S. V. H. S. S. Kaikottukadavu]] || [[പി.എം.എസ്.എ.പി.ടി.എസ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കൈക്കോട്ടുകടവ്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	810	||	KGD  127	||	A 28	|| [[12040]] || [[12040|V.K.P.K.H.M.R.V.H.S.S Padne]] || [[വി.കെ.പി.കെഎച്ച്.എം.ആർ.വി.എച്ച്. എസ്.എസ്. പടന്ന]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	811	||	KGD  128	||	A 29	|| [[12045]] || [[12045|St. Thomas H. S. S. Thomapuram]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. തോമാപുരം]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചിറ്റാരിക്കൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	812	||	KGD  129	||	A 30	|| [[12047]] || [[12047|St. Marys H. S. Kadumeni]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്. എസ്. കടുമേനി]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചിറ്റാരിക്കൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	813	||	KGD  130	||	A 31	|| [[12048]] || [[12048|St. Johns H. S. Palavayal]] || [[സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച്. എസ്. എസ്. പാലാവയൽ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചിറ്റാരിക്കൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	814	||	KGD  131	||	A 32	|| [[12051]] || [[12051|St. Judes H. S. S. Vellarikundu]] || [[സെന്റ് ജൂഡ്സ് .എച്. എസ്.എസ്. വെള്ളരിക്കുണ്ട്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചിറ്റാരിക്കൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	815	||	KGD  132	||	A 33	|| [[12064]] || [[12064|R. U. E. M. H. S. Thuruthi]] || [[ആർ.യു.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. തുരുത്തി]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചെറുവത്തൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	816	||	KGD  133	||	A 34	|| [[50022]] || [[50022|Marthoma H. S. For The Deaf Cherkala]] || [[മാർതോമ എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ദ ഡെഫ് ചെർക്കള]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	817	||	KGD  134	||	UA 1	|| [[11057]] || [[11057|N. A. Girls H. S. S. Eruthumkadavu]] || [[എൻ എ ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ് എരുതുംകടവ്]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	818	||	KGD  135	||	UA 2	|| [[11058]] || [[11058|N. A. Model H. S. Naimarmoola]] || [[എൻ. എ. മോഡൽ എച്ച്.എസ്. എസ്. നായന്മാർമൂല]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	819	||	KGD  136	||	UA 3	|| [[11059]] || [[11059|Sirajul Huda E. M. H. S. Udyawar]] || [[സിരാജുൽ ഹുദാ ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. മഞ്ചെശ്വർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	820	||	KGD  137	||	UA 4	|| [[11060]] || [[11060|P. B. M. E. H. S. S. Nellikkatta]] || [[പി.ബി.എം. ഇ.എം. എച്ച്. എസ്. നെല്ലിക്കട്ട]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	821	||	KGD  138	||	UA 5	|| [[11061]] || [[11061|Dhakeerath E.M. H. S. S. Thalangara]] || [[ദഖീറത്ത് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. തളങ്കര]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	822	||	KGD  139	||	UA 6	|| [[11063]] || [[11063|K H J H. S. S. Kalanad]] || [[കളനാട് ഹൈദ്രോസ് എച്ച്. എസ്. എസ്.]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	823	||	KGD  140	||	UA 7	|| [[11064]] || [[11064|Kunjar H. S. Kunjar]] || [[കുഞ്ചാർ എച്ച്. എസ്. കുഞ്ചാർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	824	||	KGD  141	||	UA 8	|| [[11065]] || [[11065|M I C H. S. S. Chattanchal]] || [[എം. ഐ.സി. എച്. എസ്. ചട്ടഞ്ചാൽ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	825	||	KGD  142	||	UA 9	|| [[11066]] || [[11066|Muhimmath H S S,Muhimmath Nagar]] || [[മുഹിമ്മാത്ത് എച്ച് എസ്‌ എസ്‌ മുഹിമ്മാത്ത് നഗർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	826	||	KGD  143	||	UA 10	|| [[11088]] || [[11088|Manavatty Beevi E.M.S Dharmanagar]] || [[മണവാട്ടി ബീവി ഇ എം എസ്‌ ധർമ്മ നഗർ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	827	||	KGD  144	||	UA 11	|| [[11093]] || [[11093|Malja Ul Islam English Medium School,Pachambala]] || [[മൽജഉൽ ഇസ്‌ലാം ഇ എം എസ്‌ പച്ചമ്പല]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	828	||	KGD  145	||	UA 12	|| [[11094]] || [[11094|Safa Public Ems Kuttikkol]] || [[സഫ പബ്ലിക് ഇ എം എസ്‌ കുറ്റിക്കോൽ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	829	||	KGD  146	||	UA 13	|| [[11095]] || [[11095|Vidyashree Shikshana Kendra Mulleria]] || [[വിദ്യശ്രീ ശിക്ഷണ കേന്ദ്ര മുള്ളേരിയ]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കുമ്പള 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	830	||	KGD  147	||	UA 14	|| [[11096]] || [[11096|Sa Adiya High School, Sa Adabad, Deli]] || [[സഅദിയ്യ ഹൈസ്കൂൾ ദേളി]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	കാസർഗോഡ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	831	||	KGD  148	||	UA 15	|| [[11245]] || [[11245|Al Saqaf English Medium School]] || [[അൽസഖാഫ് ഇ എം എസ്‌]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	832	||	KGD  149	||	UA 16	|| [[11246]] || [[11246|Posoat. Jamath. E. M. S. Manjeshwar]] || [[പൊസോട്ട് ജമാഅത്ത് ഇ എം എസ്‌ മഞ്ചേശ്വരം]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	833	||	KGD  150	||	UA 17	|| [[11269]] || [[11269|Infant. Jesus. E. M. S. Manjeshwar]] || [[ഇൻഫാന്റ് ജീസസ് ഇ എം എസ്‌ മഞ്ചേശ്വരം]] ||	കാസർഗോഡ് 	||	മഞ്ചേശ്വരം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	834	||	KGD  151	||	UA 18	|| [[12005]] || [[12005|L F Girls H. S Kanhangad]] || [[ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ്, കാഞ്ഞങ്ങാട്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ഹോസ്‌ദുർഗ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	835	||	KGD  152	||	UA 19	|| [[12015]] || [[12015|J. H. S. S. Chithari]] || [[ജമാ അത്ത് എച്ച്. എസ്.എസ്. ചിത്താരി]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ബേക്കൽ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	836	||	KGD  153	||	UA 20	|| [[12046]] || [[12046|St. Marys E. M. H. S. Chittarikkal]] || [[സെന്റ് മേരീസ് ഇ.എം.എച്ച്. എസ്.ചിറ്റാരിക്കാൽ]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചിറ്റാരിക്കൽ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	837	||	KGD  154	||	UA 21	|| [[12062]] || [[12062|I. E. M. H. S. S. Pallikera]] || [[ഐ.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. പള്ളിക്കര]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ബേക്കൽ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	838	||	KGD  155	||	UA 22	|| [[12801]] || [[12801|Jyothibhavan School For The Hearing Impaired]] || [[ജ്യോതിഭവൻ സ്കൂൾ ഫോർ ദി ഹിയറിംഗ് ഇംപയേർഡ്]] ||	കാഞ്ഞങ്ങാട്	||	ചിറ്റാരിക്കൽ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	839	||	KKD  1	||	G 1	|| [[10303]] || [[10303|Dr. B R Ambedkar Govt.Model Residential School Girls]] || [[ഡോ. ബി.ആർ അംബേദ്കർ ജി.എം.ആർ.എസ് ഫോർ ഗേൾസ്]] ||	വടകര	||	കുന്നുമ്മൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	840	||	KKD  2	||	G 2	|| [[16004]] || [[16004|G.S.H.S.S Vadakara]] || [[ജി.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. വടകര]] ||	വടകര	||	വടകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	841	||	KKD  3	||	G 3	|| [[16006]] || [[16006|GHSS Puthur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പുത്തൂർ വടകര]] ||	വടകര	||	വടകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	842	||	KKD  4	||	G 4	|| [[16007]] || [[16007|G.H.S.S.CHORODE]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. ചോറോട്]] ||	വടകര	||	ചോമ്പാല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	843	||	KKD  5	||	G 5	|| [[16009]] || [[16009|J N M Govt. H S S Puduppanam, Vatakara]] || [[ജെ.എൻ.എം. ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പുതുപ്പണം]] ||	വടകര	||	വടകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	844	||	KKD  6	||	G 6	|| [[16011]] || [[16011|G.V.H.S.S. Madappally]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. മടപ്പള്ളി]] ||	വടകര	||	ചോമ്പാല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	845	||	KKD  7	||	G 7	|| [[16012]] || [[16012|GGHSS Madappally]] || [[ജി.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. മടപ്പള്ളി]] ||	വടകര	||	ചോമ്പാല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	846	||	KKD  8	||	G 8	|| [[16013]] || [[16013|GHSS AZHIYOOR]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. അഴിയൂർ]] ||	വടകര	||	ചോമ്പാല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	847	||	KKD  9	||	G 9	|| [[16014]] || [[16014|G.V.H.S.S.MEPPAYUR]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. മേപ്പയൂർ]] ||	വടകര	||	മേലടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	848	||	KKD  10	||	G 10	|| [[16016]] || [[16016|G.H.S.S. AVALA KUTTOTH]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. ആവളകുട്ടോത്ത്]] ||	വടകര	||	മേലടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	849	||	KKD  11	||	G 11	|| [[16038]] || [[16038|KKM GVHSS ORKKATTERI]] || [[കെ.കെ.എം.ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. ഓർക്കാട്ടേരി]] ||	വടകര	||	ചോമ്പാല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	850	||	KKD  12	||	G 12	|| [[16040]] || [[16040|G.H.S.S. Kallachi]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കല്ലാച്ചി]] ||	വടകര	||	നാദാപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	851	||	KKD  13	||	G 13	|| [[16041]] || [[16041|GHSS VALAYAM]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. വളയം]] ||	വടകര	||	നാദാപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	852	||	KKD  14	||	G 14	|| [[16045]] || [[16045|G.R.F.T.H.S.KOYILANDY]] || [[ജി.ആർ.എഫ്.ടി.എച്ച്.എസ്സ്. കൊയിലാണ്ടി]] ||	വടകര	||	കൊയിലാണ്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	853	||	KKD  15	||	G 15	|| [[16046]] || [[16046|G V H S S KOYILANDY]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൊയിലാണ്ടി]] ||	വടകര	||	കൊയിലാണ്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	854	||	KKD  16	||	G 16	|| [[16047]] || [[16047|G.H.S.S PANTHALAYANI]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പന്തലായനി]] ||	വടകര	||	കൊയിലാണ്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	855	||	KKD  17	||	G 17	|| [[16048]] || [[16048|G.M.V.H.S.S.KOYILANDY]] || [[ജി.എം.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കൊയിലാണ്ടി]] ||	വടകര	||	കൊയിലാണ്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	856	||	KKD  18	||	G 18	|| [[16055]] || [[16055|G.V.H.S.S.PAYYOLI]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പയ്യോളി]] ||	വടകര	||	മേലടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	857	||	KKD  19	||	G 19	|| [[16056]] || [[16056|G.H.S.S. MANIYUR]] || [[ഗവ. ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ, മണിയൂർ]] ||	വടകര	||	വടകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	858	||	KKD  20	||	G 20	|| [[16057]] || [[16057|G.V.H.S.S.ATHOLI]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. അത്തോളി]] ||	വടകര	||	കൊയിലാണ്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	859	||	KKD  21	||	G 21	|| [[16068]] || [[16068|GHSS KUTTIADI]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കുറ്റ്യാടി]] ||	വടകര	||	കുന്നുമ്മൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	860	||	KKD  22	||	G 22	|| [[16080]] || [[16080|GHSS Velliyode]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വെള്ളിയോട്]] ||	വടകര	||	നാദാപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	861	||	KKD  23	||	G 23	|| [[16082]] || [[16082|G.H.S VANMUGHAM]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. വൻമുഖം]] ||	വടകര	||	മേലടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	862	||	KKD  24	||	G 24	|| [[16083]] || [[16083|G.H.S. Kavilumpara]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. കാവിലുംപാറ]] ||	വടകര	||	കുന്നുമ്മൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	863	||	KKD  25	||	G 25	|| [[16084]] || [[16084|G.H.S CHERUVANNUR]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. ചെറുവണ്ണൂർ]] ||	വടകര	||	മേലടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	864	||	KKD  26	||	G 26	|| [[16501]] || [[16501|GTHS Vatakara]] || [[ജി.ടി.എച്ച്.എസ്സ്. വടകര]] ||	വടകര	||	വടകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	865	||	KKD  27	||	G 27	|| [[16502]] || [[16502|G.T.H.S. Payyoli]] || [[ജി.ടി.എച്ച്.എസ്സ്. പയ്യോളി]] ||	വടകര	||	മേലടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	866	||	KKD  28	||	G 28	|| [[17001]] || [[17001|Govt.Ganapat B.H.S Chalapuram]] || [[ജി.ജി.ബി.എച്ച്.എസ്. ചാലപ്പുറം]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	867	||	KKD  29	||	G 29	|| [[17002]] || [[17002|G. G. H. S. S Kallai]] || [[ജി. ജി. എച്ച്. എസ്. എസ് കല്ലായി]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	868	||	KKD  30	||	G 30	|| [[17003]] || [[17003|G. V. H. S. S Meenchantha]] || [[ജി. വി. എച്ച്. എസ്. എസ് മീഞ്ചന്ത]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	869	||	KKD  31	||	G 31	|| [[17004]] || [[17004|G. V. H. S. S Payyanakkal]] || [[ജി. വി. എച്ച്. എസ്. എസ് പയ്യാനക്കൽ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	870	||	KKD  32	||	G 32	|| [[17005]] || [[17005|G.H.S.S Azhchavattom]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. ആഴ്ചവട്ടം]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	871	||	KKD  33	||	G 33	|| [[17007]] || [[17007|G. V. H. S. S Kinassery]] || [[ജി. വി .എച്ച്. എസ്. എസ് കിണാശ്ശേരി]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	872	||	KKD  34	||	G 34	|| [[17010]] || [[17010|G. V. H. S. S. For Girls Nadakkavu]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.ഫോർ ഗേൾസ് നടക്കാവ്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	873	||	KKD  35	||	G 35	|| [[17013]] || [[17013|G. H. S. S. Easthill]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ഈസ്റ്റ് ഹിൽ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	874	||	KKD  36	||	G 36	|| [[17015]] || [[17015|G. H. S. S Karaparamba]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. കാരപ്പറമ്പ്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	875	||	KKD  37	||	G 37	|| [[17017]] || [[17017|G. G. Model G. H. S. S. Chalappuram]] || [[ജി. ജി. എം. ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ചാലപ്പുറം]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	876	||	KKD  38	||	G 38	|| [[17021]] || [[17021|Govt Model H. S. S. Kozhikode]] || [[ഗവ. മോഡൽ എച്ച്. എസ്. എസ് കോഴിക്കോട്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	877	||	KKD  39	||	G 39	|| [[17024]] || [[17024|G. V. H. S. S Kuttichira]] || [[ജി. വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. കുറ്റിച്ചിറ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	878	||	KKD  40	||	G 40	|| [[17030]] || [[17030|Govt. Boys H. S.S. Parayanchery &amp; G.V.H.S.S Puthiyara]] || [[ജി.ബി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പറയഞ്ചേരി]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	879	||	KKD  41	||	G 41	|| [[17033]] || [[17033|Govt. Girls H. S. S Parayancheri]] || [[ഗവ. ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. എസ് പറയഞ്ചേരി]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	880	||	KKD  42	||	G 42	|| [[17034]] || [[17034|G. H. S. S Iringallur]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ഇരിങ്ങല്ലൂർ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് റൂറൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	881	||	KKD  43	||	G 43	|| [[17035]] || [[17035|G. H. S. S. Beypore]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ബേപ്പൂർ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ഫറോക്ക് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	882	||	KKD  44	||	G 44	|| [[17036]] || [[17036|G. R. F. T. H. S. And V. H. S. S. Beypore]] || [[ജി.ആർ.എഫ്.ടി.എച്ച്.എസ്സ്. ബേപ്പൂർ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ഫറോക്ക് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	883	||	KKD  45	||	G 45	|| [[17037]] || [[17037|Govt. Achuthan G. H. S. S Chalappuram]] || [[ഗവ. അച്യുതൻ ഗേൾസ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ ചാലപ്പുറം]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	884	||	KKD  46	||	G 46	|| [[17049]] || [[17049|N G O Quarters H S S Vellimadukunnu]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. എൻ. ജി. ഒ. ക്വാർട്ടേഴ്സ്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	885	||	KKD  47	||	G 47	|| [[17054]] || [[17054|G. H. S. S. Kuttikattur]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കുറ്റിക്കാട്ടൂർ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് റൂറൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	886	||	KKD  48	||	G 48	|| [[17057]] || [[17057|G. F. H. S. S. Puthiyappa]] || [[ജി.എഫ്.എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. പുതിയാപ്പ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	887	||	KKD  49	||	G 49	|| [[17059]] || [[17059|G. H. S. S. Medical College Campus]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ് മെഡിക്കൽ കോളജ് കാമ്പസ്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് റൂറൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	888	||	KKD  50	||	G 50	|| [[17062]] || [[17062|G. H. S. S Peringolam]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. പെരിങ്ങൊളം]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് റൂറൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	889	||	KKD  51	||	G 51	|| [[17075]] || [[17075|G. G. V. H. S. S. Feroke]] || [[ജി.ജി.വി.എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ഫറോക്ക്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ഫറോക്ക് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	890	||	KKD  52	||	G 52	|| [[17081]] || [[17081|G.H.S.S KAKKODI]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കക്കോടി]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	891	||	KKD  53	||	G 53	|| [[17083]] || [[17083|G. H. S. S. Mavoor]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. മാവൂർ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് റൂറൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	892	||	KKD  54	||	G 54	|| [[17093]] || [[17093|G. V. H. S. S. Cheruvannur]] || [[ജി. വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ചെറുവണ്ണൂർ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ഫറോക്ക് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	893	||	KKD  55	||	G 55	|| [[17100]] || [[17100|G. H. S. S. Kunduparamba]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. കുണ്ടൂപ്പറമ്പ്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	894	||	KKD  56	||	G 56	|| [[17110]] || [[17110|E. M. S. G. H. S. S Perumanna]] || [[ഇ. എം. എസ്. ജി. എച്ച്. എസ്. എസ് പെരുമണ്ണ]] ||	കോഴിക്കോട്		|| കോഴിക്കോട് റൂറൽ||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	895	||	KKD  57	||	G 57	|| [[17111]] || [[17111|G. H. S. Nallalam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. നല്ലളം]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ഫറോക്ക് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	896	||	KKD  58	||	G 58	|| [[17501]] || [[17501|Technical HS Kozhikode]] || [[ടെക്നിക്കൽ എച്ച്. എസ്സ് കോഴിക്കോട്]] ||	കോഴിക്കോട്	||കോഴിക്കോട് സിറ്റി	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	897	||	KKD  59	||	G 59	|| [[47019]] || [[47019|GHSS KAYANNA]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് കായണ്ണ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	പേരാമ്പ്ര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	898	||	KKD  60	||	G 60	|| [[47021]] || [[47021|GHSS NADUVANNUR]] || [[ഗവ.ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ നടുവണ്ണൂർ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	പേരാമ്പ്ര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	899	||	KKD  61	||	G 61	|| [[47023]] || [[47023|GHSS SIVAPURAM]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് ശിവപുരം]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	ബാലുശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	900	||	KKD  62	||	G 62	|| [[47027]] || [[47027|GHSS AVITANALLUR]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് അവിടനല്ലൂർ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	പേരാമ്പ്ര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	901	||	KKD  63	||	G 63	|| [[47028]] || [[47028|GGHSS BALUSSERY]] || [[ജി.ജി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് ബാലുശ്ശേരി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	ബാലുശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	902	||	KKD  64	||	G 64	|| [[47029]] || [[47029|GHSS POONOOR]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് പൂനൂർ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	ബാലുശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	903	||	KKD  65	||	G 65	|| [[47042]] || [[47042|GHSS Neeleswaram]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് നീലേശ്വരം]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	904	||	KKD  66	||	G 66	|| [[47050]] || [[47050|GHSS KOKKALLUR]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് കോക്കല്ലൂർ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	ബാലുശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	905	||	KKD  67	||	G 67	|| [[47058]] || [[47058|Swami Guruvarananda Memorial Govt. HSS Kolathur]] || [[സ്വാമി ഗുരുവരാനന്ദ മെമ്മോറിയൽ ഗവ. എച്ച്. എസ്. എസ് കുളത്തൂർ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	ബാലുശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	906	||	KKD  68	||	G 68	|| [[47063]] || [[47063|GHSS Payambra]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ്. പയമ്പ്ര]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കുന്ദമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	907	||	KKD  69	||	G 69	|| [[47064]] || [[47064|GHSS KODUVALLY]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് കൊടുവള്ളി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കൊടുവള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	908	||	KKD  70	||	G 70	|| [[47069]] || [[47069|GHSS Nayarkuzhi]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് നായർകുഴി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കുന്ദമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	909	||	KKD  71	||	G 71	|| [[47072]] || [[47072|GVHSS THAMARASSERY]] || [[ജി. വി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് താമരശ്ശേരി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	താമരശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	910	||	KKD  72	||	G 72	|| [[47080]] || [[47080|RECGVHSS Chathamangalam]] || [[ആർ.ഇ.സി.ജി.വി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് ചാത്തമംഗലം]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കുന്ദമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	911	||	KKD  73	||	G 73	|| [[47088]] || [[47088|GOVT. HSS PUDUPPADI]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് പുതുപ്പാടി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	താമരശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	912	||	KKD  74	||	G 74	|| [[47094]] || [[47094|GOVT. HSS NARIKUNI]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ്. നരിക്കുനി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കൊടുവള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	913	||	KKD  75	||	G 75	|| [[47096]] || [[47096|GHSS PANNUR]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ്. പന്നൂർ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കൊടുവള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	914	||	KKD  76	||	G 76	|| [[47103]] || [[47103|GHSS KARUVANPOYIL]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ്. കരുവംപൊയിൽ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കൊടുവള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	915	||	KKD  77	||	G 77	|| [[47107]] || [[47107|GVHSS BALUSSERY]] || [[ജി. വി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ്. ബാലുശ്ശേരി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	ബാലുശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	916	||	KKD  78	||	G 78	|| [[47109]] || [[47109|GHSS Parambil]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ്.പറമ്പിൽ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കുന്ദമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	917	||	KKD  79	||	G 79	|| [[47116]] || [[47116|G H S S Cheruvadi]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്‌.എസ്.ചെറുവാടി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	918	||	KKD  80	||	G 80	|| [[47117]] || [[47117|G.H.S Perambra Plantation]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്‌. പേരാമ്പ്ര പ്ലാന്റേഷൻ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	പേരാമ്പ്ര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	919	||	KKD  81	||	G 81	|| [[47118]] || [[47118|G.H.S Vengappatta]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്‌. വെങ്ങപ്പറ്റ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	പേരാമ്പ്ര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	920	||	KKD  82	||	G 82	|| [[47119]] || [[47119|GM HS Raroth]] || [[ജി.എം.എച്ച്.എസ് രാരോത്ത്]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	താമരശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	921	||	KKD  83	||	A 1	|| [[16001]] || [[16001|B.E.M.H.S.S VATAKARA]] || [[ബി.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്സ്. വടകര]] ||	വടകര	||	വടകര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	922	||	KKD  84	||	A 2	|| [[16002]] || [[16002|St.Antonys Girls H. S Vatakara]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്സ്. വടകര]] ||	വടകര	||	വടകര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	923	||	KKD  85	||	A 3	|| [[16003]] || [[16003|MUM VHSS Vatakara]] || [[എം.യു.എം. വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. വടകര]] ||	വടകര	||	വടകര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	924	||	KKD  86	||	A 4	|| [[16008]] || [[16008|EMJAY V.H.S.S,Villiappally]] || [[എം.ജെ.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. വില്യാപ്പള്ളി]] ||	വടകര	||	തോടന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	925	||	KKD  87	||	A 5	|| [[16010]] || [[16010|Memunda.H.S.S. Memunda]] || [[മേമുണ്ട എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.]] ||	വടകര	||	തോടന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	926	||	KKD  88	||	A 6	|| [[16032]] || [[16032|KADATHANAD RAJAS HS PURAMERI]] || [[കടത്തനാട് രാജാസ് എച്ച്. എസ്. പുറമേരി]] ||	വടകര	||	ചോമ്പാല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	927	||	KKD  89	||	A 7	|| [[16033]] || [[16033|R.A.C.H.S.S.KATAMERI]] || [[ആർ.എ.സി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കടമേരി]] ||	വടകര	||	തോടന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	928	||	KKD  90	||	A 8	|| [[16034]] || [[16034|TIM Girls HSS NADAPURAM]] || [[ടി.ഐ.എം. ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. നാദാപുരം]] ||	വടകര	||	നാദാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	929	||	KKD  91	||	A 9	|| [[16035]] || [[16035|M I M HSS PERODE]] || [[എം.ഐ.എം.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പേരോട്]] ||	വടകര	||	നാദാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	930	||	KKD  92	||	A 10	|| [[16036]] || [[16036|K.P.M.S.M.H.S.ARIKKULAM]] || [[കെ. പി. എം. എസ്. എം. ഹൈസ്കൂൾ അരിക്കുളം]] ||	വടകര	||	കൊയിലാണ്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	931	||	KKD  93	||	A 11	|| [[16039]] || [[16039|IRINGANNUR H S S]] || [[ഇരിങ്ങണ്ണൂർ എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.]] ||	വടകര	||	നാദാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	932	||	KKD  94	||	A 12	|| [[16042]] || [[16042|S I H S S Ummathur]] || [[എസ്.ഐ.എച്ച്.എസ്സ്. എസ്സ്. ഉമ്മത്തൂർ]] ||	വടകര	||	നാദാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	933	||	KKD  95	||	A 13	|| [[16044]] || [[16044|ST GORGE HS VILANGAD]] || [[സെന്റ് ജോർജ് എച്ച്.എസ്സ്.വിലങ്ങാട്]] ||	വടകര	||	നാദാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	934	||	KKD  96	||	A 14	|| [[16051]] || [[16051|SVAHSS NADUVATHUR]] || [[എസ്.വി.എ. എച്ച്.എസ്സ്. എസ്സ് നടുവത്തൂർ]] ||	വടകര	||	മേലടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	935	||	KKD  97	||	A 15	|| [[16052]] || [[16052|POILKAVE.H.S.S]] || [[പൊയിൽക്കാവ് എച്ച്. എസ്. എസ്]] ||	വടകര	||	കൊയിലാണ്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	936	||	KKD  98	||	A 16	|| [[16054]] || [[16054|THIRUVANGOOR.H.S.S]] || [[തിരുവങ്ങൂർ എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.]] ||	വടകര	||	കൊയിലാണ്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	937	||	KKD  99	||	A 17	|| [[16059]] || [[16059|S.N.H.S.S Thiruvallur]] || [[ശാന്തിനികേതൻ എച്ച്.എസ്സ്.തിരുവള്ളൂർ]] ||	വടകര	||	തോടന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	938	||	KKD  100	||	A 18	|| [[16060]] || [[16060|Rahmaniya H S Ayancheri]] || [[റഹ്മാനിയ എച്ച്.എസ്സ്. ആയഞ്ചേരി]] ||	വടകര	||	തോടന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	939	||	KKD  101	||	A 19	|| [[16061]] || [[16061|National H.S. Vattoli]] || [[നാഷണൽ എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.വട്ടോളി]] ||	വടകര	||	കുന്നുമ്മൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	940	||	KKD  102	||	A 20	|| [[16062]] || [[16062|K.P.E.S.High school,Kayakkody]] || [[കെ.പി.ഇ.എസ്. എച്ച്.എസ്സ്.കായക്കൊടി]] ||	വടകര	||	കുന്നുമ്മൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	941	||	KKD  103	||	A 21	|| [[16063]] || [[16063|SANSKRIT H S VATTOLI]] || [[സംസ്കൃതം എച്ച്.എസ്സ്.വട്ടോളി]] ||	വടകര	||	കുന്നുമ്മൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	942	||	KKD  104	||	A 22	|| [[16064]] || [[16064|RNMHSS Narippatta]] || [[ആർ.എൻ.എം.എച്ച്.എസ്സ്.നരിപ്പറ്റ]] ||	വടകര	||	കുന്നുമ്മൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	943	||	KKD  105	||	A 23	|| [[16065]] || [[16065|St Mary's HS maruthonkara]] || [[സെന്റ്‌ മേരീസ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ മരുതോങ്കര]] ||	വടകര	||	കുന്നുമ്മൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	944	||	KKD  106	||	A 24	|| [[16066]] || [[16066|HFHS PADATHUKADAVU]] || [[എച്ച്.എഫ്.എച്ച്. എസ്സ്. പടത്തുകടവ്]] ||	വടകര	||	കുന്നുമ്മൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	945	||	KKD  107	||	A 25	|| [[16067]] || [[16067|PTCM High School Kuduthode]] || [[പി.ടി.ചാക്കോ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്സ്. കുണ്ടുതോട്]] ||	വടകര	||	കുന്നുമ്മൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	946	||	KKD  108	||	A 26	|| [[16069]] || [[16069|VADAKKUMPAD HSS PALERI]] || [[വടക്കുമ്പാട് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ പാലേരി]] ||	വടകര	||	കുന്നുമ്മൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	947	||	KKD  109	||	A 27	|| [[16071]] || [[16071|C.K.G.M.H.S.S. Chingapuram]] || [[സി.കെ.ജി.എം.എച്ച്.എസ്സ്. ചിങ്ങപുരം]] ||	വടകര	||	മേലടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	948	||	KKD  110	||	A 28	|| [[16073]] || [[16073|VELOM H S CHERAPURAM]] || [[വേളം എച്ച്.എസ്സ്.ചേരാപുരം]] ||	വടകര	||	കുന്നുമ്മൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	949	||	KKD  111	||	A 29	|| [[16074]] || [[16074|B.T.M.H.S.S THURAYUR]] || [[ബി.ടി.എം. എച്ച്.എസ്സ്. തുറയൂർ]] ||	വടകര	||	മേലടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	950	||	KKD  112	||	A 30	|| [[16076]] || [[16076|A.J.J.M.H.S.S CHATHANGOTTUNADA]] || [[എ.ജെ.ജോൺ എം.എച്ച്.എസ്സ്. ചാത്തങ്കോട്ടുനട]] ||	വടകര	||	കുന്നുമ്മൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	951	||	KKD  113	||	A 31	|| [[16077]] || [[16077|KMHSS KOTTAKKAL]] || [[കെ.എം.എച്ച്.എസ്സ്. കോട്ടക്കൽ]] ||	വടകര	||	വടകര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	952	||	KKD  114	||	A 32	|| [[16079]] || [[16079|Crescent H S S Vanimal]] || [[ക്രസെന്റ് എച്ച്.എസ്സ്.വാണിമേൽ]] ||	വടകര	||	നാദാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	953	||	KKD  115	||	A 33	|| [[17006]] || [[17006|Pantheerankave H. S. S]] || [[പന്തീരാങ്കാവ് എച്ച്. എസ്. എസ്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് റൂറൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	954	||	KKD  116	||	A 34	|| [[17008]] || [[17008|Ramakrishna Mission H. S. S]] || [[രാമകൃഷ്ണ മിഷൻ എച്ച്. എസ്. എസ്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	955	||	KKD  117	||	A 35	|| [[17011]] || [[17011|Providence Girls H. S. S]] || [[പ്രോവിഡൻസ് ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. എസ്.]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	956	||	KKD  118	||	A 36	|| [[17012]] || [[17012|St. Vincents Colony Girls H. S. S]] || [[സെന്റ് വിൻസെന്റ് കോളനി ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. എസ്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	957	||	KKD  119	||	A 37	|| [[17014]] || [[17014|St. Michaels H. S. S Westhill]] || [[സെന്റ് മൈക്കിൾസ് എച്ച്. എസ്. എസ് വെസ്റ്റ്ഹിൽ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	958	||	KKD  120	||	A 38	|| [[17016]] || [[17016|B. E. M. G. H. S. S. Calicut]] || [[ബി. ഇ. എം. ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. എസ്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	959	||	KKD  121	||	A 39	|| [[17018]] || [[17018|St. Josephs Boys H. S. S. Calicut]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് ബോയ്സ് എച്ച്. എസ്. എസ്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	960	||	KKD  122	||	A 40	|| [[17020]] || [[17020|St. Josephs Anglo Indian Girls H. S. S]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് ആംഗ്ലോ ഇന്ത്യൻ ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	961	||	KKD  123	||	A 41	|| [[17022]] || [[17022|M. M. V. H. S.S Kozhikode]] || [[എം.എം.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പരപ്പിൽ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	962	||	KKD  124	||	A 42	|| [[17028]] || [[17028|Zamorin's H. S. S. Kozhikode]] || [[സാമൂതിരി എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കോഴിക്കോട്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	963	||	KKD  125	||	A 43	|| [[17038]] || [[17038|M. C. C. H. S. S. Calicut]] || [[എം. സി. സി. എച്ച്. എസ്. എസ്. കോഴിക്കോട്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	964	||	KKD  126	||	A 44	|| [[17048]] || [[17048|J. D. T. Islam. H.S. Merikkunnu]] || [[ജെ.ഡി.ടി.ഇസ്ലാം എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	965	||	KKD  127	||	A 45	|| [[17052]] || [[17052|SAVIO H. S. S. Devagiri]] || [[സാവിയോ എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്.]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് റൂറൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	966	||	KKD  128	||	A 46	|| [[17055]] || [[17055|C. M. C. Boys. H. S. Elathur]] || [[സി.എം.സി.ബോയ്സ് എച്ച്. എസ്സ്. എലത്തൂർ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	967	||	KKD  129	||	A 47	|| [[17056]] || [[17056|C. M. C. Girls. H. S. Elathur]] || [[സി. എം. സി ഗേൾസ് എച്ച്. എസ് എലത്തൂർ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	968	||	KKD  130	||	A 48	|| [[17058]] || [[17058|P. V. S. H. S. S. Eranhikkal]] || [[പി. വി. എസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. എരഞ്ഞിക്കൽ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	969	||	KKD  131	||	A 49	|| [[17073]] || [[17073|A. K. K. R. Boys. H. S. Chelannur]] || [[എ.കെ.കെ.ആർ. ബോയ്സ് എച്ച്. എസ്സ്.]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	970	||	KKD  132	||	A 50	|| [[17074]] || [[17074|A.K.K.R Girls H.S.S Chelannur]] || [[എ.കെ.കെ.ആർ. ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്.]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	971	||	KKD  133	||	A 51	|| [[17076]] || [[17076|Farook H.S.S. Farook College]] || [[ഫാറൂഖ് എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ഫാറൂഖ് കോളെജ്.]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ഫറോക്ക് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	972	||	KKD  134	||	A 52	|| [[17078]] || [[17078|Umbichy Hajee HSS Chaliyam]] || [[ഉമ്പിച്ചി ഹാജി എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ചാലിയം]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ഫറോക്ക് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	973	||	KKD  135	||	A 53	|| [[17079]] || [[17079|Sevamandir Post Basic School, Ramanattukara]] || [[സേവാമന്ദിർ പോസ്റ്റ് ബേസിക്ക് സ്കൂൾ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ഫറോക്ക് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	974	||	KKD  136	||	A 54	|| [[17086]] || [[17086|C M M H S S Thalakkulathur]] || [[സി.എം.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് തലക്കുളത്തൂർ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	975	||	KKD  137	||	A 55	|| [[17091]] || [[17091|Himayathul Islam H. S. S]] || [[ഹിമായത്തുൾ ഇസ്ലാം എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്.]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	976	||	KKD  138	||	A 56	|| [[17092]] || [[17092|Calicut Girls H.S.S.]] || [[കാലിക്കറ്റ് ഗേൾസ് വൊക്കേഷണൽ ആന്റ് എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്.]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	977	||	KKD  139	||	A 57	|| [[17097]] || [[17097|C. M. High School Mannur]] || [[സി.എം.എച്ച്. എസ്സ്. മണ്ണൂർ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ഫറോക്ക് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	978	||	KKD  140	||	A 58	|| [[17107]] || [[17107|Sree narayana Trusts. H. S. S.]] || [[എസ്. എൻ. ട്രസ്റ്റ്സ് എച്ച്. എസ്. എസ്. ചേളന്നൂർ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	979	||	KKD  141	||	A 59	|| [[17603]] || [[17603|Karuna Speach and Hearing School,Eranhipalam]] || [[കരുണ സ്കൂൾ ഫോർ സ്പീച്ച് &amp; ഹിയറിങ്ങ്]] ||	കോഴിക്കോട്		|| - ||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	980	||	KKD  142	||	A 60	|| [[17801]] || [[17801|RAHMANIYA SCHOOL FOR HANDICAPPED, CALICUT]] || [[റഹ്മാനിയ സ്കൂൾ ഫോർ ഹാന്റി കാപ്ഡ്]] ||	കോഴിക്കോട്	|| -	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	981	||	KKD  143	||	A 61	|| [[17802]] || [[17802|Calicut H. S. S. For Handicapped, Kolathara]] || [[കാലിക്കറ്റ് എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ഫോർ ഹാന്റികാപ്ഡ് കൊളത്തറ]] ||	കോഴിക്കോട്	|| -	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	982	||	KKD  144	||	A 62	|| [[47017]] || [[47017|ST MARY`S HS KALLANODE]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്. എസ്സ് കല്ലാനോട്]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	പേരാമ്പ്ര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	983	||	KKD  145	||	A 63	|| [[47018]] || [[47018|ST. GEORGE'S HSS KULATHUVAYAL]] || [[സെൻറ് ജോർജ് എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് കുളത്തുവയൽ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	പേരാമ്പ്ര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	984	||	KKD  146	||	A 64	|| [[47020]] || [[47020|NADUVANNUR HSS VAKAYAD]] || [[നടുവണ്ണൂർ എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് വാകയാട്]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	പേരാമ്പ്ര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	985	||	KKD  147	||	A 65	|| [[47022]] || [[47022|NANMINDA HSS NANMINDA]] || [[നന്മിണ്ട എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	ബാലുശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	986	||	KKD  148	||	A 66	|| [[47024]] || [[47024|KUTTAMBOOR HS]] || [[കുട്ടമ്പൂർ എച്ച്. എസ്സ്.]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	ബാലുശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	987	||	KKD  149	||	A 67	|| [[47025]] || [[47025|PAVANDOOR HSS]] || [[പാവണ്ടൂർ എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ്]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	ബാലുശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	988	||	KKD  150	||	A 68	|| [[47026]] || [[47026|ST.GEORGE HS VELAMCODE]] || [[സെന്റ് ജോർജ്ജസ് എച്ച്. എസ്. എസ്. വേളംകോട്]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	താമരശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	989	||	KKD  151	||	A 69	|| [[47030]] || [[47030|KOOTHALI VHSS]] || [[കൂത്താളി വി.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ്]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	പേരാമ്പ്ര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	990	||	KKD  152	||	A 70	|| [[47031]] || [[47031|PERAMBRA HSS]] || [[പേരാമ്പ്ര എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ്]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	പേരാമ്പ്ര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	991	||	KKD  153	||	A 71	|| [[47037]] || [[47037|ST THOMAS HS KOORACHUNDU]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച്. എസ്സ്. കൂരാച്ചുണ്ട്]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	പേരാമ്പ്ര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	992	||	KKD  154	||	A 72	|| [[47039]] || [[47039|Holy Family HS Venappara]] || [[ഹോളി ഫാമിലി എച്ച്. എസ്സ്. വേനപ്പാറ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	993	||	KKD  155	||	A 73	|| [[47040]] || [[47040|Sacred Heart HSS Thiruvambady]] || [[സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് തിരുവമ്പാടി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	994	||	KKD  156	||	A 74	|| [[47041]] || [[47041|St. Sebastian`s HS Punnakkal]] || [[സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എച്ച്. എസ്സ്. പുന്നക്കൽ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	995	||	KKD  157	||	A 75	|| [[47043]] || [[47043|St. Thomas HS Thottumukkam]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച്. എസ്സ്. തോട്ടുമുക്കം]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	996	||	KKD  158	||	A 76	|| [[47044]] || [[47044|Marygiri HS Maramchatty]] || [[മേരിഗിരി എച്ച്. എസ്സ്.മരഞ്ചാട്ടി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	997	||	KKD  159	||	A 77	|| [[47045]] || [[47045|Fathimabi Memorial HS Koombara]] || [[ഫാത്തിമാബി മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് കൂമ്പാറ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	998	||	KKD  160	||	A 78	|| [[47046]] || [[47046|St. Mary`s HS Kakkadampoil]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്. എസ്സ്. കക്കാടംപൊയിൽ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	999	||	KKD  161	||	A 79	|| [[47047]] || [[47047|St. Sebastian`s HSS Koodaranhi]] || [[സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ്. കൂടരഞ്ഞി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1000	||	KKD  162	||	A 80	|| [[47049]] || [[47049|PALORA HSS ULLIYERI]] || [[പാലോറ എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ്, ഉള്ളിയേരീ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	ബാലുശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1001	||	KKD  163	||	A 81	|| [[47060]] || [[47060|Kunnamangalam HSS Kunnamangalam]] || [[കുന്ദമംഗലം എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്, കുന്ദമംഗലം]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കുന്ദമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1002	||	KKD  164	||	A 82	|| [[47061]] || [[47061|Markaz HSS Karanthur]] || [[മർകസ് എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് കാരന്തൂർ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കുന്ദമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1003	||	KKD  165	||	A 83	|| [[47066]] || [[47066|Mokkam HS Mokkam]] || [[മുക്കം എച്ച്. എസ്സ്.]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1004	||	KKD  166	||	A 84	|| [[47067]] || [[47067|VMHMHS Anayamkunnu]] || [[വി.എം.എച്ച്. എം. എച്ച്. എസ്സ്. ആനയാംകുന്ന്]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1005	||	KKD  167	||	A 85	|| [[47068]] || [[47068|Chennamangallur HSS]] || [[ചേന്ദമംഗല്ലൂർ എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ്]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1006	||	KKD  168	||	A 86	|| [[47070]] || [[47070|St. Mary's Higher Secondary School, Koodathai]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്സ്. കൂടത്തായ്]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കൊടുവള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1007	||	KKD  169	||	A 87	|| [[47071]] || [[47071|HOLY FAMILY HS KATTIPPARA]] || [[ഹോളി ഫാമിലി എച്ച്. എസ്സ്. കട്ടിപ്പാറ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	താമരശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1008	||	KKD  170	||	A 88	|| [[47075]] || [[47075|ST. JOSEPH'S HS CHEMPANODA]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് സ് എച്ച്. എസ്സ്. ചെമ്പനോട]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	പേരാമ്പ്ര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1009	||	KKD  171	||	A 89	|| [[47084]] || [[47084|ST. ANTONY`S HS KANNOTH]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച്. എസ്സ്. കണ്ണോത്ത്]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	താമരശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1010	||	KKD  172	||	A 90	|| [[47085]] || [[47085|St. Joseph`s HS Pulloorampara]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് സ് എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്.പുല്ലൂരാംപാറ‍]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1011	||	KKD  173	||	A 91	|| [[47087]] || [[47087|MKH MMO VHSS For Girls Mukkam]] || [[എം. കെ.എച്ച്.എം.എം.ഒ. വി.എച്ച്.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് മുക്കം]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1012	||	KKD  174	||	A 92	|| [[47089]] || [[47089|M. K. H. M. M. O. H. S. S Manassery]] || [[എം. കെ. എച്ച്. എം. എം. ഒ. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ് മണാശ്ശേരി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1013	||	KKD  175	||	A 93	|| [[47090]] || [[47090|MGMHS EANGAPUZHA]] || [[എം.ജി.എം.എച്ച്.എസ്സ്. ഈങ്ങാപുഴ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	താമരശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1014	||	KKD  176	||	A 94	|| [[47095]] || [[47095|CHAKKALAKKAL HS MADAVOOR]] || [[ചക്കാലക്കൽ എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് മടവൂർ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കൊടുവള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1015	||	KKD  177	||	A 95	|| [[47098]] || [[47098|PTM HS Kodiyathur]] || [[പി.ടി.എം.എച്ച്. എസ്സ്. കൊടിയത്തൂർ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1016	||	KKD  178	||	A 96	|| [[47099]] || [[47099|MJ HSS ELETTIL]] || [[എം.ജെ.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ്. എളേറ്റിൽ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കൊടുവള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1017	||	KKD  179	||	A 97	|| [[47102]] || [[47102|Markaz Girls HS Karanthur]] || [[മർക്കസ്സ് ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്സ്. കാരന്തൂർ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കുന്ദമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1018	||	KKD  180	||	A 98	|| [[47106]] || [[47106|ST. JOSEPH HSS KODENCHERY]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് സ് എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കോടഞ്ചേരി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	താമരശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1019	||	KKD  181	||	A 99	|| [[47108]] || [[47108|ST. JOHN`S HS NELLIPOIL]] || [[സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച്. എസ്സ്.നെല്ലിപൊയിൽ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	താമരശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1020	||	KKD  182	||	A 100	|| [[47110]] || [[47110|NOCHAD HSS]] || [[നൊച്ചാട് എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ്.]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	പേരാമ്പ്ര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1021	||	KKD  183	||	A 101	|| [[47111]] || [[47111|AMHS POOVAMBAYI]] || [[എ.എം.എച്ച്. എസ്സ്. പൂവമ്പായി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	ബാലുശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1022	||	KKD  184	||	UA 1	|| [[16005]] || [[16005|Sree Narayana HSS Vatakara]] || [[ശ്രീനാരായണ എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ് വടകര]] ||	വടകര	||	വടകര 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1023	||	KKD  185	||	UA 2	|| [[16053]] || [[16053|ILAHIYA.H.S.S KAPPAD]] || [[ഇലാഹിയ എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് കാപ്പാട്]] ||	വടകര	||	കൊയിലാണ്ടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1024	||	KKD  186	||	UA 3	|| [[16078]] || [[16078|Islamic Academy EHS Kottakkal]] || [[ഐ.എ.ഇ.എച്ച്.എസ്സ്. കോട്ടക്കൽ]] ||	വടകര	||	വടകര 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1025	||	KKD  187	||	UA 4	|| [[16081]] || [[16081|I.C.S.S.KOYILANDY]] || [[ഐ.സി.എസ്.എസ്. കൊയിലാണ്ടി]] ||	വടകര	||	കൊയിലാണ്ടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1026	||	KKD  188	||	UA 5	|| [[16090]] || [[16090|Vidya Sadanam Model School Purakkad]] || [[വിദ്യാസദനം മോഡൽ സ്കൂൾ പുറക്കാട്]] ||	വടകര	||	മേലടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1027	||	KKD  189	||	UA 6	|| [[17009]] || [[17009|N. S. S. H. S. S Meenchanda]] || [[എൻ.എസ്സ്.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. മീഞ്ചന്ത]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1028	||	KKD  190	||	UA 7	|| [[17019]] || [[17019|Sree Gujarathi Vidyalaya H. S. S]] || [[ശ്രീ ഗുജറാത്തി വിദ്യാലയ എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1029	||	KKD  191	||	UA 8	|| [[17023]] || [[17023|CALICUT ISLAMIC RESIDENTIAL H. S. S]] || [[സി.ഐ.ആർ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. മാത്തറ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് റൂറൽ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1030	||	KKD  192	||	UA 9	|| [[17029]] || [[17029|Dr.Ayyathan Gopalan M. E. M. H. S]] || [[ഡോ. ആയ്യത്താൻ ഗോപാലൻ മെമ്മോറിയൽ ഇ.എം.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1031	||	KKD  193	||	UA 10	|| [[17032]] || [[17032|Chinmaya E. M. H. S. S.]] || [[ചിൻമയ വിദ്യാലയ ഇ. എം. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്.]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1032	||	KKD  194	||	UA 11	|| [[17051]] || [[17051|Silver Hills H. S. S.]] || [[സിൽവർ ഹിൽസ് എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്.]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1033	||	KKD  195	||	UA 12	|| [[17053]] || [[17053|Presentation H. S. S.]] || [[പ്രസന്റേഷൻ എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്.]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1034	||	KKD  196	||	UA 13	|| [[17077]] || [[17077|Venerini E. M. H. S. S.]] || [[വെനെറിനി ഇ. എം. ജി.എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്.]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ഫറോക്ക് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1035	||	KKD  197	||	UA 14	|| [[17106]] || [[17106|ജെ.ഡി.ടി.ഇസ്ലാം ഇഖ്റ ഇ.എം. എച്ച്.എസ്സ്]] || [[ജെ.ഡി.ടി.ഇസ്ലാം ഇഖ്റ ഇ.എം. എച്ച്.എസ്സ്]] ||	കോഴിക്കോട്	||	കോഴിക്കോട് സിറ്റി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1036	||	KKD  198	||	UA 15	|| [[17108]] || [[17108|Calicut Orphanage High School Kolathara]] || [[കാലിക്കറ്റ് ഓർഫനേജ് എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കൊളത്തറ]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ഫറോക്ക് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1037	||	KKD  199	||	UA 16	|| [[17109]] || [[17109|Crescent Public School Mavoor]] || [[ക്രസന്റ് പബ്ലിക്ക് സ്കൂൾ മാവൂർ]] ||	കോഴിക്കോട്	|| -	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1038	||	KKD  200	||	UA 17	|| [[17113]] || [[17113|Saraswathi Vidyamandiram E M H S Kottooli]] || [[സരസ്വതി വിദ്യാമന്ദിരം ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. കോട്ടൂളി]] ||	കോഴിക്കോട്	||	ചേവായൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1039	||	KKD  201	||	UA 18	|| [[17115]] || [[17115|Saraswathi Vidya Nikethan English Medium High School, Pantheerankavu]] || [[സരസ്വതി വിദ്യാനികേതൻ ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. പന്തീരാങ്കാവ്]] ||	കോഴിക്കോട്		|| - ||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1040	||	KKD  202	||	UA 19	|| [[17116]] || [[17116|Markaz International School]] || [[മർകസ് ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ, എരഞ്ഞിപ്പാലം]] ||	കോഴിക്കോട്	|| -	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1041	||	KKD  203	||	UA 20	|| [[17117]] || [[17117|OLIVE ENGLISH MEDIUM HIGH SCHOOL]] || [[ഒലീവ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.]] ||	കോഴിക്കോട്	|| -	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1042	||	KKD  204	||	UA 21	|| [[47065]] || [[47065|KMO HSS KODUVALLY]] || [[കെ.എം.ഒ.എച്ച്. എസ്സ്.എസ്സ് കൊടുവള്ളി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കൊടുവള്ളി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1043	||	KKD  205	||	UA 22	|| [[47083]] || [[47083|SVEMHS NANMINDA]] || [[എസ്.വി.ഇ.എം.എച്ച്. എസ്സ്. നന്മണ്ട]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	ബാലുശ്ശേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1044	||	KKD  206	||	UA 23	|| [[47101]] || [[47101|Infant Jesus EMHS Thiruvampady]] || [[ഇൻഫന്റ് ജീസസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1045	||	KKD  207	||	UA 24	|| [[47104]] || [[47104|NIR HS PARAPPANPOYIL]] || [[എൻ.ഐ.ആർ.എച്ച്. എസ്സ്. പരപ്പൻപൊയിൽ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	താമരശ്ശേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1046	||	KKD  208	||	UA 25	|| [[47105]] || [[47105|CM CENTRE HS MADAVOOR]] || [[സി.എം. സെന്റർ എച്ച്. എസ്സ്. മടവൂർ]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	കൊടുവള്ളി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1047	||	KKD  209	||	UA 26	|| [[47113]] || [[47113|Vadihuda HS Omassery]] || [[വാദിഹുദ എച്ച്.എസ്‌. ഓമശ്ശേരി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1048	||	KKD  210	||	UA 27	|| [[47114]] || [[47114|DARURRAHMA HIGH SCHOOL THALAYAD]] || [[ദാറുൽ റഹ്മ എച്ച്.എസ്‌. തലയാട്]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	ബാലുശ്ശേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1049	||	KKD  211	||	UA 28	|| [[47115]] || [[47115|AL IRSHAD HIGH SCHOOL]] || [[അൽ ഇർഷാദ് എച്ച്.എസ്‌. കല്ലുരുട്ടി]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	മുക്കം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1050	||	KKD  212	||	UA 29	|| [[47120]] || [[47120|St. FRANCIS English Medium High School Perambra]] || [[സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. പേരാമ്പ്ര]] ||	താമരശ്ശേരി 	||	പേരാമ്പ്ര 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1051	||	KLM  1	||	G 1	|| [[39001]] || [[39001|GOVT.H.S.S WEST KALLADA]] || [[ഗവ. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്, വെസ്റ്റ് കല്ലട]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	ശാസ്‌താംകോട്ട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1052	||	KLM  2	||	G 2	|| [[39004]] || [[39004|GOVT.H.S.S SASTHAMCOTTA]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്സ് .എസ്സ് ശാസ്താംകോട്ട]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	ശാസ്‌താംകോട്ട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1053	||	KLM  3	||	G 3	|| [[39005]] || [[39005|GOVT.H.S.S SOORANADU]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്സ് .എസ്സ് ശൂരനാട്]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	ശാസ്‌താംകോട്ട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1054	||	KLM  4	||	G 4	|| [[39008]] || [[39008|G.H.S.S Thevannoor]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്സ് .എസ്സ് തേവന്നൂർ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1055	||	KLM  5	||	G 5	|| [[39012]] || [[39012|Govt. H S S And V H S S Kottarakara]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ആന്റ് വി എച്ച് എസ് എസ് കൊട്ടാരക്കര]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1056	||	KLM  6	||	G 6	|| [[39013]] || [[39013|GOVT P.V.H.S PERUMKULAM]] || [[ഗവ. പി.വി.എച്ച്.എസ്സ് പെരുംകുളം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കുളക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1057	||	KLM  7	||	G 7	|| [[39014]] || [[39014|Govt. H .S .S Sadanandapuram]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്സ് .എസ്സ് സദാനന്ദപുരം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1058	||	KLM  8	||	G 8	|| [[39018]] || [[39018|Govt. V .H .S And H .S. for Girls Kottarakara]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്സ് &amp; വി.എച്ച്.എസ്സ് ഫോർ ഗേൾസ് കൊട്ടാരക്കര]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1059	||	KLM  9	||	G 9	|| [[39021]] || [[39021|G.V.H.S.S Muttara]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്.എസ്സ് .എസ്സ് .മുട്ടറ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1060	||	KLM  10	||	G 10	|| [[39023]] || [[39023|G.V.H.S.S KULAKKADA]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കുളക്കട]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കുളക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1061	||	KLM  11	||	G 11	|| [[39027]] || [[39027|G.H.S.S Kuzhimathicad]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്സ് .എസ്സ് .കുഴിമതിക്കാട്]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1062	||	KLM  12	||	G 12	|| [[39029]] || [[39029|G.H.S Pooyappally]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്. പൂയപ്പള്ളി]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1063	||	KLM  13	||	G 13	|| [[39035]] || [[39035|G.H.S.S PUTHUR]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്സ് .എസ്സ് .പുത്തൂർ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കുളക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1064	||	KLM  14	||	G 14	|| [[39038]] || [[39038|G.H.S.S PATTAZHY]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്സ് .എസ്സ് .പട്ടാഴി]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കുളക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1065	||	KLM  15	||	G 15	|| [[39043]] || [[39043|Govt. Model H.S.S Vettikavala]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്സ് .എസ്സ് . വെട്ടിക്കവല]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1066	||	KLM  16	||	G 16	|| [[39046]] || [[39046|GOVT.H.S.S PORUVAZHY]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്സ് .എസ്സ് .പോരുവഴി]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	ശാസ്‌താംകോട്ട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1067	||	KLM  17	||	G 17	|| [[39052]] || [[39052|G.H.S.S Vakkanadu]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്സ് .എസ്സ് .വാക്കനാട്]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1068	||	KLM  18	||	G 18	|| [[39080]] || [[39080|Govt H .S Chakkuvarakkal]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. ചക്കുവരയ്ക്കൽ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1069	||	KLM  19	||	G 19	|| [[39259]] || [[39259|Govt H.S Thalachira]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. തലച്ചിറ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1070	||	KLM  20	||	G 20	|| [[40001]] || [[40001|Govt HSS Anchal West]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് അഞ്ചൽ വെസ്റ്റ്]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1071	||	KLM  21	||	G 21	|| [[40002]] || [[40002|Govt HSS Karukone]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് കരുകോൺ]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1072	||	KLM  22	||	G 22	|| [[40003]] || [[40003|Jawahar HS Ayoor]] || [[ഗവ.ജെ എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് ആയൂർ]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1073	||	KLM  23	||	G 23	|| [[40004]] || [[40004|Govt HSS Anchal East]] || [[ഗവ. വി.എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് അഞ്ചൽ ഈസ്റ്റ്]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1074	||	KLM  24	||	G 24	|| [[40006]] || [[40006|Govt Mohammeden. HSS Edathara]] || [[ഗവ.മുഹമ്മദൻ എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് ഇടത്തറ]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1075	||	KLM  25	||	G 25	|| [[40012]] || [[40012|TCNMHS Nedumpara]] || [[ടി. സി എൻ.എം. എച്ച് എസ്സ് നെടുമ്പാറ]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1076	||	KLM  26	||	G 26	|| [[40015]] || [[40015|Govt HSS Punalur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പുനലൂർ]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1077	||	KLM  27	||	G 27	|| [[40017]] || [[40017|Govt HS Valiyakavu]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ്സ് വലിയകാവ്]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1078	||	KLM  28	||	G 28	|| [[40018]] || [[40018|Govt VHSS Achencovil]] || [[ഗവ. വി.എച്ച് എസ്സ് അച്ചൻകോവിൽ]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1079	||	KLM  29	||	G 29	|| [[40023]] || [[40023|Govt M. G H. S. S Chadayamangalam]] || [[ഗവ. എം.ജി. എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് ചടയമംഗലം]] ||	പുനലൂർ	||	ചടയമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1080	||	KLM  30	||	G 30	|| [[40027]] || [[40027|Govt HSS Yeroor]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് ഏരൂർ]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1081	||	KLM  31	||	G 31	|| [[40029]] || [[40029|Govt HS Aylara]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ്സ് അയിലറ]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1082	||	KLM  32	||	G 32	|| [[40031]] || [[40031|Govt H. S. S. Kadakkal]] || [[ഗവ. എച്ച്. എസ്. എസ്. കടയ്ക്കൽ]] ||	പുനലൂർ	||	ചടയമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1083	||	KLM  33	||	G 33	|| [[40032]] || [[40032|Govt H. S. S Kummil]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് കുമ്മിൾ]] ||	പുനലൂർ	||	ചടയമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1084	||	KLM  34	||	G 34	|| [[40035]] || [[40035|Govt H. S. S Chithara]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് ചിതറ]] ||	പുനലൂർ	||	ചടയമംഗലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1085	||	KLM  35	||	G 35	|| [[40040]] || [[40040|Govt VHSS Punnala]] || [[ഗവ. വി.എച്ച് എസ്സ്.എസ്സ് .പുന്നല]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1086	||	KLM  36	||	G 36	|| [[40041]] || [[40041|Govt HSS Vayala]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. വയല]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1087	||	KLM  37	||	G 37	|| [[40042]] || [[40042|Govt HSS Kulathupuzha]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് കുളത്തൂപ്പുഴ]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1088	||	KLM  38	||	G 38	|| [[40043]] || [[40043|Govt HSS Ottakkal]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് ഒററക്കൽ]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1089	||	KLM  39	||	G 39	|| [[40048]] || [[40048|Govt HS Nettayam]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ്സ് നെട്ടയം]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1090	||	KLM  40	||	G 40	|| [[40049]] || [[40049|Govt. Jawahar HS Edamulakkal]] || [[ഗവ. ജവഹർ ഹൈസ്കൂൾ ഇടമുളക്കൽ]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1091	||	KLM  41	||	G 41	|| [[40050]] || [[40050|Govt HS Koovakkadu]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ്സ് കൂവക്കാട്]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1092	||	KLM  42	||	G 42	|| [[40051]] || [[40051|Govt M R S Kulathupuzha]] || [[ഗവ. എം. ആർ എസ്സ് കുളത്തൂപ്പുഴ]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1093	||	KLM  43	||	G 43	|| [[40501]] || [[40501|TECHNICAL HS KULATHUPUZHA]] || [[ടെക്നിക്കൽ ഹൈസ്കൂൾ കുളത്തൂപ്പുഴ]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1094	||	KLM  44	||	G 44	|| [[41001]] || [[41001|Bhoothakkulam Govt: H S S]] || [[ഗവ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ ഭൂതക്കുളം]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1095	||	KLM  45	||	G 45	|| [[41005]] || [[41005|Adichanalloor P H S]] || [[പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്കൂൾ ആ‍ദിച്ചനല്ലൂർ]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1096	||	KLM  46	||	G 46	|| [[41006]] || [[41006|Chathannoor Govt: H S S]] || [[ഗവ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ ചാത്തന്നൂർ]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1097	||	KLM  47	||	G 47	|| [[41007]] || [[41007|Nedumgolam Govt: H S]] || [[ഗവ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ നെടുങ്ങോലം]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1098	||	KLM  48	||	G 48	|| [[41008]] || [[41008|Uliyanad Govt: H. S]] || [[ഗവ ഹൈസ്കൂൾ ഉളിയനാട്]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1099	||	KLM  49	||	G 49	|| [[41009]] || [[41009|Kalluvathukkal Panchayath H S]] || [[പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്കൂൾ കല്ലുവാതുക്കൽ]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1100	||	KLM  50	||	G 50	|| [[41012]] || [[41012|GHSS Chavara]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചവറ]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1101	||	KLM  51	||	G 51	|| [[41014]] || [[41014|Govt High School Chavara]] || [[ഗവ ഗേൾസ് സ്കൂൾ ചവറ]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1102	||	KLM  52	||	G 52	|| [[41015]] || [[41015|SBVSGHSS Panmanamanayil]] || [[എസ് ബി വി എസ് ഗവ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ പൻമനമനയിൽ]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1103	||	KLM  53	||	G 53	|| [[41017]] || [[41017|Cheriazheekal Govt :V H S S]] || [[ഗവ. വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ ചെറിയഴീക്കൽ]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1104	||	KLM  54	||	G 54	|| [[41018]] || [[41018|DR.V.V.V.K.A.M.G.R.F.T.V.H.S.S. KARUNAGAPALLY]] || [[ഗവ.റീജണൽ ഫിഷറീസ് ടെക്നിക്കൽ ഹൈസ്കൂൾ കരുനാഗപ്പള്ളി]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1105	||	KLM  55	||	G 55	|| [[41020]] || [[41020|Kuzhithura Govt: F H S S]] || [[ഗവ ഫി‍ഷറീസ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ കുഴിത്തുറ]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1106	||	KLM  56	||	G 56	|| [[41028]] || [[41028|Keralapuram G.H.S]] || [[ഗവ ഹൈസ്കൂൾ കേരളപുരം]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1107	||	KLM  57	||	G 57	|| [[41029]] || [[41029|Govt.H.S.S Mangad]] || [[ഗവ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ മങ്ങാട്]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1108	||	KLM  58	||	G 58	|| [[41030]] || [[41030|Govt.H.S.S. Koickal]] || [[ഗവ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ കോയിക്കൽ]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1109	||	KLM  59	||	G 59	|| [[41035]] || [[41035|Thazhava Govt: A V Boys H S]] || [[ആദിത്യവിലാസം ഗവ.എച്ച്.എസ്. തഴവ]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1110	||	KLM  60	||	G 60	|| [[41036]] || [[41036|Govt H S S Thazhava]] || [[ഗവ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ തഴവ]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1111	||	KLM  61	||	G 61	|| [[41037]] || [[41037|Thodiyoor Govt: H. S S]] || [[ഗവ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ തൊടിയൂർ]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1112	||	KLM  62	||	G 62	|| [[41049]] || [[41049|Govt: LVHS Kadappa]] || [[ഗവ.എൽ. വി. എച്ച്. എസ്.കടപ്പ]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1113	||	KLM  63	||	G 63	|| [[41052]] || [[41052|Pallimon Govt: HSS]] || [[ഗവ.എച്ച്. എസ്. പള്ളിമൺ]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1114	||	KLM  64	||	G 64	|| [[41055]] || [[41055|Govt: H.S.S.Ashtamudy]] || [[ഗവ.എച്ച്. എസ്. അഷ്ടമുടി]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1115	||	KLM  65	||	G 65	|| [[41056]] || [[41056|Govt: Model Boys H.S.S . Kollam]] || [[ഗവ. മോ‍ഡൽ ബോയ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ്. കൊല്ലം]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1116	||	KLM  66	||	G 66	|| [[41057]] || [[41057|Govt. H.S.S. West Kollam]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ് എസ്.വെസ്റ്റ് കൊല്ലം]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1117	||	KLM  67	||	G 67	|| [[41059]] || [[41059|Govt. H.S.S.Anchalummoodu]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്. എസ്.അഞ്ചാലുംമൂട്]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1118	||	KLM  68	||	G 68	|| [[41060]] || [[41060|Perinad Govt:H.S.]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്. എസ്.പെരിനാട്.]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1119	||	KLM  69	||	G 69	|| [[41063]] || [[41063|T.K.D.M. Govt.H.S.S. Uliyakovil]] || [[റ്റി.കെ. ഡി.എം.ഗവ. വി.എച്ച്. എസ്. എസ്. ഉളിയക്കോവിൽ]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1120	||	KLM  70	||	G 70	|| [[41065]] || [[41065|Peroor Govt: M V H S S]] || [[മീനാക്ഷിവിലാസം ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പേരൂർ]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1121	||	KLM  71	||	G 71	|| [[41069]] || [[41069|Govt: Model Girls H.S. Kollam]] || [[ഗവ. മോ‍ഡൽ. എച്ച്. എസ്.ഫോർ ഗേൾസ് കൊല്ലം]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1122	||	KLM  72	||	G 72	|| [[41075]] || [[41075|G.H.S.S Ayyankoickal]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. അയ്യൻ കോയിക്കൽ]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1123	||	KLM  73	||	G 73	|| [[41078]] || [[41078|Govt.Boys H.S.S.Valathungal]] || [[ഗവ.എച്ച്. എസ്.എസ്. വാളത്തുംഗൽ]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1124	||	KLM  74	||	G 74	|| [[41080]] || [[41080|Govt: Girls V.H.S.S Valathungal]] || [[ഗവ.വി. എച്ച്. എസ്.ഫോർ ഗേൾസ് . വാളത്തുംഗൽ]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1125	||	KLM  75	||	G 75	|| [[41081]] || [[41081|Govt. H.S.S.Vallikeezhu]] || [[ഗവ.എച്ച്. എസ്.എസ്. വള്ളിക്കീഴ്]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1126	||	KLM  76	||	G 76	|| [[41082]] || [[41082|Kulasekharapuram Govt :H S S]] || [[ഗവ.എച്ച്. എസ്.എസ്. കുലശേഖരപുരം.]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1127	||	KLM  77	||	G 77	|| [[41083]] || [[41083|Perungalam Govt: H S]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്. എസ്. പെരുങ്ങാലം.]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1128	||	KLM  78	||	G 78	|| [[41084]] || [[41084|Govt: V H S S Kotamkulangara]] || [[ഗവ.വി. എച്ച്. എസ്.കൊറ്റംകുളങ്ങര.]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1129	||	KLM  79	||	G 79	|| [[41085]] || [[41085|Vellamanal Govt.H.S.S Mayyanad]] || [[ഗവ. എച്ച്. എസ്.എസ്. വെള്ളമണൽ]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1130	||	KLM  80	||	G 80	|| [[41088]] || [[41088|Paravoor Govt: H S S Thekkumbhagom]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്. എസ്.പരവൂർ]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1131	||	KLM  81	||	G 81	|| [[41090]] || [[41090|Govt.V.H.S.S.Eravipuram]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്. എസ്.എസ്. ഇരവിപുരം.]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1132	||	KLM  82	||	G 82	|| [[41098]] || [[41098|Karunagappally Govt: H S S]] || [[ഗവ.മോഡൽ എച്ച്. എസ്.എസ്. കരുനാഗപ്പള്ളി]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1133	||	KLM  83	||	G 83	|| [[41099]] || [[41099|Chirakkara Govt: H S]] || [[ഗവ ഹൈസ്കൂൾ ചിറക്കര]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1134	||	KLM  84	||	G 84	|| [[41100]] || [[41100|Oachira Govt : H S S]] || [[ഗവ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ ഓച്ചിറ]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1135	||	KLM  85	||	G 85	|| [[41109]] || [[41109|GHS Panayil]] || [[ഗവ ഹൈസ്കൂൾ പണയിൽ]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1136	||	KLM  86	||	G 86	|| [[41111]] || [[41111|Govt H S Azheekal]] || [[ഗവ ഹൈസ്കൂൾ അഴീക്കൽ]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1137	||	KLM  87	||	G 87	|| [[41112]] || [[41112|Govt.A.S.H.S.PUTHENTHURA]] || [[ഗവ. എ.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്. പുത്തൻത്തുറ]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1138	||	KLM  88	||	A 1	|| [[41058]] || [[41058|41058]] || [[എസ്.എം.എച്ച്. എസ്. കുരീപ്പുഴ]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1139	||	KLM  89	||	A 2	|| [[39002]] || [[39002|DR.C.T.E.M. R.H.S.S SASTHAMCOTTA]] || [[ഡോ.സി.റ്റി.ഇ.എം.ആർ എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. ശാസ്താംകോട്ട]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	ശാസ്താംകോട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1140	||	KLM  90	||	A 3	|| [[39003]] || [[39003|J.M.H.S SASTHAMCOTTA]] || [[ജെ.എം.എച്ച്.എസ്സ് .ശാസ്താംകോട്ട]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	ശാസ്താംകോട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1141	||	KLM  91	||	A 4	|| [[39006]] || [[39006|K.P.M.H.S.S Cheriyavelinalloor]] || [[കെ.പി.എം.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. ചെറിയവെളിനല്ലൂർ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1142	||	KLM  92	||	A 5	|| [[39007]] || [[39007|V H S S Arkannoor]] || [[എച്ച്.എസ്സ്. അർക്കന്നൂർ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1143	||	KLM  93	||	A 6	|| [[39009]] || [[39009|A. E. P. M .H. S.S Irumpanangadu]] || [[എ.ഇ.പി.എം.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് ഇരുമ്പനങ്ങാട്]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1144	||	KLM  94	||	A 7	|| [[39010]] || [[39010|V. S. V .H. S. S. Ezhukone]] || [[വി.എസ്സ്.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. എഴുകോൺ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1145	||	KLM  95	||	A 8	|| [[39011]] || [[39011|S.N.G.S.H.S Kadaikode]] || [[എസ്സ്.എൻ.ജി.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ് കടയ്ക്കോട്]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1146	||	KLM  96	||	A 9	|| [[39016]] || [[39016|St.Mary`s H.S.S Kizhakkekara]] || [[സെന്റ്.മേരീസ്.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്,കിഴക്കേക്കര]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1147	||	KLM  97	||	A 10	|| [[39017]] || [[39017|ST. GREGORIOUS H S S, KOTTARAKKARA, KOLLAM]] || [[സെന്റ്.ഗ്രിഗോറിയസ്.എച്ച്.എസ്സ്.കൊട്ടാരക്കര]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1148	||	KLM  98	||	A 11	|| [[39019]] || [[39019|S.K.V.V.H.S.S Thrikkannamangal]] || [[എസ്സ്.കെ.വി.എച്ച്.എസ്സ് തൃക്കണ്ണമംഗൽ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1149	||	KLM  99	||	A 12	|| [[39020]] || [[39020|K.R.G.P..M.V.H.S &amp;H.S.S Odanavattom]] || [[കെ.ആർ.ജി.പി.എം.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. ഓടനാവട്ടം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1150	||	KLM  100	||	A 13	|| [[39022]] || [[39022|V.M .H .S Kottarakara]] || [[വി.എം.എച്ച്.എസ്സ് അമ്പലപ്പുറം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1151	||	KLM  101	||	A 14	|| [[39024]] || [[39024|D.V.N.S.S.H.S.S POOVATTOOR]] || [[ഡി.വി.എൻ.എസ്സ്.എസ്സ് എച്ച്.എസ്സ്. എസ്സ് പൂവറ്റൂർ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കുളക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1152	||	KLM  102	||	A 15	|| [[39025]] || [[39025|Sree Narayana GuruDeva V H S S kuzhikkalidavaka]] || [[എച്ച്.എസ്സ്. കുഴിക്കലിടവക]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1153	||	KLM  103	||	A 16	|| [[39026]] || [[39026|K .S.M..V.H.S.S Edavattom]] || [[കെ.എസ്സ്.എം.എച്ച്.എസ്സ്. ഇടവട്ടം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1154	||	KLM  104	||	A 17	|| [[39028]] || [[39028|T.E.M.V.H.S.S Mylode]] || [[റ്റി.ഇ.എം.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് മൈലോട്]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1155	||	KLM  105	||	A 18	|| [[39030]] || [[39030|S.M.H.S.S Kottara]] || [[എസ്.എം.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കൊട്ടറ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1156	||	KLM  106	||	A 19	|| [[39031]] || [[39031|St.Thomas.H.S Punnakode]] || [[സെന്റ്. തോമസ്.എച്ച്.എസ്സ്.പുന്നക്കോട്]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1157	||	KLM  107	||	A 20	|| [[39032]] || [[39032|D.V.H.S.S THALAVOOR]] || [[ഡി.വി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. തലവൂർ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കുളക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1158	||	KLM  108	||	A 21	|| [[39033]] || [[39033|I.G.M.V.H.S.S MANJAKKALA]] || [[ഐ.ജി.എം.എച്ച്.എസ്സ്. മഞ്ഞക്കാല]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കുളക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1159	||	KLM  109	||	A 22	|| [[39034]] || [[39034|S.V.V.H.S.S THAMARAKKUDY]] || [[എസ്സ്.വി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് താമരക്കുടി]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കുളക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1160	||	KLM  110	||	A 23	|| [[39036]] || [[39036|K .N .N.M .V .H .S. S Pavithreswaram]] || [[കെ.എൻ.എൻ.എം വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പവിത്രേശ്വരം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1161	||	KLM  111	||	A 24	|| [[39037]] || [[39037|D.V.H.S MYLOM]] || [[ഡി.വി.വിഎച്ച്.എസ്സ്. എസ്സ്. മൈലം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കുളക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1162	||	KLM  112	||	A 25	|| [[39039]] || [[39039|M.T.D.M. H.S MALOOR]] || [[എം.റ്റി.ഡി.എം.എച്ച്.എസ്സ്, മാലൂർ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കുളക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1163	||	KLM  113	||	A 26	|| [[39040]] || [[39040|M.T.H.S Valakom]] || [[എം.റ്റി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വാളകം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1164	||	KLM  114	||	A 27	|| [[39041]] || [[39041|St.John`sV.H.S.S Ummannoor]] || [[സെന്റ്. ജോൺസ് വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. ഉമ്മന്നൂർ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1165	||	KLM  115	||	A 28	|| [[39042]] || [[39042|R V V H S Valakam]] || [[ആർ.വി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. വാളകം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1166	||	KLM  116	||	A 29	|| [[39044]] || [[39044|M. A. M .H .S Chengamanadu]] || [[എം.എ.എം.എച്ച്.എസ്സ്. ചെങ്ങമനാട്]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1167	||	KLM  117	||	A 30	|| [[39045]] || [[39045|D Krishnan Potty Memorial High School Kottavattom]] || [[ഡി.കൃഷ്ണൻ പോറ്റി മെമ്മോറിയൽ ഹൈസ് കൂൾ കോട്ടവട്ടം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1168	||	KLM  118	||	A 31	|| [[39047]] || [[39047|V.G.S.S.A. H.S.S.NEDIYAVILA]] || [[വി.ജി.എസ്സ്.എസ്സ്.എ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് നെടിയവിള]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	ശാസ്‌താംകോട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1169	||	KLM  119	||	A 32	|| [[39048]] || [[39048|S.V.M.M.H.S.S VENDAR]] || [[എസ്സ്.വി.എം.എം.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് വെണ്ടാർ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കുളക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1170	||	KLM  120	||	A 33	|| [[39049]] || [[39049|S.M.H.S. PATHARAM]] || [[എസ്സ്.എം.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് പതാരം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	ശാസ്താംകോട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1171	||	KLM  121	||	A 34	|| [[39050]] || [[39050|M. T. H. S for Girls Kottarakkara]] || [[എം.റ്റി.ജി.എച്ച്.എസ്സ്,പുലമൺ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1172	||	KLM  122	||	A 35	|| [[39051]] || [[39051|St.George`s V.H.S.S Chowalloor]] || [[സെന്റ്.ജോർജ്ജ്.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്, ചൊവ്വള്ളൂർ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1173	||	KLM  123	||	A 36	|| [[39053]] || [[39053|E. V. H. S .S Neduvathoor]] || [[ഇ.വി.എച്ച്.എസ്സ്. നെടുവത്തൂർ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1174	||	KLM  124	||	A 37	|| [[39054]] || [[39054|T.V.T.M.H.S Veliyam]] || [[റ്റി.വി.റ്റി.എം.എച്ച്.എസ്സ്. വെളിയം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1175	||	KLM  125	||	A 38	|| [[39055]] || [[39055|M. T. H. S Kundara]] || [[എം.റ്റി.എച്ച്.എസ്സ്, കുണ്ടറ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1176	||	KLM  126	||	A 39	|| [[39057]] || [[39057|J.J.H.S AMBALATHUMBHAGOM]] || [[ജെ.ജെ.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. അമ്പലത്തുംഭാഗം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	ശാസ്‌താംകോട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1177	||	KLM  127	||	A 40	|| [[39058]] || [[39058|KARUVAMALA H.S. IVERUKALA]] || [[എച്ച്.എസ്സ്.കരുവാമല]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	ശാസ്‌താംകോട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1178	||	KLM  128	||	A 41	|| [[39060]] || [[39060|K R K P.M V H S S KADAMPANADU]] || [[കെ.ആർ‍‍‍.കെ.പി.എം.ബി.എച്ച്.എസ്സ്. കടമ്പനാട്]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	ശാസ്‌താംകോട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1179	||	KLM  129	||	A 42	|| [[39061]] || [[39061|VIVEKANANDA HS FOR GIRLS KADAMPANADU]] || [[വിവേകാനന്ദ എച്ച്.എസ്സ്. ഫോർ ഗേൾസ് കടമ്പനാട്]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	ശാസ്‌താംകോട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1180	||	KLM  130	||	A 43	|| [[39062]] || [[39062|V H.S S MANNADY]] || [[വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മണ്ണടി]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	ശാസ്‌താംകോട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1181	||	KLM  131	||	A 44	|| [[40005]] || [[40005|St. Stephen`s HSS Pathanapuram]] || [[സെന്റ് സ്ററീഫൻസ് എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് പത്തനാപുരം]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1182	||	KLM  132	||	A 45	|| [[40007]] || [[40007|K R M M H S Pathanapuram]] || [[കെ ആർ എം എം ഹൈസ്കൂൾ]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1183	||	KLM  133	||	A 46	|| [[40008]] || [[40008|GDHS Piravanthoor]] || [[ജി. ഡി. എച്ച് എസ്സ് പിറവന്തൂർ]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1184	||	KLM  134	||	A 47	|| [[40009]] || [[40009|MTHS Pathanapuram]] || [[എം.ടി എച്ച് എസ്സ് പത്തനാപുരം]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1185	||	KLM  135	||	A 48	|| [[40010]] || [[40010|Taluk Samajam H S S Punalur]] || [[ബോയ്സ് എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് പുനലൂർ]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1186	||	KLM  136	||	A 49	|| [[40011]] || [[40011|HS for Girls Punalur]] || [[എച്ച് എസ് ഫോർ ഗേൾസ് പുനലൂർ]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1187	||	KLM  137	||	A 50	|| [[40013]] || [[40013|St. Mary`s HS Aryancavu]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ്സ് ആര്യങ്കാവ്]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1188	||	KLM  138	||	A 51	|| [[40016]] || [[40016|A M M H S Karavaloor]] || [[എ. എം. എം.എച്ച് എസ്സ് കരവാളൂർ]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1189	||	KLM  139	||	A 52	|| [[40019]] || [[40019|N G P M H S Venchempu]] || [[എൻ.ജി.പി എം.എച്ച് എസ്സ് വെഞ്ചേമ്പ്]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1190	||	KLM  140	||	A 53	|| [[40020]] || [[40020|NSVHS Valacode]] || [[എൻ. എസ്സ്. വി.എച്ച് എസ്സ് വാളക്കോട്]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1191	||	KLM  141	||	A 54	|| [[40021]] || [[40021|Chemanthoor HS Punalur]] || [[ചെമ്മന്തൂർ എച്ച് എസ്സ് പുനലൂർ]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1192	||	KLM  142	||	A 55	|| [[40022]] || [[40022|V. V. H. S. S Poredom]] || [[വി വി എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് പോരേടം]] ||	പുനലൂർ	||	ചടയമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1193	||	KLM  143	||	A 56	|| [[40024]] || [[40024|V H S S Manjappara]] || [[വി.എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് മഞ്ഞപ്പാറ]] ||	പുനലൂർ	||	ചടയമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1194	||	KLM  144	||	A 57	|| [[40025]] || [[40025|H. S. Poonkodu]] || [[ജംസ് എച്ച് എസ്സ് പൂങ്കോട്]] ||	പുനലൂർ	||	ചടയമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1195	||	KLM  145	||	A 58	|| [[40026]] || [[40026|MTHS Channappetta]] || [[എം. ടി. എച്ച് എസ്സ് ചണ്ണപ്പേട്ട]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1196	||	KLM  146	||	A 59	|| [[40028]] || [[40028|Matha V H S S Vilakkupara]] || [[മാതാ വി.എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് വിളക്കുപാറ]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1197	||	KLM  147	||	A 60	|| [[40030]] || [[40030|B M G H S Kulathupuzha]] || [[ബി. എം. ജി.എച്ച് എസ്സ് കുളത്തൂപുഴ]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1198	||	KLM  148	||	A 61	|| [[40033]] || [[40033|M. M. H. S. S Nilamel]] || [[എം. എം. എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് നിലമേൽ]] ||	പുനലൂർ	||	ചടയമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1199	||	KLM  149	||	A 62	|| [[40034]] || [[40034|S. N. H. S. S Chithara]] || [[എസ്സ് എൻ. എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് ചിതറ]] ||	പുനലൂർ	||	ചടയമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1200	||	KLM  150	||	A 63	|| [[40036]] || [[40036|All Saints HS Puthayam]] || [[ആൾ സെയിന്റ്സ് എച്ച് എസ്സ് പുത്തയം]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1201	||	KLM  151	||	A 64	|| [[40037]] || [[40037|M M H S S Vilakudy]] || [[എം എം. എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് വിളക്കുടി]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1202	||	KLM  152	||	A 65	|| [[40038]] || [[40038|APPMVHSS Avaneeswaram]] || [[എ.പി.പി.എം.വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1203	||	KLM  153	||	A 66	|| [[40039]] || [[40039|A K M H S Thadicadu]] || [[എ. കെ. എം. വി. എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് തടിക്കാട്]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1204	||	KLM  154	||	A 67	|| [[40044]] || [[40044|St. Goretti H S S Punalur]] || [[സെന്റ് ഗൊരേററി എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. പുനലൂർ]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1205	||	KLM  155	||	A 68	|| [[40045]] || [[40045|C. P. H. S. S Kuttikkadu]] || [[സി. പി. എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് കുറ്റിക്കാട്]] ||	പുനലൂർ	||	ചടയമംഗലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1206	||	KLM  156	||	A 69	|| [[40046]] || [[40046|VHSS And HSS Thadicadu]] || [[വി.എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് &amp; എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് തടിക്കാട്]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1207	||	KLM  157	||	A 70	|| [[40047]] || [[40047|Edamon VHSS]] || [[ഇടമൺ വി.എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1208	||	KLM  158	||	A 71	|| [[40052]] || [[40052|SN Trust HS Punalur]] || [[എസ്സ് എൻ. ട്രസ്റ്റ് എച്ച് എസ്സ് പുനലൂർ]] ||	പുനലൂർ	||	പുനലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1209	||	KLM  159	||	A 72	|| [[41002]] || [[41002|Chempakassery HSS,Bhoothakkulam]] || [[ചെമ്പകശ്ശേരി എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് ഭൂതക്കുളം]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1210	||	KLM  160	||	A 73	|| [[41003]] || [[41003|Chathannoor N S S H S S]] || [[എൻ എസ്സ് എസ് എച്ച് എസ്സ് എസ് ചാത്തന്നുർ]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1211	||	KLM  161	||	A 74	|| [[41010]] || [[41010|Parippally A S H S S]] || [[അമൃത എസ് എച്ച് എസ് എസ് പാരിപ്പള്ളി]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1212	||	KLM  162	||	A 75	|| [[41011]] || [[41011|Ezhippuram H S S]] || [[എഴിപ്പുറം എച്ച് എസ് എസ് പാരിപ്പള്ളി]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1213	||	KLM  163	||	A 76	|| [[41016]] || [[41016|Guhandapuram H S S]] || [[ഗുഹാനന്ദപുരം എച്ച് എസ് സ്കൂൾ ചവറ സൗത്ത്]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1214	||	KLM  164	||	A 77	|| [[41019]] || [[41019|Clappana S V H S S]] || [[എസ് വി എച്ച് എസ് എസ് ക്ളാപ്പന]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1215	||	KLM  165	||	A 78	|| [[41021]] || [[41021|East Kallada K P S P M V H S]] || [[കെ പി എസ് പി എം വി എച്ച് എസ് എസ് ഈസ്റ്റ് കല്ലട]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1216	||	KLM  166	||	A 79	|| [[41022]] || [[41022|Kanjiracode St Margaret's Girls H S]] || [[സെന്റ് മാർഗരേറ്റ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് കാഞ്ഞിരകോട്]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1217	||	KLM  167	||	A 80	|| [[41023]] || [[41023|SIVARAM NSS HSS,KARICODE]] || [[ശിവറാം എൻ എസ് എസ് എച്ച് എസ് എസ് കരിക്കോട്]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1218	||	KLM  168	||	A 81	|| [[41025]] || [[41025|East Kallada C V K M H S]] || [[സി വി കെ എം ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ ഈസ്റ്റ് കല്ലട]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1219	||	KLM  169	||	A 82	|| [[41026]] || [[41026|Uppoodu M M H S S East Kallada]] || [[എം എം എച്ച് എസ് എസ് ഉപ്പൂട്]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1220	||	KLM  170	||	A 83	|| [[41027]] || [[41027|Pazhangalam R S M H S]] || [[ആർ എസ് എം എച്ച് എസ് പഴങ്ങാലം]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1221	||	KLM  171	||	A 84	|| [[41031]] || [[41031|Karunagappally B H S S]] || [[ബോയ്സ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ കരുനാഗപ്പള്ളി]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1222	||	KLM  172	||	A 85	|| [[41032]] || [[41032|H S For Girls Karunagappally]] || [[ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂൾ കരുനാഗപ്പള്ളി]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1223	||	KLM  173	||	A 86	|| [[41033]] || [[41033|Ayanivelikulangara J F K M V H S S]] || [[ജെ എഫ് കെ എം വി എച്ച് എസ് എസ് അയണിവേലിക്കുളങ്ങര]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1224	||	KLM  174	||	A 87	|| [[41034]] || [[41034|S V P M H S Vadakkumthala]] || [[എസ് വി പി എം എച്ച് എസ് വടക്കുംതല]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1225	||	KLM  175	||	A 88	|| [[41038]] || [[41038|Kottappuram H S Paravoor]] || [[കോട്ടപ്പുറം എച്ച് എസ്സ് പരവൂർ]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1226	||	KLM  176	||	A 89	|| [[41039]] || [[41039|Kottiyam C F H S]] || [[സി എഫ് എച്ച് എസ് കൊട്ടിയം]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1227	||	KLM  177	||	A 90	|| [[41040]] || [[41040|M G T H S,Mukhathala]] || [[എം ജി റ്റി എച്ച് എസ്സ് മുഖത്തല]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1228	||	KLM  178	||	A 91	|| [[41041]] || [[41041|Kundara M G D Boys H S]] || [[എം ജി ഡി ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂൾ,കുണ്ടറ]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1229	||	KLM  179	||	A 92	|| [[41042]] || [[41042|Kundara M G D Girls H S]] || [[എം ജി ഡി ഗേൾസ് സ്കൂൾ കുണ്ടറ]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1230	||	KLM  180	||	A 93	|| [[41043]] || [[41043|St Jude H S Mukhathala]] || [[സെന്റ് ജൂഡ് എച്ച്.എസ്.എസ് മുഖത്തല]] ||	കൊല്ലം	||ചാത്തന്നൂർ ||	എയ്ഡഡ് 	
|-	
|	1230	||	KLM  180	||	A 93	|| [[41044]] || [[41044|Perayam N S S H S]] || [[എൻ എസ്സ് എസ്സ് എച്ച് എസ്സ് പേരയം]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																		
|	1231	||	KLM  181	||	A 94	|| [[41045]] || [[41045|Padappakkara St Josephs H S]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് എച്ച് എസ് പടപ്പക്കര]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1232	||	KLM  182	||	A 95	|| [[41047]] || [[41047|Kanjiracode St Antonys H S S]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച് എസ് എസ് കാഞ്ഞിരകോട്]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1233	||	KLM  183	||	A 96	|| [[41048]] || [[41048|Mayyanad H.S.S]] || [[എച്ച്. എസ്. എസ്. മയ്യനാട്]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1234	||	KLM  184	||	A 97	|| [[41050]] || [[41050|M S H S S for Boys Mynagappally]] || [[എം.എസ്.എച്ച്.എസ്. എസ്.മൈനാഗപ്പള്ളി]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1235	||	KLM  185	||	A 98	|| [[41051]] || [[41051|M S H S for Girls Mynagappally]] || [[എം.എസ്.എച്ച്.എസ്.ഫോർ ഗേൾസ് മൈനാഗപ്പള്ളി]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1236	||	KLM  186	||	A 99	|| [[41053]] || [[41053|Paravoor S N V G H S Paravoor]] || [[എസ്. എൻ.വി.എച്ച്.എസ്.ഫോർ ഗേൾസ്. പരവൂർ]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1237	||	KLM  187	||	A 100	|| [[41054]] || [[41054|N.S.S.H.S.S.Prakkulam]] || [[എൻ.എസ്. എസ്. എച്ച്. എസ്. പ്രാക്കുളം]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1238	||	KLM  188	||	A 101	|| [[41061]] || [[41061|S.N.V. Skt.H.S.Thrikkaruva]] || [[എസ്.എൻ.വി. സംസ്കൃത ഹൈസ്കൂൾ തൃക്കരുവ]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1239	||	KLM  189	||	A 102	|| [[41062]] || [[41062|Craven L.M.S. H. S.Kollam]] || [[ക്രേവൻ‍ എൽ‍‍‍‍.എം.എസ്.എച്ച്.എസ്. കൊല്ലം]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1240	||	KLM  190	||	A 103	|| [[41064]] || [[41064|St. Aloysius .H.S.S.Kollam]] || [[സെന്റ്. അലോഷ്യസ്. എച്ച്.എസ് എസ്. കൊല്ലം]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1241	||	KLM  191	||	A 104	|| [[41066]] || [[41066|Krist Raj H.S.S.Kollam]] || [[ക്രിസ്തുരാജ്.എച്ച്.എസ് എസ്. കൊല്ലം]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1242	||	KLM  192	||	A 105	|| [[41067]] || [[41067|V .V. V.H.S.S.Ayathil]] || [[വി.വി. വി.എച്ച്.എസ് എസ്. അയത്തിൽ]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1243	||	KLM  193	||	A 106	|| [[41068]] || [[41068|Vimala Hridhaya Girls H.S.S. Kollam]] || [[വിമലാഹൃദയ.എച്ച്.എസ്.എസ് ഫോർ ഗേൾസ് കൊല്ലം]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1244	||	KLM  194	||	A 107	|| [[41071]] || [[41071|S.N.D.P.Y.H.S.S Neeravil]] || [[എസ്. എൻ.ഡി. പി. വൈ.എച്ച്. എസ്. എസ്.നീരാവിൽ]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1245	||	KLM  195	||	A 108	|| [[41072]] || [[41072|St.Joseph H.S.Sakthikulangara]] || [[സെന്റ്. ജോസഫ്സ്. എച്ച്.എസ് . ശക്തികുളങ്ങര.]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1246	||	KLM  196	||	A 109	|| [[41073]] || [[41073|St Agnes H S Neendakara]] || [[സെന്റ്. ആഗ്നസ്. എച്ച്.എസ് .ഫോർ ഗേൾസ് നീണ്ടകര.]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1247	||	KLM  197	||	A 110	|| [[41074]] || [[41074|B H S Thevalakkara]] || [[എച്ച്.എസ് .ഫോർ ബോയ്സ്. തേവലക്കര]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1248	||	KLM  198	||	A 111	|| [[41076]] || [[41076|St Antonys H S Koivila]] || [[സെന്റ്. ആന്റണീസ്. എച്ച്.എസ് എസ്. കോയിവിള.]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1249	||	KLM  199	||	A 112	|| [[41077]] || [[41077|Girls H S Thevalakkara]] || [[എച്ച്.എസ് .ഫോർ ഗേൾസ്. തേവലക്കര]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1250	||	KLM  200	||	A 113	|| [[41079]] || [[41079|St .Johns H.S.Eravipuram]] || [[സെന്റ്. ജോൺസ്. എച്ച്.എസ് . ഇരവിപുരം.]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1251	||	KLM  201	||	A 114	|| [[41086]] || [[41086|Vellimon V. H.S.S]] || [[വി. വി. എച്ച്. എസ്.എസ്. വെള്ളിമൺ]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1252	||	KLM  202	||	A 115	|| [[41087]] || [[41087|N S M Girls H S Kottiyam]] || [[നിത്യസഹായമാതാ ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. കൊട്ടിയം]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1253	||	KLM  203	||	A 116	|| [[41089]] || [[41089|Elampalloor S N S M H S]] || [[എസ്. എൻ. എസ്.എം.എച്ച്.എസ്. എസ്. ഇളമ്പള്ളൂർ]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1254	||	KLM  204	||	A 117	|| [[41091]] || [[41091|Pavumba H S]] || [[എച്ച്. എസ്.പാവുമ്പ.]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1255	||	KLM  205	||	A 118	|| [[41092]] || [[41092|Kumbalam St Michles VHSS]] || [[സെന്റ്. മൈക്കിൾസ്. എച്ച്.എസ് .കുമ്പളം.]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1256	||	KLM  206	||	A 119	|| [[41093]] || [[41093|Madathil B J S M H S S]] || [[ബി ജെ എസ് എം വി എച്ച് എസ് എസ് മഠത്തിൽ]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1257	||	KLM  207	||	A 120	|| [[41094]] || [[41094|M K L M H S S,Kannanalloor]] || [[എം കെ എൽ എം എച്ച് എസ് എസ് കണ്ണനല്ലുർ]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1258	||	KLM  208	||	A 121	|| [[41095]] || [[41095|Vayanakom V H S S]] || [[വയനകം വി എച്ച് എസ് എസ് ‍ഞക്കനാൽ]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1259	||	KLM  209	||	A 122	|| [[41096]] || [[41096|A K M H S S,MAILAPUR]] || [[എ.കെ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. മൈലാപ്പൂർ]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1260	||	KLM  210	||	A 123	|| [[41097]] || [[41097|M.S.M.H.S.S.Chathinamkulam]] || [[എം എസ് എം എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് ചാത്തിനാംകുളം]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1261	||	KLM  211	||	A 124	|| [[41101]] || [[41101|T K M H S S,KARIKKODE]] || [[റ്റി.കെ. എം എച്ച്. എസ്. എസ്. കരിക്കോട്]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1262	||	KLM  212	||	A 125	|| [[41102]] || [[41102|S.N. Trust H.S.S.Kollam]] || [[എസ് എൻ ട്രസ്റ്റ്‌ എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് കൊല്ലം]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1263	||	KLM  213	||	A 126	|| [[41104]] || [[41104|Chathanoor SN Trust H S]] || [[എസ് എൻ ട്രസ്ട് എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് ചാത്തന്നൂർ]] ||	കൊല്ലം	||	ചാത്തന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1264	||	KLM  214	||	A 127	|| [[41360]] || [[41360|Khadiriyya H.S.Kottukadu]] || [[ഖാദിരിയ്യ ഹൈസ്കൂൾ കൊട്ടുകാട്]] ||	കൊല്ലം	||	ചവറ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1265	||	KLM  215	||	A 128	|| [[50023]] || [[50023|C S I V H S And H S S FOR THE DEAF ,VALAKOM]] || [[സി.എസ്.ഐ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്സ്. ഫോർ ഡഫ് വാളകം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1266	||	KLM  216	||	UA 1 	|| [[41024]] || [[41024|M.E.A.E.M.H.S.Karicode]] || [[എം.ഇ.എ. ഇ.എം. എച്ച്.എസ് എസ് കരിക്കോട്]] ||	കൊല്ലം	||	കുണ്ടറ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1267	||	KLM  217	||	UA 1 	|| [[41070]] || [[41070|St.Joseph Convent Girls H.S.S Kollam]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് കോൺവന്റ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ് കൊല്ലം]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1268	||	KLM  218	||	UA 1 	|| [[41105]] || [[41105|Holy Family Convent EMHS Aravila]] || [[ഹോളി ഫാമിലി കോൺവന്റ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ് അരവിള]] ||	കൊല്ലം	||	കൊല്ലം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1269	||	KLM  219	||	UA 1 	|| [[41107]] || [[41107|Vivekananda Hs Vavvakavu]] || [[വിവേകാനന്ദ ഇ.എം. എച്ച്.എസ് വലിയകുളങ്ങര]] ||	കൊല്ലം	||	കരുനാഗപ്പള്ളി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1270	||	KLM  220	||	UA 1 	|| [[39015]] || [[39015|S .D .A .H .S. Karickom]] || [[എസ്.ഡി.എ.എച്ച് എസ് കരിക്കം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1271	||	KLM  221	||	UA 1 	|| [[39056]] || [[39056|St.John`s H.S Karuvelil]] || [[സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച് എസ് കാരുവേലിൽ]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	കൊട്ടാരക്കര 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1272	||	KLM  222	||	UA 1 	|| [[39059]] || [[39059|B.M.M.C.S.P.M.H.S SASTHAMCOTTA]] || [[ബിഷപ്പ് എം.എം.എച്ച് എസ് ശാസ്താംകോട്ട]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	ശാസ്‌താംകോട്ട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1273	||	KLM  223	||	UA 1 	|| [[39063]] || [[39063|Little Flower H.S Thrippilazhikom]] || [[ലിറ്റിൽഫ്ളവർഎച്ച് എസ് തൃപ്പിലഴികം]] ||	കൊട്ടാരക്കര	||	വെളിയം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1274	||	KLM  224	||	UA 1 	|| [[40014]] || [[40014|Sabarigiri HSS Anchal]] || [[ശബരിഗിരി എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് അഞ്ചൽ]] ||	പുനലൂർ	||	അഞ്ചൽ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1275	||	KNR  1	||	G 1	|| [[13001]] || [[13001|Govt V H S S Pulingome]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് പുളിങ്ങോം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1276	||	KNR  2	||	G 2	|| [[13004]] || [[13004|G.G.V.H.S.S ,Kannur]] || [[ഗവ ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ് കണ്ണൂർ]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1277	||	KNR  3	||	G 3	|| [[13005]] || [[13005|G.V.H.S.S,Kannur]] || [[ഗവ വി എച്ച് എസ് എസ് കണ്ണൂർ]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1278	||	KNR  4	||	G 4	|| [[13008]] || [[13008|G.T.H.S.S,Kannur]] || [[ഗവ ടൗൺ എച്ച് എസ് എസ് കണ്ണൂർ]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1279	||	KNR  5	||	G 5	|| [[13009]] || [[13009|GOVT.CITY.HSS.KANNUR]] || [[ഗവ സിററി എച്ച് എസ് കണ്ണൂർ]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1280	||	KNR  6	||	G 6	|| [[13012]] || [[13012|G.H.S.S,Pallikunnu]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് പള്ളിക്കുന്ന്]] ||	കണ്ണൂർ	||	പാപ്പിനിശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1281	||	KNR  7	||	G 7	|| [[13015]] || [[13015|G.H.S.S,,Muzhappilangad]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് മുഴപ്പിലങ്ങാട്]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1282	||	KNR  8	||	G 8	|| [[13016]] || [[13016|G H S S, Thottada]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് തോട്ടട]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1283	||	KNR  9	||	G 9	|| [[13018]] || [[13018|G.H.S.S,Azhikode]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് അഴീക്കോട്]] ||	കണ്ണൂർ	||	പാപ്പിനിശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1284	||	KNR  10	||	G 10	|| [[13019]] || [[13019|G R F T H S , Azhikkal]] || [[ജി ആർ എഫ് ടി എച്ച് എസ് അഴീക്കൽ]] ||	കണ്ണൂർ	||	പാപ്പിനിശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1285	||	KNR  11	||	G 11	|| [[13020]] || [[13020|CHMKSGHSS Valapattanam]] || [[സി.എച്ച്.എം.കെ.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വളപട്ടണം]] ||	കണ്ണൂർ	||	പാപ്പിനിശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1286	||	KNR  12	||	G 12	|| [[13022]] || [[13022|G.H.S.S,Puzhathi]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് പുഴാതി]] ||	കണ്ണൂർ	||	പാപ്പിനിശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1287	||	KNR  13	||	G 13	|| [[13025]] || [[13025|Tagore VidyaNikethan G.H.S.S Thaliparamba]] || [[ടാഗോർ വിദ്യാനികേതൻ ജി എച്ച് എസ്സ് തളിപ്പറമ്പ്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1288	||	KNR  14	||	G 14	|| [[13026]] || [[13026|G H S S KOYYAM]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. കൊയ്യം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1289	||	KNR  15	||	G 15	|| [[13027]] || [[13027|G H S S CHUZHALI]] || [[ജി എച്ച് എസ്സ് ചുഴലി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1290	||	KNR  16	||	G 16	|| [[13028]] || [[13028|G B H S S CHERUKUNNU]] || [[ജി ബി എച്ച് എസ് എസ് ചെറുകുന്നു]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1291	||	KNR  17	||	G 17	|| [[13029]] || [[13029|G G V H S S CHERUKUNNU]] || [[ജി ജി എച്ച് എസ് എസ് ചെറുകുന്നു]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1292	||	KNR  18	||	G 18	|| [[13030]] || [[13030|C H M K S G H S S MATTOOL]] || [[സി എച്ച് എം കെ എസ് ജി എച്ച് എസ് എസ് മാട്ടൂൽ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1293	||	KNR  19	||	G 19	|| [[13033]] || [[13033|G B H S S Madayi]] || [[ജി ബി എച്ച് എസ് എസ് മാടായി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1294	||	KNR  20	||	G 20	|| [[13034]] || [[13034|G H S S KOTTILA]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് കൊട്ടില]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1295	||	KNR  21	||	G 21	|| [[13035]] || [[13035|G H S CHERUTHAZHAM]] || [[ജി എച്ച് എസ് ചെറുതാഴം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1296	||	KNR  22	||	G 22	|| [[13036]] || [[13036|G G H S S MADAYI]] || [[ജി ജി എച്ച് എസ് എസ് മാടായി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1297	||	KNR  23	||	G 23	|| [[13039]] || [[13039|G H S S KUNHIMANGALAM]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് കുഞ്ഞിമംഗലം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1298	||	KNR  24	||	G 24	|| [[13040]] || [[13040|G.V.H.S.S,Kalliasseri]] || [[കെ പി ആർ ജി എസ് ജി വി എച്ച് എസ് എസ് കല്യാശ്ശേരി]] ||	കണ്ണൂർ	||	പാപ്പിനിശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1299	||	KNR  25	||	G 25	|| [[13042]] || [[13042|G H S S Aroli]] || [[ജി എച്ച് എസ് അരോളി]] ||	കണ്ണൂർ	||	പാപ്പിനിശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1300	||	KNR  26	||	G 26	|| [[13044]] || [[13044 |G H S SREEPURAM]] || [[ജി എച്ച് എസ്സ് ശ്രീപുരം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1301	||	KNR  27	||	G 27	|| [[13045]] || [[13045|GVHSS Karthikapuram]] || [[ജി വി എച്ച് എസ്സ് കാർത്തികപുരം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1302	||	KNR  28	||	G 28	|| [[13048]] || [[13048|G H S S KANIYANCHAL]] || [[ജി എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് കണിയൻചാൽ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1303	||	KNR  29	||	G 29	|| [[13054]] || [[13054|GOVT H.S.S. CHELORA]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് ചേലോറ]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1304	||	KNR  30	||	G 30	|| [[13056]] || [[13056|IMNSGHSS Mayyil]] || [[ഐ.എം.എൻ.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മയ്യിൽ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1305	||	KNR  31	||	G 31	|| [[13061]] || [[13061|Govt. H S, Chala]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് ചാല]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1306	||	KNR  32	||	G 32	|| [[13062]] || [[13062|A K G S G H S S, Peralasseri]] || [[എ.കെ.ജി.എസ് ജിഎച്ച് എസ് എസ് പെരളശ്ശേരി]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1307	||	KNR  33	||	G 33	|| [[13063]] || [[13063|G.H.S.S.S SREEKANDAPURAM]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ശ്രീകണ്ഠാപുരം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1308	||	KNR  34	||	G 34	|| [[13071]] || [[13071|G H S S ULIKKAL]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഉളിക്കൽ, കണ്ണൂർ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1309	||	KNR  35	||	G 35	|| [[13072]] || [[13072|G H S S IRIKKUR]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇരിക്കൂർ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1310	||	KNR  36	||	G 36	|| [[13075]] || [[13075|E M S S G H S S, Pappinisseri]] || [[ഇ എം എസ് സ്മാരക ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പാപ്പിനിശ്ശേരി]] ||	കണ്ണൂർ	||	പാപ്പിനിശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1311	||	KNR  37	||	G 37	|| [[13076]] || [[13076|K.K.N.P.M.G.V.H.S.S.PARIYARAM]] || [[കെ കെ എൻ പി എം ജി വി എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് പരിയാരം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1312	||	KNR  38	||	G 38	|| [[13077]] || [[13077|G.H.S.PATTUVAM]] || [[ജി എച്ച് എസ്സ് പട്ടുവം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1313	||	KNR  39	||	G 39	|| [[13078]] || [[13078|G.H.S.S,Kannadiparamba]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് കണ്ണാടിപ്പറമ്പ്]] ||	കണ്ണൂർ	||	പാപ്പിനിശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1314	||	KNR  40	||	G 40	|| [[13079]] || [[13079|G.H.S.S,Munderi]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് മുണ്ടേരി]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1315	||	KNR  41	||	G 41	|| [[13080]] || [[13080|G.H.S.S.NEDUNGOME]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. നെടുങ്ങോം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1316	||	KNR  42	||	G 42	|| [[13081]] || [[13081|G.H.S.S MORAZHA]] || [[ജി എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് മൊറാഴ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1317	||	KNR  43	||	G 43	|| [[13082]] || [[13082|A.K.S.G.H.S.S.MALAPPATTAM]] || [[എ.കെ.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മലപ്പട്ടം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1318	||	KNR  44	||	G 44	|| [[13084]] || [[13084|GHSS Chattukappara]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് ചട്ടുകപ്പാറ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1319	||	KNR  45	||	G 45	|| [[13085]] || [[13085|G.H.S.S.KADANNAPPALLY]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് കടന്നപ്പള്ളി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1320	||	KNR  46	||	G 46	|| [[13086]] || [[13086|G.V.H.S.S.KURUMATHUR]] || [[ജി വി എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് കുറുമാത്തൂർ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1321	||	KNR  47	||	G 47	|| [[13088]] || [[13088|G.H.S.S.KOROM]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കോറോം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1322	||	KNR  48	||	G 48	|| [[13089]] || [[13089|GHSS Rmanthali]] || [[ഒ.കെ.കെ.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. രാമന്തളി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1323	||	KNR  49	||	G 49	|| [[13091]] || [[13091|M.A.S.S.G.H.S.ETTIKKULAM]] || [[എം.എ.എസ്.എസ്. ജി.എച്ച്.എസ്.എട്ടിക്കുളം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1324	||	KNR  50	||	G 50	|| [[13092]] || [[13092|G.H.S.S.MATHIL]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മാത്തിൽ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1325	||	KNR  51	||	G 51	|| [[13093]] || [[13093|G.H.S.S.VAYAKKARA]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് വയക്കര]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1326	||	KNR  52	||	G 52	|| [[13094]] || [[13094|GHSS Mathamangalam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്.മാതമംഗലം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1327	||	KNR  53	||	G 53	|| [[13095]] || [[13095|Govt.Higher Secondary School Thirumeni]] || [[ഗവ. ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ തിരുമേനി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1328	||	KNR  54	||	G 54	|| [[13096]] || [[13096|Govt.Higher Secondary School Prappoil]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് പ്രാപ്പൊയിൽ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1329	||	KNR  55	||	G 55	|| [[13097]] || [[13097|G.H.S.S.VELLUR]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വെള്ളൂർ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1330	||	KNR  56	||	G 56	|| [[13098]] || [[13098|G.G.H.S.S.PAYYANNUR]] || [[ജി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ് പയ്യന്നൂർ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1331	||	KNR  57	||	G 57	|| [[13100]] || [[13100|S.S.G.H.S.S.PAYYANUR]] || [[എസ്.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പയ്യന്നൂർ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1332	||	KNR  58	||	G 58	|| [[13101]] || [[13101|A.K.A.S.G.V.H.S.S.PAYYANNUR]] || [[എ. കുഞ്ഞിരാമൻ അടിയോടി സ്മാരക ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പയ്യന്നൂർ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1333	||	KNR  59	||	G 59	|| [[13103]] || [[13103|Govt.Higher Secondary School Kozhichal]] || [[ഗവ. ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ, കോഴിച്ചാൽ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1334	||	KNR  60	||	G 60	|| [[13104]] || [[13104|Govt.Higher Secondary School Peringome]] || [[ഗവ. ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ, പെരിങ്ങോം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1335	||	KNR  61	||	G 61	|| [[13105]] || [[13105|A V S G H S S KARIVELLUR]] || [[എ.വി.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്.കരിവെള്ളൂർ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1336	||	KNR  62	||	G 62	|| [[13106]] || [[13106|G.W.H.S.S.CHERUKUNNU]] || [[ജി ഡബ്ള്യു എച്ച് എസ് എസ് ചെറുകുന്ന്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1337	||	KNR  63	||	G 63	|| [[13109]] || [[13109|G.M.R.S.KANNUR(PATTUVAM)]] || [[ജി എം ആർ എസ്സ് കണ്ണൂർ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1338	||	KNR  64	||	G 64	|| [[13121]] || [[13121|G.H.S.S.Padiyoor]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് പടിയൂർ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1339	||	KNR  65	||	G 65	|| [[13501]] || [[13501|T.H.S.S. Kannur]] || [[ഗവ ടെക്‌നിക്കൽ എച്ച്.എസ്. കണ്ണൂർ]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1340	||	KNR  66	||	G 66	|| [[13502]] || [[13502|Technical H S Neruvambram]] || [[ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ്. നെരുവമ്പ്രം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1341	||	KNR  67	||	G 67	|| [[13503]] || [[13503|TECHNICAL H S NADUVIL]] || [[ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ്. നടുവിൽ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1342	||	KNR  68	||	G 68	|| [[13753]] || [[13753|G H S CHERIYOOR]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. ചെറിയൂർ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1343	||	KNR  69	||	G 69	|| [[13759]] || [[13759|G H S KUTTYERI]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. കുറ്റ്യേരി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1344	||	KNR  70	||	G 70	|| [[13761]] || [[13761|G H S PACHENI]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. പാച്ചേനി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1345	||	KNR  71	||	G 71	|| [[13770]] || [[13770|G H S THADIKKADAVU]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.തടിക്കടവ്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1346	||	KNR  72	||	G 72	|| [[13783]] || [[13783|G H S RAYAROME]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. രയരോം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1347	||	KNR  73	||	G 73	|| [[13784]] || [[13784|G H S KALIKKADAVU]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. കാലിക്കടവ്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1348	||	KNR  74	||	G 74	|| [[13966]] || [[13966|G H S THAVIDISSERY]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. തവിടിശ്ശേരി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1349	||	KNR  75	||	G 75	|| [[13986]] || [[13986|Medical College Public School Pariyaram]] || [[മെ‍ഡിക്കൽ കോളേജ് പബ്ലിക്ക് സ്കൂൾ പരിയാരം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1350	||	KNR  76	||	G 76	|| [[14003]] || [[14003|Govt.GIRLS H S S Thalassery]] || [[ഗവ.ഗേൾസ് എച്ച് .എസ്.എസ്.തലശ്ശേരി]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1351	||	KNR  77	||	G 77	|| [[14004]] || [[14004|Govt.BRENNEN HSS THALASSERY]] || [[ഗവ.ബ്രണ്ണൻ എച്ച് .എസ്.എസ്.തലശ്ശേരി]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1352	||	KNR  78	||	G 78	|| [[14006]] || [[14006|GOVT. HIGHER SECONDARY SCHOOL THIRUVANGAD]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. തിരുവങ്ങാട്]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1353	||	KNR  79	||	G 79	|| [[14007]] || [[14007|GVHSS KODUVALLY]] || [[ഗവ.വൊക്കേഷണൽ.എച്ച് .എസ്.എസ്.കൊടുവളളി]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1354	||	KNR  80	||	G 80	|| [[14009]] || [[14009|Govt.Vocational H S S Chirakkara]] || [[ഗവ.വൊക്കേഷണൽ‍‍.എച്ച് .എസ്.എസ്.ചിറക്കര]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1355	||	KNR  81	||	G 81	|| [[14010]] || [[14010|G H S S Kavumbhagam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കാവുംഭാഗം]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1356	||	KNR  82	||	G 82	|| [[14012]] || [[14012|GHSS PALAYAD]] || [[ഗവ.എച്ച് .എസ്.എസ്.പാലയാട്]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1357	||	KNR  83	||	G 83	|| [[14013]] || [[14013|Govt.H S S Chundangapoil]] || [[ഗവ.എച്ച് .എസ്.എസ്.ചുണ്ടങ്ങാപൊയിൽ]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1358	||	KNR  84	||	G 84	|| [[14015]] || [[14015|GVHSS KADIRUR]] || [[ഗവ.എച്ച് .എസ്.എസ്.കതിരൂര്]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1359	||	KNR  85	||	G 85	|| [[14017]] || [[14017|Govt.HSS VADAKKUMPAD]] || [[ഗവ.എച്ച് .എസ്.എസ്.വടക്കുമ്പാട്]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1360	||	KNR  86	||	G 86	|| [[14018]] || [[14018|Govt.Vocational H S S Edayannur]] || [[ഗവ. വൊക്കേഷണൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. എടയന്നൂർ]] ||	തലശ്ശേരി	||	മട്ടന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1361	||	KNR  87	||	G 87	|| [[14019]] || [[14019|G H S S KUTHUPARAMBA]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂത്തുപറമ്പ്]] ||	തലശ്ശേരി	||	കൂത്തുപറമ്പ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1362	||	KNR  88	||	G 88	|| [[14020]] || [[14020|G.H.S.S.Mambram]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മമ്പറം]] ||	തലശ്ശേരി	||	മട്ടന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1363	||	KNR  89	||	G 89	|| [[14021]] || [[14021|Govt.HSS Kottayam Malabar]] || [[ഗവ.എച്ച് .എസ്.എസ്.കോട്ടയം മലബാർ]] ||	തലശ്ശേരി	||	കൂത്തുപറമ്പ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1364	||	KNR  90	||	G 90	|| [[14022]] || [[14022|E K NAYANAR SMARAKA Govt.HSS Vengad]] || [[ഇ.കെ.നായനാർ സ്മാരക ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. വേങ്ങാട്]] ||	തലശ്ശേരി	||	മട്ടന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1365	||	KNR  91	||	G 91	|| [[14023]] || [[14023|GHSS Chittaripramba]] || [[ഗവ.എച്ച് .എസ്.എസ്.ചിറ്റാരിപ്പറമ്പ്]] ||	തലശ്ശേരി	||	കൂത്തുപറമ്പ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1366	||	KNR  92	||	G 92	|| [[14035]] || [[14035|GOVT HSS PALA.]] || [[ഗവ.എച്ച് .എസ്.എസ്.പാല]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1367	||	KNR  93	||	G 93	|| [[14042]] || [[14042|Ghssmanathana]] || [[ഗവ.എച്ച് .എസ്.എസ്.മണത്തണ]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1368	||	KNR  94	||	G 94	|| [[14043]] || [[14043|Pattiam Gopalan Memorial Govt. H S S Cheruvanchery]] || [[പാട്യംഗോപാലൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവ.എച്ച്.എസ്. ചെറുവാഞ്ചേരി]] ||	തലശ്ശേരി	||	കൂത്തുപറമ്പ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1369	||	KNR  95	||	G 95	|| [[14044]] || [[14044|Govt. H S S Pattiam]] || [[ഗവ.എച്ച് .എസ്.എസ്.പാട്യം]] ||	തലശ്ശേരി	||	കൂത്തുപറമ്പ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1370	||	KNR  96	||	G 96	|| [[14051]] || [[14051|G H S S MALUR]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മാലൂര്]] ||	തലശ്ശേരി	||	മട്ടന്നൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1371	||	KNR  97	||	G 97	|| [[14052]] || [[14052|G.H.S.S Chavassery]] || [[ഗവ.എച്ച് .എസ്.എസ്.ചാവശ്ശേരി]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1372	||	KNR  98	||	G 98	|| [[14054]] || [[14054|G.H.S.S. ARALAM]] || [[ഗവ.എച്ച് .എസ്.എസ്.ആറളം]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1373	||	KNR  99	||	G 99	|| [[14057]] || [[14057|A.K.G. MEMMORIAL G.H.S.S. PINARAYI]] || [[എ.കെ.ജി. മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. പിണറായി]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1374	||	KNR  100	||	G 100	|| [[14849]] || [[14849|G.H.S.S Aralamfarm]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. ആറളം ഫാം]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1375	||	KNR  101	||	G 101	|| [[14855]] || [[14855|G.H.S Perinkari]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. പെരിങ്കരി]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1376	||	KNR  102	||	A 1	|| [[13002]] || [[13002|ST MARYS H S CHERUPUZHA]] || [[സെൻറ്മേരിസ് എച്ച്.എസ്. ചെറുപുഴ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1377	||	KNR  103	||	A 2	|| [[13006]] || [[13006|St.Teresa's AIHSS KANNUR]] || [[സെൻറ് തെരേസാസ് എ ഐ എച്ച് എസ് കണ്ണൂർ]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1378	||	KNR  104	||	A 3	|| [[13007]] || [[13007|St.Michels.A.I.H.S.S]] || [[സെൻറ് മൈക്കിൾസ് എ ഐ എച്ച് എസ് കണ്ണൂർ]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1379	||	KNR  105	||	A 4	|| [[13010]] || [[13010|D.I.S.G.H.S.S,Kannur]] || [[ഡി ഐ എസ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ് കണ്ണൂർ]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1380	||	KNR  106	||	A 5	|| [[13011]] || [[13011|D.I.S.E.M.H.S. Kannur]] || [[ഡി.ഐ.എസ്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. കണ്ണൂർ]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1381	||	KNR  107	||	A 6	|| [[13013]] || [[13013|Chovva Higher Secondary School, Chovva]] || [[ചൊവ്വ എച്ച് എസ്]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1382	||	KNR  108	||	A 7	|| [[13014]] || [[13014|CHM HSS ELAYAVOOR]] || [[സി എച്ച് എം എച്ച് എസ് എളയാവൂർ]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1383	||	KNR  109	||	A 8	|| [[13017]] || [[13017|Azhikode H S S]] || [[അഴീക്കോട് എച്ച് എസ് എസ്]] ||	കണ്ണൂർ	||	പാപ്പിനിശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1384	||	KNR  110	||	A 9	|| [[13021]] || [[13021|Rajas H.S.S. Chirakkal]] || [[രാജാസ് എച്ച് എസ് എസ് ചിറക്കൽ]] ||	കണ്ണൂർ	||	പാപ്പിനിശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1385	||	KNR  111	||	A 10	|| [[13023]] || [[13023|SEETHI SAHIB HSS THALIPARAMBA]] || [[സീതിസാഹിബ് എച്ച് എസ്സ് തളിപ്പറമ്പ്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1386	||	KNR  112	||	A 11	|| [[13024]] || [[13024|Moothedath H S Thaliparamba]] || [[മൂത്തേടത്ത് എച്ച് എസ്സ് തളിപ്പറമ്പ്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1387	||	KNR  113	||	A 12	|| [[13037]] || [[13037|JAMA-ATH HS PUTHIYANGADI]] || [[ജമാ-അത്ത് എച്ച് എസ് പുതിയങ്ങാടി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1388	||	KNR  114	||	A 13	|| [[13041]] || [[13041|PARASSINIKKADAVU H S S]] || [[പറശ്ശിനിക്കടവ് എച്ച് എസ്സ് എസ്സ്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1389	||	KNR  115	||	A 14	|| [[13043]] || [[13043 |N S S H S S ALAKKODE]] || [[എൻ എസ്സ് എസ്സ് എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് ആലക്കോട്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1390	||	KNR  116	||	A 15	|| [[13046]] || [[13046|MARY GIRI H S THERTHALLY]] || [[മേരിഗിരി എച്ച് എസ്സ് തേർത്തല്ലി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1391	||	KNR  117	||	A 16	|| [[13047]] || [[13047|ST. JOSEPH H S S VAYATTUPARAMBA]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് എച്ച് എസ്സ് എസ്സ് വായാട്ടുപറമ്പ്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1392	||	KNR  118	||	A 17	|| [[13049]] || [[13049|CHAPPARAPADAVU HIGH SCHOOL]] || [[ചപ്പാരപ്പടവ് ഹൈസ്ക്കൂൾ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1393	||	KNR  119	||	A 18	|| [[13050]] || [[13050|B V M J H S S PERUMBADAVU]] || [[ബി വി ജെ എം എച്ച് എസ് പെരുമ്പടവ്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1394	||	KNR  120	||	A 19	|| [[13051]] || [[13051|Tagore Memmorial H S VELLORA]] || [[ടാഗോർ മെമ്മൊറിയൽ എച്ച്.എസ്.വെള്ളോറ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1395	||	KNR  121	||	A 20	|| [[13052]] || [[13052|NADUVIL H S]] || [[നടുവിൽ എച്ച് എസ്സ്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1396	||	KNR  122	||	A 21	|| [[13053]] || [[13053|ST JOSEPHS HS PULIKURUMBA]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് എച്ച് എസ്സ് പുലിക്കുറുമ്പ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1397	||	KNR  123	||	A 22	|| [[13055]] || [[13055|Kambil Mopla Higher Secondary School]] || [[കമ്പിൽ മോപ്പിള ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1398	||	KNR  124	||	A 23	|| [[13057]] || [[13057|Ancharakkandi H S S]] || [[അ‍ഞ്ചരക്കണ്ടി എച്ച് എസ് എസ്]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1399	||	KNR  125	||	A 24	|| [[13058]] || [[13058|Chembilode H S]] || [[ചെമ്പിലോട് എച്ച് എസ്]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1400	||	KNR  126	||	A 25	|| [[13059]] || [[13059|H.S.S Kadamboor]] || [[കടമ്പൂർ എച്ച് എസ് എസ്]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1401	||	KNR  127	||	A 26	|| [[13060]] || [[13060|KADACHIRA H.S.S]] || [[കാടാച്ചിറ എച്ച് എസ്]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1402	||	KNR  128	||	A 27	|| [[13064]] || [[13064|Maryland Highschool Madampam]] || [[മേരിലാന്റ് ഹൈസ്കൂൾ മടമ്പം]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1403	||	KNR  129	||	A 28	|| [[13065]] || [[13065|DEVAMATHA H S PAISAKARY]] || [[ദേവമാതാ ഹൈസ്കൂൾ പൈസക്കരി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1404	||	KNR  130	||	A 29	|| [[13066]] || [[13066|CHERUPUSHPA H S CHANDANAKKAMPARA]] || [[ചെറുപുഷ്പ എച്ച്.എസ്. ചന്ദനക്കാംപാറ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1405	||	KNR  131	||	A 30	|| [[13067]] || [[13067|St GEORGE H S CHEMBANTHOTTI]] || [[സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹൈസ്കൂൾ ചെമ്പന്തൊട്ടി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1406	||	KNR  132	||	A 31	|| [[13068]] || [[13068|Nirmala High School, Chemperi]] || [[നിർമ്മല ഹൈസ്കൂൾ ചെമ്പേരി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1407	||	KNR  133	||	A 32	|| [[13069]] || [[13069|ST. AUGUSTINE'S H S NELLIKUTTY]] || [[സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് ഹൈസ്കൂൾ നെല്ലിക്കുറ്റി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1408	||	KNR  134	||	A 33	|| [[13070]] || [[13070|St. Thomas Highschool Manikkadavu]] || [[സെന്റ് തോമസ് ഹൈസ്കൂൾ മണിക്കടവ്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1409	||	KNR  135	||	A 34	|| [[13074]] || [[13074|Sacred Heart HS Payyavoor]] || [[സേക്രഡ് ഹാർട്ട് ഹൈസ്കൂൾ പയ്യാവൂർ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1410	||	KNR  136	||	A 35	|| [[13083]] || [[13083|MARY QUEEN'S H S KUDIYANMALA]] || [[മേരി ക്യൂൻസ് ഹൈസ്കൂൾ കുടിയാൻമല]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1411	||	KNR  137	||	A 36	|| [[13087]] || [[13087|S A B T M H S S THAYINERY]] || [[എസ്.എ.ബി.ടി.എം.എച്ച്.എസ്.തായിനേരി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1412	||	KNR  138	||	A 37	|| [[13099]] || [[13099|St.Mary's High School For Girls, Payyannur]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്. എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് പയ്യന്നൂർ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂ‍ർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1413	||	KNR  139	||	A 38	|| [[13108]] || [[13108|S.N.Trust H S S, thottada]] || [[എസ് എൻ ട്രസ്റ്റ് എച്ച് എസ് എസ് തോട്ടട]] ||	കണ്ണൂർ	||	കണ്ണൂർ സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1414	||	KNR  140	||	A 39	|| [[13117]] || [[13117|SIR SYED HIGH SCHOOL TALIPARAMBA]] || [[സർ സയ്യിദ് എച്ച് എസ്സ് തളിപ്പറമ്പ്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1415	||	KNR  141	||	A 40	|| [[13122]] || [[13122|DON BOSCO SPEECH and HEARING H S KARAKKUND]] || [[ഡോൺ ബോസ്കോ സ്പീച്ച് ആന്റ് ഹിയറിംഗ് എച്ച് എസ്സ് കാരക്കുണ്ട്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1416	||	KNR  142	||	A 41	|| [[14001]] || [[14001|ST. JOSEPH'S HIGHER SECONDARY SCHOOL, THALASSERY]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് .എച്ച് .എസ്.എസ്.തലശ്ശേരി]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1417	||	KNR  143	||	A 42	|| [[14002]] || [[14002|SacredHeart Girls HSS Thalassery]] || [[സേക്രഡ്ഹാർട്ട് ഗേൾസ്. എച്ച് .എസ്.തലശ്ശേരി]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1418	||	KNR  144	||	A 43	|| [[14005]] || [[14005|B.E.M.P.S.S.Thalassery]] || [[ബി.ഇ.എം.പി.എച്ച്.എസ്.തലശ്ശേരി]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1419	||	KNR  145	||	A 44	|| [[14008]] || [[14008|M M H S S THALASSERY]] || [[എം.എം.എച്ച് .എസ്.എസ്.തലശ്ശേരി]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1420	||	KNR  146	||	A 45	|| [[14011]] || [[14011|Onion H S, Kodiyeri]] || [[ഓണിയൻ എച്ച്.എസ്.എസ്. കോടിയേരി]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1421	||	KNR  147	||	A 46	|| [[14014]] || [[14014|KOODALI HIGH SCHOOL]] || [[കൂടാളി എച്ച് എസ് എസ്]] ||	തലശ്ശേരി	||	മട്ടന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1422	||	KNR  148	||	A 47	|| [[14016]] || [[14016|K.P.C.H.S.S. PATTANUR]] || [[കെ.പി.സി.എച്ച്.എസ്.എസ്.പട്ടാനൂര്]] ||	തലശ്ശേരി	||	മട്ടന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1423	||	KNR  149	||	A 48	|| [[14024]] || [[14024|St.CORNELIUS H S KOLAYAD]] || [[സെന്റ് കൊർണേലിയൂസ് എച്ച്.എസ്. കോളയാട്]] ||	തലശ്ശേരി	||	കൂത്തുപറമ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1424	||	KNR  150	||	A 49	|| [[14025]] || [[14025|K R H S , Pathiriyad]] || [[കെ.ആർ.എച്ച് .എസ്.പാതിരിയാട്]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1425	||	KNR  151	||	A 50	|| [[14026]] || [[14026|K K V Memorial H S S Panoor]] || [[കെ.കെ.വി.മെമ്മോറിയൽ.എച്ച് .എസ്.എസ്.പാനൂർ]] ||	തലശ്ശേരി	||	പാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1426	||	KNR  152	||	A 51	|| [[14027]] || [[14027|P.R.M.H.S.S. Panoor]] || [[പി.ആർ.മെമ്മോറിയൽ.എച്ച് .എസ്.എസ്.പാനൂർ]] ||	തലശ്ശേരി	||	പാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1427	||	KNR  153	||	A 52	|| [[14028]] || [[14028|RGMHSS Mokeri]] || [[രാജീവ് ഗാന്ധി മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്.എസ്.മൊകേരി]] ||	തലശ്ശേരി	||	പാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1428	||	KNR  154	||	A 53	|| [[14029]] || [[14029|Chothavoor H S , Champad]] || [[ചോതാവൂർ എച്ച് .എസ്. ചമ്പാട്]] ||	തലശ്ശേരി	||	ചൊക്ലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1429	||	KNR  155	||	A 54	|| [[14030]] || [[14030|RAMAVILASAM HSS CHOKLI]] || [[രാമവിലാസം എച്ച് .എസ്.എസ്.ചൊക്ളി]] ||	തലശ്ശേരി	||	ചൊക്ലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1430	||	KNR  156	||	A 55	|| [[14031]] || [[14031|N A M H S S Peringathur]] || [[എൻ.എ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് പെരിങ്ങത്തൂർ]] ||	തലശ്ശേരി	||	ചൊക്ലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1431	||	KNR  157	||	A 56	|| [[14032]] || [[14032|V P Oriental H S , Chockli]] || [[വി.പി.ഓറിയന്റൽ.എച്ച് .എസ്.ചൊക്ളി]] ||	തലശ്ശേരി	||	ചൊക്ലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1432	||	KNR  158	||	A 57	|| [[14033]] || [[14033|Sjhsperavoor]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് .എച്ച് .എസ്.പേരാവൂർ]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1433	||	KNR  159	||	A 58	|| [[14034]] || [[14034|SANTHOME H.S.S. KOLAKKAD]] || [[സാന്തോം .എച്ച് .എസ്.എസ്.കൊളക്കാട്]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1434	||	KNR  160	||	A 59	|| [[14036]] || [[14036|C H M H S Kavumpady]] || [[സി.എച്ച്.എംഹയർസെക്കന്ററിസ്കൂൾ കാവുമ്പടി]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1435	||	KNR  161	||	A 60	|| [[14037]] || [[14037|St.Josephs Hs Adakkathode]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് .എച്ച് .എസ്.അടക്കാത്തോട്]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1436	||	KNR  162	||	A 61	|| [[14038]] || [[14038|St. Thomas HSS Kelakam]] || [[സെന്റ് .തോമസ്.എച്ച് .എസ്.കേളകം]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1437	||	KNR  163	||	A 62	|| [[14039]] || [[14039|Ijmhss Kottiyoor]] || [[ഐ.ജെ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് കൊട്ടിയൂർ]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1438	||	KNR  164	||	A 63	|| [[14040]] || [[14040|KUTHUPARAMBA HIGH SCHOOL]] || [[കൂത്തുപറമ്പ് ഹൈസ്കൂൾ]] ||	തലശ്ശേരി	||	കൂത്തുപറമ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1439	||	KNR  165	||	A 64	|| [[14045]] || [[14045|V.H.S.S Kadavathur]] || [[പി.കെ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് കടവത്തൂർ]] ||	തലശ്ശേരി	||	പാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1440	||	KNR  166	||	A 65	|| [[14046]] || [[14046|P R M KOLAVALLOOR H S S]] || [[പി.ആർ.മെമ്മോറിയൽ.എച്ച്.എസ്.എസ്.കൊളവല്ലൂർ]] ||	തലശ്ശേരി	||	പാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1441	||	KNR  167	||	A 66	|| [[14047]] || [[14047|IRITTY HIGHER SECONDERY SCHOOL]] || [[ഇരിട്ടി എച്ച്.എസ്.എസ്]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1442	||	KNR  168	||	A 67	|| [[14049]] || [[14049|Mattannur H S S]] || [[മട്ടന്നൂര്.എച്ച് .എസ്.എസ്.]] ||	തലശ്ശേരി	||	മട്ടന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1443	||	KNR  169	||	A 68	|| [[14050]] || [[14050|Sivapuram HS]] || [[ശിവപുരം എച്ച്.എസ്.എസ്.]] ||	തലശ്ശേരി	||	മട്ടന്നൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1444	||	KNR  170	||	A 69	|| [[14053]] || [[14053|St. Maries H S S, Edoor]] || [[സെന്റ് .മേരീസ്.എച്ച് .എസ്.എസ്.എടൂർ]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1445	||	KNR  171	||	A 70	|| [[14055]] || [[14055|ST. THOMAS H. S. KARIKKOTTAKARY]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്. കരിക്കോട്ടക്കരി]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1446	||	KNR  172	||	A 71	|| [[14056]] || [[14056|S.S.H.S. Velimanam]] || [[സെന്റ് .സെബാസ്റ്റ്യൻ.എച്ച് .എസ്.വെളിമാനം]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1447	||	KNR  173	||	A 72	|| [[14058]] || [[14058|St.Josephs Hs Kunnoth]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് .എച്ച് .എസ്.കുന്നോത്ത്]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1448	||	KNR  174	||	A 73	|| [[14059]] || [[14059|S.T.H.S.S KILIANTHARA]] || [[സെന്റ് .തോമസ്.എച്ച് .എസ്.എസ് കിളിയന്തറ]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1449	||	KNR  175	||	A 74	|| [[14060]] || [[14060|S.H.H.S Angadikadavu]] || [[സേക്രഡ്ഹാർട്ട് എച്ച് .എസ്. അങ്ങാടികടവ്]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1450	||	KNR  176	||	A 75	|| [[14061]] || [[14061|Ramakrishna H S , Olavilam]] || [[രാമകൃഷ്ണ.എച്ച് .എസ്.ഒളവിലം]] ||	തലശ്ശേരി	||	ചൊക്ലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1451	||	KNR  177	||	A 76	|| [[14062]] || [[14062|KARIYAD NAMBIAR S HIGHER SECONDARY SCHOOL]] || [[കരിയാട് നമ്പ്യാർസ്.എച്ച് .എസ്.എസ്. കരിയാട്]] ||	തലശ്ശേരി	||	ചൊക്ലി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1452	||	KNR  178	||	A 77	|| [[14063]] || [[14063|M. H. S. S. MAMBARAM]] || [[മമ്പറം എച്ച് .എസ്.എസ്]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1453	||	KNR  179	||	A 78	|| [[14066]] || [[14066|M M H S , New Mahe]] || [[എം.എം.എച്ച് .എസ്.ന്യൂ മാഹി]] ||	തലശ്ശേരി	||	തലശ്ശേരി സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1454	||	KNR  180	||	A 79	|| [[14882]] || [[14882|Chavara Special High School, Iritty]] || [[ചാവറ സ്പെഷൽ സ്കൂൾ ഇരിട്ടി]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1455	||	KNR  181	||	A 80	|| [[50019]] || [[50019|KARUNYA NIKETAN for DEAF VILAYANKODE]] || [[കാരുണ്യ നികേതൻ ഫോർ ഡഫ് വിളയങ്കോട്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1456	||	KNR  182	||	UA 1	|| [[13003]] || [[13003|St JOSEPH H S S CHERUPUZHA]] || [[സെൻറ്ജോസഫ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ചെറുപുഴ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1457	||	KNR  183	||	UA 2	|| [[13032]] || [[13032|NAJATH GIRLS H S MATOOL]] || [[നജാത്ത് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് മാട്ടൂൽ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1458	||	KNR  184	||	UA 3	|| [[13073]] || [[13073|IRIKKUR RAHMANIYA ORPHANAGE H S]] || [[ഇരിക്കൂർ റഹ്മാനിയ ഓർഫനേജ് ഹൈസ്കൂൾ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	ഇരിക്കൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1459	||	KNR  185	||	UA 4	|| [[13090]] || [[13090|C H M K M H S S VADAKKUMBAD]] || [[സി.എച്ച്.എം.കെ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്.വടക്കുംമ്പാട്]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	പയ്യന്നൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1460	||	KNR  186	||	UA 5	|| [[13110]] || [[13110|Thajul Uloom H S S, Valapattanam]] || [[താജുൽ ഉലൂം എച്ച് എസ് എസ് വളപട്ടണം]] ||	കണ്ണൂർ	||	പാപ്പിനിശ്ശേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1461	||	KNR  187	||	UA 6	|| [[13112]] || [[13112|St. Josephs H S Pushpagiri]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് പുഷ്പഗിരി]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1462	||	KNR  188	||	UA 7	|| [[13114]] || [[13114|St Marys English Medium High School Naduvil]] || [[സെന്റ് മേരീസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. നടുവിൽ]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	തളിപ്പറമ്പ നോർത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1463	||	KNR  189	||	UA 8	|| [[13118]] || [[13118|HIDAYATH ENGLISH MEDIUM HIGH SCHOOL]] || [[ഹിദായത്ത് ഇംഗ്ളീഷ് മീഡിയം എച്ച് എസ് പാപ്പിനിശ്ശരി]] ||	കണ്ണൂർ	||	പാപ്പിനിശ്ശേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1464	||	KNR  190	||	UA 9	|| [[13119]] || [[13119|Falah English Medium School, Narath]] || [[ഫലാ ഇംഗ്ളീഷ് മീഡിയ സ്ക്കൂൾ നാറാത്ത്]] ||	കണ്ണൂർ	||	പാപ്പിനിശ്ശേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1465	||	KNR  191	||	UA 10	|| [[13134]] || [[13134|Darul Hasanath English Medium School, Kannadiparamba]] || [[ദാറുൽ ഹസനാത്ത് ഇ.എം.എസ്. കണ്ണാടിപ്പറമ്പ്]] ||	കണ്ണൂർ	||	പാപ്പിനിശ്ശേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1466	||	KNR  192	||	UA 11	|| [[13575]] || [[13575|MECA PAZHAYANGADI]] || [[എം ഇ സി എ പഴയങ്ങാടി‍‍]] ||	തളിപ്പറമ്പ്	||	മാടായി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1467	||	KNR  193	||	UA 12	|| [[14041]] || [[14041|RANI JAI H S S Nirmalagiri]] || [[റാണിജയ് എച്ച് .എസ്.എസ്.നിർമ്മലഗിരി]] ||	തലശ്ശേരി	||	കൂത്തുപറമ്പ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1468	||	KNR  194	||	UA 13	|| [[14048]] || [[14048|St John Baptist E.M.H.S. Kadathumkadavu]] || [[സെന്റ് ജോൺ ബാപ്റ്റിസ്റ്റ്.ഇ.എം.എച്ച് .എസ്.കടത്തുംകടവ്]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1469	||	KNR  195	||	UA 14	|| [[14071]] || [[14071|SAHARA H S S Mokeri]] || [[സഹാറ.എച്ച് .എസ്.എസ്.മൊകേരി]] ||	തലശ്ശേരി	||	പാനൂ‌ർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1470	||	KNR  196	||	UA 15	|| [[14073]] || [[14073|LFEMHS.KELAKAM]] || [[ലിറ്റിൽ ഫ്ളവർ ഇംഗ്ളീ‍ഷ് മീഡിയം.എച്ച് .എസ്.കേളകം]] ||	തലശ്ശേരി	||	ഇരിട്ടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1471	||	KNR  197	||	UA 16	|| [[14074]] || [[14074|Indian Public School,Peringadi]] || [[ഇന്ത്യൻ പബ്ളിക് സ്കൂൾ.പെരിങ്ങാടി]] ||	തലശ്ശേരി	||	ചൊക്ലി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1472	||	KNR  198	||	UA 17	|| [[14738]] || [[14738|V M M English Medium School Palottupalli]] || [[വി എം എം ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ പാലോട്ടുപള്ളി]] ||	തലശ്ശേരി	||	മട്ടന്നൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1473	||	KTM  1	||	G 1	|| [[31035]] || [[31035|S K V Govt H S S Neendoor]] || [[എസ്സ്.കെ.വി.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.നീണ്ടൂർ]] ||	പാല	||	ഏറ്റുമാനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1474	||	KTM  2	||	G 2	|| [[31036]] || [[31036|Govt High School For Girls Ettumanoor]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.ഫോർ ഗേൾസ്, ഏറ്റുമാനൂർ]] ||	പാല	||	ഏറ്റുമാനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1475	||	KTM  3	||	G 3	|| [[31047]] || [[31047|Govt V H S S Ettumanoor]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ് ,ഏറ്റുമാനൂർ]] ||	പാല	||	ഏറ്റുമാനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1476	||	KTM  4	||	G 4	|| [[31056]] || [[31056|Govt H.S.S. Puthuvely]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.പുതുവേലി]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1477	||	KTM  5	||	G 5	|| [[31064]] || [[31064|Govt H. S. S. Edakkoly]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.ഇടക്കോലി.]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1478	||	KTM  6	||	G 6	|| [[31086]] || [[31086|Mahatma Gandhi Govt H S S Pala]] || [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പാലാ]] ||	പാല	||	പാലാ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1479	||	KTM  7	||	G 7	|| [[31090]] || [[31090|Govt Model Residential High School ,Ettumanoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എം.ആർ.എസ്. ഏറ്റുമാനൂർ]] ||	പാല	||	ഏറ്റുമാനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1480	||	KTM  8	||	G 8	|| [[31501]] || [[31501|Technical H S Pala]] || [[ഗവ.ടി.എച്ച് എസ്സ് പാലാ]] ||	പാല	||	പാലാ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1481	||	KTM  9	||	G 9	|| [[31502]] || [[31502|Technical Hs Kadaplamattom]] || [[ഗവ.ടി.എച്ച് എസ്സ് കടപ്ലാമറ്റം]] ||	പാല	||	പാലാ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1482	||	KTM  10	||	G 10	|| [[32008]] || [[32008|Govt. Hss Erattupetta]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഈരാറ്റുപേട്ട]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1483	||	KTM  11	||	G 11	|| [[32010]] || [[32010|Govt. Hss Thazhathuvadakara]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. താഴത്തുവടകര]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1484	||	KTM  12	||	G 12	|| [[32017]] || [[32017|Govt. H S Adukkom]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. അടുക്കം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1485	||	KTM  13	||	G 13	|| [[32029]] || [[32029|Govt. Hs Kanjirappally]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ് കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1486	||	KTM  14	||	G 14	|| [[32032]] || [[32032|Petta Govt. Hs Kanjirappally]] || [[പേട്ട ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1487	||	KTM  15	||	G 15	|| [[32034]] || [[32034|Rv Govt. Vhss Chenappady]] || [[ആർ.വി. ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേനപ്പാടി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1488	||	KTM  16	||	G 16	|| [[32045]] || [[32045|Govt. Vhss Murikkumvayal]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മുരിക്കുംവയൽ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1489	||	KTM  17	||	G 17	|| [[32047]] || [[32047|Govt. Hss Nedumkunnam]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. നെടുങ്കുന്നം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1490	||	KTM  18	||	G 18	|| [[32050]] || [[32050|Govt. Hss Edakunnam]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇടക്കുന്നം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1491	||	KTM  19	||	G 19	|| [[32051]] || [[32051|Govt. Vhss Ponkunnam]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്. എസ്. പൊൻകുന്നം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1492	||	KTM  20	||	G 20	|| [[32057]] || [[32057|Govt. Vhss Thidanadu]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. തിടനാട്]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1493	||	KTM  21	||	G 21	|| [[32062]] || [[32062|Govt. Hs Vazhoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്. വാഴൂർ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1494	||	KTM  22	||	G 22	|| [[32063]] || [[32063|Govt. Hs Kuzhimavu]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്. കുഴിമാവ്]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1495	||	KTM  23	||	G 23	|| [[32065]] || [[32065|Govt. Hss Panamattom]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പനമറ്റം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1496	||	KTM  24	||	G 24	|| [[32070]] || [[32070|Govt Tribal H. S, Kombukuthy]] || [[ഗവ. ട്രൈബൽ ഹൈസ്ക്കൂൾ കൊമ്പുകുത്തി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1497	||	KTM  25	||	G 25	|| [[32071]] || [[32071|Govt H.S, Panakachira]] || [[ഗവ.ഹൈസ്ക്കൂൾ പനക്കച്ചിറ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1498	||	KTM  26	||	G 26	|| [[32072]] || [[32072|Govt H.S, Kappadu]] || [[ഗവ.ഹൈസ്ക്കൂൾ കപ്പാട്]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1499	||	KTM  27	||	G 27	|| [[32073]] || [[32073|Govt H. S, Koovakkavu]] || [[ഗവ. ഹൈസ്ക്കൂൾ കൂവക്കാവ്]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1500	||	KTM  28	||	G 28	|| [[32501]] || [[32501|Technical Hs Teekoy]] || [[ഗവൺമെന്റ് ടെക്ക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ്.തീക്കോയി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1501	||	KTM  29	||	G 29	|| [[32502]] || [[32502|Technical H S Kanjirappally]] || [[ഗവൺമെന്റ് ടെക്ക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ്. കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1502	||	KTM  30	||	G 30	|| [[33008]] || [[33008|Govt. H S S Paippad]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.പായിപ്പാട്]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1503	||	KTM  31	||	G 31	|| [[33011]] || [[33011|Govt. Hss Vadakkekkara]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.വടക്കേക്കര]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1504	||	KTM  32	||	G 32	|| [[33015]] || [[33015|Govt. Model Hss Changanacherry]] || [[ഗവ.മോഡൽ എച്ച്.എസ്സ്.ചങ്ങനാശ്ശേരി]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1505	||	KTM  33	||	G 33	|| [[33016]] || [[33016|Govt. Hss Thrikodithanam]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.തൃക്കൊടിത്താനം]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1506	||	KTM  34	||	G 34	|| [[33019]] || [[33019 |Govt. Hss Kurichy]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.കുറിച്ചി]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1507	||	KTM  35	||	G 35	|| [[33027]] || [[33027|Govt. Model H.S.S. Kottayam]] || [[ഗവ.മോഡൽ എച്ച്. എസ്. എസ് കോട്ടയം]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1508	||	KTM  36	||	G 36	|| [[33030]] || [[33030|G H S S KARAPUZHA]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.കാരാപ്പുഴ]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1509	||	KTM  37	||	G 37	|| [[33034]] || [[33034|Govt. V.H.S.S. Nattakom]] || [[ഗവ.മോഡൽ.വി എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.നാട്ടകം]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1510	||	KTM  38	||	G 38	|| [[33039]] || [[33039|GOVT.V H S S KOTHALA]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.കോത്തല]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1511	||	KTM  39	||	G 39	|| [[33048]] || [[33048|GHSS KUDAMALOOR]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.കുടമാളൂർ]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1512	||	KTM  40	||	G 40	|| [[33051]] || [[33051|GOVT.V H S S KUMARAKOM]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.കുമരകം]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1513	||	KTM  41	||	G 41	|| [[33052]] || [[33052|GHSS CHENGALAM]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.ചെങ്ങളം]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1514	||	KTM  42	||	G 42	|| [[33060]] || [[33060|G H S AREEPARAMPU]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.അരീപ്പറമ്പ്]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1515	||	KTM  43	||	G 43	|| [[33068]] || [[33068|GHSS PAMPADY]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പാമ്പാടി]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1516	||	KTM  44	||	G 44	|| [[33069]] || [[33069|GHS MEENADOM]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.മീനടം]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1517	||	KTM  45	||	G 45	|| [[33072]] || [[33072|ST.GEORGE'S G V H S S PUTHUPPALLY]] || [[സെന്റ് ജോർജസ് ഗവ. വി.എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. പുതുപ്പള്ളി]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1518	||	KTM  46	||	G 46	|| [[33073]] || [[33073|Govt. B.H.S.S. Puthuppally]] || [[ഗവ ബോയ്സ് എച്ച്.എസ്സ്.പുതുപ്പള്ളി]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1519	||	KTM  47	||	G 47	|| [[33075]] || [[33075|GOVT. V H S S THRIKOTHAMANGALAM]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്.എസ്സ്.തൃക്കോതമംഗലം]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1520	||	KTM  48	||	G 48	|| [[33077]] || [[33077|GOVT. HSS THOTTAKKAD]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. തോട്ടക്കാട്]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1521	||	KTM  49	||	G 49	|| [[33081]] || [[33081|GOVT.PTMHS VELLOOR]] || [[ഗവ.പി.റ്റി.എം.എച്ച്.എസ്സ് വെള്ളൂർ]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1522	||	KTM  50	||	G 50	|| [[33084]] || [[33084|MCVHSS ARPOOKKARA]] || [[മെഡിയ്ക്കൽ കോളേജ് വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.ആർപ്പൂക്കര]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1523	||	KTM  51	||	G 51	|| [[33085]] || [[33085|GHS KARIPOOTHITTA]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്സ് കരിപ്പൂത്തിട്ട]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1524	||	KTM  52	||	G 52	|| [[33090]] || [[33090|GOVT. VHSS VAZHAPPALLY]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്.എസ്സ്.വാഴപ്പള്ളി]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1525	||	KTM  53	||	G 53	|| [[33092]] || [[33092|Govt. H. S, Vadavathoor]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്. വടവാതൂർ]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1526	||	KTM  54	||	G 54	|| [[33501]] || [[33501|Govt TECHNICAL H S PAMPADY]] || [[ഗവ.ടെക്‌നിക്കൽ എച്ച്.എസ്. പാമ്പാടി]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1527	||	KTM  55	||	G 55	|| [[33502]] || [[33502|TECHNICAL HS KURICHI]] || [[ഗവ.ടെക്‌നിക്കൽ എച്ച്.എസ്. കുറിച്ചി]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1528	||	KTM  56	||	G 56	|| [[33503]] || [[33503|TECHNICAL HSS  PUTHUPPALLY]] || [[ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ്.എസ് പുതുപ്പള്ളി]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1529	||	KTM  57	||	G 57	|| [[45002]] || [[45002|Govt D V H S S Vechoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് ദേവിവിലാസം എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.വെച്ചൂർ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1530	||	KTM  58	||	G 58	|| [[45003]] || [[45003|Govt Hs Vechoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്സ്.വെച്ചൂർ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1531	||	KTM  59	||	G 59	|| [[45005]] || [[45005|Govt Hss T.V.Puram]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.ടി.വി.പുരം]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1532	||	KTM  60	||	G 60	|| [[45008]] || [[45008|Govt HSS Thekkenada Vaikom]] || [[ഗവ ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ തെക്കേനട വൈക്കം]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1533	||	KTM  61	||	G 61	|| [[45009]] || [[45009|Govt Girls Hss Vaikom]] || [[ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.വൈക്കം]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1534	||	KTM  62	||	G 62	|| [[45010]] || [[45010|Govt Vhss Vaikom West]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.വൈക്കം വെസ്റ്റ്]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1535	||	KTM  63	||	G 63	|| [[45011]] || [[45011|Govt Hss Kulasekharamangalam]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.കുലശേഖരമംഗലം]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1536	||	KTM  64	||	G 64	|| [[45014]] || [[45014|Govt V H S S Thalayolaparambu]] || [[ഗവൺമെന്റ് ബോയ്സ് വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.തലയോലപറമ്പ്]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1537	||	KTM  65	||	G 65	|| [[45015]] || [[45015|A J J M G H S S Thalayolaparambu]] || [[എ.ജെ.ജെ.എം.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.തലയോലപറമ്പ്]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1538	||	KTM  66	||	G 66	|| [[45019]] || [[45019|Govt Vhss for Girls Peruva]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.ഫോർ ഗേൾസ് പെരുവ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1539	||	KTM  67	||	G 67	|| [[45020]] || [[45020|Govt Vhss for Boys Peruva]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.ഫോർ ബോയ്സ് പെരുവ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1540	||	KTM  68	||	G 68	|| [[45021]] || [[45021|Govt V H S S Kaduthuruthy]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.കടുത്തുരുത്തി]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1541	||	KTM  69	||	G 69	|| [[45030]] || [[45030|Govt Hs Manjoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്സ്.മാഞ്ഞുർ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1542	||	KTM  70	||	G 70	|| [[45032]] || [[45032|Govt V H S S Kanakkary]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.കാണക്കാരി]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1543	||	KTM  71	||	G 71	|| [[45045]] || [[45045|Govt Hss Kadappoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.കടപ്പൂർ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1544	||	KTM  72	||	G 72	|| [[45046]] || [[45046|Govt VHSS Vayala]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.വയലാ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1545	||	KTM  73	||	G 73	|| [[50026]] || [[50026|Govt. School for the Blind Olassa Kottayam]] || [[ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ ഫോർ ദി ബ്ലൈൻഡ്, ഒളശ്ശ]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1546	||	KTM  74	||	A 1	|| [[31037]] || [[31037|St Paul`S Girl`S H S Vettimukal]] || [[സെന്റ് പോൾസ് എച്ച്.എസ്. വെട്ടിമുകൾ]] ||	പാല	||	ഏറ്റുമാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1547	||	KTM  75	||	A 2	|| [[31038]] || [[31038|N S S H S S Kidangoor]] || [[എൻ.എസ്സ്. എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കിടങ്ങൂർ]] ||	പാല	||	ഏറ്റുമാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1548	||	KTM  76	||	A 3	|| [[31039]] || [[31039|St Mary`S H S S Kidangoor]] || [[സെന്റ്മേരീസ്. എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കിടങ്ങൂർ]] ||	പാല	||	ഏറ്റുമാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1549	||	KTM  77	||	A 4	|| [[31040]] || [[31040|Holy Cross H S S Cherpunkal]] || [[ഹോളീ ക്രോസ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. ചേർപ്പുങ്കൽ]] ||	പാല	||	ഏറ്റുമാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1550	||	KTM  78	||	A 5	|| [[31041]] || [[31041|St Thomas Girl`S H S Punnathura]] || [[സെന്റ് തോമസ്സ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ് പുന്നത്തുറ]] ||	പാല	||	ഏറ്റുമാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1551	||	KTM  79	||	A 6	|| [[31042]] || [[31042|St Joseph` H S Punnathura]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ് പുന്നത്തുറ]] ||	പാല	||	ഏറ്റുമാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1552	||	KTM  80	||	A 7	|| [[31043]] || [[31043|St.Sebastian's H S S Ayarkunnam]] || [[സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച്.എസ് അയർക്കുന്നം]] ||	പാല	||	ഏറ്റുമാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1553	||	KTM  81	||	A 8	|| [[31044]] || [[31044|Amayannoor H S Amayannoor]] || [[അമയന്നൂർ എച്ച്.എസ് അമയന്നൂർ]] ||	പാല	||	ഏറ്റുമാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1554	||	KTM  82	||	A 9	|| [[31055]] || [[31055|Holy Cross H. S. Monippally]] || [[ഹോളീ ക്രോസ് എച്ച്.എസ്സ്. മോനിപ്പള്ളി]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1555	||	KTM  83	||	A 10	|| [[31057]] || [[31057|V. M. V. H.S.S. Veliyannoor]] || [[വന്ദേമാതരം വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. വെളിയന്നൂർ]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1556	||	KTM  84	||	A 11	|| [[31058]] || [[31058|O.L.L.H.S.S. Uzhavoor]] || [[ഒ.എൽ.എൽ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. ഉഴവൂർ]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1557	||	KTM  85	||	A 12	|| [[31059]] || [[31059|Sreekrishna V H S S Kurichithanam]] || [[എസ്.കെ.വി.എച്ച്.എസ്സ്. കുറിച്ചിത്താനം.]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1558	||	KTM  86	||	A 13	|| [[31060]] || [[31060|St. Thomas H S Marangattupilly]] || [[സെന്റ് തോമസ്സ് എച്ച്.എസ് മരങ്ങാട്ടുപിള്ളി.]] ||	പാല	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1559	||	KTM  87	||	A 14	|| [[31061]] || [[31061|St.Antony`S H S Kadaplamattom]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച്.എസ് കടപ്ലാമറ്റം.]] ||	പാല	||	പാലാ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1560	||	KTM  88	||	A 15	|| [[31062]] || [[31062|St Joseph`S H.S. Kudakkachira]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ് കുടക്കച്ചിറ.]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1561	||	KTM  89	||	A 16	|| [[31063]] || [[31063|S. V. N. S. S. H. S. Edanadu]] || [[എസ്.വി.എൻ.എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്. ഇടനാട്]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1562	||	KTM  90	||	A 17	|| [[31065]] || [[31065|St.Augustines`S H .S. S. Ramapuram]] || [[സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എച്ച്.എസ്സ്. രാമപുരം.]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1563	||	KTM  91	||	A 18	|| [[31066]] || [[31066|S H Girl`S H. S. Ramapuram]] || [[എസ്സ്.എച്ച്.ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്സ്. രാമപുരം.]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1564	||	KTM  92	||	A 19	|| [[31067]] || [[31067|St.Sebastian`S H. S. S. Kadanad]] || [[സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. കടനാട്.]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1565	||	KTM  93	||	A 20	|| [[31068]] || [[31068|St Joseph's H. S. Manathoor]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ് മാനത്തൂർ]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1566	||	KTM  94	||	A 21	|| [[31070]] || [[31070|St John`S H. S. Kurumannu]] || [[സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച്.എസ് കുറുമണ്ണ്.]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1567	||	KTM  95	||	A 22	|| [[31071]] || [[31071|M.D.C.M.S H.S. Erumapramattom]] || [[എം.ഡി.സി.എം.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ് എരുമാപ്രമറ്റം]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1568	||	KTM  96	||	A 23	|| [[31072]] || [[31072|C. M. S. H. S. Mechal]] || [[സി.എം.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ് മേച്ചാൽ]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1569	||	KTM  97	||	A 24	|| [[31073]] || [[31073|C.M.S.H.S. S. Melukavu]] || [[സി.എം.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ് മേലുകാവ്]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1570	||	KTM  98	||	A 25	|| [[31074]] || [[31074|Alphonsa Girl`S H. S. Vakakkadu]] || [[അൽഫോൻസ ഗേൾസ് എച്ച് എസ് വാകക്കാട്]] ||	പാല	||	രാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1571	||	KTM  99	||	A 26	|| [[31075]] || [[31075|St.Antony`S H S S Plassanal]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച്.എസ്സ്. പ്ലാശനാൽ]] ||	പാല	||	പാലാ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1572	||	KTM  100	||	A 27	|| [[31076]] || [[31076|S.H.G.H.S Bharananganam]] || [[എസ്സ്.എച്ച്.ഗേൾസ് ഭരണങ്ങാനം]] ||	പാല	||	പാലാ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1573	||	KTM  101	||	A 28	|| [[31077]] || [[31077|St.Mary`S H S S Bharananganam]] || [[സെന്റ് മേരീസ്.എച്ച് എസ്സ്.എസ്സ് ഭരണങ്ങാനം]] ||	പാല	||	പാലാ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1574	||	KTM  102	||	A 29	|| [[31078]] || [[31078|St.Michael's H S S Pravithanam]] || [[സെന്റ് മൈക്കിൾസ്.എച്ച്.എസ്സ്, പ്രവിത്താനം.]] ||	പാല	||	പാലാ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1575	||	KTM  103	||	A 30	|| [[31079]] || [[31079|K T J M H S Idamattam]] || [[കെ.റ്റി.ജെ.എം.എച്ച്.എസ്സ് ഇടമറ്റം]] ||	പാല	||	പാലാ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1576	||	KTM  104	||	A 31	|| [[31080]] || [[31080|St.Joseph's H.S.S Vilakkumadom]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ് വിളക്കുമാടം]] ||	പാല	||	പാലാ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1577	||	KTM  105	||	A 32	|| [[31081]] || [[31081|St.Antony`S H S S Mutholy]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച്.എസ് മുത്തോലി.]] ||	പാല	||	പാലാ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1578	||	KTM  106	||	A 33	|| [[31082]] || [[31082|St.Joseph`S Girl`S H S Mutholy]] || [[സെന്റ്ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്. മുത്തോലി]] ||	പാല	||	പാലാ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1579	||	KTM  107	||	A 34	|| [[31083]] || [[31083|St.John Nephumsian`S H S S Kozhuvanal]] || [[സെന്റ് ജോൺ നെഫുംസിയൻസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. കൊഴുവനാൽ]] ||	പാല	||	കൊഴുവനാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1580	||	KTM  108	||	A 35	|| [[31084]] || [[31084|N S S H S Kezhuvamkulam]] || [[എൻ.എസ്സ്. എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ്. കെഴുവൻകുളം]] ||	പാല	||	കൊഴുവനാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1581	||	KTM  109	||	A 36	|| [[31085]] || [[31085|St.Thomas H S S Pala]] || [[സെന്റ് തോമസ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ് പാലാ]] ||	പാല	||	പാലാ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1582	||	KTM  110	||	A 37	|| [[31087]] || [[31087|St.Mary's Girl's H S S Pala]] || [[സെന്റ് മേരീസ്.ഗേൾസ് എച്ച് എസ്സ്.എസ്സ് പാലാ]] ||	പാല	||	പാലാ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1583	||	KTM  111	||	A 38	|| [[32001]] || [[32001|St. George's H S S Aruvithura]] || [[സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ്.എസ്. അരുവിത്തുറ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1584	||	KTM  112	||	A 39	|| [[32002]] || [[32002|S M G H S Chennad]] || [[സെന്റ് മരിയ ഗോരേത്തി എച്ച്.എസ്. ചേന്നാട്]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1585	||	KTM  113	||	A 40	|| [[32003]] || [[32003|Muslim Girls Hss Erattupetta]] || [[മുസ്ലിം ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്.എസ്.ഈരാറ്റുപേട്ട]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1586	||	KTM  114	||	A 41	|| [[32004]] || [[32004|Am Hss Kalaketty]] || [[അച്ചാമ്മ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. കാളകെട്ടി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1587	||	KTM  115	||	A 42	|| [[32005]] || [[32005|Lf Hs Chemmalamattom]] || [[ലിറ്റിൽ ഫ്ളവർ എച്ച്.എസ്. ചെമ്മലമറ്റം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1588	||	KTM  116	||	A 43	|| [[32006]] || [[32006|Db Hs Kangazha]] || [[ദേവസ്വം ബോർഡ് എച്ച്.എസ്. കങ്ങഴ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1589	||	KTM  117	||	A 44	|| [[32009]] || [[32009|Muslim Hss Kangazha]] || [[മുസ്ലിം ഗേൾസ് എച്ച.എസ്.എസ്. കങ്ങഴ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1590	||	KTM  118	||	A 45	|| [[32011]] || [[32011|Jj Murphy Memorial Hss Yendayar]] || [[ജെ.ജെ.മർഫി മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. ഏന്തയാർ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1591	||	KTM  119	||	A 46	|| [[32012]] || [[32012|St. George's Hs Koottickal]] || [[സെന്റ് ജോർജ്ജ്സ് എച്ച്.എസ്. കൂട്ടിക്കൽ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1592	||	KTM  120	||	A 47	|| [[32013]] || [[32013|Smv Hss Poonjar]] || [[എസ്.എം.വി. എച്ച്.എസ്.എസ്. പൂഞ്ഞാർ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1593	||	KTM  121	||	A 48	|| [[32014]] || [[32014|St. Antony's Hss Poonjar]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. പൂഞ്ഞാർ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1594	||	KTM  122	||	A 49	|| [[32015]] || [[32015|St. Mary's Hss Teekoy]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്.എസ് . തീക്കോയി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1595	||	KTM  123	||	A 50	|| [[32016]] || [[32016|Mgp Nss Hs Thalanadu]] || [[എം.ജി.പി.എൻ.എസ്.എസ്. എച്ച്.എസ്. തലനാട്]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1596	||	KTM  124	||	A 51	|| [[32018]] || [[32018|St. Antony's Hs Vellikulam]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച്.എസ്. വെള്ളികുളം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1597	||	KTM  125	||	A 52	|| [[32019]] || [[32019|St. Paul's Hs Valiakumaramangalam]] || [[സെന്റ് പോൾസ് എച്ച്.എസ്. വലിയകുമാരമംഗലം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1598	||	KTM  126	||	A 53	|| [[32020]] || [[32020|St. Ephrem's Hs Chirackadavu]] || [[സെന്റ് ഇഫ്രേംസ് എച്ച്.എസ്. ചിറക്കടവ്]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1599	||	KTM  127	||	A 54	|| [[32021]] || [[32021|St. Mary's Hs Umikuppa]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. ഉമിക്കുപ്പ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1600	||	KTM  128	||	A 55	|| [[32022]] || [[32022|St. Augustine's Hs Peringulam]] || [[സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എച്ച്.എസ്. പെരിങ്ങുളം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1601	||	KTM  129	||	A 56	|| [[32023]] || [[32023|Tv Hs Muttappally]] || [[തിരുവളളുവർ എച്ച്.എസ്. മുട്ടപ്പള്ളി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1602	||	KTM  130	||	A 57	|| [[32024]] || [[32024|St.Thomas Hss Erumely]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. എരുമേലി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1603	||	KTM  131	||	A 58	|| [[32025]] || [[32025|Santhome Hs Kanamala]] || [[സാൻതോം എച്ച്.എസ്. കണമല]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1604	||	KTM  132	||	A 59	|| [[32026]] || [[32026|Db Hs Erumely]] || [[ദേവസ്വം ബോർഡ് എച്ച്.എസ്. എരുമേലി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1605	||	KTM  133	||	A 60	|| [[32027]] || [[32027|Mt Hs Kanakapalam]] || [[എം.ടി. എച്ച്.എസ്. കനകപ്പലം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1606	||	KTM  134	||	A 61	|| [[32028]] || [[32028|St. Joseph's Hs Koovappally]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് സ് എച്ച്.എസ്. കൂവപ്പള്ളി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1607	||	KTM  135	||	A 62	|| [[32030]] || [[32030|St. Dominic's H S S Kanjirapally]] || [[സെന്റ് ഡൊമിനിക്സ് ബി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1608	||	KTM  136	||	A 63	|| [[32033]] || [[32033|Assumption Hs Palampra]] || [[അസംപ്ഷൻ എച്ച്.എസ്. പാലമ്പ്ര]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1609	||	KTM  137	||	A 64	|| [[32035]] || [[32035|St. Mary's G H S Kanjirappally]] || [[സെന്റ് മേരീസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1610	||	KTM  138	||	A 65	|| [[32037]] || [[32037|Ccm Hss Karikattoor]] || [[സി.സി.എം. എച്ച്.എസ്.എസ്. കരിക്കാട്ടൂർ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1611	||	KTM  139	||	A 66	|| [[32038]] || [[32038|Nss Hss Karukachal]] || [[എൻ.എസ്.എസ്. എച്ച്.എസ്.എസ്. കറുകച്ചാൽ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1612	||	KTM  140	||	A 67	|| [[32039]] || [[32039|Nss Ghs Karukachal]] || [[എൻ.എസ്.എസ്. ജി.എച്ച്.എസ്. കറുകച്ചാൽ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1613	||	KTM  141	||	A 68	|| [[32040]] || [[32040|Cms Hs Nedumgadappally]] || [[സി.എം.എസ്. എച്ച്.എസ്. നെടുങ്ങാടപ്പള്ളി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1614	||	KTM  142	||	A 69	|| [[32041]] || [[32041|St. George Hs Manimala]] || [[സെന്റ് ജോർജ്ജ്സ് എച്ച്.എസ്. മണിമല]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1615	||	KTM  143	||	A 70	|| [[32042]] || [[32042|Cms Hs Mundakayam]] || [[സി.എം.എസ്.എച്ച്.എസ് മുണ്ടക്കയം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1616	||	KTM  144	||	A 71	|| [[32043]] || [[32043|Holy Family Hs Inchiyani]] || [[ഹോളിഫാമിലി എച്ച്.എസ്. ഇഞ്ചിയാനി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1617	||	KTM  145	||	A 72	|| [[32044]] || [[32044|St. Joseph's Ghs Mundakayam]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് സ് ജി.എച്ച്.എസ് മുണ്ടക്കയം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1618	||	KTM  146	||	A 73	|| [[32046]] || [[32046|St. John The Baptist's Hss Nedumkunnam]] || [[സെന്റ് ജോൺ ദി ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. നെടുങ്കുന്നം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1619	||	KTM  147	||	A 74	|| [[32048]] || [[32048|St. Theresa's Ghs Nedumkunnam]] || [[സെന്റ് തെരേസാസ് ജി.എച്ച്.എസ്. നെടുങ്കുന്നം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1620	||	KTM  148	||	A 75	|| [[32049]] || [[32049|Gracy Memorial Hs Parathode]] || [[ഗ്രേസി മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്. പാറത്തോട്]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1621	||	KTM  149	||	A 76	|| [[32052]] || [[32052|Srv Nss Vhss Chirackadavu]] || [[എസ്.ആർ.വി.എൻ.എസ്.എസ്.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചിറക്കടവ്]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1622	||	KTM  150	||	A 77	|| [[32053]] || [[32053|Svrv Nss Hss Vazhoor]] || [[എസ്.വി.ആർ.വി. എൻ.എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്. വാഴൂർ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1623	||	KTM  151	||	A 78	|| [[32054]] || [[32054|St. Paul's Hs Vazhoor]] || [[സെന്റ് പോൾസ് എച്ച്.എസ്. വാഴൂർ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1624	||	KTM  152	||	A 79	|| [[32056]] || [[32056|Cms Hs Kanam]] || [[സി.എം.എസ്. എച്ച്.എസ്. കാനം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1625	||	KTM  153	||	A 80	|| [[32058]] || [[32058|C K M H S S Koruthodu]] || [[സി.കെ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. കോരുത്തോട്]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1626	||	KTM  154	||	A 81	|| [[32059]] || [[32059|St. Joseph's Hs Kannimala]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് സ് എച്ച്.എസ്. കണ്ണിമല]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1627	||	KTM  155	||	A 82	|| [[32060]] || [[32060|Kjcm Hs Pulikkallu]] || [[കെ.ജെ.സി.എം. എച്ച്.എസ്. പുലിക്കല്ല്]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1628	||	KTM  156	||	A 83	|| [[32061]] || [[32061|Vaver Memorial Hs Erumely]] || [[വാവർ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്. എരുമേലി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1629	||	KTM  157	||	A 84	|| [[32064]] || [[32064|St. Mary's Hs Elamgulam]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. ഇളങ്ങുളം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1630	||	KTM  158	||	A 85	|| [[33001]] || [[33001|N S S H S S Anickadu]] || [[എൻ.എസ്സ് .എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ് എസ്സ്. ആനിക്കാട്]] ||	കോട്ടയം	||	കൊഴുവനാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1631	||	KTM  159	||	A 86	|| [[33002]] || [[33002|St.Thomas H S Anickadu]] || [[സെന്റ് തോമസ് ഹൈസ്കൂൾ,ആനിക്കാട്]] ||	കോട്ടയം	||	കൊഴുവനാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1632	||	KTM  160	||	A 87	|| [[33003]] || [[33003|St.Marys Girls H S Athirampuzha]] || [[സെന്റ് മേരീസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്സ്,അതിരമ്പുഴ]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1633	||	KTM  161	||	A 88	|| [[33004]] || [[33004|St.Aloysiou's HSS Athirampuzha]] || [[സെന്റ് അലോഷ്യസ് എച്ച്.എസ്സ്,എസ്സ് അതിരമ്പുഴ]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1634	||	KTM  162	||	A 89	|| [[33005]] || [[33005|N S S B V H S S PERUNNA]] || [[എൻ.എസ്സ് .എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ് ഫോർ‍ ബോയ്സ്, പെരുന്ന]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1635	||	KTM  163	||	A 90	|| [[33007]] || [[33007|N S S G H S S PERUNNA]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പെരുന്ന]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1636	||	KTM  164	||	A 91	|| [[33009]] || [[33009|SBHSS CHANGANACHERRY]] || [[സെന്റ് ബെർക്ക്മാൻസ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ചങ്ങനാശ്ശേരി]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1637	||	KTM  165	||	A 92	|| [[33013]] || [[33013|ST.ANNE`S GHS CHANGANACHERY]] || [[സെന്റ് ആൻസ്. ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്സ്. ചങ്ങനാശ്ശേരി.]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1638	||	KTM  166	||	A 93	|| [[33014]] || [[33014|ST.JOSEPHS G H S CHANGANACHERRY]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്സ്,എസ്സ് ഫോർ ഗേൾസ്, ചങ്ങനാശ്ശേരി.]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1639	||	KTM  167	||	A 94	|| [[33017]] || [[33017|St.Antony's H S Chengalam]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച്.എസ്സ്. ചെങ്ങളം]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1640	||	KTM  168	||	A 95	|| [[33018]] || [[33018|St. Thomas H.S. Chingavanam]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്സ്. ചിങ്ങവനം.]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1641	||	KTM  169	||	A 96	|| [[33020]] || [[33020|ST. MM GHS KURICHY]] || [[സെന്റ് മേരി മഗ്ദലീനാസ് ഗേൾസ് ഹൈസ്ക്കൂൾ]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1642	||	KTM  170	||	A 97	|| [[33021]] || [[33021|ITHITHANAM HSS MALAKUNNAM]] || [[ഇത്തിത്താനം എച്ച് എസ്സ്.എസ്സ്, മലകുന്നം, ചങ്ങനാശ്ശേരി.]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1643	||	KTM  171	||	A 98	|| [[33022]] || [[33022|AVHS KURICHY]] || [[എ.വി.എച്ച്.എസ്സ്. കുറിച്ചി.]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1644	||	KTM  172	||	A 99	|| [[33023]] || [[33023|N.S.S.H.S. Chingavanam]] || [[എൻ.എസ്സ് .എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ് എസ്സ് ചിങ്ങവനം.]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1645	||	KTM  173	||	A 100	|| [[33024]] || [[33024|ST.GEORGE VHSS KAIPUZHA]] || [[സെന്റ് ജോർജ് വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്, കൈപ്പുഴ]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1646	||	KTM  174	||	A 101	|| [[33025]] || [[33025|Mt. Carmel H.S.S. Kottayam]] || [[മൗണ്ട് കാർമൽ എച്ച്.എസ്സ്,എസ്സ് ഫോർ ഗേൾസ്,കോട്ടയം]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1647	||	KTM  175	||	A 102	|| [[33026]] || [[33026|St. Aloysius H. S. Manalumkal]] || [[സെന്റ് അലോഷ്യസ് എച്ച്.എസ്സ്. മണലുങ്കൽ]] ||	കോട്ടയം	||	കൊഴുവനാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1648	||	KTM  176	||	A 103	|| [[33028]] || [[33028|N S S H S S KARAPUZHA]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്. കോട്ടയം]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1649	||	KTM  177	||	A 104	|| [[33031]] || [[33031|S V G V P H S Kiliroor]] || [[എസ്സ്.വി.ജി.വി.പി.എച്ച്.എസ്സ് കിളിരൂർ]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1650	||	KTM  178	||	A 105	|| [[33032]] || [[33032|S N D P H S S Kiliroor]] || [[എസ്സ്.എൻ.ഡി.പി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കിളിരൂർ]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1651	||	KTM  179	||	A 106	|| [[33033]] || [[33033|Cmschss Kottayam]] || [[സി.എം.എസ്സ്.കോളേജ്.എച്ച്.എസ്സ്.കോട്ടയം.]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1652	||	KTM  180	||	A 107	|| [[33035]] || [[33035|Cmshs Olassa]] || [[സി.എം.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ്.ഒളശ്ശ]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1653	||	KTM  181	||	A 108	|| [[33036]] || [[33036|High School Parippu]] || [[ഹൈസ്കൂൾ പരിപ്പ്]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1654	||	KTM  182	||	A 109	|| [[33037]] || [[33037|M D S H S S Kottayam]] || [[എം.ഡി.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ് എസ്സ്. കോട്ടയം.]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1655	||	KTM  183	||	A 110	|| [[33040]] || [[33040|Holy Family H S S Kottayam]] || [[എച്ച്.എഫ്.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്, കോട്ടയം]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1656	||	KTM  184	||	A 111	|| [[33042]] || [[33042|M T S H S S Kottayam33042]] || [[എം.റ്റി.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ് എസ്സ്. കോട്ടയം.]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1657	||	KTM  185	||	A 112	|| [[33043]] || [[33043|St. Joseph's C.G.H.S.S. Kottayam]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോൺവെന്റ് ഗേൾസ്,എച്ച്.എസ്സ്, കോട്ടയം.]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1658	||	KTM  186	||	A 113	|| [[33044]] || [[33044|S H Mount H S S.Nattassery]] || [[എസ്സ്.എച്ച്.മൗണ്ട് എച്ച്.എസ്സ് എസ്സ് നട്ടാശ്ശേരി.]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1659	||	KTM  187	||	A 114	|| [[33045]] || [[33045|Baker Memorial Girl's Hss Kottayam]] || [[ബേക്കർ മെമ്മോറിയൽ ഗേൾസ്,എച്ച്.എസ്സ്,എസ്സ്. കോട്ടയം.]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1660	||	KTM  188	||	A 115	|| [[33046]] || [[33046|St. Anne's G.H.S.S. Kottayam]] || [[സെന്റ് ആൻസ്. ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് കോട്ടയം]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1661	||	KTM  189	||	A 116	|| [[33047]] || [[33047|St. Thomas Girls H S Puthanangady]] || [[സെന്റ് തോമസ്. ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്സ്. പുത്തനങ്ങാടി.]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1662	||	KTM  190	||	A 117	|| [[33049]] || [[33049|D V V H S S Kumaranaloor]] || [[ഡി.വി.എച്ച്.എസ്സ്. കുമാരനെല്ലൂർ]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1663	||	KTM  191	||	A 118	|| [[33050]] || [[33050|Holy Family H S Parampuzha]] || [[ഹോളി ഫാമിലി.എച്ച്.എസ്സ്.പാറമ്പുഴ]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1664	||	KTM  192	||	A 119	|| [[33053]] || [[33053|Skmhss Kumarakom]] || [[എസ്സ്.കെ.എം. എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് കുമരകം.]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1665	||	KTM  193	||	A 120	|| [[33054]] || [[33054|St Peters H S S Kurumpanadam]] || [[സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കുറുമ്പനാടം]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1666	||	KTM  194	||	A 121	|| [[33055]] || [[33055|St.Shantal`S Hs Mammood]] || [[സെന്റ് ഷാന്താൾസ് എച്ച്.എസ്സ്, മാമ്മൂട്]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1667	||	KTM  195	||	A 122	|| [[33056]] || [[33056|St.Ephrem's H S S Mannanam]] || [[സെന്റ് എഫ്രേം എച്ച്.എസ്സ് എസ്സ്. മാന്നാനം]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1668	||	KTM  196	||	A 123	|| [[33058]] || [[33058|St.Philominas Ghs Arpookkara]] || [[സെന്റ് ഫിലോമിനാസ്സ് എച്ച്.എസ്സ് ഫോർ‍ ഗേൾസ്സ്,ആർപ്പൂക്കര]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1669	||	KTM  197	||	A 124	|| [[33059]] || [[33059|St Mary S H S S, Manarcad, Kottayam33059]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്സ് എസ്സ് മണർകാട്.]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1670	||	KTM  198	||	A 125	|| [[33061]] || [[33061|Shghs Pangada33061]] || [[എസ്സ്.എച്ച്. എച്ച്.എസ്സ് പങ്ങട]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1671	||	KTM  199	||	A 126	|| [[33062]] || [[33062|Pemhs ThiruvanchoorPampady]] || [[പി.ഇ.എം.സെക്കന്ററി സ്കൂൾ, തിരുവഞ്ചൂർ]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1672	||	KTM  200	||	A 127	|| [[33063]] || [[33063|St. Joseph's H. S Mattakara]] || [[സെന്റ് .ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്സ്, മറ്റക്കര]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1673	||	KTM  201	||	A 128	|| [[33064]] || [[33064|M G M N S S H S S Lakkattoor]] || [[എം.ജി.എം.എൻ‍.എസ്സ് .എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ്. ളാക്കാട്ടൂർ]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1674	||	KTM  202	||	A 129	|| [[33065]] || [[33065|Amrita High School Moolavattom]] || [[അമൃത ഹൈസ്കൂൾ മൂലവട്ടം]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1675	||	KTM  203	||	A 130	|| [[33066]] || [[33066|C.M.S.H.S. Pallom]] || [[സി.എം.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ്.പള്ളം]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1676	||	KTM  204	||	A 131	|| [[33067]] || [[33067|Mgmhs Pampady]] || [[എം.ജി.എം.എച്ച്.എസ്സ്. പാമ്പാടി]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1677	||	KTM  205	||	A 132	|| [[33070]] || [[33070|B.I.G.H.S. Pallom]] || [[ബുക്കാനൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂൾ പള്ളം]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1678	||	KTM  206	||	A 133	|| [[33071]] || [[33071|St. Thomas Hs South Pampady]] || [[സെന്റ് തോമസ്. എച്ച്.എസ്സ്. പാമ്പാടി.]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1679	||	KTM  207	||	A 134	|| [[33076]] || [[33076|St. Thomas H.S. Thottakkad]] || [[സെന്റ് തോമസ്. എച്ച്.എസ്സ്. തോട്ടയ്ക്കാട്]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1680	||	KTM  208	||	A 135	|| [[33078]] || [[33078|J M H S S Vakathanam]] || [[ജെ.എം. എച്ച്.എസ്സ് എസ്സ് വാകത്താനം.]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1681	||	KTM  209	||	A 136	|| [[33080]] || [[33080|St.Teresa's H S S Vazhappally]] || [[സെന്റ്.തെരേസാസ് എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ്.വാഴപ്പള്ളി.]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1682	||	KTM  210	||	A 137	|| [[33082]] || [[33082|St.Marcellinas Ghs Nattassery]] || [[സെന്റ് മാർസെല്ലിനാസ്സ് ഗേൾസ്, എച്ച്.എസ്സ്, നട്ടാശ്ശേരി.]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1683	||	KTM  211	||	A 138	|| [[33083]] || [[33083|Little Flower H S Kanjiramattom]] || [[എൽ.എഫ്.ജി.എച്ച്.എസ്സ്,കാഞ്ഞിരമറ്റം]] ||	കോട്ടയം	||	കൊഴുവനാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1684	||	KTM  212	||	A 139	|| [[33086]] || [[33086|St.Josephs Ghs Paippad]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്സ്. പായിപ്പാട്]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1685	||	KTM  213	||	A 140	|| [[33087]] || [[33087|Mattakkara Higher Secondary School Mattakkara]] || [[മറ്റക്കര എച്ച്.എസ്.എസ്]] ||	കോട്ടയം	||	കൊഴുവനാൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1686	||	KTM  214	||	A 141	|| [[33088]] || [[33088|Nsshs Kothala]] || [[എൻ.എസ്സ് .എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ് കോത്തല]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1687	||	KTM  215	||	A 142	|| [[33089]] || [[33089|I J B C G H S Manarkad]] || [[ഇൻഫന്റ് ജീസസ്സ് ബഥനി സി.ജി.എച്ച്.എസ്സ്]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1688	||	KTM  216	||	A 143	|| [[45001]] || [[45001|St.Michaels Hss Kudavechoor]] || [[സെന്റ് മൈക്കിൾസ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.കുടവെച്ചൂർ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1689	||	KTM  217	||	A 144	|| [[45004]] || [[45004|N S S H S Vechoor]] || [[എൻ.എസ്സ്.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ്.വെച്ചൂർ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1690	||	KTM  218	||	A 145	|| [[45006]] || [[45006|St.Ltghss Vaikom]] || [[സെന്റ് .ലിറ്റിൽ തെരേസാസ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.വൈക്കം]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1691	||	KTM  219	||	A 146	|| [[45007]] || [[45007|S M S N H S S Vaikom]] || [[എസ്.എം.എസ്.എൻ. എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.വൈക്കം]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1692	||	KTM  220	||	A 147	|| [[45012]] || [[45012|St.Marys H S S Vallakom]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്സ്.വല്ലകം]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1693	||	KTM  221	||	A 148	|| [[45013]] || [[45013|Infant Jesus Hs Vadayar]] || [[ഇൻഫന്റ് ജീസസ്.എച്ച്.എസ്സ്. വടയാർ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1694	||	KTM  222	||	A 149	|| [[45016]] || [[45016|Vhss Brahmamangalam]] || [[വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. ബ്രഹ്മമംഗലം]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1695	||	KTM  223	||	A 150	|| [[45017]] || [[45017|Kmhs Mevelloor]] || [[കെ.എം.എച്ച്.എസ്സ്.മേവെള്ളൂർ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1696	||	KTM  224	||	A 151	|| [[45018]] || [[45018|Rev Fr.Gmvhss Karikkode]] || [[റവ.ഫാദർ.ജി.എം.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.കാരിക്കോട്]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1697	||	KTM  225	||	A 152	|| [[45022]] || [[45022|St.Michaels H S S Kaduthuruthy]] || [[സെന്റ് മൈക്കിൾസ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.കടുത്തുരുത്തി]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1698	||	KTM  226	||	A 153	|| [[45023]] || [[45023|Holy Ghost Boys' High School Muttuchira]] || [[ഹോളിഗോസ്റ്റ് എച്ച്.എസ്സ്. മുട്ടുചിറ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1699	||	KTM  227	||	A 154	|| [[45024]] || [[45024|St.Agnes Hs Muttuchira]] || [[സെന്റ് ആഗ്നസ് എച്ച്.എസ്സ്.മുട്ടുചിറ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1700	||	KTM  228	||	A 155	|| [[45025]] || [[45025|Nss HS Kattampak]] || [[എൻ.എസ്സ്.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ്. കാട്ടാമ്പാക്ക്]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1701	||	KTM  229	||	A 156	|| [[45026]] || [[45026|HS Ayamkudy]] || [[എച്ച്.എസ്സ്. ആയാംകുടി]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1702	||	KTM  230	||	A 157	|| [[45027]] || [[45027|Smv Nss Hss Kallara]] || [[എസ്.എം.വി. എൻ.എസ്സ്.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.കല്ലറ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1703	||	KTM  231	||	A 158	|| [[45028]] || [[45028|St.Thomas Hs Kallara]] || [[സെന്റ് തോമസ്സ് എച്ച്.എസ്സ്.കല്ലറ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1704	||	KTM  232	||	A 159	|| [[45029]] || [[45029|St.Xaviers Vhss Kuruppantahara]] || [[സെന്റ് സേവ്യേഴ്സ് വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കുറുപ്പന്തറ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1705	||	KTM  233	||	A 160	|| [[45031]] || [[45031|Vkvm Nss Hs Manjoor]] || [[വി.കെ.വി.എം. എൻ.എസ്സ്.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ്.മാഞ്ഞുർ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1706	||	KTM  234	||	A 161	|| [[45033]] || [[45033|St.Johns Hs Kanjirathanam]] || [[സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച്.എസ്സ്.കാഞ്ഞിരത്താനം]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1707	||	KTM  235	||	A 162	|| [[45034]] || [[45034|Emmanuels Hss Kothanalloor]] || [[ഇമ്മാനുവൽസ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.കോതനല്ലുർ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1708	||	KTM  236	||	A 163	|| [[45050]] || [[45050|St.Marys Ghs Kuravilangad]] || [[സെന്റ് .മേരീസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്സ്.കുറവിലങ്ങാട്]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1709	||	KTM  237	||	A 164	|| [[45051]] || [[45051|St Mary's H S S Kuravilangad]] || [[സെന്റ്. മേരീസ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് കുറവിലങ്ങാട്]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1710	||	KTM  238	||	A 165	|| [[45053]] || [[45053|V B S N Hss Neezhoor]] || [[വിശ്വഭാരതി എസ്.എൻ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.ഞീഴൂർ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1711	||	KTM  239	||	A 166	|| [[45054]] || [[45054|St.Annes Hss Kurianad]] || [[സെന്റ്. ആൻസ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കുര്യനാട്]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1712	||	KTM  240	||	A 167	|| [[50007]] || [[50007|HSS For Deaf Neerppara]] || [[സ്കൂൾ ഫോർ ദി ഡെഫ് നീർപാറ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1713	||	KTM  241	||	A 168	|| [[50008]] || [[50008|OLC Mannackanad]] || [[ഒ.എൽ.സി.മണ്ണയ്കനാട്]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1714	||	KTM  242	||	UA 1	|| [[31048]] || [[31048|Mangalam E.M R H S S Ettumanoor]] || [[മംഗളം ഇ.എം.ആർ എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്, ഏറ്റുമാനൂർ]] ||	പാല	||	ഏറ്റുമാനൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1715	||	KTM  243	||	UA 2	|| [[31049]] || [[31049|H.C.H.S S Thellakom]] || [[ഹോളീക്രോസ് എച്ച്.എസ്സ്എസ്സ്, തെള്ളകം]] ||	പാല	||	ഏറ്റുമാനൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1716	||	KTM  244	||	UA 3	|| [[31088]] || [[31088|St.Vincent Eng .Medium H S S Pala]] || [[സെന്റ് വിൻസെന്റ് എച്ച്.എസ്സ്,എസ്സ് പാലാ]] ||	പാല	||	പാലാ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1717	||	KTM  245	||	UA 4	|| [[31089]] || [[31089|S.V. E.M.H.S S Ettumanoor]] || [[എസ്സ്. വി.ആർ എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്, ഏറ്റുമാനൂർ]] ||	പാല	||	ഏറ്റുമാനൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1718	||	KTM  246	||	UA 5	|| [[32007]] || [[32007|Baselious Hss Devagiri Kangazha]] || [[ബസേലിയസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. കങ്ങഴ]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1719	||	KTM  247	||	UA 6	|| [[32031]] || [[32031|A K J M H S S Kanjirappally]] || [[എ.കെ.ജെ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1720	||	KTM  248	||	UA 7	|| [[32067]] || [[32067|Svv Emhs Ponkunnam]] || [[എസ്.വി.വി.ഇ.എം എച്ച്.എസ്. പൊൻകുന്നം]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1721	||	KTM  249	||	UA 8	|| [[32068]] || [[32068|Ksm Bhs Karackad]] || [[കെ.എസ്.എം.എം ബി.എച്ച്.എസ്. കാരക്കാട്]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1722	||	KTM  250	||	UA 9	|| [[32069]] || [[32069|Holy Family International School]] || [[ഹോളിഫാമിലി ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. ഇളങ്ങോയി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കറുകച്ചാൽ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1723	||	KTM  251	||	UA 10	|| [[32074]] || [[32074|Myca Em School Kanjirappally]] || [[മൈക്ക ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്ക്കൂൾ കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1724	||	KTM  252	||	UA 11	|| [[32212]] || [[32212|Hayathudheen High School Erattupetta]] || [[ഹയാത്തൂദീൻ ഹൈസ്ക്കൂൾ ഈരാറ്റുപേട്ട]] ||	കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 	||	ഈരാറ്റുപേട്ട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1725	||	KTM  253	||	UA 12	|| [[33006]] || [[33006|Nss Em Hs Perunna]] || [[എൻ.എസ്സ്.എസ്സ്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്സ്.പെരുന്ന]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1726	||	KTM  254	||	UA 13	|| [[33010]] || [[33010|Kristu Jyoti E M H S Chethipuzha]] || [[ക്രിസ്തു ജ്യോതി ഇ.എം.എച്ച്.എസ് .ചങ്ങനാശ്ശേരി]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1727	||	KTM  255	||	UA 14	|| [[33012]] || [[33012|Sacred Heart High School Changanasserry]] || [[സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.ചങ്ങനാശ്ശേരി]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1728	||	KTM  256	||	UA 15	|| [[33038]] || [[33038|Sree Vidyadhi Raja H.S. Kottayam]] || [[ശ്രീ.വിദ്യാധിരാജാ വിദ്യാഭവൻ ഇ.എം.എച്ച്.എസ്സ് കോട്ടയം]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1729	||	KTM  257	||	UA 16	|| [[33041]] || [[33041|Girideepam Bethany H.S.S Vadavathoor]] || [[ഗിരിദീപം ബഥനി എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് വടവാതൂർ]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1730	||	KTM  258	||	UA 17	|| [[33057]] || [[33057|K.E.H.S.S Mannanam]] || [[കുരിയാക്കോസ് ഏലിയാസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്സ് മാന്നാനം]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം വെസ്റ്റ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1731	||	KTM  259	||	UA 18	|| [[33074]] || [[33074|Don Bosco H.S. Puthuppally]] || [[ഡോൺ ബോസ്കോ എച്ച്.എസ്സ് പുതുപ്പള്ളി]] ||	കോട്ടയം	||	കോട്ടയം ഈസ്റ്റ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1732	||	KTM  260	||	UA 19	|| [[33079]] || [[33079|Mgemhs Njaliakuzhy]] || [[എം.ജി.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്സ് ഞാലിയാകുഴി]] ||	കോട്ടയം	||	ചങ്ങനാശ്ശേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1733	||	KTM  261	||	UA 20	|| [[33091]] || [[33091|Crossroads Higher Secondary School, PampadyPampady]] || [[ക്രോസ്സ്റോഡ്സ്സ് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ് പാമ്പാടി]] ||	കോട്ടയം	||	പാമ്പാടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1734	||	KTM  262	||	UA 21	|| [[45052]] || [[45052|De Paul H S S Nazareth Hill]] || [[ഡീ പോൾ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം എച്ച്.എസ്സ്.നസ്രത്ത്ഹിൽ]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	കുറവിലങ്ങാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1735	||	KTM  263	||	UA 22	|| [[45055]] || [[45055|St.George Emhs Thalayolaparambu]] || [[സെന്റ് ജോർജ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം എച്ച്.എസ്സ്.തലയോലപറമ്പ്]] ||	കടുത്തുരുത്തി	||	വൈക്കം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1736	||	MLP  1	||	G 1	|| [[18004]] || [[18004|G. H. S. S Vazhakkad]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വാഴക്കാട്]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1737	||	MLP  2	||	G 2	|| [[18005]] || [[18005|G. V. H. S. S Omannoor]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഓമാനൂർ]] ||	മലപ്പുറം 	||	കിഴിശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1738	||	MLP  3	||	G 3	|| [[18006]] || [[18006|G. H. S. S Thadathilparamba]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. തടത്തിൽപറമ്പ]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1739	||	MLP  4	||	G 4	|| [[18008]] || [[18008|G. V. H. S. S Kondotty]] || [[ജി. വി. എച്ച്. എസ്. എസ് കൊണ്ടോട്ടി]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1740	||	MLP  5	||	G 5	|| [[18009]] || [[18009|G. H. S. S Pookkottur]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. എസ് പൂക്കോട്ടൂർ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1741	||	MLP  6	||	G 6	|| [[18010]] || [[18010|G. V. H. S. S Pullanur]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പുല്ലാനൂർ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1742	||	MLP  7	||	G 7	|| [[18011]] || [[18011|G. H. S. S Kuzhimanna]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കുഴിമണ്ണ]] ||	മലപ്പുറം 	||	കിഴിശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1743	||	MLP  8	||	G 8	|| [[18012]] || [[18012|G. G. H. S. S Malappuram]] || [[ജി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മലപ്പുറം]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1744	||	MLP  9	||	G 9	|| [[18013]] || [[18013|G. B. H. S. S Malappuram]] || [[ജി.ബി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മലപ്പുറം]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1745	||	MLP  10	||	G 10	|| [[18017]] || [[18017|G. H. S. S Irumbuzhi]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇരുമ്പുഴി]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1746	||	MLP  11	||	G 11	|| [[18019]] || [[18019|G. V. H. S. S Makkaraparamba]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മക്കരപറമ്പ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1747	||	MLP  12	||	G 12	|| [[18021]] || [[18021|G. B. H. S. S Manjeri]] || [[ജി.ബി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മഞ്ചേരി]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1748	||	MLP  13	||	G 13	|| [[18023]] || [[18023|G. G. H. S. S Manjeri]] || [[ജി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മഞ്ചേരി]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1749	||	MLP  14	||	G 14	|| [[18026]] || [[18026|G. H. S. S Karakunnu]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കാരക്കുന്ന്]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1750	||	MLP  15	||	G 15	|| [[18027]] || [[18027|G. H. S. S Pandikkad]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പാണ്ടിക്കാട്]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1751	||	MLP  16	||	G 16	|| [[18028]] || [[18028|G. V. H. S. S Nellikuth]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. നെല്ലിക്കുത്ത്]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1752	||	MLP  17	||	G 17	|| [[18032]] || [[18032|G. R. H. S. S Kottakkal]] || [[ജി.ആർ.എച്ച്.എസ്.എസ്. കോട്ടക്കൽ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1753	||	MLP  18	||	G 18	|| [[18057]] || [[18057|G. H. S. S Pulamanthole]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പുലാമന്തോൾ]] ||	മലപ്പുറം 	||	പെരിന്തൽമണ്ണ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1754	||	MLP  19	||	G 19	|| [[18058]] || [[18058|G. H. S. S Perintalmanna]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പെരിന്തൽമണ്ണ]] ||	മലപ്പുറം 	||	പെരിന്തൽമണ്ണ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1755	||	MLP  20	||	G 20	|| [[18059]] || [[18059|G. G. V. H. S. S Perinthalmanna]] || [[ജി.ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പെരിന്തൽമണ്ണ]] ||	മലപ്പുറം 	||	പെരിന്തൽമണ്ണ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1756	||	MLP  21	||	G 21	|| [[18061]] || [[18061|G. H. S. S Anamangad]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ആനമങ്ങാട്]] ||	മലപ്പുറം 	||	പെരിന്തൽമണ്ണ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1757	||	MLP  22	||	G 22	|| [[18065]] || [[18065|G. V. H. S. S Mankada]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മങ്കട]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1758	||	MLP  23	||	G 23	|| [[18066]] || [[18066|G. H. S. S Mankada Pallippuram]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മങ്കട പള്ളിപ്പുറം]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1759	||	MLP  24	||	G 24	|| [[18069]] || [[18069|S. H. M. G. V. H. S. S Edavanna]] || [[എസ്.എച്ച്.എം.ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. എടവണ്ണ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1760	||	MLP  25	||	G 25	|| [[18072]] || [[18072|G. H. S. S Kottappuram]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൊട്ടപ്പുറം]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1761	||	MLP  26	||	G 26	|| [[18074]] || [[18074|G. H. S. S Pang]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പാങ്ങ്]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1762	||	MLP  27	||	G 27	|| [[18075]] || [[18075|G. H. S. S Kunnakkavu]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കുന്നക്കാവ്]] ||	മലപ്പുറം 	||	പെരിന്തൽമണ്ണ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1763	||	MLP  28	||	G 28	|| [[18078]] || [[18078|G. H. S. S Kadungapuram]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കടുങ്ങപുരം]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1764	||	MLP  29	||	G 29	|| [[18089]] || [[18089|G. V. H. S. S Arimbra]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. അരിമ്പ്ര]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1765	||	MLP  30	||	G 30	|| [[18097]] || [[18097|G. H. S. S Aliparamba]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ആലിപ്പറമ്പ]] ||	മലപ്പുറം 	||	പെരിന്തൽമണ്ണ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1766	||	MLP  31	||	G 31	|| [[18138]] || [[18138|G. H. S. S Chullikkode]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചുള്ളിക്കോട്‍]] ||	മലപ്പുറം 	||	കിഴിശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1767	||	MLP  32	||	G 32	|| [[18139]] || [[18139|G. H. S. S Muthuvallur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മുതുവല്ലൂർ]] ||	മലപ്പുറം 	||	കിഴിശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1768	||	MLP  33	||	G 33	|| [[18150]] || [[18150|G. H. S Cheriyam Mankada]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. ചേരിയം മങ്കട]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1769	||	MLP  34	||	G 34	|| [[18368]] || [[18368|G. H. S Chaliyappuram]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. ചാലിയപ്പുറം]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1770	||	MLP  35	||	G 35	|| [[18502]] || [[18502|Model Technical H. S. S Vazhakkad]] || [[മോഡൽ ടെക‍്നിക്കൽ എച്ച്. എസ്. എസ് വാഴക്കാട്]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1771	||	MLP  36	||	G 36	|| [[19001]] || [[19001|G. V. H. S. S Chelari]] || [[ജി.വി. എച്ച്. എസ്.എസ്. ചേളാരി]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1772	||	MLP  37	||	G 37	|| [[19002]] || [[19002|G. M. H. S. S CU Campus]] || [[ജി.എം. എച്ച്. എസ്.എസ്. സി.യു കാമ്പസ്]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1773	||	MLP  38	||	G 38	|| [[19008]] || [[19008|G. H. S. S Tirurangadi]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. തിരൂരങ്ങാടി]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1774	||	MLP  39	||	G 39	|| [[19010]] || [[19010|G. V. H. S. S Chettiyan Kinar]] || [[ജി.വി. എച്ച്. എസ്.എസ്. ചെട്ടിയാംകിണർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1775	||	MLP  40	||	G 40	|| [[19013]] || [[19013|G. V. H. S. S Vengara]] || [[ജി. വി. എച്ച്. എസ്.എസ്. വേങ്ങര]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1776	||	MLP  41	||	G 41	|| [[19014]] || [[19014|G. M. V. H. S. S Vengara Town]] || [[ജി.എം.വി. എച്ച്. എസ്.എസ്. വേങ്ങര ടൗൺ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1777	||	MLP  42	||	G 42	|| [[19016]] || [[19016|G. B. H. S. S. Tirur]] || [[ജി.ബി.എച്ച്. എസ്.എസ്. തിരൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1778	||	MLP  43	||	G 43	|| [[19018]] || [[19018|G. H. S. S. Ezhur]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. ഏഴൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1779	||	MLP  44	||	G 44	|| [[19020]] || [[19020|Govt.V. H. S. S For Girls. Tirur]] || [[ജി. വി. എച്ച്. എസ്.എസ്. (ഗേൾസ്) തിരൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1780	||	MLP  45	||	G 45	|| [[19021]] || [[19021|G. V. H. S. S. Paravanna]] || [[ജി. വി. എച്ച്. എസ്.എസ്. പറവണ്ണ]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1781	||	MLP  46	||	G 46	|| [[19022]] || [[19022|G. V. H. S. S. Kalpakanchery]] || [[ജി. വി. എച്ച്. എസ്.എസ്. കൽപകഞ്ചേരി]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1782	||	MLP  47	||	G 47	|| [[19024]] || [[19024|G. H. S. S Kattilangadi]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. കാട്ടിലങ്ങാടി]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1783	||	MLP  48	||	G 48	|| [[19026]] || [[19026|D. G. H. S. S Tanur]] || [[ഡി.ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. താനൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1784	||	MLP  49	||	G 49	|| [[19027]] || [[19027|G. R. F. T. V. H. S. S Tanur]] || [[ജി.ആർ.എഫ്.ടി. വി. എച്ച്.എസ്. എസ് താനൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1785	||	MLP  50	||	G 50	|| [[19032]] || [[19032|K. M. G. V. H. S. S. Tavanur]] || [[കെ.എം.ജി.വി.എച്ച്. എസ്.എസ്. തവനൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	എടപ്പാൾ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1786	||	MLP  51	||	G 51	|| [[19034]] || [[19034|G. H. S. S. Kadanchery]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. കാടഞ്ചേരി]] ||	തിരൂർ 	||	എടപ്പാൾ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1787	||	MLP  52	||	G 52	|| [[19040]] || [[19040|G. H. S. S. Kuttippuram]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. കുറ്റിപ്പുറം]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1788	||	MLP  53	||	G 53	|| [[19042]] || [[19042|G. H. S. S. Perassannur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പേരശ്ശന്നൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1789	||	MLP  54	||	G 54	|| [[19043]] || [[19043|P. C. N. G. H. S. S. Mookkuthala]] || [[പി.സി.എൻ.ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. മൂക്കുതല]] ||	തിരൂർ 	||	എടപ്പാൾ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1790	||	MLP  55	||	G 55	|| [[19045]] || [[19045|G. H. S. S. Trikkavu]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. തൃക്കാവ്]] ||	തിരൂർ 	||	പൊന്നാനി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1791	||	MLP  56	||	G 56	|| [[19050]] || [[19050|G. H. S. S. Edappal]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. എടപ്പാൾ]] ||	തിരൂർ 	||	എടപ്പാൾ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1792	||	MLP  57	||	G 57	|| [[19054]] || [[19054|G. H. S. S. Maranchery]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മാറഞ്ചേരി]] ||	തിരൂർ 	||	പൊന്നാനി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1793	||	MLP  58	||	G 58	|| [[19055]] || [[19055|G. H. S. S. Veliancode]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. വെളിയങ്കോട്]] ||	തിരൂർ 	||	പൊന്നാനി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1794	||	MLP  59	||	G 59	|| [[19056]] || [[19056|G. H. S. S. Palapetty]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. പാലപ്പെട്ടി]] ||	തിരൂർ 	||	പൊന്നാനി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1795	||	MLP  60	||	G 60	|| [[19058]] || [[19058|G. H. S. S Othukkungal]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. ഒതുക്കുങ്ങൽ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1796	||	MLP  61	||	G 61	|| [[19062]] || [[19062|G. H. S. S. Purathur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്.പുറത്തൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1797	||	MLP  62	||	G 62	|| [[19063]] || [[19063|G.H. S. S. Kokkur]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. കോക്കൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	എടപ്പാൾ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1798	||	MLP  63	||	G 63	|| [[19066]] || [[19066|G. H. S. S. Irimbiliyam]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. ഇരിമ്പിളിയം]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1799	||	MLP  64	||	G 64	|| [[19067]] || [[19067|G. H. S. S Cheriyamundam]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. ചെറിയമുണ്ടം]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1800	||	MLP  65	||	G 65	|| [[19073]] || [[19073|G. H. S. S Peruvallur]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. പെരുവള്ളൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1801	||	MLP  66	||	G 66	|| [[19074]] || [[19074|G. H. S. S. Athavanad]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. ആതവനാട്]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1802	||	MLP  67	||	G 67	|| [[19077]] || [[19077|G. H. S. S Puthuparamba]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. പുതുപ്പറമ്പ്]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1803	||	MLP  68	||	G 68	|| [[19079]] || [[19079|G. H. S. S Niramaruthur]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. നിറമരുതൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1804	||	MLP  69	||	G 69	|| [[19119]] || [[19119|G. H. S. S Ponmundam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ് പൊന്മുണ്ടം]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1805	||	MLP  70	||	G 70	|| [[19357]] || [[19357|G. H. S. Athavanad]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. ആതവനാട് പരിതി]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1806	||	MLP  71	||	G 71	|| [[19359]] || [[19359|G. M. H. S. Karippole]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. കരിപ്പോൾ]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1807	||	MLP  72	||	G 72	|| [[19445]] || [[19445|G. H. S Neduva]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. നെടുവ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1808	||	MLP  73	||	G 73	|| [[19451]] || [[19451|G. H. S Trikkulam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. തൃക്കുളം]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1809	||	MLP  74	||	G 74	|| [[19501]] || [[19501|Kokkur Govt Ths]] || [[ഗവ.ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ്.കോക്കൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	എടപ്പാൾ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1810	||	MLP  75	||	G 75	|| [[19502]] || [[19502|Technical High School Kuttippuram]] || [[ഗവ. ടി.എച്ച്.എസ്. കുറ്റിപ്പുറം]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1811	||	MLP  76	||	G 76	|| [[19503]] || [[19503|Technical H S S, Vattamkulam, Malappuram]] || [[ഗവ. ടി.എച്ച്.എസ്. നന്നംമുക്ക്]] ||	തിരൂർ 	||	എടപ്പാൾ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1812	||	MLP  77	||	G 77	|| [[19671]] || [[19671|G. H. S Meenadathur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. മീനടത്തൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1813	||	MLP  78	||	G 78	|| [[19867]] || [[19867|G. H. S Kolappuram]] || [[ജി.എച്ച്. എസ്. കൊളപ്പുറം]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1814	||	MLP  79	||	G 79	|| [[19868]] || [[19868|G. H. S Kuruka]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. കുറുക]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1815	||	MLP  80	||	G 80	|| [[48001]] || [[48001|G. H. S. S Areacode]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. അരീക്കോട്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	അരീക്കോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1816	||	MLP  81	||	G 81	|| [[48022]] || [[48022|G. H. S. S Kavanur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കാവനൂർ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	അരീക്കോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1817	||	MLP  82	||	G 82	|| [[48035]] || [[48035|G. M. V. H. S. S Nilambur]] || [[ജി.എം.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. നിലമ്പൂർ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1818	||	MLP  83	||	G 83	|| [[48036]] || [[48036|G. H. S. S Eranhimangad]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. എരഞ്ഞിമങ്ങാട്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1819	||	MLP  84	||	G 84	|| [[48037]] || [[48037|G. M. V. H. S. S Mampad]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മമ്പാട്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1820	||	MLP  85	||	G 85	|| [[48038]] || [[48038|G. H. S. S Pullangode]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പുല്ലങ്കോട്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1821	||	MLP  86	||	G 86	|| [[48041]] || [[48041|G H S S Pookkottumpadam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പൂക്കോട്ടുംപാടം]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1822	||	MLP  87	||	G 87	|| [[48047]] || [[48047|V. M. C. G. H. S. S Wandoor]] || [[വി.എം.സി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വണ്ടൂർ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1823	||	MLP  88	||	G 88	|| [[48048]] || [[48048|G. H. S. S Porur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പോരൂർ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1824	||	MLP  89	||	G 89	|| [[48049]] || [[48049|G. G. V. H. S. S Wandoor]] || [[ജി.ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വണ്ടൂർ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1825	||	MLP  90	||	G 90	|| [[48050]] || [[48050|G. H. S. S Vaniyambalam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വാണിയമ്പലം]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1826	||	MLP  91	||	G 91	|| [[48051]] || [[48051|G. H. S. S Thiruvali]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. തിരുവാലി]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1827	||	MLP  92	||	G 92	|| [[48052]] || [[48052|G. H. S. S Karuvarakundu]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കരുവാരക്കുണ്ട്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1828	||	MLP  93	||	G 93	|| [[48054]] || [[48054|G. H. S. S Thuvvur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. തുവ്വൂർ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1829	||	MLP  94	||	G 94	|| [[48063]] || [[48063|G. H. S. S Pattikkad]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പട്ടിക്കാട്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	മേലാറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1830	||	MLP  95	||	G 95	|| [[48076]] || [[48076|G. H. S. S Vettathur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വെട്ടത്തൂർ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	മേലാറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1831	||	MLP  96	||	G 96	|| [[48077]] || [[48077|G H S S Moothedath]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മൂത്തേടത്ത്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1832	||	MLP  97	||	G 97	|| [[48090]] || [[48090|G. V. H. S. S Kizhuparamba]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കീഴുപറമ്പ്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	അരീക്കോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1833	||	MLP  98	||	G 98	|| [[48100]] || [[48100|G. H. S. S Edakkara]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. എടക്കര]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1834	||	MLP  99	||	G 99	|| [[48129]] || [[48129|I. G. M. M. R. S Nilambur]] || [[ഐ.ജി.എം.എം.ആർ.എസ്. നിലമ്പൂർ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1835	||	MLP  100	||	G 100	|| [[48134]] || [[48134|G. H. S Pannippara]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. പന്നിപ്പാറ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	അരീക്കോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1836	||	MLP  101	||	G 101	|| [[48135]] || [[48135|G. H. S Kappilkarad]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്. കാപ്പിൽകാരാട്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1837	||	MLP  102	||	G 102	|| [[48136]] || [[48136|C. K. H. M. G. H. S Edappatta]] || [[സി. കെ. എച്ച്. എം. ജി. എച്ച്. എസ് എടപ്പറ്റ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	മേലാറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1838	||	MLP  103	||	G 103	|| [[48137]] || [[48137|G. H. S Vettilappara]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. വെറ്റിലപ്പാറ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	അരീക്കോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1839	||	MLP  104	||	G 104	|| [[48138]] || [[48138|G. H. S Munderi]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. മുണ്ടേരി]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1840	||	MLP  105	||	G 105	|| [[48139]] || [[48139|G. H. S Kappu]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. കാപ്പ്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	മേലാറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1841	||	MLP  106	||	G 106	|| [[48140]] || [[48140|G. H. S Vadasseri]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. വടശ്ശേരി]] ||	വണ്ടൂർ 	||	അരീക്കോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1842	||	MLP  107	||	G 107	|| [[48141]] || [[48141|G. H. S Perakamanna]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. പെരകമണ്ണ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	അരീക്കോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1843	||	MLP  108	||	G 108	|| [[48144]] || [[48144|G. H. S Marutha]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. മരുത]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1844	||	MLP  109	||	G 109	|| [[48549]] || [[48549|G. H. S Anchachavadi]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. അഞ്ചച്ചവടി]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1845	||	MLP  110	||	G 110	|| [[48558]] || [[48558|G. H. S Neelanchery]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. നീലാഞ്ചേരി]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	1846	||	MLP  111	||	A 1	|| [[18007]] || [[18007|H. I. O. H. S Olavattur]] || [[എച്ച്.ഐ.ഒ.എച്ച്.എസ്. ഒളവട്ടുർ]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1847	||	MLP  112	||	A 2	|| [[18014]] || [[18014|St. Gemma's G. H. S. S. Malappuram]] || [[സെന്റ് ജെമ്മാസ് ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. മലപ്പുറം]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1848	||	MLP  113	||	A 3	|| [[18015]] || [[18015|M. S. P. H. S. S Malappuram]] || [[എം.എസ്.പി എച്ച്.എസ്.എസ്. മലപ്പുറം]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1849	||	MLP  114	||	A 4	|| [[18018]] || [[18018|P. M. S. A. V. H. S Chapanangadi]] || [[പി.എം.എസ്.എ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചാപ്പനങ്ങാടി]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1850	||	MLP  115	||	A 5	|| [[18025]] || [[18025|H. M. Y. H. S. S Manjeri]] || [[എച്ച്.എം.വൈ.എച്ച്.എസ്.എസ്. മഞ്ചേരി]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1851	||	MLP  116	||	A 6	|| [[18029]] || [[18029|R. H. S. S Ramanattukara]] || [[ആർ. എച്ച്. എസ്. എസ് രാമനാട്ടുകര]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1852	||	MLP  117	||	A 7	|| [[18030]] || [[18030|V. H. M. H. S. S Morayur]] || [[വി.എച്ച്.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. മൊറയൂർ]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1853	||	MLP  118	||	A 8	|| [[18031]] || [[18031|P. M. S. A. H. S. S Elankur]] || [[പി.എം.എസ്.എ.എച്ച്.എസ്. എളങ്കൂർ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1854	||	MLP  119	||	A 9	|| [[18062]] || [[18062|D. U. H. S. S Thootha]] || [[ഡി.യു.എച്ച്.എസ്.എസ്. തൂത]] ||	മലപ്പുറം 	||	പെരിന്തൽമണ്ണ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1855	||	MLP  120	||	A 10	|| [[18064]] || [[18064|T. H. S Angadippuram]] || [[തരകൻ എച്ച്.എസ്. അങ്ങാടിപ്പുറം]] ||	മലപ്പുറം 	||	പെരിന്തൽമണ്ണ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1856	||	MLP  121	||	A 11	|| [[18067]] || [[18067|A. M. H. S. S Thirurkkad]] || [[എ.എം.എച്ച്.എസ്. തിരൂർക്കാട്]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1857	||	MLP  122	||	A 12	|| [[18068]] || [[18068|I. O. H. S Edavanna]] || [[ഐ.ഒ.എച്ച്.എസ്. എടവണ്ണ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1858	||	MLP  123	||	A 13	|| [[18071]] || [[18071|A. M. M. H. S Pulikkal]] || [[എ.എം.എം.എച്ച്.എസ്. പുളിക്കൽ]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1859	||	MLP  124	||	A 14	|| [[18073]] || [[18073|National H. S. S Kolathur]] || [[നാഷണൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. കൊളത്തൂർ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1860	||	MLP  125	||	A 15	|| [[18079]] || [[18079|K. K. M. H. S. S Cheekode]] || [[കെ.കെ.എം.എച്ച്.എസ്. ചീക്കോട്]] ||	മലപ്പുറം 	||	കിഴിശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1861	||	MLP  126	||	A 16	|| [[18080]] || [[18080|P. M. S. A. M. H. S. S Chemmankadavu]] || [[പി.എം.എസ്.എ.എം.എ.എച്ച്.എസ്. ചെമ്മൻകടവ്]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1862	||	MLP  127	||	A 17	|| [[18082]] || [[18082|C. H. M. H. S Pookolathur]] || [[സി.എച്ച്.എം.എച്ച്.എസ്. പൂക്കൊളത്തൂർ]] ||	മലപ്പുറം 	||	കിഴിശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1863	||	MLP  128	||	A 18	|| [[18083]] || [[18083|P. P. M. H. S. S Kottukkara]] || [[പി.പി.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൊട്ടൂക്കര]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1864	||	MLP  129	||	A 19	|| [[18084]] || [[18084|E. M. E. A. H. S. S Kondotty]] || [[ഇ.എം.ഇ.എ.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൊണ്ടോട്ടി]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1865	||	MLP  130	||	A 20	|| [[18085]] || [[18085|P. M. S. A. P. T. H. S. S Kakkove]] || [[പി.എം.എസ്.എ.പി.ടി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കക്കോവ്]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1866	||	MLP  131	||	A 21	|| [[18087]] || [[18087|T. S. S Vadakkangara]] || [[ടി.എസ്.എസ്. വടക്കാങ്ങര]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1867	||	MLP  132	||	A 22	|| [[18088]] || [[18088|V. P. K. M. M. H. S. S Puthur Pallikkal]] || [[വി.പി.കെ.എം.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് പുത്തൂർ പള്ളിക്കൽ]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1868	||	MLP  133	||	A 23	|| [[18091]] || [[18091|I. K. T. H. S. S Cherukulamba]] || [[ഐ.കെ.ടി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചെറുകുളമ്പ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1869	||	MLP  134	||	A 24	|| [[18092]] || [[18092|D. U. H. S Panakkad]] || [[ഡി.യു.എച്ച്.എസ്. പാണക്കാട്]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1870	||	MLP  135	||	A 25	|| [[18093]] || [[18093|P. H. S. S Pandallur]] || [[പി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പന്തല്ലൂർ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1871	||	MLP  136	||	A 26	|| [[18094]] || [[18094|St Mary's H. S. S Pariyapuram]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. പരീയാപുരം]] ||	മലപ്പുറം 	||	പെരിന്തൽമണ്ണ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1872	||	MLP  137	||	A 27	|| [[18096]] || [[18096|P. T. M. H. S. S Thazhekode]] || [[പി.ടി.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. താഴേക്കോട്]] ||	മലപ്പുറം 	||	പെരിന്തൽമണ്ണ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1873	||	MLP  138	||	A 28	|| [[18098]] || [[18098|Crescent H. S Ozhukur]] || [[ക്രസന്റ് എച്ച്.എസ്. ഒഴുകൂർ]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1874	||	MLP  139	||	A 29	|| [[18125]] || [[18125|A. K. M. H. S. S Kottoor]] || [[എ.കെ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. കോട്ടൂർ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1875	||	MLP  140	||	A 30	|| [[18133]] || [[18133|M. M. E. T. H. S Melmuri]] || [[എം.എം.ഇ.ടി.എച്ച്.എസ്. മേൽമുറി]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1876	||	MLP  141	||	A 31	|| [[18766]] || [[18766|Assisi School For The Deaf Malaparambu]] || [[അസ്സീസി എച്ച്. എസ്. എസ് ഫോർ ദി ഡഫ് മാലാപറമ്പ]] ||	മലപ്പുറം 	||	പെരിന്തൽമണ്ണ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1877	||	MLP  142	||	A 32	|| [[18802]] || [[18802|School for the Deaf Parappanangadi]] || [[സ്കൂൾ ഫോർ ദി ഡഫ് പരപ്പനങ്ങാടി]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1878	||	MLP  143	||	A 33	|| [[19004]] || [[19004|B. E. M. H. S. S Parappanangadi]] || [[ബി.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. പരപ്പനങ്ങാടി]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1879	||	MLP  144	||	A 34	|| [[19006]] || [[19006|S. N. M. H. S. S Parappanangadi]] || [[എസ്.എൻ.എം.എച്ച്. എസ്.എസ്. പരപ്പനങ്ങാടി]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1880	||	MLP  145	||	A 35	|| [[19007]] || [[19007|M. V. H. S. S Ariyallur]] || [[എം.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് അരിയല്ലൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1881	||	MLP  146	||	A 36	|| [[19009]] || [[19009|O. H. S. S Tirurangadi]] || [[ഒ.എച്ച്. എസ്.എസ്. തിരൂരങ്ങാടി]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1882	||	MLP  147	||	A 37	|| [[19011]] || [[19011|K. H. M. H. S. S Valakkulam]] || [[കെ. എച്ച്. എം. എച്ച്. എസ്. എസ് വാളക്കുളം]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1883	||	MLP  148	||	A 38	|| [[19012]] || [[19012|M. H. S. S Moonniyur]] || [[എം.എച്ച്.എസ്. എസ്. മൂന്നിയൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1884	||	MLP  149	||	A 39	|| [[19015]] || [[19015|P. P. T. M. Y. H. S. S Cherur]] || [[പി.പി.ടി.എം.വൈ.എച്ച്.എസ്.എസ് ചേറൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1885	||	MLP  150	||	A 40	|| [[19023]] || [[19023|M S M H S S Kallingalparamba]] || [[എം.എസ്.എം.എച്ച്. എസ്.എസ്. കല്ലിങ്ങൽപറമ്പ്]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1886	||	MLP  151	||	A 41	|| [[19025]] || [[19025|S. M. M. H. S. S Rayirimangalam]] || [[എസ്. എം. എം. എച്ച്. എസ്. എസ് രായിരിമംഗലം]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1887	||	MLP  152	||	A 42	|| [[19029]] || [[19029|C. P. P. H. M. H. S. S Ozhur]] || [[സി.പി.പി.എച്ച്.എം.എച്ച്.എസ്. ഒഴൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1888	||	MLP  153	||	A 43	|| [[19030]] || [[19030|S. S. M. H. S. S Theyyalinkal]] || [[എസ്.എസ്.എം.എച്ച്. എസ്.എസ്. തെയ്യാലിങ്ങൽ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1889	||	MLP  154	||	A 44	|| [[19031]] || [[19031|Navamukunda H. S. S. Thirunavaya]] || [[നാവാമുകുന്ദ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ തിരുനാവായ]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1890	||	MLP  155	||	A 45	|| [[19035]] || [[19035|V. H. S. S. Valanchery]] || [[വി.എച്ച്. എസ്.എസ്. വളാഞ്ചേരി]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1891	||	MLP  156	||	A 46	|| [[19036]] || [[19036|M. M. M. H. S. S. Kuttayi]] || [[എം.എം.എം.എച്ച്. എസ്.എസ്. കൂട്ടായി]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1892	||	MLP  157	||	A 47	|| [[19037]] || [[19037|B. H. S. S. Mavandiyur]] || [[ബി.എച്ച്. എസ്.എസ്. മാവണ്ടിയൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1893	||	MLP  158	||	A 48	|| [[19044]] || [[19044|A. V. H. S. Ponnani]] || [[ഏ.വി.എച്ച്.എസ് പൊന്നാനി]] ||	തിരൂർ 	||	പൊന്നാനി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1894	||	MLP  159	||	A 49	|| [[19046]] || [[19046|Girls H S S Ponnani]] || [[ഗേൾസ്.എച്ച്.എസ് പൊന്നാനി]] ||	തിരൂർ 	||	പൊന്നാനി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1895	||	MLP  160	||	A 50	|| [[19048]] || [[19048|M. I. H. S. S. Ponnani]] || [[എം.ഐ.എച്ച്.എസ്.എസ്. പൊന്നാനി]] ||	തിരൂർ 	||	പൊന്നാനി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1896	||	MLP  161	||	A 51	|| [[19049]] || [[19049|M. I. H. S. S. For Girls. Puthu Ponnani]] || [[എം.ഐ.എച്ച്. എസ്.എസ്. (ജി) പുതുപൊന്നാനി]] ||	തിരൂർ 	||	പൊന്നാനി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1897	||	MLP  162	||	A 52	|| [[19051]] || [[19051|D. H. O. H. S. S. Pookkarathara]] || [[ഡി.എച്ച്.ഒ.എച്ച്. എസ്.എസ്. പൂക്കരത്തറ]] ||	തിരൂർ 	||	എടപ്പാൾ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1898	||	MLP  163	||	A 53	|| [[19053]] || [[19053|Vannery Hss Perumpadappa]] || [[വന്നേരി.എച്ച്.എസ് പുന്നയൂർക്കുളം]] ||	തിരൂർ 	||	പൊന്നാനി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1899	||	MLP  164	||	A 54	|| [[19057]] || [[19057|V. V. M. H. S. Marakkara]] || [[വി.വി.എം.എച്ച്.എസ്. മാറാക്കര]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1900	||	MLP  165	||	A 55	|| [[19059]] || [[19059|Cherural H. S. Kurumbathur]] || [[ചേരൂരാൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. കുറുമ്പത്തൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1901	||	MLP  166	||	A 56	|| [[19060]] || [[19060|Z. M. H. S. Poolamangalam]] || [[സെഡ്.എം.എച്ച്.എസ് പൂളമംഗലം]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1902	||	MLP  167	||	A 57	|| [[19061]] || [[19061|K. M. H. S. S Kuttor North]] || [[കെ.എം.എച്ച്. എസ്.എസ്. കുറ്റൂർനോർത്ത്]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1903	||	MLP  168	||	A 58	|| [[19065]] || [[19065|N. N. M. H. S. S Chelembra]] || [[എൻ.എൻ.എം.എച്ച്. എസ്.എസ്. ചേലേമ്പ്ര]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1904	||	MLP  169	||	A 59	|| [[19068]] || [[19068|C. B. H. S. S Vallikkunnu]] || [[സി.ബി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വള്ളിക്കുന്ന്.]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1905	||	MLP  170	||	A 60	|| [[19069]] || [[19069|K. H. M. H. S. Alathiyur]] || [[കെ.എച്ച്.എം.എച്ച്.എസ്. ആലത്തിയൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1906	||	MLP  171	||	A 61	|| [[19070]] || [[19070|A. R. Nagar H. S. S Chendappuraya]] || [[ഏ.ആർ.നഗർ.എച്ച്.എസ് ചെണ്ടപ്പുറായ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1907	||	MLP  172	||	A 62	|| [[19071]] || [[19071|I. U. H. S. S Parappur]] || [[ഐ.യു.എച്ച്. എസ്.എസ്. പറപ്പൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1908	||	MLP  173	||	A 63	|| [[19075]] || [[19075|P. K. M. M. H. S. S Edarikode]] || [[പി.കെ.എം.എം.എച്ച്. എസ്.എസ്. എടരിക്കോട്]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1909	||	MLP  174	||	A 64	|| [[19078]] || [[19078|B. Y. K. V. H. S. S Valavannur]] || [[ബി.വൈ.കെ.വിഎച്ച്. എസ്.എസ്. വളവന്നൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1910	||	MLP  175	||	A 65	|| [[19083]] || [[19083|M. U. H. S. S Oorakam]] || [[എം.യു.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഊരകം]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1911	||	MLP  176	||	A 66	|| [[19084]] || [[19084|Girls` H. S. Valanchery]] || [[ഗേൾസ്.എച്ച്.എസ് വളാഞ്ചേരി]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1912	||	MLP  177	||	A 67	|| [[19086]] || [[19086|M. E. S. H. S. S. Ponnani]] || [[എം.ഇ.എസ്.എച്ച്. എസ്.എസ്. പൊന്നാനി]] ||	തിരൂർ 	||	പൊന്നാനി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1913	||	MLP  178	||	A 68	|| [[19112]] || [[19112|M. E. S. H. S. S. Irimbiliyam]] || [[എം.ഇ.എസ്.എച്ച്. എസ്.എസ്. ഇരിമ്പിളിയം]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1914	||	MLP  179	||	A 69	|| [[48002]] || [[48002|S. O. H. S Areacode]] || [[എസ്.ഒ.എച്ച്.എസ്. അരീക്കോട്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	അരീക്കോട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1915	||	MLP  180	||	A 70	|| [[48003]] || [[48003|C. H. M. K. M. H. S Kavanur]] || [[സി.എച്ച്.എം.കെ.എം.എച്ച്.എസ്. കാവനൂർ.]] ||	വണ്ടൂർ 	||	അരീക്കോട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1916	||	MLP  181	||	A 71	|| [[48034]] || [[48034|M. S. N. S. S. H. S Chakkalakuth]] || [[എം.എസ്.എൻ.എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്.ചക്കാലക്കുത്ത്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1917	||	MLP  182	||	A 72	|| [[48039]] || [[48039|C. H. S. S Adakkakundu]] || [[സി.എച്ച്.എസ്.അടക്കാക്കുണ്ട്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1918	||	MLP  183	||	A 73	|| [[48042]] || [[48042|K. M. H. S Karulai]] || [[കെ.എം.എച്ച്.എസ്. കരുളായി]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1919	||	MLP  184	||	A 74	|| [[48043]] || [[48043|C. H. S. S Pothukal]] || [[സി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പോത്തുകല്ല്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1920	||	MLP  185	||	A 75	|| [[48044]] || [[48044|M. P. M. H. S Chungathara]] || [[എം.പി.എം.എച്ച്.എസ്. ചുങ്കത്തറ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1921	||	MLP  186	||	A 76	|| [[48045]] || [[48045|N. H. S. S Erumamunda]] || [[എൻ.എച്ച്.എസ്.എസ്. എരുമമുണ്ട]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1922	||	MLP  187	||	A 77	|| [[48046]] || [[48046|C. K. H. S. S Manimooli]] || [[ക്രൈസ്‌റ്റ് കിംഗ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ മണിമൂളി]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1923	||	MLP  188	||	A 78	|| [[48055]] || [[48055|R. M. H. S Melattur]] || [[ആർ.എം.എച്ച്.എസ്. മേലാറ്റൂർ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	മേലാറ്റൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1924	||	MLP  189	||	A 79	|| [[48056]] || [[48056|A. S. M. H. S Velliyancheri]] || [[എ.എസ്.എം.എച്ച്,എസ്. വെള്ളിയഞ്ചേരി]] ||	വണ്ടൂർ 	||	മേലാറ്റൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1925	||	MLP  190	||	A 80	|| [[48081]] || [[48081|T. H. S. S Thachinganadam]] || [[ടി.എച്ച്.എസ്.തച്ചിങ്ങനാടം]] ||	വണ്ടൂർ 	||	മേലാറ്റൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1926	||	MLP  191	||	A 81	|| [[48086]] || [[48086|S. S. H. S. S Moorkanad]] || [[എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്. മൂർക്കനാട്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	അരീക്കോട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1927	||	MLP  192	||	A 82	|| [[48095]] || [[48095|S. V. V. H. S. S Palemad]] || [[എസ്.വി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പാലേമാട് എടക്കെര]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1928	||	MLP  193	||	A 83	|| [[48099]] || [[48099|N. H. S Narokkavu]] || [[എൻ.എച്ച്.എസ്. നരോക്കാവ്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1929	||	MLP  194	||	A 84	|| [[48105]] || [[48105|M. E. S. H. S. S Mampad]] || [[എം.ഇ.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്. മമ്പാട്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1930	||	MLP  195	||	A 85	|| [[48106]] || [[48106|M. T. H. S. S Chungathara]] || [[മാർത്തോമ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചുങ്കത്തറ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1931	||	MLP  196	||	A 86	|| [[48126]] || [[48126|A. M. H. S Vengoor]] || [[എ.എം.എച്ച്.എസ്. വേങ്ങൂർ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	മേലാറ്റൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1932	||	MLP  197	||	A 87	|| [[48131]] || [[48131|A. H. S. S Parel Mampattumoola]] || [[എ.എച്ച്.എസ്.എസ് പാറൽ മമ്പാട്ടുമൂല]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1933	||	MLP  198	||	A 88	|| [[48570]] || [[48570|Buds School for the Hearing Impaired Nilambur]] || [[ബഡ്സ് സ്കൂൾ ഫോർ ഹിയറിംഗ് ഇംപയേർഡ് നിലമ്പൂർ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	നിലമ്പൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1934	||	MLP  199	||	UA 1	|| [[18016]] || [[18016|M. S. P. E. M. H. S Malappuram]] || [[എം.എസ്.പി.ഇ.എച്ച്.എസ്. മലപ്പുറം]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1935	||	MLP  200	||	UA 2	|| [[18024]] || [[18024|N. S. S. E. M. H. S. S Manjeri]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. മഞ്ചേരി]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1936	||	MLP  201	||	UA 3	|| [[18033]] || [[18033|N. S. S. K. H. S. S Kottakkal]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.കെ.എച്ച്.എസ്.എസ്. കോട്ടക്കൽ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1937	||	MLP  202	||	UA 4	|| [[18060]] || [[18060|Presentation E. M. H. S. S Perintalmanna]] || [[പ്രസന്റേഷൻ എച്ച്.എസ്.എസ്.പെരിന്തൽമണ്ണ]] ||	മലപ്പുറം 	||	പെരിന്തൽമണ്ണ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1938	||	MLP  203	||	UA 5	|| [[18070]] || [[18070|J. N. R. H. S Edavanna]] || [[ജെ.എൻ.ആർ.എച്ച.എസ്. എടവണ്ണ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1939	||	MLP  204	||	UA 6	|| [[18101]] || [[18101|Islahiya H. S. S Malappuram]] || [[ഇസ്‌ലാഹിയ എച്ച്.എസ്.എസ്. മലപ്പുറം]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1940	||	MLP  205	||	UA 7	|| [[18102]] || [[18102|Majlis H. S Peruparamba Vengad]] || [[മജ്ലിസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. വെങ്ങാട്]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1941	||	MLP  206	||	UA 8	|| [[18103]] || [[18103|F. O. H. S. S Padinhattummuri]] || [[എഫ്.ഒ.എച്ച്.എസ്.എസ്. പടിഞ്ഞാറ്റുമ്മുറി]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1942	||	MLP  207	||	UA 9	|| [[18110]] || [[18110|H. M. S. H. S. S Thurakkal]] || [[എച്ച്.എം.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്. തുറക്കൽ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1943	||	MLP  208	||	UA 10	|| [[18111]] || [[18111|Najmul Huda H. S Kavathikalam]] || [[നജ്‌മുൽ ഹുദാ എച്ച്.എസ്. കാവതികളം]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1944	||	MLP  209	||	UA 11	|| [[18112]] || [[18112|H. I. M. H. S Manhappetta]] || [[എച്ച്.ഐ.എം.എച്ച്.എസ്. മഞ്ഞപ്പറ്റ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1945	||	MLP  210	||	UA 12	|| [[18116]] || [[18116|Izzathul Islam H. S. S Kuzhimanna]] || [[ഇസത്തുൽ ഇസ്ലാം എച്ച്. എസ്. എസ് കുഴിമണ്ണ]] ||	മലപ്പുറം 	||	കിഴിശ്ശേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1946	||	MLP  211	||	UA 13	|| [[18117]] || [[18117|R. P. H. S. S. Pullur]] || [[ആർ.പി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പുല്ലൂർ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1947	||	MLP  212	||	UA 14	|| [[18120]] || [[18120|J. I. H. S. S Trikkalangode]] || [[ജെ.ഐ.എച്ച്.എസ്.എസ്. തൃക്കലങ്ങോട്]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1948	||	MLP  213	||	UA 15	|| [[18121]] || [[18121|S. H. S Anakkayam]] || [[എസ്.എച്ച്.എസ്. ആനക്കയം]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1949	||	MLP  214	||	UA 16	|| [[18123]] || [[18123|P. T. M. H. S Vellila]] || [[പി.ടി.എം.എച്ച്.എസ്. വെള്ളില]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1950	||	MLP  215	||	UA 17	|| [[18124]] || [[18124|P. K. M. I. C. H. S Pookkottur]] || [[പി.കെ.എം.ഐ.സി.എച്.എസ്. പൂക്കോട്ടൂർ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1951	||	MLP  216	||	UA 18	|| [[18130]] || [[18130|M. I. C. E. M. H. S Athanikkal]] || [[എം.ഐ.സി.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. അത്താണിക്കൽ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1952	||	MLP  217	||	UA 19	|| [[18131]] || [[18131|Guidance H. S. S Kattuppara]] || [[ഗൈഡൻസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. കട്ടുപ്പാറ]] ||	മലപ്പുറം 	||	പെരിന്തൽമണ്ണ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1953	||	MLP  218	||	UA 20	|| [[18132]] || [[18132|A. E. M. H. S. S Thirurkad]] || [[എ.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. തിരൂർക്കാട്]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1954	||	MLP  219	||	UA 21	|| [[18135]] || [[18135|Kottumala I. E. M. H. S Kavungal]] || [[കോട്ടുമല ഐ.ഇ.എം.എച്ച.എസ്. കാവുങ്ങൽ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മലപ്പുറം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1955	||	MLP  220	||	UA 22	|| [[18136]] || [[18136|Al Hilal H. S Padapparamba]] || [[അൽ ഹിലാൽ എച്ച്.എസ്. പടപ്പറമ്പ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1956	||	MLP  221	||	UA 23	|| [[18137]] || [[18137|C. H. M. K. M. H. S Vazhakadu]] || [[സി.എച്ച്.എം.കെ.എം.എച്ച്.എസ്. വാഴക്കാട്]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1957	||	MLP  222	||	UA 24	|| [[18141]] || [[18141|Jalaliya H. S Edavannappara]] || [[ജലാലിയ എച്ച്.എസ്. എടവണ്ണപ്പാറ]] ||	മലപ്പുറം 	||	കുണ്ടോട്ടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1958	||	MLP  223	||	UA 25	|| [[18142]] || [[18142|Markazul Hidaya H. S Vellila]] || [[മർക്കസുൽ ഹിദായ എച്ച്.എസ്. വെള്ളില]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1959	||	MLP  224	||	UA 26	|| [[18143]] || [[18143|Blossom Public School Cherani]] || [[ബ്ലോസം പബലിക് സ്കൂൾ ചെരണി]] ||	മലപ്പുറം 	||	മഞ്ചേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1960	||	MLP  225	||	UA 27	|| [[18149]] || [[18149|Al Irshad H. S. S Trippanachi]] || [[അൽ ഇർഷാദ് എച്ച്. എസ്‌.എസ്. തൃപ്പനച്ചി]] ||	മലപ്പുറം 	||	കിഴിശ്ശേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1961	||	MLP  226	||	UA 28	|| [[18152]] || [[18152|K. M. I. C High School Theyyottuchira]] || [[കെ.എം.ഐ.സി. ഹൈസ്കൂൾ തെയ്യോട്ടുചിറ]] ||	മലപ്പുറം 	||	പെരിന്തൽമണ്ണ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1962	||	MLP  227	||	UA 29	|| [[18751]] || [[18751|Aliya E. M. H. S Amminikkad]] || [[ആലിയ ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. അമ്മിനിക്കാട്]] ||	മലപ്പുറം 	||	പെരിന്തൽമണ്ണ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1963	||	MLP  228	||	UA 30	|| [[18920]] || [[18920|Ma'din public school Kadannamanna]] || [[മഅ്ദിൻ പബ്ലിക് സ്കൂൾ കടന്നമണ്ണ]] ||	മലപ്പുറം 	||	മങ്കട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1964	||	MLP  229	||	UA 31	|| [[19003]] || [[19003|St. Paul's E. M. H. S. S Thenhipalam]] || [[സെന്റ് പോൾസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ് . തേഞ്ഞിപ്പലം]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1965	||	MLP  230	||	UA 32	|| [[19005]] || [[19005|P. E. S. P. K. E. M. H. S. S. Parappanangadi]] || [[പി.ഇ.എസ് പരപ്പനാട് കോവിലകം എച്ച്.എസ്. പരപ്പനങ്ങാടി]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1966	||	MLP  231	||	UA 33	|| [[19017]] || [[19017|N. S. S. E. M. H. S. Tirur]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. തിരൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1967	||	MLP  232	||	UA 34	|| [[19019]] || [[19019|A. M. S. H. S. Pazhamkulangara]] || [[എ.എം.എസ്.എച്ച്.എസ്. പഴങ്കുളങ്ങര]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1968	||	MLP  233	||	UA 35	|| [[19052]] || [[19052|D. H. H. S. S Edappal]] || [[ഡി.എച്ച്.എച്ച്. എസ്.എസ്. എടപ്പാൾ]] ||	തിരൂർ 	||	എടപ്പാൾ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1969	||	MLP  234	||	UA 36	|| [[19064]] || [[19064|M. V. M. R. H. S. S Valayamkulam]] || [[എം.വി.എം.ആർ.എച്ച്. എസ്.എസ്. വളയംകുളം]] ||	തിരൂർ 	||	എടപ്പാൾ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1970	||	MLP  235	||	UA 37	|| [[19072]] || [[19072|Farook E. M. H. S. S. Changuvetty]] || [[ഫാറൂക്ക്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ് ചങ്കുവെട്ടി]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1971	||	MLP  236	||	UA 38	|| [[19076]] || [[19076|Al Manar H. S. S Randathani]] || [[അൽമനാർ.എച്ച്.എസ് രണ്ടത്താണി]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1972	||	MLP  237	||	UA 39	|| [[19081]] || [[19081|Fathimamatha H. S. S Tirur]] || [[ഫാതിമമാതാ.എച്ച്. എസ്.എസ്. തിരൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1973	||	MLP  238	||	UA 40	|| [[19082]] || [[19082|C. R. H. S. S. Velimukku]] || [[സി.ആർ.എച്ച്.എസ്. വെളിമുക്ക്]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1974	||	MLP  239	||	UA 41	|| [[19087]] || [[19087|I. E. T. H. S. S Maravantha]] || [[ഐ.ഇ.ടി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മരവന്ത]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1975	||	MLP  240	||	UA 42	|| [[19088]] || [[19088|M. S. I. H. S. S. Kundoor]] || [[എം.എസ്.ഐ.എച്ച്.എസ്. കുണ്ടൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1976	||	MLP  241	||	UA 43	|| [[19090]] || [[19090|M. A. H. S. S Kodinhi]] || [[എം.എ.എച്ച്.എസ്. കൊടിഞ്ഞി]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1977	||	MLP  242	||	UA 44	|| [[19091]] || [[19091|K. M. M. H. S Vairamcode]] || [[കെ.എം.എം.എച്ച്.എസ്. വൈരങ്കോട്]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1978	||	MLP  243	||	UA 45	|| [[19093]] || [[19093|Al Furkhan E. M. H. S. S. Santhivayal]] || [[അൽഫുർഖാൻ ഇ. എം. എച്ച്. എസ്.എസ്. ശാന്തിവയൽ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1979	||	MLP  244	||	UA 46	|| [[19095]] || [[19095|Najath H. S. S Peruvallur]] || [[നജാത്ത്.എച്ച്. എസ്.എസ്. പെരുവള്ളൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1980	||	MLP  245	||	UA 47	|| [[19096]] || [[19096|I. R. H. S. S Edayur]] || [[ഐ.ആർ.എച്ച്.എസ്.എസ് പൂക്കാട്ടിരി]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1981	||	MLP  246	||	UA 48	|| [[19097]] || [[19097|Ideal H. S. S Dharmagiri]] || [[ഐഡിയൽ.എച്ച്. എസ്.എസ്. ധർമ്മഗിരി]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1982	||	MLP  247	||	UA 49	|| [[19098]] || [[19098|M. I. M. H. S Manoor]] || [[എം.ഐ.എം.എച്ച്.എസ്. മാണൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	എടപ്പാൾ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1983	||	MLP  248	||	UA 50	|| [[19099]] || [[19099|National E. M. H. S. Chemmad]] || [[നാഷണൽ.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. ചെമ്മാട്]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1984	||	MLP  249	||	UA 51	|| [[19100]] || [[19100|Modern H. S Pottur]] || [[മോഡേൺ.എച്ച്.എസ്. പോട്ടൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	എടപ്പാൾ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1985	||	MLP  250	||	UA 52	|| [[19101]] || [[19101|H. S. M. E. M. M. H. S. S. Tanur]] || [[എച്ച്. എസ്. എം. ഇ. എം. എം. എച്ച്. എസ്. എസ്. താനൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1986	||	MLP  251	||	UA 53	|| [[19103]] || [[19103|A. H. M. H. S Vettom]] || [[എ.എച്ച്.എം.എച്ച്.എസ്. വെട്ടം]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1987	||	MLP  252	||	UA 54	|| [[19105]] || [[19105|V. E. M. H. S Vengaloor]] || [[വി.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. വെങ്ങാലൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1988	||	MLP  253	||	UA 55	|| [[19106]] || [[19106|B. Y. K. R. H. S. Kadungathukundu]] || [[ബി.വൈ.കെ.ആർ.എച്ച്.എസ്. കടുങ്ങാത്തുകുണ്ട്]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1989	||	MLP  254	||	UA 56	|| [[19108]] || [[19108|T. I. C. H. S Tirur]] || [[ടി.ഐ.സി.എച്ച്.എസ്. തിരൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1990	||	MLP  255	||	UA 57	|| [[19109]] || [[19109|Markaz H. S. S Karathur]] || [[മർക്കസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. കാരത്തൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1991	||	MLP  256	||	UA 58	|| [[19111]] || [[19111|Khuthbuzzaman E. M. H. S. S. Chemmad]] || [[കുതുബുസ്സമാൻ. ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. ചെമ്മാട്]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1992	||	MLP  257	||	UA 59	|| [[19113]] || [[19113|Malabar English School Kottakkal]] || [[മലബാർ ഇംഗ്ലീഷ് സ്‍കൂൾ കോട്ടക്കൽ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	വേങ്ങര 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1993	||	MLP  258	||	UA 60	|| [[19117]] || [[19117|Malabar S. S Alathiyur]] || [[മലബാർ.എസ്.എസ്. ആലത്തിയൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1994	||	MLP  259	||	UA 61	|| [[19118]] || [[19118|M. E. T E. M. H. S Tirur Kaithakkara]] || [[എം.ഇ.ടി.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. കൈത്തക്കര]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1995	||	MLP  260	||	UA 62	|| [[19121]] || [[19121|Iqrah E. M. H. S Cheriyaparappur]] || [[ഇഖ്‌റ ഇ.എം.എച്.എസ്. ചെറിയ പറപ്പൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1996	||	MLP  261	||	UA 63	|| [[19122]] || [[19122|Nibras Secondary School Moonniyur]] || [[നിബ്രാസ് സെക്കന്ററി സ്കൂൾ മൂന്നിയൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1997	||	MLP  262	||	UA 64	|| [[19123]] || [[19123|M. E. T. E. M. H. S Alathiyur]] || [[എം.ഇ.ടി.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. അലത്തിയൂർ]] ||	തിരൂർ 	||	തിരൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1998	||	MLP  263	||	UA 65	|| [[19127]] || [[19127|Nusrath S. S Randathani]] || [[നുസ്രത്ത് എസ്.എസ്. രണ്ടത്താണി]] ||	തിരൂർ 	||	കുറ്റിപ്പുറം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	1999	||	MLP  264	||	UA 66	|| [[19129]] || [[19129|Tha E Leemul Islam O. H. S Parappanangadi]] || [[തഅ്‍ ലീമുൽ ഇസ്ലാം ഓർഫനേജ് ഹൈസ്കൂൾ പരപ്പനങ്ങാടി]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	പരപ്പനങ്ങാടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2000	||	MLP  265	||	UA 67	|| [[19130]] || [[19130|Hayathul Islam Secondary School Alloor]] || [[എച്ച്.ഐ.എസ്.എസ്. അല്ലൂർ]] ||	തിരൂരങ്ങാടി	||	താനൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2001	||	MLP  266	||	UA 68	|| [[48114]] || [[48114|W. I. C. H. S. S Eriyad]] || [[ഡബ്ലിയു.ഐ.സി.എച്ച്.എസ്. വണ്ടൂർ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2002	||	MLP  267	||	UA 69	|| [[48115]] || [[48115|I.C.H.S.S.Santhapuram]] || [[ഐ.സി.എച്ച്.എസ്. ശാന്തപുരം]] ||	വണ്ടൂർ 	||	മേലാറ്റൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2003	||	MLP  268	||	UA 70	|| [[48128]] || [[48128|I. H. S Panthalingal]] || [[ഐ.എച്ച്.എസ്. പന്തലിങ്ങൽ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2004	||	MLP  269	||	UA 71	|| [[48130]] || [[48130|WOHS Wandoor]] || [[ഡബ്ലിയു.എം.ഒ.എച്ച്.എസ്. വണ്ടൂർ]] ||	വണ്ടൂർ 	||	വണ്ടൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2005	||	MLP  270	||	UA 72	|| [[48132]] || [[48132|Majmau English School,Areacode]] || [[മജ്മഅ ഇംഗ്ലീഷ് സ്കൂൾ തെരട്ടമ്മൽ,അരീക്കോട്]] ||	വണ്ടൂർ 	||	അരീക്കോട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2006	||	PKD  1	||	G 1	|| [[20001]] || [[20001|G. H. S. S. Chalissery]] || [[ജി.എച്.എസ്.എസ് ചാലിശ്ശേരി]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	തൃത്താല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2007	||	PKD  2	||	G 2	|| [[20002]] || [[20002|G. V. H. S. S. Vattenad]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് വട്ടേനാട്]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	തൃത്താല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2008	||	PKD  3	||	G 3	|| [[20003]] || [[20003|G. H. S. S. Kumaranellur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ് കുമരനെല്ലൂർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	തൃത്താല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2009	||	PKD  4	||	G 4	|| [[20004]] || [[20004|G. G. H. S. S. Kalladathur]] || [[ജി.ജി.എച്.എസ്.എസ് കല്ലടത്തുർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	തൃത്താല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2010	||	PKD  5	||	G 5	|| [[20005]] || [[20005|G. H. S. S. Anakkara]] || [[ജി.എച്.എസ്.ആനക്കര]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	തൃത്താല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2011	||	PKD  6	||	G 6	|| [[20007]] || [[20007|G. H. S. S. Mezhathur.]] || [[ജി.എച്.എസ്.എസ്.മേഴത്തൂർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	തൃത്താല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2012	||	PKD  7	||	G 7	|| [[20009]] || [[20009|G. H. S. S. Chathanur]] || [[ജി.എച്.എസ്.എസ് ചാത്തനൂർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	തൃത്താല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2013	||	PKD  8	||	G 8	|| [[20010]] || [[20010|G. O. H. S. S. Pattambi]] || [[ജി.ഒ.എച്.എസ്.എസ് പട്ടാമ്പി]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	പട്ടാമ്പി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2014	||	PKD  9	||	G 9	|| [[20011]] || [[20011|G. H. S. Kodumunda]] || [[ജി.എച്.എസ്.കൊടുമുണ്ട]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	പട്ടാമ്പി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2015	||	PKD  10	||	G 10	|| [[20013]] || [[20013|G. J. H. S. S. Naduvattam]] || [[ജി.ജെ.എച്.എസ്.എസ്. നടുവട്ടം]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	പട്ടാമ്പി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2016	||	PKD  11	||	G 11	|| [[20015]] || [[20015|G. V. H. S. S. Koppam]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കൊപ്പം]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	പട്ടാമ്പി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2017	||	PKD  12	||	G 12	|| [[20016]] || [[20016|G. H. S. S. Pattambi]] || [[ജി.എച്.എസ്.എസ് പട്ടാമ്പി]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	പട്ടാമ്പി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2018	||	PKD  13	||	G 13	|| [[20018]] || [[20018|G. H. S. S. Chundampetta]] || [[ജി.എച്.എസ്.എസ് ചുണ്ടമ്പറ്റ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	പട്ടാമ്പി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2019	||	PKD  14	||	G 14	|| [[20019]] || [[20019|G. H. S. S. Vadanamkurussi]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് വാടാനാംകുറുശ്ശി]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഷൊർണൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2020	||	PKD  15	||	G 15	|| [[20020]] || [[20020|G. H. S. S. Shoranur]] || [[ജി.എച്.എസ്.എസ് ഷൊർണൂർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഷൊർണൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2021	||	PKD  16	||	G 16	|| [[20023]] || [[20023|G. V. H. S. S. Koonathara]] || [[ജി വി എച്ച് എസ് എസ്, കൂനത്തറ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഷൊർണൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2022	||	PKD  17	||	G 17	|| [[20032]] || [[20032|G. H. S. S. Kadambur]] || [[ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററിസ്കൂൾ കടമ്പൂർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2023	||	PKD  18	||	G 18	|| [[20033]] || [[20033|G. H. S. S. Munnurcode]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മുന്നൂർക്കോട്]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2024	||	PKD  19	||	G 19	|| [[20035]] || [[20035|G. H. S. S. Ottapalam East]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് ഈസ്റ്റ്, ഒറ്റപ്പാലം]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2025	||	PKD  20	||	G 20	|| [[20036]] || [[20036|M. N. K. M. G. H. S. Pulappatta]] || [[എം.എൻ.കെ.എം.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പുലാപ്പറ്റ]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	ചെർ‌പ്പുളശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2026	||	PKD  21	||	G 21	|| [[20041]] || [[20041|G. H. S. Vellinezhi]] || [[ജി . എച്ച് . എസ് . വെള്ളിനേഴി]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	ചെർ‌പ്പുളശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2027	||	PKD  22	||	G 22	|| [[20043]] || [[20043|G. H. S. S. Cherpalchery]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ്, ചേർപ്പുളശ്ശേരി]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	ചെർ‌പ്പുളശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2028	||	PKD  23	||	G 23	|| [[20046]] || [[20046|G. H. S. S. Marayamangalam]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ്, മാരായമംഗലം]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഷൊർണൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2029	||	PKD  24	||	G 24	|| [[20051]] || [[20051|G. M. R. S. For Girls Thrithala]] || [[ജി എം ആർഎസ് തൃത്താല]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	തൃത്താല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2030	||	PKD  25	||	G 25	|| [[20061]] || [[20061|GHS Nellikkurissi]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.നെല്ലിക്കുറിശ്ശി]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2031	||	PKD  26	||	G 26	|| [[20062]] || [[20062|GHS, KUDALLUR]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. കൂടല്ലൂർ‍‍]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	തൃത്താല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2032	||	PKD  27	||	G 27	|| [[20063]] || [[20063|GHS VILAYUR]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.വിളയൂർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	പട്ടാമ്പി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2033	||	PKD  28	||	G 28	|| [[20064]] || [[20064|GHS KODUMUNDA WEST]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് കൊടുമുണ്ട വെസ്റ്റ്‍]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	പട്ടാമ്പി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2034	||	PKD  29	||	G 29	|| [[20065]] || [[20065|G H S Vallappuzha]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.വല്ലപ്പുഴ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഷൊർണൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2035	||	PKD  30	||	G 30	|| [[20066]] || [[20066|G H S, NAGALASSERY]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.നാഗലശ്ശേരി]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	തൃത്താല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2036	||	PKD  31	||	G 31	|| [[20067]] || [[20067|GHS Akalur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ് അകലൂർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2037	||	PKD  32	||	G 32	|| [[20501]] || [[20501|T. H. S. Shornur]] || [[ടി എച്ച് എസ്സ് ഷൊർണ്ണൂർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഷൊർണൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2038	||	PKD  33	||	G 33	|| [[20669]] || [[20669|G. H. S. For Deaf Ottapalam]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് ഫോർ ഡെഫ്, ഒറ്റപ്പാലം]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2039	||	PKD  34	||	G 34	|| [[21006]] || [[21006|G. H. S. S. Kizhakkanchery]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.കിഴക്കഞ്ചേരി]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2040	||	PKD  35	||	G 35	|| [[21011]] || [[21011|G. H. S. S. Erimayur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എരിമയൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2041	||	PKD  36	||	G 36	|| [[21012]] || [[21012|G. G. H. S. S. Alathur]] || [[ജി.ജി.എച്ച് .എസ്.എസ്. ആലത്തൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2042	||	PKD  37	||	G 37	|| [[21015]] || [[21015|G. H. S. Tholanur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.തോലന്നൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	കുഴൽമന്ദം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2043	||	PKD  38	||	G 38	|| [[21016]] || [[21016|G. H. S. S. Kottayi]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്.കോട്ടായി]] ||	പാലക്കാട്	||	കുഴൽമന്ദം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2044	||	PKD  39	||	G 39	|| [[21017]] || [[21017|G. H. S. S. Peringottukurissi]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പെരിങ്ങോട്ടുകുറിശ്ശി]] ||	പാലക്കാട്	||	കുഴൽമന്ദം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2045	||	PKD  40	||	G 40	|| [[21018]] || [[21018|G. H. S. S. Thenkurussi]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.തേൻകുറിശ്ശി]] ||	പാലക്കാട്	||	കുഴൽമന്ദം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2046	||	PKD  41	||	G 41	|| [[21019]] || [[21019|G. H. S. S. Koduvayur]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.കൊടുവായൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	കുഴൽമന്ദം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2047	||	PKD  42	||	G 42	|| [[21020]] || [[21020|G. H. S. Kunissery]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ് കുനിശ്ശേരി]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2048	||	PKD  43	||	G 43	|| [[21026]] || [[21026|G. G. V. H. S. S. Nemmara]] || [[ജി.ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. നെന്മാറ]] ||	പാലക്കാട്	||	കൊല്ലങ്കോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2049	||	PKD  44	||	G 44	|| [[21027]] || [[21027|G. B. H. S. S. Nemmara]] || [[ജി.ബി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. നെന്മാറ]] ||	പാലക്കാട്	||	കൊല്ലങ്കോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2050	||	PKD  45	||	G 45	|| [[21032]] || [[21032|G. H. S. S. Muthalamada]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. മുതലമട]] ||	പാലക്കാട്	||	കൊല്ലങ്കോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2051	||	PKD  46	||	G 46	|| [[21036]] || [[21036|G. S. M. H. S. S. Thattamangalam]] || [[ജി.എസ്സ്.എം.എച്ച്.എസ്സ്. തത്തമംഗലം]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2052	||	PKD  47	||	G 47	|| [[21038]] || [[21038|Panchayath H. S. S. Perumatti]] || [[പഞ്ചായത്ത് എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പെരുമാട്ടി]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2053	||	PKD  48	||	G 48	|| [[21039]] || [[21039|G. H. S. S. Chittur]] || [[ജിഎച്ച്എസ്എസ് ചിറ്റൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2054	||	PKD  49	||	G 49	|| [[21040]] || [[21040|B. G. H. S. S. Vannamadai]] || [[ബി.ജി.എച്ച്.എസ്. വണ്ണാമട]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2055	||	PKD  50	||	G 50	|| [[21041]] || [[21041|G. V. G. H. S. S. Chittur]] || [[ജി.വി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചിറ്റൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2056	||	PKD  51	||	G 51	|| [[21048]] || [[21048|G. H. S. S. Kozhipparai]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കോഴിപ്പാറ]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2057	||	PKD  52	||	G 52	|| [[21049]] || [[21049|G. A. P. H. S. S. Elappully]] || [[ജി.എ.പി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.എലപ്പുള്ളി]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2058	||	PKD  53	||	G 53	|| [[21050]] || [[21050|G. V. H. S. S. Kanjikkode]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കഞ്ചിക്കോട്]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2059	||	PKD  54	||	G 54	|| [[21054]] || [[21054|G. M. M. G. H. S. S Palakkad]] || [[ജി.എം.എം.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പാലക്കാട്]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2060	||	PKD  55	||	G 55	|| [[21055]] || [[21055|P. M. G. H. S. S. Palakkad]] || [[പി.എം.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പാലക്കാട്]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2061	||	PKD  56	||	G 56	|| [[21059]] || [[21059|G. H. S. S. Big Bazar]] || [[ജി.എച്ച.എസ്സ്.എസ്സ്. ബിഗ്ഗ് ബസാർ]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2062	||	PKD  57	||	G 57	|| [[21063]] || [[21063|G. H. S Kumarapuram]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.കുമരപുരം]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2063	||	PKD  58	||	G 58	|| [[21068]] || [[21068|G. V. H. S. S. Malampuzha]] || [[ജി. വി. എച്. എസ്. എസ്. മലമ്പുഴ]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2064	||	PKD  59	||	G 59	|| [[21073]] || [[21073|G. H. S. Mankara]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്.മങ്കര]] ||	പാലക്കാട്	||	പറളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2065	||	PKD  60	||	G 60	|| [[21074]] || [[21074|G. V. H. S. S. Pathirippala]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പത്തിരിപ്പാല]] ||	പാലക്കാട്	||	പറളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2066	||	PKD  61	||	G 61	|| [[21078]] || [[21078|C. B. K. M. P. H. S. S. Puthupariyaram]] || [[സി.ബി.കെ.എം.പഞ്ചായത്ത്.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പുതുപ്പരിയാരം]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2067	||	PKD  62	||	G 62	|| [[21079]] || [[21079|G. H. S. Karimba]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കരിമ്പ]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2068	||	PKD  63	||	G 63	|| [[21081]] || [[21081|G. H. S. Pottassery]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പൊറ്റശ്ശേരി]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2069	||	PKD  64	||	G 64	|| [[21082]] || [[21082|G. H. S. Karakurissi]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് കാരാകുറിശ്ശി]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2070	||	PKD  65	||	G 65	|| [[21089]] || [[21089|G. H. S. Agali]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. അഗളി]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2071	||	PKD  66	||	G 66	|| [[21090]] || [[21090|G. T. H. S. Pudur]] || [[ഗവ.ട്രൈബൽ എച്ച്.എസ്. പുതൂർ]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2072	||	PKD  67	||	G 67	|| [[21095]] || [[21095|G. H. S. Alanellur]] || [[ഗവൺമെന്റ് വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ-അലനല്ലൂർ]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2073	||	PKD  68	||	G 68	|| [[21096]] || [[21096|G. O. H. S. Edathanattukara]] || [[ജി.ഒ.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. എടത്തനാട്ടുകര]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2074	||	PKD  69	||	G 69	|| [[21098]] || [[21098|G. H. S. Pattancherry]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. പട്ടഞ്ചേരി]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2075	||	PKD  70	||	G 70	|| [[21099]] || [[21099|G. T. W. H. S. Anakkal]] || [[ഗവ.ട്രൈബൽ വെൽഫെയർ. എച്ച്.എസ്. ആനക്കൽ]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2076	||	PKD  71	||	G 71	|| [[21103]] || [[21103|G. T. H. S. Sholayur]] || [[ഗവ.ട്രൈബൽ എച്ച്.എസ്. ഷോളയൂർ‍]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2077	||	PKD  72	||	G 72	|| [[21105]] || [[21105|M. R. S. Attapady]] || [[മോഡൽ റെസിഡൻഷ്യൽ സ്കൂൾ അട്ടപ്പാടി]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2078	||	PKD  73	||	G 73	|| [[21107]] || [[21107|Panchayath H. S. Polpully]] || [[പഞ്ചായത്ത് എച്ച്.എസ്. പൊൽപുള്ളി]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2079	||	PKD  74	||	G 74	|| [[21122]] || [[21122|ASHRAM HIGH SCHOOL,MALAMPUZHA]] || [[ആശ്രമം ഹയർസെക്കൻററി സ്കൂൾ, മലമ്പുഴ]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2080	||	PKD  75	||	G 75	|| [[21123]] || [[21123|GHS THENKARA]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. തെങ്കര]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2081	||	PKD  76	||	G 76	|| [[21124]] || [[21124|GHS VENNAKKARA]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.വെണ്ണക്കര]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2082	||	PKD  77	||	G 77	|| [[21125]] || [[21125|GHS KALLINGAPADAM]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.കല്ലിങ്കൽപാടം]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2083	||	PKD  78	||	G 78	|| [[21126]] || [[21126|GHS MUDAPALLUR]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.മുടപ്പല്ലൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2084	||	PKD  79	||	G 79	|| [[21127]] || [[21127|GHS VADASSERIPURAM]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. വടശ്ശേരിപ്പുറം]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2085	||	PKD  80	||	G 80	|| [[21128]] || [[21128|GHS MEENAKSHIPURAM |]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.മീനാക്ഷിപുരം]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2086	||	PKD  81	||	G 81	|| [[21130]] || [[21130|G H S Thiruvazhiyad]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. തിരുവഴിയാട്]] ||	പാലക്കാട്	||	കൊല്ലങ്കോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2087	||	PKD  82	||	G 82	|| [[21131]] || [[21131|G H S, NANNIODE]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.നന്ദിയോട്]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2088	||	PKD  83	||	G 83	|| [[21134]] || [[21134|G. T. H S. Mattathukad]] || [[ഗവ.ട്രൈബൽ എച്ച്.എസ്. മറ്റത്തുകാട്.]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2089	||	PKD  84	||	G 84	|| [[21135]] || [[21135|G H S UMMINI]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.ഉമ്മിണി]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2090	||	PKD  85	||	G 85	|| [[21501]] || [[21501|TECHNICAL HS CHITTUR]] || [[ടെക്നിക്കൽ ഹൈസ്കൂൾ ചിറ്റൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2091	||	PKD  86	||	G 86	|| [[21502]] || [[21502|TECHNICAL HS PALAKKAD]] || [[ടെക്നിക്കൽ ഹൈസ്കൂൾ പാലക്കാട്]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2092	||	PKD  87	||	G 87	|| [[21909]] || [[21909|G H S THENARI]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.തേനാരി]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2093	||	PKD  88	||	G 88	|| [[21914]] || [[21914|G H S KUZHALMANNAM]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.കുഴൽമന്നം]] ||	പാലക്കാട്	||	കുഴൽമന്ദം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2094	||	PKD  89	||	G 89	|| [[21915]] || [[21915|G H S BEMMANUR]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്സ്.ബമ്മണൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	കുഴൽമന്ദം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2095	||	PKD  90	||	G 90	|| [[21937]] || [[21937|MODEL RESIDENTIAL SCHOOL, PERINGOTTUKURISSI]] || [[മോഡൽ റസിഡൻഷ്യൽ സ്കൂൾ, പെരിങ്ങോട്ടുകുറിശ്ശി]] ||	പാലക്കാട്	||	കുഴൽമന്ദം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2096	||	PKD  91	||	G 91	|| [[51044]] || [[51044|GHS Manikkaparambu]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മാണിക്കപ്പറമ്പ]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2097	||	PKD  92	||	G 92	|| [[51045]] || [[51045|GHS Nechully]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. നെച്ചുള്ളി]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2098	||	PKD  93	||	A 1	|| [[20006]] || [[20006|Dr. K. B. M. M. H. S. Thrithala]] || [[ഡോ.കെ.ബി.മേനോൻ മെമ്മോറിയൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	തൃത്താല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2099	||	PKD  94	||	A 2	|| [[20008]] || [[20008|H. S. Peringode]] || [[എച്.എസ്.പെരിങ്ങോട്]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	തൃത്താല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2100	||	PKD  95	||	A 3	|| [[20012]] || [[20012|Parudur. H. S. Pallipuram]] || [[പരുതൂർ ഹൈസ്ക്കൂൾ പള്ളിപ്പുറം]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	പട്ടാമ്പി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2101	||	PKD  96	||	A 4	|| [[20014]] || [[20014|P. T. M. Y. H. S. S. Edappalam]] || [[പി.ടി. എം. വൈ.എച്.എസ്.എടപ്പലം]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	പട്ടാമ്പി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2102	||	PKD  97	||	A 5	|| [[20017]] || [[20017|H. S. S. Vallappuzha]] || [[എച്.എസ്.എസ് വല്ലപ്പുഴ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഷൊർണൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2103	||	PKD  98	||	A 6	|| [[20021]] || [[20021|Shornur. St. Therese. H. S. S]] || [[സെന്റ്തെരേസ് എച്ച് എസ് എസ്, ഷൊറണൂർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഷൊർണൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2104	||	PKD  99	||	A 7	|| [[20022]] || [[20022|K. V. R. H. S. Shornur]] || [[കെ വി ആർ എച്ച് എസ്, ഷൊറണൂർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഷൊർണൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2105	||	PKD  100	||	A 8	|| [[20024]] || [[20024|T. R. K. H. S.S.Vaniyamkulam]] || [[ടി ആർ കെ എച്ച് എസ് എസ്, വാണിയംകുളം]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2106	||	PKD  101	||	A 9	|| [[20025]] || [[20025|L. S. N. G. H. S. S. Ottapalam]] || [[എൽ എസ് എൻ ജി എച്ച് എസ് എസ്, ഒറ്റപ്പാലം]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2107	||	PKD  102	||	A 10	|| [[20026]] || [[20026|K. P. S. M. M. V. H. S. S.Varode]] || [[കെ പി എസ് എം എം വി എച്ച് എസ് എസ്, വരോട്]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2108	||	PKD  103	||	A 11	|| [[20027]] || [[20027|N. S. S. K. P. T. H. S.Ottapalam]] || [[എൻ എസ് എസ് കെ പി ടി വി എച്ച് എസ് എസ്, ഒറ്റപ്പാലം]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2109	||	PKD  104	||	A 12	|| [[20029]] || [[20029|S. S. O. H. S. Lakkidi]] || [[എസ് എസ് ഒ എച്ച് എസ്, ലക്കിടി]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2110	||	PKD  105	||	A 13	|| [[20030]] || [[20030|A. V. M. H. S. Chunangad]] || [[എ വി എം എച്ച് എസ്, ചുനങ്ങാട്]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2111	||	PKD  106	||	A 14	|| [[20031‍‍]] || [[20031|N. S. S. H. S. Vengassery]] || [[എൻ എസ് എസ് എച്ച് എസ്, വേങ്ങശ്ശേരി]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2112	||	PKD  107	||	A 15	|| [[20034]] || [[20034|A. K. N. M. M. A. M. H. S. Kattukulam]] || [[എ.കെ.എൻ.എം.എം.എ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. കാട്ടുകുളം]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	ചെർ‌പ്പുളശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2113	||	PKD  108	||	A 16	|| [[20037]] || [[20037|P. T. B. S. H. S. Adakkaputhur]] || [[ശബരി.പി ടി ബി എസ് എച്ച് എസ്, അടക്കാപുത്തൂർ]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	ചെർ‌പ്പുളശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2114	||	PKD  109	||	A 17	|| [[20038]] || [[20038|H. S. Katampazhipuram]] || [[കടമ്പഴിപ്പുറം എച്ച് എസ്, കടമ്പഴിപ്പുറം]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	ചെർ‌പ്പുളശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2115	||	PKD  110	||	A 18	|| [[20039]] || [[20039|H. S. S. Sreekrishnapuram]] || [[ശ്രീകൃഷ്ണപുരം എച്ച് എസ് എസ്, ശ്രീകൃഷ്ണപുരം]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	ചെർ‌പ്പുളശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2116	||	PKD  111	||	A 19	|| [[20040]] || [[20040|F. M. H. S. Karinkallathani]] || [[എഫ് എം എച്ച് എസ്, കരിങ്കല്ലത്താണി]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	ചെർ‌പ്പുളശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2117	||	PKD  112	||	A 20	|| [[20042]] || [[20042|T. S. N. M. H. S. Kundurkunnu]] || [[ടി.എസ്.എൻ.എം. ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, കുണ്ടൂർക്കുന്ന്]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	ചെർ‌പ്പുളശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2118	||	PKD  113	||	A 21	|| [[20044]] || [[20044|P. T. M. H. S. Thrikkaderi]] || [[പി ടി എം എച്ച് എസ്, തൃക്കടീരി]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2119	||	PKD  114	||	A 22	|| [[20045]] || [[20045|H. S. S. Chalavara]] || [[എച്ച്. എസ്. എസ് ചളവറ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഷൊർണൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2120	||	PKD  115	||	A 23	|| [[20047]] || [[20047|H. S. Ananganadi]] || [[എച്ച് എസ് അനങ്ങനടി]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2121	||	PKD  116	||	A 24	|| [[20048]] || [[20048|K. H. S. S. Thottara]] || [[കെ.എച്ച് എസ് എസ്, തോട്ടര]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	ചെർ‌പ്പുളശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2122	||	PKD  117	||	A 25	|| [[20059]] || [[20059|S. N. T. H. S. Shornur]] || [[എസ്സ് എൻ ടി എച്ച് എസ്സ് ഷൊർണ്ണൂർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഷൊർണൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2123	||	PKD  118	||	A 26	|| [[20365]] || [[20365|H. K. C. M. M. School For Blind Karimpuzha]] || [[എച്ച് കെ സി എം എം എസ് ഫോർ ബ്ലൈന്റ് കരിമ്പുഴ]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	ചെർ‌പ്പുളശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2124	||	PKD  119	||	A 27	|| [[21001]] || [[21001|Cherupushpam.G.H S S, Vadakkencherry]] || [[സി.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.വടക്കഞ്ചേരി]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2125	||	PKD  120	||	A 28	|| [[21002]] || [[21002|M. M. H. S. Panthalapadam]] || [[എം.എം.എച്ച്.എസ്സ്. പന്തലാംപാടം]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2126	||	PKD  121	||	A 29	|| [[21003]] || [[21003|C. A. H. S. Ayakkad]] || [[സി.എ.എച്ച്.എസ്സ്. ആയക്കാട്]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2127	||	PKD  122	||	A 30	|| [[21004]] || [[21004|P. K. H. S. Manjapra]] || [[പി.കെ.എച്ച്.എസ്സ്.മഞ്ഞപ്ര]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2128	||	PKD  123	||	A 31	|| [[21005]] || [[21005|S. J. H. S. Puthukkode]] || [[സർവ്വജന.എച്ച്.എസ്സ്.പുതുക്കോട്]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2129	||	PKD  124	||	A 32	|| [[21007]] || [[21007|S. M. M. H. S. Pazhambalacode]] || [[എസ്.എം.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. പഴമ്പാലക്കോട്]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2130	||	PKD  125	||	A 33	|| [[21008]] || [[21008|K. C. P. H. S. S. Kavassery]] || [[കെ.സി.പി.എച്ച്.എസ്സ്.കാവശ്ശേരി]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2131	||	PKD  126	||	A 34	|| [[21009]] || [[21009|A. S. M. H. S. Alathur]] || [[എ.എസ്സ്.എം..എച്ച്.എസ്സ്.ആലത്തുർ]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2132	||	PKD  127	||	A 35	|| [[21013]] || [[21013|C. A. H. S. Coyalmannam]] || [[സി.എ.എച്ച്.എസ്സ്.കുഴൽമന്ദം]] ||	പാലക്കാട്	||	കുഴൽമന്ദം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2133	||	PKD  128	||	A 36	|| [[21014]] || [[21014|H. S. Kuthanur]] || [[എച്ച്.എസ്സ്.കുത്തന്നൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	കുഴൽമന്ദം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2134	||	PKD  129	||	A 37	|| [[21022]] || [[21022|M. N. K. M. H. S. S. Chittilancheri]] || [[എം.എൻ.കെ.എം.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. ചിറ്റിലഞ്ചേരി]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2135	||	PKD  130	||	A 38	|| [[21023]] || [[21023|C. V. M. H. S. Vanadazhi]] || [[സി.വി.എം.എച്ച്.എസ്സ്. വണ്ടാഴി]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2136	||	PKD  131	||	A 39	|| [[21024]] || [[21024|L M H S MANGALAM DAM]] || [[എൽ.എം.എച്ച്.എസ്. മംഗലം ഡാം]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2137	||	PKD  132	||	A 40	|| [[21025]] || [[21025|S. M. H. S. Ayalur]] || [[എസ്.എം.എച്ച്.എസ്. അയലൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	കൊല്ലങ്കോട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2138	||	PKD  133	||	A 41	|| [[21028]] || [[21028|P. H. S. Padagiri]] || [[പി.എച്ച്.എസ്സ്. പാടഗിരി]] ||	പാലക്കാട്	||	കൊല്ലങ്കോട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2139	||	PKD  134	||	A 42	|| [[21029]] || [[21029|R. P. M. H. S. Panangatiri]] || [[ആർ.പി.എം. എച്ച്.എസ്. പനങ്ങാട്ടിരി]] ||	പാലക്കാട്	||	കൊല്ലങ്കോട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2140	||	PKD  135	||	A 43	|| [[21030]] || [[21030|B. S. S. H. S. S. Kollengode]] || [[ബി.എസ്സ്.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കൊല്ലങ്കോട്.]] ||	പാലക്കാട്	||	കൊല്ലങ്കോട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2141	||	PKD  136	||	A 44	|| [[21031]] || [[21031|V. M. H. S. Vadavannur]] || [[വി.എം.എച്ച്.എസ്. വടവന്നൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	കൊല്ലങ്കോട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2142	||	PKD  137	||	A 45	|| [[21033]] || [[21033|M. H. S. Pudunagaram]] || [[എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. പുതുനഗരം]] ||	പാലക്കാട്	||	കൊല്ലങ്കോട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2143	||	PKD  138	||	A 46	|| [[21034]] || [[21034|C. A. H. S. Peruvemba]] || [[സി.എ.എച്ച്.എസ്. പെരുവെമ്പ]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2144	||	PKD  139	||	A 47	|| [[21035]] || [[21035|G. M. V. H. S. S. Thiruvalathur]] || [[ജി.എം..വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. തിരുവാലത്തൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2145	||	PKD  140	||	A 48	|| [[21037]] || [[21037|K. K. M. H. S. S. Vandithavalam]] || [[കെ.കെ.എം.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. വണ്ടിത്താവളം]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2146	||	PKD  141	||	A 49	|| [[21043]] || [[21043|P. S. H. S. Chittur]] || [[പി.എസ്.എച്ച്.എസ്സ്. ചിറ്റൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2147	||	PKD  142	||	A 50	|| [[21044]] || [[21044|S. K. H. S. Nallepilly]] || [[എസ്.കെ.എച്ച്.എസ്.എസ്. നല്ലേപ്പിള്ളി]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2148	||	PKD  143	||	A 51	|| [[21045]] || [[21045|S. P. H. S. S. Kozhinjamparai]] || [[സെന്റ് പോൾസ്.എച്ച്.എസ്. കൊഴിഞ്ഞാംപാറ]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2149	||	PKD  144	||	A 52	|| [[21046]] || [[21046|S. F. X. V. H. S. S. Parisakkal]] || [[സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർസ്.എച്ച്.എസ്. പരിശിക്കൽ‍]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2150	||	PKD  145	||	A 53	|| [[21047]] || [[21047|S. V. V. H. S. S. Eruthenpathy]] || [[എസ്.വി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. എരുത്തേൻപതി]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2151	||	PKD  146	||	A 54	|| [[21056]] || [[21056|Kannadi Higher Secondary School]] || [[കണ്ണാടി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2152	||	PKD  147	||	A 55	|| [[21057]] || [[21057|B. E. M. H. S. S. Palakkad]] || [[ബി.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പാലക്കാട്]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2153	||	PKD  148	||	A 56	|| [[21060]] || [[21060|K. H. S. Moothanthara]] || [[കർണ്ണകയമ്മൻ എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. മൂത്താൻതറ]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2154	||	PKD  149	||	A 57	|| [[21062]] || [[21062|C. F. D.V. H. S.S. Mathur]] || [[സി.എഫ്.ഡി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. മാത്തൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	കുഴൽമന്ദം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2156	||	PKD  151	||	A 59	|| [[21064]] || [[21064|H. S. H. S Kallekulangara]] || [[എച്ച്.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ്.കല്ലേക്കുളങ്ങര]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2157	||	PKD  152	||	A 60	|| [[21067]] || [[21067|N. S. S High School Akathethara]] || [[എൻ.എസ്സ്.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്. അകത്തേത്തറ]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2158	||	PKD  153	||	A 61	|| [[21069]] || [[21069|H. S. Parli]] || [[പി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പറളി]] ||	പാലക്കാട്	||	പറളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2159	||	PKD  154	||	A 62	|| [[21072]] || [[21072|Puliyaparamba HSS]] || [[പുളിയപ്പറമ്പ് എച്ച്.എസ്.എസ്. കൊടുന്തിരപ്പുള്ളി]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2160	||	PKD  155	||	A 63	|| [[21075]] || [[21075|H. S. Keralassery]] || [[എച്ച്.എസ്.കേരളശ്ശേരി]] ||	പാലക്കാട്	||	പറളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2161	||	PKD  156	||	A 64	|| [[21076]] || [[21076|K. P. R. P. H. S. Kongad]] || [[കെ.പി.ആർ.പി.എച്ച്.എസ്. കോങ്ങാട്]] ||	പാലക്കാട്	||	പറളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2162	||	PKD  157	||	A 65	|| [[21077]] || [[21077|H. S. Mundur]] || [[എച്ച്.എസ്.മുണ്ടൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	പറളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2163	||	PKD  158	||	A 66	|| [[21080]] || [[21080|D. B. H. S. Thachampara]] || [[ഡി. ബി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. തച്ചമ്പാറ]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2164	||	PKD  159	||	A 67	|| [[21083]] || [[21083|Sabari H. S. Pallikurup]] || [[ശബരി.എച്ച്.എസ്. പള്ളിക്കുറുപ്പ്]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2165	||	PKD  160	||	A 68	|| [[21084]] || [[21084|K. T. M. H. S Mannarkkad]] || [[കെ.ടി.എം.എച്ച്.എസ്. മണ്ണാർക്കാട്]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2166	||	PKD  161	||	A 69	|| [[21085]] || [[21085|D. H. S. Nellipuzha]] || [[ഡി.എച്ച്.എസ്. നെല്ലിപ്പുഴ]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2167	||	PKD  162	||	A 70	|| [[21086]] || [[21086|St.Peters C. H .S Kookkampalayam]] || [[സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് സി.എച്ച്.എസ്. കൂക്കംപാളയം]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2168	||	PKD  163	||	A 71	|| [[21088]] || [[21088|Mt. Carmel H. S. Mamana]] || [[ജെല്ലിപ്പാറ മൗണ്ട് കാർമൽ എച്ച്. എസ്. മാമണ്ണ]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2169	||	PKD  164	||	A 72	|| [[21091]] || [[21091|Arogyamatha H. S. Kottathara]] || [[ആരോഗ്യമാത എച്ച്.എസ്. കോട്ടത്തറ]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2170	||	PKD  165	||	A 73	|| [[21092]] || [[21092|Y. M. G. H. S Kollengode]] || [[വൈ.എം.ജി.എച്ച്.എസ്. കൊല്ലങ്കോട്]] ||	പാലക്കാട്	||	കൊല്ലങ്കോട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2171	||	PKD  166	||	A 74	|| [[21093]] || [[21093|K. H. S. Kumaramputhur]] || [[കല്ലടി എച്ച്. എസ്. എസ്. കുമരംപുത്തൂർ]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2172	||	PKD  167	||	A 75	|| [[21094]] || [[21094|K. A. H. S. Kottopadam]] || [[കെ.എ.എച്ച്.എസ്. കോട്ടോപ്പാടം]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2173	||	PKD  168	||	A 76	|| [[21102]] || [[21102|St. Sebastain H. S. Marutharode]] || [[സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച്.എസ്. മരുതറോട്.]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2174	||	PKD  169	||	A 77	|| [[21104]] || [[21104|M. E. S. H. S. S Mannarkkad]] || [[എം.ഇ.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്. മണ്ണാർക്കാട്]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2175	||	PKD  170	||	UA 1	|| [[20028]] || [[20028|S. D. A. H. S. Kaniampuram]] || [[എസ് ഡി എ എച്ച് എസ് എസ്, കണ്ണ്യേമ്പുറം]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2176	||	PKD  171	||	UA 2	|| [[20049]] || [[20049|M. M. N. S. S. E. H. S. Ottapalam]] || [[എം.എം.എൻ.എസ്സ്.എസ്സ്.ഇ.എച്ച്.എസ്സ്. ഒറ്റപ്പാലം]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2177	||	PKD  172	||	UA 3	|| [[20050]] || [[20050|A. H. E. M. H. S. Ongallur]] || [[എ.എച്ച് ഇ എംഎച്ച് എസ്സ് ഒങ്ങല്ലൂർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഷൊർണൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2178	||	PKD  173	||	UA 4	|| [[20052]] || [[20052|Mariyumma Memorial Public School]] || [[മറിയുമ്മ മെമ്മോറിയൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	പട്ടാമ്പി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2179	||	PKD  174	||	UA 5	|| [[20053]] || [[20053|St. Pauls.E H. S. Pattambi]] || [[സെൻറ് പോൾസ് ഇ എംഎച്ച് എസ് പട്ടാമ്പി]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	പട്ടാമ്പി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2180	||	PKD  175	||	UA 6	|| [[20054]] || [[20054|C. G. M. E. M. H. S. Ongallur]] || [[സി. ജി. എം. ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. ഓങ്ങല്ലൂർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	പട്ടാമ്പി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2181	||	PKD  176	||	UA 7	|| [[20055]] || [[20055|Orphanage. H. S. Vallapuzha]] || [[ഒർഫനേജ് എച്ച് എസ്സ് വല്ലപ്പുഴ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഷൊർണൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2182	||	PKD  177	||	UA 8	|| [[20057]] || [[20057|Mountseena. E. M. H. S Pathiripala]] || [[മൗണ്ട് സീനാ ഇ എംഎച്ച് എസ് പത്തിരിപ്പാല‍]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2183	||	PKD  178	||	UA 9	|| [[20058]] || [[20058|I. E. S. E. M. H. S. Mudavannur]] || [[ഐ ഇ എസ് ഇ എംഎച്ച് എസ് മുടവന്നൂർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	തൃത്താല 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2184	||	PKD  179	||	UA 10	|| [[20060]] || [[20060|P. P. T. M. H. S. Pombra]] || [[പി പി ടി എം എച്ച് എസ്, പൊമ്പ്ര]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2185	||	PKD  180	||	UA 11	|| [[20094]] || [[20094|Islamic Oriental Highschool,Karinganad]] || [[ഇസ്ലാമിക് ഓറിയന്റൽ ഹൈസ്കൂൾ കരിങ്ങനാട്]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2186	||	PKD  181	||	UA 12	|| [[20561]] || [[20561|Al Hilal English School]] || [[അൽ.ഹിലാൽ.ഇംഗ്ളീഷ് സ്കൂൾ കൂടല്ലൂർ]] ||	ഒറ്റപ്പാലം 	||	തൃത്താല 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2187	||	PKD  182	||	UA 13	|| [[21010]] || [[21010|B.S.S GURUKULAM Higher Secondary School, Alathur]] || [[ബീ.എസ്സ്.എസ്സ്.ഗുരുകുലം.എച്ച്.എസ്സ്.ആലത്തുർ]] ||	പാലക്കാട്	||	ആലത്തുർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2188	||	PKD  183	||	UA 14	|| [[21042]] || [[21042|V. M. C. E. M. G. H. S. S. Chittur]] || [[വിജയമാതാ കോൺവെന്റ്, ചിറ്റൂർ]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2189	||	PKD  184	||	UA 15	|| [[21052]] || [[21052|Bharathmatha H. S. S. Palakkad]] || [[ഭാരതമാതാ എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്, ചന്ദ്രനഗർ]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2190	||	PKD  185	||	UA 16	|| [[21053]] || [[21053|A. E. M. H. S. S. Kanjikkode]] || [[അസീസ്സി ഇ.എംഎച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. കഞ്ചിക്കോട്]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2191	||	PKD  186	||	UA 17	|| [[21058]] || [[21058|Sravana Samsara H. S. Yakkara]] || [[ശ്രവണസംസാര.സ്കൂൾ യാക്കര]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2192	||	PKD  187	||	UA 18	|| [[21061]] || [[21061|Kanikkamatha convent English Medium Girls' H S S]] || [[കാണിക്കമാതാ സി.ഇ.എം.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പാലക്കാട്]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2193	||	PKD  188	||	UA 19	|| [[21065]] || [[21065|St. Thomas C. E. M. G. H. S. Olavakode]] || [[സെന്റ് തോമസ്, ഒലവക്കോട്]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2194	||	PKD  189	||	UA 20	|| [[21065]] || [[21065|St. Thomas C. E. M. G. H. S. Olavakode]] || [[എം.ഇ.എസ്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. ഒലവക്കോട്]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2195	||	PKD  190	||	UA 21	|| [[21066]] || [[21066|Railway H. S. S. Palakkad]] || [[റെയിൽവെ എച്ച്.എസ്സ്. പാലക്കാട്.]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2196	||	PKD  191	||	UA 22	|| [[21070]] || [[21070|Mujahideen H. S. Parli]] || [[മുജാഹിദീൻ എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പറളി]] ||	പാലക്കാട്	||	പറളി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2197	||	PKD  192	||	UA 23	|| [[21087]] || [[21087|A. A. H. S. Chindakky]] || [[ചിണ്ടക്കി.എ.എ.എച്ച്.എസ്]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2198	||	PKD  193	||	UA 24	|| [[21097]] || [[21097|M. E. S. K. T. M. Vattamannapuram]] || [[എം.ഇ.എസ്.കെ.ടി.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് വട്ടമണ്ണപുരം]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2199	||	PKD  194	||	UA 25	|| [[21100]] || [[21100|M. E. T. E. M. H. S. S. Mannarkkad]] || [[എം.ഇ.ടി.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. മണ്ണാർക്കാട്]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2200	||	PKD  195	||	UA 26	|| [[21101]] || [[21101|St. Pauls H. S. Kollengode.]] || [[സെന്റ് പോൾസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. കൊല്ലങ്കോട്]] ||	പാലക്കാട്	||	കൊല്ലങ്കോട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2201	||	PKD  196	||	UA 27	|| [[21108]] || [[21108|S. M. E. M. H. S. Athicode]] || [[സെന്റ് മാർട്ടിൻ എച്ച്.എസ്സ്. അത്തിക്കോട്]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2202	||	PKD  197	||	UA 28	|| [[21109]] || [[21109|Irshad H. S.Changaleeri]] || [[ഇർഷാദ് എച്ച്.എസ്. ചങ്ങലീരി]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2203	||	PKD  198	||	UA 29	|| [[21110]] || [[21110|M. E. S. Trust Public School Karimpara]] || [[എം.ഇ.എസ്. ട്രസ്റ്റ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, കരിമ്പാറ]] ||	പാലക്കാട്	||	കൊല്ലങ്കോട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2204	||	PKD  199	||	UA 30	|| [[21111]] || [[21111|I. N. I. C. H. S. Nattukal]] || [[ഐ.എൻ.ഐ.സി. ഇ.എം.എസ്. നാട്ടുകൽ]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2205	||	PKD  200	||	UA 31	|| [[21112]] || [[21112|L. C. V. Pirayiri]] || [[ലക്ഷ്മണചന്ദ്രവിദ്യാലയം പിരായിരി]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2206	||	PKD  201	||	UA 32	|| [[21113]] || [[21113|Carmel H. S. Palakkayam]] || [[കാർമൽഎച്.എസ്. പാലക്കയം]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2207	||	PKD  202	||	UA 33	|| [[21114]] || [[21114|M. E. S. H. S. Mundur]] || [[മുണ്ടൂർ എം.ഇ.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്.]] ||	പാലക്കാട്	||	പറളി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2208	||	PKD  203	||	UA 34	|| [[21115]] || [[21115|M. M. N. S. S. E. M. H. S. Perumbadari]] || [[മന്നം മെമ്മോറിയൽ എൻ.എസ്.എസ്.ഇ.എം. എച്ച്.എസ്, മണ്ണാർക്കാട്]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2209	||	PKD  204	||	UA 35	|| [[21116]] || [[21116|V. E.M. H. S. Karippode]] || [[വിദ്യോദയ ഇ. എം. എച്ച്. എസ്, കരിപ്പോട്]] ||	പാലക്കാട്	||	കൊല്ലങ്കോട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2210	||	PKD  205	||	UA 36	|| [[21117]] || [[21117|St. Johns Akampadam]] || [[സെന്റ് ജോൺസ് അകമ്പാടം]] ||	പാലക്കാട്	||	കൊല്ലങ്കോട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2211	||	PKD  206	||	UA 37	|| [[21118]] || [[21118|Model H. S. Pezhumkara]] || [[മോഡൽ.എച്ച്.എസ്. പേഴുംകര]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2212	||	PKD  207	||	UA 38	|| [[21119]] || [[21119|B.E.S.E.M.H.S Nurani Palakkad]] || [[ബി.ഇ.എസ്.ഇ.എം.എസ്. നൂറണി]] ||	പാലക്കാട്	||	പാലക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2213	||	PKD  208	||	UA 39	|| [[21129]] || [[21129|Betheny EMHS, Vattalakky]] || [[ബഥനി ഇ.എം. എച്. എസ് വട്ടലക്കി]] ||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	മണ്ണാർക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2214	||	PKD  209	||	UA 40	|| [[21138]] || [[21138|Sai NilayamEM HS Pampampallam]] || [[സായിനിലയം ഈ.എം.എച്ച്.എസ്സ്.പാംപള്ളം]] ||	പാലക്കാട്	||	ചിറ്റൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2215	||	PTA  1	||	G 1	|| [[37004]] || [[37004|Govt.H.S.S. Thottakonam]] || [[ഗവ. ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ തോട്ടക്കോണം]] ||	തിരുവല്ല	||	പന്തളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2216	||	PTA  2	||	G 2	|| [[37011]] || [[37011|Govt.V. H. S. S. Puramattom]] || [[ഗവ. വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പുറമറ്റം]] ||	തിരുവല്ല	||	വെണ്ണിക്കുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2217	||	PTA  3	||	G 3	|| [[37017]] || [[37017|K. N. M. Govt: H. S. Kaviyoor]] || [[കെ.എൻ.എം.ജി.എച്ച്.എസ്. കവിയൂർ]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2218	||	PTA  4	||	G 4	|| [[37019]] || [[37019|Govt.H. S. Kallooppara]] || [[ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ കല്ലൂപ്പാറ]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2219	||	PTA  5	||	G 5	|| [[37024]] || [[37024|Govt.H.S.S. Koipuram]] || [[ഗവ. ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ കോയിപ്പുറം]] ||	തിരുവല്ല	||	പുല്ലാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2220	||	PTA  6	||	G 6	|| [[37029]] || [[37029|Govt.V. H. S. S. Keezhvaipur]] || [[ഗവ. വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ കീഴ്‍വായ്പൂർ]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2221	||	PTA  7	||	G 7	|| [[37033]] || [[37033|St. Mary`s Govt.H. S. Kunnamthanam]] || [[സെന്റ് മേരീസ് ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ കുന്നന്താനം]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2222	||	PTA  8	||	G 8	|| [[37034]] || [[37034|K. S. G. H. S. S. Kadapra]] || [[കണ്ണശ്ശ സ്മാരക ഗവ. ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ കടപ്ര]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2223	||	PTA  9	||	G 9	|| [[37040]] || [[37040|Govt. Girls HS Peringara]] || [[ഗവ. ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ, പെരിങ്ങര]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2224	||	PTA  10	||	G 10	|| [[37043]] || [[37043|Govt.H.S. Nedumprom, Puhtiyakavu]] || [[ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ നെടുമ്പ്രം]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2225	||	PTA  11	||	G 11	|| [[37046]] || [[37046|Govt.Model girls HS Tiruvalla]] || [[ഗവ. മോഡൽ ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂൾ തിരുവല്ല]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2226	||	PTA  12	||	G 12	|| [[37052]] || [[37052|M. R. S. L. B. V. Govt.H. S. S. Vaipur]] || [[എം. ആർ. എസ്. എൽ. ബി. വി. ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ വായ്പൂർ]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2227	||	PTA  13	||	G 13	|| [[37054]] || [[37054|Govt.H. S. S. Ezhumattoor]] || [[ഗവ. ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ എഴുമറ്റൂർ]] ||	തിരുവല്ല	||	വെണ്ണിക്കുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2228	||	PTA  14	||	G 14	|| [[37059]] || [[37059|Govt.H. S. S. Ayroor]] || [[ഗവ.ഹയർ സെക്കൻററി സ്ക്കൂൾ അയിരുർ]] ||	തിരുവല്ല	||	വെണ്ണിക്കുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2229	||	PTA  15	||	G 15	|| [[37060]] || [[37060|Govt.H.S. Azhiyidathuchira]] || [[ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ അഴിയിടത്തുചിറ]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2230	||	PTA  16	||	G 16	|| [[37061]] || [[37061|Govt.H. S. Kuttoor]] || [[ഗവ. ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ കുറ്റൂർ]] ||	തിരുവല്ല	||	പുല്ലാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2231	||	PTA  17	||	G 17	|| [[38001]] || [[38001|Govt. Boys H S S, Adoor]] || [[ജി.ബി.എച്ച്.എസ്.എസ്. അടൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2232	||	PTA  18	||	G 18	|| [[38003]] || [[38003|Govt. Girls H.S.S. Adoor]] || [[ഗവ.ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്.എസ് , അടൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2233	||	PTA  19	||	G 19	|| [[38008]] || [[38008|Govt. V.H.S.S Vadakkedathucavu]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് , വടക്കടത്തുകാവ്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2234	||	PTA  20	||	G 20	|| [[38009]] || [[38009|Govt. H.S.S Edamuri]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ് , ഇടമുറി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2235	||	PTA  21	||	G 21	|| [[38011]] || [[38011|Govt H.S.S Elimullumplackal]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ് , ഇലിമുള്ളുംപ്ലാക്കൽ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2236	||	PTA  22	||	G 22	|| [[38014]] || [[38014|Govt. H.S.S Thumpamon North]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ് തുമ്പമൺ നോർത്ത്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോഴഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2237	||	PTA  23	||	G 23	|| [[38017]] || [[38017|Govt. H.S.S Kadammanitta]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ് , കടമ്മനിട്ട]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോഴഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2238	||	PTA  24	||	G 24	|| [[38019]] || [[38019|Govt V.H.S.S Kaipattoor]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കൈപ്പട്ടൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2239	||	PTA  25	||	G 25	|| [[38021]] || [[38021|Govt H.S.S And V.H.S.S Kalanjoor]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ് &amp; വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കലഞ്ഞൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2240	||	PTA  26	||	G 26	|| [[38023]] || [[38023|Govt V.H.S.S Koodal]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കൂടൽ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2241	||	PTA  27	||	G 27	|| [[38024]] || [[38024|Govt H.S.S Mancode]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ് മാങ്കോട്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2242	||	PTA  28	||	G 28	|| [[38027]] || [[38027|Govt. V.H.S.S Elanthoor]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഇലന്തൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോഴഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2243	||	PTA  29	||	G 29	|| [[38029]] || [[38029|Govt. H.S.S Chittar]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്, ചിറ്റാർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2244	||	PTA  30	||	G 30	|| [[38038]] || [[38038|Govt H.S.S Konni]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ് , കോന്നി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2245	||	PTA  31	||	G 31	|| [[38040]] || [[38040|Govt. H.S Kozhencherry]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്. കോഴഞ്ചേരി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോഴഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2246	||	PTA  32	||	G 32	|| [[38041]] || [[38041|Govt. V.H.S.S Aranmula]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് , ആറന്മുള]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോഴഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2247	||	PTA  33	||	G 33	|| [[38046]] || [[38046|Govt. Tribal H.S Kattachira]] || [[ഗവ.ട്രൈബൽ എച്ച്.എസ്.എസ് കട്ടച്ചിറ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2248	||	PTA  34	||	G 34	|| [[38058]] || [[38058|Govt. H.S.S Omalloor]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ് ഓമല്ലൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2249	||	PTA  35	||	G 35	|| [[38060]] || [[38060|Govt. H.S.S And V.H.S.S Pathanamthitta]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ് &amp; വി.എച്ച്.എസ്.എസ് , പത്തനംതിട്ട]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2250	||	PTA  36	||	G 36	|| [[38066]] || [[38066|Govt. H.S.S Kadimeenchira]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. കടുമീൻചിറ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2251	||	PTA  37	||	G 37	|| [[38069]] || [[38069|Govt. H.S Keekozhoor]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.കീക്കൊഴൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോഴഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2252	||	PTA  38	||	G 38	|| [[38079]] || [[38079|Govt. H.S.S Vechoochira Colony]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ് വെച്ചൂച്ചിറ കോളനി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2253	||	PTA  39	||	G 39	|| [[38080]] || [[38080|Govt. V.H.S.S Nedumon]] || [[ഗവ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് നെടുമൺ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2254	||	PTA  40	||	G 40	|| [[38081]] || [[38081|Govt H.S.S Thekkuthode]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ് തേക്കുതോട്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2255	||	PTA  41	||	G 41	|| [[38082]] || [[38082|Govt H.S Kokkathode]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്. കൊക്കാത്തോട്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2256	||	PTA  42	||	G 42	|| [[38087]] || [[38087|Govt. H.S Kizhakkupuram]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്. കിഴക്കുപുറം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2257	||	PTA  43	||	G 43	|| [[38088]] || [[38088|T.M.G.H.S.S Peringanad]] || [[തൃച്ചേന്ദമംഗലം ഗവ.എച്ച്.എസ്. എസ്. പെരിങ്ങനാട്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2258	||	PTA  44	||	G 44	|| [[38089]] || [[38089|Govt. H.S Maroor]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്. എസ്.മാരൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2259	||	PTA  45	||	G 45	|| [[38090]] || [[38090|Govt. H.S Naranganam]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്. നാരങ്ങാനം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോഴഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2260	||	PTA  46	||	G 46	|| [[38091]] || [[38091|Govt. H.S.S Kissimum]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ് കിസ്സിമം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2261	||	PTA  47	||	G 47	|| [[38105]] || [[38105|Govt. H.S.S Thengamam]] || [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ് തെങ്ങമം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2262	||	PTA  48	||	G 48	|| [[38107]] || [[38107|Model Residential School Pathanamthitta]] || [[മോഡൽ റെസിഡൻഷ്യൽ സ്ക്കൂൾ, പത്തനംതിട്ട]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2263	||	PTA  49	||	A 1	|| [[37001]] || [[37001|A. M. M. H. S. S. Edayaranmula]] || [[എ. എം .എം. ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ ഇടയാറന്മുള]] ||	തിരുവല്ല	||	ആറൻമുള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2264	||	PTA  50	||	A 2	|| [[37002]] || [[37002|S. V. G. V. H. S. S Kidangannur]] || [[എസ്. വി. ജി. വി. ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ കിടങ്ങന്നൂർ]] ||	തിരുവല്ല	||	ആറൻമുള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2265	||	PTA  51	||	A 3	|| [[37003]] || [[37003|P. H. S. S Mezhuveli]] || [[പത്മനാഭോദയം ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ മെഴുവേലി]] ||	തിരുവല്ല	||	ആറൻമുള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2266	||	PTA  52	||	A 4	|| [[37005]] || [[37005|T. K. M. R. M. V. H. S. S. Vallana]] || [[ടി.കെ.ആർ.എം.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വല്ലന]] ||	തിരുവല്ല	||	ആറൻമുള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2267	||	PTA  53	||	A 5	|| [[37006]] || [[37006|M. T. H. S. Ayroor]] || [[എം. ടി. ഹൈസ്കൂൾ അയിരൂർ]] ||	തിരുവല്ല	||	വെണ്ണിക്കുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2268	||	PTA  54	||	A 6	|| [[37007]] || [[37007|S. N. D. P. V. H. S. S. Kanjeettukara]] || [[എസ്. എൻ. ഡി.പി. ഹൈസ്കൂൾ കാഞ്ഞീറ്റുകര]] ||	തിരുവല്ല	||	വെണ്ണിക്കുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2269	||	PTA  55	||	A 7	|| [[37008]] || [[37008|St. Mary`s H. S. Anicadu]] || [[സെന്റ്മേരീസ്. ഹൈസ്കൂൾ ആനിക്കാട്]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2270	||	PTA  56	||	A 8	|| [[37009]] || [[37009|St. Theresas B. C. H. S. S. Chengaroor]] || [[സെന്റ് തെരേസാസ് ബഥനി കോൺവെന്റ് ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ ചെങ്ങരൂർ]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2271	||	PTA  57	||	A 9	|| [[37010]] || [[37010|St. John's H. S. S. Eraviperoor]] || [[സെന്റ് ജോൺസ് ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ ഇരവിപേരൂർ]] ||	തിരുവല്ല	||	പുല്ലാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2272	||	PTA  58	||	A 10	|| [[37012]] || [[37012|National H. S. Vallamkulam]] || [[നാഷണൽ ഹൈസ്കൂൾ വള്ളംകുളം]] ||	തിരുവല്ല	||	പുല്ലാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2273	||	PTA  59	||	A 11	|| [[37013]] || [[37013|St. Thomas H. S. S. Eruvellipra]] || [[സെന്റ് തോമസ് ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ ഇരുവെള്ളിപ്ര]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2274	||	PTA  60	||	A 12	|| [[37014]] || [[37014|D. V. N. S. S. H. S. Othera]] || [[ഡി. വി. എൻ.എസ്. എസ്. ഹൈസ്കൂൾ ഓതറ]] ||	തിരുവല്ല	||	പുല്ലാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2275	||	PTA  61	||	A 13	|| [[37015]] || [[37015|A. M. M. H. S. Othera]] || [[എ. എം. എം. ഹൈസ്കൂൾ ഓതറ]] ||	തിരുവല്ല	||	പുല്ലാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2276	||	PTA  62	||	A 14	|| [[37016]] || [[37016|N. M. H. S. Kariamplavu]] || [[എൻ. എം. ഹൈസ്കൂൾ കരിയംപ്ലാവ്]] ||	തിരുവല്ല	||	വെണ്ണിക്കുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2277	||	PTA  63	||	A 15	|| [[37018]] || [[37018|N. S. S. H. S. S. Kaviyoor]] || [[എൻ. എസ്. എസ്. ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ കവിയൂർ]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2278	||	PTA  64	||	A 16	|| [[37020]] || [[37020|St. George H. S. Kottangal]] || [[സെന്റ് ജോർജ് ഹൈസ്കൂൾ കോട്ടാങ്ങൽ]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2279	||	PTA  65	||	A 17	|| [[37021]] || [[37021|St. Josephs H. S. Kulathoor]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് ഹൈസ്കൂൾ കൂളത്തൂർ]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2280	||	PTA  66	||	A 18	|| [[37022]] || [[37022|N. M. H. S. Kumbanad]] || [[എൻ. എം. ഹൈസ്കൂൾ കുമ്പനാട്]] ||	തിരുവല്ല	||	പുല്ലാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2281	||	PTA  67	||	A 19	|| [[37025]] || [[37025|N. S. S. H. S. S. Kunnamthanam]] || [[എൻ. എസ്. എസ്. ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ കുന്നന്താനം]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2282	||	PTA  68	||	A 20	|| [[37026]] || [[37026|M. T. H. S. Kuriannoor]] || [[എം ടി. ഹൈസ്കൂൾ കുറിയന്നൂർ]] ||	തിരുവല്ല	||	പുല്ലാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2283	||	PTA  69	||	A 21	|| [[37027]] || [[37027|C. M. S. H. S. Mundiappally]] || [[സി. എം. എസ്. ഹൈസ്കൂൾ മുണ്ടിയപ്പള്ളി]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2284	||	PTA  70	||	A 22	|| [[37028]] || [[37028|C. M. S. H. S. S. Mallappally]] || [[സി. എം. എസ്. ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ മല്ലപ്പള്ളി]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2285	||	PTA  71	||	A 23	|| [[37030]] || [[37030|M. M. A. H. S. Maramon]] || [[എം. എം. എ. ഹൈസ്കൂൾ മാരാമൺ]] ||	തിരുവല്ല	||	പുല്ലാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2286	||	PTA  72	||	A 24	|| [[37031]] || [[37031|St. Mary`s H. S. Niranam]] || [[സെന്റ് മേരീസ് ഹൈസ്കൂൾ നിരണം]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2287	||	PTA  73	||	A 25	|| [[37032]] || [[37032|St. Thomas H. S. Niranam west]] || [[സെന്റ് തോമസ് ഹൈസ്കൂൾ നിരണം വെസ്റ്റ്]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2288	||	PTA  74	||	A 26	|| [[37035]] || [[37035|C. M. S. H. S. Punnaveli]] || [[സി. എം.എസ്. ഹൈസ്കൂൾ പുന്നവേലി]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2289	||	PTA  75	||	A 27	|| [[37036]] || [[37036|S. V. H. S. Pullad]] || [[എസ്. വി. ഹൈസ്കൂൾ പുല്ലാട്]] ||	തിരുവല്ല	||	പുല്ലാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2290	||	PTA  76	||	A 28	|| [[37037]] || [[37037|M. G. D. H. S. Puthussery]] || [[എം.ജി.ഡി. ഹൈസ്കൂൾ പുതുശ്ശേരി]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2291	||	PTA  77	||	A 29	|| [[37038]] || [[37038|N. S. S. H. S. S. Thadiyoor]] || [[എൻ. എസ്. എസ്. ഹൈസ്കൂൾ തടിയൂർ]] ||	തിരുവല്ല	||	വെണ്ണിക്കുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2292	||	PTA  78	||	A 30	|| [[37039]] || [[37039|P. M. V.H. S. Peringara]] || [[പി.എം.വി.എച്ച്.എസ്. പെരിങ്ങര]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2293	||	PTA  79	||	A 31	|| [[37041]] || [[37041|S. N. V.S. H. S. Thiruvalla]] || [[എസ്. എൻ. വി.സംസ്കൃത ഹൈസ്കൂൾ തിരുവല്ല]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2294	||	PTA  80	||	A 32	|| [[37042]] || [[37042|D. B. H. S. S. Thiruvalla]] || [[ദേവസ്വം ബോർഡ് ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ തിരുവല്ല]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2295	||	PTA  81	||	A 33	|| [[37044]] || [[37044|M. G. M. H. S. S. Thiruvalla]] || [[എം.ജി.എം. ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ തിരുവല്ല]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2296	||	PTA  82	||	A 34	|| [[37045]] || [[37045|S. C. S. H. S. S. Thiruvalla]] || [[എസ്. സി. എസ്. ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ തിരുവല്ല]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2297	||	PTA  83	||	A 35	|| [[37047]] || [[37047|C. M. S. H. S. Thiruvalla]] || [[സി. എം. എസ്. ഹൈസ്കൂൾ തിരുവല്ല]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2298	||	PTA  84	||	A 36	|| [[37049]] || [[37049|BALIKAMATOM H.S.S]] || [[ബാലികാമഠം ഗേൾസ് ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ തിരുവല്ല]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2299	||	PTA  85	||	A 37	|| [[37050]] || [[37050|N. S. S. H. S. Muthoor]] || [[എൻ. എസ്. എസ്. ഹൈസ്കൂൾ മുത്തൂർ]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2300	||	PTA  86	||	A 38	|| [[37051]] || [[37051|N. S. S. H. S. Vaipur]] || [[എൻ. എസ്. എസ്. ഹൈസ്കൂൾ വായ്പൂർ]] ||	തിരുവല്ല	||	മല്ലപ്പള്ളി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2301	||	PTA  87	||	A 39	|| [[37053]] || [[37053|St. Behanan`s H. S. S. Vennikulam]] || [[സെന്റ് ബെഹനാൻസ് ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ വെണ്ണിക്കുളം]] ||	തിരുവല്ല	||	വെണ്ണിക്കുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2302	||	PTA  88	||	A 40	|| [[37055]] || [[37055|St. Mary`s V. H. S. S. Valiyakunnam]] || [[സെന്റ് മേരീസ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വലിയകുന്നം]] ||	തിരുവല്ല	||	വെണ്ണിക്കുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2303	||	PTA  89	||	A 41	|| [[37056]] || [[37056|S. C. V. H. S. Kottanadu]] || [[എസ്. സി. വി. ഹൈസ്കൂൾ കൊറ്റനാട്]] ||	തിരുവല്ല	||	വെണ്ണിക്കുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2304	||	PTA  90	||	A 42	|| [[37057]] || [[37057|N. S. S. H.S. Kunnam]] || [[എൻ. എസ്. എസ്. ഹൈസ്കൂൾ കുന്നം]] ||	തിരുവല്ല	||	വെണ്ണിക്കുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2305	||	PTA  91	||	A 43	|| [[37058]] || [[37058|S. N. D. P. H. S. Chathankery]] || [[എസ്. എൻ. ഡി. പി. ഹൈസ്കൂൾ ചാത്തങ്കേരി]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2306	||	PTA  92	||	A 44	|| [[37062]] || [[37062|D. B. H. S. S. Parumala]] || [[ദേവസ്വം ബോർഡ് ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പരുമല]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2307	||	PTA  93	||	A 45	|| [[38002]] || [[38002|Dr.C.T.Eapen Memorial St. Thomas V.H.S.S Pannivizha]] || [[ഡോ.സി.റ്റി.ഇ.എം.എസ്.ടി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പന്നിവിഴ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2308	||	PTA  94	||	A 46	|| [[38004]] || [[38004|St. Mary`s M.M.G.H.S.S Adoor]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എം.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. അടൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2309	||	PTA  95	||	A 47	|| [[38006]] || [[38006|N.S.S H.S.S Adoor]] || [[എൻ.എസ്.എസ് എച്ച്.എസ്.എസ് , അടൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2310	||	PTA  96	||	A 48	|| [[38007]] || [[38007|N.S.S.H.S.S Choorakode]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചൂരക്കോട്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2311	||	PTA  97	||	A 49	|| [[38010]] || [[38010|St. George V.H.S.S Attachackal]] || [[സെന്റ് ജോർജ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്, അട്ടച്ചാക്കൽ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2312	||	PTA  98	||	A 50	|| [[38012]] || [[38012|St.Benedict`s M.S.C.H.S Thannithode]] || [[സെന്റ് ബെനഡിക്ട് എം.എസ്.സി എച്ച്.എസ്.തണ്ണിത്തോട്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2313	||	PTA  99	||	A 51	|| [[38013]] || [[38013|S.N.D.P.H.S.S Chenneerkara]] || [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചെന്നീർക്കര]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോഴഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2314	||	PTA  100	||	A 52	|| [[38015]] || [[38015|S.N.D.P.H.S.S Muttathukonam]] || [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മുട്ടത്തുകോണം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോഴഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2315	||	PTA  101	||	A 53	|| [[38016]] || [[38016|Gurukulam High School Edakulam]] || [[ഗുരുകുലം എച്ച്.എസ്, ഇടക്കുളം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2316	||	PTA  102	||	A 54	|| [[38018]] || [[38018|St George's Mount H S Kaipattoor]] || [[സെന്റ് ജോർജ് മൗണ്ട് എച്ച്.എസ്. കൈപ്പട്ടൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2317	||	PTA  103	||	A 55	|| [[38020]] || [[38020|S.N.V.H.S.S And V.H.S.S Angadical South]] || [[എസ്.എൻ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. അങ്ങാടിക്കൽ സൗത്ത്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2318	||	PTA  104	||	A 56	|| [[38022]] || [[38022|C.A.M.H.S. Kurumpakara]] || [[സി.എ.എം.എച്ച്.എസ്, കുറുമ്പകര]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2319	||	PTA  105	||	A 57	|| [[38025]] || [[38025|S.N.D.P.H.S.S Karamveli]] || [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കാരംവേലി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോഴഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2320	||	PTA  106	||	A 58	|| [[38026]] || [[38026|S.N.D.P.H.S Edappariyaram]] || [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇടപ്പരിയാരം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോഴഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2321	||	PTA  107	||	A 59	|| [[38028]] || [[38028|N.S.S H.S Kattoor]] || [[എൻ.എസ്.എസ് എച്ച്.എസ്, കാട്ടൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോഴഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2322	||	PTA  108	||	A 60	|| [[38030]] || [[38030|K.R.P.M.H.S.S. Seethathode]] || [[കെ.ആർ.പി.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. സീതത്തോട്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2323	||	PTA  109	||	A 61	|| [[38031]] || [[38031|V.K.N.M .V.H.S.S Vayyattupuzha]] || [[വി.കെ.എൻ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. വയ്യാറ്റുപുഴ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2324	||	PTA  110	||	A 62	|| [[38032]] || [[38032|Republican V.H.S.S Konni]] || [[റിപ്പബ്ലിക്കൻ വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കോന്നി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2325	||	PTA  111	||	A 63	|| [[38034]] || [[38034|St. George H.S Kizhavalloor]] || [[സെന്റ് ജോർജ് എച്ച്.എസ്. കിഴവള്ളൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2326	||	PTA  112	||	A 64	|| [[38035]] || [[38035|AMRITA V.H.S.S. Konni]] || [[അമൃത വി.എച്ച്.എസ്.എസ്.കോന്നി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2327	||	PTA  113	||	A 65	|| [[38036]] || [[38036|St. George H.S Oottupara]] || [[സെന്റ് ജോർജ് എച്ച്.എസ്.ഊട്ടുപാറ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2328	||	PTA  114	||	A 66	|| [[38037]] || [[38037|PSV P.M. H.S.S Iravon Konni]] || [[പി.എസ്.വി.പി.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്.ഐരവൺ, കോന്നി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2329	||	PTA  115	||	A 67	|| [[38039]] || [[38039|St. Thomas H.S.S Kozhencherry]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. കോഴഞ്ചേരി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോഴഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2330	||	PTA  116	||	A 68	|| [[38042]] || [[38042|St Mary`s Girls High School Kozhencherry]] || [[സെന്റ് മേരീസ് ജി എച്ച്.എസ്. കോഴഞ്ചേരി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോഴഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2331	||	PTA  117	||	A 69	|| [[38043]] || [[38043|C.M.S High School Kumplampoika]] || [[സി.എം.എസ്.എച്ച്.എസ്, കുമ്പളാംപൊയ്ക]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2332	||	PTA  118	||	A 70	|| [[38044]] || [[38044|T.T.T.M.V.H.S.S Vadasserikkara]] || [[ടി.ടി.ടി.എം.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വടശ്ശേരിക്കര]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2333	||	PTA  119	||	A 71	|| [[38045]] || [[38045|H.S Maniyar]] || [[എച്ച്.എസ്. മണിയാർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2334	||	PTA  120	||	A 72	|| [[38047]] || [[38047|M.T.V.H.S.S Kunnam]] || [[എം.ടി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്., കുന്നം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2335	||	PTA  121	||	A 73	|| [[38048]] || [[38048|C.M.S H.S.S Kuzhikala]] || [[സി.എം.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്. കുഴിക്കാല]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോഴഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2336	||	PTA  122	||	A 74	|| [[38049]] || [[38049|S.A.V.H.S Angamoozhy]] || [[എസ്.എ.വി.എച്ച്.എസ്.ആങ്ങമൂഴി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2337	||	PTA  123	||	A 75	|| [[38050]] || [[38050|MPV.H.S.S Kumbazha]] || [[എം.പി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കുമ്പഴ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2338	||	PTA  124	||	A 76	|| [[38051]] || [[38051|S.H.H.S.S Mylapra]] || [[എസ്.എച്ച്.എസ്. മൈലപ്ര]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2339	||	PTA  125	||	A 77	|| [[38053]] || [[38053|Amrita Boys High School Parakodu]] || [[അമൃത ബോയ്സ് എച്ച്.എസ്. പറക്കോട്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2340	||	PTA  126	||	A 78	|| [[38054]] || [[38054|Kodumon H.S Kodumon]] || [[കൊടുമൺ എച്ച്.എസ്. കൊടുമൺ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2341	||	PTA  127	||	A 79	|| [[38055]] || [[38055|Marthoma H.S.S Pathanamthitta]] || [[മാർത്തോമ്മാ എച്ച്.എസ്.എസ് , പത്തനംതിട്ട]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2342	||	PTA  128	||	A 80	|| [[38056]] || [[38056|St. Mary`s High School Pathanamthitta]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്.പത്തനംതിട്ട]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2343	||	PTA  129	||	A 81	|| [[38057]] || [[38057|Catholicate H.S.S Pathanamthitta]] || [[കാത്തലിക്കേറ്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് പത്തനംതിട്ട]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2344	||	PTA  130	||	A 82	|| [[38061]] || [[38061|J.M.P.H.S Malayalappuzha]] || [[ജെ.എം.പി.എച്ച്.എസ്. മലയാലപ്പുഴ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2345	||	PTA  131	||	A 83	|| [[38062]] || [[38062|Netaji High School Pramadom]] || [[നേതാജി ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്ക്കൂൾ, പ്രമാടം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2346	||	PTA  132	||	A 84	|| [[38063]] || [[38063|High School Ranni Perunad]] || [[ഹൈസ്ക്കൂൾ റാന്നി പെരുനാട്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2347	||	PTA  133	||	A 85	|| [[38065]] || [[38065|St. Joseph`s H.S Naranamoozhy]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് എച്ച്.എസ്.നാറാണംമൂഴി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2348	||	PTA  134	||	A 86	|| [[38067]] || [[38067|Ebenezer H.S Ettichuvadu]] || [[എബനേസർ എച്ച്. എസ്.എസ്.റാന്നി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2349	||	PTA  135	||	A 87	|| [[38068]] || [[38068|M.S.H.S.S Ranny]] || [[എം.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്.റാന്നി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2350	||	PTA  136	||	A 88	|| [[38070]] || [[38070|S.C H.SS Ranny]] || [[എസ്.സി.എച്ച്.എസ്.എസ്.റാന്നി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2351	||	PTA  137	||	A 89	|| [[38071]] || [[38071|St. Thomas H.S Pazhavangadi]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്.റാന്നി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2352	||	PTA  138	||	A 90	|| [[38072]] || [[38072|H.S Valiyakulam]] || [[എച്ച്.എസ്.വലിയകുളം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2353	||	PTA  139	||	A 91	|| [[38073]] || [[38073|B.A.H.S Cherukulanji]] || [[ബി.എ.എച്ച്.എസ്.ചെറുകുളഞ്ഞി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2354	||	PTA  140	||	A 92	|| [[38074]] || [[38074|P C H S Pulloopuram]] || [[പി.സി.എച്ച്.എസ്. റാന്നി പുല്ലൂപ്രം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2355	||	PTA  141	||	A 93	|| [[38075]] || [[38075|N.S.S.H.S Makkappuzha]] || [[എൻ.എസ്.എസ് എച്ച്.എസ്.മക്കപ്ഫുഴ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2356	||	PTA  142	||	A 94	|| [[38076]] || [[38076|N.S.S H.S. Vallicode Kottayam]] || [[എൻ.എസ്.എസ് എച്ച്.എസ്.വള്ളിക്കോട് കോട്ടയം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2357	||	PTA  143	||	A 95	|| [[38077]] || [[38077|S.N.D.P.H.S.S Venkurunji]] || [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വെൺകുറിഞ്ഞി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2358	||	PTA  144	||	A 96	|| [[38078]] || [[38078|St.Thomas H.S Vechoochira]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്. വെച്ചൂച്ചിറ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2359	||	PTA  145	||	A 97	|| [[38083]] || [[38083|Marthoma High School Mekkozhoor]] || [[മാർത്തോമ്മാ എച്ച്.എസ്.മേക്കൊഴൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2360	||	PTA  146	||	A 98	|| [[38084]] || [[38084|Elamannoor H.S Elamannoor]] || [[ഇളമണ്ണൂർ എച്ച്.എസ്. ഇളമണ്ണൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2361	||	PTA  147	||	A 99	|| [[38085]] || [[38085|St. George Asram H.S Chayalode Mangadu]] || [[സെന്റ് ജോർജ് ആശ്രമം എച്ച്.എസ്. ചായലോട്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2362	||	PTA  148	||	A 100	|| [[38086]] || [[38086|Amrita Girls H. S. PARAKODE]] || [[അമൃത ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. പറക്കോട്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2363	||	PTA  149	||	A 101	|| [[38092]] || [[38092|N.S.S. Boys H.S.S Pandalam]] || [[എൻ.എസ്.എസ് ബോയ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ് പന്തളം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പന്തളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2364	||	PTA  150	||	A 102	|| [[38093]] || [[38093|N.S.S. Girls H.S Pandalam]] || [[എൻ.എസ്.എസ്. ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. പന്തളം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പന്തളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2365	||	PTA  151	||	A 103	|| [[38094]] || [[38094|N.S.S H.S.S Thattayil]] || [[എൻ.എസ്.എസ് എച്ച്.എസ്.എസ് തട്ടയിൽ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പന്തളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2366	||	PTA  152	||	A 104	|| [[38095]] || [[38095|N.S.S H.S. Perumpulickal]] || [[എൻ.എസ്.എസ് എച്ച്.എസ്. പെരുമ്പുളിക്കൽ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പന്തളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2367	||	PTA  153	||	A 105	|| [[38096]] || [[38096|Panchayat H.S.S Kulanada]] || [[പഞ്ചായത്ത് എച്ച്.എസ്.എസ്, കുളനട]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പന്തളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2368	||	PTA  154	||	A 106	|| [[38097]] || [[38097|M.G.H.S.S Thumpamon]] || [[എം.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. തുമ്പമൺ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പന്തളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2369	||	PTA  155	||	A 107	|| [[38098]] || [[38098|S.V.H.S Pongalady]] || [[എസ്.വി.എച്ച്.എസ്. പൊങ്ങലടി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പന്തളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2370	||	PTA  156	||	A 108	|| [[38099]] || [[38099|St. Paul's HSS Nariyapuram]] || [[സെന്റ് പോൾസ് എച്ച്.എസ്. നരിയാപുരം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പന്തളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2371	||	PTA  157	||	A 109	|| [[38102]] || [[38102|St. Thomas H.S. Kadampanad]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. കടമ്പനാട്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2372	||	PTA  158	||	A 110	|| [[38104]] || [[38104|P.U.S.P.M.H.S. Pallickal]] || [[പി.യു.എസ്.പി.എം.എച്ച്.എസ്.പള്ളിക്കൽ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2373	||	PTA  159	||	A 111	|| [[38106]] || [[38106|A.B.H.S Omalloor]] || [[എ.ബി.എച്ച്.എസ്. ഓമല്ലൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2374	||	PTA  160	||	A 112	|| [[50004]] || [[50004|CSI HSS FOR PARTIALLY HEARING, MANAKALA,]] || [[സി.എസ്.ഐ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ പാർഷ്യലി ഹിയറിംങ്ങ്, മണക്കാല]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2375	||	PTA  161	||	A 113	|| [[50005]] || [[50005|SCHOOL FOR DEAF, ENATHU]] || [[സ്ക്കൂൾ ഫോർ ഡഫ്, ഏനാത്ത്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2376	||	PTA  162	||	A 114	|| [[50006]] || [[50006|C.S.I V.H.S.S FOR THE DEAF,THIRUVALLA]] || [[സി.എസ്.ഐ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ദ ഡഫ് തിരുവല്ല]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2377	||	PTA  163	||	UA 1	|| [[37023]] || [[37023|Brotheren E. M. H.S. Kumbanad]] || [[ബ്രദറൻ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം ഹൈസ്കൂൾ കുമ്പനാട്]] ||	തിരുവല്ല	||	പുല്ലാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2378	||	PTA  164	||	UA 2	|| [[37048]] || [[37048|Nicholson Syrian Girls HSS]] || [[നിക്കോൾസൺ സിറിയൻ ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. തിരുവല്ല]] ||	തിരുവല്ല	||	തിരുവല്ല 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2379	||	PTA  165	||	UA 3	|| [[38005]] || [[38005|Holy Angels  E.M.H.S.S Adoor]] || [[ഹോളി ഏഞ്ചൽസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്, അടൂർ]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	അടൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2380	||	PTA  166	||	UA 4	|| [[38033]] || [[38033|St. Mary`s  R.E.M.H.S.S Mallassery]] || [[സെന്റ് മേരീസ് ആർ.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്, മല്ലശ്ശേരി]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	കോന്നി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2381	||	PTA  167	||	UA 5	|| [[38052]] || [[38052|Mount Bethany  E.M.H.S.S Mylapra]] || [[മൗണ്ട് ബദനി ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്, മൈലപ്ര]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പത്തനംതിട്ട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2382	||	PTA  168	||	UA 6	|| [[38064]] || [[38064|Bethany St.Mary's  Girls HSS Ranni  Perunadu]] || [[സെന്റ് മേരീസ് ബദനി ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്.റാന്നി പെരുനാട്]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	റാന്നി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2383	||	PTA  169	||	UA 7	|| [[38109]] || [[38109|St. Thomas E. M. H.S  Pandalam Kurumpala]] || [[സെന്റ് തോമസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. പന്തളം]] ||	പത്തനംതിട്ട	||	പന്തളം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2384	||	TSR  1	||	G 1	|| [[24681]] || [[24681|Govt. Model Residential School Chelakkara]] || [[ഗവ.മോഡൽ റസിഡൻഷ്യൽ സ്കൂൾ ചേലക്കര]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2385	||	TSR  2	||	G 2	|| [[22004]] || [[22004|G. V. H. S. S. Cherpu]] || [[ജി. വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ചേർപ്പ്]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2386	||	TSR  3	||	G 3	|| [[22011]] || [[22011|G. H. S. S. MANALUR]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് മണലൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2387	||	TSR  4	||	G 4	|| [[22012]] || [[22012|P. J. M. S. G. H. S. S. KANDASSANKADAU]] || [[പി ജെ.എം.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കണ്ടശ്ശാങ്കടവ്]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2388	||	TSR  5	||	G 5	|| [[22015]] || [[22015|C. M. G. H. S. S. KUTTUR]] || [[സി എം ജി എച്ച് എസ് എസ് കുറ്റൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2389	||	TSR  6	||	G 6	|| [[22019]] || [[22019|G. V. H. S. S. AYYANTHOLE]] || [[ഗവ വി എച്ച് എസ് എസ് അയ്യന്തോൾ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2390	||	TSR  7	||	G 7	|| [[22024]] || [[22024|G. N. H. S. S. Kizhuppillikara]] || [[ഗവ എൻ എച്ച് എസ് എസ് കീഴ്‍പ്പുള്ളിക്കര]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2391	||	TSR  8	||	G 8	|| [[22026]] || [[22026|G. H. S. S. Peringottukara]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് പെരിങ്ങോട്ടുകര]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2392	||	TSR  9	||	G 9	|| [[22027]] || [[22027|G. H. S. S. Thanniam]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് താന്ന്യം]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2393	||	TSR  10	||	G 10	|| [[22042]] || [[22042|G. H. S. S. POONKUNNAM]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് പൂങ്കുന്നം]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2394	||	TSR  11	||	G 11	|| [[22055]] || [[22055|G. V. H. S. S. For Girls Thrissur]] || [[ജി വി എച്ച് എസ് എസ് ഗേൾസ് തൃശ്ശൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2395	||	TSR  12	||	G 12	|| [[22056]] || [[22056|G. M. B. H. S. S. Thrissur]] || [[ഗവ മോഡൽ ബോയ്സ് എച്ച് എസ് എസ് തൃശ്ശൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2396	||	TSR  13	||	G 13	|| [[22057]] || [[22057|G. H. S. S. Pattikkad]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് പട്ടിക്കാട്]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2397	||	TSR  14	||	G 14	|| [[22058]] || [[22058|G. H. S. S. Peechi]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് പീച്ചി]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2398	||	TSR  15	||	G 15	|| [[22059]] || [[22059|VYLOPPILLY S M GOVT.V H S S OLLUR]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് ഒല്ലൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2399	||	TSR  16	||	G 16	|| [[22065]] || [[22065|G. H. S. S. Anchery]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് അഞ്ചേരി]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2400	||	TSR  17	||	G 17	|| [[22067]] || [[22067|T P H S S Trikkur]] || [[ടി പി എസ് എച്ച് എസ് തൃക്കൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2401	||	TSR  18	||	G 18	|| [[22070]] || [[22070|G. H. S. Kannattupadam]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് കന്നാറ്റുപാടം]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2402	||	TSR  19	||	G 19	|| [[22072]] || [[22072|A. P. H. S. S Alagappanagar]] || [[എ പി എച്ച് എസ് അളഗപ്പനഗർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2403	||	TSR  20	||	G 20	|| [[22074]] || [[22074|G. V. H. S. S. Puthur]] || [[ഗവ വി എച്ച് എസ് പുത്തൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2404	||	TSR  21	||	G 21	|| [[22081]] || [[22081|G. H. S. S. Kattilapoovam]] || [[ജി.എച്ച് എസ് എസ് കട്ടിലപ്പൂവം]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2405	||	TSR  22	||	G 22	|| [[22082]] || [[22082|G. V. H. S. S. Ramavarmapuram]] || [[ഗവ വി എച്ച് എസ് എസ് രാമവർമപുരം]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2406	||	TSR  23	||	G 23	|| [[22083]] || [[22083|G. H. S. S. Villadam]] || [[ജി എച് എസ് എസ് വില്ലടം]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2407	||	TSR  24	||	G 24	|| [[22501]] || [[22501|TECHNICAL HS THRISSUR]] || [[ഗവ ടെക്കനിക്കൽ എച്ച് എസ് തൃശ്ശൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2408	||	TSR  25	||	G 25	|| [[23005]] || [[23005|GVHSS CHALAKUDY]] || [[ജി. വി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ചാലക്കുടി]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2409	||	TSR  26	||	G 26	|| [[23006]] || [[23006|G H S VIJAYARAGHAVAPURAM]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. വിജയരാഘവപുരം]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2410	||	TSR  27	||	G 27	|| [[23010]] || [[23010|G G H S CHALAKUDY]] || [[ജി. ജി. എച്ച്. എസ്സ്. ചാലക്കുടി]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2411	||	TSR  28	||	G 28	|| [[23012]] || [[23012|G H S S KODUNGALLUR]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	കൊടുങ്ങല്ലൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2412	||	TSR  29	||	G 29	|| [[23013]] || [[23013|K K T M G G H S S KODUNGALLUR]] || [[കെ കെ ടി എം ജി ജി എച്ച് എസ് എസ് കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	കൊടുങ്ങല്ലൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2413	||	TSR  30	||	G 30	|| [[23014]] || [[23014|G K V H S S ERIYAD]] || [[ജി. കെ. വി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. എറിയാട്]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	കൊടുങ്ങല്ലൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2414	||	TSR  31	||	G 31	|| [[23017 ]] || [[23017 |G H S S EDAVILANGU]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. എടവിലങ്ങ്]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	കൊടുങ്ങല്ലൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2415	||	TSR  32	||	G 32	|| [[23018]] || [[23018|GHSS IRANIKULAM]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ഐരാണിക്കുളം]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2416	||	TSR  33	||	G 33	|| [[23021]] || [[23021|G M B H S S IRINJALAKUDA]] || [[ജി.എം.ബി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. ഇരിങ്ങാലക്കുട]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2417	||	TSR  34	||	G 34	|| [[23026]] || [[23026|G G V H S S IRINJALAKUDA]] || [[ജി. ജി. വി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ഇരിങ്ങാലക്കുട]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2418	||	TSR  35	||	G 35	|| [[23030]] || [[23030|G H S S KATTOOR]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കാട്ടൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2419	||	TSR  36	||	G 36	|| [[23033]] || [[23033|G H S KUZHUR]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. കുഴൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2420	||	TSR  37	||	G 37	|| [[23035]] || [[23035|G N B H S KODAKARA]] || [[ജി. എൻ. ബി. എച്ച്. എസ്സ്. കൊടകര]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2421	||	TSR  38	||	G 38	|| [[23036]] || [[23036|G H S S KODAKARA]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കൊടകര]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2422	||	TSR  39	||	G 39	|| [[23039]] || [[23039|G H S S CHEMBUCHIRA]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ചെമ്പൂച്ചിറ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2423	||	TSR  40	||	G 40	|| [[23050]] || [[23050|G M H S S NADAVARAMBA]] || [[ജി. എം. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. നടവരമ്പ്]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2424	||	TSR  41	||	G 41	|| [[23051]] || [[23051|G H S S KARUPADANNA]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കരൂപ്പടന്ന]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	കൊടുങ്ങല്ലൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2425	||	TSR  42	||	G 42	|| [[23054]] || [[23054|G V H S S NANDIKKARA]] || [[ജി. വി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. നന്തിക്കര]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2426	||	TSR  43	||	G 43	|| [[23059]] || [[23059|G V H S S PUDUKKAD]] || [[ജി. വി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. പുതുക്കാട്]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2427	||	TSR  44	||	G 44	|| [[23062]] || [[23062|G V H S S PUTHENCHIRA]] || [[ജി. വി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. പുത്തൻചിറ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2428	||	TSR  45	||	G 45	|| [[23071]] || [[23071|G S H S S MELADOOR]] || [[ജി. എസ്സ്. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. മേലഡൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2429	||	TSR  46	||	G 46	|| [[23073]] || [[23073|G H S S VETTILPPARA]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. വെറ്റിലപ്പാറ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2430	||	TSR  47	||	G 47	|| [[23074]] || [[23074|G H S S CHAIPANKUZHY]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ചായ്പൻകുഴി]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2431	||	TSR  48	||	G 48	|| [[23078]] || [[23078|G H S PULLUT]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. പുല്ലൂറ്റ്]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	കൊടുങ്ങല്ലൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2432	||	TSR  49	||	G 49	|| [[23079]] || [[23079|G H S S MUPLIYAM]] || [[ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. മുപ്ലിയം]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2433	||	TSR  50	||	G 50	|| [[23081]] || [[23081|MARMGVHSS SANTHIPURAM]] || [[എം. എ. ആർ. എം. ജി. വി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ശാന്തിപുരം]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	കൊടുങ്ങല്ലൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2434	||	TSR  51	||	G 51	|| [[23083]] || [[23083|M R S CHALAKUDY]] || [[എം. ആർ. എസ്സ്. ചാലക്കുടി]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2435	||	TSR  52	||	G 52	|| [[23501]] || [[23501|TECHNICAL HS KODUNGALLUR]] || [[ടെക്നിക്കൽ എച്ച് എസ് കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	കൊടുങ്ങല്ലൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2436	||	TSR  53	||	G 53	|| [[24001]] || [[24001|Govt. S. M. T. H. S. S Chelakkara]] || [[യു.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. അന്നനാട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2437	||	TSR  54	||	G 54	|| [[24004]] || [[24004|Govt. H. S Panjal]] || [[ജി എച് എസ് പാഞ്ഞാൾ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2438	||	TSR  55	||	G 55	|| [[24005]] || [[24005|Govt. H. S. S Cheruthuruthy]] || [[ജി.എച്.എസ്. ചെറുതുരുത്തി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2439	||	TSR  56	||	G 56	|| [[24007]] || [[24007|Govt. V.H.S.S. Desamangalam]] || [[ജി വി എച്ച് എസ് ദേശമംഗലം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2440	||	TSR  57	||	G 57	|| [[24009]] || [[24009|Govt. H. S. S Erumapetty]] || [[ജി എച് എസ് എരുമപ്പെട്ടി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2441	||	TSR  58	||	G 58	|| [[24010]] || [[24010|Govt. H. S Thayyoor]] || [[ജി എച്ച് എസ് തയ്യൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2442	||	TSR  59	||	G 59	|| [[24011]] || [[24011|Govt. V. H. S. S. for Boys Kunnamkulam]] || [[ജി.ബി.എച്ച്.എസ് കുന്നംകുളം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2443	||	TSR  60	||	G 60	|| [[24012]] || [[24012|Govt. Model H. S. S. for Girls Kunnamkulam]] || [[ജി ജി എച് എസ് കുന്നംകുളം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2444	||	TSR  61	||	G 61	|| [[24024]] || [[24024|Govt. V. H. S. S Pazhanji]] || [[ജി എച് എസ് പഴഞ്ഞി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2445	||	TSR  62	||	G 62	|| [[24026]] || [[24026|Govt. H. S Kochanoor]] || [[ജി എച് എസ് കൊച്ചന്നൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2446	||	TSR  63	||	G 63	|| [[24028]] || [[24028|Govt. H. S. S Pazhayannur]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് പഴയന്നൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2447	||	TSR  64	||	G 64	|| [[24031]] || [[24031|Govt.V.H.S.S. Thiruvilwamala]] || [[ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് തിരുവില്വാമല]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2448	||	TSR  65	||	G 65	|| [[24032]] || [[24032|Govt. H. S Pampady]] || [[ജി എച്ച് എസ് പാമ്പാടി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2449	||	TSR  66	||	G 66	|| [[24033]] || [[24033|Govt.Boys H. S. S. Wadakkanchery]] || [[ഗവ. ബോയ്സ് എച്ച് എസ് എസ് വടക്കാഞ്ചേരി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2450	||	TSR  67	||	G 67	|| [[24034]] || [[24034|Govt. Girls H. S Wadakkanchery]] || [[ഗവ ഗേൾസ് എച്ച് എസ് വടക്കാഞ്ചേരി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2451	||	TSR  68	||	G 68	|| [[24035]] || [[24035|Govt. H. S. S Machad]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് മച്ചാട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2452	||	TSR  69	||	G 69	|| [[24037]] || [[24037|Govt. H. S. S Varavoor]] || [[ഗവ എച്ച് എസ് എസ് വരവൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2453	||	TSR  70	||	G 70	|| [[24038]] || [[24038|Govt. R. S. R. V. H. S. S Velur]] || [[ഗവ. ആർ എസ് ആർ വി എച്ച് എസ് എസ് വേലൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2454	||	TSR  71	||	G 71	|| [[24044]] || [[24044|Govt. H. S. S Chavakkad]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് ചാവക്കാട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2455	||	TSR  72	||	G 72	|| [[24048]] || [[24048|Govt. V. H. S. S Kadappuram]] || [[ജി എച്ച് എസ് കടപ്പുറം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2456	||	TSR  73	||	G 73	|| [[24054]] || [[24054|Govt. H. S. S Mullassery]] || [[ജി എച്ച് എസ് എസ് മുല്ലശ്ശേരി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	മുല്ലശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2457	||	TSR  74	||	G 74	|| [[24056]] || [[24056|Govt. V. H. S. S Valapad]] || [[ജി വി എച്ച് എസ് എസ് വലപ്പാട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2458	||	TSR  75	||	G 75	|| [[24057]] || [[24057|Govt. V. H. S. S Talikulam]] || [[ജി എച്ച് എസ് തളിക്കുളം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2459	||	TSR  76	||	G 76	|| [[24058]] || [[24058|Govt. H. S. S Vatanappally]] || [[ജി എച്ച് എസ് വാടാനപ്പള്ളി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2460	||	TSR  77	||	G 77	|| [[24059]] || [[24059|Govt. Fisheries H. S. S Nattika]] || [[ജി എഫ് എച്ച് എസ് നാട്ടിക]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2461	||	TSR  78	||	G 78	|| [[24062]] || [[24062|Govt. Mappila H. S. S Chamakala]] || [[ജി എം എച്ച് എസ് ചാമക്കാല]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2462	||	TSR  79	||	G 79	|| [[24064]] || [[24064|Govt. Fisheries V. H. S. S Kaipamangalam]] || [[ഗവ. ഫിഷറീസ് വി എച്ച് എസ് എസ് കൈപ്പമംഗലം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2463	||	TSR  80	||	G 80	|| [[24066]] || [[24066|Govt. H. S Manathala]] || [[ജി എച്ച് എസ് മണത്തല]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2464	||	TSR  81	||	G 81	|| [[24067]] || [[24067|Govt. R. F. T. H. S Chavakkad]] || [[ജി ആർ എഫ് ടി എച്ച് എസ് ചാവക്കാട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2465	||	TSR  82	||	G 82	|| [[24069]] || [[24069|Govt. H. S.S Kadavallur]] || [[ജി എച്ച് എസ് കടവല്ലൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2466	||	TSR  83	||	G 83	|| [[24070]] || [[24070|Govt. H. S Marathencode]] || [[ജി എച്ച് എസ് മരത്തംകോട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2467	||	TSR  84	||	G 84	|| [[24074]] || [[24074|Govt. H. S Elavally]] || [[ജി എച്ച് എസ് എളവള്ളി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	മുല്ലശ്ശേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2468	||	TSR  85	||	G 85	|| [[24080]] || [[24080|Govt. H. S Kadikkad]] || [[ജി എച്ച് എസ് കടിക്കാട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2469	||	TSR  86	||	G 86	|| [[24091]] || [[24091|Gmrs For Boys Thiruvilwamala]] || [[ജി എം ആർ എസ് വടക്കാഞ്ചേരി‍‍]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2470	||	TSR  87	||	G 87	|| [[24399]] || [[24399|G. V. H. S. S. for Deaf Kunnamkulam]] || [[ഗവ. ബധിരവിദ്യാലയംകുന്നംകുളം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2471	||	TSR  88	||	A 1	|| [[22001]] || [[22001|St. Antony' s H. S. S. Ammadam]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച് എസ് എസ് അമ്മാടം]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2472	||	TSR  89	||	A 2	|| [[22002]] || [[22002|C. N. N. B. H. S. Cherpu]] || [[സി എൻ എൻ ബി എച്ച് എസ് ചേർപ്പ്]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2473	||	TSR  90	||	A 3	|| [[22003]] || [[22003|C. N. N. G. H. S. Cherpu]] || [[സി എൻ എൻ ജി എച്ച് എസ് ചേർപ്പ്]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2474	||	TSR  91	||	A 4	|| [[22005]] || [[22005|St. Thomas H. S. Vallachira]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച് എസ് വല്ലച്ചിറ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2475	||	TSR  92	||	A 5	|| [[22006]] || [[22006|St. Xavier' s H. S. Chevoor]] || [[സെന്റ് സേവ്യേഴ്സ് എച്ച് എസ് ചെവ്വൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2476	||	TSR  93	||	A 6	|| [[22007]] || [[22007|J. P. E. H. S. KOORKANCHERY]] || [[ജെ പി ഇ എച്ച് എസ് കൂർക്കഞ്ചേരി]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2477	||	TSR  94	||	A 7	|| [[22008]] || [[22008|S. N. B. H. S. KANIMANGALAM]] || [[എസ് എൻ ബി എച്ച് എസ് കണിമംഗലം]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2478	||	TSR  95	||	A 8	|| [[22009]] || [[22009|S. N. G. H. S. KANIMANGALAM]] || [[എസ് എൻ ജി എച്ച് എസ് കണിമംഗലം]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2479	||	TSR  96	||	A 9	|| [[22010]] || [[22010|H. S. ANTHIKAD]] || [[എച്ച് എസ് അന്തിക്കാട്]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2480	||	TSR  97	||	A 10	|| [[22013]] || [[22013|S. H. OF MARY'S C. G. H. S. KANDASSANKADAVU]] || [[എസ് എച്ച് ഓഫ് മേരീസ് കണ്ടശ്ശാങ്കടവ്]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2481	||	TSR  98	||	A 11	|| [[22014]] || [[22014|S. N. G. S. H. S. KARAMUCK]] || [[എസ് എൻ ജി എസ് എച്ച് എസ് കാരമുക്ക്]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2482	||	TSR  99	||	A 12	|| [[22016]] || [[22016|T. H. S. ARANATTUKARA]] || [[ടി എച്ച് എസ് അരണാട്ടുകര]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2483	||	TSR  100	||	A 13	|| [[22017]] || [[22017|I. J. G. H. S. ARANATTUKARA]] || [[ഐ ജെ ജി എച്ച് എസ് അരണാട്ടുകര]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2484	||	TSR  101	||	A 14	|| [[22018]] || [[22018|ST. ANNE'S C. G. H. S. WEST FORT THRISSUR]] || [[സെന്റ് ആൻസ് സി ജി എച്ച് എസ് വെസ്റ്റ് ഫോർട്ട് തൃശൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2485	||	TSR  102	||	A 15	|| [[22021]] || [[22021|H. S. ARIMPUR]] || [[എച്ച് എസ് അരിമ്പൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2486	||	TSR  103	||	A 16	|| [[22022]] || [[22022|St. Thomas H. S. Thiroor]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച് എസ് തിരൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2487	||	TSR  104	||	A 17	|| [[22023]] || [[22023|Poomala H. S. Poomala]] || [[പൂമല എച്ച് എസ് പൂമല]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2488	||	TSR  105	||	A 18	|| [[22025]] || [[22025|Seraphic C. G. H. S. Peringottukara]] || [[സെറാഫിക് കോൺവെൻറ് സി ജിഎച്ച് എസ് പെരിങ്ങോട്ടുകര]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2489	||	TSR  106	||	A 19	|| [[22028]] || [[22028|S. N. M. H. S. Chazhoor]] || [[എസ് എൻ എം എച്ച് എസ് ചാഴൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2490	||	TSR  107	||	A 20	|| [[22029]] || [[22029|ST .ANTONY'S H. S. PUTHENPEEDIKA]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച് എസ് പുത്തൻപീടിക]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2491	||	TSR  108	||	A 21	|| [[22030]] || [[22030|S. B. H. S. Kurumpilavu]] || [[എസ് ബി എച്ച് എസ് കുറുമ്പിലാവ്]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2492	||	TSR  109	||	A 22	|| [[22031]] || [[22031|ST. ALOYSIUS H. S. ELTHURUTH]] || [[സെന്റ് അലോഷ്യസ് എച്ച് എസ് എൽതുരുത്ത്]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2493	||	TSR  110	||	A 23	|| [[22032]] || [[22032|St. Antony' s H. S. Pazhuvil]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച് എസ് പഴുവിൽ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2494	||	TSR  111	||	A 24	|| [[22033]] || [[22033|L. F. C. G. H. S. OLARIKKARA]] || [[എൽ എഫ് സി ജി എച്ച് എസ് ഒളരിക്കര]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2495	||	TSR  112	||	A 25	|| [[22034]] || [[22034|C. M. S. H. S. S. THRISSUR]] || [[സി എം എസ് എച്ച് എസ് എസ് തൃശ്ശൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2496	||	TSR  113	||	A 26	|| [[22035]] || [[22035|St.Josephs C. G. H. S. S. Thrissur]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് സി ജി എച്ച് എസ് എസ് തൃശ്ശൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2497	||	TSR  114	||	A 27	|| [[22036]] || [[22036|Chaldean Syrian H. S. S. Thrissur]] || [[കാൽഡിയൻ സിറിയൻ എച്ച് എസ് എസ് തൃശ്ശൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2498	||	TSR  115	||	A 28	|| [[22037]] || [[22037|Marthoma Girls H. S. Thrissur]] || [[മാർതോമ ജി എച്ച് എസ് തൃശ്ശൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2499	||	TSR  116	||	A 29	|| [[22039]] || [[22039|M. T. H. S. Chelakkottukara]] || [[എം ടി എച്ച് എസ് ചേലക്കോട്ടുകര]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2500	||	TSR  117	||	A 30	|| [[22040]] || [[22040|V. B. H. S. S. THRISSUR]] || [[വിവേകോദയം ബോയ്സ് എച്ച് എസ് എസ് തൃശ്ശൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2501	||	TSR  118	||	A 31	|| [[22041]] || [[22041|V. G. H. S. S. THRISSUR]] || [[വിവേകോദയം ഗേൾസ് എച്ച് എസ് തൃശ്ശൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2502	||	TSR  119	||	A 32	|| [[22043]] || [[22043|V. V. S. H. S. Mannuthy]] || [[വി വി എസ് എച്ച് എസ് മണ്ണുത്തി]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2503	||	TSR  120	||	A 33	|| [[22046]] || [[22046|St Sebastian's C G H S Nellikkunnu]] || [[സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച് എസ് നെല്ലിക്കുന്ന്]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2504	||	TSR  121	||	A 34	|| [[22047]] || [[22047|A. K. M. H. S. S. Poochatty]] || [[എ കെ എം എച്ച് എസ് എസ് പൂച്ചട്ടി]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2505	||	TSR  122	||	A 35	|| [[22048]] || [[22048|ST. Augustine H. S. S. Kuttanellur]] || [[സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻ എച്ച് എസ് എസ് കുട്ടനെല്ലൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2506	||	TSR  123	||	A 36	|| [[22049]] || [[22049|St Clare's C. G. H. S. S Thrissur]] || [[സെന്റ് ക്ലയേഴ്സ് എച്ച് എസ് എസ് തൃശ്ശൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2507	||	TSR  124	||	A 37	|| [[22050]] || [[22050|St Thomas College H. S. S. Thrissur]] || [[സെന്റ് തോമസ് കോളേജ് എച്ച് എസ് എസ് തൃശ്ശൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2508	||	TSR  125	||	A 38	|| [[22051]] || [[22051|St Thomas H. S. S. Thope Thrissur]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച് എസ് തോപ്പ് തൃശ്ശൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2509	||	TSR  126	||	A 39	|| [[22052]] || [[22052|S. H. C. G. H. S. S. Thrissur]] || [[എസ് എച്ച് സി ജി എച്ച് എസ് എസ് തൃശൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2510	||	TSR  127	||	A 40	|| [[22053]] || [[22053|H. F. C. G. H. S. Thrissur]] || [[എച്ച്.എഫ്.സി.ജി.എച്ച്.എസ്. തൃശ്ശൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2511	||	TSR  128	||	A 41	|| [[22054]] || [[22054|B C H S Mukkattukara]] || [[ബി സി എച്ച് എസ് എസ് മുക്കാട്ടുകര]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2512	||	TSR  129	||	A 42	|| [[22061]] || [[22061|St. Joseph' s H. S. Avinissery]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്‍സ് എച്ച് എസ് അവിണിശ്ശേരി]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2513	||	TSR  130	||	A 43	|| [[22062]] || [[22062|St. Mary' s C. G. H. S. Ollur]] || [[സെന്റ് മേരീസ് സി ജി എച്ച് എസ് ഒല്ലൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2514	||	TSR  131	||	A 44	|| [[22063]] || [[22063|St. Raphel C. G. H. S. Ollur]] || [[സെന്റ് റാഫേൽസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്. ഒല്ലൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2515	||	TSR  132	||	A 45	|| [[22066]] || [[22066|Deepthi H. S. Thalore]] || [[ദീപ്തി എച്ച് എസ് തലോർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2516	||	TSR  133	||	A 46	|| [[22068]] || [[22068|C. J. M. A. H. S. S. Varandarappilly]] || [[സി ജെ എം എ എച്ച് എസ് എസ് വരന്തരപ്പിള്ളി]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2517	||	TSR  134	||	A 47	|| [[22069]] || [[22069|St. Joseph' s H. S. Velupadam]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് വേലൂപ്പാടം]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2518	||	TSR  135	||	A 48	|| [[22071]] || [[22071|Matha H. S. Mannampetta]] || [[മാതാ എച്ച് എസ് മണ്ണംപേട്ട]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2519	||	TSR  136	||	A 49	|| [[22073]] || [[22073|St.Sebasian's H. S. Mannamangalam]] || [[സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച് എസ് മാന്നാമംഗലം]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2520	||	TSR  137	||	A 50	|| [[22075]] || [[22075|ST. JOHN'S H. S. PARAPPUR]] || [[സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച് എസ് എസ് പറപ്പൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2521	||	TSR  138	||	A 51	|| [[22076]] || [[22076|S. S. G. H. S. S. PURANATTUKARA]] || [[എസ് എസ് ജി എച്ച് എസ് എസ് പുറനാട്ടുകര]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2522	||	TSR  139	||	A 52	|| [[22077]] || [[22077|S. R. K. G. V. M. H. S. S. PURANATTUKARA]] || [[എസ് ആർ കെ ജി വി എം എച്ച് എസ് എസ് പുറനാട്ടുകര]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2523	||	TSR  140	||	A 53	|| [[22078]] || [[22078|ST. GEORGE'S H. S. PUTTEKKARA]] || [[സെന്റ് ജോർജ്ജ്സ് എച്ച് എസ് എസ് പുറ്റേക്കര]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2524	||	TSR  141	||	A 54	|| [[22079]] || [[22079|SANTHA H. S. S. AVANUR]] || [[ശാന്ത എച്ച് എസ് എസ് അവണൂർ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2525	||	TSR  142	||	A 55	|| [[22080]] || [[22080|S. D. V. H. S. PERAMANGALAM]] || [[എസ് ഡി വി എച്ച് എസ് പേരാമംഗലം]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2526	||	TSR  143	||	A 56	|| [[23001]] || [[23001|R M Higher Secondary School, Aloor]] || [[ആർ. എം. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ആളൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2527	||	TSR  144	||	A 57	|| [[23003]] || [[23003|B V M H S KALLETTUMKARA]] || [[ബി. വി. എം. എച്ച്. എസ്സ്. കല്ലേറ്റുംകര]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2528	||	TSR  145	||	A 58	|| [[23004]] || [[23004|G S H S ASHTAMICHIRA]] || [[ഗാന്ധിസ്മാരക ഹൈസ്കൂൾ അഷ്ടമിച്ചിറ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2529	||	TSR  146	||	A 59	|| [[23008]] || [[23008|S H C G H S S CHALAKUDY]] || [[എസ്സ്. എച്ച്. സി. ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ചാലക്കുടി]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2530	||	TSR  147	||	A 60	|| [[23009]] || [[23009|ST. ANTONY' S C G H S KOTTAT]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് സി. ജി. എച്ച്. എസ്സ്. കോട്ടാറ്റ്]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2531	||	TSR  148	||	A 61	|| [[23011]] || [[23011|ST. JOSEPH'S H S MELOOR]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്. എച്ച്. എസ്സ്. മേലൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2532	||	TSR  149	||	A 62	|| [[23015]] || [[23015|ST. ANNE'S H S KOTTAPURAM]] || [[സെന്റ് ആൻസ് എച്ച്. എസ്സ്. കോട്ടപ്പുറം]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	കൊടുങ്ങല്ലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2533	||	TSR  150	||	A 63	|| [[23016]] || [[23016|S S M H S AZHICODE]] || [[എസ്സ്. എസ്സ്. എം. എച്ച്. എസ്സ്. അഴീക്കോട്]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	കൊടുങ്ങല്ലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2534	||	TSR  151	||	A 64	|| [[23019]] || [[23019|ST. ANTONY`S G H S S. THANISSERY]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് ജി. എച്ച്. എസ്സ്. സൌത്ത് താണിശ്ശേരി]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2535	||	TSR  152	||	A 65	|| [[23020]] || [[23020|H D P S H S S EDATHIRINJI]] || [[എച്ച്. ഡി. പി. എസ്സ്. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. എടതിരിഞ്ഞി]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2536	||	TSR  153	||	A 66	|| [[23023]] || [[23023|ST. MARY'S H S S IRINJALAKUDA]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ഇരിങ്ങാലക്കുട]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2537	||	TSR  154	||	A 67	|| [[23024]] || [[23024|N H S S IRINJALAKUDA]] || [[എൻ. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ഇരിങ്ങാലക്കുട]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2538	||	TSR  155	||	A 68	|| [[23025]] || [[23025|S N H S S IRINJALAKUDA]] || [[എസ്സ്. എൻ. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ഇരിങ്ങാലക്കുട]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2539	||	TSR  156	||	A 69	|| [[23027]] || [[23027|L F C H S IRINJALAKUDA]] || [[എൽ. എഫ്. സി. എച്ച്. എസ്സ്. ഇരിങ്ങാലക്കുട]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2540	||	TSR  157	||	A 70	|| [[23028]] || [[23028|L B S M H S S AVITTATHUR]] || [[എൽ. ബി. എസ്സ്. എം. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. അവിട്ടത്തൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2541	||	TSR  158	||	A 71	|| [[23029]] || [[23029|B V M H S KALPARAMBA]] || [[ബി. വി. എം. എച്ച്. എസ്സ്. കൽപ്പറമ്പ്]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2542	||	TSR  159	||	A 72	|| [[23031]] || [[23031|P S M V H S S KATTOOR]] || [[പി. എസ്സ്. എം. വി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കാട്ടൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2543	||	TSR  160	||	A 73	|| [[23032]] || [[23032|ST. XAVIER'S H S KARANCHIRA]] || [[സെന്റ് സേവിയേഴ്സ് എച്ച്. എസ്സ്. കരാഞ്ചിറ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2544	||	TSR  161	||	A 74	|| [[23034]] || [[23034|H C H S MAPRANAM]] || [[എച്ച്. സി. എച്ച്. എസ്സ്. മാപ്രാണം]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2545	||	TSR  162	||	A 75	|| [[23037]] || [[23037|DONBOSCO G H S KODAKARA]] || [[ഡോൺബോസ്കോ ജി. എച്ച്. എസ്സ്. കൊടകര]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2546	||	TSR  163	||	A 76	|| [[23038]] || [[23038|S K H S MATTATHUR]] || [[എസ്സ്. കെ. എച്ച്. എസ്സ്. മറ്റത്തൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2547	||	TSR  164	||	A 77	|| [[23040]] || [[23040|P C G H S VELLIKULANGARA]] || [[പി. സി. ജി. എച്ച്. എസ്സ്. വെള്ളിക്കുളങ്ങര]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2548	||	TSR  165	||	A 78	|| [[23042]] || [[23042|M A M H S KORATTY]] || [[എം. എ. എം. എച്ച്. എസ്സ്. കൊരട്ടി]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2549	||	TSR  166	||	A 79	|| [[23043]] || [[23043|P S H S S THIRUMUDIKUNNU]] || [[പി. എസ്സ്. എച്ച്. എസ്സ്. തിരുമുടിക്കുന്ന്]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2550	||	TSR  167	||	A 80	|| [[23044]] || [[23044|L F C H S S KORATTY]] || [[എൽ. എഫ്. സി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കൊരട്ടി]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2551	||	TSR  168	||	A 81	|| [[23045]] || [[23045|ST. MARY'S G H S S KUZHIKATTUSSERY]] || [[സെന്റ് മേരീസ് ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കുഴിക്കാട്ടുശ്ശേരി]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2552	||	TSR  169	||	A 82	|| [[23046]] || [[23046|ST. ANTONY'S H S S MALA]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. മാള]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2553	||	TSR  170	||	A 83	|| [[23047]] || [[23047|ST. ANTONY'S H S MOORKANAD]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച്. എസ്സ്. മൂർക്കനാട്]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2554	||	TSR  171	||	A 84	|| [[23048]] || [[23048|ST. JOSEPH'S H S KARUVANNUR]] || [[സെന്റ്‌ ജോസഫ്‌സ് എച്ച്. എസ്സ്. കരുവന്നൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2555	||	TSR  172	||	A 85	|| [[23049]] || [[23049|V H S S KARALAM]] || [[വി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കാറളം]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2556	||	TSR  173	||	A 86	|| [[23052]] || [[23052|P V S H S PARAPPUKKARA]] || [[പി. വി. എസ്സ്. എച്ച്. എസ്സ്. പറപ്പൂക്കര]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2557	||	TSR  174	||	A 87	|| [[23053]] || [[23053|S K H S S ANANDAPURAM]] || [[എസ്. കെ. എച്ച്. എസ്. എസ്. ആനന്ദപുരം]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2558	||	TSR  175	||	A 88	|| [[23055]] || [[23055|ST. GEORGE'S H S PARIYARAM]] || [[സെന്റ് ജോർജ് എച്ച്. എസ്സ്. പരിയാരം]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2559	||	TSR  176	||	A 89	|| [[23056]] || [[23056|ST. SEBASTIAN'S H S S KUTTIKKAD]] || [[സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കുറ്റിക്കാട്]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2560	||	TSR  177	||	A 90	|| [[23057]] || [[23057|A K M H S POYYA]] || [[എ. കെ. എം. എച്ച്. എസ്സ്. പൊയ്യ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2561	||	TSR  178	||	A 91	|| [[23058]] || [[23058|ST. ANTONY'S H S S PUDUKKAD]] || [[സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. പുതുക്കാട്]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2562	||	TSR  179	||	A 92	|| [[23060]] || [[23060|ST.MARY'S H S CHENGALOOR]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്. എസ്സ്. ചെങ്ങാലൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2563	||	TSR  180	||	A 93	|| [[23061]] || [[23061|R H S THUMPUR]] || [[ആർ. എച്ച്. എസ്സ്. തുമ്പൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2564	||	TSR  181	||	A 94	|| [[23063]] || [[23063|T H S PUTHENCHIRA]] || [[ടി. എച്ച്. എസ്സ്. പുത്തൻചിറ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2565	||	TSR  182	||	A 95	|| [[23064]] || [[23064|N S H S S VALOOR]] || [[എൻ. എസ്സ്.എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. വാളൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2566	||	TSR  183	||	A 96	|| [[23065]] || [[23065|U H S S MAMBRA]] || [[യു. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. മാമ്പ്ര]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2567	||	TSR  184	||	A 97	|| [[23066]] || [[23066|S N D P H S S PALISSERY]] || [[എസ്സ്. എൻ. ഡി. പി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. പാലിശ്ശേരി]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2568	||	TSR  185	||	A 98	|| [[23067]] || [[23067|ST. MARY'S H S VYNTHALA]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്. എസ്സ്. വൈന്തല]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2569	||	TSR  186	||	A 99	|| [[23068]] || [[23068|H S S PANANGAD]] || [[എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. പനങ്ങാട്]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	കൊടുങ്ങല്ലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2570	||	TSR  187	||	A 100	|| [[23070]] || [[23070|ST. JOSEPH'S H S MATHILAKAM]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്. എസ്സ്. മതിലകം]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	കൊടുങ്ങല്ലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2571	||	TSR  188	||	A 101	|| [[23075]] || [[23075|S N V H S S ALOOR]] || [[എസ്സ്. എൻ. വി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ആളൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2572	||	TSR  189	||	A 102	|| [[23076]] || [[23076|U H S ANNANAD]] || [[യു.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. അന്നനാട്]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2573	||	TSR  190	||	A 103	|| [[23077]] || [[23077|S C G H S S KOTTAKKAL MALA]] || [[എസ്സ്. സി. ജി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കോട്ടക്കൽ മാള]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2574	||	TSR  191	||	A 104	|| [[23080]] || [[23080|O L F G H S MATHILAKAM]] || [[ഒ. എൽ. എഫ്. ജി. എച്ച്. എസ്സ്. മതിലകം]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	കൊടുങ്ങല്ലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2575	||	TSR  192	||	A 105	|| [[23085]] || [[23085|M E S H S S P. VEMBALLUR]] || [[എം. ഇ. എസ്സ്. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. പി. വെമ്പല്ലൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	കൊടുങ്ങല്ലൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2576	||	TSR  193	||	A 106	|| [[24002]] || [[24002|St. Joseph`s H. S Pangarappilly]] || [[സെൻറ് ജോസഫ് എച്ച് എസ് പങ്ങാരപ്പിള്ളി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2577	||	TSR  194	||	A 107	|| [[24003]] || [[24003|L. F. Girls H. S Chelakkara]] || [[എൽ എഫ് ജി എച്ച് എസ് എസ് ചേലക്കര]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2578	||	TSR  195	||	A 108	|| [[24006]] || [[24006|N. S. S. H. S Mulloorkara]] || [[എൻ എസ് എസ് എച്ച് എസ് മുള്ളൂർക്കര]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2579	||	TSR  196	||	A 109	|| [[24014]] || [[24014|M. J. D. H. S Kunnamkulam]] || [[എം ജെ ഡി എച്ച് എസ് കുന്നംകുളം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2580	||	TSR  197	||	A 110	|| [[24015]] || [[24015|B. C. G. H. S Kunnamkulam]] || [[ബി സി ജി എച്ച് എസ് കുന്നംകുളം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2581	||	TSR  198	||	A 111	|| [[24016]] || [[24016|L. I. G. H. S Choondal]] || [[എൽ ഐ ജി എച്ച് എസ് ചൂണ്ടൽ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2582	||	TSR  199	||	A 112	|| [[24018]] || [[24018|St. Francis H. S. S for Boys Mattom]] || [[സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എച്ച് എസ് എസ് മറ്റം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2583	||	TSR  200	||	A 113	|| [[24019]] || [[24019|A. M. H. S Chemmanur]] || [[എ എം എച്ച് എസ് ചെമ്മണൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2584	||	TSR  201	||	A 114	|| [[24020]] || [[24020|St. Francis H. S for Girls Mattom]] || [[സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് ജി എച്ച് എസ് മറ്റം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2585	||	TSR  202	||	A 115	|| [[24021]] || [[24021|St. Thomas H.S.S Mayannoor]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച് എസ് മായന്നൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2586	||	TSR  203	||	A 116	|| [[24022]] || [[24022|Sarvodayam H. S Aryampadam]] || [[സർവോദയം എച്ച് എസ് എസ് ആര്യംപാടം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2587	||	TSR  204	||	A 117	|| [[24023]] || [[24023|N. S. S. V. H. S. S Mundathicode]] || [[എൻ എസ് എസ് വി എച്ച് എസ് എസ് മുണ്ടത്തിക്കോട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2588	||	TSR  205	||	A 118	|| [[24025]] || [[24025|St. Joseph`s And St. Cyril`s H. S West Mangad]] || [[St ജോസഫ്സ് ആന്റ് &amp; St സിറിൽസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. വെസ്റ്റ് മങ്ങാട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2589	||	TSR  206	||	A 119	|| [[24029]] || [[24029|T. M.V. H. S.S Perimpilavu]] || [[ടി.എം.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പെരുമ്പിലാവ്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2590	||	TSR  207	||	A 120	|| [[24030]] || [[24030|H. S Pengamuck]] || [[എച്ച് എസ് പെങ്ങാമുക്ക്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2591	||	TSR  208	||	A 121	|| [[24036]] || [[24036|Nirmala H. S Kundukad]] || [[നിർമല എച്ച് എസ് കുണ്ടുക്കാട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2592	||	TSR  209	||	A 122	|| [[24039]] || [[24039|St. Joseph`s H. S. S Pavaratty]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ്. പാവറട്ടി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	മുല്ലശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2593	||	TSR  210	||	A 123	|| [[24040]] || [[24040|M. A. S. M. V. H. S. S Venmanad]] || [[എം എ എസ് എം എച്ച് എസ് വെന്മേനാട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	മുല്ലശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2594	||	TSR  211	||	A 124	|| [[24041]] || [[24041|Christ King C.G.H.S Pavaratty]] || [[സി കെ സി ജി എച്ച് എസ് പാവർട്ടി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	മുല്ലശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2595	||	TSR  212	||	A 125	|| [[24042]] || [[24042|St. Theresa's Girls H. S Brahmakulam]] || [[സെന്റ് തെരെസാസ് ജി എച്ച് എസ് ബ്രഹ്മക്കുളം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2596	||	TSR  213	||	A 126	|| [[24043]] || [[24043|V. R. A. M. H. S Thaikkad South]] || [[വി ആർ എ എം എച്ച് എസ് തൈക്കാട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2597	||	TSR  214	||	A 127	|| [[24046]] || [[24046|Islamic V. H. S. S Orumanayur]] || [[ഐ വി എച്ച് എസ് ഒരുമനയൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2598	||	TSR  215	||	A 128	|| [[24047]] || [[24047|M. R. R. M. H. S Chavakkad]] || [[എം ആർ ആർ എം എച്ച് എസ് ചാവക്കാട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2599	||	TSR  216	||	A 129	|| [[24049]] || [[24049|L. F. C. G. H. S. S Mammiyur]] || [[എൽ എഫ് സി ജി എച്ച് എസ് മമ്മിയൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2600	||	TSR  217	||	A 130	|| [[24050]] || [[24050|National H. S. S Engandiyur]] || [[എൻ എച്ച് എസ് ഏങ്ങണ്ടിയൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2601	||	TSR  218	||	A 131	|| [[24051]] || [[24051|St. Thomas H. S Engandiyur]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച് എസ് ഏങ്ങണ്ടിയൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2602	||	TSR  219	||	A 132	|| [[24052]] || [[24052|St. George`s H. S Thozhiyur]] || [[സെന്റ് ജോർജ് എച്ച് എസ് തൊഴിയൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2603	||	TSR  220	||	A 133	|| [[24053]] || [[24053|H. S. Thiruvalayannur]] || [[എച്ച് എസ് എസ് തിരുവളയന്നൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2604	||	TSR  221	||	A 134	|| [[24055]] || [[24055|St. Joseph`s H. S Enamakkal]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് ഏനാമാക്കൽ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	മുല്ലശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2605	||	TSR  222	||	A 135	|| [[24060]] || [[24060|H. S Chentrappinni]] || [[എച്ച് എസ് ചെന്ത്രാപ്പിന്നി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2606	||	TSR  223	||	A 136	|| [[24061]] || [[24061|V. P. M. S. N. D. P. H. S. S Kazhimpram]] || [[വി പി എം എസ് എൻ ഡി പി എച്ച് എസ് കഴിമ്പ്രം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2607	||	TSR  224	||	A 137	|| [[24063]] || [[24063|R. M. V. H. S. S Perinjanam]] || [[ആർ എം എച്ച് എസ് പെരിഞ്ഞനം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2608	||	TSR  225	||	A 138	|| [[24065]] || [[24065|St. Anne`s Girls H. S Edathuruthy]] || [[സെന്റ് ഏൻസ് ജി എച്ച് എസ് എടത്തിരുത്തി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2609	||	TSR  226	||	A 139	|| [[24068]] || [[24068|K. N. M. V. H. S. S Vatanappally]] || [[കെ എൻ എം വി എച്ച് എസ് വാടാനപ്പള്ളി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2610	||	TSR  227	||	A 140	|| [[24071]] || [[24071|St. Mary`s G. H. S Chowannur]] || [[സെന്റ് മേരീസ് ജി എച്ച് എസ് ചൊവ്വന്നൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2611	||	TSR  228	||	A 141	|| [[24072]] || [[24072|Sree Krishna H. S. S Guruvayur]] || [[ശ്രീകൃഷ്ണ എച്ച് എസ് എസ് ഗുരുവായൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2612	||	TSR  229	||	A 142	|| [[24073]] || [[24073|St. Sebastian`s H. S Chittattukara]] || [[സെന്റ് സബാസ്റ്റ്യൻ എച്ച് എസ് ചിറ്റാട്ടുകര]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2613	||	TSR  230	||	A 143	|| [[24075]] || [[24075|St. John`s H. S Elanad]] || [[സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച് എസ് എളനാട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2614	||	TSR  231	||	A 144	|| [[24076]] || [[24076|S. S. M.V .H S. S Edakkazhiyur]] || [[എസ് എസ് എം എച്ച് എസ് എടക്കഴിയൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2615	||	TSR  232	||	A 145	|| [[24078]] || [[24078|M I C Al Ameen H.S Kecheri]] || [[എം ഐ സി അൽ അമീൻ എച്ച് എസ് എസ് കേച്ചേരി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2616	||	TSR  233	||	A 146	|| [[24079]] || [[24079|Aleemul Islam H. S. S Padoor]] || [[എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. പാടൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	മുല്ലശ്ശേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2617	||	TSR  234	||	A 147	|| [[24081]] || [[24081|S. N. T. H. S. S Natika]] || [[എസ് എൻ ടി എച്ച് എസ് നാട്ടിക]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2618	||	TSR  235	||	A 148	|| [[24398]] || [[24398|Snehalayam C. S. I. H.S. for Deaf Kunnamkulam]] || [[സ്നേഹാലയം കുന്നംകളം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2619	||	TSR  236	||	A 149	|| [[50012]] || [[50012|Asha Bhavan School For Deaf]] || [[ആശാഭവൻ സ്കൂൾ ഫോർ ഡെഫ്]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2620	||	TSR  237	||	A 150	|| [[50013]] || [[50013|Amritha Speech and Hearing Improvement School Ayyanthole]] || [[അമൃത സ്പീച്ച് ആന്റ് ഹിയറിംഗ് ഇംപ്രൂവ്മെന്റ് സ്കൂൾ അയ്യന്തോൾ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2621	||	TSR  238	||	A 151	|| [[70001]] || [[70001|Kerala Kalamandalam]] || [[കലാമണ്ഡലം ആർട്സ് എച്ച് എസ് ചെറുതുരുത്തി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2622	||	TSR  239	||	UA 1	|| [[22020]] || [[22020|N. S. S. E. M. H. S. WEST FORT THRISSUR]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. വെസ്റ്റ് ഫോർട്ട്]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2623	||	TSR  240	||	UA 2	|| [[22038]] || [[22038|St.Josephs Model H. S. Kuriachira]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് . മോഡൽ. എച്ച്. എസ്. എസ് .കുരിയച്ചിറ.]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2624	||	TSR  241	||	UA 3	|| [[22044]] || [[22044|K. A. U. H. S. Vellanikkara]] || [[കെ. എ. യു. എച്ച്. എസ്. വെള്ളാനിക്കര]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2625	||	TSR  242	||	UA 4	|| [[22045]] || [[22045|Donbosco Mannuthy]] || [[ഡോൺബോസ്കോ. എച്ച്. എസ്. മണ്ണുത്തി]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2626	||	TSR  243	||	UA 5	|| [[22060]] || [[22060|Holly Angel's H. S. S. Ollur]] || [[ഹോളി എയ്ഞ്ചൽസ് ബോയ്സ് എച്ച്. എസ്. എസ്. ഒല്ലൂര്]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2627	||	TSR  244	||	UA 6	|| [[22064]] || [[22064|St Paul's C E H S S Kuriachira]] || [[സെന്റ് പോൾസ് സി. ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. എസ്. കുരിയച്ചിറ]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ ഈസ്റ്റ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2628	||	TSR  245	||	UA 7	|| [[22085]] || [[22085|ST. JOSEPH'S E. M. H. S. S. ERAVU]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ്. ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. എസ് .എറവ്.]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	തൃശ്ശൂർ വെസ്റ്റ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2629	||	TSR  246	||	UA 8	|| [[22086]] || [[22086|Lourde Matha E. M. H. S. S. Cherpu]] || [[ലൂർദ്മാതാ ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. ചേർപ്പ്.]] ||	തൃശ്ശൂർ	||	ചേർപ്പ് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2630	||	TSR  247	||	UA 9	|| [[23002]] || [[23002|ST. JOSEPH'S E M H S S ALOOR]] || [[സെന്റ് ജോസഫ് ഇ. എം. എച്ച്. എസ്സ്. ആളൂർ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2631	||	TSR  248	||	UA 10	|| [[23007]] || [[23007|CARMEL H S S CHALAKUDY]] || [[കാർമ്മൽ എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ചാലക്കടി]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2632	||	TSR  249	||	UA 11	|| [[23022]] || [[23022|DONBOSCO H S S IRINJALAKUDA]] || [[ഡോൺബോസ്കോ എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ഇരിങ്ങാലക്കുട]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2633	||	TSR  250	||	UA 12	|| [[23041]] || [[23041|VIMALA H S S VELLIKULANGARA]] || [[വിമല എച്ച്. എസ്സ്. വെള്ളിക്കുളങ്ങര]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ചാലക്കുടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2634	||	TSR  251	||	UA 13	|| [[23072]] || [[23072|H C C E M H S S SNEHAGIRI MALA]] || [[എച്ച്. സി. സി. ഇ. എം. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. സ്നേഹഗിരി, മാള]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	മാള 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2635	||	TSR  252	||	UA 14	|| [[23082]] || [[23082|Lisieux Convent English Medium High School]] || [[ലിസ്യു കോൺവെന്റ് ഇ.എം.എച്ച്. എസ്. കാട്ടുങ്ങച്ചിറ]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2636	||	TSR  253	||	UA 15	|| [[23084]] || [[23084|SANGAMESWARA N S S E M H S IRINJALAKUDA]] || [[സംഗമേശ്വര എൻ. എസ്സ്. എസ്സ്. ഇ. എം. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ഇരിങ്ങാലക്കുട]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2637	||	TSR  254	||	UA 16	|| [[23086]] || [[23086|VIDYAJYOTHI E M H S ARIPALAM]] || [[വിദ്യാജ്യോതി ഇ. എം. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. അരിപ്പാലം]] ||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	ഇരിഞ്ഞാലക്കുട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2638	||	TSR  255	||	UA 17	|| [[24013]] || [[24013|Bethany St. John`s E. M. H. S Kunnamkulam]] || [[ബഥനി ഇ എച്ച് എസ് കുന്നകുളം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2639	||	TSR  256	||	UA 18	|| [[24017]] || [[24017|De Paul E. M. H. S Choondal]] || [[ഡി പോൾ ഇ എം എച്ച് എസ് എസ് ചൂണ്ടൽ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2640	||	TSR  257	||	UA 19	|| [[24027]] || [[24027|Focus Islamic English H. S Kadappuram]] || [[ഫോക്കസ് ഇ എച്ച് എസ് തൊട്ടാപ്പ്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2641	||	TSR  258	||	UA 20	|| [[24045]] || [[24045|Rahmath English H. S Thozhiyur]] || [[റഹ്മത്ത് ഇ എച്ച് എസ് തൊഴിയൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2642	||	TSR  259	||	UA 21	|| [[24077]] || [[24077|I. C. A. E. H. S. S Vadakkekad]] || [[ഐ സി എ ഇ എച്ച് എസ് വടക്കെക്കാട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2643	||	TSR  260	||	UA 22	|| [[24082]] || [[24082|J. M.J. E.M.H.S. Athani]] || [[ജെ എം ജെ ഇ എം എച്ച് എസ് അത്താണി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വടക്കാഞ്ചേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2644	||	TSR  261	||	UA 23	|| [[24083]] || [[24083|Concord English School Pannithadam]] || [[കോൺകോട് ഇ എച്ച് എസ് ചിറമനേങ്ങാട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2645	||	TSR  262	||	UA 24	|| [[24084]] || [[24084|Assisi English Medium School Thalakottukara]] || [[അസീസി ഇ എച്ച് എസ് തലക്കോട്ടുകര]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2646	||	TSR  263	||	UA 25	|| [[24085]] || [[24085|I. D. C English H. S Orumanayur]] || [[ഐ ഡി സി ഇ എച്ച് എസ് ഒരുമനയൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2647	||	TSR  264	||	UA 26	|| [[24086]] || [[24086|Sirajul Uloom English School Kallumpuram]] || [[സിറാജുൽ ഉല്ലും ഇ എച്ച് എസ് കല്ലുംപുറം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2648	||	TSR  265	||	UA 27	|| [[24088]] || [[24088|D. Q. R. H. S Kallumpuram]] || [[ഡി ക്യു ആർ എച്ച് എസ് കല്ലുംപുറം]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2649	||	TSR  266	||	UA 28	|| [[24089]] || [[24089|St. M. M. C. H. S Kanippayyur]] || [[സെന്റ് എം എം സി എച്ച് എസ് കാണിപ്പയ്യൂർ]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2650	||	TSR  267	||	UA 29	|| [[24090]] || [[24090|Model H. S Puthiyangadi]] || [[മോഡൽ എച്ച് എസ് പുതിയങ്ങാടി]] ||	ചാവക്കാട് 	||	വലപ്പാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2651	||	TSR  268	||	UA 30	|| [[24092]] || [[24092|ALAMEEN ENGLISH HIGH SCHOOL KARIKKAD]] || [[അൽ അമീൻ ഇംഗ്ലീഷ് ഹൈസ്കൂൾ കരിക്കാട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	കുന്നംകുളം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2652	||	TSR  269	||	UA 31	|| [[24093]] || [[24093|Thaqwa Residential English High School Andathode]] || [[തഖ്‌വ റസിഡൻഷ്യൽ ഇംഗ്ലീഷ് ഹൈസ്കൂൾ അണ്ടത്തോട്]] ||	ചാവക്കാട് 	||	ചാവക്കാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2653	||	TVM  1	||	G 1	|| [[42003]] || [[42003|Govt. H. S. S. Aruvikkara]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. അരുവിക്കര]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2654	||	TVM  2	||	G 2	|| [[42004]] || [[42004|Govt. T H S Meenankal]] || [[ഗവൺമെന്റ് ട്രൈബൽ ഹൈസ്ക്കൂൾ മീനാങ്കൽ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2655	||	TVM  3	||	G 3	|| [[42005]] || [[42005|Govt. V &amp; H S S Aryanad]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി. &amp; എച്ച്. എസ്. എസ്. ആര്യനാട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2656	||	TVM  4	||	G 4	|| [[42006]] || [[42006|Govt. Model Hss For Boys Attingal]] || [[ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ബോയ്സ് ആറ്റിങ്ങൽ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2657	||	TVM  5	||	G 5	|| [[42007]] || [[42007|GOVT.V.H.S.S. ALAMCODE]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ആലംകോട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2658	||	TVM  6	||	G 6	|| [[42008]] || [[42008|Govt H S S For Girls Attingal]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങൽ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2659	||	TVM  7	||	G 7	|| [[42011]] || [[42011|Govt. H S S Elampa]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. ഇളമ്പ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2660	||	TVM  8	||	G 8	|| [[42015]] || [[42015|P N M G H S S Koonthalloor]] || [[പി. എൻ. എം. ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2661	||	TVM  9	||	G 9	|| [[42018]] || [[42018|G H S S Kappil]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ് .എസ് കാപ്പിൽ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2662	||	TVM  10	||	G 10	|| [[42020]] || [[42020|G S N V H S S Kadakkavoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എസ്. എൻ. വി. എച്ച്. എസ്. എസ് കടയ്ക്കാവൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2663	||	TVM  11	||	G 11	|| [[42021]] || [[42021|Govt H S Avanavancheri]] || [[ഗവൺമെൻറ്, എച്ച്.എസ്. അവനവൻചേരി]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2664	||	TVM  12	||	G 12	|| [[42023]] || [[42023|G H S S Kavalayoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ് കവലയൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2665	||	TVM  13	||	G 13	|| [[42025]] || [[42025|Govt. HSS Kilimanoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ് കിളിമാനൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2666	||	TVM  14	||	G 14	|| [[42026]] || [[42026|Govt. Boys H.S.S. Mithirmala]] || [[ഗവൺമെന്റ് ബോയിസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. മിതൃമ്മല]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2667	||	TVM  15	||	G 15	|| [[42027]] || [[42027|Govt. Girls H.S.S. Mithirmala]] || [[ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്.എസ്.മിതൃമ്മല]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2668	||	TVM  16	||	G 16	|| [[42028]] || [[42028|Govt. H.S.S. Bharathannoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. ഭരതന്നൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2669	||	TVM  17	||	G 17	|| [[42030]] || [[42030|Govt. H.S. Madatharakani]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. മടത്തറകാണി]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2670	||	TVM  18	||	G 18	|| [[42034]] || [[42034|Govt. HSS Navaikulam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ് നാവായിക്കുളം]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2671	||	TVM  19	||	G 19	|| [[42035]] || [[42035|Govt V H S S Njekkad]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി. എച്ച്. എസ്. എസ് ഞെക്കാട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2672	||	TVM  20	||	G 20	|| [[42037]] || [[42037|Govt. V H S S For Boys Nedumangad]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ഫോർ ബോയ്സ് നെടുമങ്ങാട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2673	||	TVM  21	||	G 21	|| [[42039]] || [[42039|Govt. H S S Poovathoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. പൂവത്തൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2674	||	TVM  22	||	G 22	|| [[42040]] || [[42040|Govt. H S Karippoor]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. കരിപ്പൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2675	||	TVM  23	||	G 23	|| [[42042]] || [[42042|Govt. H S S For Girls Nedumangad]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് നെടുമങ്ങാട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2676	||	TVM  24	||	G 24	|| [[42044]] || [[42044|Govt. V &amp; H S S Vellanad]] || [[ജി കാർത്തികേയൻ സ്മാരക ജി.വി.ആന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. വെള്ളനാട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2677	||	TVM  25	||	G 25	|| [[42047]] || [[42047|Govt.V &amp; HSS Pakalkuri]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി. ആൻഡ് എച്ച്. എസ്. എസ്. പകൽക്കുറി]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2678	||	TVM  26	||	G 26	|| [[42049]] || [[42049|Govt. HSS Pallickal]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. പള്ളിക്കൽ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2679	||	TVM  27	||	G 27	|| [[42051]] || [[42051|Govt H S S Venjaramood]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2680	||	TVM  28	||	G 28	|| [[42052]] || [[42052|G H S S Vakkom]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വക്കം]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2681	||	TVM  29	||	G 29	|| [[42054]] || [[42054|G H S S Palayamkunnu]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ് പാളയംകുന്ന്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2682	||	TVM  30	||	G 30	|| [[42057]] || [[42057|G M H S Nadayara]] || [[ജി.എം.എച്ച്.എസ്. നടയറ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2683	||	TVM  31	||	G 31	|| [[42058]] || [[42058|G M H S S Varkala]] || [[ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ. എച്ച്. എസ്. എസ് വർക്കല]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2684	||	TVM  32	||	G 32	|| [[42059]] || [[42059|Govt. V &amp; H.S.S. Vithura]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് വിതുര]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2685	||	TVM  33	||	G 33	|| [[42060]] || [[42060|Govt. H.S. Anappara]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. ആനപ്പാറ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2686	||	TVM  34	||	G 34	|| [[42061]] || [[42061|Govt. H.S.S. Tholicode]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ് തൊളിക്കോട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2687	||	TVM  35	||	G 35	|| [[42062]] || [[42062|V.K.Kani Govt. H.S. Panacode]] || [[വി.കെ.കാണി ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ് പനയ്ക്കോട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2688	||	TVM  36	||	G 36	|| [[42063]] || [[42063|G H S S Vettoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ് വെട്ടൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2689	||	TVM  37	||	G 37	|| [[42065]] || [[42065|Govt. HSS Thattathumala]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. തട്ടത്തുമല]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2690	||	TVM  38	||	G 38	|| [[42066]] || [[42066|Govt. V &amp; H S S Karakulam]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി. &amp; എച്ച്. എസ്. എസ്. കരകുളം]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2691	||	TVM  39	||	G 39	|| [[42068]] || [[42068|G H S Cherunniyoor]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ് ചെറുന്നിയൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2692	||	TVM  40	||	G 40	|| [[42069]] || [[42069|Govt. HS Nagaroor Nedumparampu]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. നഗരൂർ , നെടുംപറമ്പ്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2693	||	TVM  41	||	G 41	|| [[42071]] || [[42071|Govt. V.H.S.S. Kallara]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കല്ലറ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2694	||	TVM  42	||	G 42	|| [[42072]] || [[42072|Govt H S S Azhoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ് അഴൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2695	||	TVM  43	||	G 43	|| [[42075]] || [[42075|Govt. H S S Koduvazhannoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. കൊട‍ുവഴന്ന‍ൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2696	||	TVM  44	||	G 44	|| [[42076]] || [[42076|Govt.T.H.S. Idinjar]] || [[ഗവൺമെന്റ് റ്റി.എച്ച്.എസ്. ഇടിഞ്ഞാർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2697	||	TVM  45	||	G 45	|| [[42084]] || [[42084|Govt. HS Ponganad]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. പോങ്ങനാട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2698	||	TVM  46	||	G 46	|| [[42085]] || [[42085|Govt. H S Ayilam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. അയിലം]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2699	||	TVM  47	||	G 47	|| [[42086]] || [[42086|Govt. High School Jawahar Colony]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. ജവഹർകോളനി]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2700	||	TVM  48	||	G 48	|| [[42087]] || [[42087|Govt. H.S. Chettachal]] || [[ഗവൺമെന്റ് .എച്ച്.എസ്. ചെറ്റച്ചൽ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2701	||	TVM  49	||	G 49	|| [[42088]] || [[42088|Govt. H S Kudavoorkonam]] || [[ജി.എച്ച്.എസ്. കുടവൂർക്കോണം]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2702	||	TVM  50	||	G 50	|| [[42501]] || [[42501|TECHNICAL HS NEDUMANGAD]] || [[ടെക്നിക്കൽ എച്ച്. എസ്. നെടുമങ്ങാട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2703	||	TVM  51	||	G 51	|| [[43002]] || [[43002|Govt. H. S. Veiloor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. വെയിലൂർ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2704	||	TVM  52	||	G 52	|| [[43003]] || [[43003|GVHSS Pirappancodu]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി.&amp;എച്ച്.എസ്.എസ്. പിരപ്പൻകോട്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2705	||	TVM  53	||	G 53	|| [[43004]] || [[43004|Govt. H. S. S. Thonnackal]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. തോന്നയ്ക്കൽ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2706	||	TVM  54	||	G 54	|| [[43008]] || [[43008|Govt. HSS Kazhakuttom]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. കഴക്കൂട്ടം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2707	||	TVM  55	||	G 55	|| [[43013]] || [[43013|Govt. Boys H. S. S. Kanniakulangara]] || [[ഗവൺമെന്റ് ബോയിസ് എച്ച്. എസ്. എസ് കന്യാകുളങ്ങര]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2708	||	TVM  56	||	G 56	|| [[43014]] || [[43014|Govt. Girls H. S. S. Kanniakulangara]] || [[ജി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കന്യാകുളങ്ങര]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2709	||	TVM  57	||	G 57	|| [[43015]] || [[43015|GOVT. H S S, NEDUVELI]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. നെടുവേലി]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2710	||	TVM  58	||	G 58	|| [[43017]] || [[43017|Govt. H. S. S. AYIROORPPARA]] || [[ഗവൺമെൻറ്, എച്ച്.എസ്. എസ് അയിരുപ്പാറ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2711	||	TVM  59	||	G 59	|| [[43024]] || [[43024|Govt. H. S. S. Kulathoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. കുളത്തൂർ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2712	||	TVM  60	||	G 60	|| [[43026]] || [[43026|Govt. H. S. Sreekariam]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. ശ്രീകാര്യം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2713	||	TVM  61	||	G 61	|| [[43029]] || [[43029|G. H. S. Mannanthala]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. മണ്ണന്തല]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2714	||	TVM  62	||	G 62	|| [[43032]] || [[43032|Govt. H. S. Kattachakonam]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. കറ്റച്ചക്കോണം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2715	||	TVM  63	||	G 63	|| [[43033]] || [[43033|Govt. H. S. S. Medical College]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2716	||	TVM  64	||	G 64	|| [[43035]] || [[43035|Govt. Model Girls H. S. S Pattom]] || [[ഗവൺമെൻറ്, മോഡൽ ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്.എസ് പട്ടം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2717	||	TVM  65	||	G 65	|| [[43036]] || [[43036|Govt City V. And H. S. S. P. M. G]] || [[ഗവൺമെന്റ് സിറ്റി വി. ആൻഡ് എച്ച്. എസ്. എസ് പി. എം. ജി.]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2718	||	TVM  66	||	G 66	|| [[43037]] || [[43037|Govt. H. S. Katchani]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്. കാച്ചാണി]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2719	||	TVM  67	||	G 67	|| [[43038]] || [[43038|Govt. V And H S S Vattiyoorkave]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വട്ടിയൂർക്കാവ്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2720	||	TVM  68	||	G 68	|| [[43039]] || [[43039|P. S. N. M. Govt. H. S. S. Peroorkada]] || [[പി. എസ്. എൻ. എം. ഗവൺമെൻറ് എച്ച്. എസ്. എസ്. പേരൂർക്കട]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2721	||	TVM  69	||	G 69	|| [[43040]] || [[43040|G. G. H. S. S. Peroorkada]] || [[ഗവൺമെന്റ് ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. പേരൂർക്കട]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2722	||	TVM  70	||	G 70	|| [[43050]] || [[43050|Govt. Girls V. H. S. S. Pettah]] || [[ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. പേട്ട]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2723	||	TVM  71	||	G 71	|| [[43051]] || [[43051|Govt. H. S. Vanchiyoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. വഞ്ചിയൂർ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2724	||	TVM  72	||	G 72	|| [[43052]] || [[43052|Govt. H. S. S. Pettah]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. പേട്ട]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2725	||	TVM  73	||	G 73	|| [[43053]] || [[43053|G. V. Raja Sports School Mylam]] || [[ജി. വി. രാജാ സ്പോട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2726	||	TVM  74	||	G 74	|| [[43056]] || [[43056|Govt. H. S. Karikkakom]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. കരിക്കകം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2727	||	TVM  75	||	G 75	|| [[43060]] || [[43060|Govt. H. S. Sanskrit Fort]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. സാൻസ്ക്രിറ്റ് ഫോർട്ട്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2728	||	TVM  76	||	G 76	|| [[43063]] || [[43063|Govt. Regional Fisheries Techenical H. S. Valiyathura]] || [[ഗവൺമെന്റ് റീജണൽ ഫിഷറീസ് ടെക്നിക്കൽ എച്ച്. എസ്. വലിയതുറ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2729	||	TVM  77	||	G 77	|| [[43069]] || [[43069|Govt. H. S. Vazhamuttom]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. വാഴമുട്ടം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2730	||	TVM  78	||	G 78	|| [[43070]] || [[43070|Govt. H. S. S. Kamaleswaram]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. കമലേശ്വരം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2731	||	TVM  79	||	G 79	|| [[43072]] || [[43072|Govt. V. And H. S. S. For Girls Manacuad]] || [[ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് മണക്കാട്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2732	||	TVM  80	||	G 80	|| [[43073]] || [[43073|Govt. H. S. Kalady]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. കാലടി]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2733	||	TVM  81	||	G 81	|| [[43074]] || [[43074|Govt. B. H. S. S. Karamana]] || [[ഗവൺമെന്റ് ബി. എച്ച്. എസ്. എസ്. കരമന]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2734	||	TVM  82	||	G 82	|| [[43075]] || [[43075|Govt. H. S. Pappanamcode]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. പാപ്പനംകോട്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2735	||	TVM  83	||	G 83	|| [[43076]] || [[43076|Govt. G. H. S. S. Karamana]] || [[ഗവൺമെന്റ് ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. കരമന]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2736	||	TVM  84	||	G 84	|| [[43078]] || [[43078|Govt. H. S. S. Punnamoodu]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. പുന്നമൂട്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2737	||	TVM  85	||	G 85	|| [[43079]] || [[43079|Govt. High School Chalai]] || [[ഗവൺമെന്റ് ഹൈസ്കൂൾ ചാല]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2738	||	TVM  86	||	G 86	|| [[43080]] || [[43080|Govt. Model H. S. S. For Boys Chalai]] || [[ഗവൺമെന്റ് മോ‍ഡൽ എച്ച്. എസ്. എസ്. ഫോർ ബോയ്സ് ചാല]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2739	||	TVM  87	||	G 87	|| [[43081]] || [[43081|Govt. Tamil V. And H. S. S. Chalai]] || [[ഗവൺമെന്റ് തമിഴ് വി. ആൻ‍ഡ് എച്ച്. എസ്. എസ്. ചാല]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2740	||	TVM  88	||	G 88	|| [[43082]] || [[43082|Govt. Central H. S. Attakulangara]] || [[ഗവൺമെന്റ് സെൻട്രൽ എച്ച്. എസ്. അട്ടക്കുളങ്ങര]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2741	||	TVM  89	||	G 89	|| [[43083]] || [[43083|S. M. V. Model H. S. S. Thiruvananthapuram]] || [[എസ് എം വി ഗവൺമന്റ് മോഡൽ എച്ച് എസ് എസ് തിരുവനന്തപുരം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2742	||	TVM  90	||	G 90	|| [[43084]] || [[43084|Govt. Model B. H. S. S. Thycaud]] || [[ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ ബി. എച്ച്. എസ്. എസ്. തൈയ്ക്കാട്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2743	||	TVM  91	||	G 91	|| [[43085]] || [[43085|Govt. Girls H. S. S. Cottonhill]] || [[ഗവൺമെൻറ്, ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. എസ് ,കോട്ടൺഹിൽ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2744	||	TVM  92	||	G 92	|| [[43090]] || [[43090|Govt. High School Jagathy]] || [[ഗവൺമെന്റ് ഹൈസ്കൂൾ ജഗതി]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2745	||	TVM  93	||	G 93	|| [[43091]] || [[43091|Dr.Ammrhss For Girls, Kattela]] || [[ഡോ. എ. എം. എം. ആർ. എച്ച്. എസ്. എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് കട്ടേല]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2746	||	TVM  94	||	G 94	|| [[43109]] || [[43109|S A M Govt M R S S Vellayani]] || [[ശ്രീ അയ്യങ്കാളി മെമ്മോറിയൽ ജി.എം.ആർ.എസ്. വെള്ളായണി]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2747	||	TVM  95	||	G 95	|| [[43270]] || [[43270|Govt. V. H. S. S. For The Deaf, Jagathy]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ഫോർ ദി ഡഫ്, ജഗതി]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2748	||	TVM  96	||	G 96	|| [[43371]] || [[43371|Technical Higher Secondary School Muttada]] || [[ടെക്നിക്കൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ മുട്ടട]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2749	||	TVM  97	||	G 97	|| [[43501]] || [[43501|Technical Hs Ulloor]] || [[ടെക്നിക്കൽ എച്ച്. എസ്. ഉള്ളൂർ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2750	||	TVM  98	||	G 98	|| [[44002]] || [[44002|Govt. V. H. S. S. Poovar]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി. എച്ച്. എസ്. എസ് പൂവാർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2751	||	TVM  99	||	G 99	|| [[44005]] || [[44005|NKM GHSS Dhanuvachapuram]] || [[എൻ. കെ. എം. ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. ധനുവച്ചപുരം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2752	||	TVM  100	||	G 100	|| [[44006]] || [[44006|Govt. H. S. for Girls Dhanuvachapuram]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ധനുവച്ചപുരം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2753	||	TVM  101	||	G 101	|| [[44009]] || [[44009|Govt. HS Kazhivoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ് കഴിവ‍ൂർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2754	||	TVM  102	||	G 102	|| [[44010]] || [[44010|Govt. V.H. S. Paraniyam]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി. എച്ച്. എസ്. എസ് പരണിയം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2755	||	TVM  103	||	G 103	|| [[44012]] || [[44012|Govt High School Kanjiramkulam]] || [[ഗവൺമെന്റ് ഹൈസ്കൂൾ കാഞ്ഞിരംകുളം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2756	||	TVM  104	||	G 104	|| [[44019]] || [[44019|Govt. HSS Kulathummel]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് കുളത്തുമ്മൽ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2757	||	TVM  105	||	G 105	|| [[44020]] || [[44020|Govt. HSS Poovachal]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് പൂവച്ചൽ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2758	||	TVM  106	||	G 106	|| [[44021]] || [[44021|Govt. V &amp; H.S.S Kulathoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി. &amp;എച്ച്. എസ്. എസ്. കുളത്തൂർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2759	||	TVM  107	||	G 107	|| [[44022]] || [[44022|Govt. VHSS Malayinkeezh]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് മലയിൻകീഴ്]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2760	||	TVM  108	||	G 108	|| [[44023]] || [[44023|Govt.H.S.S.Vilavoorkal]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് വിളവൂർക്കൽ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2761	||	TVM  109	||	G 109	|| [[44024]] || [[44024|Govt. H.S.S for girls Malayinkeezh]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് ഫോർ ഗേൾസ് മലയിൻകീഴ്]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2762	||	TVM  110	||	G 110	|| [[44028]] || [[44028|Govt.HS Kandala]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്. കണ്ടല]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2763	||	TVM  111	||	G 111	|| [[44029]] || [[44029|GOVT H S S MARAYAMUTTOM]] || [[ഗവൺമെൻറ്. എച്ച്.എസ്.എസ് മാരായമുട്ടം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2764	||	TVM  112	||	G 112	|| [[44033]] || [[44033|Govt.H.S.S Kottukal]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കോട്ടുകാൽ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2765	||	TVM  113	||	G 113	|| [[44035]] || [[44035|Govt. HSS Neyyattinkara]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് നെയ്യാറ്റിൻകര]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2766	||	TVM  114	||	G 114	|| [[44036]] || [[44036|Govt. MT HS Ooruttukala]] || [[ഗവൺമെന്റ് എം. ടി. എച്ച്.എസ്. ഊരൂട്ടുകാല]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2767	||	TVM  115	||	G 115	|| [[44037]] || [[44037|Govt. HSS for girls Neyyattinkara]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്.ഫോർ ഗേൾസ് നെയ്യാറ്റിൻകര]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2768	||	TVM  116	||	G 116	|| [[44041]] || [[44041|Govt.V &amp; HSS Parassala]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി. എച്ച്. എസ്. എസ് &amp; എച്ച്. എസ്. എസ്. പാറശാല]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2769	||	TVM  117	||	G 117	|| [[44044]] || [[44044|Govt. K. V. H.S.S Ayira]] || [[ഗവൺമെന്റ് കെ. വി. എച്ച്. എസ്. അയിര]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2770	||	TVM  118	||	G 118	|| [[44050]] || [[44050|Govt. Model H.S.S. Venganoor]] || [[ഗവൺമെൻറ്, മോഡൽ എച്ച്.എസ്.എസ് വെങ്ങാനൂർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2771	||	TVM  119	||	G 119	|| [[44053]] || [[44053|Govt. H. S. S Neyyardam]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് നെയ്യാർഡാം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2772	||	TVM  120	||	G 120	|| [[44055]] || [[44055|Govt. V.H.S.S Veeranakavu]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. വീരണകാവ്]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2773	||	TVM  121	||	G 121	|| [[44059]] || [[44059|Govt HSS Balaramapuram]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ് ബാലരാമപുരം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2774	||	TVM  122	||	G 122	|| [[44060]] || [[44060|Govt. V&amp; H S S Paruthypally]] || [[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് പരുത്തിപ്പള്ളി]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2775	||	TVM  123	||	G 123	|| [[44062]] || [[44062|Govt. H.S.S Mylachal]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് മൈലച്ചൽ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2776	||	TVM  124	||	G 124	|| [[44063]] || [[44063|Govt. H.S.S Keezharoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് കീഴാറൂർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2777	||	TVM  125	||	G 125	|| [[44068]] || [[44068|Govt. H. S Plavoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്. പ്ലാവൂർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2778	||	TVM  126	||	G 126	|| [[44069]] || [[44069|Govt. H. S Perumpazhuthoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. പെരുമ്പഴുതൂർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2779	||	TVM  127	||	G 127	|| [[44071]] || [[44071|Govt. H. S. S Anavoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. ആനാവൂർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2780	||	TVM  128	||	G 128	|| [[44072]] || [[44072|Govt. H. S. S Arayoor]] || [[ജി.എൽ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ആറയൂർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2781	||	TVM  129	||	G 129	|| [[44073]] || [[44073|Govt. HS Thirupuram]] || [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്. തിരുപുറം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2782	||	TVM  130	||	G 130	|| [[44080]] || [[44080|GHS Utharamcode]] || [[ഗവൺമെന്റ് ഹൈസ്കൂൾ ഉത്തരം കോട്]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2783	||	TVM  131	||	G 131	|| [[44501]] || [[44501|Govt. Technical H. S Kulathoor]] || [[ഗവൺമെന്റ് ടെക്നിക്കൽ എച്ച്. എസ്. കുളത്തൂർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2784	||	TVM  132	||	A 1	|| [[42001]] || [[42001|S N V H S S Anad]] || [[എസ്.എൻ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ആനാട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2785	||	TVM  133	||	A 2	|| [[42002]] || [[42002|P H M K M V H S S Panavoor]] || [[പി.എച്ച്.എം.കെ.എം.വി.എച്ച്.എസ്. പനവൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2786	||	TVM  134	||	A 3	|| [[42013]] || [[42013|S C V B H S Chirayinkeezhu]] || [[എസ്. സി. വി. ബി. എച്ച്. എസ്. ചിറയിൻകീഴ്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2787	||	TVM  135	||	A 4	|| [[42014]] || [[42014|S S V G H S S Chirayinkeezhu]] || [[എസ്.എസ് .വി.ജി എച്ച്.എസ്.എസ്. ചിറയിൻകീഴ്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2788	||	TVM  136	||	A 5	|| [[42016]] || [[42016|M R M K M M H S S Edava]] || [[എം.ആർ.എം.കെ.എം.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് . ഇടവ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2789	||	TVM  137	||	A 6	|| [[42019]] || [[42019|S S P B H S S Kadakkavoor]] || [[എസ്.എസ്.പി.ബി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കടയ്ക്കാവൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2790	||	TVM  138	||	A 7	|| [[42022]] || [[42022|St.Joseph's H S S Anchuthengu]] || [[സെന്റ്. ജോസഫ്‍സ് എച്ച്.എസ്.എസ്. അഞ്ചുതെങ്ങ്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2791	||	TVM  139	||	A 8	|| [[42024]] || [[42024|R R V B V H S S Kilimanoor]] || [[ആർ.ആർ.വി.ബി.വി.എച്ച്.എസ്. കിളിമാനൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2792	||	TVM  140	||	A 9	|| [[42029]] || [[42029|S.K.V.H.S.NANNIYODE]] || [[എസ്.കെ.വി. എച്ച്. എസ്. നന്ദിയോട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2793	||	TVM  141	||	A 10	|| [[42031]] || [[42031|B.R.M.H.S. Elavattam]] || [[ബി.ആർ.എം.എച്ച്.എസ്. ഇളവട്ടം]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2794	||	TVM  142	||	A 11	|| [[42032]] || [[42032|NSSHS PALODE]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്. പാലോട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2795	||	TVM  143	||	A 12	|| [[42033]] || [[42033|S K V H S Kadampattukonam]] || [[എസ്.കെ.വി.എച്ച്.എസ്. കടമ്പാട്ടുകോണം]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2796	||	TVM  144	||	A 13	|| [[42036]] || [[42036|L M S H S S Vattappara]] || [[എൽ.എം.എസ്.എച്ച്.എസ് വട്ടപ്പാറ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2797	||	TVM  145	||	A 14	|| [[42041]] || [[42041|S N H S S Uzhamalakkal]] || [[എസ്. എൻ. എച്ച്. എസ്. എസ്. ഉഴമലയ്ക്കൽ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2798	||	TVM  146	||	A 15	|| [[42046]] || [[42046|S N V H S S Nedunganda]] || [[എസ്.എൻ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. നെടുങ്ങണ്ട]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2799	||	TVM  147	||	A 16	|| [[42048]] || [[42048|NSSHS Madavoor]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്.മടവൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2800	||	TVM  148	||	A 17	|| [[42050]] || [[42050|V H S S Karavaram]] || [[വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കരവാരം]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2801	||	TVM  149	||	A 18	|| [[42053]] || [[42053|Sivagiri H S S Varkala]] || [[ശിവഗിരി എച്ച്.എസ്.എസ് വർക്കല]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2802	||	TVM  150	||	A 19	|| [[42055]] || [[42055|Mulamana V.H.S.S. Anakudy]] || [[മ‍ുളമന വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ആനാക‍ുടി]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2803	||	TVM  151	||	A 20	|| [[42056]] || [[42056|DBHS Vamanapuram]] || [[ഡി.ബി.എച്ച്.എസ്. വാമനപുരം]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2804	||	TVM  152	||	A 21	|| [[42064]] || [[42064|R R V GHSS Kilimanoor]] || [[ആർ.ആർ.വി.ഗേൾസ് .എച്ച്.എസ്. കിളിമാനൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2805	||	TVM  153	||	A 22	|| [[42067]] || [[42067|Iqbal H.S.S. Peringammala]] || [[ഇക്ബാൽ എച്ച്.എസ്.എസ് പെരിങ്ങമല]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	പാലോട് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2806	||	TVM  154	||	A 23	|| [[42070]] || [[42070|Janatha H S S Thempammood]] || [[ജനതാ എച്ച്. എസ്. എസ് തേമ്പാംമൂട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2807	||	TVM  155	||	A 24	|| [[42073]] || [[42073|Snvhss Panayara]] || [[എസ്.എൻ.വി.എച്ച്.എസ്.പനയറ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2808	||	TVM  156	||	A 25	|| [[42074]] || [[42074|AKM HS Kudavoor]] || [[എ.കെ.എം.എച്ച്.എസ്. കുടവൂർ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2809	||	TVM  157	||	A 26	|| [[43001]] || [[43001|St. Augustine`s H. S. Murukkumpuzha]] || [[സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻ എച്ച്. എസ്സ്. മുരുക്കുമ്പുഴ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2810	||	TVM  158	||	A 27	|| [[43005]] || [[43005|Muslim H S for Boys Kaniyapuram]] || [[മ‍ുസ്ലീം എച്ച്. എസ്. ഫോർ ബോയിസ് കണിയാപ‍ുരം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2811	||	TVM  159	||	A 28	|| [[43006]] || [[43006|Muslim Girls H. S. S. Kaniyapuram]] || [[മുസ്ലീം ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്.എസ് കണിയാപുരം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2812	||	TVM  160	||	A 29	|| [[43007]] || [[43007|St. Vincent H. S. S. Kaniyapuram]] || [[സെന്റ് വിൻസന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. കണിയാപുരം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2813	||	TVM  161	||	A 30	|| [[43010]] || [[43010|Pallithura H.S.S]] || [[പള്ളിത്തുറ. എച്ച്.എസ്.എസ്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2814	||	TVM  162	||	A 31	|| [[43012]] || [[43012|St.Michael's HSS Kadinamkulam]] || [[സെന്റ് മൈക്കിൾസ് എച്ച്. എസ്. എസ്. കഠിനംകുളം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2815	||	TVM  163	||	A 32	|| [[43018]] || [[43018|L.V.H.S Pothencodu]] || [[എൽ. വി. എച്ച്.എസ്. പോത്തൻകോട്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2816	||	TVM  164	||	A 33	|| [[43019]] || [[43019|M.V.H.S.S Thundathil]] || [[എം.വി. എച്ച്.എസ്. എസ്.തുണ്ടത്തിൽ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2817	||	TVM  165	||	A 34	|| [[43020]] || [[43020|S.N.V.H.S.Chenkottukonam]] || [[എസ്.എൻ.വി. എച്ച്.എസ്. ചേങ്കോട്ടുകോണം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2818	||	TVM  166	||	A 35	|| [[43022]] || [[43022|S. N. G. H. S. Chempazhanthy]] || [[എസ്.എൻ ജി.എച്ച്.എസ്.ചെമ്പഴന്തി]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2819	||	TVM  167	||	A 36	|| [[43027]] || [[43027|St. John`S Model H. S. S. Nalanchira]] || [[സെൻറ് ജോൺസ് മോഡൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. നാലാഞ്ചിറ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2820	||	TVM  168	||	A 37	|| [[43031]] || [[43031|St. Goretti's High School Nalanchira]] || [[സെന്റ് ഗോരേറ്റീസ് ഹൈസ്കൂൾ നാലാഞ്ചിറ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2821	||	TVM  169	||	A 38	|| [[43034]] || [[43034|St.Marys HSS Pattom]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. പട്ടം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2822	||	TVM  170	||	A 39	|| [[43041]] || [[43041|Concordia L. H. S. S. Peroorkada]] || [[കൺകോർഡിയ എൽ. എച്ച്. എസ്. എസ്. പേരൂർക്കട]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2823	||	TVM  171	||	A 40	|| [[43042]] || [[43042|Salvation Army H. S. S. Kawdiar]] || [[സാൽവേഷൻ ആർമി എച്ച്. എസ്. എസ്. കവടിയാർ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2824	||	TVM  172	||	A 41	|| [[43045]] || [[43045|R. K. D. N. S. S. H. S. Sasthamangalam]] || [[ആർ.കെ.ഡി.എൻ.എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്. ശാസ്തമംഗലം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2825	||	TVM  173	||	A 42	|| [[43047]] || [[43047|St. Joseph`S H. S. S. Thiruvananthapuram]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് എച്ച്. എസ്. എസ്. തിരുവനന്തപുരം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2826	||	TVM  174	||	A 43	|| [[43054]] || [[43054|St. Mary`S H. S. S. Vettukad]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്. എസ്. എസ്. വെട്ടുകാട്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2827	||	TVM  175	||	A 44	|| [[43055]] || [[43055|N. S. S. H. S. S. Palkulangara]] || [[എൻ. എസ്. എസ്. എച്ച്. എസ് .എസ്. പാൽക്കുളങ്ങര]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2828	||	TVM  176	||	A 45	|| [[43057]] || [[43057|Fort Boys H. S.]] || [[ഫോർട്ട് ബോയിസ് എച്ച്. എസ്.]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2829	||	TVM  177	||	A 46	|| [[43059]] || [[43059|Fort Girls Mission H. S. Fort]] || [[ഫോർട്ട് ഗേൾസ് മിഷൻ എച്ച്. എസ്. ഫോർട്ട്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2830	||	TVM  178	||	A 47	|| [[43061]] || [[43061|St. Antony`S H. S. S. Valiyathura]] || [[സെന്റ് ആൻറണീസ് എച്ച്. എസ്. എസ്. വലിയതുറ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2831	||	TVM  179	||	A 48	|| [[43062]] || [[43062|Haji C. H. M. K. M. H. S. Vallakadavu]] || [[ഹാജി സി. എച്ച്. എം. കെ. എം. എച്ച്. എസ്. വള്ളക്കടവ്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2832	||	TVM  180	||	A 49	|| [[43064]] || [[43064|St. Roch's High School, Thope]] || [[സെന്റ് റോക്സ് ഹൈസ്കൂൾ, തോപ്പ്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2833	||	TVM  181	||	A 50	|| [[43065]] || [[43065|St. Philomina`S Girls H. S. Poonthura]] || [[സെൻറ് ഫിലോമിനാസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. പൂന്തുറ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2834	||	TVM  182	||	A 51	|| [[43066]] || [[43066|St. Thomas H. S. S. Poonthura]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച്. എസ്. എസ് പൂന്തുറ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2835	||	TVM  183	||	A 52	|| [[43067]] || [[43067|B. N. V. V. And H. S. S. Thiruvallom]] || [[ബി. എൻ. വി. വി. ആൻഡ് എച്ച്. എസ്. എസ്. തിരുവല്ലം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2836	||	TVM  184	||	A 53	|| [[43068]] || [[43068|V. H. S. S. For Girls Thiruvallom]] || [[വി.എച്ച്.എസ്. എസ് ഫോർ ഗേൾസ് തിരുവല്ലം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2837	||	TVM  185	||	A 54	|| [[43087]] || [[43087|A M H S S Thirumala]] || [[എ. എം. എച്ച്. എസ്. എസ്. തിരുമല]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2838	||	TVM  186	||	A 55	|| [[43088]] || [[43088|C. M. G. H. S. Poojappura]] || [[സി. എം. ജി. എച്ച്. എസ്. പൂജപ്പുര]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2839	||	TVM  187	||	A 56	|| [[43111]] || [[43111|N. S. S. H. S. S. Kesavadasapuram]] || [[എൻ. എസ്. എസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. കേശവദാസപുരം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2840	||	TVM  188	||	A 57	|| [[44001]] || [[44001|M. V. H. S. S Arumanoor]] || [[എം.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. അരുമാനൂർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2841	||	TVM  189	||	A 58	|| [[44003]] || [[44003|VIMALA HRIDAYA H S VIRALY]] || [[വിമല ഹൃദയ എച്ച്.എസ്. വിരാലി]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2842	||	TVM  190	||	A 59	|| [[44004]] || [[44004|H.S Balaramapuram]] || [[എച്ച്.എസ്. ബാലരാമപുരം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2843	||	TVM  191	||	A 60	|| [[44007]] || [[44007|N.S.S H. S. S Dhanuvachapuram]] || [[എൻ. എസ്. എസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. ധനുവച്ചപുരം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2844	||	TVM  192	||	A 61	|| [[44008]] || [[44008|PKS HSS Kanjiramkulam]] || [[പി.കെ.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ് കാഞ്ഞിരംകുളം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2845	||	TVM  193	||	A 62	|| [[44011]] || [[44011|LEO XIII H. S. S Pulluvila]] || [[ലിയോ XIII എച്ച്.എസ്. എസ് പുല്ലുവിള]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2846	||	TVM  194	||	A 63	|| [[44013]] || [[44013|St.Chrysostom G.H.S Nellimoodu]] || [[സെന്റ് ക്രിസോസ്റ്റംസ് എച്ച്.എസ്. നെല്ലിമൂട്]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2847	||	TVM  195	||	A 64	|| [[44014]] || [[44014|St.Helens girls HS Lourdupuram]] || [[സെന്റ് ഹെലൻസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. ലൂർദുപുരം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2848	||	TVM  196	||	A 65	|| [[44015]] || [[44015|P. P. M. H. S Karakkonam]] || [[പി. പി. എം. എച്ച്. എസ്. കാരക്കോണം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2849	||	TVM  197	||	A 66	|| [[44016]] || [[44016|VPM HSS Vellarada]] || [[വി.പി.എം.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. വെള്ളറട]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2850	||	TVM  198	||	A 67	|| [[44017]] || [[44017|St. Thomas H. S. S Amboori]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച്. എസ്. എസ്. അമ്പൂരി]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2851	||	TVM  199	||	A 68	|| [[44018]] || [[44018|P. R. W. H. S. S Kattakada]] || [[പി.ആർ ഡബ്ള്യൂ. എച്ച്.എസ്.എസ് കാട്ടാക്കട]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2852	||	TVM  200	||	A 69	|| [[44025]] || [[44025|St.Xavier's H S S Peyad]] || [[സെന്റ് സേവിയേഴ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ് പേയാട്]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2853	||	TVM  201	||	A 70	|| [[44026]] || [[44026|NSS HS Chowalloor]] || [[എൻ.എസ്.എസ്.എച്ച്.എസ്. ചൊവ്വള്ളൂർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2854	||	TVM  202	||	A 71	|| [[44027]] || [[44027|DVMNNM HSS Maranalloor]] || [[ഡി.വി.എം.എൻ.എൻ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് മാറനല്ലൂർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2855	||	TVM  203	||	A 72	|| [[44030]] || [[44030|M. G. M. H. S Poozhanad]] || [[എം.ജി.എം.എച്ച്.എസ്. പൂഴനാട്]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2856	||	TVM  204	||	A 73	|| [[44031]] || [[44031|JP HSS Ottasekharamangalam]] || [[ജെ.പി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഒറ്റശേഖരമംഗലം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2857	||	TVM  205	||	A 74	|| [[44032]] || [[44032|New H. S. S Nellimood]] || [[ന്യൂ എച്ച്.എസ്.എസ് നെല്ലിമൂട്]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2858	||	TVM  206	||	A 75	|| [[44034]] || [[44034|V.V.H.S.S Nemom]] || [[വി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് നേമം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2859	||	TVM  207	||	A 76	|| [[44038]] || [[44038|PGM VHSS Pullamala]] || [[പി.ജി.എം.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പുല്ലാമല]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2860	||	TVM  208	||	A 77	|| [[44040]] || [[44040|EVANS H. S Parassala]] || [[ഇവാൻസ് എച്ച്. എസ്. പാറശ്ശാല]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2861	||	TVM  209	||	A 78	|| [[44042]] || [[44042|Samuel L. M. S. H.S.S. Parassala]] || [[സാമുവൽ എൽ. എം. എസ്. എച്ച്. എസ്. പാറശാല]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2862	||	TVM  210	||	A 79	|| [[44043]] || [[44043|L. M. S Tamil H. S Parassala]] || [[എൽ.എം.എസ് തമിഴ് എച്ച്.എസ്. പാറശാല]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2863	||	TVM  211	||	A 80	|| [[44045]] || [[44045|P.T.M.V.H.S.S Maruthoorkonam]] || [[പി.റ്റി.എം.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് മരുതൂർക്കോണം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2864	||	TVM  212	||	A 81	|| [[44046]] || [[44046|V P S Higher Secondary School Venganoor]] || [[വി. പി. എസ്. ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ വെങ്ങാനൂർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2865	||	TVM  213	||	A 82	|| [[44047]] || [[44047|St.MARY'S H.S.S VIZHINJAM]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്.എസ്, വിഴിഞ്ഞം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2866	||	TVM  214	||	A 83	|| [[44049]] || [[44049|H.S.S for girls Venganoor]] || [[എച്ച്.എസ്. എസ് ഫോർ ഗേൾസ് വെങ്ങാനൂർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2867	||	TVM  215	||	A 84	|| [[44051]] || [[44051|St John's HSS Undancode]] || [[സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഉണ്ടൻകോട്]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2868	||	TVM  216	||	A 85	|| [[44052]] || [[44052|Vrindavan HS Vlathankara]] || [[വൃന്ദാവൻ എച്ച്.എസ്. വ്ളാത്താങ്കര]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2869	||	TVM  217	||	A 86	|| [[44054]] || [[44054|HS Vavode]] || [[ഹൈസ്ക്കൂൾ വാവോട്]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2870	||	TVM  218	||	A 87	|| [[44056]] || [[44056|V.G.H.S.S NEMOM]] || [[വിക്ടറി ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. നേമം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2871	||	TVM  219	||	A 88	|| [[44057]] || [[44057|MCHSS Kottukalkonam]] || [[എം.സി. എച്ച്.എസ്. എസ് കോട്ടുകാൽകോണം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2872	||	TVM  220	||	A 89	|| [[44058]] || [[44058|K.P.M.H.S. KRISHNAPURAMl]] || [[കെ.പി.എം.എച്ച്.എസ് കൃഷ്ണപുരം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2873	||	TVM  221	||	A 90	|| [[44061]] || [[44061|St. Marys HSS Kamukincode]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. കമുകിൻകോട്]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2874	||	TVM  222	||	A 91	|| [[44064]] || [[44064|L F H S ANTHIYOORKONAM]] || [[എൽ.എഫ്.എച്ച്.എസ്. അന്തിയൂർക്കോണം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2875	||	TVM  223	||	A 92	|| [[44065]] || [[44065|Victory VHSS Olathanni]] || [[വിക്ടറി വി.എച്ച്.എസ്. എസ് ഓലത്താന്നി]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2876	||	TVM  224	||	A 93	|| [[44066]] || [[44066|LMS.HSS.CHEMBOOR]] || [[എൽ.എം.എസ്.എച്ച്.എസ്. എസ് ചെമ്പൂര്]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2877	||	TVM  225	||	A 94	|| [[44067]] || [[44067|St.Mathews HS Pozhiyoor]] || [[സെന്റ് മാത്യൂസ് എച്ച്.എസ്. പൊഴിയൂർ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2878	||	TVM  226	||	A 95	|| [[44070]] || [[44070|LMS HSS AMARAVILA]] || [[എൽ.എം.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ് അമരവിള]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2879	||	TVM  227	||	UA 1	|| [[42010]] || [[42010|Navabharath E M H S S Attingal]] || [[നവഭാരത് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. ആറ്റിങ്ങൽ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2880	||	TVM  228	||	UA 2	|| [[42012]] || [[42012|Sr.Elizabeth Joel C S I E M H S S Attingal]] || [[സിസ്റ്റർ എലിസബത്ത് ജോയൽ സി. എസ്. ഐ. ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. എസ്. ആറ്റിങ്ങൽ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2881	||	TVM  229	||	UA 3	|| [[42017]] || [[42017|L F E M H S S Edava]] || [[എൽ.എഫ്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് ഇടവ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2882	||	TVM  230	||	UA 4	|| [[42043]] || [[42043|Darsana H S S Nedumangad]] || [[ദർശന എച്ച്.എസ്. എസ് നെടുമങ്ങാട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2883	||	TVM  231	||	UA 5	|| [[42045]] || [[42045|Vikas Bhavan H S Mithraniketan]] || [[വികാസ് ഭവൻ എച്ച്.എസ്. മിത്രനികേതൻ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2884	||	TVM  232	||	UA 6	|| [[42077]] || [[42077|S S M E M H S Mudapuram]] || [[എസ്.എസ്.എം.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. മുടപുരം]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2885	||	TVM  233	||	UA 7	|| [[42078]] || [[42078|Vidhyadhiraja E M H S Attingal]] || [[വിദ്യാധിരാജ ഇ.എം.എച്ച്.എസ് ആറ്റിങ്ങൽ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2886	||	TVM  234	||	UA 8	|| [[42079]] || [[42079|Crescent H S Nedumangad]] || [[ക്രസന്റ് എച്ച്.എസ്. നെടുമങ്ങാട്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2887	||	TVM  235	||	UA 9	|| [[42080]] || [[42080|KTCT EM HSS Kaduvayil]] || [[കെ.റ്റി.സി.റ്റി ഇ.എം.എച്ച്.എസ് കടുവയിൽ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	കിളിമാനൂർ 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2888	||	TVM  236	||	UA 10	|| [[42081]] || [[42081|Gem Know Model H S S Melvettor]] || [[ജെം നോ മോഡൽ എച്ച്.എസ്. എസ് മേൽ ‍വെട്ടൂർ വർക്കല]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2889	||	TVM  237	||	UA 11	|| [[42082]] || [[42082|S H C H S Anchuthengu]] || [[എസ്.എച്ച്.സി.എച്ച്.എസ്. അഞ്ചുതെങ്ങ്]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2890	||	TVM  238	||	UA 12	|| [[42083]] || [[42083|S N E M H S Saradagiri,Varkala]] || [[എസ്.എൻ.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. ശാരദഗിരി വർക്കല]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	വർക്കല 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2891	||	TVM  239	||	UA 13	|| [[42539]] || [[42539|Amalagiri Bathany Vidyalaya Kulappada]] || [[അമലഗിരി ബഥനി വിദ്യാലയ കുളപ്പട]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2892	||	TVM  240	||	UA 14	|| [[42559]] || [[42559|Daleview H S Punalal]] || [[ഡെയിൽ വ്യൂ എച്ച്. എസ്. പുനലാൽ]] ||	ആറ്റിങ്ങൽ 	||	നെടുമങ്ങാട് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2893	||	TVM  241	||	UA 15	|| [[43009]] || [[43009|Al-Uthuman E. M. H. S. S. Kazhakuttom]] || [[അൽ-ഉദ്മാൻ ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. കഴക്കൂട്ടം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2894	||	TVM  242	||	UA 16	|| [[43011]] || [[43011|Our Lady of Mercy H. S. S. Puthukurichi]] || [[ഔർ ലേഡി ഓഫ് മേഴ്സി എച്ച്.എസ്.എസ് പുതുക്കുറിച്ചി]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2895	||	TVM  243	||	UA 17	|| [[43016]] || [[43016|Lourd Mount H. S. Vattappara]] || [[ലൂർദ് മൗണ്ട് എച്ച്.എസ്. വട്ടപ്പാറ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2896	||	TVM  244	||	UA 18	|| [[43021]] || [[43021|Jyothi Nilayam H. S. S. St. Andrews]] || [[ജ്യോതിനിലയം എച്ച്.എസ്.എസ് സെൻറ് ആൻഡ്രൂസ്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2897	||	TVM  245	||	UA 19	|| [[43025]] || [[43025|Holy Trinity Eng. Medium H. S. Kattela]] || [[ഹോളി ട്രിനിറ്റി ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം എച്ച്. എസ്. കട്ടേല]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2898	||	TVM  246	||	UA 20	|| [[43028]] || [[43028|Sarvodaya Vidyalaya Nalanchira]] || [[സർവോദയ വിദ്യാലയ നാലാഞ്ചിറ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2899	||	TVM  247	||	UA 21	|| [[43030]] || [[43030|St. Thomas H. S. S. Mukkolackal]] || [[സെന്റ് തോമസ് എച്ച്. എസ്. എസ്. മുക്കോലയ്ക്കൽ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2900	||	TVM  248	||	UA 22	|| [[43043]] || [[43043|Christ Nagar E. H. S. S]] || [[ക്രൈസ്റ്റ് നഗർ ഇ. എച്ച്. എസ്. എസ്.]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2901	||	TVM  249	||	UA 23	|| [[43044]] || [[43044|Nirmala Bhavan Girls H. S. S.]] || [[നിർമ്മല ഭവൻ ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. എസ്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2902	||	TVM  250	||	UA 24	|| [[43046]] || [[43046|Shree Vidyadhi Raja Vidya Mandir Vellayambalam]] || [[ശ്രീ വിദ്യാധി രാജാ വിദ്യാ മന്ദിർ, വെള്ളയമ്പലം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2903	||	TVM  251	||	UA 25	|| [[43048]] || [[43048|Holy Angel`S Convent H. S]] || [[ഹോളി ഏയിഞ്ചൽസ് കോൺവെന്റ് എച്ച്. എസ്.]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2904	||	TVM  252	||	UA 26	|| [[43071]] || [[43071|Beema Mahin E. M. H. S. Beemapalli]] || [[ബീമാ മാഹിൻ എം.എച്ച്.എസ്.എസ് ബീമാപ്പള്ളി]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2905	||	TVM  253	||	UA 27	|| [[43077]] || [[43077|M. M. R. H. S. S. Neeramankara]] || [[എം.എം.ആർ. എച്ച്.എസ്. എസ് നീറമൺകര]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2906	||	TVM  254	||	UA 28	|| [[43086]] || [[43086|CARMEL GIRLS HSS VAZHUTHACAD TRIVANDRUM]] || [[കാർമൽ ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്.എസ് വഴുതക്കാട്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2907	||	TVM  255	||	UA 29	|| [[43089]] || [[43089|Chinmaya Vidyalayam Vazhuthacaud]] || [[ചിന്മയ വിദ്യാലയം വഴുതക്കാട്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2908	||	TVM  256	||	UA 30	|| [[43107]] || [[43107|Cordova English Medium H. S. S. Ambalathara]] || [[കൊർദോവ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം എച്ച്. എസ്. എസ്. അമ്പലത്തറ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2909	||	TVM  257	||	UA 31	|| [[43110]] || [[43110|Moulana Azad H. S. Channankara]] || [[മൗലാനാ ആസാദ് സെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	കണിയാപുരം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2910	||	TVM  258	||	UA 32	|| [[43112]] || [[43112|Mary Giri E. M. H. S. Kudappanakkunnu]] || [[മേരി ഗിരി ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. കുടപ്പനക്കുന്ന്]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2911	||	TVM  259	||	UA 33	|| [[43113]] || [[43113|Thunchan Smaraka English Medium H.S Ayranimuttom]] || [[തുഞ്ചൻ സ്മാരക ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം എച്ച്.എസ്. ഐരാണിമുട്ടം]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2912	||	TVM  260	||	UA 34	|| [[43258]] || [[43258|Little Flower Convent School Vellayani]] || [[ലിറ്റിൽഫ്ലവർ കോൺവെന്റ് സ്കൂൾ വെള്ളായണി]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2913	||	TVM  261	||	UA 35	|| [[43260]] || [[43260|Mar Gregorios E. M. H. S.]] || [[മാർ ഗ്രിഗോറിയോസ് ഇ. എം. ‍എച്ച്. എസ്.]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2914	||	TVM  262	||	UA 36	|| [[43537]] || [[43537|Rosmini Covent English Medium School Cheriyathura]] || [[റോസ്‍മിനി കോൺവെൻറ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, ചെറിയതുറ]] ||	തിരുവനന്തപുരം 	||	തിരുവനന്തപുരം സൗത്ത് 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2915	||	TVM  263	||	UA 37	|| [[44039]] || [[44039|St.Theresas Convent Girls HSS Neyyattinkara]] || [[സെന്റ് തെരേസാസ് കോൺവെന്റ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്.എസ്.നെയ്യാറ്റിൻകര]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2916	||	TVM  264	||	UA 38	|| [[44048]] || [[44048|Rosa Mistica H. S. S Betsaida]] || [[റോസ മിസ്റ്റിക്ക ഓർഫണേജ് എച്ച്.എസ്. എസ് ബദ്സൈദാ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2917	||	TVM  265	||	UA 39	|| [[44074]] || [[44074|St. Philip Sadhu Samrakshana Kendra School]] || [[സെന്റ് ഫിലിപ്പ് സാധു സംരക്ഷണ സ്‍ക‍ൂൾ നെല്ലിക്കാട്]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2918	||	TVM  266	||	UA 40	|| [[44075]] || [[44075|N. S. S. E. M School Dhanuvachapuram]] || [[എൻ.എസ്.എസ്. ഇ.എം. ധനുവച്ചപുരം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	പാറശാല 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2919	||	TVM  267	||	UA 41	|| [[44076]] || [[44076|Nazreth Home E. M. H. S Balaramapuram]] || [[നസരേത്ത് ഹോം ഇ.എം എച്ച്.എസ്.ബാലരാമപുരം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2920	||	TVM  268	||	UA 42	|| [[44077]] || [[44077|Sree Vidyadhiraja E. M. H. S. S Neyyattinkara]] || [[ശ്രീ വിദ്യാദിരാജ ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. നെയ്യാറ്റിൻകര]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2921	||	TVM  269	||	UA 43	|| [[44078]] || [[44078|Auxilium HS Vazhichal]] || [[ഓക്സിലിയം എച്ച്.എസ്. വാഴിച്ചൽ]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2922	||	TVM  270	||	UA 44	|| [[44079]] || [[44079|HTrinity H. S Edaicode]] || [[ഹോളി ട്രിനിറ്റി എച്ച്.എസ്. ഇടയ്ക്കോട്]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	ബാലരാമപുരം 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2923	||	TVM  271	||	UA 45	|| [[44081]] || [[44081|Kannassa Mission HS Peyad]] || [[കണ്ണശ മിഷൻ എച്ച്. എസ് പേയാട്]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2924	||	TVM  272	||	UA 46	|| [[44082]] || [[44082|Neo Dale Secondary School Killi]] || [[നിയോ ഡെയിൽ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ കിള്ളി]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2925	||	TVM  273	||	UA 47	|| [[44372]] || [[44372|Good shepherd E. M. S Manappuram]] || [[ഗുഡ് ഷെപ്പേർഡ് ഇ. എം. എസ് മണപ്പുറം]] ||	നെയ്യാറ്റിൻകര 	||	കാട്ടാക്കട 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2926	||	WYD 1	||	G 1	|| [[15001]] || [[15001|G H S S Thalapuzha]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് തലപ്പുഴ]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2927	||	WYD 2	||	G 2	|| [[15002]] || [[15002|G H S S Valat]] || [[ഗവ.ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ വാളാട്]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2928	||	WYD 3	||	G 3	|| [[15006]] || [[15006|G V H S S Mananthavady]] || [[ഗവ.വിഎച്ച്എസ്എസ് മാനന്തവാടി]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2929	||	WYD 4	||	G 4	|| [[15009]] || [[15009|G H S S Kartikulam]] || [[ഗവ.ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്ക്കൂൾ,കാട്ടിക്കുളം]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2930	||	WYD 5	||	G 5	|| [[15010]] || [[15010|G H S S Thrissileri]] || [[ഗവ.എച്ച്എസ്എസ് തൃശ്ശിലേരി]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2931	||	WYD 6	||	G 6	|| [[15012]] || [[15012|G H S S Arattuthara]] || [[ഗവ.എച്ച്എസ്എസ് ആറാട്ടുതറ]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2932	||	WYD 7	||	G 7	|| [[15013]] || [[15013|G H S S NEERVARAM]] || [[ഗവ.എച്ച്എസ്എസ് നീർവാരം]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2933	||	WYD 8	||	G 8	|| [[15016]] || [[15016|G M H S S Vellamunda]] || [[ഗവ.മോഡൽ എച്ച്എസ്എസ് വെള്ളമുണ്ട]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2934	||	WYD 9	||	G 9	|| [[15018]] || [[15018|G H S S Kakkavayal]] || [[ഗവ.എച്ച്എസ്എസ് കാക്കവയൽ]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2935	||	WYD 10	||	G 10	|| [[15019]] || [[15019|G H S S Thariode]] || [[ഗവ.എച്ച്എസ്എസ് തരിയോട്]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2936	||	WYD 11	||	G 11	|| [[15021]] || [[15021|G H S Achoor]] || [[ഗവ.എച്ച്എസ് അച്ചൂർ]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2937	||	WYD 12	||	G 12	|| [[15026]] || [[15026|G H S S Vythiri]] || [[ഗവ.എച്ച്എസ്എസ് വൈത്തിരി]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2938	||	WYD 13	||	G 13	|| [[15027]] || [[15027|G V H S S Kalpetta]] || [[ഗവ.വിഎച്ച്എസ്എസ് കൽപ്പറ്റ]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2939	||	WYD 14	||	G 14	|| [[15030]] || [[15030|G H S S Kaniyambetta]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കണിയാമ്പറ്റ]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2940	||	WYD 15	||	G 15	|| [[15031]] || [[15031|G V H S S Karimkutty]] || [[ഗവ.വി.എച്ച് .എസ്.എസ് കരിങ്കുറ്റി]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2941	||	WYD 16	||	G 16	|| [[15032]] || [[15032|G H S S Padinjarathara]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പടിഞ്ഞാറത്തറ]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2942	||	WYD 17	||	G 17	|| [[15034]] || [[15034|G H S S Meppadi]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് മേപ്പാടി]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2943	||	WYD 18	||	G 18	|| [[15036]] || [[15036|G V H S S Vellarmala]] || [[ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് വെളളാർമല]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2944	||	WYD 19	||	G 19	|| [[15038]] || [[15038|G H S Perikkalloor]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പെരിക്കല്ലൂർ]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2945	||	WYD 20	||	G 20	|| [[15042]] || [[15042|G H S Irulath]] || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്. ഇരുളത്ത്]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2946	||	WYD 21	||	G 21	|| [[15043]] || [[15043|G H S Chenad]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് ചേനാട്]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2947	||	WYD 22	||	G 22	|| [[15045]] || [[15045|G H S S Vaduvanchal]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് വടുവൻചാൽ]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2948	||	WYD 23	||	G 23	|| [[15046]] || [[15046|G H S S Koleri]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കോളേരി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2949	||	WYD 24	||	G 24	|| [[15047]] || [[15047|G H S Vakeri]] || [[ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് വാകേരി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2950	||	WYD 25	||	G 25	|| [[15048]] || [[15048|G H S S Meenangadi]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് മീനങ്ങാടി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2951	||	WYD 26	||	G 26	|| [[15053]] || [[15053|G S V H S S Sulthan Bathery]] || [[ഗവ.സർവജന വി എച്ച് എസ് എസ് ബത്തേരി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2952	||	WYD 27	||	G 27	|| [[15054]] || [[15054|G H S Odappallam]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് ഓടപ്പളളം]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2953	||	WYD 28	||	G 28	|| [[15055]] || [[15055|G H S S Panamkandy]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് പനങ്കണ്ടി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2954	||	WYD 29	||	G 29	|| [[15056]] || [[15056|G H S S Moolankave]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് മൂലങ്കാവ്]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2955	||	WYD 30	||	G 30	|| [[15057]] || [[15057|G V H S S Ambalavayal]] || [[ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. അമ്പലവയൽ]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2956	||	WYD 31	||	G 31	|| [[15058]] || [[15058|G H S Kalloor]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് കല്ലൂർ]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2957	||	WYD 32	||	G 32	|| [[15059]] || [[15059|G M H S S Cheeral]] || [[ഗവ. എം എച്ച് എസ് എസ് ചീരാൽ]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2958	||	WYD 33	||	G 33	|| [[15060]] || [[15060|G H S S Anappara]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ആനപ്പാറ]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2959	||	WYD 34	||	G 34	|| [[15061]] || [[15061|G H S S Panamaram]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പനമരം]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2960	||	WYD 35	||	G 35	|| [[15062]] || [[15062|A M M R G H S S Nalloornad]] || [[എ എം എം ആർ‍ ജി എച്ച് എസ് എസ് നല്ലൂർനാട്]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2961	||	WYD 36	||	G 36	|| [[15063]] || [[15063|R G M R H S Noolpuzha]] || [[ആർ ജി എം ആർ‍ എച്ച് എസ് എസ് നൂൽപ്പുഴ]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2962	||	WYD 37	||	G 37	|| [[15064]] || [[15064|G T H S Edathana]] || [[ഗവ. റ്റി എച്ച് എസ് എസ് എടത്തന]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2963	||	WYD 38	||	G 38	|| [[15065]] || [[15065|G M R S Kalpetta]] || [[ഗവ. എം ആർ എസ് കൽപ്പറ്റ]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2964	||	WYD 39	||	G 39	|| [[15068]] || [[15068|G M R S Pookode]] || [[ഗവ. എം ആർ എസ് പൂക്കോട്]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2965	||	WYD 40	||	G 40	|| [[15069]] || [[15069|Govt. H.S. Tharuvana]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് തരുവണ]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2966	||	WYD 41	||	G 41	|| [[15070]] || [[15070|Govt.Asram School,Thirunelli]] || [[ഗവ ആശ്രമം സ്കൂൾ തിരുനെല്ലി]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2967	||	WYD 42	||	G 42	|| [[15071]] || [[15071|GHS Pariyaram]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് പരിയാരം]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2968	||	WYD 43	||	G 43	|| [[15072]] || [[15072|GHS MATHAMANGALAM]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് മാതമംഗലം]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2969	||	WYD 44	||	G 44	|| [[15073]] || [[15073|GHS KAPPISET]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് കാപ്പിസെറ്റ്]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2970	||	WYD 45	||	G 45	|| [[15074]] || [[15074|GHS PERIYA]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് പേരിയ]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2971	||	WYD 46	||	G 46	|| [[15075]] || [[15075|GHS THOLPETTY]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് തോൽപ്പെട്ടി]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2972	||	WYD 47	||	G 47	|| [[15076]] || [[15076|TRIBAL HS VALERI]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് വാളേരി]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2973	||	WYD 48	||	G 48	|| [[15077]] || [[15077|GHSS KUNHOME]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് കുഞ്ഞോം]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2974	||	WYD 49	||	G 49	|| [[15078]] || [[15078|GHS Valavayal]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് വാളവയൽ]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2975	||	WYD 50	||	G 50	|| [[15079]] || [[15079|GHS Nellarachal]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് നെല്ലാറച്ചാൽ]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2976	||	WYD 51	||	G 51	|| [[15080]] || [[15080|GHS Athirattukunnu]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് അതിരാറ്റുകുന്ന്]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2977	||	WYD 52	||	G 52	|| [[15081]] || [[15081|GHS Kottathara]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് കോട്ടത്തറ]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2978	||	WYD 53	||	G 53	|| [[15082]] || [[15082|GHS Kuppadi]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് കുപ്പാടി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2979	||	WYD 54	||	G 54	|| [[15083]] || [[15083|GHS THRIKKAIPATTA]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് തൃക്കൈപ്പറ്റ]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2980	||	WYD 55	||	G 55	|| [[15084]] || [[15084|GHS VARAMBATTA]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് വാരാമ്പറ്റ]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2981	||	WYD 56	||	G 56	|| [[15085]] || [[15085|GHS Pulinhal]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് പുളിഞ്ഞാൽ]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2982	||	WYD 57	||	G 57	|| [[15086]] || [[15086|G H S Beenachi]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് ബീനാച്ചി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2983	||	WYD 58	||	G 58	|| [[15087]] || [[15087|G H S THETTAMALA]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് തേറ്റമല]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2984	||	WYD 59	||	G 59	|| [[15088]] || [[15088|GHS KURUMBALA]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് കുറുമ്പാല]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2985	||	WYD 60	||	G 60	|| [[15089]] || [[15089|GHS Ripon]] || [[ഗവ. എച്ച് എസ് റിപ്പൺ]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2986	||	WYD 61	||	G 61	|| [[15501]] || [[15501|TECHNICAL HS SULTHAN BATHERY]] || [[ഗവ. ടെക്നിക്കൽ ഹൈസ്കൂൾ ബത്തേരി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2987	||	WYD 62	||	G 62	|| [[15502]] || [[15502|TECHNICAL HS MANANTHAVADY]] || [[റ്റി എച്ച് എസ് മാനന്തവാടി]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	സർക്കാർ 	
|-																					
|	2988	||	WYD 63	||	A 1	|| [[15003]] || [[15003|Fr. G K M H S Kaniyaram]] || [[ഫാദർ ജികെഎംഎച്ച്എസ് കണിയാരം]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2989	||	WYD 64	||	A 2	|| [[15005]] || [[15005|S H H S S Dwaraka]] || [[സേക്രട് ഹാർട്ട് എച്ച്.എസ്.എസ്. ദ്വാരക]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2990	||	WYD 65	||	A 3	|| [[15008]] || [[15008|St. Joseph's H S S Kallody]] || [[സെന്റ്ജോസഫ്സ് എച്ച്എസ്എസ് കല്ലോടി]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2991	||	WYD 66	||	A 4	|| [[15011]] || [[15011|S C H S S Payyampally]] || [[സെന്റ്കാതറിൻസ് എച്ച്എസ് പയ്യമ്പള്ളി]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2992	||	WYD 67	||	A 5	|| [[15014]] || [[15014|St. Thomas H S S Nadavayal]] || [[സെന്റ്തോമസ് എച്ച്എസ്എസ് നടവയൽ]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2993	||	WYD 68	||	A 6	|| [[15015]] || [[15015|M T D M H S Thondernadu]] || [[എംടിഡിഎംഎച്ച് തൊണ്ടർനാട്]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2994	||	WYD 69	||	A 7	|| [[15017]] || [[15017|W O H S S Pinangode]] || [[ഡബ്ല്യുഒഎച്ച്എസ്എസ് പിണങ്ങോട്]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2995	||	WYD 70	||	A 8	|| [[15020]] || [[15020|Nirmala H S Thariode]] || [[നിർമ്മല എച്ച്എസ് തരിയോട്]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2996	||	WYD 71	||	A 9	|| [[15022]] || [[15022|S K M J H S S Kalpetta]] || [[എസ്​ കെ എം ജെ എച്ച്എസ്എസ് കല്പറ്റ]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2997	||	WYD 72	||	A 10	|| [[15024]] || [[15024|W O V H S S Muttil]] || [[ഡബ്ല്യു.ഒ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മുട്ടിൽ]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2998	||	WYD 73	||	A 11	|| [[15025]] || [[15025|R C H S Chundale]] || [[ആർസിഎച്ച്എസ് ചുണ്ടേൽ]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	2999	||	WYD 74	||	A 12	|| [[15028]] || [[15028|Sarvodaya H S Echome]] || [[സർവോദയാ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ ഏച്ചോം]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3000	||	WYD 75	||	A 13	|| [[15029]] || [[15029|L M H S Pallikunnu]] || [[ലൂർദ്ദ്മാതാഎച്ച്എസ് പള്ളിക്കുന്ന്]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3001	||	WYD 76	||	A 14	|| [[15033]] || [[15033|C M S H S Arappatta]] || [[സി എം എസ് എച്ച് എസ് അരപ്പറ്റ]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3002	||	WYD 77	||	A 15	|| [[15035]] || [[15035|St. Joseph`s H S S Meppadi]] || [[സെന്റ്. ജോസഫ്സ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂൾ മേപ്പാടി]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3003	||	WYD 78	||	A 16	|| [[15037]] || [[15037|St. Mary`s H S S Mullenkolly]] || [[സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് എസ് മുളളൻകൊല്ലി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3004	||	WYD 79	||	A 17	|| [[15039]] || [[15039|D V V H S S Veliyambam]] || [[ദേവീവിലാസം എച്ച് എസ് വേലിയമ്പം]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3005	||	WYD 80	||	A 18	|| [[15040]] || [[15040|Vijaya H S S Pulpally]] || [[വിജയ ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പുല്പളളി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3006	||	WYD 81	||	A 19	|| [[15041]] || [[15041|Jayasree H S S Kalluvayal]] || [[ജയശ്രീ എച്ച് എസ് എസ് കല്ലുവയൽ]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3007	||	WYD 82	||	A 20	|| [[15044]] || [[15044|Nirmala H S Kabanigiri]] || [[നിർമ്മല ഹൈസ്കൂൾ കബനിഗിരി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3008	||	WYD 83	||	A 21	|| [[15050]] || [[15050|S N H S S Poothadi]] || [[എസ് എൻ എച്ച് എസ് എസ് പൂതാടി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3009	||	WYD 84	||	A 22	|| [[15051]] || [[15051|Assumption H S Bathery]] || [[അസംപ്ഷൻ എച്ച് എസ് ബത്തേരി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3010	||	WYD 85	||	A 23	|| [[15066]] || [[15066|S M C H S S Bathery]] || [[സെന്റ് മേരീസ് കോളേജ് എച്ച് എസ് എസ് ബത്തേരി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3011	||	WYD 86	||	A 24	|| [[15090]] || [[15090|Nirmal Jyothi School For Mentally Challenged,Sulthan Bathery,Wayanad]] || [[നിർമൽ ജ്യോതി സ്കൂൾ ഫോർ മെന്റലി ചാലഞ്ച്ഡ് ബത്തേരി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3012	||	WYD 87	||	A 25	|| [[15091]] || [[15091|Emmaus Villa Residential School For Mentally Retarded,Mananthavady,Wayanad]] || [[എമ്മാവൂസ് വില്ല റെസിഡൻഷ്യൽ സ്കൂൾ ഫോർ മെന്റലി റിട്ടാർഡഡ് മാനന്തവാടി]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3013	||	WYD 88	||	A 26	|| [[50021]] || [[50021|St Rossellos speach and hearing, Poomala]] || [[സെന്റ് റോസെല്ലോസ് സ്കൂൾ ഫോർ സ്പീച്ച് ആന്റ് ഹിയറിംഗ്]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3014	||	WYD 89	||	A 27	|| [[50024]] || [[50024|W.O.school for the Blind and deaf, Muttil]] || [[ഡബ്ല്യൂ.ഒ സ്കൂൾ ഫോർ ബ്ലൈന്റ് ആന്റ് ഡഫ് മുട്ടിൽ]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3015	||	WYD 90	||	UA 1	|| [[15007]] || [[15007|M G M H S S Mananthavady]] || [[എം ജി എം എച്ച് എസ് എസ് മാനന്തവാടി]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3016	||	WYD 91	||	UA 2	|| [[15023]] || [[15023|N S S E H S S Kalpetta]] || [[എൻ എസ് എസ് ഇ എച്ച് എസ് എസ് കൽപ്പറ്റ]] ||	വയനാട്	||	വൈത്തിരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3017	||	WYD 92	||	UA 3	|| [[15049]] || [[15049|SP And SP H S S Meenangadi]] || [[സെന്റ്പീറ്റേഴ്സ് ആന്റ് സെന്റ്പോൾസ് ഇ എച്ച് എസ് എസ് മീനങ്ങാടി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3018	||	WYD 93	||	UA 4	|| [[15052]] || [[15052|St. Joseph`s E H S S Bathery]] || [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് എസ് ബത്തേരി]] ||	വയനാട്	||	സുൽത്താൻ ബത്തേരി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					
|	3019	||	WYD 94	||	UA 5	|| [[15067]] || [[15067|Cresent Public H S, Panamaram]] || [[ക്രസന്റ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ പനമരം]] ||	വയനാട്	||	മാനന്തവാടി 	||	അൺ എയ്ഡഡ് 	
|-																					


|}</text>
      <sha1>9z5mjmmu8snlrqxnejyxv2kpmognofd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കുട്ടനാടൻ താറാവ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>663430</id>
    <revision>
      <id>4652343</id>
      <parentid>4595913</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:30:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4652343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10711" sha1="neuq40w465iiamsh51h85xo9jzqqk35" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kuttanadan Duck}}
കേരളത്തിന്റെ തനത് നാടൻ താറാവിനമാണ് കുട്ടനാടൻ താറാവ്. ഇതിനെ കുട്ടനാടൻ ചാര ചെമ്പല്ലി താറാവ് (Kuttanadan Chara Chemballi Duck) എന്നും വിളിച്ചു വരുന്നു. ഇവ ഏകദേശം 17.8 ലക്ഷം  എണ്ണം കണക്കാക്കുന്നു.  കേരളത്തിൽ ആലപ്പുഴ, കുട്ടനാട് മേഖലയിലാണ് ഇവ ധാരാളമായി കണ്ടുവരുന്നത്.  പ്രാദേശികമായി വളർത്തപ്പെടുന്ന, ഭക്ഷ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വളർത്തുന്ന താറാവാണ് ഇത്. കറുപ്പ് കലർന്ന തൂവലുകൾ (ചാര), ഇളം നിറത്തിലുള്ളതും വൈവിധ്യമാർന്നതുമായ തൂവലുകൾ (ചെമ്പള്ളി) എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് നിറഭേദങ്ങളുണ്ട്. ചാരയിലെ കൊക്ക് മങ്ങിയ ഓറഞ്ച് നിറത്തിലും, ചെമ്പള്ളിയിലെ കൊക്ക് മഞ്ഞ നിറത്തിലുമാണ്. കൊക്കിൽ കറുത്ത പാടുകൾ കാണപ്പെടുന്നു. ഇവ പ്രതിവർഷം 200-210 മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ഏകദേശം 69.15 ഗ്രാം വലിപ്പമുള്ള മുട്ടകളാണ് ഇവയുടേത്. 1.6 മുതൽ 2 കിലോഗ്രാം വരെ ഭാരമുള്ള മുതിർന്ന താറാവുകൾ മുട്ടയ്ക്കും മാംസത്തിനും വേണ്ടി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://icar.org.in/sites/default/files/Circulars/List-12-2025.pdf&lt;/ref&gt;

കുട്ടനാട് പ്രദേശത്തെ ജലസമ്പന്നമായ ഭൗമശൈലി, നെൽപ്പാടങ്ങൾ, കായലുകൾ എന്നിവ ഈ താറാവിന്റെ ഉത്ഭവത്തെയും പരിപാലനത്തെയും ഏറെ സ്വാധീനിച്ചിരിക്കുന്നു. ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങൾ ഇതിനെ പാരമ്പര്യമായി തലമുറകളായി വളർത്തുകയാണ് ചെയ്തിട്ടുള്ളത്.

ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് അഗ്രികൾച്ചറൽ റിസർച്ച് അംഗീകൃതമായ മൃഗ ഇനങ്ങൾക്കുള്ള രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കേരള വെറ്ററിനറി ആൻഡ് ആനിമൽ സയൻസസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സമർപ്പിച്ച അപേക്ഷയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് കുട്ടനാടൻ താറാവിന് ഈ രജിസ്ട്രേഷൻ ലഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://nbagr.res.in/geese-dog|title=Geese, Duck &amp; Dog Breeds of India|access-date=16 January 2026|website=https://nbagr.res.in|publisher=Govt of India}}&lt;/ref&gt;(Accession number: INDIA_DUCK_0900_KUTTANAD_11007)

==പ്രധാന പ്രത്യേകതകൾ==
===മുഖ്യ ലക്ഷണങ്ങൾ===
* നിറം: “ചാര ചെമ്പല്ലി” എന്ന പേര് നിർദ്ദേശിക്കുന്നതുപോലെ ചെമ്പനിറം (coppery brown) കൂടിയ ചാരനിറമുള്ള തൊലി.
* വലിപ്പം: ശരാശരി വലുപ്പമുള്ള താറാവ്; ആൺതാറാവ് (drake) പെൺതാറാവിനെക്കാൾ വലുതാണ്.
* തലയുടെ രൂപം: ചിലതിനു ചെറിയ തലയും നീണ്ട കഴുത്തുമാണ്.
* കാലുകൾ: ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറത്തിലുള്ള കാലുകൾ.
* കൂണ്: ഇടത്തരം നീളം, നേരിയ വളവ്.
* സ്വഭാവം: ജലമേഖലകളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് പാടങ്ങളിലും കായലുകളിലും വളർത്തപ്പെടുന്നു. മികച്ച നീന്തൽ കഴിവുണ്ട്. ഭക്ഷ്യത്തിനായും മുട്ടയുടെയും മാംസത്തിനായും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
===ശരീരഘടന (Morphology)===
ശരീരഭാരം:
* ആൺ താറാവ്: 2.0 - 2.5 കിലോ വരെ.
* പെൺ താറാവ്: 1.5 - 2.0 കിലോ വരെ.
* നീളം: ശരാശരി 50-70 സെന്റിമീറ്റർ വരെ.
* കാഴ്ചയിൽ പ്രത്യേകത: പുറംനിറം ചാര നിറത്തോടുകൂടിയ ചെമ്പൻ തവിട്ടു നിറം. കഴുത്ത് നേരിയ വളവോടെ നീളമുള്ളത്. തലയിലെ നിറം മറ്റുള്ള ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് അല്പം ഇരുണ്ടതായിരിക്കും.&lt;ref&gt;https://www.gktoday.in/kuttanadan-duck/&lt;/ref&gt;
===മുട്ട ഉത്പാദനം===
പ്രതിവർഷം 200-210 മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; മുട്ടകൾ ഇളയ മഞ്ഞ നിറത്തിൽ; ഒറ്റ മുട്ടയുടെ ഭാരം ഏകദേശം 60-70 ഗ്രാം വരെ.
ചില താറാവുകൾ മുട്ടയിടാനുള്ള സാങ്കേതിക ശേഷിയും മാതൃത്വവൃത്തി പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.

== മാംസ ഗുണങ്ങൾ ==
മാംസം ദൃഢവും രുചികരവുമാണ്.
കൊഴുപ്പ് അളവ് അത്രയില്ല; അതിനാൽ ആരോഗ്യസൗഹൃദമാണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
കേരളത്തിലും സമീപ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും മാംസത്തിന് നല്ല ആവശ്യവുമുണ്ട്.

===വളർത്തൽ സവിശേഷതകൾ===
ഭക്ഷണം: കായൽജലത്തിലെ ചെറുപുഴുക്കൾ, നെല്ലിൻതുള്ളി, പാടത്തിലെ ഭക്ഷ്യങ്ങൾ എന്നിവ കഴിക്കുന്നു.
ഉൽപ്പാദനം: മുട്ട ഉൽപ്പാദനത്തിൽ സാധാരണ ഗതിയിൽ മിതമായ ഉൽപ്പാദനം. ചില കുടുംബങ്ങൾ ഇവയെ മാംസത്തിനായി വളർത്തുന്നു.
ആരോഗ്യം: പ്രാദേശിക സാഹചര്യങ്ങളോട് ചേരുന്ന പ്രതിരോധശേഷിയുള്ള തരം.
== ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് അഗ്രികൾച്ചറൽ റിസർച്ച് അംഗീകാരം ==
കുട്ടനാടൻ താറാവിന് ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് അഗ്രികൾച്ചറൽ റിസർച്ച് അംഗീകൃതമായ മൃഗ ഇനങ്ങൾക്കുള്ള രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ലഭിച്ചു. കേരള വെറ്ററിനറി ആൻഡ് ആനിമൽ സയൻസസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സമർപ്പിച്ച അപേക്ഷയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് കുട്ടനാടൻ താറാവിന് ഈ രജിസ്ട്രേഷൻ ലഭിച്ചത്. കേരളത്തിലെ തനത് ഇനങ്ങളായ വെച്ചൂർ പശു, മലബാറി ആട്, അട്ടപ്പാടി ബ്ലാക്ക് ആട്, തലശ്ശേരി കോഴി എന്നിവയ്ക്കാണ് മുമ്പ് ഈ ദേശീയ അംഗീകാരം ലഭിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഈ രജിസ്ട്രേഷൻ കുട്ടനാട് താറാവിന്റെ ജനിതക സവിശേഷത ഔദ്യോഗികമായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;ന്യൂദൽഹിയിലെ നാഷണൽ അഗ്രികൾച്ചറൽ സയൻസ് കോംപ്ല ക്സിൽ വെച്ച് നടന്ന വിവിധ ഇനങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായുള്ള അവാർഡ് ദാനച്ചടങ്ങിലാണ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് വിതരണം ചെയ്തത്. വെറ്ററിനറി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ മണ്ണുത്തിയിലെ സെന്റർ ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡീസ് ഇൻ പൗൾട്രി സയൻസ് ഡയറക്ടർ ഡോ. ബിനോജ് ചാക്കോ അംഗീകാരം ഏറ്റുവാങ്ങി. കേന്ദ്രമന്ത്രി ശിവരാ ജ് സിംഗ് ചൗഹാൻ ചടങ്ങിൽ മുഖ്യാതിഥിയായിരുന്നു.

 
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:താറാവുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് അഗ്രികൾച്ചറൽ റിസർച്ച് അംഗീകൃതമായ പക്ഷി ഇനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പക്ഷികൾ]]</text>
      <sha1>neuq40w465iiamsh51h85xo9jzqqk35</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652352</id>
      <parentid>4652343</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ small info added</comment>
      <origin>4652352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11236" sha1="tfq71bgc8ratxrk4lwm44owa361ulp7" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kuttanadan Duck}}
കേരളത്തിന്റെ തനത് നാടൻ താറാവിനമാണ് കുട്ടനാടൻ താറാവ്. ഇതിനെ കുട്ടനാടൻ ചാര ചെമ്പല്ലി താറാവ് (Kuttanadan Chara Chemballi Duck) എന്നും വിളിച്ചു വരുന്നു. ഇവ ഏകദേശം 17.8 ലക്ഷം  എണ്ണം കണക്കാക്കുന്നു.  കേരളത്തിൽ ആലപ്പുഴ, കുട്ടനാട് മേഖലയിലാണ് ഇവ ധാരാളമായി കണ്ടുവരുന്നത്.  പ്രാദേശികമായി വളർത്തപ്പെടുന്ന, ഭക്ഷ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വളർത്തുന്ന താറാവാണ് ഇത്. കറുപ്പ് കലർന്ന തൂവലുകൾ (ചാര), ഇളം നിറത്തിലുള്ളതും വൈവിധ്യമാർന്നതുമായ തൂവലുകൾ (ചെമ്പള്ളി) എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് നിറഭേദങ്ങളുണ്ട്. ചാരയിലെ കൊക്ക് മങ്ങിയ ഓറഞ്ച് നിറത്തിലും, ചെമ്പള്ളിയിലെ കൊക്ക് മഞ്ഞ നിറത്തിലുമാണ്. കൊക്കിൽ കറുത്ത പാടുകൾ കാണപ്പെടുന്നു. ഇവ പ്രതിവർഷം 200-210 മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ഏകദേശം 69.15 ഗ്രാം വലിപ്പമുള്ള മുട്ടകളാണ് ഇവയുടേത്. 1.6 മുതൽ 2 കിലോഗ്രാം വരെ ഭാരമുള്ള മുതിർന്ന താറാവുകൾ മുട്ടയ്ക്കും മാംസത്തിനും വേണ്ടി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.  

എന്നാൽ ഉത്പാദനശേഷി കൂടിയ വിദേശയിനങ്ങളുടെ വരവ് മൂലം നാടൻ താറാവുകൾ കുറഞ്ഞു. ഉദാഹരണത്തിന് സ്‌നോ വൈറ്റ് (Snow White), വിഗോവ (Vigova) തുടങ്ങിയ ഉത്പാദനശേഷി കൂടിയ ഇനങ്ങൾ. ഇവ വർഷത്തിൽ 200 മുതൽ 300 മുട്ടവരെ ഇടുന്നവയാണ്.. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://icar.org.in/sites/default/files/Circulars/List-12-2025.pdf&lt;/ref&gt;

കുട്ടനാട് പ്രദേശത്തെ ജലസമ്പന്നമായ ഭൗമശൈലി, നെൽപ്പാടങ്ങൾ, കായലുകൾ എന്നിവ ഈ താറാവിന്റെ ഉത്ഭവത്തെയും പരിപാലനത്തെയും ഏറെ സ്വാധീനിച്ചിരിക്കുന്നു. ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങൾ ഇതിനെ പാരമ്പര്യമായി തലമുറകളായി വളർത്തുകയാണ് ചെയ്തിട്ടുള്ളത്.

ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് അഗ്രികൾച്ചറൽ റിസർച്ച് അംഗീകൃതമായ മൃഗ ഇനങ്ങൾക്കുള്ള രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കേരള വെറ്ററിനറി ആൻഡ് ആനിമൽ സയൻസസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സമർപ്പിച്ച അപേക്ഷയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് കുട്ടനാടൻ താറാവിന് ഈ രജിസ്ട്രേഷൻ ലഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://nbagr.res.in/geese-dog|title=Geese, Duck &amp; Dog Breeds of India|access-date=16 January 2026|website=https://nbagr.res.in|publisher=Govt of India}}&lt;/ref&gt;(Accession number: INDIA_DUCK_0900_KUTTANAD_11007)

==പ്രധാന പ്രത്യേകതകൾ==
===മുഖ്യ ലക്ഷണങ്ങൾ===
* നിറം: “ചാര ചെമ്പല്ലി” എന്ന പേര് നിർദ്ദേശിക്കുന്നതുപോലെ ചെമ്പനിറം (coppery brown) കൂടിയ ചാരനിറമുള്ള തൊലി.
* വലിപ്പം: ശരാശരി വലുപ്പമുള്ള താറാവ്; ആൺതാറാവ് (drake) പെൺതാറാവിനെക്കാൾ വലുതാണ്.
* തലയുടെ രൂപം: ചിലതിനു ചെറിയ തലയും നീണ്ട കഴുത്തുമാണ്.
* കാലുകൾ: ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറത്തിലുള്ള കാലുകൾ.
* കൂണ്: ഇടത്തരം നീളം, നേരിയ വളവ്.
* സ്വഭാവം: ജലമേഖലകളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് പാടങ്ങളിലും കായലുകളിലും വളർത്തപ്പെടുന്നു. മികച്ച നീന്തൽ കഴിവുണ്ട്. ഭക്ഷ്യത്തിനായും മുട്ടയുടെയും മാംസത്തിനായും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
===ശരീരഘടന (Morphology)===
ശരീരഭാരം:
* ആൺ താറാവ്: 2.0 - 2.5 കിലോ വരെ.
* പെൺ താറാവ്: 1.5 - 2.0 കിലോ വരെ.
* നീളം: ശരാശരി 50-70 സെന്റിമീറ്റർ വരെ.
* കാഴ്ചയിൽ പ്രത്യേകത: പുറംനിറം ചാര നിറത്തോടുകൂടിയ ചെമ്പൻ തവിട്ടു നിറം. കഴുത്ത് നേരിയ വളവോടെ നീളമുള്ളത്. തലയിലെ നിറം മറ്റുള്ള ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് അല്പം ഇരുണ്ടതായിരിക്കും.&lt;ref&gt;https://www.gktoday.in/kuttanadan-duck/&lt;/ref&gt;
===മുട്ട ഉത്പാദനം===
പ്രതിവർഷം 200-210 മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; മുട്ടകൾ ഇളയ മഞ്ഞ നിറത്തിൽ; ഒറ്റ മുട്ടയുടെ ഭാരം ഏകദേശം 60-70 ഗ്രാം വരെ.
ചില താറാവുകൾ മുട്ടയിടാനുള്ള സാങ്കേതിക ശേഷിയും മാതൃത്വവൃത്തി പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.

== മാംസ ഗുണങ്ങൾ ==
മാംസം ദൃഢവും രുചികരവുമാണ്.
കൊഴുപ്പ് അളവ് അത്രയില്ല; അതിനാൽ ആരോഗ്യസൗഹൃദമാണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
കേരളത്തിലും സമീപ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും മാംസത്തിന് നല്ല ആവശ്യവുമുണ്ട്.

===വളർത്തൽ സവിശേഷതകൾ===
ഭക്ഷണം: കായൽജലത്തിലെ ചെറുപുഴുക്കൾ, നെല്ലിൻതുള്ളി, പാടത്തിലെ ഭക്ഷ്യങ്ങൾ എന്നിവ കഴിക്കുന്നു.
ഉൽപ്പാദനം: മുട്ട ഉൽപ്പാദനത്തിൽ സാധാരണ ഗതിയിൽ മിതമായ ഉൽപ്പാദനം. ചില കുടുംബങ്ങൾ ഇവയെ മാംസത്തിനായി വളർത്തുന്നു.
ആരോഗ്യം: പ്രാദേശിക സാഹചര്യങ്ങളോട് ചേരുന്ന പ്രതിരോധശേഷിയുള്ള തരം.
== ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് അഗ്രികൾച്ചറൽ റിസർച്ച് അംഗീകാരം ==
കുട്ടനാടൻ താറാവിന് ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് അഗ്രികൾച്ചറൽ റിസർച്ച് അംഗീകൃതമായ മൃഗ ഇനങ്ങൾക്കുള്ള രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ലഭിച്ചു. കേരള വെറ്ററിനറി ആൻഡ് ആനിമൽ സയൻസസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സമർപ്പിച്ച അപേക്ഷയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് കുട്ടനാടൻ താറാവിന് ഈ രജിസ്ട്രേഷൻ ലഭിച്ചത്. കേരളത്തിലെ തനത് ഇനങ്ങളായ വെച്ചൂർ പശു, മലബാറി ആട്, അട്ടപ്പാടി ബ്ലാക്ക് ആട്, തലശ്ശേരി കോഴി എന്നിവയ്ക്കാണ് മുമ്പ് ഈ ദേശീയ അംഗീകാരം ലഭിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഈ രജിസ്ട്രേഷൻ കുട്ടനാട് താറാവിന്റെ ജനിതക സവിശേഷത ഔദ്യോഗികമായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;ന്യൂദൽഹിയിലെ നാഷണൽ അഗ്രികൾച്ചറൽ സയൻസ് കോംപ്ല ക്സിൽ വെച്ച് നടന്ന വിവിധ ഇനങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായുള്ള അവാർഡ് ദാനച്ചടങ്ങിലാണ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് വിതരണം ചെയ്തത്. വെറ്ററിനറി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ മണ്ണുത്തിയിലെ സെന്റർ ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡീസ് ഇൻ പൗൾട്രി സയൻസ് ഡയറക്ടർ ഡോ. ബിനോജ് ചാക്കോ അംഗീകാരം ഏറ്റുവാങ്ങി. കേന്ദ്രമന്ത്രി ശിവരാ ജ് സിംഗ് ചൗഹാൻ ചടങ്ങിൽ മുഖ്യാതിഥിയായിരുന്നു.

 
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:താറാവുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് അഗ്രികൾച്ചറൽ റിസർച്ച് അംഗീകൃതമായ പക്ഷി ഇനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പക്ഷികൾ]]</text>
      <sha1>tfq71bgc8ratxrk4lwm44owa361ulp7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കരിപ്പ്രാക്കാട</title>
    <ns>0</ns>
    <id>665223</id>
    <revision>
      <id>4652187</id>
      <parentid>4652061</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sreya Radhakrishnan</username>
        <id>212415</id>
      </contributor>
      <origin>4652187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25634" sha1="07k2wetkkhmbnf2x9om72923le46kqw" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = Limnodromus scolopaceus Mike Baird crop.jpg
| image_caption = Non-breeding adult
| image2 = Long Billed Dowitcher (7569920384).jpg
| image2_caption = Breeding adult
| status = NT
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 11 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2024 |title=''Limnodromus scolopaceus'' |volume=2024 |article-number=e.T22693348A256610578 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22693348A256610578.en |access-date=11 November 2021}}&lt;/ref&gt;
| taxon = Limnodromus scolopaceus
| authority = ([[Thomas Say|Say]], 1822)
| range_map = Limnodromus scolopaceus map.svg
| range_map_caption = Breeding range (orange), migration range (yellow), nonbreeding range (blue)
| synonyms = *''Limosa scolopacea'' &lt;small&gt;Say, 1823&lt;/small&gt;
}}

[[സാൻഡ്‌പൈപ്പർ|സാൻഡ്പൈപ്പർ]] കുടുംബമായ [[സാൻഡ്‌പൈപ്പർ|സ്കോലോപാസിഡേയിലെ]]   ഇടത്തരം വലുപ്പമുള്ളതും താരതമ്യേന നീണ്ട കൊക്കുകളുമുള്ളതുമായ ഒരു തീരദേശ പക്ഷിയാണ് '''കരിപ്പ്രാക്കാട''' (''ലിംനോഡ്രോമസ്'' സ്കോലോപാസിയസ്). പ്രജനന കാലത്ത് ഈ ഇനത്തിലെ  മുതിർന്ന പക്ഷികളുടെ തലയും ശരീരത്തിന്റെ അടിഭാഗവും  ചെമ്പിച്ച നിറത്തിലും പുറംഭാഗം  ഇരുണ്ട പുള്ളികളോടുകൂടിയതുമായി  കാണപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ഇവ പറക്കുമ്പോൾ മാത്രം വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയുന്ന നടുവിന്റെ താഴ്ഭാഗത്തെ  വലിയ വെളുത്ത നിറം ഈ പക്ഷികളുടെ പ്രധാന സവിശേഷതയാണ്&lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.allaboutbirds.org/news/|title=Online bird guide, bird ID help, life history, bird sounds from Cornell|access-date=2026-07-08|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sibley |first=David |title=The Sibley guide to birds |url=https://archive.org/details/sibleyguidetobir0000sibl_w9v0 |date=2000 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-679-45122-8 |edition=1st ed |location=New York}}&lt;/ref&gt;. ശുദ്ധജലാശയങ്ങളിലാണ്  കരിപ്പ്രാക്കാടകളെ കാണപ്പെടാറുള്ളത്. കൊക്ക് &quot;തയ്യൽ മെഷീൻ &quot; ചലിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ വേഗത്തിൽ ചലിപ്പിച്ചാണ് ഇവ ഇരതേടുന്നത് &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;. ആൺപക്ഷികൾ പറന്നുകൊണ്ട് പെൺപക്ഷികളെ പിന്തുടരുന്ന സവിശേഷമായ ഒരു ഇണചേരൽ രീതിയാണ് ഇവയ്ക്കുള്ളത്. ''ലിംനോഡ്രോമസ്''  എന്ന വംശനാമം ചതുപ്പ് എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ലിമ്നെ', ഓടുന്നയാൾ എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ഡ്രോമോസ് ' എന്നീ പുരാതന ഗ്രീക്ക് പദങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്. ഇതിന്റെ ഇനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന 'സ്കോലോപാസിയസ് ' എന്ന പേര് നവ-ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്; 'ചെളിപരപ്പൻ' പക്ഷിയെപ്പോലെയുള്ളത് എന്നാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം. സ്കോപാക്സ്, സ്കോലോപാസിസ് എന്നീ ലാറ്റിൻ വാക്കുകളിൽ നിന്നാണ് ഈ പേര് രൂപപ്പെട്ടത് &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}&lt;/ref&gt;. &quot;ഡൗവിച്ചർ&quot; എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പേര് ഇറോക്വോയിസ്‌ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്, ഇത് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത് 1841- ലാണ് &lt;ref&gt;{{Citation|title=dowitcher, n.|date=2023-03-02|url=https://doi.org/10.1093/oed/1208199638|work=Oxford English Dictionary|publisher=Oxford University Press|access-date=2026-07-08}}&lt;/ref&gt;. 

നീളമുള്ള കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുമായി കാഴ്ചയിൽ വലിയ സാമ്യമുള്ളവയാണ്. 1950- ലാണ് ഇതിനെ ഒരു പ്രത്യേക സ്പീഷീസ് ആയി തിരിച്ചറിഞ്ഞത് &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;. ശൈത്യകാലത്ത് ഈ രണ്ട് ഇനം പക്ഷികളുടെയും തൂവലുകൾ ഒരേപോലെ കാണപ്പെടാറുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവയെ തമ്മിൽ വേർതിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട അടയാളം അവ പറക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ശബ്ദമാണ് &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sibley |first=David |title=The Sibley guide to birds |url=https://archive.org/details/sibleyguidetobir0000sibl_w9v0 |date=2000 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-679-45122-8 |edition=1st ed |location=New York}}&lt;/ref&gt;. ഇവ ജീവിക്കുന്ന ചുറ്റുപാടിലും പ്രജനനം നടത്തുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. നീളമുള്ള കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ പൊതുവെ ശുദ്ധജലാശയങ്ങൾക്ക് സമീപം ജീവിക്കുകയും വടക്കൻ അലാസ്കയിലും സൈബീരിയയിലും പ്രജനനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ ഉപ്പുവെള്ളമുള്ള ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ  ജീവിക്കുകയും തെക്കൻ അലാസ്ക മുതൽ കാനഡയിലുടനീളം പ്രജനനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://doi.org/10.2173/bow.lobdow.01|work=Birds of the World|publisher=Cornell Lab of Ornithology|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.}}&lt;/ref&gt;. 

==  വർഗീകരണ ശാസ്ത്രം ==

കടൽപ്പക്ഷികൾ, കടൽകാക്കകൾ, ഓക്കുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ചരാഡ്രിഫോം വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു പക്ഷിയാണ് കരിപ്രാക്കാട. സ്കോലോപസിടെ കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട ഈ പക്ഷി ചുണ്ടൻകാടകളും പ്രാക്കാടകളും ഉൾപ്പെടുന്ന സ്കൊളോപസിനെ ഉപകുടുംബത്തിലാണ് ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ, ഏഷ്യൻ കരിപ്രാക്കാടകൾ എന്നിവയാണ് ലിംനോഡ്രോമസ് ജനുസ്സിലെ മറ്റ് രണ്ട് സ്‌പീഷീസുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Livezey |first=Bradley C. |date=2010-11 |title=Phylogenetics of modern shorebirds (Charadriiformes) based on phenotypic evidence: analysis and discussion: CHARADRIIFORMES |url=https://academic.oup.com/zoolinnean/article-lookup/doi/10.1111/j.1096-3642.2010.00635.x |journal=Zoological Journal of the Linnean Society |language=en |volume=160 |issue=3 |pages=567–618 |doi=10.1111/j.1096-3642.2010.00635.x}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gibson |first=Rosemary |last2=Baker |first2=Allan |date=2012-07 |title=Multiple gene sequences resolve phylogenetic relationships in the shorebird suborder Scolopaci (Aves: Charadriiformes) |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790312001133 |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |language=en |volume=64 |issue=1 |pages=66–72 |doi=10.1016/j.ympev.2012.03.008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;.      

1823-ൽ തോമസ് സേ ആണ് നീളമുള്ള കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെ പറ്റി ആദ്യമായി വിവരിച്ചത്. ലിംനോഡ്രോമസ് സ്കോലോപസിയ  എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഇതിന് നൽകിയ പേര്&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Rowan |first=William |date=1932-01 |title=The Status of the Dowitchers with a Description of a New Subspecies from Alberta and Manitoba |url=https://academic.oup.com/auk/article/49/1/14-35/5255814 |journal=The Auk |volume=49 |issue=1 |pages=14–35 |doi=10.2307/4076698}}&lt;/ref&gt;. നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെയും  ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെയും സ്വഭാവത്തിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ  കാരണം അവയുടെ വർഗീകരണം ഇപ്പോഴും ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാക്കുന്നത് ഒന്നാണ്.     

ഏകദേശം 100 വർഷത്തോളം നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളായിട്ടാണ് കണക്കാക്കാക്കിയിരുന്നത്. എന്നാൽ 1927 ആയപ്പോഴേക്കും നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെ ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെ ഒരു ഉപവിഭാഗമായി മാറ്റി. രണ്ട് ഇനവും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നതിനാലും പക്ഷികളിലെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ സമാനമായിരുന്നതിനാലും ആയിരുന്നു ഇത് &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal |last=Rowan |first=William |date=1932-01 |title=The Status of the Dowitchers with a Description of a New Subspecies from Alberta and Manitoba |url=https://academic.oup.com/auk/article/49/1/14-35/5255814 |journal=The Auk |volume=49 |issue=1 |pages=14–35 |doi=10.2307/4076698}}&lt;/ref&gt;. 1950- ൽ ഫ്രാങ്ക് പിറ്റെൽക്ക തന്റെ ഗവേഷണ പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതുവരെ ഈ സ്ഥിതി തുടർന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇവ രണ്ടും വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളാണെന്ന് വീണ്ടും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടത് &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Amadon |first=Dean |last2=Pitelka |first2=Frank A. |date=1951 |title=Geographic Variation and the Species Problem in the Shore-Bird Genus Limnodromus |url=https://doi.org/10.2307/4510249 |journal=Bird-Banding |volume=22 |issue=2 |pages=96 |doi=10.2307/4510249 |issn=0006-3630}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Schmalz |first=Peter S. |url=https://doi.org/10.3138/9781442678026 |title=The Ojibwa of Southern Ontario |date=1991-12-31 |publisher=University of Toronto Press |isbn=978-1-4426-7802-6}}&lt;/ref&gt;. ഈ രണ്ട് പക്ഷിവർഗങ്ങളും നാല് ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ്‌ തന്നെ ജനിതകമായി വേർപിരിഞ്ഞവയാണെന്ന് തുടർന്നുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Avise |first=John C. |last2=Zink |first2=Robert M. |date=1988-07-01 |title=Molecular Genetic Divergence between Avian Sibling Species: King and Clapper Rails, Long-Billed and Short-Billed Dowitchers, Boat-Tailed and Great-Tailed Grackles, and Tufted and Black-Crested Titmice |url=https://academic.oup.com/auk/article/105/3/516/5193149 |journal=The Auk |language=en |volume=105 |issue=3 |pages=516–528 |doi=10.1093/auk/105.3.516 |issn=0004-8038}}&lt;/ref&gt;.       

== വിവരണം ==
നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാട ഇടത്തരം വലുപ്പമുള്ള ,തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ള ഒരു മണൽക്കോഴി പക്ഷിയാണ്. ഇതിന്റെ കൊക്കിന് തലയുടെ വലിപ്പത്തിന്റെ ഏകദേശം ഇരട്ടി നീളമുണ്ട്‌. ഈ പക്ഷികളുടെ കണ്ണിന് മുകളിലായി വെളുത്ത വരയും കണ്ണിന് പിന്നിലേക്ക് നീളുന്ന ഇരുണ്ട വരയും കാണാം. കറുപ്പും വെളുപ്പും വരകളുള്ള വാലിൽ കറുത്ത വരകൾക്ക് വെളുത്ത വരകളേക്കാൾ ഇരട്ടി വീതിയുണ്ടാകും. കൂടാതെ, ഇതിന്റെ പുറംഭാഗത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തോളം കയറിനിൽക്കുന്ന സവിശേഷമായ വെളുത്ത വടിവാലും ഈ പക്ഷിയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്.   

കരിപ്രാക്കാടകളുടെ ഇണചേരൽക്കാലം സാധാരണയായി മെയ് മുതൽ ഓഗസ്റ്റ് അവസാനം വരെയോ ആണ്;ഈ കാലയളവിലാണ് ഇവയിൽ പ്രജനന തൂവലുകൾ കാണപ്പെടുന്നത്. ഇക്കാലത്ത് മുതിർന്ന പക്ഷികളുടെ തലയുടെ മുകളിൽ ഇരുണ്ട കിരീടം പോലെയുള്ള ഭാഗവും, കഴുത്ത് , നെഞ്ച് ,അടിവയർ ,എന്നിവിടങ്ങളിൽ ചെമ്പുനിറവും ഉണ്ടായിരിക്കും. പുതിയ തൂവലുകൾ വരുന്ന സമയത്ത് അവയുടെ നെഞ്ചിൽ കറുത്ത വരകളും വശങ്ങളിൽ വെളുത്ത വരകളും തെളിഞ്ഞു കാണാം. പ്രായമാകുന്തോറും തൂവലുകളുടെ ഈ കറുത്ത വരകൾ കുറയുകയും,  നെഞ്ചിന്റെ ഭാഗം കടും ചെമ്പുനിറമായി മാറുകയും ചെയ്യും. ഇവയുടെ തലയുടെ മുകൾഭാഗവും പുറംഭാഗവും കറുപ്പ്, ഇളം മഞ്ഞ കലർന്ന തവിട്ടുനിറം,വെളുപ്പ് നിറങ്ങൾ കലർന്നതാണ്.ചിറകുകളിലും മുകൾഭാഗത്തും കറുപ്പ്, ഇളം മഞ്ഞ കലർന്ന തവിട്ടുനിറം, വെളുപ്പ് നിറങ്ങളിലുള്ള അടയാളങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ ഇവ മുഴുവനായും ഇരുണ്ട തവിട്ടു നിറത്തിൽ ദൃശ്യമാകുന്നു.   

ശിശിരകാലത്ത്  തൂവലുകളുടെ നിറം മാറുമ്പോൾ നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും തിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസമാണ്. പ്രജനനകാലമല്ലാത്ത സമയത്ത്, മുതിർന്ന പക്ഷികൾ മങ്ങിയ ചാരനിറമാണുള്ളത്; അവയുടെ ഇരുണ്ട മേൽഭാഗവും നെഞ്ചും, വിളറിയ വെളുത്ത അടിവയറുമായി വ്യക്തമായി വേറിട്ടുനിക്കുന്നു. നെഞ്ചിലെ ചാരനിറം താടിഭാഗത്തേക്ക് എത്തുമ്പോഴേക്കും ക്രമേണ മങ്ങി വെളുപ്പിലേക്ക് മാറുന്നു&lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-08-01|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=LONG-BILLED DOWITCHER|date=2007-12-31|url=https://doi.org/10.7560/713499-068|work=Basic Texas Birds|pages=144–145|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-75669-4|access-date=2026-08-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sibley |first=David Allen |title=National Audubon Society The Sibley guide to birds |date=2007 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-679-45122-8 |edition=1. Aufl., 9. Druck |location=New York}}&lt;/ref&gt;.

ഇളം പ്രായത്തിലുള്ള നീളൻകൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കടകൾ പ്രജനന കാലത്തുള്ള പ്രായപൂർത്തിയായ പക്ഷിയോട് വളരെ സാമ്യമുള്ളതാണ്. എന്നാൽ ഇതിന്റെ തൂവലുകളുടെ നിറം കുറച്ചുകൂടി ഇളം ആയിരിക്കും. ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളിൽ നിന്ന് ഇവയെ തിരിച്ചറിയാൻ ത്രിതീയ തൂവലുകളിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ഈ തൂവലുകൾ കടും ചാരനിറമുള്ളതും അരികുകളിൽ ഇളം മഞ്ഞ-തവിട്ടുനിറമുള്ളതുമാണ്. ശരീരത്തിന്റെ മുകൾഭാഗം ചുവപ്പുകലർന്ന തവിട്ടുനിറവും നെഞ്ച് ഒരേപോലെ ചാരനിറവും വയറിന്റെ താഴ്ഭാഗം ഇളം ചുവപ്പുകലർന്ന നിറവുമാണ്.

നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെ കൊക്കിന്റെ നീളം 62-72 മില്ലിമീറ്റർ വരെയാണ്. ആൺ പക്ഷിയുടെ കൊക്ക് സാധാരണയായി പെൺപക്ഷിയുടേതിനേക്കാൾ ചെറുതാണ്. കൊക്ക് നീളമുള്ളതും കറുപ്പ് നിറമുള്ളതുമാണ്. കൊക്കിന്റെ അടിഭാഗം മഞ്ഞകലർന്ന ചാണകപ്പച്ച നിറമായിരിക്കും. കാലുകൾ മഞ്ഞനിറമാണ്.  ആണും പെണ്ണും കാഴ്ചയിൽ ഏകദേശം ഒരുപോലെയാണെങ്കിലും, പെൺപക്ഷിക്ക് ആൺപക്ഷിയെക്കാൾ ശരീരഭാരം കൂടുതലാണ്. കൂടാതെ, പെൺപക്ഷിയുടെ ചിറകുകളുടെ നീളവും കൊക്കിന്റെ നീളവും ആൺപക്ഷിയുടേതിനേക്കാൾ കൂടുതലായിരിക്കും&lt;ref /&gt; .  

ശരീര ഘടന  
* നീളംഃ 11.4 ഇഞ്ച് (29 സെന്റിമീറ്റർ) 
* weight: 3.1-4.6 ഔൺസ്
* Wingspan: 18.5-19.3 inches (ID2) cm′&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.allaboutbirds.org/guide/Long-billed_Dowitcher/id|title=Long-billed Dowitcher Identification, All About Birds, Cornell Lab of Ornithology|access-date=2020-09-27|website=www.allaboutbirds.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[പ്രമാണം:Limnodromus_scolopaceus.jpg|ലഘുചിത്രം|ഡോവിച്ചർ]]
{{Reflist}}

* [https://web.archive.org/web/20161219195559/https://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i2320id.html ലോംഗ്-ബിൽഡ് ഡോവിച്ചർ-''ലിംനോഡ്രോമസ് സ്കോളോപാസിയസ്'']-യുഎസ്ജിഎസ് പാറ്റക്സെന്റ് ബേർഡ് ഐഡന്റിഫിക്കേഷൻ ഇൻഫോസെന്റർ
* ലോംഗ്-ബിൽഡ് ഡോവിച്ചർ (ലിംനോഡ്രോമസ് സ്കോലോപാസിയസ്-കോർണൽ ലാബ് ഓഫ് ഓർണിതോളജി
* ലോംഗ്-ബിൽഡ് ഡോവിച്ചർ സ്പീഷീസ് അക്കൌണ്ട്-കോർണൽ ലാബ് ഓഫ് ഓർണിതോളജി
* {{InternetBirdCollection|long-billed-dowitcher-limnodromus-scolopaceus|Long-billed dowitcher}}
* {{VIREO|Long-billed+Dowitcher|Long-billed dowitcher}}
* {{IUCN Map|22693348/256610578|Limnodromus scolopaceus}}
[[വർഗ്ഗം:കാനഡയിലെ പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അലാസ്കയിലെ പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആർട്ടിക് പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തീരദേശ പക്ഷികൾ]]</text>
      <sha1>07k2wetkkhmbnf2x9om72923le46kqw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652189</id>
      <parentid>4652187</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:11:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sreya Radhakrishnan</username>
        <id>212415</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4652189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26384" sha1="4lvgc9z7fhn3f4xfdfhmm37xeux8azt" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = Limnodromus scolopaceus Mike Baird crop.jpg
| image_caption = Non-breeding adult
| image2 = Long Billed Dowitcher (7569920384).jpg
| image2_caption = Breeding adult
| status = NT
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 11 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2024 |title=''Limnodromus scolopaceus'' |volume=2024 |article-number=e.T22693348A256610578 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22693348A256610578.en |access-date=11 November 2021}}&lt;/ref&gt;
| taxon = Limnodromus scolopaceus
| authority = ([[Thomas Say|Say]], 1822)
| range_map = Limnodromus scolopaceus map.svg
| range_map_caption = Breeding range (orange), migration range (yellow), nonbreeding range (blue)
| synonyms = *''Limosa scolopacea'' &lt;small&gt;Say, 1823&lt;/small&gt;
}}

[[സാൻഡ്‌പൈപ്പർ|സാൻഡ്പൈപ്പർ]] കുടുംബമായ [[സാൻഡ്‌പൈപ്പർ|സ്കോലോപാസിഡേയിലെ]]   ഇടത്തരം വലുപ്പമുള്ളതും താരതമ്യേന നീണ്ട കൊക്കുകളുമുള്ളതുമായ ഒരു തീരദേശ പക്ഷിയാണ് '''കരിപ്പ്രാക്കാട''' (''ലിംനോഡ്രോമസ്'' സ്കോലോപാസിയസ്). പ്രജനന കാലത്ത് ഈ ഇനത്തിലെ  മുതിർന്ന പക്ഷികളുടെ തലയും ശരീരത്തിന്റെ അടിഭാഗവും  ചെമ്പിച്ച നിറത്തിലും പുറംഭാഗം  ഇരുണ്ട പുള്ളികളോടുകൂടിയതുമായി  കാണപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ഇവ പറക്കുമ്പോൾ മാത്രം വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയുന്ന നടുവിന്റെ താഴ്ഭാഗത്തെ  വലിയ വെളുത്ത നിറം ഈ പക്ഷികളുടെ പ്രധാന സവിശേഷതയാണ്&lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.allaboutbirds.org/news/|title=Online bird guide, bird ID help, life history, bird sounds from Cornell|access-date=2026-07-08|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sibley |first=David |title=The Sibley guide to birds |url=https://archive.org/details/sibleyguidetobir0000sibl_w9v0 |date=2000 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-679-45122-8 |edition=1st ed |location=New York}}&lt;/ref&gt;. ശുദ്ധജലാശയങ്ങളിലാണ്  കരിപ്പ്രാക്കാടകളെ കാണപ്പെടാറുള്ളത്. കൊക്ക് &quot;തയ്യൽ മെഷീൻ &quot; ചലിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ വേഗത്തിൽ ചലിപ്പിച്ചാണ് ഇവ ഇരതേടുന്നത് &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;. ആൺപക്ഷികൾ പറന്നുകൊണ്ട് പെൺപക്ഷികളെ പിന്തുടരുന്ന സവിശേഷമായ ഒരു ഇണചേരൽ രീതിയാണ് ഇവയ്ക്കുള്ളത്. ''ലിംനോഡ്രോമസ്''  എന്ന വംശനാമം ചതുപ്പ് എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ലിമ്നെ', ഓടുന്നയാൾ എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ഡ്രോമോസ് ' എന്നീ പുരാതന ഗ്രീക്ക് പദങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്. ഇതിന്റെ ഇനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന 'സ്കോലോപാസിയസ് ' എന്ന പേര് നവ-ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്; 'ചെളിപരപ്പൻ' പക്ഷിയെപ്പോലെയുള്ളത് എന്നാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം. സ്കോപാക്സ്, സ്കോലോപാസിസ് എന്നീ ലാറ്റിൻ വാക്കുകളിൽ നിന്നാണ് ഈ പേര് രൂപപ്പെട്ടത് &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}&lt;/ref&gt;. &quot;ഡൗവിച്ചർ&quot; എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പേര് ഇറോക്വോയിസ്‌ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്, ഇത് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത് 1841- ലാണ് &lt;ref&gt;{{Citation|title=dowitcher, n.|date=2023-03-02|url=https://doi.org/10.1093/oed/1208199638|work=Oxford English Dictionary|publisher=Oxford University Press|access-date=2026-07-08}}&lt;/ref&gt;. 

നീളമുള്ള കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുമായി കാഴ്ചയിൽ വലിയ സാമ്യമുള്ളവയാണ്. 1950- ലാണ് ഇതിനെ ഒരു പ്രത്യേക സ്പീഷീസ് ആയി തിരിച്ചറിഞ്ഞത് &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;. ശൈത്യകാലത്ത് ഈ രണ്ട് ഇനം പക്ഷികളുടെയും തൂവലുകൾ ഒരേപോലെ കാണപ്പെടാറുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവയെ തമ്മിൽ വേർതിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട അടയാളം അവ പറക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ശബ്ദമാണ് &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sibley |first=David |title=The Sibley guide to birds |url=https://archive.org/details/sibleyguidetobir0000sibl_w9v0 |date=2000 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-679-45122-8 |edition=1st ed |location=New York}}&lt;/ref&gt;. ഇവ ജീവിക്കുന്ന ചുറ്റുപാടിലും പ്രജനനം നടത്തുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. നീളമുള്ള കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ പൊതുവെ ശുദ്ധജലാശയങ്ങൾക്ക് സമീപം ജീവിക്കുകയും വടക്കൻ അലാസ്കയിലും സൈബീരിയയിലും പ്രജനനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ ഉപ്പുവെള്ളമുള്ള ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ  ജീവിക്കുകയും തെക്കൻ അലാസ്ക മുതൽ കാനഡയിലുടനീളം പ്രജനനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://doi.org/10.2173/bow.lobdow.01|work=Birds of the World|publisher=Cornell Lab of Ornithology|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.}}&lt;/ref&gt;. 

==  വർഗീകരണ ശാസ്ത്രം ==

കടൽപ്പക്ഷികൾ, കടൽകാക്കകൾ, ഓക്കുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ചരാഡ്രിഫോം വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു പക്ഷിയാണ് കരിപ്രാക്കാട. സ്കോലോപസിടെ കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട ഈ പക്ഷി ചുണ്ടൻകാടകളും പ്രാക്കാടകളും ഉൾപ്പെടുന്ന സ്കൊളോപസിനെ ഉപകുടുംബത്തിലാണ് ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ, ഏഷ്യൻ കരിപ്രാക്കാടകൾ എന്നിവയാണ് ലിംനോഡ്രോമസ് ജനുസ്സിലെ മറ്റ് രണ്ട് സ്‌പീഷീസുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Livezey |first=Bradley C. |date=2010-11 |title=Phylogenetics of modern shorebirds (Charadriiformes) based on phenotypic evidence: analysis and discussion: CHARADRIIFORMES |url=https://academic.oup.com/zoolinnean/article-lookup/doi/10.1111/j.1096-3642.2010.00635.x |journal=Zoological Journal of the Linnean Society |language=en |volume=160 |issue=3 |pages=567–618 |doi=10.1111/j.1096-3642.2010.00635.x}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gibson |first=Rosemary |last2=Baker |first2=Allan |date=2012-07 |title=Multiple gene sequences resolve phylogenetic relationships in the shorebird suborder Scolopaci (Aves: Charadriiformes) |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790312001133 |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |language=en |volume=64 |issue=1 |pages=66–72 |doi=10.1016/j.ympev.2012.03.008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;.      

1823-ൽ തോമസ് സേ ആണ് നീളമുള്ള കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെ പറ്റി ആദ്യമായി വിവരിച്ചത്. ലിംനോഡ്രോമസ് സ്കോലോപസിയ  എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഇതിന് നൽകിയ പേര്&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Rowan |first=William |date=1932-01 |title=The Status of the Dowitchers with a Description of a New Subspecies from Alberta and Manitoba |url=https://academic.oup.com/auk/article/49/1/14-35/5255814 |journal=The Auk |volume=49 |issue=1 |pages=14–35 |doi=10.2307/4076698}}&lt;/ref&gt;. നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെയും  ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെയും സ്വഭാവത്തിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ  കാരണം അവയുടെ വർഗീകരണം ഇപ്പോഴും ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാക്കുന്നത് ഒന്നാണ്.     

ഏകദേശം 100 വർഷത്തോളം നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളായിട്ടാണ് കണക്കാക്കാക്കിയിരുന്നത്. എന്നാൽ 1927 ആയപ്പോഴേക്കും നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെ ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെ ഒരു ഉപവിഭാഗമായി മാറ്റി. രണ്ട് ഇനവും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നതിനാലും പക്ഷികളിലെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ സമാനമായിരുന്നതിനാലും ആയിരുന്നു ഇത് &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal |last=Rowan |first=William |date=1932-01 |title=The Status of the Dowitchers with a Description of a New Subspecies from Alberta and Manitoba |url=https://academic.oup.com/auk/article/49/1/14-35/5255814 |journal=The Auk |volume=49 |issue=1 |pages=14–35 |doi=10.2307/4076698}}&lt;/ref&gt;. 1950- ൽ ഫ്രാങ്ക് പിറ്റെൽക്ക തന്റെ ഗവേഷണ പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതുവരെ ഈ സ്ഥിതി തുടർന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇവ രണ്ടും വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളാണെന്ന് വീണ്ടും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടത് &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Amadon |first=Dean |last2=Pitelka |first2=Frank A. |date=1951 |title=Geographic Variation and the Species Problem in the Shore-Bird Genus Limnodromus |url=https://doi.org/10.2307/4510249 |journal=Bird-Banding |volume=22 |issue=2 |pages=96 |doi=10.2307/4510249 |issn=0006-3630}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Schmalz |first=Peter S. |url=https://doi.org/10.3138/9781442678026 |title=The Ojibwa of Southern Ontario |date=1991-12-31 |publisher=University of Toronto Press |isbn=978-1-4426-7802-6}}&lt;/ref&gt;. ഈ രണ്ട് പക്ഷിവർഗങ്ങളും നാല് ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ്‌ തന്നെ ജനിതകമായി വേർപിരിഞ്ഞവയാണെന്ന് തുടർന്നുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Avise |first=John C. |last2=Zink |first2=Robert M. |date=1988-07-01 |title=Molecular Genetic Divergence between Avian Sibling Species: King and Clapper Rails, Long-Billed and Short-Billed Dowitchers, Boat-Tailed and Great-Tailed Grackles, and Tufted and Black-Crested Titmice |url=https://academic.oup.com/auk/article/105/3/516/5193149 |journal=The Auk |language=en |volume=105 |issue=3 |pages=516–528 |doi=10.1093/auk/105.3.516 |issn=0004-8038}}&lt;/ref&gt;.       

== വിവരണം ==
നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാട ഇടത്തരം വലുപ്പമുള്ള ,തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ള ഒരു മണൽക്കോഴി പക്ഷിയാണ്. ഇതിന്റെ കൊക്കിന് തലയുടെ വലിപ്പത്തിന്റെ ഏകദേശം ഇരട്ടി നീളമുണ്ട്‌. ഈ പക്ഷികളുടെ കണ്ണിന് മുകളിലായി വെളുത്ത വരയും കണ്ണിന് പിന്നിലേക്ക് നീളുന്ന ഇരുണ്ട വരയും കാണാം. കറുപ്പും വെളുപ്പും വരകളുള്ള വാലിൽ കറുത്ത വരകൾക്ക് വെളുത്ത വരകളേക്കാൾ ഇരട്ടി വീതിയുണ്ടാകും. കൂടാതെ, ഇതിന്റെ പുറംഭാഗത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തോളം കയറിനിൽക്കുന്ന സവിശേഷമായ വെളുത്ത വടിവാലും ഈ പക്ഷിയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്.   

കരിപ്രാക്കാടകളുടെ ഇണചേരൽക്കാലം സാധാരണയായി മെയ് മുതൽ ഓഗസ്റ്റ് അവസാനം വരെയോ ആണ്;ഈ കാലയളവിലാണ് ഇവയിൽ പ്രജനന തൂവലുകൾ കാണപ്പെടുന്നത്. ഇക്കാലത്ത് മുതിർന്ന പക്ഷികളുടെ തലയുടെ മുകളിൽ ഇരുണ്ട കിരീടം പോലെയുള്ള ഭാഗവും, കഴുത്ത് , നെഞ്ച് ,അടിവയർ ,എന്നിവിടങ്ങളിൽ ചെമ്പുനിറവും ഉണ്ടായിരിക്കും. പുതിയ തൂവലുകൾ വരുന്ന സമയത്ത് അവയുടെ നെഞ്ചിൽ കറുത്ത വരകളും വശങ്ങളിൽ വെളുത്ത വരകളും തെളിഞ്ഞു കാണാം. പ്രായമാകുന്തോറും തൂവലുകളുടെ ഈ കറുത്ത വരകൾ കുറയുകയും,  നെഞ്ചിന്റെ ഭാഗം കടും ചെമ്പുനിറമായി മാറുകയും ചെയ്യും. ഇവയുടെ തലയുടെ മുകൾഭാഗവും പുറംഭാഗവും കറുപ്പ്, ഇളം മഞ്ഞ കലർന്ന തവിട്ടുനിറം,വെളുപ്പ് നിറങ്ങൾ കലർന്നതാണ്.ചിറകുകളിലും മുകൾഭാഗത്തും കറുപ്പ്, ഇളം മഞ്ഞ കലർന്ന തവിട്ടുനിറം, വെളുപ്പ് നിറങ്ങളിലുള്ള അടയാളങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ ഇവ മുഴുവനായും ഇരുണ്ട തവിട്ടു നിറത്തിൽ ദൃശ്യമാകുന്നു.   

ശിശിരകാലത്ത്  തൂവലുകളുടെ നിറം മാറുമ്പോൾ നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും തിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസമാണ്. പ്രജനനകാലമല്ലാത്ത സമയത്ത്, മുതിർന്ന പക്ഷികൾ മങ്ങിയ ചാരനിറമാണുള്ളത്; അവയുടെ ഇരുണ്ട മേൽഭാഗവും നെഞ്ചും, വിളറിയ വെളുത്ത അടിവയറുമായി വ്യക്തമായി വേറിട്ടുനിക്കുന്നു. നെഞ്ചിലെ ചാരനിറം താടിഭാഗത്തേക്ക് എത്തുമ്പോഴേക്കും ക്രമേണ മങ്ങി വെളുപ്പിലേക്ക് മാറുന്നു&lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-08-01|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=LONG-BILLED DOWITCHER|date=2007-12-31|url=https://doi.org/10.7560/713499-068|work=Basic Texas Birds|pages=144–145|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-75669-4|access-date=2026-08-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sibley |first=David Allen |title=National Audubon Society The Sibley guide to birds |date=2007 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-679-45122-8 |edition=1. Aufl., 9. Druck |location=New York}}&lt;/ref&gt;.

ഇളം പ്രായത്തിലുള്ള നീളൻകൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കടകൾ പ്രജനന കാലത്തുള്ള പ്രായപൂർത്തിയായ പക്ഷിയോട് വളരെ സാമ്യമുള്ളതാണ്. എന്നാൽ ഇതിന്റെ തൂവലുകളുടെ നിറം കുറച്ചുകൂടി ഇളം ആയിരിക്കും. ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളിൽ നിന്ന് ഇവയെ തിരിച്ചറിയാൻ ത്രിതീയ തൂവലുകളിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ഈ തൂവലുകൾ കടും ചാരനിറമുള്ളതും അരികുകളിൽ ഇളം മഞ്ഞ-തവിട്ടുനിറമുള്ളതുമാണ്. ശരീരത്തിന്റെ മുകൾഭാഗം ചുവപ്പുകലർന്ന തവിട്ടുനിറവും നെഞ്ച് ഒരേപോലെ ചാരനിറവും വയറിന്റെ താഴ്ഭാഗം ഇളം ചുവപ്പുകലർന്ന നിറവുമാണ്.

നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെ കൊക്കിന്റെ നീളം 62-72 മില്ലിമീറ്റർ വരെയാണ്. ആൺ പക്ഷിയുടെ കൊക്ക് സാധാരണയായി പെൺപക്ഷിയുടേതിനേക്കാൾ ചെറുതാണ്. കൊക്ക് നീളമുള്ളതും കറുപ്പ് നിറമുള്ളതുമാണ്. കൊക്കിന്റെ അടിഭാഗം മഞ്ഞകലർന്ന ചാണകപ്പച്ച നിറമായിരിക്കും. കാലുകൾ മഞ്ഞനിറമാണ് &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-08-01|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=LONG-BILLED DOWITCHER|date=2007-12-31|url=https://doi.org/10.7560/713499-068|work=Basic Texas Birds|pages=144–145|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-75669-4|access-date=2026-08-01}}&lt;/ref&gt;.  ആണും പെണ്ണും കാഴ്ചയിൽ ഏകദേശം ഒരുപോലെയാണെങ്കിലും, പെൺപക്ഷിക്ക് ആൺപക്ഷിയെക്കാൾ ശരീരഭാരം കൂടുതലാണ്. കൂടാതെ, പെൺപക്ഷിയുടെ ചിറകുകളുടെ നീളവും കൊക്കിന്റെ നീളവും ആൺപക്ഷിയുടേതിനേക്കാൾ കൂടുതലായിരിക്കും&lt;ref /&gt; .  

ശരീര ഘടന  
* നീളംഃ 11.4 ഇഞ്ച് (29 സെന്റിമീറ്റർ) 
* weight: 3.1-4.6 ഔൺസ്
* Wingspan: 18.5-19.3 inches (ID2) cm′&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.allaboutbirds.org/guide/Long-billed_Dowitcher/id|title=Long-billed Dowitcher Identification, All About Birds, Cornell Lab of Ornithology|access-date=2020-09-27|website=www.allaboutbirds.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[പ്രമാണം:Limnodromus_scolopaceus.jpg|ലഘുചിത്രം|ഡോവിച്ചർ]]
{{Reflist}}

* [https://web.archive.org/web/20161219195559/https://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i2320id.html ലോംഗ്-ബിൽഡ് ഡോവിച്ചർ-''ലിംനോഡ്രോമസ് സ്കോളോപാസിയസ്'']-യുഎസ്ജിഎസ് പാറ്റക്സെന്റ് ബേർഡ് ഐഡന്റിഫിക്കേഷൻ ഇൻഫോസെന്റർ
* ലോംഗ്-ബിൽഡ് ഡോവിച്ചർ (ലിംനോഡ്രോമസ് സ്കോലോപാസിയസ്-കോർണൽ ലാബ് ഓഫ് ഓർണിതോളജി
* ലോംഗ്-ബിൽഡ് ഡോവിച്ചർ സ്പീഷീസ് അക്കൌണ്ട്-കോർണൽ ലാബ് ഓഫ് ഓർണിതോളജി
* {{InternetBirdCollection|long-billed-dowitcher-limnodromus-scolopaceus|Long-billed dowitcher}}
* {{VIREO|Long-billed+Dowitcher|Long-billed dowitcher}}
* {{IUCN Map|22693348/256610578|Limnodromus scolopaceus}}
[[വർഗ്ഗം:കാനഡയിലെ പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അലാസ്കയിലെ പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആർട്ടിക് പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തീരദേശ പക്ഷികൾ]]</text>
      <sha1>4lvgc9z7fhn3f4xfdfhmm37xeux8azt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652196</id>
      <parentid>4652189</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sreya Radhakrishnan</username>
        <id>212415</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4652196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26525" sha1="34fivw7vj5u1wygz42og13t3dhddezr" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = Limnodromus scolopaceus Mike Baird crop.jpg
| image_caption = Non-breeding adult
| image2 = Long Billed Dowitcher (7569920384).jpg
| image2_caption = Breeding adult
| status = NT
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 11 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2024 |title=''Limnodromus scolopaceus'' |volume=2024 |article-number=e.T22693348A256610578 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22693348A256610578.en |access-date=11 November 2021}}&lt;/ref&gt;
| taxon = Limnodromus scolopaceus
| authority = ([[Thomas Say|Say]], 1822)
| range_map = Limnodromus scolopaceus map.svg
| range_map_caption = Breeding range (orange), migration range (yellow), nonbreeding range (blue)
| synonyms = *''Limosa scolopacea'' &lt;small&gt;Say, 1823&lt;/small&gt;
}}

[[സാൻഡ്‌പൈപ്പർ|സാൻഡ്പൈപ്പർ]] കുടുംബമായ [[സാൻഡ്‌പൈപ്പർ|സ്കോലോപാസിഡേയിലെ]]   ഇടത്തരം വലുപ്പമുള്ളതും താരതമ്യേന നീണ്ട കൊക്കുകളുമുള്ളതുമായ ഒരു തീരദേശ പക്ഷിയാണ് '''കരിപ്പ്രാക്കാട''' (''ലിംനോഡ്രോമസ്'' സ്കോലോപാസിയസ്). പ്രജനന കാലത്ത് ഈ ഇനത്തിലെ  മുതിർന്ന പക്ഷികളുടെ തലയും ശരീരത്തിന്റെ അടിഭാഗവും  ചെമ്പിച്ച നിറത്തിലും പുറംഭാഗം  ഇരുണ്ട പുള്ളികളോടുകൂടിയതുമായി  കാണപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ഇവ പറക്കുമ്പോൾ മാത്രം വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയുന്ന നടുവിന്റെ താഴ്ഭാഗത്തെ  വലിയ വെളുത്ത നിറം ഈ പക്ഷികളുടെ പ്രധാന സവിശേഷതയാണ്&lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.allaboutbirds.org/news/|title=Online bird guide, bird ID help, life history, bird sounds from Cornell|access-date=2026-07-08|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sibley |first=David |title=The Sibley guide to birds |url=https://archive.org/details/sibleyguidetobir0000sibl_w9v0 |date=2000 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-679-45122-8 |edition=1st ed |location=New York}}&lt;/ref&gt;. ശുദ്ധജലാശയങ്ങളിലാണ്  കരിപ്പ്രാക്കാടകളെ കാണപ്പെടാറുള്ളത്. കൊക്ക് &quot;തയ്യൽ മെഷീൻ &quot; ചലിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ വേഗത്തിൽ ചലിപ്പിച്ചാണ് ഇവ ഇരതേടുന്നത് &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;. ആൺപക്ഷികൾ പറന്നുകൊണ്ട് പെൺപക്ഷികളെ പിന്തുടരുന്ന സവിശേഷമായ ഒരു ഇണചേരൽ രീതിയാണ് ഇവയ്ക്കുള്ളത്. ''ലിംനോഡ്രോമസ്''  എന്ന വംശനാമം ചതുപ്പ് എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ലിമ്നെ', ഓടുന്നയാൾ എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ഡ്രോമോസ് ' എന്നീ പുരാതന ഗ്രീക്ക് പദങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്. ഇതിന്റെ ഇനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന 'സ്കോലോപാസിയസ് ' എന്ന പേര് നവ-ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്; 'ചെളിപരപ്പൻ' പക്ഷിയെപ്പോലെയുള്ളത് എന്നാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം. സ്കോപാക്സ്, സ്കോലോപാസിസ് എന്നീ ലാറ്റിൻ വാക്കുകളിൽ നിന്നാണ് ഈ പേര് രൂപപ്പെട്ടത് &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}&lt;/ref&gt;. &quot;ഡൗവിച്ചർ&quot; എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പേര് ഇറോക്വോയിസ്‌ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്, ഇത് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത് 1841- ലാണ് &lt;ref&gt;{{Citation|title=dowitcher, n.|date=2023-03-02|url=https://doi.org/10.1093/oed/1208199638|work=Oxford English Dictionary|publisher=Oxford University Press|access-date=2026-07-08}}&lt;/ref&gt;. 

നീളമുള്ള കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുമായി കാഴ്ചയിൽ വലിയ സാമ്യമുള്ളവയാണ്. 1950- ലാണ് ഇതിനെ ഒരു പ്രത്യേക സ്പീഷീസ് ആയി തിരിച്ചറിഞ്ഞത് &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;. ശൈത്യകാലത്ത് ഈ രണ്ട് ഇനം പക്ഷികളുടെയും തൂവലുകൾ ഒരേപോലെ കാണപ്പെടാറുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവയെ തമ്മിൽ വേർതിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട അടയാളം അവ പറക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ശബ്ദമാണ് &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sibley |first=David |title=The Sibley guide to birds |url=https://archive.org/details/sibleyguidetobir0000sibl_w9v0 |date=2000 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-679-45122-8 |edition=1st ed |location=New York}}&lt;/ref&gt;. ഇവ ജീവിക്കുന്ന ചുറ്റുപാടിലും പ്രജനനം നടത്തുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. നീളമുള്ള കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ പൊതുവെ ശുദ്ധജലാശയങ്ങൾക്ക് സമീപം ജീവിക്കുകയും വടക്കൻ അലാസ്കയിലും സൈബീരിയയിലും പ്രജനനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ ഉപ്പുവെള്ളമുള്ള ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ  ജീവിക്കുകയും തെക്കൻ അലാസ്ക മുതൽ കാനഡയിലുടനീളം പ്രജനനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://doi.org/10.2173/bow.lobdow.01|work=Birds of the World|publisher=Cornell Lab of Ornithology|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.}}&lt;/ref&gt;. 

==  വർഗീകരണ ശാസ്ത്രം ==

കടൽപ്പക്ഷികൾ, കടൽകാക്കകൾ, ഓക്കുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ചരാഡ്രിഫോം വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു പക്ഷിയാണ് കരിപ്രാക്കാട. സ്കോലോപസിടെ കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട ഈ പക്ഷി ചുണ്ടൻകാടകളും പ്രാക്കാടകളും ഉൾപ്പെടുന്ന സ്കൊളോപസിനെ ഉപകുടുംബത്തിലാണ് ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ, ഏഷ്യൻ കരിപ്രാക്കാടകൾ എന്നിവയാണ് ലിംനോഡ്രോമസ് ജനുസ്സിലെ മറ്റ് രണ്ട് സ്‌പീഷീസുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Livezey |first=Bradley C. |date=2010-11 |title=Phylogenetics of modern shorebirds (Charadriiformes) based on phenotypic evidence: analysis and discussion: CHARADRIIFORMES |url=https://academic.oup.com/zoolinnean/article-lookup/doi/10.1111/j.1096-3642.2010.00635.x |journal=Zoological Journal of the Linnean Society |language=en |volume=160 |issue=3 |pages=567–618 |doi=10.1111/j.1096-3642.2010.00635.x}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gibson |first=Rosemary |last2=Baker |first2=Allan |date=2012-07 |title=Multiple gene sequences resolve phylogenetic relationships in the shorebird suborder Scolopaci (Aves: Charadriiformes) |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790312001133 |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |language=en |volume=64 |issue=1 |pages=66–72 |doi=10.1016/j.ympev.2012.03.008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;.      

1823-ൽ തോമസ് സേ ആണ് നീളമുള്ള കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെ പറ്റി ആദ്യമായി വിവരിച്ചത്. ലിംനോഡ്രോമസ് സ്കോലോപസിയ  എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഇതിന് നൽകിയ പേര്&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Rowan |first=William |date=1932-01 |title=The Status of the Dowitchers with a Description of a New Subspecies from Alberta and Manitoba |url=https://academic.oup.com/auk/article/49/1/14-35/5255814 |journal=The Auk |volume=49 |issue=1 |pages=14–35 |doi=10.2307/4076698}}&lt;/ref&gt;. നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെയും  ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെയും സ്വഭാവത്തിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ  കാരണം അവയുടെ വർഗീകരണം ഇപ്പോഴും ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാക്കുന്നത് ഒന്നാണ്.     

ഏകദേശം 100 വർഷത്തോളം നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളായിട്ടാണ് കണക്കാക്കാക്കിയിരുന്നത്. എന്നാൽ 1927 ആയപ്പോഴേക്കും നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെ ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെ ഒരു ഉപവിഭാഗമായി മാറ്റി. രണ്ട് ഇനവും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നതിനാലും പക്ഷികളിലെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ സമാനമായിരുന്നതിനാലും ആയിരുന്നു ഇത് &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal |last=Rowan |first=William |date=1932-01 |title=The Status of the Dowitchers with a Description of a New Subspecies from Alberta and Manitoba |url=https://academic.oup.com/auk/article/49/1/14-35/5255814 |journal=The Auk |volume=49 |issue=1 |pages=14–35 |doi=10.2307/4076698}}&lt;/ref&gt;. 1950- ൽ ഫ്രാങ്ക് പിറ്റെൽക്ക തന്റെ ഗവേഷണ പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതുവരെ ഈ സ്ഥിതി തുടർന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇവ രണ്ടും വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളാണെന്ന് വീണ്ടും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടത് &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Amadon |first=Dean |last2=Pitelka |first2=Frank A. |date=1951 |title=Geographic Variation and the Species Problem in the Shore-Bird Genus Limnodromus |url=https://doi.org/10.2307/4510249 |journal=Bird-Banding |volume=22 |issue=2 |pages=96 |doi=10.2307/4510249 |issn=0006-3630}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Schmalz |first=Peter S. |url=https://doi.org/10.3138/9781442678026 |title=The Ojibwa of Southern Ontario |date=1991-12-31 |publisher=University of Toronto Press |isbn=978-1-4426-7802-6}}&lt;/ref&gt;. ഈ രണ്ട് പക്ഷിവർഗങ്ങളും നാല് ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ്‌ തന്നെ ജനിതകമായി വേർപിരിഞ്ഞവയാണെന്ന് തുടർന്നുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Avise |first=John C. |last2=Zink |first2=Robert M. |date=1988-07-01 |title=Molecular Genetic Divergence between Avian Sibling Species: King and Clapper Rails, Long-Billed and Short-Billed Dowitchers, Boat-Tailed and Great-Tailed Grackles, and Tufted and Black-Crested Titmice |url=https://academic.oup.com/auk/article/105/3/516/5193149 |journal=The Auk |language=en |volume=105 |issue=3 |pages=516–528 |doi=10.1093/auk/105.3.516 |issn=0004-8038}}&lt;/ref&gt;.       

== വിവരണം ==
നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാട ഇടത്തരം വലുപ്പമുള്ള ,തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ള ഒരു മണൽക്കോഴി പക്ഷിയാണ്. ഇതിന്റെ കൊക്കിന് തലയുടെ വലിപ്പത്തിന്റെ ഏകദേശം ഇരട്ടി നീളമുണ്ട്‌. ഈ പക്ഷികളുടെ കണ്ണിന് മുകളിലായി വെളുത്ത വരയും കണ്ണിന് പിന്നിലേക്ക് നീളുന്ന ഇരുണ്ട വരയും കാണാം. കറുപ്പും വെളുപ്പും വരകളുള്ള വാലിൽ കറുത്ത വരകൾക്ക് വെളുത്ത വരകളേക്കാൾ ഇരട്ടി വീതിയുണ്ടാകും. കൂടാതെ, ഇതിന്റെ പുറംഭാഗത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തോളം കയറിനിൽക്കുന്ന സവിശേഷമായ വെളുത്ത വടിവാലും ഈ പക്ഷിയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്.   

കരിപ്രാക്കാടകളുടെ ഇണചേരൽക്കാലം സാധാരണയായി മെയ് മുതൽ ഓഗസ്റ്റ് അവസാനം വരെയോ ആണ്;ഈ കാലയളവിലാണ് ഇവയിൽ പ്രജനന തൂവലുകൾ കാണപ്പെടുന്നത്. ഇക്കാലത്ത് മുതിർന്ന പക്ഷികളുടെ തലയുടെ മുകളിൽ ഇരുണ്ട കിരീടം പോലെയുള്ള ഭാഗവും, കഴുത്ത് , നെഞ്ച് ,അടിവയർ ,എന്നിവിടങ്ങളിൽ ചെമ്പുനിറവും ഉണ്ടായിരിക്കും. പുതിയ തൂവലുകൾ വരുന്ന സമയത്ത് അവയുടെ നെഞ്ചിൽ കറുത്ത വരകളും വശങ്ങളിൽ വെളുത്ത വരകളും തെളിഞ്ഞു കാണാം. പ്രായമാകുന്തോറും തൂവലുകളുടെ ഈ കറുത്ത വരകൾ കുറയുകയും,  നെഞ്ചിന്റെ ഭാഗം കടും ചെമ്പുനിറമായി മാറുകയും ചെയ്യും. ഇവയുടെ തലയുടെ മുകൾഭാഗവും പുറംഭാഗവും കറുപ്പ്, ഇളം മഞ്ഞ കലർന്ന തവിട്ടുനിറം,വെളുപ്പ് നിറങ്ങൾ കലർന്നതാണ്.ചിറകുകളിലും മുകൾഭാഗത്തും കറുപ്പ്, ഇളം മഞ്ഞ കലർന്ന തവിട്ടുനിറം, വെളുപ്പ് നിറങ്ങളിലുള്ള അടയാളങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ ഇവ മുഴുവനായും ഇരുണ്ട തവിട്ടു നിറത്തിൽ ദൃശ്യമാകുന്നു.   

ശിശിരകാലത്ത്  തൂവലുകളുടെ നിറം മാറുമ്പോൾ നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും തിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസമാണ്. പ്രജനനകാലമല്ലാത്ത സമയത്ത്, മുതിർന്ന പക്ഷികൾ മങ്ങിയ ചാരനിറമാണുള്ളത്; അവയുടെ ഇരുണ്ട മേൽഭാഗവും നെഞ്ചും, വിളറിയ വെളുത്ത അടിവയറുമായി വ്യക്തമായി വേറിട്ടുനിക്കുന്നു. നെഞ്ചിലെ ചാരനിറം താടിഭാഗത്തേക്ക് എത്തുമ്പോഴേക്കും ക്രമേണ മങ്ങി വെളുപ്പിലേക്ക് മാറുന്നു&lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-08-01|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=LONG-BILLED DOWITCHER|date=2007-12-31|url=https://doi.org/10.7560/713499-068|work=Basic Texas Birds|pages=144–145|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-75669-4|access-date=2026-08-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sibley |first=David Allen |title=National Audubon Society The Sibley guide to birds |date=2007 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-679-45122-8 |edition=1. Aufl., 9. Druck |location=New York}}&lt;/ref&gt;.

ഇളം പ്രായത്തിലുള്ള നീളൻകൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കടകൾ പ്രജനന കാലത്തുള്ള പ്രായപൂർത്തിയായ പക്ഷിയോട് വളരെ സാമ്യമുള്ളതാണ്. എന്നാൽ ഇതിന്റെ തൂവലുകളുടെ നിറം കുറച്ചുകൂടി ഇളം ആയിരിക്കും. ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളിൽ നിന്ന് ഇവയെ തിരിച്ചറിയാൻ ത്രിതീയ തൂവലുകളിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ഈ തൂവലുകൾ കടും ചാരനിറമുള്ളതും അരികുകളിൽ ഇളം മഞ്ഞ-തവിട്ടുനിറമുള്ളതുമാണ്. ശരീരത്തിന്റെ മുകൾഭാഗം ചുവപ്പുകലർന്ന തവിട്ടുനിറവും നെഞ്ച് ഒരേപോലെ ചാരനിറവും വയറിന്റെ താഴ്ഭാഗം ഇളം ചുവപ്പുകലർന്ന നിറവുമാണ്.

നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെ കൊക്കിന്റെ നീളം 62-72 മില്ലിമീറ്റർ വരെയാണ്. ആൺ പക്ഷിയുടെ കൊക്ക് സാധാരണയായി പെൺപക്ഷിയുടേതിനേക്കാൾ ചെറുതാണ്. കൊക്ക് നീളമുള്ളതും കറുപ്പ് നിറമുള്ളതുമാണ്. കൊക്കിന്റെ അടിഭാഗം മഞ്ഞകലർന്ന ചാണകപ്പച്ച നിറമായിരിക്കും. കാലുകൾ മഞ്ഞനിറമാണ് &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-08-01|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=LONG-BILLED DOWITCHER|date=2007-12-31|url=https://doi.org/10.7560/713499-068|work=Basic Texas Birds|pages=144–145|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-75669-4|access-date=2026-08-01}}&lt;/ref&gt;.  ആണും പെണ്ണും കാഴ്ചയിൽ ഏകദേശം ഒരുപോലെയാണെങ്കിലും, പെൺപക്ഷിക്ക് ആൺപക്ഷിയെക്കാൾ ശരീരഭാരം കൂടുതലാണ്. കൂടാതെ, പെൺപക്ഷിയുടെ ചിറകുകളുടെ നീളവും കൊക്കിന്റെ നീളവും ആൺപക്ഷിയുടേതിനേക്കാൾ കൂടുതലായിരിക്കും&lt;ref /&gt; .  

==== ശരീര അളവുകൾ ====
* നീളം: 11.4 ഇഞ്ച് (29 സെന്റിമീറ്റർ)
* തൂക്കം: 3.1-4.6 ഔൺസ് (88-130 ഗ്രാം)
* ചിറകുകളുടെ വിസ്തൃതി : 18.5-19.3 ഇഞ്ച് (47-49 സെന്റിമീറ്റർ)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.allaboutbirds.org/guide/Long-billed_Dowitcher/id|title=Long-billed Dowitcher Identification, All About Birds, Cornell Lab of Ornithology|access-date=2020-09-27|website=www.allaboutbirds.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[പ്രമാണം:Limnodromus_scolopaceus.jpg|ലഘുചിത്രം|ഡോവിച്ചർ]]
{{Reflist}}

* [https://web.archive.org/web/20161219195559/https://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i2320id.html ലോംഗ്-ബിൽഡ് ഡോവിച്ചർ-''ലിംനോഡ്രോമസ് സ്കോളോപാസിയസ്'']-യുഎസ്ജിഎസ് പാറ്റക്സെന്റ് ബേർഡ് ഐഡന്റിഫിക്കേഷൻ ഇൻഫോസെന്റർ
* ലോംഗ്-ബിൽഡ് ഡോവിച്ചർ (ലിംനോഡ്രോമസ് സ്കോലോപാസിയസ്-കോർണൽ ലാബ് ഓഫ് ഓർണിതോളജി
* ലോംഗ്-ബിൽഡ് ഡോവിച്ചർ സ്പീഷീസ് അക്കൌണ്ട്-കോർണൽ ലാബ് ഓഫ് ഓർണിതോളജി
* {{InternetBirdCollection|long-billed-dowitcher-limnodromus-scolopaceus|Long-billed dowitcher}}
* {{VIREO|Long-billed+Dowitcher|Long-billed dowitcher}}
* {{IUCN Map|22693348/256610578|Limnodromus scolopaceus}}
[[വർഗ്ഗം:കാനഡയിലെ പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അലാസ്കയിലെ പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആർട്ടിക് പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തീരദേശ പക്ഷികൾ]]</text>
      <sha1>34fivw7vj5u1wygz42og13t3dhddezr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652197</id>
      <parentid>4652196</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sreya Radhakrishnan</username>
        <id>212415</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4652197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26501" sha1="c65dcdkbgzk6x030w3wq7v5n5hwt9bq" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = Limnodromus scolopaceus Mike Baird crop.jpg
| image_caption = Non-breeding adult
| image2 = Long Billed Dowitcher (7569920384).jpg
| image2_caption = Breeding adult
| status = NT
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 11 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2024 |title=''Limnodromus scolopaceus'' |volume=2024 |article-number=e.T22693348A256610578 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22693348A256610578.en |access-date=11 November 2021}}&lt;/ref&gt;
| taxon = Limnodromus scolopaceus
| authority = ([[Thomas Say|Say]], 1822)
| range_map = Limnodromus scolopaceus map.svg
| range_map_caption = Breeding range (orange), migration range (yellow), nonbreeding range (blue)
| synonyms = *''Limosa scolopacea'' &lt;small&gt;Say, 1823&lt;/small&gt;
}}

[[സാൻഡ്‌പൈപ്പർ|സാൻഡ്പൈപ്പർ]] കുടുംബമായ [[സാൻഡ്‌പൈപ്പർ|സ്കോലോപാസിഡേയിലെ]]   ഇടത്തരം വലുപ്പമുള്ളതും താരതമ്യേന നീണ്ട കൊക്കുകളുമുള്ളതുമായ ഒരു തീരദേശ പക്ഷിയാണ് '''കരിപ്പ്രാക്കാട''' (''ലിംനോഡ്രോമസ്'' സ്കോലോപാസിയസ്). പ്രജനന കാലത്ത് ഈ ഇനത്തിലെ  മുതിർന്ന പക്ഷികളുടെ തലയും ശരീരത്തിന്റെ അടിഭാഗവും  ചെമ്പിച്ച നിറത്തിലും പുറംഭാഗം  ഇരുണ്ട പുള്ളികളോടുകൂടിയതുമായി  കാണപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ഇവ പറക്കുമ്പോൾ മാത്രം വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയുന്ന നടുവിന്റെ താഴ്ഭാഗത്തെ  വലിയ വെളുത്ത നിറം ഈ പക്ഷികളുടെ പ്രധാന സവിശേഷതയാണ്&lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.allaboutbirds.org/news/|title=Online bird guide, bird ID help, life history, bird sounds from Cornell|access-date=2026-07-08|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sibley |first=David |title=The Sibley guide to birds |url=https://archive.org/details/sibleyguidetobir0000sibl_w9v0 |date=2000 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-679-45122-8 |edition=1st ed |location=New York}}&lt;/ref&gt;. ശുദ്ധജലാശയങ്ങളിലാണ്  കരിപ്പ്രാക്കാടകളെ കാണപ്പെടാറുള്ളത്. കൊക്ക് &quot;തയ്യൽ മെഷീൻ &quot; ചലിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ വേഗത്തിൽ ചലിപ്പിച്ചാണ് ഇവ ഇരതേടുന്നത് &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;. ആൺപക്ഷികൾ പറന്നുകൊണ്ട് പെൺപക്ഷികളെ പിന്തുടരുന്ന സവിശേഷമായ ഒരു ഇണചേരൽ രീതിയാണ് ഇവയ്ക്കുള്ളത്. ''ലിംനോഡ്രോമസ്''  എന്ന വംശനാമം ചതുപ്പ് എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ലിമ്നെ', ഓടുന്നയാൾ എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ഡ്രോമോസ് ' എന്നീ പുരാതന ഗ്രീക്ക് പദങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്. ഇതിന്റെ ഇനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന 'സ്കോലോപാസിയസ് ' എന്ന പേര് നവ-ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്; 'ചെളിപരപ്പൻ' പക്ഷിയെപ്പോലെയുള്ളത് എന്നാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം. സ്കോപാക്സ്, സ്കോലോപാസിസ് എന്നീ ലാറ്റിൻ വാക്കുകളിൽ നിന്നാണ് ഈ പേര് രൂപപ്പെട്ടത് &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}&lt;/ref&gt;. &quot;ഡൗവിച്ചർ&quot; എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പേര് ഇറോക്വോയിസ്‌ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്, ഇത് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത് 1841- ലാണ് &lt;ref&gt;{{Citation|title=dowitcher, n.|date=2023-03-02|url=https://doi.org/10.1093/oed/1208199638|work=Oxford English Dictionary|publisher=Oxford University Press|access-date=2026-07-08}}&lt;/ref&gt;. 

നീളമുള്ള കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുമായി കാഴ്ചയിൽ വലിയ സാമ്യമുള്ളവയാണ്. 1950- ലാണ് ഇതിനെ ഒരു പ്രത്യേക സ്പീഷീസ് ആയി തിരിച്ചറിഞ്ഞത് &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;. ശൈത്യകാലത്ത് ഈ രണ്ട് ഇനം പക്ഷികളുടെയും തൂവലുകൾ ഒരേപോലെ കാണപ്പെടാറുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവയെ തമ്മിൽ വേർതിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട അടയാളം അവ പറക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ശബ്ദമാണ് &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sibley |first=David |title=The Sibley guide to birds |url=https://archive.org/details/sibleyguidetobir0000sibl_w9v0 |date=2000 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-679-45122-8 |edition=1st ed |location=New York}}&lt;/ref&gt;. ഇവ ജീവിക്കുന്ന ചുറ്റുപാടിലും പ്രജനനം നടത്തുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. നീളമുള്ള കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ പൊതുവെ ശുദ്ധജലാശയങ്ങൾക്ക് സമീപം ജീവിക്കുകയും വടക്കൻ അലാസ്കയിലും സൈബീരിയയിലും പ്രജനനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ ഉപ്പുവെള്ളമുള്ള ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ  ജീവിക്കുകയും തെക്കൻ അലാസ്ക മുതൽ കാനഡയിലുടനീളം പ്രജനനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://doi.org/10.2173/bow.lobdow.01|work=Birds of the World|publisher=Cornell Lab of Ornithology|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.}}&lt;/ref&gt;. 

==  വർഗീകരണ ശാസ്ത്രം ==

കടൽപ്പക്ഷികൾ, കടൽകാക്കകൾ, ഓക്കുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ചരാഡ്രിഫോം വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു പക്ഷിയാണ് കരിപ്രാക്കാട. സ്കോലോപസിടെ കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട ഈ പക്ഷി ചുണ്ടൻകാടകളും പ്രാക്കാടകളും ഉൾപ്പെടുന്ന സ്കൊളോപസിനെ ഉപകുടുംബത്തിലാണ് ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ, ഏഷ്യൻ കരിപ്രാക്കാടകൾ എന്നിവയാണ് ലിംനോഡ്രോമസ് ജനുസ്സിലെ മറ്റ് രണ്ട് സ്‌പീഷീസുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Livezey |first=Bradley C. |date=2010-11 |title=Phylogenetics of modern shorebirds (Charadriiformes) based on phenotypic evidence: analysis and discussion: CHARADRIIFORMES |url=https://academic.oup.com/zoolinnean/article-lookup/doi/10.1111/j.1096-3642.2010.00635.x |journal=Zoological Journal of the Linnean Society |language=en |volume=160 |issue=3 |pages=567–618 |doi=10.1111/j.1096-3642.2010.00635.x}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gibson |first=Rosemary |last2=Baker |first2=Allan |date=2012-07 |title=Multiple gene sequences resolve phylogenetic relationships in the shorebird suborder Scolopaci (Aves: Charadriiformes) |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790312001133 |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |language=en |volume=64 |issue=1 |pages=66–72 |doi=10.1016/j.ympev.2012.03.008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;.      

1823-ൽ തോമസ് സേ ആണ് നീളമുള്ള കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെ പറ്റി ആദ്യമായി വിവരിച്ചത്. ലിംനോഡ്രോമസ് സ്കോലോപസിയ  എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഇതിന് നൽകിയ പേര്&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Rowan |first=William |date=1932-01 |title=The Status of the Dowitchers with a Description of a New Subspecies from Alberta and Manitoba |url=https://academic.oup.com/auk/article/49/1/14-35/5255814 |journal=The Auk |volume=49 |issue=1 |pages=14–35 |doi=10.2307/4076698}}&lt;/ref&gt;. നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെയും  ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെയും സ്വഭാവത്തിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ  കാരണം അവയുടെ വർഗീകരണം ഇപ്പോഴും ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാക്കുന്നത് ഒന്നാണ്.     

ഏകദേശം 100 വർഷത്തോളം നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളായിട്ടാണ് കണക്കാക്കാക്കിയിരുന്നത്. എന്നാൽ 1927 ആയപ്പോഴേക്കും നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെ ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെ ഒരു ഉപവിഭാഗമായി മാറ്റി. രണ്ട് ഇനവും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നതിനാലും പക്ഷികളിലെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ സമാനമായിരുന്നതിനാലും ആയിരുന്നു ഇത് &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal |last=Rowan |first=William |date=1932-01 |title=The Status of the Dowitchers with a Description of a New Subspecies from Alberta and Manitoba |url=https://academic.oup.com/auk/article/49/1/14-35/5255814 |journal=The Auk |volume=49 |issue=1 |pages=14–35 |doi=10.2307/4076698}}&lt;/ref&gt;. 1950- ൽ ഫ്രാങ്ക് പിറ്റെൽക്ക തന്റെ ഗവേഷണ പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതുവരെ ഈ സ്ഥിതി തുടർന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇവ രണ്ടും വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളാണെന്ന് വീണ്ടും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടത് &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Amadon |first=Dean |last2=Pitelka |first2=Frank A. |date=1951 |title=Geographic Variation and the Species Problem in the Shore-Bird Genus Limnodromus |url=https://doi.org/10.2307/4510249 |journal=Bird-Banding |volume=22 |issue=2 |pages=96 |doi=10.2307/4510249 |issn=0006-3630}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Schmalz |first=Peter S. |url=https://doi.org/10.3138/9781442678026 |title=The Ojibwa of Southern Ontario |date=1991-12-31 |publisher=University of Toronto Press |isbn=978-1-4426-7802-6}}&lt;/ref&gt;. ഈ രണ്ട് പക്ഷിവർഗങ്ങളും നാല് ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ്‌ തന്നെ ജനിതകമായി വേർപിരിഞ്ഞവയാണെന്ന് തുടർന്നുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Avise |first=John C. |last2=Zink |first2=Robert M. |date=1988-07-01 |title=Molecular Genetic Divergence between Avian Sibling Species: King and Clapper Rails, Long-Billed and Short-Billed Dowitchers, Boat-Tailed and Great-Tailed Grackles, and Tufted and Black-Crested Titmice |url=https://academic.oup.com/auk/article/105/3/516/5193149 |journal=The Auk |language=en |volume=105 |issue=3 |pages=516–528 |doi=10.1093/auk/105.3.516 |issn=0004-8038}}&lt;/ref&gt;.       

== വിവരണം ==
നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാട ഇടത്തരം വലുപ്പമുള്ള ,തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ള ഒരു മണൽക്കോഴി പക്ഷിയാണ്. ഇതിന്റെ കൊക്കിന് തലയുടെ വലിപ്പത്തിന്റെ ഏകദേശം ഇരട്ടി നീളമുണ്ട്‌. ഈ പക്ഷികളുടെ കണ്ണിന് മുകളിലായി വെളുത്ത വരയും കണ്ണിന് പിന്നിലേക്ക് നീളുന്ന ഇരുണ്ട വരയും കാണാം. കറുപ്പും വെളുപ്പും വരകളുള്ള വാലിൽ കറുത്ത വരകൾക്ക് വെളുത്ത വരകളേക്കാൾ ഇരട്ടി വീതിയുണ്ടാകും. കൂടാതെ, ഇതിന്റെ പുറംഭാഗത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തോളം കയറിനിൽക്കുന്ന സവിശേഷമായ വെളുത്ത വടിവാലും ഈ പക്ഷിയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്.   

കരിപ്രാക്കാടകളുടെ ഇണചേരൽക്കാലം സാധാരണയായി മെയ് മുതൽ ഓഗസ്റ്റ് അവസാനം വരെയോ ആണ്;ഈ കാലയളവിലാണ് ഇവയിൽ പ്രജനന തൂവലുകൾ കാണപ്പെടുന്നത്. ഇക്കാലത്ത് മുതിർന്ന പക്ഷികളുടെ തലയുടെ മുകളിൽ ഇരുണ്ട കിരീടം പോലെയുള്ള ഭാഗവും, കഴുത്ത് , നെഞ്ച് ,അടിവയർ ,എന്നിവിടങ്ങളിൽ ചെമ്പുനിറവും ഉണ്ടായിരിക്കും. പുതിയ തൂവലുകൾ വരുന്ന സമയത്ത് അവയുടെ നെഞ്ചിൽ കറുത്ത വരകളും വശങ്ങളിൽ വെളുത്ത വരകളും തെളിഞ്ഞു കാണാം. പ്രായമാകുന്തോറും തൂവലുകളുടെ ഈ കറുത്ത വരകൾ കുറയുകയും,  നെഞ്ചിന്റെ ഭാഗം കടും ചെമ്പുനിറമായി മാറുകയും ചെയ്യും. ഇവയുടെ തലയുടെ മുകൾഭാഗവും പുറംഭാഗവും കറുപ്പ്, ഇളം മഞ്ഞ കലർന്ന തവിട്ടുനിറം,വെളുപ്പ് നിറങ്ങൾ കലർന്നതാണ്.ചിറകുകളിലും മുകൾഭാഗത്തും കറുപ്പ്, ഇളം മഞ്ഞ കലർന്ന തവിട്ടുനിറം, വെളുപ്പ് നിറങ്ങളിലുള്ള അടയാളങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ ഇവ മുഴുവനായും ഇരുണ്ട തവിട്ടു നിറത്തിൽ ദൃശ്യമാകുന്നു.   

ശിശിരകാലത്ത്  തൂവലുകളുടെ നിറം മാറുമ്പോൾ നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും തിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസമാണ്. പ്രജനനകാലമല്ലാത്ത സമയത്ത്, മുതിർന്ന പക്ഷികൾ മങ്ങിയ ചാരനിറമാണുള്ളത്; അവയുടെ ഇരുണ്ട മേൽഭാഗവും നെഞ്ചും, വിളറിയ വെളുത്ത അടിവയറുമായി വ്യക്തമായി വേറിട്ടുനിക്കുന്നു. നെഞ്ചിലെ ചാരനിറം താടിഭാഗത്തേക്ക് എത്തുമ്പോഴേക്കും ക്രമേണ മങ്ങി വെളുപ്പിലേക്ക് മാറുന്നു&lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-08-01|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=LONG-BILLED DOWITCHER|date=2007-12-31|url=https://doi.org/10.7560/713499-068|work=Basic Texas Birds|pages=144–145|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-75669-4|access-date=2026-08-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sibley |first=David Allen |title=National Audubon Society The Sibley guide to birds |date=2007 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-679-45122-8 |edition=1. Aufl., 9. Druck |location=New York}}&lt;/ref&gt;.

ഇളം പ്രായത്തിലുള്ള നീളൻകൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കടകൾ പ്രജനന കാലത്തുള്ള പ്രായപൂർത്തിയായ പക്ഷിയോട് വളരെ സാമ്യമുള്ളതാണ്. എന്നാൽ ഇതിന്റെ തൂവലുകളുടെ നിറം കുറച്ചുകൂടി ഇളം ആയിരിക്കും. ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളിൽ നിന്ന് ഇവയെ തിരിച്ചറിയാൻ ത്രിതീയ തൂവലുകളിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ഈ തൂവലുകൾ കടും ചാരനിറമുള്ളതും അരികുകളിൽ ഇളം മഞ്ഞ-തവിട്ടുനിറമുള്ളതുമാണ്. ശരീരത്തിന്റെ മുകൾഭാഗം ചുവപ്പുകലർന്ന തവിട്ടുനിറവും നെഞ്ച് ഒരേപോലെ ചാരനിറവും വയറിന്റെ താഴ്ഭാഗം ഇളം ചുവപ്പുകലർന്ന നിറവുമാണ്.

നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെ കൊക്കിന്റെ നീളം 62-72 മില്ലിമീറ്റർ വരെയാണ്. ആൺ പക്ഷിയുടെ കൊക്ക് സാധാരണയായി പെൺപക്ഷിയുടേതിനേക്കാൾ ചെറുതാണ്. കൊക്ക് നീളമുള്ളതും കറുപ്പ് നിറമുള്ളതുമാണ്. കൊക്കിന്റെ അടിഭാഗം മഞ്ഞകലർന്ന ചാണകപ്പച്ച നിറമായിരിക്കും. കാലുകൾ മഞ്ഞനിറമാണ് &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-08-01|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=LONG-BILLED DOWITCHER|date=2007-12-31|url=https://doi.org/10.7560/713499-068|work=Basic Texas Birds|pages=144–145|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-75669-4|access-date=2026-08-01}}&lt;/ref&gt;.  ആണും പെണ്ണും കാഴ്ചയിൽ ഏകദേശം ഒരുപോലെയാണെങ്കിലും, പെൺപക്ഷിക്ക് ആൺപക്ഷിയെക്കാൾ ശരീരഭാരം കൂടുതലാണ്. കൂടാതെ, പെൺപക്ഷിയുടെ ചിറകുകളുടെ നീളവും കൊക്കിന്റെ നീളവും ആൺപക്ഷിയുടേതിനേക്കാൾ കൂടുതലായിരിക്കും&lt;ref /&gt; .  

==== ശരീര അളവുകൾ&lt;ref&gt;{{Citation|title=LONG-BILLED DOWITCHER|date=2007-12-31|url=https://doi.org/10.7560/713499-068|work=Basic Texas Birds|pages=144–145|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-75669-4|access-date=2026-08-01}}&lt;/ref&gt; ====
* നീളം: 11.4 ഇഞ്ച് (29 സെന്റിമീറ്റർ)
* തൂക്കം: 3.1-4.6 ഔൺസ് (88-130 ഗ്രാം)
* ചിറകുകളുടെ വിസ്തൃതി : 18.5-19.3 ഇഞ്ച് (47-49 സെന്റിമീറ്റർ)

[[പ്രമാണം:Limnodromus_scolopaceus.jpg|ലഘുചിത്രം|ഡോവിച്ചർ]]
{{Reflist}}

* [https://web.archive.org/web/20161219195559/https://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i2320id.html ലോംഗ്-ബിൽഡ് ഡോവിച്ചർ-''ലിംനോഡ്രോമസ് സ്കോളോപാസിയസ്'']-യുഎസ്ജിഎസ് പാറ്റക്സെന്റ് ബേർഡ് ഐഡന്റിഫിക്കേഷൻ ഇൻഫോസെന്റർ
* ലോംഗ്-ബിൽഡ് ഡോവിച്ചർ (ലിംനോഡ്രോമസ് സ്കോലോപാസിയസ്-കോർണൽ ലാബ് ഓഫ് ഓർണിതോളജി
* ലോംഗ്-ബിൽഡ് ഡോവിച്ചർ സ്പീഷീസ് അക്കൌണ്ട്-കോർണൽ ലാബ് ഓഫ് ഓർണിതോളജി
* {{InternetBirdCollection|long-billed-dowitcher-limnodromus-scolopaceus|Long-billed dowitcher}}
* {{VIREO|Long-billed+Dowitcher|Long-billed dowitcher}}
* {{IUCN Map|22693348/256610578|Limnodromus scolopaceus}}
[[വർഗ്ഗം:കാനഡയിലെ പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അലാസ്കയിലെ പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആർട്ടിക് പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തീരദേശ പക്ഷികൾ]]</text>
      <sha1>c65dcdkbgzk6x030w3wq7v5n5hwt9bq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652214</id>
      <parentid>4652197</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sreya Radhakrishnan</username>
        <id>212415</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4652214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27667" sha1="21vg0osq6ir92frh6w9iwhqh27t28v5" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = Limnodromus scolopaceus Mike Baird crop.jpg
| image_caption = Non-breeding adult
| image2 = Long Billed Dowitcher (7569920384).jpg
| image2_caption = Breeding adult
| status = NT
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 11 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2024 |title=''Limnodromus scolopaceus'' |volume=2024 |article-number=e.T22693348A256610578 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22693348A256610578.en |access-date=11 November 2021}}&lt;/ref&gt;
| taxon = Limnodromus scolopaceus
| authority = ([[Thomas Say|Say]], 1822)
| range_map = Limnodromus scolopaceus map.svg
| range_map_caption = Breeding range (orange), migration range (yellow), nonbreeding range (blue)
| synonyms = *''Limosa scolopacea'' &lt;small&gt;Say, 1823&lt;/small&gt;
}}

[[സാൻഡ്‌പൈപ്പർ|സാൻഡ്പൈപ്പർ]] കുടുംബമായ [[സാൻഡ്‌പൈപ്പർ|സ്കോലോപാസിഡേയിലെ]]   ഇടത്തരം വലുപ്പമുള്ളതും താരതമ്യേന നീണ്ട കൊക്കുകളുമുള്ളതുമായ ഒരു തീരദേശ പക്ഷിയാണ് '''കരിപ്പ്രാക്കാട''' (''ലിംനോഡ്രോമസ്'' സ്കോലോപാസിയസ്). പ്രജനന കാലത്ത് ഈ ഇനത്തിലെ  മുതിർന്ന പക്ഷികളുടെ തലയും ശരീരത്തിന്റെ അടിഭാഗവും  ചെമ്പിച്ച നിറത്തിലും പുറംഭാഗം  ഇരുണ്ട പുള്ളികളോടുകൂടിയതുമായി  കാണപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ഇവ പറക്കുമ്പോൾ മാത്രം വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയുന്ന നടുവിന്റെ താഴ്ഭാഗത്തെ  വലിയ വെളുത്ത നിറം ഈ പക്ഷികളുടെ പ്രധാന സവിശേഷതയാണ്&lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.allaboutbirds.org/news/|title=Online bird guide, bird ID help, life history, bird sounds from Cornell|access-date=2026-07-08|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sibley |first=David |title=The Sibley guide to birds |url=https://archive.org/details/sibleyguidetobir0000sibl_w9v0 |date=2000 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-679-45122-8 |edition=1st ed |location=New York}}&lt;/ref&gt;. ശുദ്ധജലാശയങ്ങളിലാണ്  കരിപ്പ്രാക്കാടകളെ കാണപ്പെടാറുള്ളത്. കൊക്ക് &quot;തയ്യൽ മെഷീൻ &quot; ചലിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ വേഗത്തിൽ ചലിപ്പിച്ചാണ് ഇവ ഇരതേടുന്നത് &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;. ആൺപക്ഷികൾ പറന്നുകൊണ്ട് പെൺപക്ഷികളെ പിന്തുടരുന്ന സവിശേഷമായ ഒരു ഇണചേരൽ രീതിയാണ് ഇവയ്ക്കുള്ളത്. ''ലിംനോഡ്രോമസ്''  എന്ന വംശനാമം ചതുപ്പ് എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ലിമ്നെ', ഓടുന്നയാൾ എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ഡ്രോമോസ് ' എന്നീ പുരാതന ഗ്രീക്ക് പദങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്. ഇതിന്റെ ഇനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന 'സ്കോലോപാസിയസ് ' എന്ന പേര് നവ-ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്; 'ചെളിപരപ്പൻ' പക്ഷിയെപ്പോലെയുള്ളത് എന്നാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം. സ്കോപാക്സ്, സ്കോലോപാസിസ് എന്നീ ലാറ്റിൻ വാക്കുകളിൽ നിന്നാണ് ഈ പേര് രൂപപ്പെട്ടത് &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jobling |first=James A. |title=The Helm dictionary of scientific bird names: from aalge to zusii |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling |date=2010 |publisher=Christopher Helm |isbn=978-1-4081-2501-4 |location=London}}&lt;/ref&gt;. &quot;ഡൗവിച്ചർ&quot; എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പേര് ഇറോക്വോയിസ്‌ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്, ഇത് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത് 1841- ലാണ് &lt;ref&gt;{{Citation|title=dowitcher, n.|date=2023-03-02|url=https://doi.org/10.1093/oed/1208199638|work=Oxford English Dictionary|publisher=Oxford University Press|access-date=2026-07-08}}&lt;/ref&gt;. 

നീളമുള്ള കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുമായി കാഴ്ചയിൽ വലിയ സാമ്യമുള്ളവയാണ്. 1950- ലാണ് ഇതിനെ ഒരു പ്രത്യേക സ്പീഷീസ് ആയി തിരിച്ചറിഞ്ഞത് &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;. ശൈത്യകാലത്ത് ഈ രണ്ട് ഇനം പക്ഷികളുടെയും തൂവലുകൾ ഒരേപോലെ കാണപ്പെടാറുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവയെ തമ്മിൽ വേർതിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട അടയാളം അവ പറക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ശബ്ദമാണ് &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sibley |first=David |title=The Sibley guide to birds |url=https://archive.org/details/sibleyguidetobir0000sibl_w9v0 |date=2000 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-679-45122-8 |edition=1st ed |location=New York}}&lt;/ref&gt;. ഇവ ജീവിക്കുന്ന ചുറ്റുപാടിലും പ്രജനനം നടത്തുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. നീളമുള്ള കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ പൊതുവെ ശുദ്ധജലാശയങ്ങൾക്ക് സമീപം ജീവിക്കുകയും വടക്കൻ അലാസ്കയിലും സൈബീരിയയിലും പ്രജനനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ ഉപ്പുവെള്ളമുള്ള ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ  ജീവിക്കുകയും തെക്കൻ അലാസ്ക മുതൽ കാനഡയിലുടനീളം പ്രജനനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://doi.org/10.2173/bow.lobdow.01|work=Birds of the World|publisher=Cornell Lab of Ornithology|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.}}&lt;/ref&gt;. 

==  '''വർഗീകരണ ശാസ്ത്രം''' ==

കടൽപ്പക്ഷികൾ, കടൽകാക്കകൾ, ഓക്കുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ചരാഡ്രിഫോം വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു പക്ഷിയാണ് കരിപ്രാക്കാട. സ്കോലോപസിടെ കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട ഈ പക്ഷി ചുണ്ടൻകാടകളും പ്രാക്കാടകളും ഉൾപ്പെടുന്ന സ്കൊളോപസിനെ ഉപകുടുംബത്തിലാണ് ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകൾ, ഏഷ്യൻ കരിപ്രാക്കാടകൾ എന്നിവയാണ് ലിംനോഡ്രോമസ് ജനുസ്സിലെ മറ്റ് രണ്ട് സ്‌പീഷീസുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Livezey |first=Bradley C. |date=2010-11 |title=Phylogenetics of modern shorebirds (Charadriiformes) based on phenotypic evidence: analysis and discussion: CHARADRIIFORMES |url=https://academic.oup.com/zoolinnean/article-lookup/doi/10.1111/j.1096-3642.2010.00635.x |journal=Zoological Journal of the Linnean Society |language=en |volume=160 |issue=3 |pages=567–618 |doi=10.1111/j.1096-3642.2010.00635.x}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gibson |first=Rosemary |last2=Baker |first2=Allan |date=2012-07 |title=Multiple gene sequences resolve phylogenetic relationships in the shorebird suborder Scolopaci (Aves: Charadriiformes) |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790312001133 |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |language=en |volume=64 |issue=1 |pages=66–72 |doi=10.1016/j.ympev.2012.03.008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-07-08|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;.      

1823-ൽ തോമസ് സേ ആണ് നീളമുള്ള കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെ പറ്റി ആദ്യമായി വിവരിച്ചത്. ലിംനോഡ്രോമസ് സ്കോലോപസിയ  എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഇതിന് നൽകിയ പേര്&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Rowan |first=William |date=1932-01 |title=The Status of the Dowitchers with a Description of a New Subspecies from Alberta and Manitoba |url=https://academic.oup.com/auk/article/49/1/14-35/5255814 |journal=The Auk |volume=49 |issue=1 |pages=14–35 |doi=10.2307/4076698}}&lt;/ref&gt;. നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെയും  ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെയും സ്വഭാവത്തിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ  കാരണം അവയുടെ വർഗീകരണം ഇപ്പോഴും ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാക്കുന്നത് ഒന്നാണ്.     

ഏകദേശം 100 വർഷത്തോളം നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളായിട്ടാണ് കണക്കാക്കാക്കിയിരുന്നത്. എന്നാൽ 1927 ആയപ്പോഴേക്കും നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെ ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെ ഒരു ഉപവിഭാഗമായി മാറ്റി. രണ്ട് ഇനവും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നതിനാലും പക്ഷികളിലെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ സമാനമായിരുന്നതിനാലും ആയിരുന്നു ഇത് &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal |last=Rowan |first=William |date=1932-01 |title=The Status of the Dowitchers with a Description of a New Subspecies from Alberta and Manitoba |url=https://academic.oup.com/auk/article/49/1/14-35/5255814 |journal=The Auk |volume=49 |issue=1 |pages=14–35 |doi=10.2307/4076698}}&lt;/ref&gt;. 1950- ൽ ഫ്രാങ്ക് പിറ്റെൽക്ക തന്റെ ഗവേഷണ പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതുവരെ ഈ സ്ഥിതി തുടർന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇവ രണ്ടും വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളാണെന്ന് വീണ്ടും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടത് &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Amadon |first=Dean |last2=Pitelka |first2=Frank A. |date=1951 |title=Geographic Variation and the Species Problem in the Shore-Bird Genus Limnodromus |url=https://doi.org/10.2307/4510249 |journal=Bird-Banding |volume=22 |issue=2 |pages=96 |doi=10.2307/4510249 |issn=0006-3630}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Schmalz |first=Peter S. |url=https://doi.org/10.3138/9781442678026 |title=The Ojibwa of Southern Ontario |date=1991-12-31 |publisher=University of Toronto Press |isbn=978-1-4426-7802-6}}&lt;/ref&gt;. ഈ രണ്ട് പക്ഷിവർഗങ്ങളും നാല് ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ്‌ തന്നെ ജനിതകമായി വേർപിരിഞ്ഞവയാണെന്ന് തുടർന്നുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Avise |first=John C. |last2=Zink |first2=Robert M. |date=1988-07-01 |title=Molecular Genetic Divergence between Avian Sibling Species: King and Clapper Rails, Long-Billed and Short-Billed Dowitchers, Boat-Tailed and Great-Tailed Grackles, and Tufted and Black-Crested Titmice |url=https://academic.oup.com/auk/article/105/3/516/5193149 |journal=The Auk |language=en |volume=105 |issue=3 |pages=516–528 |doi=10.1093/auk/105.3.516 |issn=0004-8038}}&lt;/ref&gt;.       

== '''വിവരണം''' ==
നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാട ഇടത്തരം വലുപ്പമുള്ള ,തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ള ഒരു മണൽക്കോഴി പക്ഷിയാണ്. ഇതിന്റെ കൊക്കിന് തലയുടെ വലിപ്പത്തിന്റെ ഏകദേശം ഇരട്ടി നീളമുണ്ട്‌. ഈ പക്ഷികളുടെ കണ്ണിന് മുകളിലായി വെളുത്ത വരയും കണ്ണിന് പിന്നിലേക്ക് നീളുന്ന ഇരുണ്ട വരയും കാണാം. കറുപ്പും വെളുപ്പും വരകളുള്ള വാലിൽ കറുത്ത വരകൾക്ക് വെളുത്ത വരകളേക്കാൾ ഇരട്ടി വീതിയുണ്ടാകും. കൂടാതെ, ഇതിന്റെ പുറംഭാഗത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തോളം കയറിനിൽക്കുന്ന സവിശേഷമായ വെളുത്ത വടിവാലും ഈ പക്ഷിയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്.   

കരിപ്രാക്കാടകളുടെ ഇണചേരൽക്കാലം സാധാരണയായി മെയ് മുതൽ ഓഗസ്റ്റ് അവസാനം വരെയോ ആണ്;ഈ കാലയളവിലാണ് ഇവയിൽ പ്രജനന തൂവലുകൾ കാണപ്പെടുന്നത്. ഇക്കാലത്ത് മുതിർന്ന പക്ഷികളുടെ തലയുടെ മുകളിൽ ഇരുണ്ട കിരീടം പോലെയുള്ള ഭാഗവും, കഴുത്ത് , നെഞ്ച് ,അടിവയർ ,എന്നിവിടങ്ങളിൽ ചെമ്പുനിറവും ഉണ്ടായിരിക്കും. പുതിയ തൂവലുകൾ വരുന്ന സമയത്ത് അവയുടെ നെഞ്ചിൽ കറുത്ത വരകളും വശങ്ങളിൽ വെളുത്ത വരകളും തെളിഞ്ഞു കാണാം. പ്രായമാകുന്തോറും തൂവലുകളുടെ ഈ കറുത്ത വരകൾ കുറയുകയും,  നെഞ്ചിന്റെ ഭാഗം കടും ചെമ്പുനിറമായി മാറുകയും ചെയ്യും. ഇവയുടെ തലയുടെ മുകൾഭാഗവും പുറംഭാഗവും കറുപ്പ്, ഇളം മഞ്ഞ കലർന്ന തവിട്ടുനിറം,വെളുപ്പ് നിറങ്ങൾ കലർന്നതാണ്.ചിറകുകളിലും മുകൾഭാഗത്തും കറുപ്പ്, ഇളം മഞ്ഞ കലർന്ന തവിട്ടുനിറം, വെളുപ്പ് നിറങ്ങളിലുള്ള അടയാളങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ ഇവ മുഴുവനായും ഇരുണ്ട തവിട്ടു നിറത്തിൽ ദൃശ്യമാകുന്നു.   

ശിശിരകാലത്ത്  തൂവലുകളുടെ നിറം മാറുമ്പോൾ നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളെയും തിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസമാണ്. പ്രജനനകാലമല്ലാത്ത സമയത്ത്, മുതിർന്ന പക്ഷികൾ മങ്ങിയ ചാരനിറമാണുള്ളത്; അവയുടെ ഇരുണ്ട മേൽഭാഗവും നെഞ്ചും, വിളറിയ വെളുത്ത അടിവയറുമായി വ്യക്തമായി വേറിട്ടുനിക്കുന്നു. നെഞ്ചിലെ ചാരനിറം താടിഭാഗത്തേക്ക് എത്തുമ്പോഴേക്കും ക്രമേണ മങ്ങി വെളുപ്പിലേക്ക് മാറുന്നു&lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-08-01|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=LONG-BILLED DOWITCHER|date=2007-12-31|url=https://doi.org/10.7560/713499-068|work=Basic Texas Birds|pages=144–145|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-75669-4|access-date=2026-08-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sibley |first=David Allen |title=National Audubon Society The Sibley guide to birds |date=2007 |publisher=Alfred A. Knopf |isbn=978-0-679-45122-8 |edition=1. Aufl., 9. Druck |location=New York}}&lt;/ref&gt;.

ഇളം പ്രായത്തിലുള്ള നീളൻകൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കടകൾ പ്രജനന കാലത്തുള്ള പ്രായപൂർത്തിയായ പക്ഷിയോട് വളരെ സാമ്യമുള്ളതാണ്. എന്നാൽ ഇതിന്റെ തൂവലുകളുടെ നിറം കുറച്ചുകൂടി ഇളം ആയിരിക്കും. ചെറിയ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളിൽ നിന്ന് ഇവയെ തിരിച്ചറിയാൻ ത്രിതീയ തൂവലുകളിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ഈ തൂവലുകൾ കടും ചാരനിറമുള്ളതും അരികുകളിൽ ഇളം മഞ്ഞ-തവിട്ടുനിറമുള്ളതുമാണ്. ശരീരത്തിന്റെ മുകൾഭാഗം ചുവപ്പുകലർന്ന തവിട്ടുനിറവും നെഞ്ച് ഒരേപോലെ ചാരനിറവും വയറിന്റെ താഴ്ഭാഗം ഇളം ചുവപ്പുകലർന്ന നിറവുമാണ്.

നീളൻ കൊക്കുള്ള കരിപ്രാക്കാടകളുടെ കൊക്കിന്റെ നീളം 62-72 മില്ലിമീറ്റർ വരെയാണ്. ആൺ പക്ഷിയുടെ കൊക്ക് സാധാരണയായി പെൺപക്ഷിയുടേതിനേക്കാൾ ചെറുതാണ്. കൊക്ക് നീളമുള്ളതും കറുപ്പ് നിറമുള്ളതുമാണ്. കൊക്കിന്റെ അടിഭാഗം മഞ്ഞകലർന്ന ചാണകപ്പച്ച നിറമായിരിക്കും. കാലുകൾ മഞ്ഞനിറമാണ് &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-08-01|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=LONG-BILLED DOWITCHER|date=2007-12-31|url=https://doi.org/10.7560/713499-068|work=Basic Texas Birds|pages=144–145|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-75669-4|access-date=2026-08-01}}&lt;/ref&gt;.  ആണും പെണ്ണും കാഴ്ചയിൽ ഏകദേശം ഒരുപോലെയാണെങ്കിലും, പെൺപക്ഷിക്ക് ആൺപക്ഷിയെക്കാൾ ശരീരഭാരം കൂടുതലാണ്. കൂടാതെ, പെൺപക്ഷിയുടെ ചിറകുകളുടെ നീളവും കൊക്കിന്റെ നീളവും ആൺപക്ഷിയുടേതിനേക്കാൾ കൂടുതലായിരിക്കും&lt;ref /&gt; .  

==== ശരീര അളവുകൾ&lt;ref&gt;{{Citation|title=LONG-BILLED DOWITCHER|date=2007-12-31|url=https://doi.org/10.7560/713499-068|work=Basic Texas Birds|pages=144–145|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-75669-4|access-date=2026-08-01}}&lt;/ref&gt; ====
* നീളം: 11.4 ഇഞ്ച് (29 സെന്റിമീറ്റർ)
* തൂക്കം: 3.1-4.6 ഔൺസ് (88-130 ഗ്രാം)
* ചിറകുകളുടെ വിസ്തൃതി: 18.5-19.3 ഇഞ്ച് (47-49 സെന്റിമീറ്റർ)

[[പ്രമാണം:Limnodromus_scolopaceus.jpg|ലഘുചിത്രം|ഡോവിച്ചർ]]

== '''ആവാസവ്യവസ്ഥയും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വ്യാപനവും''' ==

==== പ്രജനനം ====
വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ പടിഞ്ഞാറൻ, വടക്കൻ അലാസ്കയാണ് കരിപ്രാക്കാടകളുടെ പ്രധാന പ്രജനനമേഖല &lt;ref&gt;{{Citation|last=Takekawa|first=John Y.|title=Long-billed Dowitcher (Limnodromus scolopaceus)|date=2020-03-04|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/lobdow/1.0/introduction|work=Birds of the World|editor-last=Billerman|editor-first=Shawn M.|publisher=Cornell Lab of Ornithology|language=en|doi=10.2173/bow.lobdow.01.|access-date=2026-08-01|last2=Warnock|first2=Nils D.|editor2-last=Keeney|editor2-first=Brooke K.|editor3-last=Rodewald|editor3-first=Paul G.|editor4-last=Schulenberg|editor4-first=Thomas S.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=LONG-BILLED DOWITCHER|date=2007-12-31|url=https://doi.org/10.7560/713499-068|work=Basic Texas Birds|pages=144–145|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-75669-4|access-date=2026-08-01}}&lt;/ref&gt;.

{{Reflist}}

* [https://web.archive.org/web/20161219195559/https://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i2320id.html ലോംഗ്-ബിൽഡ് ഡോവിച്ചർ-''ലിംനോഡ്രോമസ് സ്കോളോപാസിയസ്'']-യുഎസ്ജിഎസ് പാറ്റക്സെന്റ് ബേർഡ് ഐഡന്റിഫിക്കേഷൻ ഇൻഫോസെന്റർ
* ലോംഗ്-ബിൽഡ് ഡോവിച്ചർ (ലിംനോഡ്രോമസ് സ്കോലോപാസിയസ്-കോർണൽ ലാബ് ഓഫ് ഓർണിതോളജി
* ലോംഗ്-ബിൽഡ് ഡോവിച്ചർ സ്പീഷീസ് അക്കൌണ്ട്-കോർണൽ ലാബ് ഓഫ് ഓർണിതോളജി
* {{InternetBirdCollection|long-billed-dowitcher-limnodromus-scolopaceus|Long-billed dowitcher}}
* {{VIREO|Long-billed+Dowitcher|Long-billed dowitcher}}
* {{IUCN Map|22693348/256610578|Limnodromus scolopaceus}}
[[വർഗ്ഗം:കാനഡയിലെ പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അലാസ്കയിലെ പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആർട്ടിക് പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തീരദേശ പക്ഷികൾ]]</text>
      <sha1>21vg0osq6ir92frh6w9iwhqh27t28v5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം</title>
    <ns>2</ns>
    <id>669406</id>
    <revision>
      <id>4652140</id>
      <parentid>4652071</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T12:11:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>/* പദ്ധതിയുടെ ഘട്ടങ്ങൾ */ +1</comment>
      <origin>4652140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12103" sha1="atdcuppnvfyhatn3j1cv26spgtqljtq" xml:space="preserve">{{Notice|ഇത് ഒരു കരട് പദ്ധതിരേഖയാണ്. സമൂഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായങ്ങൾക്കും നിർദ്ദേശങ്ങൾക്കുമായി [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തിൽ]] ചർച്ചയ്ക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നതാണ്.}}

= വിക്കിപദ്ധതി: നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണം =

== എന്താണ് ഈ പദ്ധതി? ==

[[:mw:Special:MyLanguage/Content translation|ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ ഉപകരണം]] (Content Translation — CX) വഴി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട പല മലയാളം ലേഖനങ്ങളിലും യന്ത്രപരിഭാഷയുടെ പോരായ്മകൾ നിലനിൽക്കുന്നു: അസ്വാഭാവികമായ വാക്യഘടന, വ്യാകരണപ്പിശകുകൾ, തെറ്റായ പദപ്രയോഗങ്ങൾ, പരിഭാഷിക്കപ്പെടാതെ കിടക്കുന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഗങ്ങൾ.

'''ക്ലോഡ് ഫേബിൾ 5''' (Claude Fable 5) എന്ന നിർമ്മിതബുദ്ധി മോഡൽ ഉപയോഗിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ബോട്ട് വഴി, CX ഉപയോഗിച്ചു സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളിലെ '''ഭാഷയും വ്യാകരണവും മാത്രം''' മെച്ചപ്പെടുത്തുകയാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം. വസ്തുതകൾ, സംഖ്യകൾ, അവലംബങ്ങൾ, ഫലകങ്ങൾ, കണ്ണികൾ, വർഗ്ഗങ്ങൾ എന്നിവയൊന്നും ബോട്ട് മാറ്റില്ല.

== പദ്ധതിയുടെ ഘട്ടങ്ങൾ ==

ഓരോ ഘട്ടവും പൂർത്തിയായശേഷം മാത്രമേ അടുത്തതിലേക്കു കടക്കൂ. ഏതു ഘട്ടത്തിലും സമൂഹം എതിർപ്പ് അറിയിച്ചാൽ പദ്ധതി നിർത്തിവയ്ക്കും.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! ഘട്ടം !! എന്തു ചെയ്യും !! സ്ഥിതി
|-
| 1. ലേഖനങ്ങൾ കണ്ടെത്തൽ || CX ടാഗുള്ള ലേഖനങ്ങളിൽനിന്ന്, യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം ഏറ്റവും കൂടിയ 100 എണ്ണം പൈലറ്റിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തു ([[/ആദ്യ 200 ലേഖനങ്ങൾ|പട്ടിക]]). || {{done}}
|-
| 2. പൈലറ്റ് തിരുത്തലുകൾ || ബോട്ട് ഈ 100 ലേഖനങ്ങളിൽ മനുഷ്യമേൽനോട്ടത്തിൽ ഭാഷാതിരുത്തൽ നടത്തി. എല്ലാ diff-കളും പദ്ധതി നടത്തിപ്പുകാരി പരിശോധിച്ചു; അർത്ഥവ്യതിയാനമോ വിവരനഷ്ടമോ കണ്ടെത്തിയില്ല ([[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|ഫലരേഖ]]). || {{done}}
|-
| 3. സമൂഹപരിശോധന || പൈലറ്റ് തിരുത്തുകളുടെ കൃത്യത കൂടുതൽ പേർ സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിക്കണം — പങ്കുചേരാൻ താഴെ കാണുക. || {{doing}}
|-
| 4. പഞ്ചായത്ത് ചർച്ച || പൈലറ്റ് ഫലങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തിൽ]] അവതരിപ്പിച്ച് സമവായം തേടും. || {{doing}}
|-
| 5. ബോട്ട് അപേക്ഷ || സമവായം അനുകൂലമെങ്കിൽ [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ/അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷകൾ|ബോട്ട് അംഗീകാരത്തിന് അപേക്ഷിക്കും]]. പഞ്ചായത്തുചർച്ചയിലും ബോട്ട് അപേക്ഷയിലും ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ നിർദ്ദേശങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളിച്ച് ബോട്ട് പുതുക്കിപ്പണിയും. || വരാനിരിക്കുന്നു
|-
| 6. സ്വയംപ്രവർത്തനം || അംഗീകാരം ലഭിച്ചശേഷം, CX ടാഗുള്ള ലേഖനങ്ങളിലൂടെ ബോട്ട് സ്വയം കടന്നുപോയി ഭാഷ തിരുത്തും. ഓരോ തിരുത്തിന്റെയും diff ഈ താളിന്റെ ഒരു ഉപതാളിൽ പരസ്യമായി പട്ടികപ്പെടുത്തും. || വരാനിരിക്കുന്നു
|}

== പൈലറ്റ് പരിശോധനയിൽ പങ്കുചേരൂ ==

100 ലേഖനങ്ങളിലെ പൈലറ്റ് പൂർത്തിയായി. ഒരാളുടെ പരിശോധന മാത്രം പോരാ, കൂടുതൽ പേരുടെ സഹായം ആവശ്യമുണ്ട്. സഹായിക്കാനായി:

# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|പൈലറ്റ് ഫലരേഖയിൽനിന്ന്]] ഏതാനും diff-കൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുക.
# അർത്ഥം മാറിയിട്ടുണ്ടോ, വിവരം നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ, ഭാഷ യഥാർത്ഥത്തിൽ മെച്ചപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ എന്നു വിലയിരുത്തുക (ആവശ്യമെങ്കിൽ ഇംഗ്ലീഷ് മൂലലേഖനവുമായി ഒത്തുനോക്കാം).
# നിരീക്ഷണങ്ങൾ [[ഉപയോക്തൃസംവാദം:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|ഈ താളിന്റെ സംവാദത്തിൽ]] കുറിക്കുക. പിശകു കണ്ടാൽ ആ തിരുത്ത് മുൻപ്രാപനം ചെയ്യുകയുമാവാം.

'''പൈലറ്റിന്റെ രത്നച്ചുരുക്കം''': ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ ടൂൾ ഉപയോഗിച്ച് തിരുത്തിയ 100-ൽ 92 ലേഖനങ്ങളിൽ ഭാഷാതിരുത്തൽ വരുത്തി. യന്ത്രപരിഭാഷ വരുത്തിയ ഗുരുതര അർത്ഥപ്പിശകുകളും കണ്ടെത്തി തിരുത്തി (ഉദാ: 'Everton Weekes' എന്ന കായികതാരത്തിന്റെ പേര് 'ആഴ്ചകൾ' എന്നു പരിഭാഷപ്പെട്ടിരുന്നു). 41 ലേഖനങ്ങളിൽ കണ്ട വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ AI തിരുത്താതെ മനുഷ്യശ്രദ്ധയ്ക്കായി രേഖപ്പെടുത്തി. വിശദാംശങ്ങൾ: [[ഉപയോക്താവ്:Netha_Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|പൈലറ്റ് നിരീക്ഷണങ്ങൾ]].

== ബോട്ടിന്റെ ജോലികൾ ==

# '''ഭാഷ മാത്രം''': വസ്തുതകളോ ഉള്ളടക്കമോ അവലംബങ്ങളോ മാറ്റില്ല; പുതിയ വിവരം ചേർക്കില്ല.
# '''പൂർണ്ണ സുതാര്യത''': ഉപയോഗിക്കുന്ന AI മോഡലും കോഡും എല്ലാ diff-കളും പരസ്യമായിരിക്കും.
# '''എളുപ്പത്തിലുള്ള മുൻപ്രാപനം''': ഏതു ബോട്ട് തിരുത്തും ആർക്കും ഒറ്റ ക്ലിക്കിൽ മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാം; അതിനെതിരെ തർക്കമുണ്ടാകില്ല.
# '''സമവായത്തിനുശേഷം മാത്രം''': പഞ്ചായത്ത് സമവായവും ബോട്ട് അംഗീകാരവും ലഭിച്ചശേഷമേ സ്വയംപ്രവർത്തനം തുടങ്ങൂ.
# '''ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ ഉടൻ നിർത്തും'''.

== കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ (ഉപതാളുകൾ) ==

* [[/രീതിശാസ്ത്രം|രീതിശാസ്ത്രവും സാങ്കേതിക വിവരങ്ങളും]] — പശ്ചാത്തലം, ലേഖനങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്ന രീതി, ബോട്ടിന്റെ പ്രവർത്തനവും നിയന്ത്രണങ്ങളും, വിജയമാനദണ്ഡങ്ങൾ, അപകടസാധ്യതകൾ, നയപരമായ അനുസരണം
* [[/പൈലറ്റ് നിരീക്ഷണങ്ങൾ|പൈലറ്റ് നിരീക്ഷണങ്ങൾ]] — ആദ്യ മൂന്നു തിരുത്തലുകളുടെ വിശദാംശങ്ങളും 100 ലേഖനങ്ങളിലെ നിരീക്ഷണങ്ങളുടെ സംഗ്രഹവും
* [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|100 ലേഖനങ്ങളുടെ പൈലറ്റ് ഫലരേഖ]] — ഓരോ ലേഖനത്തിന്റെയും diff കണ്ണികളും നിരീക്ഷണങ്ങളും
* [[/ആദ്യ 200 ലേഖനങ്ങൾ|ആദ്യ 200 ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക]] — പൈലറ്റിനായി തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങൾ
* [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പുതിയലേഖനങ്ങൾ|പുതിയ ലേഖനങ്ങളുടെ അവലോകനം]] — ഏറ്റവും പുതിയ 100 ലേഖനങ്ങളിലെ (തിരുത്തലുകളില്ലാത്ത) ഭാഷാ അവലോകനം. ഈ ലേഖനങ്ങൾ ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ ടൂൾ ഉപയോഗിച്ച് മാത്രം ചെയ്തവയല്ല, വിക്കിപീഡിയയിൽ അവസാനമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട 100 താളുകളാണിവ. ഈ ലേഖനങ്ങളിലും തിരുത്തുകൾ ആവശ്യമാണെന്ന് ബോട്ട് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.

== ഇതും കാണുക ==

* [[:mw:Special:MyLanguage/Content translation|ഉള്ളടക്കപരിഭാഷ (mediawiki.org)]]
* [[:en:Wikipedia:Content translation tool|ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ CX ശുദ്ധീകരണസംരംഭം]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ]]

[[വർഗ്ഗം:വിക്കിപീഡിയ പദ്ധതികൾ]]</text>
      <sha1>atdcuppnvfyhatn3j1cv26spgtqljtq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652474</id>
      <parentid>4652140</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:16:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>CX ലേഖനങ്ങളുടെ മുഴുവൻ പട്ടികയിലേക്കുള്ള കണ്ണി ചേർത്തു</comment>
      <origin>4652474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12590" sha1="4ihlwnf6i0uaxz9aephr196qv3kk8of" xml:space="preserve">{{Notice|ഇത് ഒരു കരട് പദ്ധതിരേഖയാണ്. സമൂഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായങ്ങൾക്കും നിർദ്ദേശങ്ങൾക്കുമായി [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തിൽ]] ചർച്ചയ്ക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നതാണ്.}}

= വിക്കിപദ്ധതി: നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണം =

== എന്താണ് ഈ പദ്ധതി? ==

[[:mw:Special:MyLanguage/Content translation|ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ ഉപകരണം]] (Content Translation — CX) വഴി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട പല മലയാളം ലേഖനങ്ങളിലും യന്ത്രപരിഭാഷയുടെ പോരായ്മകൾ നിലനിൽക്കുന്നു: അസ്വാഭാവികമായ വാക്യഘടന, വ്യാകരണപ്പിശകുകൾ, തെറ്റായ പദപ്രയോഗങ്ങൾ, പരിഭാഷിക്കപ്പെടാതെ കിടക്കുന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഗങ്ങൾ.

'''ക്ലോഡ് ഫേബിൾ 5''' (Claude Fable 5) എന്ന നിർമ്മിതബുദ്ധി മോഡൽ ഉപയോഗിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ബോട്ട് വഴി, CX ഉപയോഗിച്ചു സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളിലെ '''ഭാഷയും വ്യാകരണവും മാത്രം''' മെച്ചപ്പെടുത്തുകയാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം. വസ്തുതകൾ, സംഖ്യകൾ, അവലംബങ്ങൾ, ഫലകങ്ങൾ, കണ്ണികൾ, വർഗ്ഗങ്ങൾ എന്നിവയൊന്നും ബോട്ട് മാറ്റില്ല.

== പദ്ധതിയുടെ ഘട്ടങ്ങൾ ==

ഓരോ ഘട്ടവും പൂർത്തിയായശേഷം മാത്രമേ അടുത്തതിലേക്കു കടക്കൂ. ഏതു ഘട്ടത്തിലും സമൂഹം എതിർപ്പ് അറിയിച്ചാൽ പദ്ധതി നിർത്തിവയ്ക്കും.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! ഘട്ടം !! എന്തു ചെയ്യും !! സ്ഥിതി
|-
| 1. ലേഖനങ്ങൾ കണ്ടെത്തൽ || CX ടാഗുള്ള ലേഖനങ്ങളിൽനിന്ന്, യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം ഏറ്റവും കൂടിയ 100 എണ്ണം പൈലറ്റിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തു ([[/ആദ്യ 200 ലേഖനങ്ങൾ|പട്ടിക]]). || {{done}}
|-
| 2. പൈലറ്റ് തിരുത്തലുകൾ || ബോട്ട് ഈ 100 ലേഖനങ്ങളിൽ മനുഷ്യമേൽനോട്ടത്തിൽ ഭാഷാതിരുത്തൽ നടത്തി. എല്ലാ diff-കളും പദ്ധതി നടത്തിപ്പുകാരി പരിശോധിച്ചു; അർത്ഥവ്യതിയാനമോ വിവരനഷ്ടമോ കണ്ടെത്തിയില്ല ([[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|ഫലരേഖ]]). || {{done}}
|-
| 3. സമൂഹപരിശോധന || പൈലറ്റ് തിരുത്തുകളുടെ കൃത്യത കൂടുതൽ പേർ സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിക്കണം — പങ്കുചേരാൻ താഴെ കാണുക. || {{doing}}
|-
| 4. പഞ്ചായത്ത് ചർച്ച || പൈലറ്റ് ഫലങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തിൽ]] അവതരിപ്പിച്ച് സമവായം തേടും. || {{doing}}
|-
| 5. ബോട്ട് അപേക്ഷ || സമവായം അനുകൂലമെങ്കിൽ [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ/അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷകൾ|ബോട്ട് അംഗീകാരത്തിന് അപേക്ഷിക്കും]]. പഞ്ചായത്തുചർച്ചയിലും ബോട്ട് അപേക്ഷയിലും ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ നിർദ്ദേശങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളിച്ച് ബോട്ട് പുതുക്കിപ്പണിയും. || വരാനിരിക്കുന്നു
|-
| 6. സ്വയംപ്രവർത്തനം || അംഗീകാരം ലഭിച്ചശേഷം, CX ടാഗുള്ള ലേഖനങ്ങളിലൂടെ ബോട്ട് സ്വയം കടന്നുപോയി ഭാഷ തിരുത്തും. ഓരോ തിരുത്തിന്റെയും diff ഈ താളിന്റെ ഒരു ഉപതാളിൽ പരസ്യമായി പട്ടികപ്പെടുത്തും. || വരാനിരിക്കുന്നു
|}

== പൈലറ്റ് പരിശോധനയിൽ പങ്കുചേരൂ ==

100 ലേഖനങ്ങളിലെ പൈലറ്റ് പൂർത്തിയായി. ഒരാളുടെ പരിശോധന മാത്രം പോരാ, കൂടുതൽ പേരുടെ സഹായം ആവശ്യമുണ്ട്. സഹായിക്കാനായി:

# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|പൈലറ്റ് ഫലരേഖയിൽനിന്ന്]] ഏതാനും diff-കൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുക.
# അർത്ഥം മാറിയിട്ടുണ്ടോ, വിവരം നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ, ഭാഷ യഥാർത്ഥത്തിൽ മെച്ചപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ എന്നു വിലയിരുത്തുക (ആവശ്യമെങ്കിൽ ഇംഗ്ലീഷ് മൂലലേഖനവുമായി ഒത്തുനോക്കാം).
# നിരീക്ഷണങ്ങൾ [[ഉപയോക്തൃസംവാദം:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|ഈ താളിന്റെ സംവാദത്തിൽ]] കുറിക്കുക. പിശകു കണ്ടാൽ ആ തിരുത്ത് മുൻപ്രാപനം ചെയ്യുകയുമാവാം.

'''പൈലറ്റിന്റെ രത്നച്ചുരുക്കം''': ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ ടൂൾ ഉപയോഗിച്ച് തിരുത്തിയ 100-ൽ 92 ലേഖനങ്ങളിൽ ഭാഷാതിരുത്തൽ വരുത്തി. യന്ത്രപരിഭാഷ വരുത്തിയ ഗുരുതര അർത്ഥപ്പിശകുകളും കണ്ടെത്തി തിരുത്തി (ഉദാ: 'Everton Weekes' എന്ന കായികതാരത്തിന്റെ പേര് 'ആഴ്ചകൾ' എന്നു പരിഭാഷപ്പെട്ടിരുന്നു). 41 ലേഖനങ്ങളിൽ കണ്ട വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ AI തിരുത്താതെ മനുഷ്യശ്രദ്ധയ്ക്കായി രേഖപ്പെടുത്തി. വിശദാംശങ്ങൾ: [[ഉപയോക്താവ്:Netha_Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|പൈലറ്റ് നിരീക്ഷണങ്ങൾ]].

== ബോട്ടിന്റെ ജോലികൾ ==

# '''ഭാഷ മാത്രം''': വസ്തുതകളോ ഉള്ളടക്കമോ അവലംബങ്ങളോ മാറ്റില്ല; പുതിയ വിവരം ചേർക്കില്ല.
# '''പൂർണ്ണ സുതാര്യത''': ഉപയോഗിക്കുന്ന AI മോഡലും കോഡും എല്ലാ diff-കളും പരസ്യമായിരിക്കും.
# '''എളുപ്പത്തിലുള്ള മുൻപ്രാപനം''': ഏതു ബോട്ട് തിരുത്തും ആർക്കും ഒറ്റ ക്ലിക്കിൽ മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാം; അതിനെതിരെ തർക്കമുണ്ടാകില്ല.
# '''സമവായത്തിനുശേഷം മാത്രം''': പഞ്ചായത്ത് സമവായവും ബോട്ട് അംഗീകാരവും ലഭിച്ചശേഷമേ സ്വയംപ്രവർത്തനം തുടങ്ങൂ.
# '''ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ ഉടൻ നിർത്തും'''.

== കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ (ഉപതാളുകൾ) ==

* [[/രീതിശാസ്ത്രം|രീതിശാസ്ത്രവും സാങ്കേതിക വിവരങ്ങളും]] — പശ്ചാത്തലം, ലേഖനങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്ന രീതി, ബോട്ടിന്റെ പ്രവർത്തനവും നിയന്ത്രണങ്ങളും, വിജയമാനദണ്ഡങ്ങൾ, അപകടസാധ്യതകൾ, നയപരമായ അനുസരണം
* [[/പൈലറ്റ് നിരീക്ഷണങ്ങൾ|പൈലറ്റ് നിരീക്ഷണങ്ങൾ]] — ആദ്യ മൂന്നു തിരുത്തലുകളുടെ വിശദാംശങ്ങളും 100 ലേഖനങ്ങളിലെ നിരീക്ഷണങ്ങളുടെ സംഗ്രഹവും
* [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|100 ലേഖനങ്ങളുടെ പൈലറ്റ് ഫലരേഖ]] — ഓരോ ലേഖനത്തിന്റെയും diff കണ്ണികളും നിരീക്ഷണങ്ങളും
* [[/ആദ്യ 200 ലേഖനങ്ങൾ|ആദ്യ 200 ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക]] — പൈലറ്റിനായി തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങൾ
* [[/മുഴുവൻ പട്ടിക|CX ലേഖനങ്ങളുടെ മുഴുവൻ പട്ടിക]] — ഉള്ളടക്കപരിഭാഷ വഴി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട 12,136 ലേഖനങ്ങൾ, യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം അനുസരിച്ച് 7 ഭാഗങ്ങളിലായി (പൈലറ്റിൽ തിരുത്തിയവ ✔ അടയാളത്തോടെ)
* [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പുതിയലേഖനങ്ങൾ|പുതിയ ലേഖനങ്ങളുടെ അവലോകനം]] — ഏറ്റവും പുതിയ 100 ലേഖനങ്ങളിലെ (തിരുത്തലുകളില്ലാത്ത) ഭാഷാ അവലോകനം. ഈ ലേഖനങ്ങൾ ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ ടൂൾ ഉപയോഗിച്ച് മാത്രം ചെയ്തവയല്ല, വിക്കിപീഡിയയിൽ അവസാനമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട 100 താളുകളാണിവ. ഈ ലേഖനങ്ങളിലും തിരുത്തുകൾ ആവശ്യമാണെന്ന് ബോട്ട് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.

== ഇതും കാണുക ==

* [[:mw:Special:MyLanguage/Content translation|ഉള്ളടക്കപരിഭാഷ (mediawiki.org)]]
* [[:en:Wikipedia:Content translation tool|ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ CX ശുദ്ധീകരണസംരംഭം]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ]]

[[വർഗ്ഗം:വിക്കിപീഡിയ പദ്ധതികൾ]]</text>
      <sha1>4ihlwnf6i0uaxz9aephr196qv3kk8of</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669414</id>
    <revision>
      <id>4652264</id>
      <parentid>4651385</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ */ references added</comment>
      <origin>4652264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6538" sha1="od88lp4lnm33lkusv0f0si1ocvtrjl9" xml:space="preserve">{{Infobox award
| name       = കേരള സാഹിത്യോത്സവ് പുരസ്കാരം
| image      = Kerala Sahityotsav award.png
| imagesize  =200px
| caption    = കേരള സാഹിത്യോത്സവ് പുരസ്കാരം 2024
| presenter  = [[സുന്നി സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷൻ|എസ്.എസ്.എഫ്]] (സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി)
| country    = ഇന്ത്യ
| year       = 2012
| holder     = 
| website    = }}

സാഹിത്യ രംഗത്തെ മികച്ച സംഭാവനക്ക് എല്ലാ വർഷവും നൽകിവരുന്ന ഒരു പുരസ്കാരമാണ് കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്. 2012 മുതലാണ് ഈ പുരസ്കാരം കൊടുത്തു തുടങ്ങിയത്. സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ് ജേതാവിന് അൻപതിനായിരത്തി ഒന്ന് രൂപയും പ്രത്യേകം രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ശിലാഫലകവുമാണ് സമ്മാനമായി നൽകുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/2022/08/30/ns-madhavan-bags-ssf-sahithyolsav-award.html |title=എൻ.എസ്. മാധവന് എസ്എസ്എഫ് സാഹിത്യോത്സവ് പുരസ്കാരം |publisher=മലയാള മനോരമ |date=2022-08-30 |accessdate=2026-07-28}}&lt;/ref&gt;

== പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം
!ജേതാവ്
!മേഖല / സംഭാവന
!അവലംബം
|-
|2012
|[[ബാലകൃഷ്ണൻ വള്ളിക്കുന്ന്]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.chandrikadaily.com/samastha-kerala-jamiyathul-ulama-general-secretary-shaikhul-jamia-prof-k-alikkutty-muslyar-passes-away.html|title=}}&lt;/ref&gt;
|സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ
|&lt;ref name=&quot;express2026&quot;&gt;[https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Jul/23/kerala-t-t-sreekumar-wins-ssf-sahityotsav-award SSF Sahityotsav Award Winners List], The New Indian Express&lt;/ref&gt;
|-
|2013
|[[പോക്കർ കടലുണ്ടി]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.chandrikadaily.com/samastha-kerala-jamiyathul-ulama-general-secretary-shaikhul-jamia-prof-k-alikkutty-muslyar-passes-away.html|title=സമസ്ത കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ ജനറൽ സെക്രട്ടറി ശൈഖുൽ ജാമിഅഃ പ്രൊഫ. കെ. ആലിക്കുട്ടി മുസ്ല്യാർ വിടവാങ്ങി|access-date=2026-08-01|last=webdesk14|date=2026-07-23|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ
|&lt;ref&gt;[https://www.chandrikadaily.com/13th-kerala-literary-festival-award-goes-to-t-t-sreekumar.html SSF Sahityotsav Award Winners List], Chandrika Daily&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|[[തോപ്പിൽ മുഹമ്മദ് മീരാൻ]]
|സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ
|&lt;ref name=&quot;express2026&quot; /&gt;
|-
|2015
|[[എം.എ. റഹ്‌മാൻ|എം. എ. റഹ്മാൻ]]
|സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ
|&lt;ref name=&quot;express2026&quot; /&gt;
|-
|2016
|[[വീരാൻകുട്ടി]]
|സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ
|&lt;ref name=&quot;express2026&quot; /&gt;
|-
|2017
|[[കെ.പി. രാമനുണ്ണി|കെ. പി. രാമനുണ്ണി]]
|സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ
|&lt;ref&gt;[https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%95%E0%B5%86.%E0%B4%AA%E0%B4%BF._%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%81%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B4%BF കെ.പി. രാമനുണ്ണി - പുരസ്കാരങ്ങൾ], മലയാളം വിക്കിപീഡിയ&lt;/ref&gt;
|-
|2018
|[[പി. സുരേന്ദ്രൻ]]
|സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ
|&lt;ref&gt;[https://www.thehindu.com/news/national/kerala/ssf-sahityotsav-award-for-pn-gopikrishnan/article68586105.ece SSF Sahityotsav Award Recipients], The Hindu&lt;/ref&gt;
|-
|2019
|[[ കെ. സച്ചിദാനന്ദൻ|സച്ചിദാനന്ദൻ]]
|സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ
|&lt;ref&gt;[https://ksatchidanandan.in/awards Awards &amp; Honours - K. Satchidanandan Official Website], Official Bio Data&lt;/ref&gt;
|-
|2022
|[[എൻ.എസ്‌. മാധവൻ|എൻ. എസ്. മാധവൻ]]
|സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ
|&lt;ref&gt;[https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/award-for-ns-madhavan/article65831360.ece Sahityotsav award for N.S. Madhavan], The Hindu&lt;/ref&gt;
|-
|2023
|[[ശശി തരൂർ|ഡോ. ശശി തരൂർ]]
|സാഹിത്യ-സാംസ്കാരിക സംഭാവനകൾ
|&lt;ref&gt;[https://www.mediaoneonline.com/kerala/ssf-sahithyotsav-award-shashi-tharoor-226817 SSF Sahityotsav Award for Shashi Tharoor], MediaOne&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|[[പി.എൻ. ഗോപീകൃഷ്ണൻ|പി. എൻ. ഗോപീകൃഷ്ണൻ]]
|സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ
|&lt;ref&gt;[https://www.thehindu.com/news/national/kerala/ssf-sahityotsav-award-for-pn-gopikrishnan/article68586105.ece SSF Sahityotsav Award for P.N. Gopikrishnan], The Hindu&lt;/ref&gt;
|-
|2025
|[[ടി.ഡി. രാമകൃഷ്ണൻ]]
|സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ
|&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/district-news/palakkad/2025/08/09/ssf-literary-competitions.html സാഹിത്യോത്സവ് പുരസ്കാരം ടി.ഡി.രാമകൃഷ്ണന് സമ്മാനിച്ചു], മലയാള മനോരമ&lt;/ref&gt;
|-
|2026
|[[ടി. ടി. ശ്രീകുമാർ|പ്രഫ. ടി. ടി. ശ്രീകുമാർ]]
|വൈജ്ഞാനിക സാഹിത്യവും സാംസ്കാരിക വിമർശനവും
|&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/district-news/kozhikode/2026/07/24/ssaf-kerala-sahithyolsav-award-tt-sreekumar.html എസ്എസ്എഫ് കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ് പ്രഫ. ടി.ടി.ശ്രീകുമാറിന്], മലയാള മനോരമ&lt;/ref&gt;
|}

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

[[വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യോത്സവ് പുരസ്കാരം]]</text>
      <sha1>od88lp4lnm33lkusv0f0si1ocvtrjl9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669539</id>
    <revision>
      <id>4652392</id>
      <parentid>4650235</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42780-63</username>
        <id>221035</id>
      </contributor>
      <comment>/* രവി വാര കുറിമാനങ്ങൾ ഞായറാഴ്ചകളിൽ എഴുതി പ്രസിദ്ധപെടുത്തുന്ന കുറിപ്പുകൾ രവി എന്നാൽ ഞായർ സൂര്യൻ എന്നൊക്കെ അർത്ഥം വരുന്നുണ്ട്. ഞായറാഴ്ചകളിൽ ഉള്ള എഴുത്തുകുത്തുകളൊക്കെ നമുക്ക് ഈ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4652392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7765" sha1="sq9q97vcs3dju6muhwa4tli18fcsran" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 02:25, 26 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== രവി വാര കുറിമാനങ്ങൾ ഞായറാഴ്ചകളിൽ എഴുതി പ്രസിദ്ധപെടുത്തുന്ന കുറിപ്പുകൾ രവി എന്നാൽ ഞായർ സൂര്യൻ എന്നൊക്കെ അർത്ഥം വരുന്നുണ്ട്. ഞായറാഴ്ചകളിൽ ഉള്ള എഴുത്തുകുത്തുകളൊക്കെ നമുക്ക് ഈ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം ==

ഞായറാഴ്ച കുറിപ്പുകൾ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 04:37, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>sq9q97vcs3dju6muhwa4tli18fcsran</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652395</id>
      <parentid>4652392</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:48:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42780-63</username>
        <id>221035</id>
      </contributor>
      <comment>/* മഹാബലി */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4652395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9216" sha1="blspisuev2ocigtaf4kn5g8sz4jc3c1" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 02:25, 26 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== രവി വാര കുറിമാനങ്ങൾ ഞായറാഴ്ചകളിൽ എഴുതി പ്രസിദ്ധപെടുത്തുന്ന കുറിപ്പുകൾ രവി എന്നാൽ ഞായർ സൂര്യൻ എന്നൊക്കെ അർത്ഥം വരുന്നുണ്ട്. ഞായറാഴ്ചകളിൽ ഉള്ള എഴുത്തുകുത്തുകളൊക്കെ നമുക്ക് ഈ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം ==

ഞായറാഴ്ച കുറിപ്പുകൾ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 04:37, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== മഹാബലി ==

ഓണക്കാലത്ത് കേരളം നന്ദർശിക്കാൻ എത്തുന്ന കേരളം വാണിരുന്ന മഹാരാജാവ്.അസുര ചക്രവർത്തി.ആയോധന കലയിൽ നിപുണൻ. പരമസാത്വികൻ ഈശ്വരവിശ്വാസി വിഷ്ണുഭക്തൻ വിഷ്ണു ഇദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി സുതലം എന്ന സ്വർഗ്ഗം തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു നൽകി. അല്ലാതെ പാതാളത്തിൽ നിന്നല്ല അദ്ദേഹം ഓണക്കാലത്ത് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ എത്തുന്നത്.എക്കാലത്തേയും രാജ്യങ്ങൾക്ക് മാതൃകയായി ഭരിച്ചിരുന്ന ആ രാജാവിനെ ഇനിയെങ്കിലും കുടവയറും കൊബൻ മീശയും ആയിട്ടുള്ള ഒരു രൂപമായി നാം ചിത്രീകരിച്ചു കൂട. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 04:48, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>blspisuev2ocigtaf4kn5g8sz4jc3c1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652397</id>
      <parentid>4652395</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42780-63</username>
        <id>221035</id>
      </contributor>
      <comment>/* വാവ */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4652397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10472" sha1="5751suswspoxgy2elt1k70ih87l2awu" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 02:25, 26 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== രവി വാര കുറിമാനങ്ങൾ ഞായറാഴ്ചകളിൽ എഴുതി പ്രസിദ്ധപെടുത്തുന്ന കുറിപ്പുകൾ രവി എന്നാൽ ഞായർ സൂര്യൻ എന്നൊക്കെ അർത്ഥം വരുന്നുണ്ട്. ഞായറാഴ്ചകളിൽ ഉള്ള എഴുത്തുകുത്തുകളൊക്കെ നമുക്ക് ഈ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം ==

ഞായറാഴ്ച കുറിപ്പുകൾ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 04:37, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== മഹാബലി ==

ഓണക്കാലത്ത് കേരളം നന്ദർശിക്കാൻ എത്തുന്ന കേരളം വാണിരുന്ന മഹാരാജാവ്.അസുര ചക്രവർത്തി.ആയോധന കലയിൽ നിപുണൻ. പരമസാത്വികൻ ഈശ്വരവിശ്വാസി വിഷ്ണുഭക്തൻ വിഷ്ണു ഇദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി സുതലം എന്ന സ്വർഗ്ഗം തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു നൽകി. അല്ലാതെ പാതാളത്തിൽ നിന്നല്ല അദ്ദേഹം ഓണക്കാലത്ത് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ എത്തുന്നത്.എക്കാലത്തേയും രാജ്യങ്ങൾക്ക് മാതൃകയായി ഭരിച്ചിരുന്ന ആ രാജാവിനെ ഇനിയെങ്കിലും കുടവയറും കൊബൻ മീശയും ആയിട്ടുള്ള ഒരു രൂപമായി നാം ചിത്രീകരിച്ചു കൂട. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 04:48, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== വാവ ==

വൈപ്പിൻ ആർടിസ്റ്റ് വെൽഫയർ അസോസിയേഷൻ എന്ന കലാ സംഘടനയുടെ ചുരുക്ക പേരാണ് വാവ വിവിധ കലാപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന വൈപ്പിൻ കര നിവാസികളായ 500 കലാ പ്രവർത്തകർ ഇതിൽ അംഗങ്ങളാണ്.വൈപ്പിൻ കരയിലെ വിവിധ പഞ്ചായത്തുകളിൽ വിവിധ യൂണിറ്റുകളായാണ് പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നത്.ആ സ്ഥാനം ഞാറക്കൽ. രക്ഷാധികാരി ബെന്നി P നായരബലം.

പ്രസിഡന്റ് സിപ്പി പള്ളിപ്പുറം

ജനറൽ സെക്രട്ടറി അനിൽ പ്ലാവിൻസ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 04:57, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5751suswspoxgy2elt1k70ih87l2awu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652398</id>
      <parentid>4652397</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:11:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42780-63</username>
        <id>221035</id>
      </contributor>
      <comment>/* നോർത്ത് പറവൂർ സായി സമിതി */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4652398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11849" sha1="t4o2s1raycpv11eun6d7werhq74a1mo" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 02:25, 26 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== രവി വാര കുറിമാനങ്ങൾ ഞായറാഴ്ചകളിൽ എഴുതി പ്രസിദ്ധപെടുത്തുന്ന കുറിപ്പുകൾ രവി എന്നാൽ ഞായർ സൂര്യൻ എന്നൊക്കെ അർത്ഥം വരുന്നുണ്ട്. ഞായറാഴ്ചകളിൽ ഉള്ള എഴുത്തുകുത്തുകളൊക്കെ നമുക്ക് ഈ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം ==

ഞായറാഴ്ച കുറിപ്പുകൾ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 04:37, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== മഹാബലി ==

ഓണക്കാലത്ത് കേരളം നന്ദർശിക്കാൻ എത്തുന്ന കേരളം വാണിരുന്ന മഹാരാജാവ്.അസുര ചക്രവർത്തി.ആയോധന കലയിൽ നിപുണൻ. പരമസാത്വികൻ ഈശ്വരവിശ്വാസി വിഷ്ണുഭക്തൻ വിഷ്ണു ഇദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി സുതലം എന്ന സ്വർഗ്ഗം തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു നൽകി. അല്ലാതെ പാതാളത്തിൽ നിന്നല്ല അദ്ദേഹം ഓണക്കാലത്ത് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ എത്തുന്നത്.എക്കാലത്തേയും രാജ്യങ്ങൾക്ക് മാതൃകയായി ഭരിച്ചിരുന്ന ആ രാജാവിനെ ഇനിയെങ്കിലും കുടവയറും കൊബൻ മീശയും ആയിട്ടുള്ള ഒരു രൂപമായി നാം ചിത്രീകരിച്ചു കൂട. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 04:48, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== വാവ ==

വൈപ്പിൻ ആർടിസ്റ്റ് വെൽഫയർ അസോസിയേഷൻ എന്ന കലാ സംഘടനയുടെ ചുരുക്ക പേരാണ് വാവ വിവിധ കലാപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന വൈപ്പിൻ കര നിവാസികളായ 500 കലാ പ്രവർത്തകർ ഇതിൽ അംഗങ്ങളാണ്.വൈപ്പിൻ കരയിലെ വിവിധ പഞ്ചായത്തുകളിൽ വിവിധ യൂണിറ്റുകളായാണ് പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നത്.ആ സ്ഥാനം ഞാറക്കൽ. രക്ഷാധികാരി ബെന്നി P നായരബലം.

പ്രസിഡന്റ് സിപ്പി പള്ളിപ്പുറം

ജനറൽ സെക്രട്ടറി അനിൽ പ്ലാവിൻസ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 04:57, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== നോർത്ത് പറവൂർ സായി സമിതി ==

വടക്കൻ പറവൂർ Kmk കവലക്ക് അടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. വ്യാഴാഴ്ചകളിൽ വൈകീട്ട് 6 മണിക്ക് വേദ ജപവും തുടർന്ന് ഭജനയും നടന്നു വരുന്നുണ്ട്. ഞായറാഴ്ചകളിൽ സേവാ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നടക്കുന്നുണ്ട്. സമിതി കൺവീനർ വിനോദ്

സത്യസായി സമിതി ജില്ലാ പ്രസിഡന്റ് VB മനോജ്   പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞരായ പറവൂർ ശ്രീനിവാസൻ   പറവൂർ രമേശ് സദാശിവ്    സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി തുടങ്ങിയവരും പറവൂർ ശ്രീ സത്യസായി സേവാ സമിതിയിൽ അംഗങ്ങളാണ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 05:11, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>t4o2s1raycpv11eun6d7werhq74a1mo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652407</id>
      <parentid>4652398</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:27:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42780-63</username>
        <id>221035</id>
      </contributor>
      <comment>/* കാനപ്പിള്ളി ക്ഷേത്രം */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4652407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13500" sha1="eqfndp804kahrzrqpdejbpib4erg50e" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 02:25, 26 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== രവി വാര കുറിമാനങ്ങൾ ഞായറാഴ്ചകളിൽ എഴുതി പ്രസിദ്ധപെടുത്തുന്ന കുറിപ്പുകൾ രവി എന്നാൽ ഞായർ സൂര്യൻ എന്നൊക്കെ അർത്ഥം വരുന്നുണ്ട്. ഞായറാഴ്ചകളിൽ ഉള്ള എഴുത്തുകുത്തുകളൊക്കെ നമുക്ക് ഈ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം ==

ഞായറാഴ്ച കുറിപ്പുകൾ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 04:37, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== മഹാബലി ==

ഓണക്കാലത്ത് കേരളം നന്ദർശിക്കാൻ എത്തുന്ന കേരളം വാണിരുന്ന മഹാരാജാവ്.അസുര ചക്രവർത്തി.ആയോധന കലയിൽ നിപുണൻ. പരമസാത്വികൻ ഈശ്വരവിശ്വാസി വിഷ്ണുഭക്തൻ വിഷ്ണു ഇദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി സുതലം എന്ന സ്വർഗ്ഗം തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു നൽകി. അല്ലാതെ പാതാളത്തിൽ നിന്നല്ല അദ്ദേഹം ഓണക്കാലത്ത് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ എത്തുന്നത്.എക്കാലത്തേയും രാജ്യങ്ങൾക്ക് മാതൃകയായി ഭരിച്ചിരുന്ന ആ രാജാവിനെ ഇനിയെങ്കിലും കുടവയറും കൊബൻ മീശയും ആയിട്ടുള്ള ഒരു രൂപമായി നാം ചിത്രീകരിച്ചു കൂട. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 04:48, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== വാവ ==

വൈപ്പിൻ ആർടിസ്റ്റ് വെൽഫയർ അസോസിയേഷൻ എന്ന കലാ സംഘടനയുടെ ചുരുക്ക പേരാണ് വാവ വിവിധ കലാപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന വൈപ്പിൻ കര നിവാസികളായ 500 കലാ പ്രവർത്തകർ ഇതിൽ അംഗങ്ങളാണ്.വൈപ്പിൻ കരയിലെ വിവിധ പഞ്ചായത്തുകളിൽ വിവിധ യൂണിറ്റുകളായാണ് പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നത്.ആ സ്ഥാനം ഞാറക്കൽ. രക്ഷാധികാരി ബെന്നി P നായരബലം.

പ്രസിഡന്റ് സിപ്പി പള്ളിപ്പുറം

ജനറൽ സെക്രട്ടറി അനിൽ പ്ലാവിൻസ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 04:57, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== നോർത്ത് പറവൂർ സായി സമിതി ==

വടക്കൻ പറവൂർ Kmk കവലക്ക് അടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. വ്യാഴാഴ്ചകളിൽ വൈകീട്ട് 6 മണിക്ക് വേദ ജപവും തുടർന്ന് ഭജനയും നടന്നു വരുന്നുണ്ട്. ഞായറാഴ്ചകളിൽ സേവാ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നടക്കുന്നുണ്ട്. സമിതി കൺവീനർ വിനോദ്

സത്യസായി സമിതി ജില്ലാ പ്രസിഡന്റ് VB മനോജ്   പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞരായ പറവൂർ ശ്രീനിവാസൻ   പറവൂർ രമേശ് സദാശിവ്    സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി തുടങ്ങിയവരും പറവൂർ ശ്രീ സത്യസായി സേവാ സമിതിയിൽ അംഗങ്ങളാണ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 05:11, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== കാനപ്പിള്ളി ക്ഷേത്രം ==

വൈപ്പിൻ കരയിലെ എടവനക്കാട് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കുടുംബ ക്ഷേത്രം. 80 വർഷത്തോളം പഴക്കം ഉണ്ട്.പ്രധാന പ്രതിഷ്ടകൾ അന്നപൂർണേശ്വരി  ഭദ്രകാളി. ഉപപ്രതിഷ്ടകളായി കുറുബ ഭഗവതി കാപ്പിരി വിഷ്ണുമായ  മുത്തപ്പൻ ഗുരുമൂർത്തി തുടങ്ങിയവയാണ്. എടവനക്കാട്  പറവൂർ  കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭാഗത്ത് താമസിക്കുന്ന കാനപ്പിള്ളി കുടുബാംഗങ്ങളുടെ കുടുംബ ക്ഷേത്രമാണ്. പ്രതിഷ്ഠാദിന ഉത്സവത്തിന് 10 ദിവസം മുൻപ് ഉപദേവതകൾക്ക് അരിപ്പൊടി കലിശം നിവേദിക്കുന്നത് പതിവാണ്. തുടർന്ന് ഉത്സവം കഴിയും വരെ കാനപ്പിള്ളി തറവാട്ടിൽ പെട്ട എല്ലാവരും നോമ്പെടുക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 05:27, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>eqfndp804kahrzrqpdejbpib4erg50e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652413</id>
      <parentid>4652407</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:34:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42780-63</username>
        <id>221035</id>
      </contributor>
      <comment>/* സാഹിത്യ സ്വാശ്രയ സംഘം */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4652413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14539" sha1="grdnwmg8oe4sxitirg9blxz4xyj59fh" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 02:25, 26 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== രവി വാര കുറിമാനങ്ങൾ ഞായറാഴ്ചകളിൽ എഴുതി പ്രസിദ്ധപെടുത്തുന്ന കുറിപ്പുകൾ രവി എന്നാൽ ഞായർ സൂര്യൻ എന്നൊക്കെ അർത്ഥം വരുന്നുണ്ട്. ഞായറാഴ്ചകളിൽ ഉള്ള എഴുത്തുകുത്തുകളൊക്കെ നമുക്ക് ഈ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം ==

ഞായറാഴ്ച കുറിപ്പുകൾ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 04:37, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== മഹാബലി ==

ഓണക്കാലത്ത് കേരളം നന്ദർശിക്കാൻ എത്തുന്ന കേരളം വാണിരുന്ന മഹാരാജാവ്.അസുര ചക്രവർത്തി.ആയോധന കലയിൽ നിപുണൻ. പരമസാത്വികൻ ഈശ്വരവിശ്വാസി വിഷ്ണുഭക്തൻ വിഷ്ണു ഇദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി സുതലം എന്ന സ്വർഗ്ഗം തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു നൽകി. അല്ലാതെ പാതാളത്തിൽ നിന്നല്ല അദ്ദേഹം ഓണക്കാലത്ത് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ എത്തുന്നത്.എക്കാലത്തേയും രാജ്യങ്ങൾക്ക് മാതൃകയായി ഭരിച്ചിരുന്ന ആ രാജാവിനെ ഇനിയെങ്കിലും കുടവയറും കൊബൻ മീശയും ആയിട്ടുള്ള ഒരു രൂപമായി നാം ചിത്രീകരിച്ചു കൂട. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 04:48, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== വാവ ==

വൈപ്പിൻ ആർടിസ്റ്റ് വെൽഫയർ അസോസിയേഷൻ എന്ന കലാ സംഘടനയുടെ ചുരുക്ക പേരാണ് വാവ വിവിധ കലാപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന വൈപ്പിൻ കര നിവാസികളായ 500 കലാ പ്രവർത്തകർ ഇതിൽ അംഗങ്ങളാണ്.വൈപ്പിൻ കരയിലെ വിവിധ പഞ്ചായത്തുകളിൽ വിവിധ യൂണിറ്റുകളായാണ് പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നത്.ആ സ്ഥാനം ഞാറക്കൽ. രക്ഷാധികാരി ബെന്നി P നായരബലം.

പ്രസിഡന്റ് സിപ്പി പള്ളിപ്പുറം

ജനറൽ സെക്രട്ടറി അനിൽ പ്ലാവിൻസ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 04:57, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== നോർത്ത് പറവൂർ സായി സമിതി ==

വടക്കൻ പറവൂർ Kmk കവലക്ക് അടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. വ്യാഴാഴ്ചകളിൽ വൈകീട്ട് 6 മണിക്ക് വേദ ജപവും തുടർന്ന് ഭജനയും നടന്നു വരുന്നുണ്ട്. ഞായറാഴ്ചകളിൽ സേവാ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നടക്കുന്നുണ്ട്. സമിതി കൺവീനർ വിനോദ്

സത്യസായി സമിതി ജില്ലാ പ്രസിഡന്റ് VB മനോജ്   പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞരായ പറവൂർ ശ്രീനിവാസൻ   പറവൂർ രമേശ് സദാശിവ്    സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി തുടങ്ങിയവരും പറവൂർ ശ്രീ സത്യസായി സേവാ സമിതിയിൽ അംഗങ്ങളാണ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 05:11, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== കാനപ്പിള്ളി ക്ഷേത്രം ==

വൈപ്പിൻ കരയിലെ എടവനക്കാട് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കുടുംബ ക്ഷേത്രം. 80 വർഷത്തോളം പഴക്കം ഉണ്ട്.പ്രധാന പ്രതിഷ്ടകൾ അന്നപൂർണേശ്വരി  ഭദ്രകാളി. ഉപപ്രതിഷ്ടകളായി കുറുബ ഭഗവതി കാപ്പിരി വിഷ്ണുമായ  മുത്തപ്പൻ ഗുരുമൂർത്തി തുടങ്ങിയവയാണ്. എടവനക്കാട്  പറവൂർ  കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭാഗത്ത് താമസിക്കുന്ന കാനപ്പിള്ളി കുടുബാംഗങ്ങളുടെ കുടുംബ ക്ഷേത്രമാണ്. പ്രതിഷ്ഠാദിന ഉത്സവത്തിന് 10 ദിവസം മുൻപ് ഉപദേവതകൾക്ക് അരിപ്പൊടി കലിശം നിവേദിക്കുന്നത് പതിവാണ്. തുടർന്ന് ഉത്സവം കഴിയും വരെ കാനപ്പിള്ളി തറവാട്ടിൽ പെട്ട എല്ലാവരും നോമ്പെടുക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 05:27, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== സാഹിത്യ സ്വാശ്രയ സംഘം ==

പറവൂർ സാഹിത്യ പ്രവർത്തക സ്വാശ്രയ സംഘം. പറവൂർ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്ന ഈ സാഹിത്യ സംഘടയിൽ വൈപ്പിൻ    പറവൂർ നിവാസികളായ 25 പേർ അംഗങ്ങളായി ഉണ്ട്. സംഘം വർഷംതോറും സാഹിത്യ ശ്രീ എന്ന പേരിൽ അവാർഡ് നൽകി വരുന്നുണ്ട്. സാഹിത്യശ്രീ എന്ന മിനി മാസികയും പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് വരുന്നുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-42780-63|&amp;#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-42780-63|talk]]) 05:34, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>grdnwmg8oe4sxitirg9blxz4xyj59fh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാഹി വിളക്കുമാടം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669573</id>
    <revision>
      <id>4652359</id>
      <parentid>4650739</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T23:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShajiA</username>
        <id>1528</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ലിങ്ക്</comment>
      <origin>4652359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11792" sha1="m5hhk4enpt9yp2uc223fha1qhafs2ku" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox vcard&quot;
|+ class=&quot;infobox-title fn&quot; id=&quot;7&quot; |മാഹി ലൈറ്റ്ഹൌസ് മയ്യാഴി&lt;br /&gt;&lt;span class=&quot;qs&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;&amp;#x20;[[File:Commons_to_Wikidata_QuickStatements.svg|കണ്ണി=https://quickstatements.toolforge.org/#/v1=Q18127675%7CP31%7CQ39715%7C%7CQ18127675%7CP625%7C@11.702203%2F75.530108%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP571%7C%2B1893-00-00T00%3A00%3A00Z%2F9%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP2048%7C13U11573%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP2923%7C30U11573%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP2929%7C15U93318%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP1030%7C%22Fl%20%282%29%20W%2010s.%22%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP18%7C%22MAHE%20LIGHT%20HOUSE.jpg%22%7CS143%7CQ328%7CP2096%7Cen%3A%22The%20lighthouse%20in%202015%22|20x20ബിന്ദു]]&lt;/span&gt;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:MAHE_LIGHT_HOUSE.jpg|ചട്ടരഹിതം]]&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;2015 ലെ ലൈറ്റ്ഹൌസ്&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |&lt;mapframe zoom=&quot;5&quot; frameless=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; longitude=&quot;75.530108&quot; latitude=&quot;11.702203&quot; height=&quot;200&quot; width=&quot;270&quot;&gt;{&quot;type&quot;:&quot;Feature&quot;,&quot;geometry&quot;:{&quot;coordinates&quot;:[75.530108,11.702203],&quot;type&quot;:&quot;Point&quot;},&quot;properties&quot;:{&quot;marker-color&quot;:&quot;#5E74F3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Mahe Lighthouse&quot;,&quot;marker-symbol&quot;:&quot;lighthouse&quot;}}&lt;/mapframe&gt;&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സ്ഥലം
| class=&quot;infobox-data label&quot; |[[Mahé, India|മാഹി, ഇന്ത്യ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[Geographic coordinate system|കോർഡിനേറ്റുകൾ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Mahe_Lighthouse&amp;params=11.702203_N_75.530108_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;11°42′08′′N &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;75°31′48′′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;11.702203 ° N 75.530108 ° E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;11.702203; 75.530108&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Mahe_Lighthouse&amp;params=11.702203_N_75.530108_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;11°42′08″N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;75°31′48″E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;11.702203°N 75.530108°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;11.702203; 75.530108&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- style=&quot;background:#b9deed;color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |1893 (ആദ്യത്തേത്) 
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നിർമ്മാണം
| class=&quot;infobox-data&quot; |കോൺക്രീറ്റ് ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഉയരം.
| class=&quot;infobox-data&quot; |13 മീറ്റർ (43 അടി) &amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ആകൃതി.
| class=&quot;infobox-data&quot; |ബാൽക്കണിയോടുകൂടിയ സിലിണ്ടർ ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |അടയാളങ്ങൾ
| class=&quot;infobox-data note&quot; |വെളുത്ത ഗോപുരം
|- class=&quot;infobox-hiddenrow&quot; style=&quot;display:none&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
|- style=&quot;background:#FAF884; color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |വെളിച്ചം.
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോക്കൽ ഉയരം
| class=&quot;infobox-data&quot; |30 മീറ്റർ (98 അടി) &amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |പ്രകാശ സ്രോതസ്സ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |400/500 W ഹാലോജൻ ലാമ്പ് (ID2) V AC&amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |പരിധി
| class=&quot;infobox-data&quot; |15 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ (28 കിലോമീറ്റർ) 17 മൈൽ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സവിശേഷത
| class=&quot;infobox-data note&quot; |FL (2W 10s.
|}
[[പുതുച്ചേരി]] സംസ്ഥാനത്തിലെ [[മയ്യഴി]]യിൽ,  [[മയ്യഴിപ്പുഴ]]യുടെ അഴിമുഖത്തിന്റെ തെക്ക് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു [[വിളക്കുമാടം]] ആണ് '''മാഹി വിളക്കുമാടം'''. 1893-ലാണ് ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;unc.edu&quot;&gt;{{Cite rowlett|indsw|accessdate=18 September 2014}}&lt;/ref&gt; വിളക്കുമാടം നവീകരിക്കാൻ ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ലൈറ്റ് ഹൌസുകൾ ആൻഡ് ലൈറ്റ്ഷിപ്പുകൾ ഒരു പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. 

== ചരിത്രം ==
മയ്യഴി നദിയുടെ അഴിമുഖത്ത് കപ്പലുകൾക്ക് വഴികാട്ടുന്നതിനായി 1885-ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ലളിതമായ ഒരു &quot;കല്ല് അടിത്തറയിലെ വെളുത്ത കൊടിമരം&quot; ആയി മാഹി ലൈറ്റ്ഹൗസ് സ്റ്റേഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. 1893-ൽ, ഒരു ലാന്റേൺ ഗാലറിയോടുകൂടിയ 13 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഒരു കോൺക്രീറ്റ് സിലിണ്ടർ ടവർ നിർമ്മിക്കുകയും ആദ്യം പ്രകാശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇത് പ്രദേശത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ സ്ഥിരമായ നാവിഗേഷൻ വെളിച്ചം നൽകി. യഥാർത്ഥത്തിൽ എണ്ണ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഇതിന്റെ പ്രകാശ സ്രോതസ്സ് 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ 400/500W ഹാലൊജൻ ലാമ്പായി (220/250V AC) അപ്‌ഗ്രേഡ് ചെയ്തു, ഇത് അതിന്റെ വിശ്വാസ്യതയും പ്രകാശ ശ്രേണിയും വർദ്ധിപ്പിച്ചു. 2013-ൽ, ലൈറ്റ്ഹൗസുകളുടെയും ലൈറ്റ്ഷിപ്പുകളുടെയും ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ മാഹി ലൈറ്റ്ഹൗസിനെ ഒരു രാജ്യവ്യാപക ടൂറിസം ഹബ് അപ്‌ഗ്രേഡ് സംരംഭത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി,മാഹി ലൈറ്റ് ഹൌസിനെ ഒരു പൈതൃക സമുദ്ര ലാൻഡ്മാർക്കായി സംരക്ഷിക്കാനും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ലക്ഷ്യമിട്ട് രാജ്യവ്യാപകമായി ടൂറിസം-ഹബ് നവീകരിക്കൽ സംരംഭത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

== വിശദാംശങ്ങൾ ==
ബീം ഫോക്കൽ തലം 30 മീറ്റർ (98 അടി) ആണ്. &amp;nbsp;&amp;nbsp;ഓരോ 10 സെക്കൻഡിലും ഇത് രണ്ട് വെളുത്ത മിന്നലുകൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു. 13 മീറ്റർ (43 അടി) ഉയരമുള്ള വൃത്താകൃതിയിലുള്ള സിലിണ്ടർ ഗോപുരമാണ് ഈ ഘടന.&lt;ref name=&quot;unc.edu&quot;&gt;{{Cite rowlett|indsw}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFRowlett&quot;&gt;Rowlett, Russ. [https://www.ibiblio.org/lighthouse/indsw.htm &quot;Lighthouses of India: Kerala and Karnataka&quot;]. ''The Lighthouse Directory''. [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് നോർത്ത് കരോലിന, ചാപ്പൽ ഹിൽ|University of North Carolina at Chapel Hill]]&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;18 September&lt;/span&gt; 2014&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ഇത് 15 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ എന്ന നാമമാത്രമായ പരിധി കൈവരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഹാലോജൻ ലാമ്പ് അസംബ്ലി നയിക്കുന്ന യഥാർത്ഥ ഫോർത്ത് ഓർഡർ കറങ്ങുന്ന ഡ്രം ഒപ്റ്റിക് നിലനിൽക്കുന്നു, കൂടാതെ എല്ലാ അറ്റകുറ്റപ്പണികളും ഇന്ത്യയുടെ തുറമുഖ, ഷിപ്പിംഗ്, ജലപാത മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലുള്ള ഡിജിഎൽഎല്ലിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ്. ലൈറ്റ്ഹൌസ് 11° 51'5 &quot;N, 75° 21'4&quot; E ൽ നദിയുടെ പ്രവേശന കവാടത്തിന്റെ തെക്ക് ഭാഗത്തായി നിലകൊള്ളുന്നു, കൂടാതെ നാവിഗേഷൻ സഹായമായും വിനോദസഞ്ചാര ആകർഷണമായും സജീവ സേവനം തുടരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dgll.nic.in/sites/default/files/2022-12/Master%20Ledger%20Cochin%2004.pdf|title=DGLL - Mahe Lighthouse|access-date=2025-07-13|website=www.dgll.nic.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123035242/https://www.dgll.nic.in/sites/default/files/2022-12/Master%20Ledger%20Cochin%2004.pdf|archive-date=23 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ibiblio.org/lighthouse/indsw.htm|title=Lighthouses of India: Kerala|access-date=13 July 2025|website=ibiblio.org}}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==
{{കവാടം|India|Engineering}}

* ഇന്ത്യയിലെ ലൈറ്റ് ഹൌസുകളുടെ പട്ടിക
* പോണ്ടിച്ചേരി ലൈറ്റ്ഹൌസ്

== അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* [http://www.dgll.nic.in/LightHouses/74_1_LightHouses.aspx ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ലൈറ്റ് ഹൌസുകൾ ആൻഡ് ലൈറ്റ്ഷിപ്പുകൾ]
{{Lighthouses in Kerala}}{{Authority Control}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>m5hhk4enpt9yp2uc223fha1qhafs2ku</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652367</id>
      <parentid>4652359</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ</comment>
      <origin>4652367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11717" sha1="a87503ahdeou1qdquuhe03k0zyg7yfy" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox vcard&quot;
|+ class=&quot;infobox-title fn&quot; id=&quot;7&quot; |മാഹി വിളക്കുമാടം മയ്യഴി&lt;br /&gt;&lt;span class=&quot;qs&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;&amp;#x20;[[File:Commons_to_Wikidata_QuickStatements.svg|കണ്ണി=https://quickstatements.toolforge.org/#/v1=Q18127675%7CP31%7CQ39715%7C%7CQ18127675%7CP625%7C@11.702203%2F75.530108%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP571%7C%2B1893-00-00T00%3A00%3A00Z%2F9%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP2048%7C13U11573%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP2923%7C30U11573%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP2929%7C15U93318%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP1030%7C%22Fl%20%282%29%20W%2010s.%22%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP18%7C%22MAHE%20LIGHT%20HOUSE.jpg%22%7CS143%7CQ328%7CP2096%7Cen%3A%22The%20lighthouse%20in%202015%22|20x20ബിന്ദു]]&lt;/span&gt;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:MAHE_LIGHT_HOUSE.jpg|ചട്ടരഹിതം]]&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;2015 ലെ വിളക്കുമാടം&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |&lt;mapframe zoom=&quot;5&quot; frameless=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; longitude=&quot;75.530108&quot; latitude=&quot;11.702203&quot; height=&quot;200&quot; width=&quot;270&quot;&gt;{&quot;type&quot;:&quot;Feature&quot;,&quot;geometry&quot;:{&quot;coordinates&quot;:[75.530108,11.702203],&quot;type&quot;:&quot;Point&quot;},&quot;properties&quot;:{&quot;marker-color&quot;:&quot;#5E74F3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Mahe Lighthouse&quot;,&quot;marker-symbol&quot;:&quot;lighthouse&quot;}}&lt;/mapframe&gt;&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സ്ഥലം
| class=&quot;infobox-data label&quot; |[[Mahé, India|മാഹി, ഇന്ത്യ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[Geographic coordinate system|കോർഡിനേറ്റുകൾ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Mahe_Lighthouse&amp;params=11.702203_N_75.530108_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;11°42′08′′N &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;75°31′48′′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;11.702203 ° N 75.530108 ° E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;11.702203; 75.530108&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Mahe_Lighthouse&amp;params=11.702203_N_75.530108_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;11°42′08″N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;75°31′48″E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;11.702203°N 75.530108°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;11.702203; 75.530108&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- style=&quot;background:#b9deed;color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |1893 (ആദ്യത്തേത്) 
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നിർമ്മാണം
| class=&quot;infobox-data&quot; |കോൺക്രീറ്റ് ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഉയരം.
| class=&quot;infobox-data&quot; |13 മീറ്റർ (43 അടി) &amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ആകൃതി.
| class=&quot;infobox-data&quot; |ബാൽക്കണിയോടുകൂടിയ സിലിണ്ടർ ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |അടയാളങ്ങൾ
| class=&quot;infobox-data note&quot; |വെളുത്ത ഗോപുരം
|- class=&quot;infobox-hiddenrow&quot; style=&quot;display:none&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
|- style=&quot;background:#FAF884; color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |വെളിച്ചം.
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോക്കൽ ഉയരം
| class=&quot;infobox-data&quot; |30 മീറ്റർ (98 അടി) &amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |പ്രകാശ സ്രോതസ്സ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |400/500 W ഹാലോജൻ ലാമ്പ് (ID2) V AC&amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |പരിധി
| class=&quot;infobox-data&quot; |15 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ (28 കിലോമീറ്റർ) 17 മൈൽ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സവിശേഷത
| class=&quot;infobox-data note&quot; |FL (2W 10s.
|}
[[പുതുച്ചേരി]] സംസ്ഥാനത്തിലെ [[മയ്യഴി]]യിൽ,  [[മയ്യഴിപ്പുഴ]]യുടെ അഴിമുഖത്തിന്റെ തെക്ക് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു [[വിളക്കുമാടം]] ആണ് '''മാഹി വിളക്കുമാടം'''. 1893-ലാണ് ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;unc.edu&quot;&gt;{{Cite rowlett|indsw|accessdate=18 September 2014}}&lt;/ref&gt; വിളക്കുമാടം നവീകരിക്കാൻ ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ലൈറ്റ് ഹൌസസ് ആൻഡ് ലൈറ്റ്ഷിപ്സ് ഒരു പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. 

== ചരിത്രം ==
മയ്യഴി നദിയുടെ അഴിമുഖത്ത് കപ്പലുകൾക്ക് വഴികാട്ടുന്നതിനായി 1885-ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ലളിതമായ ഒരു &quot;കല്ല് അടിത്തറയിലെ വെളുത്ത കൊടിമരം&quot; ആയി മാഹി ലൈറ്റ്ഹൗസ് സ്റ്റേഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. 1893-ൽ, ഒരു ലാന്റേൺ ഗാലറിയോടുകൂടിയ 13 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഒരു കോൺക്രീറ്റ് സിലിണ്ടർ ടവർ നിർമ്മിക്കുകയും ആദ്യം പ്രകാശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇത് പ്രദേശത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ സ്ഥിരമായ നാവിഗേഷൻ വെളിച്ചസംവിധാനമായി. എണ്ണ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഇതിന്റെ പ്രകാശ സ്രോതസ്സ് 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ 400/500W ഹാലൊജൻ ലാമ്പായി (220/250V AC) അപ്‌ഗ്രേഡ് ചെയ്തു. ഇത് അതിന്റെ വിശ്വാസ്യതയും പ്രകാശ ശ്രേണിയും വർദ്ധിപ്പിച്ചു. 2013-ൽ, ലൈറ്റ്ഹൗസുകളുടെയും ലൈറ്റ്ഷിപ്പുകളുടെയും ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ മാഹി ലൈറ്റ്ഹൗസിനെ ഒരു രാജ്യവ്യാപക ടൂറിസം ഹബ് ആയി വികസിപ്പിക്കാനുള്ള പദ്ധതിയിട്ടു. മാഹി ലൈറ്റ് ഹൌസിനെ ഒരു പൈതൃക സമുദ്ര ലാൻഡ്മാർക്കായി സംരക്ഷിക്കാനും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ലക്ഷ്യമിട്ട് രാജ്യവ്യാപകമായി ടൂറിസം-ഹബ് നവീകരിക്കൽ സംരംഭത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

== വിശദാംശങ്ങൾ ==
ബീം ഫോക്കൽ തലം 30 മീറ്റർ (98 അടി) ആണ്. &amp;nbsp;&amp;nbsp;ഓരോ 10 സെക്കൻഡിലും ഇത് രണ്ട് വെളുത്ത മിന്നലുകൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു. 13 മീറ്റർ (43 അടി) ഉയരമുള്ള വൃത്താകൃതിയിലുള്ള സിലിണ്ടർ ഗോപുരമാണ് ഈ ഘടന.&lt;ref name=&quot;unc.edu&quot;&gt;{{Cite rowlett|indsw}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFRowlett&quot;&gt;Rowlett, Russ. [https://www.ibiblio.org/lighthouse/indsw.htm &quot;Lighthouses of India: Kerala and Karnataka&quot;]. ''The Lighthouse Directory''. [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് നോർത്ത് കരോലിന, ചാപ്പൽ ഹിൽ|University of North Carolina at Chapel Hill]]&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;18 September&lt;/span&gt; 2014&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ഇത് 15 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ എന്ന പരിധി കൈവരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഹാലോജൻ ലാമ്പ് അസംബ്ലി നയിക്കുന്ന യഥാർത്ഥ ഫോർത്ത് ഓർഡർ കറങ്ങുന്ന ഡ്രം ഒപ്റ്റിക് ഉണ്ട്. കൂടാതെ എല്ലാ അറ്റകുറ്റപ്പണികളും ഇന്ത്യയുടെ തുറമുഖ, ഷിപ്പിംഗ്, ജലപാത മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലുള്ള ഡിജിഎൽഎല്ലിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ്. ലൈറ്റ്ഹൌസ് 11° 51'5 &quot;N, 75° 21'4&quot; E ൽ നദിയുടെ പ്രവേശന കവാടത്തിന്റെ തെക്ക് ഭാഗത്തായി നിലകൊള്ളുന്നു, കൂടാതെ നാവിഗേഷൻ സഹായമായും വിനോദസഞ്ചാര ആകർഷണമായും സജീവ സേവനം തുടരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dgll.nic.in/sites/default/files/2022-12/Master%20Ledger%20Cochin%2004.pdf|title=DGLL - Mahe Lighthouse|access-date=2025-07-13|website=www.dgll.nic.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123035242/https://www.dgll.nic.in/sites/default/files/2022-12/Master%20Ledger%20Cochin%2004.pdf|archive-date=23 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ibiblio.org/lighthouse/indsw.htm|title=Lighthouses of India: Kerala|access-date=13 July 2025|website=ibiblio.org}}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==
{{കവാടം|India|Engineering}}

* ഇന്ത്യയിലെ വിളക്കുമാടങ്ങളുടെ പട്ടിക
* പോണ്ടിച്ചേരി വിളക്കുമാടം

== അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* [http://www.dgll.nic.in/LightHouses/74_1_LightHouses.aspx ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ലൈറ്റ് ഹൌസുകൾ ആൻഡ് ലൈറ്റ്ഷിപ്പുകൾ]
{{Lighthouses in Kerala}}{{Authority Control}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>a87503ahdeou1qdquuhe03k0zyg7yfy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652368</id>
      <parentid>4652367</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:06:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ranjithsiji എന്ന ഉപയോക്താവ് [[മാഹി ലൈറ്റ്ഹൌസ്]] എന്ന താൾ [[മാഹി വിളക്കുമാടം]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: തലക്കെട്ട് മലയാളമാക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11717" sha1="a87503ahdeou1qdquuhe03k0zyg7yfy" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox vcard&quot;
|+ class=&quot;infobox-title fn&quot; id=&quot;7&quot; |മാഹി വിളക്കുമാടം മയ്യഴി&lt;br /&gt;&lt;span class=&quot;qs&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;&amp;#x20;[[File:Commons_to_Wikidata_QuickStatements.svg|കണ്ണി=https://quickstatements.toolforge.org/#/v1=Q18127675%7CP31%7CQ39715%7C%7CQ18127675%7CP625%7C@11.702203%2F75.530108%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP571%7C%2B1893-00-00T00%3A00%3A00Z%2F9%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP2048%7C13U11573%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP2923%7C30U11573%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP2929%7C15U93318%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP1030%7C%22Fl%20%282%29%20W%2010s.%22%7CS143%7CQ328%7C%7CQ18127675%7CP18%7C%22MAHE%20LIGHT%20HOUSE.jpg%22%7CS143%7CQ328%7CP2096%7Cen%3A%22The%20lighthouse%20in%202015%22|20x20ബിന്ദു]]&lt;/span&gt;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:MAHE_LIGHT_HOUSE.jpg|ചട്ടരഹിതം]]&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;2015 ലെ വിളക്കുമാടം&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |&lt;mapframe zoom=&quot;5&quot; frameless=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; longitude=&quot;75.530108&quot; latitude=&quot;11.702203&quot; height=&quot;200&quot; width=&quot;270&quot;&gt;{&quot;type&quot;:&quot;Feature&quot;,&quot;geometry&quot;:{&quot;coordinates&quot;:[75.530108,11.702203],&quot;type&quot;:&quot;Point&quot;},&quot;properties&quot;:{&quot;marker-color&quot;:&quot;#5E74F3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Mahe Lighthouse&quot;,&quot;marker-symbol&quot;:&quot;lighthouse&quot;}}&lt;/mapframe&gt;&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സ്ഥലം
| class=&quot;infobox-data label&quot; |[[Mahé, India|മാഹി, ഇന്ത്യ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[Geographic coordinate system|കോർഡിനേറ്റുകൾ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Mahe_Lighthouse&amp;params=11.702203_N_75.530108_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;11°42′08′′N &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;75°31′48′′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;11.702203 ° N 75.530108 ° E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;11.702203; 75.530108&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Mahe_Lighthouse&amp;params=11.702203_N_75.530108_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;11°42′08″N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;75°31′48″E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;11.702203°N 75.530108°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;11.702203; 75.530108&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- style=&quot;background:#b9deed;color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |1893 (ആദ്യത്തേത്) 
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നിർമ്മാണം
| class=&quot;infobox-data&quot; |കോൺക്രീറ്റ് ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഉയരം.
| class=&quot;infobox-data&quot; |13 മീറ്റർ (43 അടി) &amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ആകൃതി.
| class=&quot;infobox-data&quot; |ബാൽക്കണിയോടുകൂടിയ സിലിണ്ടർ ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |അടയാളങ്ങൾ
| class=&quot;infobox-data note&quot; |വെളുത്ത ഗോപുരം
|- class=&quot;infobox-hiddenrow&quot; style=&quot;display:none&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
|- style=&quot;background:#FAF884; color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |വെളിച്ചം.
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഫോക്കൽ ഉയരം
| class=&quot;infobox-data&quot; |30 മീറ്റർ (98 അടി) &amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |പ്രകാശ സ്രോതസ്സ്
| class=&quot;infobox-data&quot; |400/500 W ഹാലോജൻ ലാമ്പ് (ID2) V AC&amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |പരിധി
| class=&quot;infobox-data&quot; |15 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ (28 കിലോമീറ്റർ) 17 മൈൽ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സവിശേഷത
| class=&quot;infobox-data note&quot; |FL (2W 10s.
|}
[[പുതുച്ചേരി]] സംസ്ഥാനത്തിലെ [[മയ്യഴി]]യിൽ,  [[മയ്യഴിപ്പുഴ]]യുടെ അഴിമുഖത്തിന്റെ തെക്ക് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു [[വിളക്കുമാടം]] ആണ് '''മാഹി വിളക്കുമാടം'''. 1893-ലാണ് ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;unc.edu&quot;&gt;{{Cite rowlett|indsw|accessdate=18 September 2014}}&lt;/ref&gt; വിളക്കുമാടം നവീകരിക്കാൻ ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ലൈറ്റ് ഹൌസസ് ആൻഡ് ലൈറ്റ്ഷിപ്സ് ഒരു പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. 

== ചരിത്രം ==
മയ്യഴി നദിയുടെ അഴിമുഖത്ത് കപ്പലുകൾക്ക് വഴികാട്ടുന്നതിനായി 1885-ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ലളിതമായ ഒരു &quot;കല്ല് അടിത്തറയിലെ വെളുത്ത കൊടിമരം&quot; ആയി മാഹി ലൈറ്റ്ഹൗസ് സ്റ്റേഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. 1893-ൽ, ഒരു ലാന്റേൺ ഗാലറിയോടുകൂടിയ 13 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഒരു കോൺക്രീറ്റ് സിലിണ്ടർ ടവർ നിർമ്മിക്കുകയും ആദ്യം പ്രകാശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇത് പ്രദേശത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ സ്ഥിരമായ നാവിഗേഷൻ വെളിച്ചസംവിധാനമായി. എണ്ണ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഇതിന്റെ പ്രകാശ സ്രോതസ്സ് 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ 400/500W ഹാലൊജൻ ലാമ്പായി (220/250V AC) അപ്‌ഗ്രേഡ് ചെയ്തു. ഇത് അതിന്റെ വിശ്വാസ്യതയും പ്രകാശ ശ്രേണിയും വർദ്ധിപ്പിച്ചു. 2013-ൽ, ലൈറ്റ്ഹൗസുകളുടെയും ലൈറ്റ്ഷിപ്പുകളുടെയും ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ മാഹി ലൈറ്റ്ഹൗസിനെ ഒരു രാജ്യവ്യാപക ടൂറിസം ഹബ് ആയി വികസിപ്പിക്കാനുള്ള പദ്ധതിയിട്ടു. മാഹി ലൈറ്റ് ഹൌസിനെ ഒരു പൈതൃക സമുദ്ര ലാൻഡ്മാർക്കായി സംരക്ഷിക്കാനും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ലക്ഷ്യമിട്ട് രാജ്യവ്യാപകമായി ടൂറിസം-ഹബ് നവീകരിക്കൽ സംരംഭത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

== വിശദാംശങ്ങൾ ==
ബീം ഫോക്കൽ തലം 30 മീറ്റർ (98 അടി) ആണ്. &amp;nbsp;&amp;nbsp;ഓരോ 10 സെക്കൻഡിലും ഇത് രണ്ട് വെളുത്ത മിന്നലുകൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു. 13 മീറ്റർ (43 അടി) ഉയരമുള്ള വൃത്താകൃതിയിലുള്ള സിലിണ്ടർ ഗോപുരമാണ് ഈ ഘടന.&lt;ref name=&quot;unc.edu&quot;&gt;{{Cite rowlett|indsw}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFRowlett&quot;&gt;Rowlett, Russ. [https://www.ibiblio.org/lighthouse/indsw.htm &quot;Lighthouses of India: Kerala and Karnataka&quot;]. ''The Lighthouse Directory''. [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് നോർത്ത് കരോലിന, ചാപ്പൽ ഹിൽ|University of North Carolina at Chapel Hill]]&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;18 September&lt;/span&gt; 2014&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ഇത് 15 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ എന്ന പരിധി കൈവരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഹാലോജൻ ലാമ്പ് അസംബ്ലി നയിക്കുന്ന യഥാർത്ഥ ഫോർത്ത് ഓർഡർ കറങ്ങുന്ന ഡ്രം ഒപ്റ്റിക് ഉണ്ട്. കൂടാതെ എല്ലാ അറ്റകുറ്റപ്പണികളും ഇന്ത്യയുടെ തുറമുഖ, ഷിപ്പിംഗ്, ജലപാത മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലുള്ള ഡിജിഎൽഎല്ലിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ്. ലൈറ്റ്ഹൌസ് 11° 51'5 &quot;N, 75° 21'4&quot; E ൽ നദിയുടെ പ്രവേശന കവാടത്തിന്റെ തെക്ക് ഭാഗത്തായി നിലകൊള്ളുന്നു, കൂടാതെ നാവിഗേഷൻ സഹായമായും വിനോദസഞ്ചാര ആകർഷണമായും സജീവ സേവനം തുടരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dgll.nic.in/sites/default/files/2022-12/Master%20Ledger%20Cochin%2004.pdf|title=DGLL - Mahe Lighthouse|access-date=2025-07-13|website=www.dgll.nic.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123035242/https://www.dgll.nic.in/sites/default/files/2022-12/Master%20Ledger%20Cochin%2004.pdf|archive-date=23 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ibiblio.org/lighthouse/indsw.htm|title=Lighthouses of India: Kerala|access-date=13 July 2025|website=ibiblio.org}}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==
{{കവാടം|India|Engineering}}

* ഇന്ത്യയിലെ വിളക്കുമാടങ്ങളുടെ പട്ടിക
* പോണ്ടിച്ചേരി വിളക്കുമാടം

== അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* [http://www.dgll.nic.in/LightHouses/74_1_LightHouses.aspx ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ലൈറ്റ് ഹൌസുകൾ ആൻഡ് ലൈറ്റ്ഷിപ്പുകൾ]
{{Lighthouses in Kerala}}{{Authority Control}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>a87503ahdeou1qdquuhe03k0zyg7yfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മുട്ട റോസ്റ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669575</id>
    <revision>
      <id>4652207</id>
      <parentid>4650740</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:38:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Preparation&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367168233|Egg roast]]&quot;</comment>
      <origin>4652207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3821" sha1="k1sru7c83yb5xikp79ywdqzb8mc8029" xml:space="preserve">
[[പ്രമാണം:Egg_roast.jpg|ലഘുചിത്രം|മുട്ട  റോസ്റ്റ്]]
[[:en:Kerala|കേരള]]&lt;nowiki/&gt;ത്തിന്റ തനതായ ഒരു വിഭവമാണ് എഗ്ഗ് റോസ്റ്റ്. മുട്ടയും  [[:en:Spice_mix|മസാല]] ചേർത്ത [[:en:Gravy|ഗ്രേവി]]&lt;nowiki/&gt;യും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇത് സാധാരണയായി [[:en:Appam|അപ്പം]]&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jayaram |first=Sreeja |url=https://books.google.com/books?id=pdczEAAAQBAJ&amp;dq=%22Egg+roast%22+kerala&amp;pg=PT30 |title=Happy Breakfasts |date=2021 |publisher=Blue Rose Publishers |pages=41 |language=en}}&lt;/ref&gt;,  [[:en:Puttu|പുട്ട്]] എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പമോ അല്ലെങ്കിൽ [[:en:Chapati|ചപ്പാത്തി]] (ഇന്ത്യൻ [[:en:Flatbread|ഫ്ലാറ്റ് ബ്രെട്]]) [[:en:Kerala_porotta|പൊറോട്ടാ]] (കേരളം,  [[:en:Tamil_Nadu|തമിഴ്നാട്]], [[:en:Sri_Lanka|ശ്രീലങ്ക]]  എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള സാധാരണ മാവ് ഫ്ലാറ്റ് ബ്രെഡ്) എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പമോ അല്ലെങ്കിൽ ചോറിനൊപ്പമൊ (കുറഞ്ഞത്) കഴിക്കുന്നു.

== പാചകം ==

വെളിച്ചെണ്ണയിലിട്ട് ഉള്ളി ബ്രൌൺ നിറമാകുന്നതുവരെ വഴട്ടുക് ഇതിലേക്ക് മുളക്, മല്ലി, മഞ്ഞൾപ്പൊടി, കറിവേപ്പില, ഇഞ്ചി, വെളുത്തുള്ളി എന്നിവയും ചേർത്ത് മുട്ട റോസ്റ്റ് ഉണ്ടാക്കുന്നു, അരിഞ്ഞ തക്കാളി ചേർത്ത് കട്ടിയുള്ള മസാല ഉണ്ടാക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;keralatourism&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/kerala-food/idiappam-egg-roast/89/|title=Recipe of Idiappam, Egg Roast|access-date=30 July 2026|website=Kerala Tourism|publisher=Department of Tourism, Government of Kerala}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;scroll&quot;&gt;{{Cite web|url=https://scroll.in/food/971293/mutta-roast|title=Mutta roast|access-date=30 July 2026|last=Mathew|first=Regi|date=September 2020|website=[[Scroll.in]]}}&lt;/ref&gt; പുഴുങ്ങിയ മുട്ടകൾ മുഴുവനായി ചേർക്കുകയും പലപ്പോഴും മുറിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, അങ്ങനെ ഗ്രേവി യിൽ മുക്കിവയ്ക്കുന്നു, തുടർന്ന് കുറച്ച് മിനിറ്റ് മസാലയിൽ തിളപ്പിക്കുക.&lt;ref name=&quot;gulfnews&quot;&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/food/cooking-cuisines/recipe-how-to-make-thattukada-or-street-style-kerala-mutta-egg-roast-1.1623917527614|title=Recipe: How to make thattukada or street-style Kerala mutta (egg) roast|access-date=30 July 2026|date=June 2021|website=[[Gulf News]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;scroll&quot; /&gt; മലയാളം സംസാരിക്കുന്ന വീടുകളിൽ ഇത്  മുട്ട റോസ്റ്റ് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;gulfnews&quot; /&gt;
== അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Sister project/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>k1sru7c83yb5xikp79ywdqzb8mc8029</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652210</id>
      <parentid>4652207</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:40:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4652210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4282" sha1="jeexz6dg606y7rvvbuywym210n4lobc" xml:space="preserve">
[[പ്രമാണം:Egg_roast.jpg|ലഘുചിത്രം|മുട്ട  റോസ്റ്റ്]]
[[:en:Kerala|കേരള]]&lt;nowiki/&gt;ത്തിന്റ തനതായ ഒരു വിഭവമാണ് എഗ്ഗ് റോസ്റ്റ്. മുട്ടയും  [[:en:Spice_mix|മസാല]] ചേർത്ത [[:en:Gravy|ഗ്രേവി]]&lt;nowiki/&gt;യും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇത് സാധാരണയായി [[:en:Appam|അപ്പം]]&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jayaram |first=Sreeja |url=https://books.google.com/books?id=pdczEAAAQBAJ&amp;dq=%22Egg+roast%22+kerala&amp;pg=PT30 |title=Happy Breakfasts |date=2021 |publisher=Blue Rose Publishers |pages=41 |language=en}}&lt;/ref&gt;,  [[:en:Puttu|പുട്ട്]] എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പമോ അല്ലെങ്കിൽ [[:en:Chapati|ചപ്പാത്തി]] (ഇന്ത്യൻ [[:en:Flatbread|ഫ്ലാറ്റ് ബ്രെട്]]) [[:en:Kerala_porotta|പൊറോട്ടാ]] (കേരളം,  [[:en:Tamil_Nadu|തമിഴ്നാട്]], [[:en:Sri_Lanka|ശ്രീലങ്ക]]  എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള സാധാരണ മാവ് ഫ്ലാറ്റ് ബ്രെഡ്) എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പമോ അല്ലെങ്കിൽ ചോറിനൊപ്പമൊ (കുറഞ്ഞത്) കഴിക്കുന്നു.

== പാചകം ==

വെളിച്ചെണ്ണയിലിട്ട് ഉള്ളി ബ്രൌൺ നിറമാകുന്നതുവരെ വഴട്ടുക് ഇതിലേക്ക് മുളക്, മല്ലി, മഞ്ഞൾപ്പൊടി, കറിവേപ്പില, ഇഞ്ചി, വെളുത്തുള്ളി എന്നിവയും ചേർത്ത് മുട്ട റോസ്റ്റ് ഉണ്ടാക്കുന്നു, അരിഞ്ഞ തക്കാളി ചേർത്ത് കട്ടിയുള്ള മസാല ഉണ്ടാക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;keralatourism&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/kerala-food/idiappam-egg-roast/89/|title=Recipe of Idiappam, Egg Roast|access-date=30 July 2026|website=Kerala Tourism|publisher=Department of Tourism, Government of Kerala}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;scroll2&quot;&gt;{{cite web|url=https://scroll.in/food/971293/mutta-roast|title=Mutta roast|access-date=30 July 2026|last=Mathew|first=Regi|date=September 2020|website=[[Scroll.in]]}}&lt;/ref&gt; പുഴുങ്ങിയ മുട്ടകൾ മുഴുവനായി ചേർക്കുകയും പലപ്പോഴും മുറിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, അങ്ങനെ ഗ്രേവി യിൽ മുക്കിവയ്ക്കുന്നു, തുടർന്ന് കുറച്ച് മിനിറ്റ് മസാലയിൽ തിളപ്പിക്കുക.&lt;ref name=&quot;gulfnews&quot;&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/food/cooking-cuisines/recipe-how-to-make-thattukada-or-street-style-kerala-mutta-egg-roast-1.1623917527614|title=Recipe: How to make thattukada or street-style Kerala mutta (egg) roast|access-date=30 July 2026|date=June 2021|website=[[Gulf News]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;scroll&quot;&gt;{{Cite web|url=https://scroll.in/food/971293/mutta-roast|title=Mutta roast|access-date=30 July 2026|last=Mathew|first=Regi|date=September 2020|website=[[Scroll.in]]}}&lt;/ref&gt; മലയാളം സംസാരിക്കുന്ന വീടുകളിൽ ഇത്  മുട്ട റോസ്റ്റ് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;gulfnews2&quot;&gt;{{cite web|url=https://gulfnews.com/food/cooking-cuisines/recipe-how-to-make-thattukada-or-street-style-kerala-mutta-egg-roast-1.1623917527614|title=Recipe: How to make thattukada or street-style Kerala mutta (egg) roast|access-date=30 July 2026|date=June 2021|website=[[Gulf News]]}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Sister project/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയപാചകം]]</text>
      <sha1>jeexz6dg606y7rvvbuywym210n4lobc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലോക്ഹാർട്ട് ടീ മ്യൂസിയം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669600</id>
    <revision>
      <id>4652427</id>
      <parentid>4650900</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:01:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4652427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7171" sha1="4oqa2n240j57f9yl1xdpwlv445jkbrk" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Lockhart Tea Museum}}{{Infobox Museum
| name = Lockhart Tea Museum
| image = Lockhart Tea Factory.jpg
| caption = Main building
| pushpin_map =
| pushpin_caption =
| coordinates = {{coord|10.0543|77.1091|display=inline}}
| established = {{start date|2014|01|22|df=y}}
| location = [[Kannan Devan Hills]], [[Idukki district]] [[Kerala]], India&lt;ref&gt;Survey of India's [https://indiamaps.gov.in/mapViewer map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260617091255/https://indiamaps.gov.in/mapViewer |date=2026-06-17 }}. Retrieved 17 April 2026.&lt;/ref&gt;
| type = Tea museum, industry and history museum
| visitors =
| director =
| curator = 
| public_transit =
| owner = [[RPG Group#Harrisons Malayam|Harrisons Malayalam Limited]]
| website = http://lockhartteamuseum.business.site
}}[[കണ്ണൻ ദേവൻ മലകൾ|കണ്ണൻ ദേവൻ]] കുന്നുകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മ്യൂസിയം ആണ് '''ലോക്ക്ഹാർട്ട് ടീ മ്യൂസിയം.''' മൂന്നാറിൽ നിന്ന് 9 കിലോമീറ്റർ (5.6 മൈൽ) അകലെ [[തേക്കടി]] റോഡിലാണ് 1936 ൽ നിർമ്മിച്ച ഈ മ്യൂസിയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 2014 ജനുവരി 22 ന് മ്യൂസിയം പൊതുജനങ്ങൾക്കായി തുറന്നുകൊടുത്തു.
[[File:Baron von Rosenburg.jpg|thumb|left|170px|നിൽക്കുന്നത് ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്: മൂന്നാമൻ ബാരൺ വോൺ റോസൻബെർഗ്.
|alt=]]
[[File:Cemetery of Otto George John Michael Baron von Rosenburg.jpg|thumb|left|170px|1879-ൽ മൂന്നാറിലെ ആദ്യത്തെ പ്ലാന്റർ ആയിരുന്ന ഓട്ടോ ജോർജ് ജോൺ മൈക്കൽ ബാരൺ വോൺ റോസൻബെർഗിന്റെ സെമിത്തേരി.]]
മൂന്നാറിലെ ഹൈറേഞ്ചിലെ ആദ്യകാല തേയിലത്തോട്ടങ്ങളിലൊന്നായ ലോക്ക്ഹാർട്ട് എസ്റ്റേറ്റിന്റെ ഭാഗമാണ് ഈ മ്യൂസിയം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lonelyplanet.com/india/munnar/attractions/lockhart-tea-factory/a/poi-sig/1556152/356354|title=Lockhart Tea Factory|publisher=[[Lonely Planet]]|access-date=9 July 2018}}&lt;/ref&gt; 1879-ൽ ബാരൺ ജോൺ വോൺ റോസെൻബർഗും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ ബാരൺ ജോർജ് ഓട്ടോ വോൺ റോസെൻബർഗും &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archiveshub.jisc.ac.uk/search/archives/1755b4c7-edef-378a-af88-78741d892fdc?component=b9195fca-ced7-3dfa-b1c5-dfe5694cd17c|title=Lockhart and Manale Estates|publisher=[[University of Glasgow]] Archive Services |access-date=9 July 2018}}&lt;/ref&gt; ചേർന്ന് ഈ മ്യൂസിയം സ്ഥാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The History of the Indian Tea Industry|author=Griffiths, Sir Percival Joseph|publisher=Weidenfeld &amp; Nicolson|date=1967|page=159}}&lt;/ref&gt;തോട്ടത്തിൽ അവർ തുടക്കത്തിൽ [[സിങ്കോണ|സിൻകോണ]] നട്ടുപിടിപ്പിച്ചച്ചെങ്കിലും തുടർന്ന് കാപ്പിയും പിന്നീട് തേയിലയും നട്ടു. &lt;ref&gt;{{cite book|title=A Planting Century: The First Hundred Years of the United Planters' Association of Southern India, 1893-1993|author=Muthiah, S.|publisher=Affiliated East-West Press|date=1993|page=196|isbn=9788185938042}}&lt;/ref&gt;

മ്യൂസിയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കെട്ടിടം 1936 ലാണ് നിർമ്മിച്ചത്. ലോക്ക്ഹാർട്ട് ടീ ഫാക്ടറി പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 20 ദശലക്ഷം കിലോഗ്രാം തേയില ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vice.com/en/article/inside-the-indian-tea-factory-that-makes-your-favourite-tea-bags/|title=Inside the Indian Factory That Makes Your Favorite Tea Bags|author=Cummings, Jack|publisher=Vice Media LLC|date=15 September 2016|access-date=9 July 2018}}&lt;/ref&gt; [[ദക്ഷിണേന്ത്യ]]യിലെ ഏറ്റവും വലിയ [[തേയില]] കർഷകരിൽ ഒന്നായ ഹാരിസൺസ് മലയാളം ലിമിറ്റഡിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതാണ് ഈ മ്യൂസിയം. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.teadatabase.com/india-tea-estates/|title=Indian tea estates|publisher=International Tea Database|access-date=9 July 2018|archive-date=2018-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180629211759/http://www.teadatabase.com/india-tea-estates/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://aagta.synthasite.com/resources/List%20Of%20Registered%20Tea%20Estates.pdf|title=List of New Registration of Tea Estate during:from 01/01/1930 To 02/05/2008|publisher=Tea Board of India|access-date=9 July 2018|page=52}}&lt;/ref&gt; തേയില സംസ്കരണത്തിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കാൻ സന്ദർശകർക്ക് അവസരം നൽകുന്ന ഈ ഫാക്ടറി പതിവ് ജോലി സമയങ്ങളിൽ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് സന്ദർശനം അനുവദിക്കുന്നു. തേയില ഉൽപാദനത്തിന്റെ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഫോട്ടോഗ്രാഫുകളും യന്ത്രസാമഗ്രികളും മ്യൂസിയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.

ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള കൊടുമുടികളിലൊന്നായ ചോകർമുടിയുടെ ചരിവുകളിലാണ് ഫാക്ടറിയും മ്യൂസിയവും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. അവിടെ നിന്ന് ലോക്ഹാർട്ട് താഴ്‌വര മുഴുവൻ കാണാൻ കഴിയും.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Magic Mountains: Hill Stations and the British Raj|author=Kennedy, Dane Keith|date=1996|publisher=[[University of California Press]]|page=94|isbn=9780520201880}}&lt;/ref&gt;

{{-}}
&lt;gallery mode=packed&gt;
Lochart Tea Factory.jpg
Lockhart Tea Museum.jpg
Plantation Museum.jpg
Tea Tour.jpg
&lt;/gallery&gt;
== അവലംബം==
{{reflist}}
{{Tourism in Kerala}}

{{India-museum-stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മ്യൂസിയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>4oqa2n240j57f9yl1xdpwlv445jkbrk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:മാഹി വിളക്കുമാടം</title>
    <ns>1</ns>
    <id>669622</id>
    <revision>
      <id>4652370</id>
      <parentid>4650923</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:06:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ranjithsiji എന്ന ഉപയോക്താവ് [[സംവാദം:മാഹി ലൈറ്റ്ഹൌസ്]] എന്ന താൾ [[സംവാദം:മാഹി വിളക്കുമാടം]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: തലക്കെട്ട് മലയാളമാക്കുന്നു</comment>
      <origin>4650923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="qfkzn9r1z8zl2q9kwo3e8pjrq0ew8v7" xml:space="preserve">{{കേരള സാംസ്കാരിക മാസം 2026|created=yes}}</text>
      <sha1>qfkzn9r1z8zl2q9kwo3e8pjrq0ew8v7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>തട്ടാങ്കര കുട്ട്യാമു മുസ്ലിയാർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669646</id>
    <revision>
      <id>4652390</id>
      <parentid>4651482</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amsabith</username>
        <id>208057</id>
      </contributor>
      <origin>4652390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2209" sha1="5znfczubau877olblik6wxkzjoceqct" xml:space="preserve">{{notability}}
പത്തൊമ്പത്, ഇരുപത് നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ കേരളത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഒരു ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതനായിരുന്നു '''ശൈഖ് അഹ്മദ് സ്വഗീർ''' അഥവാ '''തട്ടാങ്കര കുട്ട്യാമു മുസ്ലിയാർ'''. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ കേരളീയ പണ്ഡിതസമൂഹത്തിൽ കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ അദ്ദേഹം, അക്കാലത്തെ മത, രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക വിഷയങ്ങളിൽ സജീവമായി ഇടപെടുകയും തന്റേതായ നിലപാടുകൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/opinion/articles/variyam-kunnan-and-independent-movement-opinion/696305|title=വാരിയൻകുന്നനും സ്വാതന്ത്ര്യസമരവും ഒറ്റുകാരെന്തിന് ഭയക്കുന്നു?|access-date=2026-07-27|last=ജെ|first=വിഷ്ണു|language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/2020/05/17/419722.html?s|title=കെ വി അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ: ആദർശകുലപതികളുടെ സമശീർഷൻ|access-date=2026-07-27|last=റിയാസ്|first=മുഹമ്മദ് ഗസൽ|language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=കാഞ്ഞിരപ്പുഴ |first=യൂസുഫ് ഫൈസി |title=പാണ്ഡിത്യത്തിന്റെ പൈതൃകമുദ്രകൾ |publisher=ഐ.പി.ബി ബുക്സ് |year=2025 |isbn=978-93-5934-856-8 |location=കോഴിക്കോട് |language=ml}}&lt;/ref&gt;


== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതർ]]</text>
      <sha1>5znfczubau877olblik6wxkzjoceqct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652391</id>
      <parentid>4652390</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amsabith</username>
        <id>208057</id>
      </contributor>
      <origin>4652391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5320" sha1="5j2o4gqrb51myomqb4msfii1uaf6aiy" xml:space="preserve">{{notability}}
പത്തൊമ്പത്, ഇരുപത് നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ കേരളത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഒരു ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതനായിരുന്നു '''ശൈഖ് അഹ്മദ് സ്വഗീർ''' അഥവാ '''തട്ടാങ്കര കുട്ട്യാമു മുസ്ലിയാർ'''. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ കേരളീയ പണ്ഡിതസമൂഹത്തിൽ കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ അദ്ദേഹം, അക്കാലത്തെ മത, രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക വിഷയങ്ങളിൽ സജീവമായി ഇടപെടുകയും തന്റേതായ നിലപാടുകൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/opinion/articles/variyam-kunnan-and-independent-movement-opinion/696305|title=വാരിയൻകുന്നനും സ്വാതന്ത്ര്യസമരവും ഒറ്റുകാരെന്തിന് ഭയക്കുന്നു?|access-date=2026-07-27|last=ജെ|first=വിഷ്ണു|language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/2020/05/17/419722.html?s|title=കെ വി അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ: ആദർശകുലപതികളുടെ സമശീർഷൻ|access-date=2026-07-27|last=റിയാസ്|first=മുഹമ്മദ് ഗസൽ|language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=കാഞ്ഞിരപ്പുഴ |first=യൂസുഫ് ഫൈസി |title=പാണ്ഡിത്യത്തിന്റെ പൈതൃകമുദ്രകൾ |publisher=ഐ.പി.ബി ബുക്സ് |year=2025 |isbn=978-93-5934-856-8 |location=കോഴിക്കോട് |language=ml}}&lt;/ref&gt;
== വിദ്യാഭ്യാസവും സേവനങ്ങളും ==
പിതാവിൽ നിന്നാണ് അദ്ദേഹം പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത്. പിന്നീട് പൊന്നാനി ജുമുഅത്ത് പള്ളിയിലെത്തുകയും സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം അഖീറിനു കീഴിൽ ദീർഘകാലം പഠനം നടത്തുകയും ചെയ്തു. ശേഷം പെരുമ്പടപ്പ് സൈനുദ്ദീൻ റംലിയുടെ ശിഷ്യത്വവും സ്വീകരിച്ചു. 

പഠനാനന്തരം പൊന്നാനി ജുമുഅത്ത് പള്ളിയിൽ വർഷങ്ങളോളം ദർസ് നടത്തി. ശേഷം വെളിയങ്കോട് ജുമുഅത്ത് പള്ളിയിലേക്ക് മാറി. തുടർന്ന് സ്വന്തമായി പണിത തട്ടാങ്ങര പള്ളിയിലേക്കു നീങ്ങി. ഫത്ഹുൽ മുഈൻ ദർസ് നടത്തുമ്പോൾ കർമ്മശാസ്ത്രപരമായ എല്ലാ ഗ്രന്ഥങ്ങളും എടുത്തുദ്ധരിക്കുക എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശൈലിയായിരുന്നു.

== പ്രധാന ശിഷ്യന്മാർ ==
അദ്ദേഹത്തിന് നിരവധി ശിഷ്യന്മാരുണ്ട്. കരിമ്പന അഹ്മദ് മുസ്ലിയാർ, പാനായിക്കുളം പുതിയാപ്പള അബ്ദുറഹ്മാൻ മുസ്‌ലിയാർ, തറക്കണ്ടി അബ്ദുറഹ്മാൻ മുസ്‌ലിയാർ, ചാലിലകത്ത് കുഞ്ഞഹമ്മദ് ഹാജി, ഉപ്പുങ്ങൽ ബാപ്പുട്ടി മുസ്ല‌ിയാർ, അബ്‌ദുൽഖാദർ മുസ്‌ലിയാർ ബ്ലാങ്ങാട്, താണാപാടം മുഹമ്മദ് മുസ്ലിയാർ, ചെമ്പ്ര പോക്കർ മുസ്‌ലിയാർ, കോക്കൂർ അബ്‌ദുല്ല മുസ്ല‌ിയാർ, പരൂർ കുഞ്ഞിഅഹ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ, വളവന്നൂർ പരീക്കുട്ടി മുസ്‌ലിയാർ തുടങ്ങിയവർ അദ്ദേഹത്തിൻറെ ശിഷ്യരിൽ പ്രമുഖരാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=കാഞ്ഞിരപ്പുഴ |first=യൂസുഫ് ഫൈസി |title=പാണ്ഡിത്യത്തിന്റെ പൈതൃകമുദ്രകൾ |publisher=ഐ.പി.ബി ബുക്സ് |year=2025 |isbn=978-93-5934-856-8 |location=കോഴിക്കോട് |language=ml}}&lt;/ref&gt;


== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതർ]]</text>
      <sha1>5j2o4gqrb51myomqb4msfii1uaf6aiy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652393</id>
      <parentid>4652391</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:37:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amsabith</username>
        <id>208057</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരണങ്ങൾ ചേർത്തു</comment>
      <origin>4652393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5347" sha1="akor7eousxps5jzdv320ng9lxh7h6us" xml:space="preserve">{{notability}}
പത്തൊമ്പത്, ഇരുപത് നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ കേരളത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഒരു ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതനായിരുന്നു '''ശൈഖ് അഹ്മദ് സ്വഗീർ''' അഥവാ '''തട്ടാങ്കര കുട്ട്യാമു മുസ്ലിയാർ'''. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ കേരളീയ പണ്ഡിതസമൂഹത്തിൽ കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ അദ്ദേഹം, അക്കാലത്തെ മത, രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക വിഷയങ്ങളിൽ സജീവമായി ഇടപെടുകയും തന്റേതായ നിലപാടുകൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/opinion/articles/variyam-kunnan-and-independent-movement-opinion/696305|title=വാരിയൻകുന്നനും സ്വാതന്ത്ര്യസമരവും ഒറ്റുകാരെന്തിന് ഭയക്കുന്നു?|access-date=2026-07-27|last=ജെ|first=വിഷ്ണു|language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/2020/05/17/419722.html?s|title=കെ വി അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ: ആദർശകുലപതികളുടെ സമശീർഷൻ|access-date=2026-07-27|last=റിയാസ്|first=മുഹമ്മദ് ഗസൽ|language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=കാഞ്ഞിരപ്പുഴ |first=യൂസുഫ് ഫൈസി |title=പാണ്ഡിത്യത്തിന്റെ പൈതൃകമുദ്രകൾ |publisher=ഐ.പി.ബി ബുക്സ് |year=2025 |isbn=978-93-5934-856-8 |location=കോഴിക്കോട് |language=ml}}&lt;/ref&gt;
== വിദ്യാഭ്യാസവും സേവനങ്ങളും ==
പിതാവിൽ നിന്നാണ് അദ്ദേഹം പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത്. പിന്നീട് പൊന്നാനി ജുമുഅത്ത് പള്ളിയിലെത്തുകയും സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം അഖീറിനു കീഴിൽ ദീർഘകാലം പഠനം നടത്തുകയും ചെയ്തു. ശേഷം പെരുമ്പടപ്പ് സൈനുദ്ദീൻ റംലിയുടെ ശിഷ്യത്വവും സ്വീകരിച്ചു. 

പഠനാനന്തരം പൊന്നാനി ജുമുഅത്ത് പള്ളിയിൽ വർഷങ്ങളോളം ദർസ് നടത്തി. ശേഷം വെളിയങ്കോട് ജുമുഅത്ത് പള്ളിയിലേക്ക് മാറി. തുടർന്ന് സ്വന്തമായി പണിത തട്ടാങ്ങര പള്ളിയിലേക്കു നീങ്ങി. ഫത്ഹുൽ മുഈൻ ദർസ് നടത്തുമ്പോൾ കർമ്മശാസ്ത്രപരമായ എല്ലാ ഗ്രന്ഥങ്ങളും എടുത്തുദ്ധരിക്കുക എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശൈലിയായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== പ്രധാന ശിഷ്യന്മാർ ==
അദ്ദേഹത്തിന് നിരവധി ശിഷ്യന്മാരുണ്ട്. കരിമ്പന അഹ്മദ് മുസ്ലിയാർ, പാനായിക്കുളം പുതിയാപ്പള അബ്ദുറഹ്മാൻ മുസ്‌ലിയാർ, തറക്കണ്ടി അബ്ദുറഹ്മാൻ മുസ്‌ലിയാർ, ചാലിലകത്ത് കുഞ്ഞഹമ്മദ് ഹാജി, ഉപ്പുങ്ങൽ ബാപ്പുട്ടി മുസ്ല‌ിയാർ, അബ്‌ദുൽഖാദർ മുസ്‌ലിയാർ ബ്ലാങ്ങാട്, താണാപാടം മുഹമ്മദ് മുസ്ലിയാർ, ചെമ്പ്ര പോക്കർ മുസ്‌ലിയാർ, കോക്കൂർ അബ്‌ദുല്ല മുസ്ല‌ിയാർ, പരൂർ കുഞ്ഞിഅഹ്മദ് മുസ്‌ലിയാർ, വളവന്നൂർ പരീക്കുട്ടി മുസ്‌ലിയാർ തുടങ്ങിയവർ അദ്ദേഹത്തിൻറെ ശിഷ്യരിൽ പ്രമുഖരാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=കാഞ്ഞിരപ്പുഴ |first=യൂസുഫ് ഫൈസി |title=പാണ്ഡിത്യത്തിന്റെ പൈതൃകമുദ്രകൾ |publisher=ഐ.പി.ബി ബുക്സ് |year=2025 |isbn=978-93-5934-856-8 |location=കോഴിക്കോട് |language=ml}}&lt;/ref&gt;


== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതർ]]</text>
      <sha1>akor7eousxps5jzdv320ng9lxh7h6us</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/രീതിശാസ്ത്രം</title>
    <ns>2</ns>
    <id>669729</id>
    <revision>
      <id>4652139</id>
      <parentid>4652081</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T12:10:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>/* വിജയമാനദണ്ഡങ്ങൾ (metrics) */ +1</comment>
      <origin>4652139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17104" sha1="hdr9y991gmibenio28g4y303ni9n2f7" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] വിശദമായ രീതിശാസ്ത്രവും സാങ്കേതിക വിവരങ്ങളുമാണ് ഈ താളിൽ. പദ്ധതിയുടെ സംഗ്രഹത്തിനും നിലവിലെ സ്ഥിതിക്കും പ്രധാന താൾ കാണുക.}}

== പശ്ചാത്തലം ==

* മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ &lt;code&gt;contenttranslation&lt;/code&gt; ടാഗോടുകൂടിയ '''ഏകദേശം 14,800 തിരുത്തലുകൾ''' ഇതുവരെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് (2026 ജൂലൈയിലെ കണക്ക്). ഇവയിൽ ഏകദേശം 9,800 എണ്ണം CX2 (പുതിയ പതിപ്പ്) ഉപയോഗിച്ചുള്ളവയാണ്; ഏകദേശം 900 എണ്ണം [[:mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|ഉപവിഭാഗ പരിഭാഷ]] വഴിയുള്ളവയും.
* CX ഉപകരണം മലയാളത്തിലേക്ക് Google Translate, MinT തുടങ്ങിയ യന്ത്രപരിഭാഷാ സേവനങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഇവയുടെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, മലയാളംപോലുള്ള സങ്കീർണ്ണരൂപഘടനയുള്ള (agglutinative) ഭാഷകളിൽ പിശകുകൾ സാധാരണമാണ്.
* ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ CX വഴി വന്ന മോശം പരിഭാഷകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ പ്രത്യേക ശുദ്ധീകരണസംരംഭവും ([[:en:Wikipedia:Content translation tool|WP:CXT]]) പ്രത്യേക മായ്ക്കൽ മാനദണ്ഡവും (X2) വരെ വേണ്ടിവന്നിട്ടുണ്ട്.

== പദ്ധതിയുടെ വ്യാപ്തിക്ക് പുറത്തുള്ളവ ==

* പുതിയ ഉള്ളടക്കം ചേർക്കൽ, വസ്തുതാപരമായ തിരുത്തലുകൾ, അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കൽ/നീക്കം ചെയ്യൽ — ഇവയൊന്നും ബോട്ട് ചെയ്യില്ല.
* ലേഖനങ്ങൾ മായ്ക്കാനുള്ള ശുപാർശകൾ ഈ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമല്ല (ഗുരുതരപ്രശ്നമുള്ളവ കണ്ടെത്തിയാൽ സാധാരണ നടപടിക്രമപ്രകാരം സമൂഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തും).
* CX ഉപകരണത്തിന്റെ ഉപയോഗം നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തലല്ല ലക്ഷ്യം; നിലവിലുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ ഭാഷ മെച്ചപ്പെടുത്തലാണ്.

== രീതിശാസ്ത്രം ==

=== ഘട്ടം 1: ലേഖനങ്ങൾ കണ്ടെത്തൽ ===

താഴെപ്പറയുന്ന സ്രോതസ്സുകളിൽനിന്ന് CX-ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക തയ്യാറാക്കും:

* '''ടാഗ് അടിസ്ഥാനത്തിൽ''': &lt;code&gt;contenttranslation&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;contenttranslation-v2&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;sectiontranslation&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;contenttranslation-high-unmodified-mt-text&lt;/code&gt; എന്നീ ടാഗുകളുള്ള താളുകൾ ([[Special:Tags|പ്രത്യേകം:ടാഗുകൾ]] കാണുക). ഉദാഹരണ API ചോദ്യം:
*: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://ml.wikipedia.org/w/api.php?action=query&amp;list=recentchanges&amp;rctag=contenttranslation&amp;rclimit=500&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
* '''CX സ്ഥിതിവിവര API''': &lt;code&gt;list=cxpublishedtranslations&amp;from=en&amp;to=ml&lt;/code&gt; എന്ന API ഓരോ പരിഭാഷയിലെയും യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം (&lt;code&gt;stats.mt&lt;/code&gt;) ഉൾപ്പെടെ നൽകുന്നു — മാറ്റംവരുത്താത്ത യന്ത്രപരിഭാഷ കൂടുതലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ മുൻഗണനാക്രമത്തിൽ അടുക്കാൻ ഇത് ഉപയോഗിക്കും.
* '''PetScan / Quarry''': &lt;code&gt;change_tag&lt;/code&gt; പട്ടികയിൽനിന്ന് SQL ചോദ്യം വഴി പൂർണ്ണപ്പട്ടിക.

പൈലറ്റിനായി തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങൾ: [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/ആദ്യ 200 ലേഖനങ്ങൾ|ആദ്യ 200 ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക]]. വലിയ പട്ടിക മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ സമവായത്തിനു ശേഷം.

=== ഘട്ടം 2: ബോട്ട് വഴി തിരുത്തൽ ===

* [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ|ബോട്ട് നയം]] അനുസരിച്ച്, [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ/അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷകൾ|അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷ]] സമർപ്പിച്ച് അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം മാത്രമേ ബോട്ട് സ്വയംപ്രവർത്തിക്കൂ.
* ഓരോ തിരുത്തിലും വ്യക്തമായ തിരുത്തൽ സംഗ്രഹം: ഉദാ. &lt;code&gt;പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതി — ഭാഷ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ; വിശദാംശങ്ങൾ പദ്ധതിത്താളിൽ&lt;/code&gt;.
* {{tl|bots}} / {{tl|nobots}} ഫലകങ്ങൾ മാനിക്കും; തിരുത്തൽനിരക്ക് പരിമിതപ്പെടുത്തും (മിനിറ്റിൽ പരമാവധി ഏതാനും തിരുത്തുകൾ).
* പൈലറ്റിലെ ആദ്യ 20 ലേഖനങ്ങളുടെ തിരുത്തുകൾ '''പൂർണ്ണമായും മനുഷ്യപരിശോധനയ്ക്കുശേഷം''' മാത്രം സേവ് ചെയ്തു (calibration ഘട്ടം). തുടർന്നുള്ള 80 എണ്ണം അർദ്ധസ്വയംപ്രവർത്തിതമായി — ഓരോ diff-ഉം [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain|Netha Hussain]] പരിശോധിച്ചു. പരിശോധനയിൽ എല്ലാവർക്കും പങ്കുചേരാവുന്നതാണ്.
* എല്ലാ ബോട്ട് തിരുത്തുകളുടെയും പട്ടിക പദ്ധതിത്താളിന്റെ ഉപതാളിൽ പരസ്യമായി സൂക്ഷിക്കും; ഏത് തിരുത്തും ആർക്കും ഒറ്റ ക്ലിക്കിൽ മുൻപ്രാപനം (revert) ചെയ്യാം — അതിനെതിരെ തർക്കമുണ്ടാകില്ല.

==== ബോട്ടിന്റെ പ്രവർത്തനം ====

* മൂലലേഖനം (ഇംഗ്ലീഷ്) ലഭ്യമെങ്കിൽ അതും മലയാളം പതിപ്പും LLM-ന് നൽകി, '''അർത്ഥവ്യത്യാസം വരുത്താതെ ഭാഷ മാത്രം''' മെച്ചപ്പെടുത്താൻ നിർദ്ദേശിക്കും.
* എ.ഐ ബോട്ടിന് കർശന നിയന്ത്രണങ്ങളാണ് കൊടുത്തിട്ടുള്ളത് (guardrails):
** വിക്കിഘടന (കണ്ണികൾ, ഫലകങ്ങൾ, അവലംബ ടാഗുകൾ, ചിത്രങ്ങൾ, വർഗ്ഗങ്ങൾ) അതേപടി നിലനിർത്തും.
** സംഖ്യകൾ, പേരുകൾ, തീയതികൾ, ഉദ്ധരണികൾ എന്നിവ മാറ്റില്ല.
** പുതിയ വാക്യങ്ങളോ വിവരങ്ങളോ കൂട്ടിച്ചേർക്കില്ല; ഉള്ളടക്കം നീക്കം ചെയ്യില്ല.
* തിരുത്തിയശേഷം ഒരു രണ്ടാം AI-പരിശോധന (verification pass) നടത്തും. പഴയതും പുതിയതുമായ പതിപ്പുകൾ താരതമ്യം ചെയ്ത് അർത്ഥവ്യതിയാനമോ വിവരനഷ്ടമോ ഉണ്ടോയെന്ന് സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിക്കും. സംശയമുള്ളവ മനുഷ്യപരിശോധനയ്ക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കും.

== വിജയമാനദണ്ഡങ്ങൾ (metrics) ==

പൈലറ്റ് പഠനത്തിൽ താഴെപ്പറയുന്നവ ശരിയാണെന്ന് തെളിഞ്ഞാൽ പദ്ധതി വിജയകരമാണെന്നത് കണക്കാക്കാം.

# '''കൃത്യത''': മനുഷ്യപരിശോധനയിൽ &quot;അർത്ഥവ്യത്യാസമില്ല, ഭാഷ മെച്ചപ്പെട്ടു&quot; എന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്ന തിരുത്തുകളുടെ അനുപാതം ≥ 95%. {{done}}
# '''മുൻപ്രാപന നിരക്ക്''': സമൂഹാംഗങ്ങൾ മുൻപ്രാപനം ചെയ്യുന്ന ബോട്ട് തിരുത്തുകൾ ≤ 5%.
# '''വസ്തുതാവ്യതിയാനം''': വസ്തുത മാറിയതായി കണ്ടെത്തുന്ന തിരുത്തുകൾ = 0 (ഒരെണ്ണം കണ്ടെത്തിയാൽപ്പോലും പ്രവർത്തനം നിർത്തി കാരണം വിശകലനം ചെയ്യും). {{done}}
# '''സമൂഹസ്വീകാര്യത''': പൈലറ്റ് റിപ്പോർട്ടിന്മേലുള്ള ചർച്ചയിൽ തുടരാനുള്ള സമവായം.

== അപകടസാധ്യതകളും പരിഹാരങ്ങളും ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! അപകടസാധ്യത !! പരിഹാരം
|-
| AI വസ്തുതകൾ മാറ്റുകയോ പുതിയ (തെറ്റായ) വിവരം ചേർക്കുകയോ ചെയ്യുക (hallucination) || ഭാഷാതിരുത്തലിൽ മാത്രം പരിമിതപ്പെടുത്തുന്ന കർശന നിർദ്ദേശങ്ങൾ; സ്വതന്ത്ര രണ്ടാം AI-പരിശോധന; calibration ഘട്ടത്തിൽ 100% മനുഷ്യപരിശോധന; സംഖ്യ/പേര്/തീയതി മാറ്റങ്ങൾ യാന്ത്രികമായി കണ്ടെത്തി തടയുന്ന diff-പരിശോധന
|-
| വിക്കിഘടന (ഫലകങ്ങൾ, അവലംബങ്ങൾ) തകരാറിലാകുക || തിരുത്തലിനുമുമ്പും ശേഷവും ഘടനാപരിശോധന (parser check); ഘടന മാറിയാൽ തിരുത്ത് സ്വയം നിരസിക്കും
|-
| സമൂഹത്തിന്റെ എതിർപ്പ് / വിശ്വാസക്കുറവ് || മുൻകൂർ ചർച്ചയും സമവായവും; പൂർണ്ണ സുതാര്യത; എളുപ്പത്തിലുള്ള മുൻപ്രാപനം; പരാതിപ്പെടാനുള്ള കേന്ദ്രീകൃത താൾ; ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ ഉടൻ പ്രവർത്തനം നിർത്തൽ
|}

== സുതാര്യത ==

* '''[[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ]]''': ബോട്ട് പ്രവർത്തനത്തിന് മുൻകൂർ അനുമതി തേടും; അപേക്ഷ [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ/അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷകൾ]] എന്ന താളിൽ സമർപ്പിക്കും.
* '''സുതാര്യത''': ബോട്ട് അക്കൗണ്ടിന്റെ ഉപയോക്തൃതാളിൽ പദ്ധതിവിവരണം, ഉപയോഗിക്കുന്ന AI മോഡൽ, പ്രവർത്തകന്റെ വിവരം എന്നിവ വ്യക്തമാക്കും. AI ഉപയോഗം തിരുത്തൽ സംഗ്രഹത്തിൽ വെളിപ്പെടുത്തും.
* '''ഉത്തരവാദിത്തം''': ബോട്ടിന്റെ എല്ലാ തിരുത്തുകളുടെയും പൂർണ്ണ ഉത്തരവാദിത്തം പ്രവർത്തകയ്ക്കായിരിക്കും.
* പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കുംമുമ്പ് [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തിൽ]] ചർച്ച നടത്തി സമവായം ഉറപ്പാക്കും.

== സാങ്കേതിക അനുബന്ധം ==

==== ലേഖനങ്ങൾ കണ്ടെത്താനുള്ള മാതൃകാ API ചോദ്യങ്ങൾ ====

CX ടാഗുള്ള സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ:
 &lt;nowiki&gt;https://ml.wikipedia.org/w/api.php?action=query&amp;list=recentchanges&amp;rctag=contenttranslation&amp;rcnamespace=0&amp;rclimit=500&amp;rcprop=title|timestamp|tags&amp;format=json&lt;/nowiki&gt;

പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പരിഭാഷകളും യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതവും:
 &lt;nowiki&gt;https://ml.wikipedia.org/w/api.php?action=query&amp;list=cxpublishedtranslations&amp;from=en&amp;to=ml&amp;limit=500&amp;format=json&lt;/nowiki&gt;
(ഫലത്തിലെ &lt;code&gt;stats.mt&lt;/code&gt; — യന്ത്രപരിഭാഷയുടെ അനുപാതം, &lt;code&gt;stats.human&lt;/code&gt; — മനുഷ്യതിരുത്തലിന്റെ അനുപാതം. &lt;code&gt;stats.mt&lt;/code&gt; ഉയർന്നതും &lt;code&gt;stats.human&lt;/code&gt; കുറഞ്ഞതുമായ ലേഖനങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന.)

മാറ്റംവരുത്താത്ത യന്ത്രപരിഭാഷ കൂടുതലുള്ള തിരുത്തുകൾ:
 &lt;nowiki&gt;https://ml.wikipedia.org/w/api.php?action=query&amp;list=recentchanges&amp;rctag=contenttranslation-high-unmodified-mt-text&amp;rclimit=500&amp;format=json&lt;/nowiki&gt;

=== സാങ്കേതിക ഘടകങ്ങൾ ===

* '''ഭാഷ/ചട്ടക്കൂട്''': Python + [[:mw:Manual:Pywikibot|Pywikibot]]
* '''AI മോഡൽ''': പൈലറ്റ് പദ്ധതിയ്ക്കായി തിരഞ്ഞെടുത്തത് ക്ലോഡ് ഫേബിൾ 5 (Claude Fable 5) എന്ന മോഡൽ ആണ്. ബോട്ട് പുതുക്കിപ്പണിയുമ്പോൾ, മലയാളത്തിൽ മികച്ച പ്രകടനമുള്ള മോഡലുകൾ താരതമ്യം ചെയ്ത് വീണ്ടും വിലയിരുത്തും.
* '''പ്രവർത്തനരേഖകൾ''': ഓരോ ലേഖനത്തിനും അന്തിമ diff പരസ്യമായി ലഭ്യമാക്കും.
* '''കോഡ്''': പദ്ധതിയുടെ മുഴുവൻ കോഡും സ്വതന്ത്ര അനുമതിപത്രത്തിൽ (open source) പ്രസിദ്ധീകരിക്കും.

[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|← പ്രധാന പദ്ധതിത്താളിലേക്ക് മടങ്ങുക]]</text>
      <sha1>hdr9y991gmibenio28g4y303ni9n2f7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:മേപ്പയിൽ എസ് ബി</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669736</id>
    <revision>
      <id>4652159</id>
      <timestamp>2026-08-01T14:03:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6903" sha1="l5gy5pqp9nph88k1uhqjx0a0c17w45w" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: മേപ്പയിൽ എസ് ബി | മേപ്പയിൽ എസ് ബി | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:03, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>l5gy5pqp9nph88k1uhqjx0a0c17w45w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മൂക്കുത്തി അമ്മൻ (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669737</id>
    <revision>
      <id>4652209</id>
      <timestamp>2026-08-01T15:39:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34429-77</username>
        <id>220617</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Needs Image}} {{Use dmy dates|date=January 2021}} {{Infobox television | name                     = സാന്ത്വനം | image                    = | image_alt                =  | caption                  =  | alt_name                 =  | genre                    = ഡ്രാമ | creator                  = പ്രിയ തമ്പി | developer                = എം രഞ്ജിത്ത് | b...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7148" sha1="n6tx6bx0taauzgazvye4pcuwwmrs5s4" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Use dmy dates|date=January 2021}}
{{Infobox television
| name                     = സാന്ത്വനം
| image                    =
| image_alt                = 
| caption                  = 
| alt_name                 = 
| genre                    = ഡ്രാമ
| creator                  = പ്രിയ തമ്പി
| developer                = എം രഞ്ജിത്ത്
| based_on                 = പാണ്ടിയൻ സ്‌റ്റോർസ് 
| writer                   = {{plainlist|
ജെ പള്ളശെരി
}}
| director                 = പി. സെൽവം
| starring                 =  
രാജീവ്‌ പരമേശ്വരൻ&lt;br&gt;
[[ചിപ്പി (നടി)|ചിപ്പി രെഞ്ജിത്ത്]]

| opentheme                = 
| endtheme                 = 
| composer                 = സാനന്ദ് ജോർജ് (Music)
| country                  = ഇന്ത്യ
| language                 = മലയാളം
| num_seasons              = 
| num_episodes             = 1002
| list_episodes            = 
| executive_producer       = 
| producer                 = ചിപ്പി രഞ്ജിത്ത്
| editor                   = മണികണ്ഠൻ രവി
| cinematography           = മനോജ് നാരായൺ&lt;br&gt;അലക്സ് യു തോമസ്
| camera                   = മൾടി ക്യാമറ
| runtime                  = 21 minutes
| company                  = {{plainlist|
* രെജപുത്ര വിഷ്വൽ മീഡിയ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dailymoviemania.com/santhwanam-tv-serial-on-asianet-cast-trp-and-latest-updates/|title=Santhwanam TV Serial on Asianet, Cast, TRP and Latest Updates – Daily Movie Mania|access-date=2021-06-05|archive-date=2021-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118004311/http://dailymoviemania.com/santhwanam-tv-serial-on-asianet-cast-trp-and-latest-updates/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* അവന്തിക ക്രിയേഷൻസ് (banner)
}}
| distributor              = {{plainlist|
* ഏഷ്യാനെറ്റ് ഡിജിറ്റൽ നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ്
* ഏഷ്യാനെറ്റ് സ്റ്റാർ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ്
* സ്റ്റാർ ഇന്ത്യ ഫോക്സ് നെറ്റ്‌വർക്ക് ഗ്രൂപ്പ് 
* നോവി ഡിജിറ്റൽ എൻ്റർടെയ്ൻമെൻ്റ്
}}
| network                  = {{plainlist|
* ഏഷ്യാനെറ്റ്
* ഡിസ്നി+ഹോട്സ്റ്റാർ
}}
| picture_format           = {{plainlist|
* 576i
* HDTV 1080i
}}
| audio_format             = 
| first_aired              = {{Start date|2020|09|21|df=y}} &lt;ref&gt;{{cite web | title=Asianet to telecast new serial 'Santhwanam' from today | website=Indian Advertising Media &amp; Marketing News – exchange4media | url=https://www.exchange4media.com/industry-briefing-news/asianet-to-telecast-new-serial-santhwanam-from-today-107754.html | access-date=2020-10-11}}&lt;/ref&gt;
| last_aired               = {{Start date|2024|01|27|df=y}} 
| website                  = https://www.hotstar.com/tv/santhwanam/s-997
| production_website       = 
| preceded_by              = വാനമ്പാടി
| website_title            = Hotstar
| related                  = പാണ്ടിയൻ സ്റ്റോറ്സ്, വദിനമ്മ, ഗുപ്ത ബ്രദേഴ്സ്, പാണ്ഡ്യ സ്റ്റോറ്സ്
}}

'''മൂക്കുത്തി അമ്മൻ''' ഒരു [[മലയാളം]] ഭാഷ പരമ്പരയാണ്. ആദ്യ സീസൺ, ആദിത്യൻ സംവിധാനം ചെയ്തതാണ്, 2020 സെപ്റ്റംബർ 21 മുതൽ 2024 ജനുവരി 27 വരെ '''സീ തമിഴ്''' ചാനലിൽ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യപ്പെട്ടു, കൂടാതെ ഡിസ്‌നി+ ഹോട്ട്സ്റ്റാർ വഴി ഓൺഡിമാൻഡ് ആയി പ്രേക്ഷകർക്ക് ലഭ്യമാണ്. ഇത് [[തമിഴ്]] പരമ്പരയായ പാണ്ടിയൻ സ്റ്റോറസിൻറെ ഔദ്യോഗിക റീമേക്കാണ്, സീസണിന്റെ ക്ലൈമാക്സ് 1993-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളം ചിത്രം [[വാത്സല്യം|വാത്സല്യത്തിൽ]] നിന്നുള്ള പ്രചോദനം ഉൾകൊണ്ടത്താണ്. സീരീസിൽ രാജീവ് പരമേശ്വർ, [[ചിപ്പി (നടി)|ചിപ്പി രഞ്ജിത്ത്]], ഗിരീഷ് നമ്പ്യാർ, രക്ഷ രാജ്, സജിൻ ടി പി, ഗോപിക അനിൽ, അചു സുഗന്ധ് എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt; 
https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/santhwanam-chippy-renjith-to-play-a-doting-sister-in-law-in-the-upcoming-show/articleshow/78216293.cms &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://www.keralatv.in/serial-santhwanam-trp-rating/ &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://www.keralatv.in/santhwanam-serial-asianet-wiki/ &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://www.keralatv.in/pandian-stores-malayalam/ &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://m.republicworld.com/entertainment-news/television-news/santhwanam-serial-cast-take-a-look-at-whos-who-on-the-malayalam-show.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഡിസംബർ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

സീരീസിന്റെ രണ്ടാം സീസൺ, '''സാന്ത്വനം 2''', അന്സാർ ഖാൻ സംവിധാനം ചെയ്ത പരമ്പര തമിഴ് പരമ്പര പാണ്ടിയൻ സ്റ്റോറ്സ് 2 ൻ്റെ റീമേക്കായാണ് 2024 ജൂൺ 17-ന് പ്രദർശനത്തിന് എത്തിയത്. ഇത് സാന്ത്വനം പരമ്പരയുടെ സ്പിൻ-ഓഫായാണ് പരിഗണിക്കുന്നത്. ഈ സീസണിൽ കൃഷ്ണകുമാർ മേനോൻ, ലാവണ്യ നായർ, റോസ്ലിൻ / ദേവി മേനോൻ എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=കേൾക്കാൻ കാത്തിരുന്ന ആ വാർത്ത പുറത്തുവന്നിരിക്കുന്നു, പ്രേക്ഷക പ്രതീക്ഷ തെറ്റിയില്ല; സാന്ത്വനം</text>
      <sha1>n6tx6bx0taauzgazvye4pcuwwmrs5s4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652482</id>
      <parentid>4652209</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42494-25</username>
        <id>221040</id>
      </contributor>
      <origin>4652482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7155" sha1="cdn61w3hjiqqt6eip1bwbwniccyk3zu" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Use dmy dates|date=January 2021}}
{{Infobox television
| name                     = സാന്ത്വനം
| image                    =
| image_alt                = 
| caption                  = 
| alt_name                 = 
| genre                    = ഡ്രാമ
| creator                  = പ്രിയ തമ്പി
| developer                = എം രഞ്ജിത്ത്
| based_on                 = പാണ്ടിയൻ സ്‌റ്റോർസ് 
| writer                   = {{plainlist|
ജെ പള്ളശെരി
}}
| director                 = * പി. സെൽവം (1-)
| starring                 =  
രാജീവ്‌ പരമേശ്വരൻ&lt;br&gt;
[[ചിപ്പി (നടി)|ചിപ്പി രെഞ്ജിത്ത്]]

| opentheme                = 
| endtheme                 = 
| composer                 = സാനന്ദ് ജോർജ് (Music)
| country                  = ഇന്ത്യ
| language                 = മലയാളം
| num_seasons              = 
| num_episodes             = 1002
| list_episodes            = 
| executive_producer       = 
| producer                 = ചിപ്പി രഞ്ജിത്ത്
| editor                   = മണികണ്ഠൻ രവി
| cinematography           = മനോജ് നാരായൺ&lt;br&gt;അലക്സ് യു തോമസ്
| camera                   = മൾടി ക്യാമറ
| runtime                  = 21 minutes
| company                  = {{plainlist|
* രെജപുത്ര വിഷ്വൽ മീഡിയ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dailymoviemania.com/santhwanam-tv-serial-on-asianet-cast-trp-and-latest-updates/|title=Santhwanam TV Serial on Asianet, Cast, TRP and Latest Updates – Daily Movie Mania|access-date=2021-06-05|archive-date=2021-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118004311/http://dailymoviemania.com/santhwanam-tv-serial-on-asianet-cast-trp-and-latest-updates/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* അവന്തിക ക്രിയേഷൻസ് (banner)
}}
| distributor              = {{plainlist|
* ഏഷ്യാനെറ്റ് ഡിജിറ്റൽ നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ്
* ഏഷ്യാനെറ്റ് സ്റ്റാർ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ്
* സ്റ്റാർ ഇന്ത്യ ഫോക്സ് നെറ്റ്‌വർക്ക് ഗ്രൂപ്പ് 
* നോവി ഡിജിറ്റൽ എൻ്റർടെയ്ൻമെൻ്റ്
}}
| network                  = {{plainlist|
* ഏഷ്യാനെറ്റ്
* ഡിസ്നി+ഹോട്സ്റ്റാർ
}}
| picture_format           = {{plainlist|
* 576i
* HDTV 1080i
}}
| audio_format             = 
| first_aired              = {{Start date|2020|09|21|df=y}} &lt;ref&gt;{{cite web | title=Asianet to telecast new serial 'Santhwanam' from today | website=Indian Advertising Media &amp; Marketing News – exchange4media | url=https://www.exchange4media.com/industry-briefing-news/asianet-to-telecast-new-serial-santhwanam-from-today-107754.html | access-date=2020-10-11}}&lt;/ref&gt;
| last_aired               = {{Start date|2024|01|27|df=y}} 
| website                  = https://www.hotstar.com/tv/santhwanam/s-997
| production_website       = 
| preceded_by              = വാനമ്പാടി
| website_title            = Hotstar
| related                  = പാണ്ടിയൻ സ്റ്റോറ്സ്, വദിനമ്മ, ഗുപ്ത ബ്രദേഴ്സ്, പാണ്ഡ്യ സ്റ്റോറ്സ്
}}

'''മൂക്കുത്തി അമ്മൻ''' ഒരു [[മലയാളം]] ഭാഷ പരമ്പരയാണ്. ആദ്യ സീസൺ, ആദിത്യൻ സംവിധാനം ചെയ്തതാണ്, 2020 സെപ്റ്റംബർ 21 മുതൽ 2024 ജനുവരി 27 വരെ '''സീ തമിഴ്''' ചാനലിൽ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യപ്പെട്ടു, കൂടാതെ ഡിസ്‌നി+ ഹോട്ട്സ്റ്റാർ വഴി ഓൺഡിമാൻഡ് ആയി പ്രേക്ഷകർക്ക് ലഭ്യമാണ്. ഇത് [[തമിഴ്]] പരമ്പരയായ പാണ്ടിയൻ സ്റ്റോറസിൻറെ ഔദ്യോഗിക റീമേക്കാണ്, സീസണിന്റെ ക്ലൈമാക്സ് 1993-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളം ചിത്രം [[വാത്സല്യം|വാത്സല്യത്തിൽ]] നിന്നുള്ള പ്രചോദനം ഉൾകൊണ്ടത്താണ്. സീരീസിൽ രാജീവ് പരമേശ്വർ, [[ചിപ്പി (നടി)|ചിപ്പി രഞ്ജിത്ത്]], ഗിരീഷ് നമ്പ്യാർ, രക്ഷ രാജ്, സജിൻ ടി പി, ഗോപിക അനിൽ, അചു സുഗന്ധ് എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt; 
https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/santhwanam-chippy-renjith-to-play-a-doting-sister-in-law-in-the-upcoming-show/articleshow/78216293.cms &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://www.keralatv.in/serial-santhwanam-trp-rating/ &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://www.keralatv.in/santhwanam-serial-asianet-wiki/ &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://www.keralatv.in/pandian-stores-malayalam/ &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://m.republicworld.com/entertainment-news/television-news/santhwanam-serial-cast-take-a-look-at-whos-who-on-the-malayalam-show.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഡിസംബർ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

സീരീസിന്റെ രണ്ടാം സീസൺ, '''സാന്ത്വനം 2''', അന്സാർ ഖാൻ സംവിധാനം ചെയ്ത പരമ്പര തമിഴ് പരമ്പര പാണ്ടിയൻ സ്റ്റോറ്സ് 2 ൻ്റെ റീമേക്കായാണ് 2024 ജൂൺ 17-ന് പ്രദർശനത്തിന് എത്തിയത്. ഇത് സാന്ത്വനം പരമ്പരയുടെ സ്പിൻ-ഓഫായാണ് പരിഗണിക്കുന്നത്. ഈ സീസണിൽ കൃഷ്ണകുമാർ മേനോൻ, ലാവണ്യ നായർ, റോസ്ലിൻ / ദേവി മേനോൻ എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=കേൾക്കാൻ കാത്തിരുന്ന ആ വാർത്ത പുറത്തുവന്നിരിക്കുന്നു, പ്രേക്ഷക പ്രതീക്ഷ തെറ്റിയില്ല; സാന്ത്വനം</text>
      <sha1>cdn61w3hjiqqt6eip1bwbwniccyk3zu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എൽദോസ് പോൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669738</id>
    <revision>
      <id>4652245</id>
      <timestamp>2026-08-01T16:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1362076715|Eldhose Paul]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2432" sha1="t841enr235dgh80rm97kwf35sgauecv" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox sportsperson|name=Eldhose Paul|image=Eldhose Paul.jpg|caption=Paul in August 2022|event=[[Triple jump]]|coach=|club=|education=[[Mar Athanasius College]], [[Kothamangalam]]
National Cadet Corps&lt;ref&gt;{{cite news |title=After promising start to 2022, Eldhose Paul hoping to make big leap |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2022/mar/27/after-promising-start-to-2022-eldhose-paul-hoping-to-make-big-leap-2434606.html |access-date=29 July 2022 |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;|birth_place=[[Ernakulam]], [[Kerala]], India|personal_best=17.03 m (CWG-

2022)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eldhose PAUL {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://www.worldathletics.org/athletes/india/eldhose-paul-14849696 |access-date=7 August 2022 |work=www.worldathletics.org}}&lt;/ref&gt;|show_medals=yes|medal_templates={{Medal|Sport| Men's [[Triple jump]] }}
{{Medal|Country|{{IND}}}}
{{Medal|Competition|[[Commonwealth Games]]}}
{{Medal|Gold| [[2022 Commonwealth Games|2022 Birmingham]]|[[Athletics at the 2022 Commonwealth Games – Men's triple jump|Triple jump]]}}}}ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ അത്ലറ്റാണ് '''എൽദോസ് പോൾ''' (ജനനംഃ നവംബർ 7,1996). 2022-ൽ ലോക അത്ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പ് ഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം മാറി. 2022 കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ പുരുഷന്മാരുടെ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ സ്വർണം നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം.
[[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് സ്വർണ്ണമെഡലുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1996-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>t841enr235dgh80rm97kwf35sgauecv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652247</id>
      <parentid>4652245</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:21:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1362076715|Eldhose Paul]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2514" sha1="8g2lcj9hd5thm14b0cnzhqu1echcaen" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox sportsperson|name=Eldhose Paul|image=Eldhose Paul.jpg|caption=Paul in August 2022|event=[[Triple jump]]|coach=|club=|education=[[Mar Athanasius College]], [[Kothamangalam]]
National Cadet Corps&lt;ref&gt;{{cite news |title=After promising start to 2022, Eldhose Paul hoping to make big leap |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2022/mar/27/after-promising-start-to-2022-eldhose-paul-hoping-to-make-big-leap-2434606.html |access-date=29 July 2022 |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;|birth_place=[[Ernakulam]], [[Kerala]], India|personal_best=17.03 m (CWG-

2022)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eldhose PAUL {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://www.worldathletics.org/athletes/india/eldhose-paul-14849696 |access-date=7 August 2022 |work=www.worldathletics.org}}&lt;/ref&gt;|show_medals=yes|medal_templates={{Medal|Sport| Men's [[Triple jump]] }}
{{Medal|Country|{{IND}}}}
{{Medal|Competition|[[Commonwealth Games]]}}
{{Medal|Gold| [[2022 Commonwealth Games|2022 Birmingham]]|[[Athletics at the 2022 Commonwealth Games – Men's triple jump|Triple jump]]}}}}ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ അത്ലറ്റാണ് '''എൽദോസ് പോൾ''' (ജനനംഃ നവംബർ 7,1996). 2022-ൽ ലോക അത്ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പ് ഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം മാറി. 2022 കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ പുരുഷന്മാരുടെ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ സ്വർണം നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;
[[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് സ്വർണ്ണമെഡലുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1996-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>8g2lcj9hd5thm14b0cnzhqu1echcaen</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652249</id>
      <parentid>4652247</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:22:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1362076715|Eldhose Paul]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2525" sha1="gyruadwmujmd48kbcf768e470dnjj6i" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox sportsperson|name=Eldhose Paul|image=Eldhose Paul.jpg|caption=Paul in August 2022|event=[[Triple jump]]|coach=|club=|education=[[Mar Athanasius College]], [[Kothamangalam]]
National Cadet Corps&lt;ref&gt;{{cite news |title=After promising start to 2022, Eldhose Paul hoping to make big leap |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2022/mar/27/after-promising-start-to-2022-eldhose-paul-hoping-to-make-big-leap-2434606.html |access-date=29 July 2022 |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;|birth_place=[[Ernakulam]], [[Kerala]], India|personal_best=17.03 m (CWG-

2022)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eldhose PAUL {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://www.worldathletics.org/athletes/india/eldhose-paul-14849696 |access-date=7 August 2022 |work=www.worldathletics.org}}&lt;/ref&gt;|show_medals=yes|medal_templates={{Medal|Sport| Men's [[Triple jump]] }}
{{Medal|Country|{{IND}}}}
{{Medal|Competition|[[Commonwealth Games]]}}
{{Medal|Gold| [[2022 Commonwealth Games|2022 Birmingham]]|[[Athletics at the 2022 Commonwealth Games – Men's triple jump|Triple jump]]}}}}ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ അത്ലറ്റാണ് '''എൽദോസ് പോൾ''' (ജനനംഃ നവംബർ 7,1996). 2022-ൽ ലോക അത്ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പ് ഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം മാറി. 2022 കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ പുരുഷന്മാരുടെ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ സ്വർണം നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് സ്വർണ്ണമെഡലുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1996-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>gyruadwmujmd48kbcf768e470dnjj6i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652250</id>
      <parentid>4652249</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:22:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1362076715|Eldhose Paul]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2574" sha1="m2lsz4s7jbzbib55mzh1st4h8nfhmh1" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox sportsperson|name=Eldhose Paul|image=Eldhose Paul.jpg|caption=Paul in August 2022|event=[[Triple jump]]|coach=|club=|education=[[Mar Athanasius College]], [[Kothamangalam]]
National Cadet Corps&lt;ref&gt;{{cite news |title=After promising start to 2022, Eldhose Paul hoping to make big leap |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2022/mar/27/after-promising-start-to-2022-eldhose-paul-hoping-to-make-big-leap-2434606.html |access-date=29 July 2022 |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;|birth_place=[[Ernakulam]], [[Kerala]], India|personal_best=17.03 m (CWG-

2022)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eldhose PAUL {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://www.worldathletics.org/athletes/india/eldhose-paul-14849696 |access-date=7 August 2022 |work=www.worldathletics.org}}&lt;/ref&gt;|show_medals=yes|medal_templates={{Medal|Sport| Men's [[Triple jump]] }}
{{Medal|Country|{{IND}}}}
{{Medal|Competition|[[Commonwealth Games]]}}
{{Medal|Gold| [[2022 Commonwealth Games|2022 Birmingham]]|[[Athletics at the 2022 Commonwealth Games – Men's triple jump|Triple jump]]}}}}ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ അത്ലറ്റാണ് '''എൽദോസ് പോൾ''' (ജനനംഃ നവംബർ 7,1996). 2022-ൽ ലോക അത്ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പ് ഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം മാറി. 2022 കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ പുരുഷന്മാരുടെ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ സ്വർണം നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

[[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് സ്വർണ്ണമെഡലുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1996-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>m2lsz4s7jbzbib55mzh1st4h8nfhmh1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652251</id>
      <parentid>4652250</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1362076715|Eldhose Paul]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2602" sha1="073vj9dqhcb2vkx39tzgcfa6dtkc8c8" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox sportsperson|name=Eldhose Paul|image=Eldhose Paul.jpg|caption=Paul in August 2022|event=[[Triple jump]]|coach=|club=|education=[[Mar Athanasius College]], [[Kothamangalam]]
National Cadet Corps&lt;ref&gt;{{cite news |title=After promising start to 2022, Eldhose Paul hoping to make big leap |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2022/mar/27/after-promising-start-to-2022-eldhose-paul-hoping-to-make-big-leap-2434606.html |access-date=29 July 2022 |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;|birth_place=[[Ernakulam]], [[Kerala]], India|personal_best=17.03 m (CWG-

2022)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eldhose PAUL {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://www.worldathletics.org/athletes/india/eldhose-paul-14849696 |access-date=7 August 2022 |work=www.worldathletics.org}}&lt;/ref&gt;|show_medals=yes|medal_templates={{Medal|Sport| Men's [[Triple jump]] }}
{{Medal|Country|{{IND}}}}
{{Medal|Competition|[[Commonwealth Games]]}}
{{Medal|Gold| [[2022 Commonwealth Games|2022 Birmingham]]|[[Athletics at the 2022 Commonwealth Games – Men's triple jump|Triple jump]]}}}}ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ അത്ലറ്റാണ് '''എൽദോസ് പോൾ''' (ജനനംഃ നവംബർ 7,1996). 2022-ൽ ലോക അത്ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പ് ഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം മാറി. 2022 കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ പുരുഷന്മാരുടെ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ സ്വർണം നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{IAAF name|id=14849696}}
[[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് സ്വർണ്ണമെഡലുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1996-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>073vj9dqhcb2vkx39tzgcfa6dtkc8c8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652252</id>
      <parentid>4652251</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1362076715|Eldhose Paul]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2652" sha1="pfkyjje9nw5odb3gtgsqems4h67fhb4" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox sportsperson|name=Eldhose Paul|image=Eldhose Paul.jpg|caption=Paul in August 2022|event=[[Triple jump]]|coach=|club=|education=[[Mar Athanasius College]], [[Kothamangalam]]
National Cadet Corps&lt;ref&gt;{{cite news |title=After promising start to 2022, Eldhose Paul hoping to make big leap |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2022/mar/27/after-promising-start-to-2022-eldhose-paul-hoping-to-make-big-leap-2434606.html |access-date=29 July 2022 |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;|birth_place=[[Ernakulam]], [[Kerala]], India|personal_best=17.03 m (CWG-

2022)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eldhose PAUL {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://www.worldathletics.org/athletes/india/eldhose-paul-14849696 |access-date=7 August 2022 |work=www.worldathletics.org}}&lt;/ref&gt;|show_medals=yes|medal_templates={{Medal|Sport| Men's [[Triple jump]] }}
{{Medal|Country|{{IND}}}}
{{Medal|Competition|[[Commonwealth Games]]}}
{{Medal|Gold| [[2022 Commonwealth Games|2022 Birmingham]]|[[Athletics at the 2022 Commonwealth Games – Men's triple jump|Triple jump]]}}}}ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ അത്ലറ്റാണ് '''എൽദോസ് പോൾ''' (ജനനംഃ നവംബർ 7,1996). 2022-ൽ ലോക അത്ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പ് ഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം മാറി. 2022 കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ പുരുഷന്മാരുടെ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ സ്വർണം നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{IAAF name|id=14849696}}
{{Footer Commonwealth Champions Triple Jump Men}}
[[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് സ്വർണ്ണമെഡലുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1996-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>pfkyjje9nw5odb3gtgsqems4h67fhb4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652253</id>
      <parentid>4652252</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:23:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1362076715|Eldhose Paul]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2673" sha1="fkipjau7s101v3fcoq33d4qvr55otbb" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox sportsperson|name=Eldhose Paul|image=Eldhose Paul.jpg|caption=Paul in August 2022|event=[[Triple jump]]|coach=|club=|education=[[Mar Athanasius College]], [[Kothamangalam]]
National Cadet Corps&lt;ref&gt;{{cite news |title=After promising start to 2022, Eldhose Paul hoping to make big leap |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2022/mar/27/after-promising-start-to-2022-eldhose-paul-hoping-to-make-big-leap-2434606.html |access-date=29 July 2022 |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;|birth_place=[[Ernakulam]], [[Kerala]], India|personal_best=17.03 m (CWG-

2022)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eldhose PAUL {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://www.worldathletics.org/athletes/india/eldhose-paul-14849696 |access-date=7 August 2022 |work=www.worldathletics.org}}&lt;/ref&gt;|show_medals=yes|medal_templates={{Medal|Sport| Men's [[Triple jump]] }}
{{Medal|Country|{{IND}}}}
{{Medal|Competition|[[Commonwealth Games]]}}
{{Medal|Gold| [[2022 Commonwealth Games|2022 Birmingham]]|[[Athletics at the 2022 Commonwealth Games – Men's triple jump|Triple jump]]}}}}ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ അത്ലറ്റാണ് '''എൽദോസ് പോൾ''' (ജനനംഃ നവംബർ 7,1996). 2022-ൽ ലോക അത്ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പ് ഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം മാറി. 2022 കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ പുരുഷന്മാരുടെ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ സ്വർണം നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{IAAF name|id=14849696}}
{{Footer Commonwealth Champions Triple Jump Men}}{{Authority Control}}
[[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് സ്വർണ്ണമെഡലുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1996-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>fkipjau7s101v3fcoq33d4qvr55otbb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652257</id>
      <parentid>4652253</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:28:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>sentence restructured</comment>
      <origin>4652257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2670" sha1="se6a2ylavxj19p9vdj0i21jen333h6y" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox sportsperson|name=Eldhose Paul|image=Eldhose Paul.jpg|caption=Paul in August 2022|event=[[Triple jump]]|coach=|club=|education=[[Mar Athanasius College]], [[Kothamangalam]]
National Cadet Corps&lt;ref&gt;{{cite news |title=After promising start to 2022, Eldhose Paul hoping to make big leap |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2022/mar/27/after-promising-start-to-2022-eldhose-paul-hoping-to-make-big-leap-2434606.html |access-date=29 July 2022 |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;|birth_place=[[Ernakulam]], [[Kerala]], India|personal_best=17.03 m (CWG-

2022)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eldhose PAUL {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://www.worldathletics.org/athletes/india/eldhose-paul-14849696 |access-date=7 August 2022 |work=www.worldathletics.org}}&lt;/ref&gt;|show_medals=yes|medal_templates={{Medal|Sport| Men's [[Triple jump]] }}
{{Medal|Country|{{IND}}}}
{{Medal|Competition|[[Commonwealth Games]]}}
{{Medal|Gold| [[2022 Commonwealth Games|2022 Birmingham]]|[[Athletics at the 2022 Commonwealth Games – Men's triple jump|Triple jump]]}}}}ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ അത്ലറ്റാണ് '''എൽദോസ് പോൾ''' (ജനനംഃ നവംബർ 7,1996). 2022-ലെ ലോക അത്ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പ് ഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം. 2022-ലെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ പുരുഷന്മാരുടെ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ സ്വർണം നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനാണ് അദ്ദേഹം.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{IAAF name|id=14849696}}
{{Footer Commonwealth Champions Triple Jump Men}}{{Authority Control}}
[[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് സ്വർണ്ണമെഡലുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1996-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>se6a2ylavxj19p9vdj0i21jen333h6y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652258</id>
      <parentid>4652257</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:29:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>/* പരാമർശങ്ങൾ */ heading changed.</comment>
      <origin>4652258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2667" sha1="nbrvlahaon7v7105yzx10ywsbhd05dq" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox sportsperson|name=Eldhose Paul|image=Eldhose Paul.jpg|caption=Paul in August 2022|event=[[Triple jump]]|coach=|club=|education=[[Mar Athanasius College]], [[Kothamangalam]]
National Cadet Corps&lt;ref&gt;{{cite news |title=After promising start to 2022, Eldhose Paul hoping to make big leap |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2022/mar/27/after-promising-start-to-2022-eldhose-paul-hoping-to-make-big-leap-2434606.html |access-date=29 July 2022 |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;|birth_place=[[Ernakulam]], [[Kerala]], India|personal_best=17.03 m (CWG-

2022)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eldhose PAUL {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://www.worldathletics.org/athletes/india/eldhose-paul-14849696 |access-date=7 August 2022 |work=www.worldathletics.org}}&lt;/ref&gt;|show_medals=yes|medal_templates={{Medal|Sport| Men's [[Triple jump]] }}
{{Medal|Country|{{IND}}}}
{{Medal|Competition|[[Commonwealth Games]]}}
{{Medal|Gold| [[2022 Commonwealth Games|2022 Birmingham]]|[[Athletics at the 2022 Commonwealth Games – Men's triple jump|Triple jump]]}}}}ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ അത്ലറ്റാണ് '''എൽദോസ് പോൾ''' (ജനനംഃ നവംബർ 7,1996). 2022-ലെ ലോക അത്ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പ് ഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം. 2022-ലെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ പുരുഷന്മാരുടെ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ സ്വർണം നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനാണ് അദ്ദേഹം.

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{IAAF name|id=14849696}}
{{Footer Commonwealth Champions Triple Jump Men}}{{Authority Control}}
[[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് സ്വർണ്ണമെഡലുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1996-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>nbrvlahaon7v7105yzx10ywsbhd05dq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652259</id>
      <parentid>4652258</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ */ heading changed.</comment>
      <origin>4652259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2697" sha1="bnbcis5yl17uiog2njp8d5hu2x420kw" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox sportsperson|name=Eldhose Paul|image=Eldhose Paul.jpg|caption=Paul in August 2022|event=[[Triple jump]]|coach=|club=|education=[[Mar Athanasius College]], [[Kothamangalam]]
National Cadet Corps&lt;ref&gt;{{cite news |title=After promising start to 2022, Eldhose Paul hoping to make big leap |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2022/mar/27/after-promising-start-to-2022-eldhose-paul-hoping-to-make-big-leap-2434606.html |access-date=29 July 2022 |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;|birth_place=[[Ernakulam]], [[Kerala]], India|personal_best=17.03 m (CWG-

2022)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eldhose PAUL {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://www.worldathletics.org/athletes/india/eldhose-paul-14849696 |access-date=7 August 2022 |work=www.worldathletics.org}}&lt;/ref&gt;|show_medals=yes|medal_templates={{Medal|Sport| Men's [[Triple jump]] }}
{{Medal|Country|{{IND}}}}
{{Medal|Competition|[[Commonwealth Games]]}}
{{Medal|Gold| [[2022 Commonwealth Games|2022 Birmingham]]|[[Athletics at the 2022 Commonwealth Games – Men's triple jump|Triple jump]]}}}}ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ അത്ലറ്റാണ് '''എൽദോസ് പോൾ''' (ജനനംഃ നവംബർ 7,1996). 2022-ലെ ലോക അത്ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പ് ഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം. 2022-ലെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ പുരുഷന്മാരുടെ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ സ്വർണം നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനാണ് അദ്ദേഹം.

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണ്ലികൾ ==

* {{IAAF name|id=14849696}}
{{Footer Commonwealth Champions Triple Jump Men}}{{Authority Control}}
[[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് സ്വർണ്ണമെഡലുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1996-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>bnbcis5yl17uiog2njp8d5hu2x420kw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652273</id>
      <parentid>4652259</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:48:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>sentence added.</comment>
      <origin>4652273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3043" sha1="9i8x9zmmaxxw2pdlpl19q6t541awsnw" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox sportsperson|name=Eldhose Paul|image=Eldhose Paul.jpg|caption=Paul in August 2022|event=[[Triple jump]]|coach=|club=|education=[[Mar Athanasius College]], [[Kothamangalam]]
National Cadet Corps&lt;ref&gt;{{cite news |title=After promising start to 2022, Eldhose Paul hoping to make big leap |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2022/mar/27/after-promising-start-to-2022-eldhose-paul-hoping-to-make-big-leap-2434606.html |access-date=29 July 2022 |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;|birth_place=[[Ernakulam]], [[Kerala]], India|personal_best=17.03 m (CWG-

2022)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Eldhose PAUL {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://www.worldathletics.org/athletes/india/eldhose-paul-14849696 |access-date=7 August 2022 |work=www.worldathletics.org}}&lt;/ref&gt;|show_medals=yes|medal_templates={{Medal|Sport| Men's [[Triple jump]] }}
{{Medal|Country|{{IND}}}}
{{Medal|Competition|[[Commonwealth Games]]}}
{{Medal|Gold| [[2022 Commonwealth Games|2022 Birmingham]]|[[Athletics at the 2022 Commonwealth Games – Men's triple jump|Triple jump]]}}}}ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ അത്ലറ്റാണ് '''എൽദോസ് പോൾ''' (ജനനംഃ നവംബർ 7,1996). 2022-ലെ ലോക അത്ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പ് ഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം. 2022-ലെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ പുരുഷന്മാരുടെ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പിൽ സ്വർണം നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനാണ് അദ്ദേഹം. 2024-ൽ ജർമ്മനിയിലെ എസ്സെനിൽ നടന്ന ടാഗ് ഡെർ ഉബർഫ്ലൈഗർ അത്‌ലറ്റിക്സ് മത്സരത്തിൽ പുരുഷ ട്രിപ്പിൾ ജമ്പ് ഇനത്തിൽ എൽദോസ് പോൾ വിജയിച്ചു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണ്ലികൾ ==

* {{IAAF name|id=14849696}}
{{Footer Commonwealth Champions Triple Jump Men}}{{Authority Control}}
[[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് സ്വർണ്ണമെഡലുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1996-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>9i8x9zmmaxxw2pdlpl19q6t541awsnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അന്നൈ ഇല്ലം (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669739</id>
    <revision>
      <id>4652284</id>
      <timestamp>2026-08-01T17:18:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34429-77</username>
        <id>220617</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Needs Image}} {{Use dmy dates|date=January 2021}} {{Infobox television | name                     = സാന്ത്വനം | image                    = | image_alt                =  | caption                  =  | alt_name                 =  | genre                    = ഡ്രാമ | creator                  = പ്രിയ തമ്പി | developer                = എം രഞ്ജിത്ത് | b...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7154" sha1="ivrdtklgcy7dezbal97jsrxctq8cj7h" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Use dmy dates|date=January 2021}}
{{Infobox television
| name                     = സാന്ത്വനം
| image                    =
| image_alt                = 
| caption                  = 
| alt_name                 = 
| genre                    = ഡ്രാമ
| creator                  = പ്രിയ തമ്പി
| developer                = എം രഞ്ജിത്ത്
| based_on                 = പാണ്ടിയൻ സ്‌റ്റോർസ് 
| writer                   = {{plainlist|
ജെ പള്ളശെരി
}}
| director                 = * സദാശിവം പെരുമാൾ
| starring                 =  
രാജീവ്‌ പരമേശ്വരൻ&lt;br&gt;
[[ചിപ്പി (നടി)|ചിപ്പി രെഞ്ജിത്ത്]]

| opentheme                = 
| endtheme                 = 
| composer                 = സാനന്ദ് ജോർജ് (Music)
| country                  = ഇന്ത്യ
| language                 = മലയാളം
| num_seasons              = 
| num_episodes             = 1002
| list_episodes            = 
| executive_producer       = 
| producer                 = ചിപ്പി രഞ്ജിത്ത്
| editor                   = മണികണ്ഠൻ രവി
| cinematography           = മനോജ് നാരായൺ&lt;br&gt;അലക്സ് യു തോമസ്
| camera                   = മൾടി ക്യാമറ
| runtime                  = 21 minutes
| company                  = {{plainlist|
* രെജപുത്ര വിഷ്വൽ മീഡിയ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dailymoviemania.com/santhwanam-tv-serial-on-asianet-cast-trp-and-latest-updates/|title=Santhwanam TV Serial on Asianet, Cast, TRP and Latest Updates – Daily Movie Mania|access-date=2021-06-05|archive-date=2021-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118004311/http://dailymoviemania.com/santhwanam-tv-serial-on-asianet-cast-trp-and-latest-updates/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* അവന്തിക ക്രിയേഷൻസ് (banner)
}}
| distributor              = {{plainlist|
* ഏഷ്യാനെറ്റ് ഡിജിറ്റൽ നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ്
* ഏഷ്യാനെറ്റ് സ്റ്റാർ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ്
* സ്റ്റാർ ഇന്ത്യ ഫോക്സ് നെറ്റ്‌വർക്ക് ഗ്രൂപ്പ് 
* നോവി ഡിജിറ്റൽ എൻ്റർടെയ്ൻമെൻ്റ്
}}
| network                  = {{plainlist|
* ഏഷ്യാനെറ്റ്
* ഡിസ്നി+ഹോട്സ്റ്റാർ
}}
| picture_format           = {{plainlist|
* 576i
* HDTV 1080i
}}
| audio_format             = 
| first_aired              = {{Start date|2020|09|21|df=y}} &lt;ref&gt;{{cite web | title=Asianet to telecast new serial 'Santhwanam' from today | website=Indian Advertising Media &amp; Marketing News – exchange4media | url=https://www.exchange4media.com/industry-briefing-news/asianet-to-telecast-new-serial-santhwanam-from-today-107754.html | access-date=2020-10-11}}&lt;/ref&gt;
| last_aired               = {{Start date|2024|01|27|df=y}} 
| website                  = https://www.hotstar.com/tv/santhwanam/s-997
| production_website       = 
| preceded_by              = വാനമ്പാടി
| website_title            = Hotstar
| related                  = പാണ്ടിയൻ സ്റ്റോറ്സ്, വദിനമ്മ, ഗുപ്ത ബ്രദേഴ്സ്, പാണ്ഡ്യ സ്റ്റോറ്സ്
}}

'''അന്നൈ ഇല്ലം''' ഒരു [[മലയാളം]] ഭാഷ പരമ്പരയാണ്. ആദ്യ സീസൺ, ആദിത്യൻ സംവിധാനം ചെയ്തതാണ്, 2020 സെപ്റ്റംബർ 21 മുതൽ 2024 ജനുവരി 27 വരെ [[സൺ ടി.വി.]] ചാനലിൽ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യപ്പെട്ടു, കൂടാതെ ഡിസ്‌നി+ ഹോട്ട്സ്റ്റാർ വഴി ഓൺഡിമാൻഡ് ആയി പ്രേക്ഷകർക്ക് ലഭ്യമാണ്. ഇത് [[തമിഴ്]] പരമ്പരയായ പാണ്ടിയൻ സ്റ്റോറസിൻറെ ഔദ്യോഗിക റീമേക്കാണ്, സീസണിന്റെ ക്ലൈമാക്സ് 1993-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളം ചിത്രം [[വാത്സല്യം|വാത്സല്യത്തിൽ]] നിന്നുള്ള പ്രചോദനം ഉൾകൊണ്ടത്താണ്. സീരീസിൽ രാജീവ് പരമേശ്വർ, [[ചിപ്പി (നടി)|ചിപ്പി രഞ്ജിത്ത്]], ഗിരീഷ് നമ്പ്യാർ, രക്ഷ രാജ്, സജിൻ ടി പി, ഗോപിക അനിൽ, അചു സുഗന്ധ് എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt; 
https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/santhwanam-chippy-renjith-to-play-a-doting-sister-in-law-in-the-upcoming-show/articleshow/78216293.cms &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://www.keralatv.in/serial-santhwanam-trp-rating/ &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://www.keralatv.in/santhwanam-serial-asianet-wiki/ &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://www.keralatv.in/pandian-stores-malayalam/ &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://m.republicworld.com/entertainment-news/television-news/santhwanam-serial-cast-take-a-look-at-whos-who-on-the-malayalam-show.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഡിസംബർ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

സീരീസിന്റെ രണ്ടാം സീസൺ, '''സാന്ത്വനം 2''', അന്സാർ ഖാൻ സംവിധാനം ചെയ്ത പരമ്പര തമിഴ് പരമ്പര പാണ്ടിയൻ സ്റ്റോറ്സ് 2 ൻ്റെ റീമേക്കായാണ് 2024 ജൂൺ 17-ന് പ്രദർശനത്തിന് എത്തിയത്. ഇത് സാന്ത്വനം പരമ്പരയുടെ സ്പിൻ-ഓഫായാണ് പരിഗണിക്കുന്നത്. ഈ സീസണിൽ കൃഷ്ണകുമാർ മേനോൻ, ലാവണ്യ നായർ, റോസ്ലിൻ / ദേവി മേനോൻ എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=കേൾക്കാൻ കാത്തിരുന്ന ആ വാർത്ത പുറത്തുവന്നിരിക്കുന്നു, പ്രേക്ഷക പ്രതീക്ഷ തെറ്റിയില്ല; സാന്ത്വനം 2</text>
      <sha1>ivrdtklgcy7dezbal97jsrxctq8cj7h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669740</id>
    <revision>
      <id>4652288</id>
      <timestamp>2026-08-01T17:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1761" sha1="n9618n72t7ulsgduya8otvpy18j63nf" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.</text>
      <sha1>n9618n72t7ulsgduya8otvpy18j63nf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652289</id>
      <parentid>4652288</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:32:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2092" sha1="397xth1cfdtdl2zjjsqehshodhx8ioz" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.</text>
      <sha1>397xth1cfdtdl2zjjsqehshodhx8ioz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652290</id>
      <parentid>4652289</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2158" sha1="2575uvc48o16tonvzd3z6k92l99rrhd" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==</text>
      <sha1>2575uvc48o16tonvzd3z6k92l99rrhd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652291</id>
      <parentid>4652290</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:33:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2622" sha1="1qspzu91p25bv229qlqpbn8zhg968zi" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|[[പ്രമാണം:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ് ഏകദേശം 1960]]
|-
|[[പ്രമാണം:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|-
|}</text>
      <sha1>1qspzu91p25bv229qlqpbn8zhg968zi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652305</id>
      <parentid>4652291</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:53:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5206" sha1="cxug076cfmr1i9yh8uhpnp4ol22d8v3" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|[[പ്രമാണം:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|-
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;</text>
      <sha1>cxug076cfmr1i9yh8uhpnp4ol22d8v3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652306</id>
      <parentid>4652305</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5260" sha1="cnp1vaxw55cfi4zin7pmz2w03z4jss4" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|[[പ്രമാണം:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|-
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==</text>
      <sha1>cnp1vaxw55cfi4zin7pmz2w03z4jss4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652310</id>
      <parentid>4652306</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T18:06:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11148" sha1="o6823kg4t2t3soo4y7ajp493iudfcgg" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], &lt;a href=&quot;./കേരളത്തിലെ_യഹൂദർ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;40&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Cochin Jews&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Jewish community that settled in the Kingdom of Cochin in modern-day Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&quot;&gt;ക്രിസ്ത്യാനികൾ&lt;/a&gt;, [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], &lt;a href=&quot;./കേരളത്തിലെ_യഹൂദർ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;40&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Cochin Jews&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Jewish community that settled in the Kingdom of Cochin in modern-day Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&quot;&gt;ബുദ്ധമതക്കാർ&lt;/a&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.</text>
      <sha1>o6823kg4t2t3soo4y7ajp493iudfcgg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652311</id>
      <parentid>4652310</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T18:07:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11312" sha1="l1xy51h2ki1cg73f854l41zfqc96hho" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], &lt;a href=&quot;./കേരളത്തിലെ_യഹൂദർ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;40&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Cochin Jews&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Jewish community that settled in the Kingdom of Cochin in modern-day Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&quot;&gt;ക്രിസ്ത്യാനികൾ&lt;/a&gt;, [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], &lt;a href=&quot;./കേരളത്തിലെ_യഹൂദർ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;40&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Cochin Jews&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Jewish community that settled in the Kingdom of Cochin in modern-day Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&quot;&gt;ബുദ്ധമതക്കാർ&lt;/a&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.</text>
      <sha1>l1xy51h2ki1cg73f854l41zfqc96hho</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652312</id>
      <parentid>4652311</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T18:07:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11344" sha1="1j5ij87d62ab56oj5m3jovzqupa4wxi" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], &lt;a href=&quot;./കേരളത്തിലെ_യഹൂദർ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;40&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Cochin Jews&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Jewish community that settled in the Kingdom of Cochin in modern-day Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&quot;&gt;ക്രിസ്ത്യാനികൾ&lt;/a&gt;, [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], &lt;a href=&quot;./കേരളത്തിലെ_യഹൂദർ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;40&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Cochin Jews&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Jewish community that settled in the Kingdom of Cochin in modern-day Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&quot;&gt;ബുദ്ധമതക്കാർ&lt;/a&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==</text>
      <sha1>1j5ij87d62ab56oj5m3jovzqupa4wxi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652313</id>
      <parentid>4652312</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T18:13:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13203" sha1="qs2abgpcuroxcxpqt6cy9imshx8igsn" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], &lt;a href=&quot;./കേരളത്തിലെ_യഹൂദർ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;40&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Cochin Jews&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Jewish community that settled in the Kingdom of Cochin in modern-day Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&quot;&gt;ക്രിസ്ത്യാനികൾ&lt;/a&gt;, [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], &lt;a href=&quot;./കേരളത്തിലെ_യഹൂദർ&quot; rel=&quot;mw:WikiLink&quot; data-linkid=&quot;40&quot; data-cx=&quot;{&amp;amp;quot;adapted&amp;amp;quot;:true,&amp;amp;quot;sourceTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Cochin Jews&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;description&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Jewish community that settled in the Kingdom of Cochin in modern-day Kerala, India&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;en&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetTitle&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;thumbnail&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;source&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cochin_Jews.jpg/120px-Cochin_Jews.jpg&amp;amp;quot;,&amp;amp;quot;width&amp;amp;quot;:80,&amp;amp;quot;height&amp;amp;quot;:56},&amp;amp;quot;pageprops&amp;amp;quot;:{&amp;amp;quot;wikibase_item&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;Q1105126&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;pagelanguage&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ml&amp;amp;quot;},&amp;amp;quot;targetFrom&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;link&amp;amp;quot;}&quot; class=&quot;cx-link&quot; id=&quot;mwQA&quot; title=&quot;കേരളത്തിലെ യഹൂദർ&quot;&gt;ബുദ്ധമതക്കാർ&lt;/a&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Fast_food&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Fast food&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;65&quot;&gt;d&lt;/a&gt; സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Fast_food&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Fast food&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;65&quot;&gt;പിസ്സ ഹട്ട്&lt;/a&gt;, [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Fast_food&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Fast food&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;65&quot;&gt;ഡൊമിനോസ്&lt;/a&gt; തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.</text>
      <sha1>qs2abgpcuroxcxpqt6cy9imshx8igsn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652409</id>
      <parentid>4652313</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:28:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>/* സമകാലിക സംസ്കാരം */</comment>
      <origin>4652409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10394" sha1="ezxhippic3j69de7jsc3y0vi6h29aii" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]],[[കൊങ്കണി ഭാഷ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Fast_food&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Fast food&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;65&quot;&gt;d&lt;/a&gt; സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Fast_food&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Fast food&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;65&quot;&gt;പിസ്സ ഹട്ട്&lt;/a&gt;, [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Fast_food&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Fast food&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;65&quot;&gt;ഡൊമിനോസ്&lt;/a&gt; തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.</text>
      <sha1>ezxhippic3j69de7jsc3y0vi6h29aii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652411</id>
      <parentid>4652409</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>/* പാചകരീതി */</comment>
      <origin>4652411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9976" sha1="73n4dmojcg67dsbl2oqxtf0oz8k93sq" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]],[[കൊങ്കണി ഭാഷ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് [[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], ഡൊമിനോസ് തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.</text>
      <sha1>73n4dmojcg67dsbl2oqxtf0oz8k93sq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652414</id>
      <parentid>4652411</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4652414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10011" sha1="fbt4w4w3e8dmq84kl9ouhbyj8m474pi" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]],[[കൊങ്കണി ഭാഷ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് [[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], ഡൊമിനോസ് തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==</text>
      <sha1>fbt4w4w3e8dmq84kl9ouhbyj8m474pi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652415</id>
      <parentid>4652414</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:39:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഉത്സവങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4652415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10345" sha1="cb8a73em76tdn7p82hv0hnr0nwisxgq" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]],[[കൊങ്കണി ഭാഷ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് [[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], ഡൊമിനോസ് തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]</text>
      <sha1>cb8a73em76tdn7p82hv0hnr0nwisxgq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652419</id>
      <parentid>4652415</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:49:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Festivals&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot;</comment>
      <origin>4652419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22883" sha1="osyk813zk6sbtsdbus02vk63i2b5j38" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]],[[കൊങ്കണി ഭാഷ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് [[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], ഡൊമിനോസ് തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Christmas&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Christmas&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;85&quot;&gt;ഡെർട്ട് ബൈക്ക്&lt;/a&gt; [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.</text>
      <sha1>osyk813zk6sbtsdbus02vk63i2b5j38</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652420</id>
      <parentid>4652419</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:51:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഉത്സവങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4652420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22918" sha1="sk2w2eygmuyviw41cj4dcj5udu2ee9i" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]],[[കൊങ്കണി ഭാഷ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് [[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], ഡൊമിനോസ് തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Christmas&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Christmas&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;85&quot;&gt;ഡെർട്ട് ബൈക്ക്&lt;/a&gt; [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.</text>
      <sha1>sk2w2eygmuyviw41cj4dcj5udu2ee9i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652421</id>
      <parentid>4652420</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:52:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഉത്സവങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4652421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22814" sha1="2tvytxc4uw0mo04m8n1rq1vvkxxn3w1" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]],[[കൊങ്കണി ഭാഷ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് [[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], ഡൊമിനോസ് തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.</text>
      <sha1>2tvytxc4uw0mo04m8n1rq1vvkxxn3w1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652422</id>
      <parentid>4652421</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Festivals&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot;</comment>
      <origin>4652422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35713" sha1="kjxrns3m6dh4m1uxsbl7n92c6tx7bla" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]],[[കൊങ്കണി ഭാഷ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് [[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], ഡൊമിനോസ് തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Christmas&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Christmas&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;85&quot;&gt;ഡെർട്ട് ബൈക്ക്&lt;/a&gt; [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.</text>
      <sha1>kjxrns3m6dh4m1uxsbl7n92c6tx7bla</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652423</id>
      <parentid>4652422</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:54:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>/* പാചകരീതി */</comment>
      <origin>4652423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35626" sha1="imxyqidqagsdupnz52kcpmeho9rxswd" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]],[[കൊങ്കണി ഭാഷ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് [[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], ഡൊമിനോസ് തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, ഡെർട്ട് ബൈക്ക് [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.</text>
      <sha1>imxyqidqagsdupnz52kcpmeho9rxswd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652426</id>
      <parentid>4652423</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T05:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Cinema, arts and literature&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot;</comment>
      <origin>4652426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36799" sha1="awnfple1alui6nmiy10la9ic7mfheh3" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]],[[കൊങ്കണി ഭാഷ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് [[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], ഡൊമിനോസ് തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, ഡെർട്ട് ബൈക്ക് [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.</text>
      <sha1>awnfple1alui6nmiy10la9ic7mfheh3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652428</id>
      <parentid>4652426</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:02:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Cinema, arts and literature&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot;</comment>
      <origin>4652428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39123" sha1="o49pbcshqb7jntlld973vstl7wu3t8z" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]],[[കൊങ്കണി ഭാഷ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് [[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], ഡൊമിനോസ് തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, ഡെർട്ട് ബൈക്ക് [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.</text>
      <sha1>o49pbcshqb7jntlld973vstl7wu3t8z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652429</id>
      <parentid>4652428</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Cinema, arts and literature&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot;</comment>
      <origin>4652429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54997" sha1="jbwqa720j5ab36v9zkgjroz1twvrkn2" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]],[[കൊങ്കണി ഭാഷ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് [[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], ഡൊമിനോസ് തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, ഡെർട്ട് ബൈക്ക് [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Durbar_Hall_Ground&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Durbar Hall Ground&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;118&quot;&gt;ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട്&lt;/a&gt;  നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.</text>
      <sha1>jbwqa720j5ab36v9zkgjroz1twvrkn2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652430</id>
      <parentid>4652429</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:09:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Cinema, arts and literature&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot;</comment>
      <origin>4652430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71484" sha1="5tzqv5lh8p890hi5yn736vj2arm4v8m" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]],[[കൊങ്കണി ഭാഷ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് [[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], ഡൊമിനോസ് തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, ഡെർട്ട് ബൈക്ക് [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Durbar_Hall_Ground&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Durbar Hall Ground&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;118&quot;&gt;ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട്&lt;/a&gt;  നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Durbar_Hall_Ground&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Durbar Hall Ground&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;118&quot;&gt;ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട്&lt;/a&gt;  നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ ബേ പ്രൈഡ് മാൾ കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ടാമത്തെ മാളായ എടപ്പള്ളി എൻഎച്ച് ബൈപ്പാസ് റോഡിൽ അടുത്തിടെ കൊ [[ഒബ്രോൺ മാൾ|ഒബറോൺ മാൾ]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാളുകളിലൊന്നായ  ലുലു ഇന്റർനാഷണൽ ഷോപ്പിംഗ് മാളും കൊച്ചിയിലാണ്.</text>
      <sha1>5tzqv5lh8p890hi5yn736vj2arm4v8m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652431</id>
      <parentid>4652430</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:10:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <origin>4652431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71448" sha1="emtfs3kicfmqy2va1w5kqof42lk70g5" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]],[[കൊങ്കണി ഭാഷ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് [[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], ഡൊമിനോസ് തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, ഡെർട്ട് ബൈക്ക് [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Durbar_Hall_Ground&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Durbar Hall Ground&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;118&quot;&gt;ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട്&lt;/a&gt;  നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Durbar_Hall_Ground&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Durbar Hall Ground&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;118&quot;&gt;ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട്&lt;/a&gt;  നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ ബേ പ്രൈഡ് മാൾ കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ടാമത്തെ മാളായ എടപ്പള്ളി എൻഎച്ച് ബൈപ്പാസ് റോഡിൽ അടുത്തിടെ കൊ [[ഒബ്രോൺ മാൾ|ഒബറോൺ മാൾ]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാളുകളിലൊന്നായ  ലുലു ഇന്റർനാഷണൽ ഷോപ്പിംഗ് മാളും കൊച്ചിയിലാണ്.</text>
      <sha1>emtfs3kicfmqy2va1w5kqof42lk70g5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652432</id>
      <parentid>4652431</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <origin>4652432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61560" sha1="3c4yvnf317ph4xo8u1sqkwumlr6yrvf" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

{| align=&quot;right&quot;
|
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, ഡെർട്ട് ബൈക്ക് [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Durbar_Hall_Ground&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Durbar Hall Ground&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;118&quot;&gt;ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട്&lt;/a&gt;  നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Durbar_Hall_Ground&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Durbar Hall Ground&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;118&quot;&gt;ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട്&lt;/a&gt;  നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ ബേ പ്രൈഡ് മാൾ കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ടാമത്തെ മാളായ എടപ്പള്ളി എൻഎച്ച് ബൈപ്പാസ് റോഡിൽ അടുത്തിടെ കൊ [[ഒബ്രോൺ മാൾ|ഒബറോൺ മാൾ]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാളുകളിലൊന്നായ  ലുലു ഇന്റർനാഷണൽ ഷോപ്പിംഗ് മാളും കൊച്ചിയിലാണ്.</text>
      <sha1>3c4yvnf317ph4xo8u1sqkwumlr6yrvf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652434</id>
      <parentid>4652432</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:13:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഉത്സവങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4652434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59770" sha1="08p06es29iudy2tjhq1qbr6amnd9v1b" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

{| align=&quot;right&quot;
|
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, ഡെർട്ട് ബൈക്ക് [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Durbar_Hall_Ground&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Durbar Hall Ground&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;118&quot;&gt;ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട്&lt;/a&gt;  നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വെൽറ്റാൻഷൌങ്ങിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം വിരളമാണ്, രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.

ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ബോട്ട് ഷോ, ഇന്ത്യ ഇന്റർ നാഷനൽ അക്വാ ഷോ, കൊച്ചി ഇന്റർനാഷനൽ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരം വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Durbar_Hall_Ground&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Durbar Hall Ground&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;118&quot;&gt;ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട്&lt;/a&gt;  നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ ബേ പ്രൈഡ് മാൾ കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ടാമത്തെ മാളായ എടപ്പള്ളി എൻഎച്ച് ബൈപ്പാസ് റോഡിൽ അടുത്തിടെ കൊ [[ഒബ്രോൺ മാൾ|ഒബറോൺ മാൾ]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാളുകളിലൊന്നായ  ലുലു ഇന്റർനാഷണൽ ഷോപ്പിംഗ് മാളും കൊച്ചിയിലാണ്.</text>
      <sha1>08p06es29iudy2tjhq1qbr6amnd9v1b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652436</id>
      <parentid>4652434</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:19:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4652436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15288" sha1="63vgs6hng45jlr6tduackv80mwf4kee" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

{| align=&quot;right&quot;
|
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.</text>
      <sha1>63vgs6hng45jlr6tduackv80mwf4kee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652438</id>
      <parentid>4652436</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:23:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Cinema, arts and literature&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot;</comment>
      <origin>4652438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16787" sha1="rwgbzhfoll41ubmavkmvschkdan4nv5" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

{| align=&quot;right&quot;
|
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

== Cinema, arts and literature ==


&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Durbar_Hall_Ground&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Durbar Hall Ground&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;118&quot;&gt;ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട്&lt;/a&gt;നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ ബേ പ്രൈഡ് മാൾ കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ടാമത്തെ മാളായ എടപ്പള്ളി എൻഎച്ച് ബൈപ്പാസ് റോഡിൽ അടുത്തിടെ കൊച്ചിയിൽ [[ഒബ്രോൺ മാൾ|ഒബറോൺ മാൾ]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാളുകളിലൊന്നായ [[:en:Lulu_International_Shopping_Mall,_Kochi|ലുലു ഇന്റർനാഷണൽ ഷോപ്പിംഗ് മാളും കൊച്ചിയിലാണ്]] .</text>
      <sha1>rwgbzhfoll41ubmavkmvschkdan4nv5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652440</id>
      <parentid>4652438</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:24:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4652440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16611" sha1="mybnap43tvdljb0wle9cs1cpcnsx43h" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

{| align=&quot;right&quot;
|
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട് നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ ബേ പ്രൈഡ് മാൾ കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ടാമത്തെ മാളായ എടപ്പള്ളി എൻഎച്ച് ബൈപ്പാസ് റോഡിൽ അടുത്തിടെ കൊച്ചിയിൽ [[ഒബ്രോൺ മാൾ|ഒബറോൺ മാൾ]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാളുകളിലൊന്നായ [[:en:Lulu_International_Shopping_Mall,_Kochi|ലുലു ഇന്റർനാഷണൽ ഷോപ്പിംഗ് മാളും കൊച്ചിയിലാണ്]] .</text>
      <sha1>mybnap43tvdljb0wle9cs1cpcnsx43h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652441</id>
      <parentid>4652440</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:30:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Sports and stadiums&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot;</comment>
      <origin>4652441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19191" sha1="gm1c7cxywqsgep5e9jmb332j05taj45" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

{| align=&quot;right&quot;
|
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട് നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ ബേ പ്രൈഡ് മാൾ കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ടാമത്തെ മാളായ എടപ്പള്ളി എൻഎച്ച് ബൈപ്പാസ് റോഡിൽ അടുത്തിടെ കൊച്ചിയിൽ [[ഒബ്രോൺ മാൾ|ഒബറോൺ മാൾ]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാളുകളിലൊന്നായ [[:en:Lulu_International_Shopping_Mall,_Kochi|ലുലു ഇന്റർനാഷണൽ ഷോപ്പിംഗ് മാളും കൊച്ചിയിലാണ്]] .

== കായിക വിനോദങ്ങളും സ്റ്റേഡിയങ്ങളും ==


ക്രിക്കറ്റും[[:en:Cricket|t]] ഫുട്ബോളുമാണ്[[:en:Cricket|t]] നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയ കായിക വിനോദങ്ങൾ. [[ഇന്ത്യ]] ഏറ്റവും വലിയ ബഹു-ഉപയോഗ സ്റ്റേഡിയങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചിയിലെ [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സ്റ്റേഡിയം, കൊച്ചി|ജവഹർലാൽ നെഹ്റു അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയം]].&lt;ref name=&quot;Stadiums in India&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|title=Stadiums in India|access-date=2006-05-23|website=List of stadiums in India in order of seating capacity|publisher=worldstadiums.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924095432/http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|archive-date=24 September 2011}}&lt;/ref&gt; [[എഫ്.സി. കൊച്ചിൻ|എഫ് സി കൊച്ചി]] ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബിന്റെ ഹോം ഗ്രൌണ്ടാണ് ഈ സ്റ്റേഡിയം. 60, 000 [[:en:Cricket|പേർക്ക് ഇരിക്കാവുന്ന]] ഈ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ രാത്രി കളികൾക്കായി &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Cricket&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Cricket&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;127&quot;&gt;ഫ്ളഡലൈറ്റുകൾ&lt;/a&gt; സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 
നഗരത്തിലെ കായിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ് റീജിയണൽ സ്പോർട്സ് സെന്റർ. [[ടെന്നീസ്]], [[ബാഡ്മിന്റൺ]], [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ|ബാസ്കറ്റ്ബോൾ]], ക്രിക്കറ്റ്, &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Cricket&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Cricket&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;127&quot;&gt;റോളർ സ്കേറ്റിംഗ്&lt;/a&gt;, [[ടേബിൾ ടെന്നീസ്‌|ടേബിൾ ടെന്നീസ്]] തുടങ്ങിയ കായിക വിനോദങ്ങൾക്കുള്ള സൌകര്യങ്ങളും ഈ കേന്ദ്രത്തിൽ ഉണ്ട്.</text>
      <sha1>gm1c7cxywqsgep5e9jmb332j05taj45</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652442</id>
      <parentid>4652441</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Sports and stadiums&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot;</comment>
      <origin>4652442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22156" sha1="d81bpn69841px7t5pi11x27nh034gii" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

{| align=&quot;right&quot;
|
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട് നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ ബേ പ്രൈഡ് മാൾ കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ടാമത്തെ മാളായ എടപ്പള്ളി എൻഎച്ച് ബൈപ്പാസ് റോഡിൽ അടുത്തിടെ കൊച്ചിയിൽ [[ഒബ്രോൺ മാൾ|ഒബറോൺ മാൾ]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാളുകളിലൊന്നായ [[:en:Lulu_International_Shopping_Mall,_Kochi|ലുലു ഇന്റർനാഷണൽ ഷോപ്പിംഗ് മാളും കൊച്ചിയിലാണ്]] .

== കായിക വിനോദങ്ങളും സ്റ്റേഡിയങ്ങളും ==


ക്രിക്കറ്റും[[:en:Cricket|t]] ഫുട്ബോളുമാണ്[[:en:Cricket|t]] നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയ കായിക വിനോദങ്ങൾ. [[ഇന്ത്യ]] ഏറ്റവും വലിയ ബഹു-ഉപയോഗ സ്റ്റേഡിയങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചിയിലെ [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സ്റ്റേഡിയം, കൊച്ചി|ജവഹർലാൽ നെഹ്റു അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയം]].&lt;ref name=&quot;Stadiums in India&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|title=Stadiums in India|access-date=2006-05-23|website=List of stadiums in India in order of seating capacity|publisher=worldstadiums.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924095432/http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|archive-date=24 September 2011}}&lt;/ref&gt; [[എഫ്.സി. കൊച്ചിൻ|എഫ് സി കൊച്ചി]] ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബിന്റെ ഹോം ഗ്രൌണ്ടാണ് ഈ സ്റ്റേഡിയം. 60, 000 [[:en:Cricket|പേർക്ക് ഇരിക്കാവുന്ന]] ഈ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ രാത്രി കളികൾക്കായി &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Cricket&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Cricket&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;127&quot;&gt;ഫ്ളഡലൈറ്റുകൾ&lt;/a&gt; സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 
നഗരത്തിലെ കായിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ് റീജിയണൽ സ്പോർട്സ് സെന്റർ. [[ടെന്നീസ്]], [[ബാഡ്മിന്റൺ]], [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ|ബാസ്കറ്റ്ബോൾ]], ക്രിക്കറ്റ്, &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Cricket&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Cricket&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;127&quot;&gt;റോളർ സ്കേറ്റിംഗ്&lt;/a&gt;, [[ടേബിൾ ടെന്നീസ്‌|ടേബിൾ ടെന്നീസ്]] തുടങ്ങിയ കായിക വിനോദങ്ങൾക്കുള്ള സൌകര്യങ്ങളും ഈ കേന്ദ്രത്തിൽ ഉണ്ട്.

== കായിക വിനോദങ്ങളും സ്റ്റേഡിയങ്ങളും ==


ക്രിക്കറ്റും[[:en:Cricket|t]] ഫുട്ബോളുമാണ്[[:en:Cricket|t]] നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയ കായിക വിനോദങ്ങൾ. [[ഇന്ത്യ]] ഏറ്റവും വലിയ ബഹു-ഉപയോഗ സ്റ്റേഡിയങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചിയിലെ [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സ്റ്റേഡിയം, കൊച്ചി|ജവഹർലാൽ നെഹ്റു അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയം]].&lt;ref name=&quot;Stadiums in India&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|title=Stadiums in India|access-date=2006-05-23|website=List of stadiums in India in order of seating capacity|publisher=worldstadiums.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924095432/http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|archive-date=24 September 2011}}&lt;/ref&gt; [[എഫ്.സി. കൊച്ചിൻ|എഫ് സി കൊച്ചി]] ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബിന്റെ ഹോം ഗ്രൌണ്ടാണ് ഈ സ്റ്റേഡിയം. 60, 000 [[:en:Cricket|പേർക്ക് ഇരിക്കാവുന്ന]] ഈ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ രാത്രി കളികൾക്കായി &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Cricket&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Cricket&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;127&quot;&gt;ഫ്ളഡലൈറ്റുകൾ&lt;/a&gt; സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 
നഗരത്തിലെ കായിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ് റീജിയണൽ സ്പോർട്സ് സെന്റർ. [[ടെന്നീസ്]], [[ബാഡ്മിന്റൺ]], [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ|ബാസ്കറ്റ്ബോൾ]], ക്രിക്കറ്റ്, &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Cricket&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Cricket&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;127&quot;&gt;റോളർ സ്കേറ്റിംഗ്&lt;/a&gt;, [[ടേബിൾ ടെന്നീസ്‌|ടേബിൾ ടെന്നീസ്]] തുടങ്ങിയ കായിക വിനോദങ്ങൾക്കുള്ള സൌകര്യങ്ങളും ഈ കേന്ദ്രത്തിൽ ഉണ്ട്.

[[ഹോക്കി]] ടെന്നീസും കളിക്കുന്ന ബി.ആർ.അംബേക്കർ സ്റ്റേഡിയം, പാലസ് ഓവൽ ഗ്രൌണ്ട്, മഹാരാജാസ് കോളേജ് ഗ്രൌണ്ട് എന്നിവയാണ് മറ്റ് പ്രധാന സ്റ്റേഡിയങ്ങൾ.</text>
      <sha1>d81bpn69841px7t5pi11x27nh034gii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652443</id>
      <parentid>4652442</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>/* കായിക വിനോദങ്ങളും സ്റ്റേഡിയങ്ങളും */</comment>
      <origin>4652443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19290" sha1="g69y3t6wazk4nfqcvtsapr02c2qhz48" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

{| align=&quot;right&quot;
|
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട് നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ ബേ പ്രൈഡ് മാൾ കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ടാമത്തെ മാളായ എടപ്പള്ളി എൻഎച്ച് ബൈപ്പാസ് റോഡിൽ അടുത്തിടെ കൊച്ചിയിൽ [[ഒബ്രോൺ മാൾ|ഒബറോൺ മാൾ]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാളുകളിലൊന്നായ [[:en:Lulu_International_Shopping_Mall,_Kochi|ലുലു ഇന്റർനാഷണൽ ഷോപ്പിംഗ് മാളും കൊച്ചിയിലാണ്]] .

== കായിക വിനോദങ്ങളും സ്റ്റേഡിയങ്ങളും ==


ക്രിക്കറ്റും[[:en:Cricket|t]] ഫുട്ബോളുമാണ്[[:en:Cricket|t]] നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയ കായിക വിനോദങ്ങൾ. [[ഇന്ത്യ]] ഏറ്റവും വലിയ ബഹു-ഉപയോഗ സ്റ്റേഡിയങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചിയിലെ [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സ്റ്റേഡിയം, കൊച്ചി|ജവഹർലാൽ നെഹ്റു അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയം]].&lt;ref name=&quot;Stadiums in India&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|title=Stadiums in India|access-date=2006-05-23|website=List of stadiums in India in order of seating capacity|publisher=worldstadiums.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924095432/http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|archive-date=24 September 2011}}&lt;/ref&gt; [[എഫ്.സി. കൊച്ചിൻ|എഫ് സി കൊച്ചി]] ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബിന്റെ ഹോം ഗ്രൌണ്ടാണ് ഈ സ്റ്റേഡിയം. 60, 000 [[:en:Cricket|പേർക്ക് ഇരിക്കാവുന്ന]] ഈ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ രാത്രി കളികൾക്കായി ഫ്ളഡലൈറ്റുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 
നഗരത്തിലെ കായിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ് റീജിയണൽ സ്പോർട്സ് സെന്റർ. [[ടെന്നീസ്]], [[ബാഡ്മിന്റൺ]], [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ|ബാസ്കറ്റ്ബോൾ]], ക്രിക്കറ്റ്, [[ടേബിൾ ടെന്നീസ്‌|ടേബിൾ ടെന്നീസ്]] തുടങ്ങിയ കായിക വിനോദങ്ങൾക്കുള്ള സൌകര്യങ്ങളും ഈ കേന്ദ്രത്തിൽ ഉണ്ട്.

[[ഹോക്കി]] ടെന്നീസും കളിക്കുന്ന ബി.ആർ.അംബേക്കർ സ്റ്റേഡിയം, പാലസ് ഓവൽ ഗ്രൌണ്ട്, മഹാരാജാസ് കോളേജ് ഗ്രൌണ്ട് എന്നിവയാണ് മറ്റ് പ്രധാന സ്റ്റേഡിയങ്ങൾ.</text>
      <sha1>g69y3t6wazk4nfqcvtsapr02c2qhz48</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652444</id>
      <parentid>4652443</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:34:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Other prominent people&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367043676|Culture of Kochi]]&quot;</comment>
      <origin>4652444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20852" sha1="0tqaua2ti65syjx774fr0ol7scvuf2v" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

{| align=&quot;right&quot;
|
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട് നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ ബേ പ്രൈഡ് മാൾ കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ടാമത്തെ മാളായ എടപ്പള്ളി എൻഎച്ച് ബൈപ്പാസ് റോഡിൽ അടുത്തിടെ കൊച്ചിയിൽ [[ഒബ്രോൺ മാൾ|ഒബറോൺ മാൾ]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാളുകളിലൊന്നായ [[:en:Lulu_International_Shopping_Mall,_Kochi|ലുലു ഇന്റർനാഷണൽ ഷോപ്പിംഗ് മാളും കൊച്ചിയിലാണ്]] .

== കായിക വിനോദങ്ങളും സ്റ്റേഡിയങ്ങളും ==


ക്രിക്കറ്റും[[:en:Cricket|t]] ഫുട്ബോളുമാണ്[[:en:Cricket|t]] നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയ കായിക വിനോദങ്ങൾ. [[ഇന്ത്യ]] ഏറ്റവും വലിയ ബഹു-ഉപയോഗ സ്റ്റേഡിയങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചിയിലെ [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സ്റ്റേഡിയം, കൊച്ചി|ജവഹർലാൽ നെഹ്റു അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയം]].&lt;ref name=&quot;Stadiums in India&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|title=Stadiums in India|access-date=2006-05-23|website=List of stadiums in India in order of seating capacity|publisher=worldstadiums.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924095432/http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|archive-date=24 September 2011}}&lt;/ref&gt; [[എഫ്.സി. കൊച്ചിൻ|എഫ് സി കൊച്ചി]] ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബിന്റെ ഹോം ഗ്രൌണ്ടാണ് ഈ സ്റ്റേഡിയം. 60, 000 [[:en:Cricket|പേർക്ക് ഇരിക്കാവുന്ന]] ഈ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ രാത്രി കളികൾക്കായി ഫ്ളഡലൈറ്റുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 
നഗരത്തിലെ കായിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ് റീജിയണൽ സ്പോർട്സ് സെന്റർ. [[ടെന്നീസ്]], [[ബാഡ്മിന്റൺ]], [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ|ബാസ്കറ്റ്ബോൾ]], ക്രിക്കറ്റ്, [[ടേബിൾ ടെന്നീസ്‌|ടേബിൾ ടെന്നീസ്]] തുടങ്ങിയ കായിക വിനോദങ്ങൾക്കുള്ള സൌകര്യങ്ങളും ഈ കേന്ദ്രത്തിൽ ഉണ്ട്.

[[ഹോക്കി]] ടെന്നീസും കളിക്കുന്ന ബി.ആർ.അംബേക്കർ സ്റ്റേഡിയം, പാലസ് ഓവൽ ഗ്രൌണ്ട്, മഹാരാജാസ് കോളേജ് ഗ്രൌണ്ട് എന്നിവയാണ് മറ്റ് പ്രധാന സ്റ്റേഡിയങ്ങൾ.

== മറ്റ് പ്രമുഖ വ്യക്തികൾ ==

* [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്|കെ. ജെ. യേശുദാസ്]]-ഗായകൻ.
* [[എബ്രഹാം ബാരാക് സേലം|എബ്രഹാം ബരാക് സലേം]], ജൂത ഗാന്ധി
* [[സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ]], സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ്
* [[പണ്ഡിറ്റ് കെ.പി. കറുപ്പൻ|പണ്ഡിറ്റ് കരുപ്പൻ]], സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ്
* [[ശ്രീശാന്ത്]], അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റ് താരം
* [[അസിൻ]], മോഡൽ, നടൻ
* [[രേവതി (നടി)|രേവതി]], നടി.
* [[രേവതി (നടി)|കൊച്ചിൻ ഹനീഫ]], നടൻ
* [[ആനന്ദ് ജോൺ]], ഫാഷൻ ഡിസൈനർ.
* [[അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫ് ഭാഗവതർ|അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫ്]], ഗായിക
* [[പയ്യപ്പിള്ളി വർഗീസ് കത്തനാർ|വർഗീസ് പയ്യപ്പിള്ളി പാലക്കാപ്പിള്ളി]], സീറോ മലബാർ സന്യാസി
* [[പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദമേനോൻ|പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദ മേനോൻ]], മുൻ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി</text>
      <sha1>0tqaua2ti65syjx774fr0ol7scvuf2v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652445</id>
      <parentid>4652444</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:37:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>/* മറ്റ് പ്രമുഖ വ്യക്തികൾ */ link added</comment>
      <origin>4652445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20824" sha1="i2g1dmjd6t5snt2xx87or7du0x56ce2" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

{| align=&quot;right&quot;
|
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട് നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ ബേ പ്രൈഡ് മാൾ കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ടാമത്തെ മാളായ എടപ്പള്ളി എൻഎച്ച് ബൈപ്പാസ് റോഡിൽ അടുത്തിടെ കൊച്ചിയിൽ [[ഒബ്രോൺ മാൾ|ഒബറോൺ മാൾ]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാളുകളിലൊന്നായ [[:en:Lulu_International_Shopping_Mall,_Kochi|ലുലു ഇന്റർനാഷണൽ ഷോപ്പിംഗ് മാളും കൊച്ചിയിലാണ്]] .

== കായിക വിനോദങ്ങളും സ്റ്റേഡിയങ്ങളും ==


ക്രിക്കറ്റും[[:en:Cricket|t]] ഫുട്ബോളുമാണ്[[:en:Cricket|t]] നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയ കായിക വിനോദങ്ങൾ. [[ഇന്ത്യ]] ഏറ്റവും വലിയ ബഹു-ഉപയോഗ സ്റ്റേഡിയങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചിയിലെ [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സ്റ്റേഡിയം, കൊച്ചി|ജവഹർലാൽ നെഹ്റു അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയം]].&lt;ref name=&quot;Stadiums in India&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|title=Stadiums in India|access-date=2006-05-23|website=List of stadiums in India in order of seating capacity|publisher=worldstadiums.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924095432/http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|archive-date=24 September 2011}}&lt;/ref&gt; [[എഫ്.സി. കൊച്ചിൻ|എഫ് സി കൊച്ചി]] ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബിന്റെ ഹോം ഗ്രൌണ്ടാണ് ഈ സ്റ്റേഡിയം. 60, 000 [[:en:Cricket|പേർക്ക് ഇരിക്കാവുന്ന]] ഈ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ രാത്രി കളികൾക്കായി ഫ്ളഡലൈറ്റുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 
നഗരത്തിലെ കായിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ് റീജിയണൽ സ്പോർട്സ് സെന്റർ. [[ടെന്നീസ്]], [[ബാഡ്മിന്റൺ]], [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ|ബാസ്കറ്റ്ബോൾ]], ക്രിക്കറ്റ്, [[ടേബിൾ ടെന്നീസ്‌|ടേബിൾ ടെന്നീസ്]] തുടങ്ങിയ കായിക വിനോദങ്ങൾക്കുള്ള സൌകര്യങ്ങളും ഈ കേന്ദ്രത്തിൽ ഉണ്ട്.

[[ഹോക്കി]] ടെന്നീസും കളിക്കുന്ന ബി.ആർ.അംബേക്കർ സ്റ്റേഡിയം, പാലസ് ഓവൽ ഗ്രൌണ്ട്, മഹാരാജാസ് കോളേജ് ഗ്രൌണ്ട് എന്നിവയാണ് മറ്റ് പ്രധാന സ്റ്റേഡിയങ്ങൾ.

== മറ്റ് പ്രമുഖ വ്യക്തികൾ ==

* [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്|കെ. ജെ. യേശുദാസ്]]-ഗായകൻ.
* [[എബ്രഹാം ബാരാക് സേലം|എബ്രഹാം ബരാക് സലേം]], ജൂത ഗാന്ധി
* [[സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ]], സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ്
* [[പണ്ഡിറ്റ് കെ.പി. കറുപ്പൻ|പണ്ഡിറ്റ് കരുപ്പൻ]], സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ്
* [[ശ്രീശാന്ത്]], അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റ് താരം
* [[അസിൻ]], മോഡൽ, നടൻ
* [[രേവതി (നടി)|രേവതി]], നടി.
* [[കൊച്ചിൻ ഹനീഫ]], നടൻ
* [[ആനന്ദ് ജോൺ]], ഫാഷൻ ഡിസൈനർ.
* [[അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫ് ഭാഗവതർ|അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫ്]], ഗായിക
* [[പയ്യപ്പിള്ളി വർഗീസ് കത്തനാർ|വർഗീസ് പയ്യപ്പിള്ളി പാലക്കാപ്പിള്ളി]], സീറോ മലബാർ സന്യാസി
* [[പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദമേനോൻ|പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദ മേനോൻ]], മുൻ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി</text>
      <sha1>i2g1dmjd6t5snt2xx87or7du0x56ce2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652446</id>
      <parentid>4652445</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:39:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>/* കായിക വിനോദങ്ങളും സ്റ്റേഡിയങ്ങളും */ link added</comment>
      <origin>4652446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20846" sha1="7ptt7xljffqs9s6mosjuvlrlbt8t73c" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

{| align=&quot;right&quot;
|
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട് നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ ബേ പ്രൈഡ് മാൾ കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ടാമത്തെ മാളായ എടപ്പള്ളി എൻഎച്ച് ബൈപ്പാസ് റോഡിൽ അടുത്തിടെ കൊച്ചിയിൽ [[ഒബ്രോൺ മാൾ|ഒബറോൺ മാൾ]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാളുകളിലൊന്നായ [[:en:Lulu_International_Shopping_Mall,_Kochi|ലുലു ഇന്റർനാഷണൽ ഷോപ്പിംഗ് മാളും കൊച്ചിയിലാണ്]] .

== കായിക വിനോദങ്ങളും സ്റ്റേഡിയങ്ങളും ==


[[ക്രിക്കറ്റ്|ക്രിക്കറ്റും]] ഫുട്ബോളുമാണ്[[:en:Cricket|t]] നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയ കായിക വിനോദങ്ങൾ. [[ഇന്ത്യ]] ഏറ്റവും വലിയ ബഹു-ഉപയോഗ സ്റ്റേഡിയങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചിയിലെ [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സ്റ്റേഡിയം, കൊച്ചി|ജവഹർലാൽ നെഹ്റു അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയം]].&lt;ref name=&quot;Stadiums in India&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|title=Stadiums in India|access-date=2006-05-23|website=List of stadiums in India in order of seating capacity|publisher=worldstadiums.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924095432/http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|archive-date=24 September 2011}}&lt;/ref&gt; [[എഫ്.സി. കൊച്ചിൻ|എഫ് സി കൊച്ചി]] ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബിന്റെ ഹോം ഗ്രൌണ്ടാണ് ഈ സ്റ്റേഡിയം. 60, 000 [[:en:Cricket|പേർക്ക് ഇരിക്കാവുന്ന]] ഈ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ രാത്രി കളികൾക്കായി ഫ്ളഡലൈറ്റുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 
നഗരത്തിലെ കായിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ് റീജിയണൽ സ്പോർട്സ് സെന്റർ. [[ടെന്നീസ്]], [[ബാഡ്മിന്റൺ]], [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ|ബാസ്കറ്റ്ബോൾ]], ക്രിക്കറ്റ്, [[ടേബിൾ ടെന്നീസ്‌|ടേബിൾ ടെന്നീസ്]] തുടങ്ങിയ കായിക വിനോദങ്ങൾക്കുള്ള സൌകര്യങ്ങളും ഈ കേന്ദ്രത്തിൽ ഉണ്ട്.

[[ഹോക്കി]] ടെന്നീസും കളിക്കുന്ന ബി.ആർ.അംബേക്കർ സ്റ്റേഡിയം, പാലസ് ഓവൽ ഗ്രൌണ്ട്, മഹാരാജാസ് കോളേജ് ഗ്രൌണ്ട് എന്നിവയാണ് മറ്റ് പ്രധാന സ്റ്റേഡിയങ്ങൾ.

== മറ്റ് പ്രമുഖ വ്യക്തികൾ ==

* [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്|കെ. ജെ. യേശുദാസ്]]-ഗായകൻ.
* [[എബ്രഹാം ബാരാക് സേലം|എബ്രഹാം ബരാക് സലേം]], ജൂത ഗാന്ധി
* [[സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ]], സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ്
* [[പണ്ഡിറ്റ് കെ.പി. കറുപ്പൻ|പണ്ഡിറ്റ് കരുപ്പൻ]], സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ്
* [[ശ്രീശാന്ത്]], അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റ് താരം
* [[അസിൻ]], മോഡൽ, നടൻ
* [[രേവതി (നടി)|രേവതി]], നടി.
* [[കൊച്ചിൻ ഹനീഫ]], നടൻ
* [[ആനന്ദ് ജോൺ]], ഫാഷൻ ഡിസൈനർ.
* [[അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫ് ഭാഗവതർ|അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫ്]], ഗായിക
* [[പയ്യപ്പിള്ളി വർഗീസ് കത്തനാർ|വർഗീസ് പയ്യപ്പിള്ളി പാലക്കാപ്പിള്ളി]], സീറോ മലബാർ സന്യാസി
* [[പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദമേനോൻ|പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദ മേനോൻ]], മുൻ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി</text>
      <sha1>7ptt7xljffqs9s6mosjuvlrlbt8t73c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652447</id>
      <parentid>4652446</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>/* കായിക വിനോദങ്ങളും സ്റ്റേഡിയങ്ങളും */ link added</comment>
      <origin>4652447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20855" sha1="f2cvei6gvnnpgqu1pr2vbmw8h7w4imy" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

{| align=&quot;right&quot;
|
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട് നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ ബേ പ്രൈഡ് മാൾ കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ടാമത്തെ മാളായ എടപ്പള്ളി എൻഎച്ച് ബൈപ്പാസ് റോഡിൽ അടുത്തിടെ കൊച്ചിയിൽ [[ഒബ്രോൺ മാൾ|ഒബറോൺ മാൾ]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാളുകളിലൊന്നായ [[:en:Lulu_International_Shopping_Mall,_Kochi|ലുലു ഇന്റർനാഷണൽ ഷോപ്പിംഗ് മാളും കൊച്ചിയിലാണ്]] .

== കായിക വിനോദങ്ങളും സ്റ്റേഡിയങ്ങളും ==


[[ക്രിക്കറ്റ്|ക്രിക്കറ്റും]] [[ഫുട്ബോൾ|ഫുട്ബോളുമാണ്]] നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയ കായിക വിനോദങ്ങൾ. [[ഇന്ത്യ]] ഏറ്റവും വലിയ ബഹു-ഉപയോഗ സ്റ്റേഡിയങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചിയിലെ [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സ്റ്റേഡിയം, കൊച്ചി|ജവഹർലാൽ നെഹ്റു അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയം]].&lt;ref name=&quot;Stadiums in India&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|title=Stadiums in India|access-date=2006-05-23|website=List of stadiums in India in order of seating capacity|publisher=worldstadiums.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924095432/http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|archive-date=24 September 2011}}&lt;/ref&gt; [[എഫ്.സി. കൊച്ചിൻ|എഫ് സി കൊച്ചി]] ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബിന്റെ ഹോം ഗ്രൌണ്ടാണ് ഈ സ്റ്റേഡിയം. 60, 000 [[:en:Cricket|പേർക്ക് ഇരിക്കാവുന്ന]] ഈ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ രാത്രി കളികൾക്കായി ഫ്ളഡലൈറ്റുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 
നഗരത്തിലെ കായിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ് റീജിയണൽ സ്പോർട്സ് സെന്റർ. [[ടെന്നീസ്]], [[ബാഡ്മിന്റൺ]], [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ|ബാസ്കറ്റ്ബോൾ]], ക്രിക്കറ്റ്, [[ടേബിൾ ടെന്നീസ്‌|ടേബിൾ ടെന്നീസ്]] തുടങ്ങിയ കായിക വിനോദങ്ങൾക്കുള്ള സൌകര്യങ്ങളും ഈ കേന്ദ്രത്തിൽ ഉണ്ട്.

[[ഹോക്കി]] ടെന്നീസും കളിക്കുന്ന ബി.ആർ.അംബേക്കർ സ്റ്റേഡിയം, പാലസ് ഓവൽ ഗ്രൌണ്ട്, മഹാരാജാസ് കോളേജ് ഗ്രൌണ്ട് എന്നിവയാണ് മറ്റ് പ്രധാന സ്റ്റേഡിയങ്ങൾ.

== മറ്റ് പ്രമുഖ വ്യക്തികൾ ==

* [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്|കെ. ജെ. യേശുദാസ്]]-ഗായകൻ.
* [[എബ്രഹാം ബാരാക് സേലം|എബ്രഹാം ബരാക് സലേം]], ജൂത ഗാന്ധി
* [[സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ]], സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ്
* [[പണ്ഡിറ്റ് കെ.പി. കറുപ്പൻ|പണ്ഡിറ്റ് കരുപ്പൻ]], സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ്
* [[ശ്രീശാന്ത്]], അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റ് താരം
* [[അസിൻ]], മോഡൽ, നടൻ
* [[രേവതി (നടി)|രേവതി]], നടി.
* [[കൊച്ചിൻ ഹനീഫ]], നടൻ
* [[ആനന്ദ് ജോൺ]], ഫാഷൻ ഡിസൈനർ.
* [[അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫ് ഭാഗവതർ|അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫ്]], ഗായിക
* [[പയ്യപ്പിള്ളി വർഗീസ് കത്തനാർ|വർഗീസ് പയ്യപ്പിള്ളി പാലക്കാപ്പിള്ളി]], സീറോ മലബാർ സന്യാസി
* [[പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദമേനോൻ|പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദ മേനോൻ]], മുൻ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി</text>
      <sha1>f2cvei6gvnnpgqu1pr2vbmw8h7w4imy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652448</id>
      <parentid>4652447</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T06:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>വിവരം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4652448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20890" sha1="bz45d7tmmu07f1h34caki6ppkxm86ej" xml:space="preserve">
നഗരത്തിന്റെ [[:en:South_India|സംസ്കാരത്തെ]] പ്രധാനമായും [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] എന്ന് വിളിക്കാം. കൊച്ചിയിലെ താമസക്കാർ കൊച്ചിക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവർ [[:en:South_Indian_culture|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേമമേള]] ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായതിനാൽ, കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;{{cite news|author=Rakee Mohan|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/real-estate/cities/bangalore/Developing-metro-and-quaint-environs/articleshow/1482577.cms|title=Developing metro and quaint environs|publisher=Economic Times|date=2006-04-08|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയമുള്ളതിനാൽ ഈ നഗരം പല തരത്തിൽ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ആണ്. രാത്രി ജീവിതം ഉണ്ട് രാത്രി 10 മണിക്ക് ശേഷം നഗരത്തിലെ പ്രതാന കടകളെല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും, അവന്യൂ റീജന്റിലെ മെസോ (അവസാന കോൾ 10:45 PM), ടോണിക്കോ കഫേ (2 മണിക്ക് അടയ്ക്കുന്നു) പോലുള്ള കുറച്ച് വനിതാ സൌഹൃദ ബാറുകളും രാത്രി കഫേകളും നഗരത്തിലുണ്ട്.

{| align=&quot;right&quot;
|
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}

== ചരിത്രപരമായ സ്വാധീനം ==
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Kochi_1960_street.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kochi_1960_street.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1960-കളിൽ കൊച്ചിയിലെ ഒരു തെരുവ്.]]
|}
{| align=&quot;right&quot;
|[[File:Hindu_temple_Kochi.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hindu_temple_Kochi.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|കൊച്ചിയിലെ ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗോപുരം]]
|}
നിരവധി സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന തുടർച്ചയായ കുടിയേറ്റ തരംഗങ്ങളാൽ കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം സമ്പന്നമായി. കൊച്ചിയുടെ ബിസിനസ്സ്, സാമ്പത്തിക തലങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജൂത സമൂഹം ഒരിക്കൽ ഈ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Jerusalem centre for Public Affairs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|title=The Jews, Israel, and India|access-date=2006-05-17|website=An Interview with Nathan Katz|publisher=Jerusalem Centre for public affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm|archive-date=5 September 2006}}&lt;/ref&gt; ''മലബാർ യെഹൂദൻ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സമൂഹം ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ  [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|കൊച്ചിൻ ജൂതന്മാർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും [[:en:Israel|ഇസ്രായേലിലേക്കും]] [[:en:Israel|അമേരിക്കയിലേക്കും]] കുടിയേറി. കൂടാതെ, സാമ്പത്തികവും ധനകാര്യവുമായ തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചി പതുക്കെ ഇന്ത്യയിലെ വാണിജ്യ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയാണ്. വളരെക്കാലം കൊച്ചിയിലെ ഏക ക്രിസ്ത്യൻ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു [[:en:Syrian_Malabar_Nasrani|സെന്റ് തോമസ് ക്രിസ്തുമതം]].&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot;&gt;
{{Cite web|url=http://www.indianembassy.org/new/NewDelhiPressFile/kerala_christianity.html|title=Kerala: Asia's Cradle of Christianity|access-date=2006-05-23|website=Christian traditions in Kerala|publisher=Indian Embassy}}
&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[:en:Portuguese_people|പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ]] വരവ് [[:en:Portuguese_people|റോമൻ കത്തോലിക്ക]] മതത്തെ ഒരു പ്രബല ശക്തിയായി മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Kerala:Asia's Cradle of Christianity&quot; /&gt;

== സമകാലിക സംസ്കാരം ==
[[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ക്രിസ്ത്യാനികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൂതന്മാർ]], [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലീങ്ങൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ജൈനർ]], [[സിഖ്|സിഖുകാർ]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണികൾ]], [[കേരളത്തിലെ യഹൂദർ|ബുദ്ധമതക്കാർ]]&lt;nowiki/&gt;എന്നിവരുൾപ്പെടുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന, ബഹു സാംസ്കാരിക, മതേതര സമൂഹമാണ് കൊച്ചിയിലുള്ളത്. 
ഇന്ന്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ വംശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ സ്വഭാവത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kochi's 'mini-India' NDTV&quot;&gt;{{cite news|author=T S Sudhir|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&amp;slug='Mini-India'+votes+for+better+Kerala&amp;id=87395&amp;callid=1&amp;category=National|title=Kochi's 'mini-India'|publisher=NDTV|date=2006-04-29|accessdate=2006-05-23}}&lt;/ref&gt; [[:en:Indian_Navy|തെക്കൻ നാവിക കമാൻഡിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;ആസ്ഥാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം നഗരത്തിന്റെ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ സ്വഭാവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ആളുകൾ  കൂടുതൽ ഫാഷൻ ബോധമുള്ളവരാണ്, പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കേരള വസ്ത്രങ്ങളിൽ]] നിന്ന് പാശ്ചാത്യ [[:en:South_Indian_culture#Traditional_clothing|കാഷ്വൽ വസ്ത്രങ്ങളിലേക്ക്]] മറുന്നു. ഫാഷൻ ടിവി സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉന്നത ഫാഷൻ ഷോകൾക്കും കൊച്ചി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വാർഷിക [[:en:Cochin_Flower_Show|കൊച്ചിൻ പുഷ്പമേളയുടെ]] വേദി കൂടിയാണ് കൊച്ചി.

== പാചകരീതി ==
കൊച്ചിക്കാർ സാധാരണയായി [[കേരളത്തിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ|കേരളീയ പാചകരീതി]] പിന്തുടരുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി നാളികേരവും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതണ്. മറ്റ് [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] പാചകരീതികളും ചൈനീസ് പാചകരീതികളും ജനപ്രിയമായതാണ്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ്[[:en:Fast_food|d]] സംസ്കാരം വളരെ പ്രധാനമാണ്-[[:en:Fast_food|പിസ്സ ഹട്ട്]], [[:en:Fast_food|മാരിബ്രോൺ]], [[:en:Fast_food|കെഎഫ്സി]], [[മക്ഡൊണാൾഡ്സ്]], [[:en:Fast_food|ചിക്കിംഗ്]], [[:en:Fast_food|ഡൊമിനോസ്]] തുടങ്ങിയ ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന നിരവധി ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]], ഭൂഖണ്ഡാന്തര പാചകരീതികൾ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

== ഉത്സവങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Mar_Varghese_Payyappilly_Palakkappilly_Funeral.jpg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|1929 ഒക്ടോബർ 6ന് തേവാരയിൽ വെച്ച് ആദരണീയനായ വർഗീസ് പയ്യപ്പള്ളിയുടെ ശവസംസ്കാരം]]
വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചിയിൽ, [[ഓണം]], [[വിഷു]] തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത കേരള ഉത്സവങ്ങളും [[ഹോളി]], [[ദീപാവലി]] തുടങ്ങിയ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഉത്സവങ്ങളും വളരെ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ, ഇസ്ലാമിക് ഉത്സവങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്|ക്രിസ്മസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്തർ]], [[നബിദിനം|മിലാദ്-ഇ-ഷെരീഫ്]] എന്നിവയും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബറിലെ അവസാന പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ കൊച്ചിൻ കാർണിവൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു ഉല്ലാസ വിരുന്നൊരുക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വിവിധ തരം ഗെയിമുകൾ, [[:en:Christmas|ഡെർട്ട് ബൈക്ക്]] [[:en:Christmas|റേസുകൾ]], [[ബീച്ച് വോളീബോൾ|ബീച്ച് വോളിബോൾ]], [[:en:Christmas|വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾ]] എന്നിവ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatravelblog.com/resources/3475-Cochin-Carnival-New-Year-Celebrations-at-Fort-Kochi.aspx|title=Cochin Carnival|access-date=2015-12-31}}&lt;/ref&gt; കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് [[:en:Christmas|പുതുവത്സര]] ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായിയണ് കാർണിവൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നൂത്.
{| align=&quot;right&quot;
|D
|-
|
|-
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
{| align=&quot;right&quot;
|
|}
== സിനിമ, കല, സാഹിത്യം ==


[[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണ പിള്ള]], [[കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള|കേസരി ബാലകൃഷ്ണ പിള്ള]], [[:en:Malayalam_literature|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] , [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോൻ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ [[:en:Malayalam_literature|മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ]]  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ചില വ്യക്തികളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്നു കൊച്ചി. റൊമാന്റിക് പാരമ്പര്യത്തിൽ എഴുതിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ''രാമൻ'' എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ് ചങ്ങമ്പുഴ പ്രശസ്തമായത്.

സംസ്ഥാനത്തെ [[:en:Cinema_of_Kerala|മോളിവുഡിന്റെ]] നാഡീ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചി. പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]] പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ ആംഗ്ലിക്കൻ രൂപം, സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. 
മലയാളം, തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലുള്ള സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന 20ലധികം സിനിമാ ടീയറ്ററുണ്ട് . [[Cochin International Film Festival|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] (സി. ഐ. എഫ്. എഫ്) എല്ലാ വർഷവും നഗരത്തിൽ നടക്കുന്നു.

ദർബാർ ഹാൾ ഗ്രൌണ്ട് നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചങ്ങമ്പുഴ പാർക്ക്]] വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ജനപ്രിയ വേദി കൂടിയാണ്.

മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ ബേ പ്രൈഡ് മാൾ കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ടാമത്തെ മാളായ എടപ്പള്ളി എൻഎച്ച് ബൈപ്പാസ് റോഡിൽ അടുത്തിടെ കൊച്ചിയിൽ [[ഒബ്രോൺ മാൾ|ഒബറോൺ മാൾ]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാളുകളിലൊന്നായ [[:en:Lulu_International_Shopping_Mall,_Kochi|ലുലു ഇന്റർനാഷണൽ ഷോപ്പിംഗ് മാളും കൊച്ചിയിലാണ്]] .

== കായിക വിനോദങ്ങളും സ്റ്റേഡിയങ്ങളും ==


[[ക്രിക്കറ്റ്|ക്രിക്കറ്റും]] [[ഫുട്ബോൾ|ഫുട്ബോളുമാണ്]] നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയ കായിക വിനോദങ്ങൾ. [[ഇന്ത്യ]] ഏറ്റവും വലിയ ബഹു-ഉപയോഗ സ്റ്റേഡിയങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചിയിലെ [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സ്റ്റേഡിയം, കൊച്ചി|ജവഹർലാൽ നെഹ്റു അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയം]].&lt;ref name=&quot;Stadiums in India&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|title=Stadiums in India|access-date=2006-05-23|website=List of stadiums in India in order of seating capacity|publisher=worldstadiums.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924095432/http://www.worldstadiums.com/asia/countries/india.shtml|archive-date=24 September 2011}}&lt;/ref&gt; [[എഫ്.സി. കൊച്ചിൻ|എഫ് സി കൊച്ചി]] ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബിന്റെ ഹോം ഗ്രൌണ്ടാണ് ഈ സ്റ്റേഡിയം. 60, 000 [[:en:Cricket|പേർക്ക് ഇരിക്കാവുന്ന]] ഈ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ രാത്രി കളികൾക്കായി ഫ്ളഡലൈറ്റുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 
നഗരത്തിലെ കായിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ് റീജിയണൽ സ്പോർട്സ് സെന്റർ. [[ടെന്നീസ്]], [[ബാഡ്മിന്റൺ]], [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ|ബാസ്കറ്റ്ബോൾ]], ക്രിക്കറ്റ്, [[ടേബിൾ ടെന്നീസ്‌|ടേബിൾ ടെന്നീസ്]] തുടങ്ങിയ കായിക വിനോദങ്ങൾക്കുള്ള സൌകര്യങ്ങളും ഈ കേന്ദ്രത്തിൽ ഉണ്ട്.

[[ഹോക്കി]] ടെന്നീസും കളിക്കുന്ന ബി.ആർ.അംബേക്കർ സ്റ്റേഡിയം, പാലസ് ഓവൽ ഗ്രൌണ്ട്, മഹാരാജാസ് കോളേജ് ഗ്രൌണ്ട് എന്നിവയാണ് മറ്റ് പ്രധാന സ്റ്റേഡിയങ്ങൾ.

== മറ്റ് പ്രമുഖ വ്യക്തികൾ ==

* [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്|കെ. ജെ. യേശുദാസ്]]-ഗായകൻ.
* [[എബ്രഹാം ബാരാക് സേലം|എബ്രഹാം ബരാക് സലേം]], ജൂത ഗാന്ധി
* [[സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ]], സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ്
* [[പണ്ഡിറ്റ് കെ.പി. കറുപ്പൻ|പണ്ഡിറ്റ് കരുപ്പൻ]], സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ്
* [[ശ്രീശാന്ത്]], അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റ് താരം
* [[അസിൻ]], മോഡൽ, നടൻ
* [[രേവതി (നടി)|രേവതി]], നടി.
* [[കൊച്ചിൻ ഹനീഫ]], നടൻ
* [[ആനന്ദ് ജോൺ]], ഫാഷൻ ഡിസൈനർ.
* [[അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫ് ഭാഗവതർ|അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫ്]], ഗായിക
* [[പയ്യപ്പിള്ളി വർഗീസ് കത്തനാർ|വർഗീസ് പയ്യപ്പിള്ളി പാലക്കാപ്പിള്ളി]], സീറോ മലബാർ സന്യാസി
* [[പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദമേനോൻ|പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദ മേനോൻ]], മുൻ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി

== അവലംബങ്ങൾ ==</text>
      <sha1>bz45d7tmmu07f1h34caki6ppkxm86ej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മൺറോ വിളക്കുമാടം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669741</id>
    <revision>
      <id>4652294</id>
      <timestamp>2026-08-01T17:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1351855333|Munroe Lighthouse]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1357" sha1="lvjins60umazbfgpvt6hy7nz9ke7mwk" xml:space="preserve">{{Infobox Lighthouse|image_name=മൺറോ ലൈറ്റ് പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|location=[[Kottayam]], [[Kerala]]&lt;br /&gt;[[India]]|coordinates={{coord|9|31|48.95|N|76|30|6.8|E|display=inline,title}}|yearbuilt=1815|shape=cylindrical tower|marking=white and red horizontal bands|height={{convert|41|m|ft}}|range={{convert|28|nmi}}}}
കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പഴുക്കനില പ്രദേശത്തെ അതിപുരതനമായ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ് '''മൺറോ വിളക്കുമാടം'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html|title=All About Kerala's Munro Lighthouse, The Forgotten Guiding Light For Sailors To Kottayam|access-date=2024-11-09|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>lvjins60umazbfgpvt6hy7nz9ke7mwk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652295</id>
      <parentid>4652294</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:43:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1351855333|Munroe Lighthouse]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1387" sha1="4qr29qausftwyvyzlkqjunjo9vs2jh0" xml:space="preserve">{{Infobox Lighthouse|image_name=മൺറോ ലൈറ്റ് പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|location=[[Kottayam]], [[Kerala]]&lt;br /&gt;[[India]]|coordinates={{coord|9|31|48.95|N|76|30|6.8|E|display=inline,title}}|yearbuilt=1815|shape=cylindrical tower|marking=white and red horizontal bands|height={{convert|41|m|ft}}|range={{convert|28|nmi}}}}
കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പഴുക്കനില പ്രദേശത്തെ അതിപുരതനമായ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ് '''മൺറോ വിളക്കുമാടം'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html|title=All About Kerala's Munro Lighthouse, The Forgotten Guiding Light For Sailors To Kottayam|access-date=2024-11-09|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

[[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>4qr29qausftwyvyzlkqjunjo9vs2jh0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652296</id>
      <parentid>4652295</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:45:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1351855333|Munroe Lighthouse]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5233" sha1="4swmyynbyl9fhb8nckdyllcyuxli26a" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Lighthouse|image_name=മൺറോ ലൈറ്റ് പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|location=[[Kottayam]], [[Kerala]]&lt;br /&gt;[[India]]|coordinates={{coord|9|31|48.95|N|76|30|6.8|E|display=inline,title}}|yearbuilt=1815|shape=cylindrical tower|marking=white and red horizontal bands|height={{convert|41|m|ft}}|range={{convert|28|nmi}}}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
{| class=&quot;infobox vcard&quot;
|+ class=&quot;infobox-title fn&quot; id=&quot;8&quot; |മൺറോ വിളക്കുമാടം
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:മൺറോ_ലൈറ്റ്_പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|ചട്ടരഹിതം]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |&lt;mapframe zoom=&quot;5&quot; frameless=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; longitude=&quot;76.501888888889&quot; latitude=&quot;9.5302638888889&quot; height=&quot;200&quot; width=&quot;270&quot;&gt;{&quot;type&quot;:&quot;Feature&quot;,&quot;geometry&quot;:{&quot;coordinates&quot;:[76.50188888888889,9.53026388888889],&quot;type&quot;:&quot;Point&quot;},&quot;properties&quot;:{&quot;marker-color&quot;:&quot;#5E74F3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Munroe Lighthouse&quot;,&quot;marker-symbol&quot;:&quot;lighthouse&quot;}}&lt;/mapframe&gt;&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സ്ഥലം
| class=&quot;infobox-data label&quot; |[[Kottayam|കോട്ടയം]], [[Kerala|കേരളം]]&lt;br /&gt;[[India|ഇന്ത്യ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[Geographic coordinate system|കോർഡിനേറ്റുകൾ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′ 48.95 ′′N&lt;/span&gt; 76°30′ 6.8′′E&lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8′′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639 ° N 76.501889 ° E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′48.95″N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8″E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639°N 76.501889°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- style=&quot;background:#b9deed;color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |1815
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഉയരം.
| class=&quot;infobox-data&quot; |41 മീറ്റർ (135 അടി) &amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ആകൃതി.
| class=&quot;infobox-data&quot; |സിലിണ്ടർ ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |അടയാളങ്ങൾ
| class=&quot;infobox-data note&quot; |വെളുത്തതും ചുവന്നതുമായ തിരശ്ചീന ബാൻഡുകൾ
|- class=&quot;infobox-hiddenrow&quot; style=&quot;display:none&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
|- style=&quot;background:#FAF884; color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |വെളിച്ചം.
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |പരിധി
| class=&quot;infobox-data&quot; |28 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ (52 km) 32 mi) &amp;nbsp;&amp;nbsp;
|}
കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പഴുക്കനില പ്രദേശത്തെ അതിപുരതനമായ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ് '''മൺറോ വിളക്കുമാടം'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html|title=All About Kerala's Munro Lighthouse, The Forgotten Guiding Light For Sailors To Kottayam|access-date=2024-11-09|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

[[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>4swmyynbyl9fhb8nckdyllcyuxli26a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652297</id>
      <parentid>4652296</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1351855333|Munroe Lighthouse]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5271" sha1="8956pq1429k217gqpb8ivls7zeopfog" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Lighthouse|image_name=മൺറോ ലൈറ്റ് പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|location=[[Kottayam]], [[Kerala]]&lt;br /&gt;[[India]]|coordinates={{coord|9|31|48.95|N|76|30|6.8|E|display=inline,title}}|yearbuilt=1815|shape=cylindrical tower|marking=white and red horizontal bands|height={{convert|41|m|ft}}|range={{convert|28|nmi}}}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
{| class=&quot;infobox vcard&quot;
|+ class=&quot;infobox-title fn&quot; id=&quot;8&quot; |മൺറോ വിളക്കുമാടം
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:മൺറോ_ലൈറ്റ്_പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|ചട്ടരഹിതം]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |&lt;mapframe zoom=&quot;5&quot; frameless=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; longitude=&quot;76.501888888889&quot; latitude=&quot;9.5302638888889&quot; height=&quot;200&quot; width=&quot;270&quot;&gt;{&quot;type&quot;:&quot;Feature&quot;,&quot;geometry&quot;:{&quot;coordinates&quot;:[76.50188888888889,9.53026388888889],&quot;type&quot;:&quot;Point&quot;},&quot;properties&quot;:{&quot;marker-color&quot;:&quot;#5E74F3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Munroe Lighthouse&quot;,&quot;marker-symbol&quot;:&quot;lighthouse&quot;}}&lt;/mapframe&gt;&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സ്ഥലം
| class=&quot;infobox-data label&quot; |[[Kottayam|കോട്ടയം]], [[Kerala|കേരളം]]&lt;br /&gt;[[India|ഇന്ത്യ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[Geographic coordinate system|കോർഡിനേറ്റുകൾ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′ 48.95 ′′N&lt;/span&gt; 76°30′ 6.8′′E&lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8′′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639 ° N 76.501889 ° E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′48.95″N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8″E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639°N 76.501889°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- style=&quot;background:#b9deed;color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |1815
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഉയരം.
| class=&quot;infobox-data&quot; |41 മീറ്റർ (135 അടി) &amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ആകൃതി.
| class=&quot;infobox-data&quot; |സിലിണ്ടർ ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |അടയാളങ്ങൾ
| class=&quot;infobox-data note&quot; |വെളുത്തതും ചുവന്നതുമായ തിരശ്ചീന ബാൻഡുകൾ
|- class=&quot;infobox-hiddenrow&quot; style=&quot;display:none&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
|- style=&quot;background:#FAF884; color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |വെളിച്ചം.
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |പരിധി
| class=&quot;infobox-data&quot; |28 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ (52 km) 32 mi) &amp;nbsp;&amp;nbsp;
|}
കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പഴുക്കനില പ്രദേശത്തെ അതിപുരതനമായ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ് '''മൺറോ വിളക്കുമാടം'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html|title=All About Kerala's Munro Lighthouse, The Forgotten Guiding Light For Sailors To Kottayam|access-date=2024-11-09|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

== പരാമർശങ്ങൾ ==

[[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>8956pq1429k217gqpb8ivls7zeopfog</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652299</id>
      <parentid>4652297</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:47:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1351855333|Munroe Lighthouse]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5275" sha1="bhjm1fpq46t3i1fv22gel8van7zoi5m" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Lighthouse|image_name=മൺറോ ലൈറ്റ് പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|location=[[Kottayam]], [[Kerala]]&lt;br /&gt;[[India]]|coordinates={{coord|9|31|48.95|N|76|30|6.8|E|display=inline,title}}|yearbuilt=1815|shape=cylindrical tower|marking=white and red horizontal bands|height={{convert|41|m|ft}}|range={{convert|28|nmi}}}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
{| class=&quot;infobox vcard&quot;
|+ class=&quot;infobox-title fn&quot; id=&quot;8&quot; |മൺറോ വിളക്കുമാടം
| class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:മൺറോ_ലൈറ്റ്_പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|ചട്ടരഹിതം]]
|
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |&lt;mapframe zoom=&quot;5&quot; frameless=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; longitude=&quot;76.501888888889&quot; latitude=&quot;9.5302638888889&quot; height=&quot;200&quot; width=&quot;270&quot;&gt;{&quot;type&quot;:&quot;Feature&quot;,&quot;geometry&quot;:{&quot;coordinates&quot;:[76.50188888888889,9.53026388888889],&quot;type&quot;:&quot;Point&quot;},&quot;properties&quot;:{&quot;marker-color&quot;:&quot;#5E74F3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Munroe Lighthouse&quot;,&quot;marker-symbol&quot;:&quot;lighthouse&quot;}}&lt;/mapframe&gt;&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സ്ഥലം
| class=&quot;infobox-data label&quot; |[[Kottayam|കോട്ടയം]], [[Kerala|കേരളം]]&lt;br /&gt;[[India|ഇന്ത്യ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[Geographic coordinate system|കോർഡിനേറ്റുകൾ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′ 48.95 ′′N&lt;/span&gt; 76°30′ 6.8′′E&lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8′′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639 ° N 76.501889 ° E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′48.95″N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8″E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639°N 76.501889°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- style=&quot;background:#b9deed;color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |1815
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഉയരം.
| class=&quot;infobox-data&quot; |41 മീറ്റർ (135 അടി) &amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ആകൃതി.
| class=&quot;infobox-data&quot; |സിലിണ്ടർ ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |അടയാളങ്ങൾ
| class=&quot;infobox-data note&quot; |വെളുത്തതും ചുവന്നതുമായ തിരശ്ചീന ബാൻഡുകൾ
|- class=&quot;infobox-hiddenrow&quot; style=&quot;display:none&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
|- style=&quot;background:#FAF884; color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |വെളിച്ചം.
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |പരിധി
| class=&quot;infobox-data&quot; |28 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ (52 km) 32 mi) &amp;nbsp;&amp;nbsp;
|}
കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പഴുക്കനില പ്രദേശത്തെ അതിപുരതനമായ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ് '''മൺറോ വിളക്കുമാടം'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html|title=All About Kerala's Munro Lighthouse, The Forgotten Guiding Light For Sailors To Kottayam|access-date=2024-11-09|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;
[[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>bhjm1fpq46t3i1fv22gel8van7zoi5m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652300</id>
      <parentid>4652299</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:48:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1351855333|Munroe Lighthouse]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5324" sha1="ryzh1a6bl1mhy8ntzeg472d3q4bq1ak" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Lighthouse|image_name=മൺറോ ലൈറ്റ് പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|location=[[Kottayam]], [[Kerala]]&lt;br /&gt;[[India]]|coordinates={{coord|9|31|48.95|N|76|30|6.8|E|display=inline,title}}|yearbuilt=1815|shape=cylindrical tower|marking=white and red horizontal bands|height={{convert|41|m|ft}}|range={{convert|28|nmi}}}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
{| class=&quot;infobox vcard&quot;
|+ class=&quot;infobox-title fn&quot; id=&quot;8&quot; |മൺറോ വിളക്കുമാടം
| class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:മൺറോ_ലൈറ്റ്_പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|ചട്ടരഹിതം]]
|
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |&lt;mapframe zoom=&quot;5&quot; frameless=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; longitude=&quot;76.501888888889&quot; latitude=&quot;9.5302638888889&quot; height=&quot;200&quot; width=&quot;270&quot;&gt;{&quot;type&quot;:&quot;Feature&quot;,&quot;geometry&quot;:{&quot;coordinates&quot;:[76.50188888888889,9.53026388888889],&quot;type&quot;:&quot;Point&quot;},&quot;properties&quot;:{&quot;marker-color&quot;:&quot;#5E74F3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Munroe Lighthouse&quot;,&quot;marker-symbol&quot;:&quot;lighthouse&quot;}}&lt;/mapframe&gt;&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സ്ഥലം
| class=&quot;infobox-data label&quot; |[[Kottayam|കോട്ടയം]], [[Kerala|കേരളം]]&lt;br /&gt;[[India|ഇന്ത്യ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[Geographic coordinate system|കോർഡിനേറ്റുകൾ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′ 48.95 ′′N&lt;/span&gt; 76°30′ 6.8′′E&lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8′′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639 ° N 76.501889 ° E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′48.95″N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8″E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639°N 76.501889°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- style=&quot;background:#b9deed;color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |1815
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഉയരം.
| class=&quot;infobox-data&quot; |41 മീറ്റർ (135 അടി) &amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ആകൃതി.
| class=&quot;infobox-data&quot; |സിലിണ്ടർ ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |അടയാളങ്ങൾ
| class=&quot;infobox-data note&quot; |വെളുത്തതും ചുവന്നതുമായ തിരശ്ചീന ബാൻഡുകൾ
|- class=&quot;infobox-hiddenrow&quot; style=&quot;display:none&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
|- style=&quot;background:#FAF884; color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |വെളിച്ചം.
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |പരിധി
| class=&quot;infobox-data&quot; |28 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ (52 km) 32 mi) &amp;nbsp;&amp;nbsp;
|}
കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പഴുക്കനില പ്രദേശത്തെ അതിപുരതനമായ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ് '''മൺറോ വിളക്കുമാടം'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html|title=All About Kerala's Munro Lighthouse, The Forgotten Guiding Light For Sailors To Kottayam|access-date=2024-11-09|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

[[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>ryzh1a6bl1mhy8ntzeg472d3q4bq1ak</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652301</id>
      <parentid>4652300</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:48:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1351855333|Munroe Lighthouse]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5390" sha1="h8x7lzztnbzm2p75iq7xq1w3wq46hj2" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Lighthouse|image_name=മൺറോ ലൈറ്റ് പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|location=[[Kottayam]], [[Kerala]]&lt;br /&gt;[[India]]|coordinates={{coord|9|31|48.95|N|76|30|6.8|E|display=inline,title}}|yearbuilt=1815|shape=cylindrical tower|marking=white and red horizontal bands|height={{convert|41|m|ft}}|range={{convert|28|nmi}}}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
{| class=&quot;infobox vcard&quot;
|+ class=&quot;infobox-title fn&quot; id=&quot;8&quot; |മൺറോ വിളക്കുമാടം
| class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:മൺറോ_ലൈറ്റ്_പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|ചട്ടരഹിതം]]
|
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |&lt;mapframe zoom=&quot;5&quot; frameless=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; longitude=&quot;76.501888888889&quot; latitude=&quot;9.5302638888889&quot; height=&quot;200&quot; width=&quot;270&quot;&gt;{&quot;type&quot;:&quot;Feature&quot;,&quot;geometry&quot;:{&quot;coordinates&quot;:[76.50188888888889,9.53026388888889],&quot;type&quot;:&quot;Point&quot;},&quot;properties&quot;:{&quot;marker-color&quot;:&quot;#5E74F3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Munroe Lighthouse&quot;,&quot;marker-symbol&quot;:&quot;lighthouse&quot;}}&lt;/mapframe&gt;&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സ്ഥലം
| class=&quot;infobox-data label&quot; |[[Kottayam|കോട്ടയം]], [[Kerala|കേരളം]]&lt;br /&gt;[[India|ഇന്ത്യ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[Geographic coordinate system|കോർഡിനേറ്റുകൾ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′ 48.95 ′′N&lt;/span&gt; 76°30′ 6.8′′E&lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8′′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639 ° N 76.501889 ° E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′48.95″N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8″E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639°N 76.501889°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- style=&quot;background:#b9deed;color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |1815
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഉയരം.
| class=&quot;infobox-data&quot; |41 മീറ്റർ (135 അടി) &amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ആകൃതി.
| class=&quot;infobox-data&quot; |സിലിണ്ടർ ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |അടയാളങ്ങൾ
| class=&quot;infobox-data note&quot; |വെളുത്തതും ചുവന്നതുമായ തിരശ്ചീന ബാൻഡുകൾ
|- class=&quot;infobox-hiddenrow&quot; style=&quot;display:none&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
|- style=&quot;background:#FAF884; color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |വെളിച്ചം.
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |പരിധി
| class=&quot;infobox-data&quot; |28 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ (52 km) 32 mi) &amp;nbsp;&amp;nbsp;
|}
കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പഴുക്കനില പ്രദേശത്തെ അതിപുരതനമായ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ് '''മൺറോ വിളക്കുമാടം'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html|title=All About Kerala's Munro Lighthouse, The Forgotten Guiding Light For Sailors To Kottayam|access-date=2024-11-09|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
[[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>h8x7lzztnbzm2p75iq7xq1w3wq46hj2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652302</id>
      <parentid>4652301</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:48:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1351855333|Munroe Lighthouse]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5455" sha1="qx4vcyi30fri0fjqy6giq5xmpn8rmz4" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Lighthouse|image_name=മൺറോ ലൈറ്റ് പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|location=[[Kottayam]], [[Kerala]]&lt;br /&gt;[[India]]|coordinates={{coord|9|31|48.95|N|76|30|6.8|E|display=inline,title}}|yearbuilt=1815|shape=cylindrical tower|marking=white and red horizontal bands|height={{convert|41|m|ft}}|range={{convert|28|nmi}}}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
{| class=&quot;infobox vcard&quot;
|+ class=&quot;infobox-title fn&quot; id=&quot;8&quot; |മൺറോ വിളക്കുമാടം
| class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:മൺറോ_ലൈറ്റ്_പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|ചട്ടരഹിതം]]
|
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |&lt;mapframe zoom=&quot;5&quot; frameless=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; longitude=&quot;76.501888888889&quot; latitude=&quot;9.5302638888889&quot; height=&quot;200&quot; width=&quot;270&quot;&gt;{&quot;type&quot;:&quot;Feature&quot;,&quot;geometry&quot;:{&quot;coordinates&quot;:[76.50188888888889,9.53026388888889],&quot;type&quot;:&quot;Point&quot;},&quot;properties&quot;:{&quot;marker-color&quot;:&quot;#5E74F3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Munroe Lighthouse&quot;,&quot;marker-symbol&quot;:&quot;lighthouse&quot;}}&lt;/mapframe&gt;&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സ്ഥലം
| class=&quot;infobox-data label&quot; |[[Kottayam|കോട്ടയം]], [[Kerala|കേരളം]]&lt;br /&gt;[[India|ഇന്ത്യ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[Geographic coordinate system|കോർഡിനേറ്റുകൾ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′ 48.95 ′′N&lt;/span&gt; 76°30′ 6.8′′E&lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8′′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639 ° N 76.501889 ° E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′48.95″N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8″E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639°N 76.501889°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- style=&quot;background:#b9deed;color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |1815
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഉയരം.
| class=&quot;infobox-data&quot; |41 മീറ്റർ (135 അടി) &amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ആകൃതി.
| class=&quot;infobox-data&quot; |സിലിണ്ടർ ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |അടയാളങ്ങൾ
| class=&quot;infobox-data note&quot; |വെളുത്തതും ചുവന്നതുമായ തിരശ്ചീന ബാൻഡുകൾ
|- class=&quot;infobox-hiddenrow&quot; style=&quot;display:none&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
|- style=&quot;background:#FAF884; color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |വെളിച്ചം.
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |പരിധി
| class=&quot;infobox-data&quot; |28 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ (52 km) 32 mi) &amp;nbsp;&amp;nbsp;
|}
കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പഴുക്കനില പ്രദേശത്തെ അതിപുരതനമായ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ് '''മൺറോ വിളക്കുമാടം'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html|title=All About Kerala's Munro Lighthouse, The Forgotten Guiding Light For Sailors To Kottayam|access-date=2024-11-09|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Sister project/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
[[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>qx4vcyi30fri0fjqy6giq5xmpn8rmz4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652303</id>
      <parentid>4652302</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1351855333|Munroe Lighthouse]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5546" sha1="cjyurxqrcyw62gwopmxizbsd90w3v7h" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Lighthouse|image_name=മൺറോ ലൈറ്റ് പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|location=[[Kottayam]], [[Kerala]]&lt;br /&gt;[[India]]|coordinates={{coord|9|31|48.95|N|76|30|6.8|E|display=inline,title}}|yearbuilt=1815|shape=cylindrical tower|marking=white and red horizontal bands|height={{convert|41|m|ft}}|range={{convert|28|nmi}}}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
{| class=&quot;infobox vcard&quot;
|+ class=&quot;infobox-title fn&quot; id=&quot;8&quot; |മൺറോ വിളക്കുമാടം
| class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:മൺറോ_ലൈറ്റ്_പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|ചട്ടരഹിതം]]
|
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |&lt;mapframe zoom=&quot;5&quot; frameless=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; longitude=&quot;76.501888888889&quot; latitude=&quot;9.5302638888889&quot; height=&quot;200&quot; width=&quot;270&quot;&gt;{&quot;type&quot;:&quot;Feature&quot;,&quot;geometry&quot;:{&quot;coordinates&quot;:[76.50188888888889,9.53026388888889],&quot;type&quot;:&quot;Point&quot;},&quot;properties&quot;:{&quot;marker-color&quot;:&quot;#5E74F3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Munroe Lighthouse&quot;,&quot;marker-symbol&quot;:&quot;lighthouse&quot;}}&lt;/mapframe&gt;&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സ്ഥലം
| class=&quot;infobox-data label&quot; |[[Kottayam|കോട്ടയം]], [[Kerala|കേരളം]]&lt;br /&gt;[[India|ഇന്ത്യ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[Geographic coordinate system|കോർഡിനേറ്റുകൾ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′ 48.95 ′′N&lt;/span&gt; 76°30′ 6.8′′E&lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8′′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639 ° N 76.501889 ° E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′48.95″N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8″E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639°N 76.501889°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- style=&quot;background:#b9deed;color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |1815
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഉയരം.
| class=&quot;infobox-data&quot; |41 മീറ്റർ (135 അടി) &amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ആകൃതി.
| class=&quot;infobox-data&quot; |സിലിണ്ടർ ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |അടയാളങ്ങൾ
| class=&quot;infobox-data note&quot; |വെളുത്തതും ചുവന്നതുമായ തിരശ്ചീന ബാൻഡുകൾ
|- class=&quot;infobox-hiddenrow&quot; style=&quot;display:none&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
|- style=&quot;background:#FAF884; color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |വെളിച്ചം.
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |പരിധി
| class=&quot;infobox-data&quot; |28 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ (52 km) 32 mi) &amp;nbsp;&amp;nbsp;
|}
കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പഴുക്കനില പ്രദേശത്തെ അതിപുരതനമായ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ് '''മൺറോ വിളക്കുമാടം'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html|title=All About Kerala's Munro Lighthouse, The Forgotten Guiding Light For Sailors To Kottayam|access-date=2024-11-09|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Sister project/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;

*  
*  
* [https://www.youtube.com/watch?v=I1YNw0nGRjo 'The cotten to go to go to be.']
[[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>cjyurxqrcyw62gwopmxizbsd90w3v7h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652304</id>
      <parentid>4652303</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1351855333|Munroe Lighthouse]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7994" sha1="7a3zk08u7439b0gn5etw7x52fssm9rq" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Lighthouse|image_name=മൺറോ ലൈറ്റ് പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|location=[[Kottayam]], [[Kerala]]&lt;br /&gt;[[India]]|coordinates={{coord|9|31|48.95|N|76|30|6.8|E|display=inline,title}}|yearbuilt=1815|shape=cylindrical tower|marking=white and red horizontal bands|height={{convert|41|m|ft}}|range={{convert|28|nmi}}}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
{| class=&quot;infobox vcard&quot;
|+ class=&quot;infobox-title fn&quot; id=&quot;8&quot; |മൺറോ വിളക്കുമാടം
| class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:മൺറോ_ലൈറ്റ്_പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|ചട്ടരഹിതം]]
|
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |&lt;mapframe zoom=&quot;5&quot; frameless=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; longitude=&quot;76.501888888889&quot; latitude=&quot;9.5302638888889&quot; height=&quot;200&quot; width=&quot;270&quot;&gt;{&quot;type&quot;:&quot;Feature&quot;,&quot;geometry&quot;:{&quot;coordinates&quot;:[76.50188888888889,9.53026388888889],&quot;type&quot;:&quot;Point&quot;},&quot;properties&quot;:{&quot;marker-color&quot;:&quot;#5E74F3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Munroe Lighthouse&quot;,&quot;marker-symbol&quot;:&quot;lighthouse&quot;}}&lt;/mapframe&gt;&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സ്ഥലം
| class=&quot;infobox-data label&quot; |[[Kottayam|കോട്ടയം]], [[Kerala|കേരളം]]&lt;br /&gt;[[India|ഇന്ത്യ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[Geographic coordinate system|കോർഡിനേറ്റുകൾ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′ 48.95 ′′N&lt;/span&gt; 76°30′ 6.8′′E&lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8′′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639 ° N 76.501889 ° E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′48.95″N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8″E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639°N 76.501889°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- style=&quot;background:#b9deed;color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |1815
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഉയരം.
| class=&quot;infobox-data&quot; |41 മീറ്റർ (135 അടി) &amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ആകൃതി.
| class=&quot;infobox-data&quot; |സിലിണ്ടർ ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |അടയാളങ്ങൾ
| class=&quot;infobox-data note&quot; |വെളുത്തതും ചുവന്നതുമായ തിരശ്ചീന ബാൻഡുകൾ
|- class=&quot;infobox-hiddenrow&quot; style=&quot;display:none&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
|- style=&quot;background:#FAF884; color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |വെളിച്ചം.
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |പരിധി
| class=&quot;infobox-data&quot; |28 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ (52 km) 32 mi) &amp;nbsp;&amp;nbsp;
|}
കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പഴുക്കനില പ്രദേശത്തെ അതിപുരതനമായ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ് '''മൺറോ വിളക്കുമാടം'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html|title=All About Kerala's Munro Lighthouse, The Forgotten Guiding Light For Sailors To Kottayam|access-date=2024-11-09|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
1815 ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ നിർമ്മിച്ച ഇതിന് [[ജോൺ മൺറോ|കേണൽ ജോൺ മൺറോ]] പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/travel-news/2020/10/07/munroe-island-puzhukkanila-kottayam.html|title=Munroe lighthouse at Puzhukkanila to flash again|access-date=2024-11-09|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt; അഷ്ടമുടി തടാകത്തിനും കല്ലട നദിക്കും സമീപമാണ് ഇത്. 41 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഈ വിളക്കുമാടം ഈ ചാനലിലൂടെ വ്യാപാര കപ്പലുകൾ നയിക്കുന്നതിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html|title=All About Kerala's Munro Lighthouse, The Forgotten Guiding Light For Sailors To Kottayam|access-date=2024-11-09|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt; തുടക്കത്തിൽ [[മണ്ണെണ്ണ]] ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് കത്തിച്ചിരുന്നത്, കാലക്രമേണ ഇത് ഇലക്ട്രിക് ലൈറ്റിംഗിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുകയും ഇത് 28 നോട്ടിക്കൽ മൈലായി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.ഇന്ന്, വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് വിളക്കുമാടത്തിൻറെ കൊളോണിയൽ ഭൂതകാലം പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യാനും ശാന്തമായ കായലിൻറെയും ചുറ്റുപാടുകളുടെയും വിശാലമായ കാഴ്ച ആസ്വദിക്കാനും കഴിയും.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://travalam.com/place/munroe-lighthouse-kottayam|title=Munroe Lighthouse Kottayam • Travalam|access-date=2024-11-09|website=travalam.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hikottayam.in/monroelighthouse.html|title=Monroe Lighthouse Kottayam - Hi Kottayam Tourist Places|access-date=2024-11-09|website=hikottayam.in}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Sister project/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;

*  
*  
* [https://www.youtube.com/watch?v=I1YNw0nGRjo 'The cotten to go to go to be.']
[[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>7a3zk08u7439b0gn5etw7x52fssm9rq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652307</id>
      <parentid>4652304</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>infobox added</comment>
      <origin>4652307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4336" sha1="dcgu5hmo919i4h52371nx3h0wn0t8nb" xml:space="preserve">{{orphan|date=November 2024}}
{{Infobox lighthouse
| image_name             = മൺറോ ലൈറ്റ് പള്ളം-കോട്ടയം.jpg
| location               = [[Kottayam]], [[Kerala]]&lt;br /&gt;[[India]]
| coordinates            = {{coord|9|31|48.95|N|76|30|6.8|E|display=inline,title}}
| yearbuilt              = 1815
| shape                  = cylindrical tower
| marking                = white and red horizontal bands
| height                 = {{convert|41|m|ft}}
| range                  = {{convert|28|nmi}}
}}
കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പഴുക്കനില പ്രദേശത്തെ അതിപുരതനമായ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ് '''മൺറോ വിളക്കുമാടം'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html|title=All About Kerala's Munro Lighthouse, The Forgotten Guiding Light For Sailors To Kottayam|access-date=2024-11-09|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
1815 ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ നിർമ്മിച്ച ഇതിന് [[ജോൺ മൺറോ|കേണൽ ജോൺ മൺറോ]] പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/travel-news/2020/10/07/munroe-island-puzhukkanila-kottayam.html|title=Munroe lighthouse at Puzhukkanila to flash again|access-date=2024-11-09|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt; അഷ്ടമുടി തടാകത്തിനും കല്ലട നദിക്കും സമീപമാണ് ഇത്. 41 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഈ വിളക്കുമാടം ഈ ചാനലിലൂടെ വ്യാപാര കപ്പലുകൾ നയിക്കുന്നതിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html|title=All About Kerala's Munro Lighthouse, The Forgotten Guiding Light For Sailors To Kottayam|access-date=2024-11-09|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt; തുടക്കത്തിൽ [[മണ്ണെണ്ണ]] ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് കത്തിച്ചിരുന്നത്, കാലക്രമേണ ഇത് ഇലക്ട്രിക് ലൈറ്റിംഗിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുകയും ഇത് 28 നോട്ടിക്കൽ മൈലായി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.ഇന്ന്, വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് വിളക്കുമാടത്തിൻറെ കൊളോണിയൽ ഭൂതകാലം പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യാനും ശാന്തമായ കായലിൻറെയും ചുറ്റുപാടുകളുടെയും വിശാലമായ കാഴ്ച ആസ്വദിക്കാനും കഴിയും.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://travalam.com/place/munroe-lighthouse-kottayam|title=Munroe Lighthouse Kottayam • Travalam|access-date=2024-11-09|website=travalam.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hikottayam.in/monroelighthouse.html|title=Monroe Lighthouse Kottayam - Hi Kottayam Tourist Places|access-date=2024-11-09|website=hikottayam.in}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Sister project/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;

*  
*  
* [https://www.youtube.com/watch?v=I1YNw0nGRjo 'The cotten to go to go to be.']
[[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>dcgu5hmo919i4h52371nx3h0wn0t8nb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652309</id>
      <parentid>4652307</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T18:05:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SijiR</username>
        <id>34798</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1351855333|Munroe Lighthouse]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4652309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8046" sha1="sqcn6m8hk1ss3t4hu5840vd9cmx7bgj" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Lighthouse|image_name=മൺറോ ലൈറ്റ് പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|location=[[Kottayam]], [[Kerala]]&lt;br /&gt;[[India]]|coordinates={{coord|9|31|48.95|N|76|30|6.8|E|display=inline,title}}|yearbuilt=1815|shape=cylindrical tower|marking=white and red horizontal bands|height={{convert|41|m|ft}}|range={{convert|28|nmi}}}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
{| class=&quot;infobox vcard&quot;
|+ class=&quot;infobox-title fn&quot; id=&quot;8&quot; |മൺറോ വിളക്കുമാടം
| class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:മൺറോ_ലൈറ്റ്_പള്ളം-കോട്ടയം.jpg|ചട്ടരഹിതം]]
|
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |&lt;mapframe zoom=&quot;5&quot; frameless=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; longitude=&quot;76.501888888889&quot; latitude=&quot;9.5302638888889&quot; height=&quot;200&quot; width=&quot;270&quot;&gt;{&quot;type&quot;:&quot;Feature&quot;,&quot;geometry&quot;:{&quot;coordinates&quot;:[76.50188888888889,9.53026388888889],&quot;type&quot;:&quot;Point&quot;},&quot;properties&quot;:{&quot;marker-color&quot;:&quot;#5E74F3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Munroe Lighthouse&quot;,&quot;marker-symbol&quot;:&quot;lighthouse&quot;}}&lt;/mapframe&gt;&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |സ്ഥലം
| class=&quot;infobox-data label&quot; |[[Kottayam|കോട്ടയം]], [[Kerala|കേരളം]]&lt;br /&gt;[[India|ഇന്ത്യ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[Geographic coordinate system|കോർഡിനേറ്റുകൾ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′ 48.95 ′′N&lt;/span&gt; 76°30′ 6.8′′E&lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8′′E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639 ° N 76.501889 ° E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Munroe_Lighthouse&amp;params=9_31_48.95_N_76_30_6.8_E_ &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°31′48.95″N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°30′6.8″E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.5302639°N 76.501889°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.5302639; 76.501889&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- style=&quot;background:#b9deed;color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |1815
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ഉയരം.
| class=&quot;infobox-data&quot; |41 മീറ്റർ (135 അടി) &amp;nbsp;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ആകൃതി.
| class=&quot;infobox-data&quot; |സിലിണ്ടർ ഗോപുരം
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |അടയാളങ്ങൾ
| class=&quot;infobox-data note&quot; |വെളുത്തതും ചുവന്നതുമായ തിരശ്ചീന ബാൻഡുകൾ
|- class=&quot;infobox-hiddenrow&quot; style=&quot;display:none&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
|- style=&quot;background:#FAF884; color:inherit;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |വെളിച്ചം.
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |പരിധി
| class=&quot;infobox-data&quot; |28 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ (52 km) 32 mi) &amp;nbsp;&amp;nbsp;
|}
കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പഴുക്കനില പ്രദേശത്തെ അതിപുരതനമായ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ് '''മൺറോ വിളക്കുമാടം'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html|title=All About Kerala's Munro Lighthouse, The Forgotten Guiding Light For Sailors To Kottayam|access-date=2024-11-09|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
1815 ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ നിർമ്മിച്ച ഇതിന് [[ജോൺ മൺറോ|കേണൽ ജോൺ മൺറോ]] പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/travel-news/2020/10/07/munroe-island-puzhukkanila-kottayam.html|title=Munroe lighthouse at Puzhukkanila to flash again|access-date=2024-11-09|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt; അഷ്ടമുടി തടാകത്തിനും കല്ലട നദിക്കും സമീപമാണ് ഇത്. 41 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഈ വിളക്കുമാടം ഈ ചാനലിലൂടെ വ്യാപാര കപ്പലുകൾ നയിക്കുന്നതിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html|title=All About Kerala's Munro Lighthouse, The Forgotten Guiding Light For Sailors To Kottayam|access-date=2024-11-09|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt; തുടക്കത്തിൽ [[മണ്ണെണ്ണ]] ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് കത്തിച്ചിരുന്നത്, കാലക്രമേണ ഇത് ഇലക്ട്രിക് ലൈറ്റിംഗിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുകയും ഇത് 28 നോട്ടിക്കൽ മൈലായി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.ഇന്ന്, വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് വിളക്കുമാടത്തിൻറെ കൊളോണിയൽ ഭൂതകാലം പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യാനും ശാന്തമായ കായലിൻറെയും ചുറ്റുപാടുകളുടെയും വിശാലമായ കാഴ്ച ആസ്വദിക്കാനും കഴിയും.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://travalam.com/place/munroe-lighthouse-kottayam|title=Munroe Lighthouse Kottayam • Travalam|access-date=2024-11-09|website=travalam.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hikottayam.in/monroelighthouse.html|title=Monroe Lighthouse Kottayam - Hi Kottayam Tourist Places|access-date=2024-11-09|website=hikottayam.in}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Sister project/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Commons category|Pallom lighthouse|position=left}}

*  
*  
* [https://www.youtube.com/watch?v=I1YNw0nGRjo 'The cotten to go to go to be.']
[[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>sqcn6m8hk1ss3t4hu5840vd9cmx7bgj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Wildtierreservat</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669742</id>
    <redirect title="ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Izamela" />
    <revision>
      <id>4652341</id>
      <timestamp>2026-08-01T21:08:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MBq</username>
        <id>91304</id>
      </contributor>
      <comment>MBq എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Wildtierreservat]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Izamela]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: &quot;[[Special:CentralAuth/Wildtierreservat|Wildtierreservat]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/Izamela|Izamela]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>4652341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="017p1z4olzjccxqpfwwjcf9gzp2ueec" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Izamela]]</text>
      <sha1>017p1z4olzjccxqpfwwjcf9gzp2ueec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാഹി ലൈറ്റ്ഹൌസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669743</id>
    <redirect title="മാഹി വിളക്കുമാടം" />
    <revision>
      <id>4652369</id>
      <timestamp>2026-08-02T04:06:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>Ranjithsiji എന്ന ഉപയോക്താവ് [[മാഹി ലൈറ്റ്ഹൌസ്]] എന്ന താൾ [[മാഹി വിളക്കുമാടം]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: തലക്കെട്ട് മലയാളമാക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="jthguygryhpfvc7rrxwwr712fdmaf02" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[മാഹി വിളക്കുമാടം]]</text>
      <sha1>jthguygryhpfvc7rrxwwr712fdmaf02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:മാഹി ലൈറ്റ്ഹൌസ്</title>
    <ns>1</ns>
    <id>669744</id>
    <redirect title="സംവാദം:മാഹി വിളക്കുമാടം" />
    <revision>
      <id>4652371</id>
      <timestamp>2026-08-02T04:06:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>Ranjithsiji എന്ന ഉപയോക്താവ് [[സംവാദം:മാഹി ലൈറ്റ്ഹൌസ്]] എന്ന താൾ [[സംവാദം:മാഹി വിളക്കുമാടം]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: തലക്കെട്ട് മലയാളമാക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="0fhwi85ihpqzr4az7arhpz5cxgj5nsp" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[സംവാദം:മാഹി വിളക്കുമാടം]]</text>
      <sha1>0fhwi85ihpqzr4az7arhpz5cxgj5nsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Lighthouses in Kerala</title>
    <ns>10</ns>
    <id>669745</id>
    <revision>
      <id>4652372</id>
      <timestamp>2022-11-19T22:21:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Andrybak</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categorization (via [[WP:JWB]])</comment>
      <origin>4652372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1378" sha1="lvf8pkzxaqutfwjory8nirk6mqx8m0z" xml:space="preserve">{{navbox
| name = Lighthouses in Kerala
| title = Lighthouses in Kerala
| listclass = hlist
| state = {{{state|expanded}}}
| above = Lighthouses are listed in a north to south sequence. ''Italics'' indicate inactive sites.
| imagestyle = padding:0 0.1em 0 0.1em;
| image = [[File:Leuchtturm in Kollam.jpg|120px|Tangasseri Lighthouse]]
| bodyclass = hlist
| below =
* {{icon|Category}} [[:Category:Lighthouses in Kerala|Category]]
* {{Icon|WikiProject}} [[Wikipedia:WikiProject Lighthouses|WikiProject]]
* {{portal-inline|India}}
| list1 =
* [[Kannur Lighthouse|Kannur]]
* [[Mahe Lighthouse|Mahe]]
* [[Kadalur Point Lighthouse|Kadalur Point]]
* [[Kozhikkode Lighthouse|Kozhikode]]
* [[Beypore Lighthouse|Beypore]]
* [[Ponnani Lighthouse|Ponnani]]
* [[Chetwai Lighthouse|Chetwai]]
* [[Azhikode Lighthouse|Azhikode]]
* [[Vypin Lighthouse|Vypin]]
* [[Manakkodam Lighthouse|Manakkodam]]
* [[Alappuzha Lighthouse|Alappuzha]]
* [[Kovilthottam Lighthouse|Kovilthottam]]
* [[Tangasseri Lighthouse|Tangasseri]]
* [[Vizhinjam Lighthouse|Vizhinjam]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
{{Align|right|{{Check completeness of transclusions}}}}
{{collapsible option}}
== See also ==
* [[:Category:Lighthouses in Kerala]]
[[Category:Kerala navigational boxes|Lighthouses]]
[[Category:Lighthouse templates|Kerala]]
[[Category:India buildings and structures navigational boxes]]
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lvf8pkzxaqutfwjory8nirk6mqx8m0z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652373</id>
      <parentid>4652372</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:08:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:Lighthouses_in_Kerala]] എന്നതിൽ നിന്ന് ഒരു പതിപ്പ് ഇറക്കുമതി ചെയ്തു</comment>
      <origin>4652372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1378" sha1="lvf8pkzxaqutfwjory8nirk6mqx8m0z" xml:space="preserve">{{navbox
| name = Lighthouses in Kerala
| title = Lighthouses in Kerala
| listclass = hlist
| state = {{{state|expanded}}}
| above = Lighthouses are listed in a north to south sequence. ''Italics'' indicate inactive sites.
| imagestyle = padding:0 0.1em 0 0.1em;
| image = [[File:Leuchtturm in Kollam.jpg|120px|Tangasseri Lighthouse]]
| bodyclass = hlist
| below =
* {{icon|Category}} [[:Category:Lighthouses in Kerala|Category]]
* {{Icon|WikiProject}} [[Wikipedia:WikiProject Lighthouses|WikiProject]]
* {{portal-inline|India}}
| list1 =
* [[Kannur Lighthouse|Kannur]]
* [[Mahe Lighthouse|Mahe]]
* [[Kadalur Point Lighthouse|Kadalur Point]]
* [[Kozhikkode Lighthouse|Kozhikode]]
* [[Beypore Lighthouse|Beypore]]
* [[Ponnani Lighthouse|Ponnani]]
* [[Chetwai Lighthouse|Chetwai]]
* [[Azhikode Lighthouse|Azhikode]]
* [[Vypin Lighthouse|Vypin]]
* [[Manakkodam Lighthouse|Manakkodam]]
* [[Alappuzha Lighthouse|Alappuzha]]
* [[Kovilthottam Lighthouse|Kovilthottam]]
* [[Tangasseri Lighthouse|Tangasseri]]
* [[Vizhinjam Lighthouse|Vizhinjam]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
{{Align|right|{{Check completeness of transclusions}}}}
{{collapsible option}}
== See also ==
* [[:Category:Lighthouses in Kerala]]
[[Category:Kerala navigational boxes|Lighthouses]]
[[Category:Lighthouse templates|Kerala]]
[[Category:India buildings and structures navigational boxes]]
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lvf8pkzxaqutfwjory8nirk6mqx8m0z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652385</id>
      <parentid>4652373</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>update text</comment>
      <origin>4652385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2555" sha1="k80uylqfizn0h488zcjnx8hlvw8n512" xml:space="preserve">{{navbox
| name = Lighthouses in Kerala
| title = കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ
| listclass = hlist
| state = {{{state|expanded}}}
| above = വിളക്കുമാടങ്ങൾ വടക്കുനിന്ന് തെക്കോട്ട് എന്ന ക്രമത്തിലാണ്. ചെരിച്ചെഴുതിയവ ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കാത്തവയാണ്.
| imagestyle = padding:0 0.1em 0 0.1em;
| image = [[File:Leuchtturm in Kollam.jpg|120px|തങ്കശേരി വിളക്കുമാടം]]
| bodyclass = hlist
| below =
* {{icon|Category}} [[:Category:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ|വർഗ്ഗം]]
* {{Icon|WikiProject}} [[Wikipedia:WikiProject Lighthouses|WikiProject]]
* {{portal-inline|India}}
| list1 =
* [[കണ്ണൂർ വിളക്കുമാടം|കണ്ണൂർ]]
* [[മാഹി വിളക്കുമാടം|മാഹി]]
* [[കടലൂർ പോയന്റ് വിളക്കുമാടം|കടലൂർ പോയന്റ്]]
* [[കോഴിക്കോട് വിളക്കുമാടം|കോഴിക്കോട്]]
* [[ബേപ്പൂർ വിളക്കുമാടം|ബേപ്പൂർ]]
* [[പൊന്നാനി വിളക്കുമാടം|പൊന്നാനി]]
* [[ചേറ്റുവ വിളക്കുമാടം|ചേറ്റുവ]]
* [[അഴീക്കോട് വിളക്കുമാടം|അഴീക്കോട്]]
* [[വൈപ്പിൻ വിളക്കുമാടം|വൈപ്പിൻ]]
* [[മനക്കോടം വിളക്കുമാടം|മനക്കോടം]]
* [[ആലപ്പുഴ വിളക്കുമാടം|ആലപ്പുഴ]]
* [[കോവിൽതോട്ടം വിളക്കുമാടം|കോവിൽതോട്ടം]]
* [[തങ്കശ്ശേരി വിളക്കുമാടം|തങ്കശ്ശേരി]]
* [[വിഴിഞ്ഞം വിളക്കുമാടം|വിഴിഞ്ഞം]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
{{Align|right|{{Check completeness of transclusions}}}}
{{collapsible option}}
== See also ==
* [[:Category:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[Category:Kerala navigational boxes|Lighthouses]]
[[Category:Lighthouse templates|Kerala]]
[[Category:India buildings and structures navigational boxes]]
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k80uylqfizn0h488zcjnx8hlvw8n512</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652386</id>
      <parentid>4652385</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>അക്ഷരത്തെറ്റ് തിരുത്തി</comment>
      <origin>4652386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2561" sha1="juv1as856eayluzre610p9b33brb9sv" xml:space="preserve">{{navbox
| name = Lighthouses in Kerala
| title = കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ
| listclass = hlist
| state = {{{state|expanded}}}
| above = വിളക്കുമാടങ്ങൾ വടക്കുനിന്ന് തെക്കോട്ട് എന്ന ക്രമത്തിലാണ്. ചെരിച്ചെഴുതിയവ ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കാത്തവയാണ്.
| imagestyle = padding:0 0.1em 0 0.1em;
| image = [[File:Leuchtturm in Kollam.jpg|120px|തങ്കശേരി വിളക്കുമാടം]]
| bodyclass = hlist
| below =
* {{icon|Category}} [[:Category:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ|വർഗ്ഗം]]
* {{Icon|WikiProject}} [[Wikipedia:WikiProject Lighthouses|WikiProject]]
* {{portal-inline|India}}
| list1 =
* [[കണ്ണൂർ വിളക്കുമാടം|കണ്ണൂർ]]
* [[മാഹി വിളക്കുമാടം|മാഹി]]
* [[കടലൂർ പോയിന്റ് വിളക്കുമാടം|കടലൂർ പോയിന്റ്]]
* [[കോഴിക്കോട് വിളക്കുമാടം|കോഴിക്കോട്]]
* [[ബേപ്പൂർ വിളക്കുമാടം|ബേപ്പൂർ]]
* [[പൊന്നാനി വിളക്കുമാടം|പൊന്നാനി]]
* [[ചേറ്റുവ വിളക്കുമാടം|ചേറ്റുവ]]
* [[അഴീക്കോട് വിളക്കുമാടം|അഴീക്കോട്]]
* [[വൈപ്പിൻ വിളക്കുമാടം|വൈപ്പിൻ]]
* [[മനക്കോടം വിളക്കുമാടം|മനക്കോടം]]
* [[ആലപ്പുഴ വിളക്കുമാടം|ആലപ്പുഴ]]
* [[കോവിൽതോട്ടം വിളക്കുമാടം|കോവിൽതോട്ടം]]
* [[തങ്കശ്ശേരി വിളക്കുമാടം|തങ്കശ്ശേരി]]
* [[വിഴിഞ്ഞം വിളക്കുമാടം|വിഴിഞ്ഞം]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
{{Align|right|{{Check completeness of transclusions}}}}
{{collapsible option}}
== See also ==
* [[:Category:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[Category:Kerala navigational boxes|Lighthouses]]
[[Category:Lighthouse templates|Kerala]]
[[Category:India buildings and structures navigational boxes]]
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>juv1as856eayluzre610p9b33brb9sv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652387</id>
      <parentid>4652386</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>add into list</comment>
      <origin>4652387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2627" sha1="390dzifqa32jd9w1ubcfrf9nduiwimv" xml:space="preserve">{{navbox
| name = Lighthouses in Kerala
| title = കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ
| listclass = hlist
| state = {{{state|expanded}}}
| above = വിളക്കുമാടങ്ങൾ വടക്കുനിന്ന് തെക്കോട്ട് എന്ന ക്രമത്തിലാണ്. ചെരിച്ചെഴുതിയവ ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കാത്തവയാണ്.
| imagestyle = padding:0 0.1em 0 0.1em;
| image = [[File:Leuchtturm in Kollam.jpg|120px|തങ്കശേരി വിളക്കുമാടം]]
| bodyclass = hlist
| below =
* {{icon|Category}} [[:Category:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ|വർഗ്ഗം]]
* {{Icon|WikiProject}} [[Wikipedia:WikiProject Lighthouses|WikiProject]]
* {{portal-inline|India}}
| list1 =
* [[കണ്ണൂർ വിളക്കുമാടം|കണ്ണൂർ]]
* [[മാഹി വിളക്കുമാടം|മാഹി]]
* [[കടലൂർ പോയിന്റ് വിളക്കുമാടം|കടലൂർ പോയിന്റ്]]
* [[കോഴിക്കോട് വിളക്കുമാടം|കോഴിക്കോട്]]
* [[ബേപ്പൂർ വിളക്കുമാടം|ബേപ്പൂർ]]
* [[പൊന്നാനി വിളക്കുമാടം|പൊന്നാനി]]
* [[ചേറ്റുവ വിളക്കുമാടം|ചേറ്റുവ]]
* [[അഴീക്കോട് വിളക്കുമാടം|അഴീക്കോട്]]
* [[വൈപ്പിൻ വിളക്കുമാടം|വൈപ്പിൻ]]
* [[മനക്കോടം വിളക്കുമാടം|മനക്കോടം]]
* [[ആലപ്പുഴ വിളക്കുമാടം|ആലപ്പുഴ]]
* [[മൺറോ വിളക്കുമാടം|മൺറോ]]
* [[കോവിൽതോട്ടം വിളക്കുമാടം|കോവിൽതോട്ടം]]
* [[തങ്കശ്ശേരി വിളക്കുമാടം|തങ്കശ്ശേരി]]
* [[വിഴിഞ്ഞം വിളക്കുമാടം|വിഴിഞ്ഞം]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
{{Align|right|{{Check completeness of transclusions}}}}
{{collapsible option}}
== See also ==
* [[:Category:കേരളത്തിലെ വിളക്കുമാടങ്ങൾ]]
[[Category:Kerala navigational boxes|Lighthouses]]
[[Category:Lighthouse templates|Kerala]]
[[Category:India buildings and structures navigational boxes]]
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>390dzifqa32jd9w1ubcfrf9nduiwimv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നിഹായതുൽ മുഹ്താജ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669746</id>
    <revision>
      <id>4652388</id>
      <timestamp>2026-08-02T04:21:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amsabith</username>
        <id>208057</id>
      </contributor>
      <comment>പുതിയ ലേഖനം</comment>
      <origin>4652388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1589" sha1="qr83o6ytayvsvu22dghdfkm383666ul" xml:space="preserve">നിഹായത്തുൽ മുഹ്താജ് (പൂർണ്ണനാമം: നിഹായത്തുൽ മുഹ്താജ് ഇലാ ശർഹ് അൽ-മിൻഹാജ്, അറബി: نهاية المحتاج إلى شرح المنهاج) എന്നത് ശാഫി മദ്ഹബിലെ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതും ആധികാരികവുമായ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര (ഫിഖ്ഹ്) ഗ്രന്ഥമാണ്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന പ്രമുഖ പണ്ഡിതനായ ഇമാം ശംസുദ്ദീൻ അർ-റംലിയാണ് (മരണം: എ.ഡി 1596 / ഹിജ്റ 1004) ഇത് രചിച്ചത്. ഇമാം നവവി രചിച്ച പ്രശസ്ത കർമ്മശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായ 'മിൻഹാജുത്താലിബീൻ' (منهاج الطالبين) എന്ന കൃതിയുടെ വിപുലമായ വിശദീകരണമാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ahmad ibn Naqib al-Misri |title=Reliance of the Traveller |publisher=Amana Publications |year=1997 |isbn=978-0-915957-72-9 |language=Arabic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.2139/ssrn.7113378|title=CSR Spending in Islamic Banks of Bangladesh: From the Point of View of Maslahah and Maqasid al-Shariah|access-date=2026-08-02|last=Al Masud|first=Abdullah|date=2026}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>qr83o6ytayvsvu22dghdfkm383666ul</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652389</id>
      <parentid>4652388</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:24:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amsabith</username>
        <id>208057</id>
      </contributor>
      <comment>അവലംബം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4652389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1849" sha1="odyasd9e4mj9jolxissmsxsa68gkrrv" xml:space="preserve">നിഹായത്തുൽ മുഹ്താജ് (പൂർണ്ണനാമം: നിഹായത്തുൽ മുഹ്താജ് ഇലാ ശർഹ് അൽ-മിൻഹാജ്, അറബി: نهاية المحتاج إلى شرح المنهاج) എന്നത് ശാഫി മദ്ഹബിലെ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതും ആധികാരികവുമായ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര (ഫിഖ്ഹ്) ഗ്രന്ഥമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.org/details/NihayatalMuhtajSharhalMinhaj|title=Ramli's Nihayat al-Muhtaj Sharh al-Minhaj : Muhammad b. Ahmad b. Hamzah al-Ramli : Free Download, Borrow, and Streaming|access-date=2026-08-02|language=en}}&lt;/ref&gt; പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന പ്രമുഖ പണ്ഡിതനായ ഇമാം ശംസുദ്ദീൻ അർ-റംലിയാണ് (മരണം: എ.ഡി 1596 / ഹിജ്റ 1004) ഇത് രചിച്ചത്. ഇമാം നവവി രചിച്ച പ്രശസ്ത കർമ്മശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായ 'മിൻഹാജുത്താലിബീൻ' (منهاج الطالبين) എന്ന കൃതിയുടെ വിപുലമായ വിശദീകരണമാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ahmad ibn Naqib al-Misri |title=Reliance of the Traveller |publisher=Amana Publications |year=1997 |isbn=978-0-915957-72-9 |language=Arabic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.2139/ssrn.7113378|title=CSR Spending in Islamic Banks of Bangladesh: From the Point of View of Maslahah and Maqasid al-Shariah|access-date=2026-08-02|last=Al Masud|first=Abdullah|date=2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>odyasd9e4mj9jolxissmsxsa68gkrrv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652450</id>
      <parentid>4652389</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T07:24:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amsabith</username>
        <id>208057</id>
      </contributor>
      <comment>ചെറിയ ഹെഡ് ലൈൻ നൽകി</comment>
      <origin>4652450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1881" sha1="3zv0wtxngtufejpa9vp8i74dkcc2a5g" xml:space="preserve">നിഹായത്തുൽ മുഹ്താജ് (പൂർണ്ണനാമം: നിഹായത്തുൽ മുഹ്താജ് ഇലാ ശർഹ് അൽ-മിൻഹാജ്, അറബി: نهاية المحتاج إلى شرح المنهاج) എന്നത് ശാഫി മദ്ഹബിലെ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതും ആധികാരികവുമായ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക കർമ്മശാസ്ത്ര (ഫിഖ്ഹ്) ഗ്രന്ഥമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.org/details/NihayatalMuhtajSharhalMinhaj|title=Ramli's Nihayat al-Muhtaj Sharh al-Minhaj : Muhammad b. Ahmad b. Hamzah al-Ramli : Free Download, Borrow, and Streaming|access-date=2026-08-02|language=en}}&lt;/ref&gt; പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന പ്രമുഖ പണ്ഡിതനായ ഇമാം ശംസുദ്ദീൻ അർ-റംലിയാണ് (മരണം: എ.ഡി 1596 / ഹിജ്റ 1004) ഇത് രചിച്ചത്. ഇമാം നവവി രചിച്ച പ്രശസ്ത കർമ്മശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായ 'മിൻഹാജുത്താലിബീൻ' (منهاج الطالبين) എന്ന കൃതിയുടെ വിപുലമായ വിശദീകരണമാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ahmad ibn Naqib al-Misri |title=Reliance of the Traveller |publisher=Amana Publications |year=1997 |isbn=978-0-915957-72-9 |language=Arabic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.2139/ssrn.7113378|title=CSR Spending in Islamic Banks of Bangladesh: From the Point of View of Maslahah and Maqasid al-Shariah|access-date=2026-08-02|last=Al Masud|first=Abdullah|date=2026}}&lt;/ref&gt;

== റഫറൻസുകൾ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>3zv0wtxngtufejpa9vp8i74dkcc2a5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ibrahimsaifudeen</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669747</id>
    <revision>
      <id>4652453</id>
      <timestamp>2026-08-02T08:12:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6853" sha1="pmyrbftpm0wlm9v7g49k7bliqg9e4mh" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Ibrahimsaifudeen | Ibrahimsaifudeen | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:12, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>pmyrbftpm0wlm9v7g49k7bliqg9e4mh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652454</id>
      <parentid>4652453</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T08:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibrahimsaifudeen</username>
        <id>221036</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4652454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7384" sha1="td1qx3r7w630j29a09k2qemqjhr7ba1" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Ibrahimsaifudeen | Ibrahimsaifudeen | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:12, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== ചരിത്രം ==

തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ വർക്കല താലൂക്കിലെ സമീപപ്രദേശമായ നടയറ ചരിത്രമാണ് ഇവിടെ പറയാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് [[ഉപയോക്താവ്:Ibrahimsaifudeen|Ibrahimsaifudeen]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ibrahimsaifudeen|സംവാദം]]) 08:17, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>td1qx3r7w630j29a09k2qemqjhr7ba1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsreekkuttan</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669748</id>
    <revision>
      <id>4652457</id>
      <timestamp>2026-08-02T08:33:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[Template:Welcome|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6851" sha1="8cp5nzombng60y8d72frfatkcbf99as" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Arunsreekkuttan | Arunsreekkuttan | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:33, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8cp5nzombng60y8d72frfatkcbf99as</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/7</title>
    <ns>2</ns>
    <id>669749</id>
    <revision>
      <id>4652466</id>
      <timestamp>2026-08-02T09:13:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>CX ലേഖനങ്ങളുടെ മുഴുവൻ പട്ടിക — ഭാഗം 7 (യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം അനുസരിച്ച്)</comment>
      <origin>4652466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13237" sha1="lww7kuj19bq464iq9ejrsql7cxy7n7z" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മുഴുവൻ ലേഖനപ്പട്ടികയുടെ ഭാഗം 7/7 (ക്രമം 12001–12136). യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ ക്രമത്തിൽ. സൂചിക: [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക]]}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമം !! ലേഖനം !! ഉറവിട ഭാഷ !! യന്ത്രപരിഭാഷ % !! മനുഷ്യതിരുത്തൽ % !! പൈലറ്റിൽ തിരുത്തിയോ
|-
| 12001 || [[ഷെക്കീന ടിവി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12002 || [[ഷെയിൽ എണ്ണ]] || en || 0.0 || 3.2 || 
|-
| 12003 || [[ഷെയ്‌വിൽ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 19.0 || 
|-
| 12004 || [[ഷെഹ് വാ‍ൻ ചാവേർ സ്ഫോടനം 2017]] || en || 0.0 || 51.0 || 
|-
| 12005 || [[ഷോക്ക് സെൻസിറ്റിവിറ്റി]] || en || 0.0 || 67.8 || 
|-
| 12006 || [[ഷോർട്ട് വേവ് റേഡിയോ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12007 || [[ഷോൾഡർ ആംസ്]] || en || 0.0 || 26.7 || 
|-
| 12008 || [[സംഗീത കൃഷ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12009 || [[സകരിയ്യ അൽ അൻസ്വാരി]] || ar || 0.0 || 1.6 || 
|-
| 12010 || [[സഞ്ജന ബത്തുല]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12011 || [[സതീശൻ മന്ത്രിസഭ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12012 || [[സത്തൂർ]] || en || 0.0 || 32.8 || 
|-
| 12013 || [[സന്ദേശവാഹക ആർ.എൻ.ഏ]] || en || 0.0 || 2.0 || 
|-
| 12014 || [[സന്യ മൽഹോത്ര]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12015 || [[സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12016 || [[സബ് കലക്ടർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12017 || [[സമീർ അഞ്ജാൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12018 || [[സയാലി സഞ്ജീവ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12019 || [[സലാം അബു ഹാഷിം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12020 || [[സലാർ: ഭാഗം 1]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12021 || [[സവിത ബഹൻ]] || en || 0.0 || 46.0 || 
|-
| 12022 || [[സശാസ്ത്ര സീമ ബല്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12023 || [[സഹീദ് ലക്ഷ്മൺ നായക് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12024 || [[സാം വർതിംഗ്ടൻ‍]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12025 || [[സാഞ്ചസ്, സലുസ്റ്റിയാനോ]] || ru || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12026 || [[സാധിക രന്ധവ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12027 || [[സാമന്ത സ്മിത്ത്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12028 || [[സാമ്പാർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12029 || [[സാറാ അർജുൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12030 || [[സാലി റിച്ചാർഡ്സൺ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12031 || [[സാലിസ്ബറി ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 0.0 || 99.4 || 
|-
| 12032 || [[സാഷാ ബാബാങ്കസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12033 || [[സാൻ ഡീഗോ വേവ് എഫ്‌സി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12034 || [[സിക്സ്പെൻസ് നൺ ദ റിച്ചർ]] || en || 0.0 || 5.2 || 
|-
| 12035 || [[സിഖ് അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 21.9 || 
|-
| 12036 || [[സിഗ്നൽ ട്രാൻസ്മിഷൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12037 || [[സിങ്ങ് സ്റ്റ്രീറ്റ്]] || en || 0.0 || 50.8 || 
|-
| 12038 || [[സിഡ്നി സ്വീനി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12039 || [[സിദി മഹ്രെസ് ഖെല്ലൊവ്വ മോസ്ക്]] || en || 0.0 || 2.8 || 
|-
| 12040 || [[സിദ്ധിക ശർമ്മ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12041 || [[സിനി ഷെട്ടി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12042 || [[സിമെന നവാറേറ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12043 || [[സിമ്രാൻ കൗർ മുണ്ടി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12044 || [[സിയറു അഅ്ലാമി നുബലാഅ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12045 || [[സിലോട്ടം]] || en || 0.0 || 25.2 || 
|-
| 12046 || [[സില്ലെം ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 77.0 || 
|-
| 12047 || [[സിസ്ടെമ സാക് ആക്റ്റൂൺ]] || en || 0.0 || 28.5 || 
|-
| 12048 || [[സിസ്പാര]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12049 || [[സിൻടൈപ്പ്]] || en || 0.0 || 67.1 || 
|-
| 12050 || [[സിൻഡ്രെല്ല (1899 സിനിമ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12051 || [[സിൽവിയ ഹിച്ച്കോക്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12052 || [[സീതനഗരം മണ്ഡൽ]] || en || 0.0 || 16.0 || 
|-
| 12053 || [[സീതാരേ സമീൻ പർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12054 || [[സുചേത ദലാൽ]] || en || 0.0 || 29.5 || 
|-
| 12055 || [[സുനിത പുരി]] || en || 0.0 || 62.9 || 
|-
| 12056 || [[സുബൈദ ബിൻത് ജഅ്ഫർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12057 || [[സുബ് തും പ്രായേസീദിയം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12058 || [[സുമിത്ര ഗുഹ]] || en || 0.0 || 42.7 || 
|-
| 12059 || [[സുമൻ ബാല]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12060 || [[സുരജ്കുണ്ട് ചൂട് നീരുറവ]] || en || 0.0 || 7.9 || 
|-
| 12061 || [[സുല്ലൻ]] || ko || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12062 || [[സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12063 || [[സുഹാന ഖാൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12064 || [[സൂരി (നടൻ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12065 || [[സൃഷ്ടി ഡാങ്കേ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12066 || [[സെക്ഷൻ (സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 0.0 || 99.1 || 
|-
| 12067 || [[സെഗോവിയയിലെ അക്വിഡറ്റ്]] || en || 0.0 || 16.3 || 
|-
| 12068 || [[സെത്യ നൊവന്തൊ]] || en || 0.0 || 3.6 || 
|-
| 12069 || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ മോറാൻ]] || en || 0.0 || 2.6 || 
|-
| 12070 || [[സെഷൻസ് കോടതി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12071 || [[സെർജിയോ ബുസ്കെറ്റ്സ്]] || en || 0.0 || 3.2 || 
|-
| 12072 || [[സൈനബ് ബിൻ‍ത് അലി]] || en || 0.0 || 30.6 || 
|-
| 12073 || [[സൈനോ അക്രിലേറ്റ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12074 || [[സൊണേക്വ മാർട്ടിൻ-ഗ്രീൻ]] || en || 0.0 || 41.0 || 
|-
| 12075 || [[സൊന്നാലി സെയ്ഗാൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12076 || [[സൊർണിയ]] || en || 0.0 || 28.0 || 
|-
| 12077 || [[സോണി YAY!]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12078 || [[സോണി ഇഎസ്പിഎൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12079 || [[സോണി എന്റർടൈൻമെന്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12080 || [[സോണി പിക്ചേഴ്സ് ടെലിവിഷൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12081 || [[സോണി പിക്സ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12082 || [[സോനറില ജാനകിയാന]] || en || 0.0 || 92.2 || 
|-
| 12083 || [[സോഫിയ അഷ്റഫ്]] || en || 0.0 || 85.8 || 
|-
| 12084 || [[സോഫിയ വാഡിയ]] || en || 0.0 || 39.5 || 
|-
| 12085 || [[സോളോ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 6.2 || 
|-
| 12086 || [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് യൂനിറ്റി സെന്റർ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12087 || [[സൌദി അറേബ്യയിലെ ഷോപ്പിംഗ് മാളുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12088 || [[സ്കലബിൾ വെക്ടർ ഗ്രാഫിക്സ്]] || en || 0.0 || 0.7 || 
|-
| 12089 || [[സ്ക്കോട്ട് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 46.4 || 
|-
| 12090 || [[സ്ക്റിലെക്സ്]] || en || 0.0 || 1.9 || 
|-
| 12091 || [[സ്ടോർ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 75.1 || 
|-
| 12092 || [[സ്ട്രീറ്റ് അക്കാദമിക്സ്]] || en || 0.0 || 5.2 || 
|-
| 12093 || [[സ്ത്രീപദം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12094 || [[സ്നാപ്ഡ്രാഗൺ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12095 || [[സ്നോയി നദി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 11.1 || 
|-
| 12096 || [[സ്പോർട്സ്18]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12097 || [[സ്പ്ലിറ്റ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 88.6 || 
|-
| 12098 || [[സ്മിത്ത് ദ്വീപ് (ഫ്രോബിഷർ ഉൾക്കടൽ, നുനാവുട്)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12099 || [[സ്മിത്ത് ദ്വീപ് (ഹഡ്സൺ ഉൾക്കടൽ, നുനാവട്)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12100 || [[സ്മൃതി മന്ഥന]] || en || 0.0 || 55.8 || 
|-
| 12101 || [[സ്യുദെവ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 48.3 || 
|-
| 12102 || [[സ്റ്റാക്ക് എക്സ്ചേഞ്ച്]] || en || 0.0 || 9.9 || 
|-
| 12103 || [[സ്റ്റാന കാറ്റിക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12104 || [[സ്റ്റാർ ട്രെക്ക് ഇൻറ്റു ഡാർക്ക്നെസ്സ്]] || en || 0.0 || 3.1 || 
|-
| 12105 || [[സ്റ്റാർ മാ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12106 || [[സ്റ്റിർലിങ് റേഞ്ച് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 54.8 || 
|-
| 12107 || [[സ്റ്റുഡറ്റൻലാൻറ്]] || en || 0.0 || 0.4 || 
|-
| 12108 || [[സ്റ്റെഫാൻസൺ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 88.8 || 
|-
| 12109 || [[സ്റ്റേഡിയം 974]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12110 || [[സ്റ്റേഷൻ ഹൗസ് ഓഫീസർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12111 || [[സ്റ്റോക്ക്സ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 54.3 || 
|-
| 12112 || [[സ്റ്റർട്ട് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 9.5 || 
|-
| 12113 || [[സ്വപ്ന പാബി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12114 || [[സ്വാതി (ഹോക്കി)]] || en || 0.0 || 78.5 || 
|-
| 12115 || [[സ്വാഹിലി വിക്കിപീഡിയ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12116 || [[സൗത്ത് സെന്റിനൽ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12117 || [[സൺവേ തായ്ഹുലൈറ്റ്]] || en || 0.0 || 36.5 || 
|-
| 12118 || [[ഹച്ചിക്കോ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12119 || [[ഹസെൽ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 55.3 || 
|-
| 12120 || [[ഹാപ്പി ഫീറ്റ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12121 || [[ഹാരി കെയ്ൻ]] || en || 0.0 || 2.5 || 
|-
| 12122 || [[ഹാറ്റ് ഹെഡ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 58.0 || 
|-
| 12123 || [[ഹിഡൻ വാലി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 45.8 || 
|-
| 12124 || [[ഹിന ഖാൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12125 || [[ഹിമ ശങ്കർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12126 || [[ഹിലരി പാട്നം]] || en || 0.0 || 18.4 || 
|-
| 12127 || [[ഹിസ്റ്റമിൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12128 || [[ഹീത്ത്കറ്റ്-ഗ്രേടൗൺ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 67.2 || 
|-
| 12129 || [[ഹെബാ പട്ടേൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12130 || [[ഹെലൻ ഗിരി]] || en || 0.0 || 80.9 || 
|-
| 12131 || [[ഹോ ചി മിൻ വനപഥം]] || en || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 12132 || [[ഹോം ഇൻഷുറൻസ് ബിൽഡിങ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12133 || [[ഹോക്കി ഇന്ത്യ]] || en || 0.0 || 29.0 || 
|-
| 12134 || [[ഹോങ് ടിയാൻഗുയിഫു]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12135 || [[ഹോവെഡ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 61.3 || 
|-
| 12136 || [[ഹോസ്പിറ്റൽ ഡെ സാന്റ് പൗ]] || en || 0.0 || 44.0 || 
|}</text>
      <sha1>lww7kuj19bq464iq9ejrsql7cxy7n7z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652543</id>
      <parentid>4652466</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>ക്രമം → ക്രമസംഖ്യ</comment>
      <origin>4652543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13261" sha1="hbgpoqvfedmrp8fjpvewc1qseuv62pg" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മുഴുവൻ ലേഖനപ്പട്ടികയുടെ ഭാഗം 7/7 (ക്രമസംഖ്യ 12001–12136). യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ ക്രമത്തിൽ. സൂചിക: [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക]]}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമസംഖ്യ !! ലേഖനം !! ഉറവിട ഭാഷ !! യന്ത്രപരിഭാഷ % !! മനുഷ്യതിരുത്തൽ % !! പൈലറ്റിൽ തിരുത്തിയോ
|-
| 12001 || [[ഷെക്കീന ടിവി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12002 || [[ഷെയിൽ എണ്ണ]] || en || 0.0 || 3.2 || 
|-
| 12003 || [[ഷെയ്‌വിൽ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 19.0 || 
|-
| 12004 || [[ഷെഹ് വാ‍ൻ ചാവേർ സ്ഫോടനം 2017]] || en || 0.0 || 51.0 || 
|-
| 12005 || [[ഷോക്ക് സെൻസിറ്റിവിറ്റി]] || en || 0.0 || 67.8 || 
|-
| 12006 || [[ഷോർട്ട് വേവ് റേഡിയോ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12007 || [[ഷോൾഡർ ആംസ്]] || en || 0.0 || 26.7 || 
|-
| 12008 || [[സംഗീത കൃഷ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12009 || [[സകരിയ്യ അൽ അൻസ്വാരി]] || ar || 0.0 || 1.6 || 
|-
| 12010 || [[സഞ്ജന ബത്തുല]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12011 || [[സതീശൻ മന്ത്രിസഭ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12012 || [[സത്തൂർ]] || en || 0.0 || 32.8 || 
|-
| 12013 || [[സന്ദേശവാഹക ആർ.എൻ.ഏ]] || en || 0.0 || 2.0 || 
|-
| 12014 || [[സന്യ മൽഹോത്ര]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12015 || [[സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12016 || [[സബ് കലക്ടർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12017 || [[സമീർ അഞ്ജാൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12018 || [[സയാലി സഞ്ജീവ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12019 || [[സലാം അബു ഹാഷിം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12020 || [[സലാർ: ഭാഗം 1]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12021 || [[സവിത ബഹൻ]] || en || 0.0 || 46.0 || 
|-
| 12022 || [[സശാസ്ത്ര സീമ ബല്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12023 || [[സഹീദ് ലക്ഷ്മൺ നായക് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12024 || [[സാം വർതിംഗ്ടൻ‍]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12025 || [[സാഞ്ചസ്, സലുസ്റ്റിയാനോ]] || ru || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12026 || [[സാധിക രന്ധവ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12027 || [[സാമന്ത സ്മിത്ത്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12028 || [[സാമ്പാർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12029 || [[സാറാ അർജുൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12030 || [[സാലി റിച്ചാർഡ്സൺ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12031 || [[സാലിസ്ബറി ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 0.0 || 99.4 || 
|-
| 12032 || [[സാഷാ ബാബാങ്കസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12033 || [[സാൻ ഡീഗോ വേവ് എഫ്‌സി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12034 || [[സിക്സ്പെൻസ് നൺ ദ റിച്ചർ]] || en || 0.0 || 5.2 || 
|-
| 12035 || [[സിഖ് അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 21.9 || 
|-
| 12036 || [[സിഗ്നൽ ട്രാൻസ്മിഷൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12037 || [[സിങ്ങ് സ്റ്റ്രീറ്റ്]] || en || 0.0 || 50.8 || 
|-
| 12038 || [[സിഡ്നി സ്വീനി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12039 || [[സിദി മഹ്രെസ് ഖെല്ലൊവ്വ മോസ്ക്]] || en || 0.0 || 2.8 || 
|-
| 12040 || [[സിദ്ധിക ശർമ്മ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12041 || [[സിനി ഷെട്ടി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12042 || [[സിമെന നവാറേറ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12043 || [[സിമ്രാൻ കൗർ മുണ്ടി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12044 || [[സിയറു അഅ്ലാമി നുബലാഅ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12045 || [[സിലോട്ടം]] || en || 0.0 || 25.2 || 
|-
| 12046 || [[സില്ലെം ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 77.0 || 
|-
| 12047 || [[സിസ്ടെമ സാക് ആക്റ്റൂൺ]] || en || 0.0 || 28.5 || 
|-
| 12048 || [[സിസ്പാര]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12049 || [[സിൻടൈപ്പ്]] || en || 0.0 || 67.1 || 
|-
| 12050 || [[സിൻഡ്രെല്ല (1899 സിനിമ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12051 || [[സിൽവിയ ഹിച്ച്കോക്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12052 || [[സീതനഗരം മണ്ഡൽ]] || en || 0.0 || 16.0 || 
|-
| 12053 || [[സീതാരേ സമീൻ പർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12054 || [[സുചേത ദലാൽ]] || en || 0.0 || 29.5 || 
|-
| 12055 || [[സുനിത പുരി]] || en || 0.0 || 62.9 || 
|-
| 12056 || [[സുബൈദ ബിൻത് ജഅ്ഫർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12057 || [[സുബ് തും പ്രായേസീദിയം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12058 || [[സുമിത്ര ഗുഹ]] || en || 0.0 || 42.7 || 
|-
| 12059 || [[സുമൻ ബാല]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12060 || [[സുരജ്കുണ്ട് ചൂട് നീരുറവ]] || en || 0.0 || 7.9 || 
|-
| 12061 || [[സുല്ലൻ]] || ko || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12062 || [[സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12063 || [[സുഹാന ഖാൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12064 || [[സൂരി (നടൻ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12065 || [[സൃഷ്ടി ഡാങ്കേ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12066 || [[സെക്ഷൻ (സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 0.0 || 99.1 || 
|-
| 12067 || [[സെഗോവിയയിലെ അക്വിഡറ്റ്]] || en || 0.0 || 16.3 || 
|-
| 12068 || [[സെത്യ നൊവന്തൊ]] || en || 0.0 || 3.6 || 
|-
| 12069 || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ മോറാൻ]] || en || 0.0 || 2.6 || 
|-
| 12070 || [[സെഷൻസ് കോടതി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12071 || [[സെർജിയോ ബുസ്കെറ്റ്സ്]] || en || 0.0 || 3.2 || 
|-
| 12072 || [[സൈനബ് ബിൻ‍ത് അലി]] || en || 0.0 || 30.6 || 
|-
| 12073 || [[സൈനോ അക്രിലേറ്റ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12074 || [[സൊണേക്വ മാർട്ടിൻ-ഗ്രീൻ]] || en || 0.0 || 41.0 || 
|-
| 12075 || [[സൊന്നാലി സെയ്ഗാൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12076 || [[സൊർണിയ]] || en || 0.0 || 28.0 || 
|-
| 12077 || [[സോണി YAY!]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12078 || [[സോണി ഇഎസ്പിഎൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12079 || [[സോണി എന്റർടൈൻമെന്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12080 || [[സോണി പിക്ചേഴ്സ് ടെലിവിഷൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12081 || [[സോണി പിക്സ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12082 || [[സോനറില ജാനകിയാന]] || en || 0.0 || 92.2 || 
|-
| 12083 || [[സോഫിയ അഷ്റഫ്]] || en || 0.0 || 85.8 || 
|-
| 12084 || [[സോഫിയ വാഡിയ]] || en || 0.0 || 39.5 || 
|-
| 12085 || [[സോളോ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 6.2 || 
|-
| 12086 || [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് യൂനിറ്റി സെന്റർ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12087 || [[സൌദി അറേബ്യയിലെ ഷോപ്പിംഗ് മാളുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12088 || [[സ്കലബിൾ വെക്ടർ ഗ്രാഫിക്സ്]] || en || 0.0 || 0.7 || 
|-
| 12089 || [[സ്ക്കോട്ട് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 46.4 || 
|-
| 12090 || [[സ്ക്റിലെക്സ്]] || en || 0.0 || 1.9 || 
|-
| 12091 || [[സ്ടോർ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 75.1 || 
|-
| 12092 || [[സ്ട്രീറ്റ് അക്കാദമിക്സ്]] || en || 0.0 || 5.2 || 
|-
| 12093 || [[സ്ത്രീപദം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12094 || [[സ്നാപ്ഡ്രാഗൺ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12095 || [[സ്നോയി നദി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 11.1 || 
|-
| 12096 || [[സ്പോർട്സ്18]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12097 || [[സ്പ്ലിറ്റ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 88.6 || 
|-
| 12098 || [[സ്മിത്ത് ദ്വീപ് (ഫ്രോബിഷർ ഉൾക്കടൽ, നുനാവുട്)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12099 || [[സ്മിത്ത് ദ്വീപ് (ഹഡ്സൺ ഉൾക്കടൽ, നുനാവട്)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12100 || [[സ്മൃതി മന്ഥന]] || en || 0.0 || 55.8 || 
|-
| 12101 || [[സ്യുദെവ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 48.3 || 
|-
| 12102 || [[സ്റ്റാക്ക് എക്സ്ചേഞ്ച്]] || en || 0.0 || 9.9 || 
|-
| 12103 || [[സ്റ്റാന കാറ്റിക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12104 || [[സ്റ്റാർ ട്രെക്ക് ഇൻറ്റു ഡാർക്ക്നെസ്സ്]] || en || 0.0 || 3.1 || 
|-
| 12105 || [[സ്റ്റാർ മാ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12106 || [[സ്റ്റിർലിങ് റേഞ്ച് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 54.8 || 
|-
| 12107 || [[സ്റ്റുഡറ്റൻലാൻറ്]] || en || 0.0 || 0.4 || 
|-
| 12108 || [[സ്റ്റെഫാൻസൺ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 88.8 || 
|-
| 12109 || [[സ്റ്റേഡിയം 974]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12110 || [[സ്റ്റേഷൻ ഹൗസ് ഓഫീസർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12111 || [[സ്റ്റോക്ക്സ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 54.3 || 
|-
| 12112 || [[സ്റ്റർട്ട് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 9.5 || 
|-
| 12113 || [[സ്വപ്ന പാബി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12114 || [[സ്വാതി (ഹോക്കി)]] || en || 0.0 || 78.5 || 
|-
| 12115 || [[സ്വാഹിലി വിക്കിപീഡിയ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12116 || [[സൗത്ത് സെന്റിനൽ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12117 || [[സൺവേ തായ്ഹുലൈറ്റ്]] || en || 0.0 || 36.5 || 
|-
| 12118 || [[ഹച്ചിക്കോ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12119 || [[ഹസെൽ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 55.3 || 
|-
| 12120 || [[ഹാപ്പി ഫീറ്റ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12121 || [[ഹാരി കെയ്ൻ]] || en || 0.0 || 2.5 || 
|-
| 12122 || [[ഹാറ്റ് ഹെഡ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 58.0 || 
|-
| 12123 || [[ഹിഡൻ വാലി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 45.8 || 
|-
| 12124 || [[ഹിന ഖാൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12125 || [[ഹിമ ശങ്കർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12126 || [[ഹിലരി പാട്നം]] || en || 0.0 || 18.4 || 
|-
| 12127 || [[ഹിസ്റ്റമിൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12128 || [[ഹീത്ത്കറ്റ്-ഗ്രേടൗൺ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 67.2 || 
|-
| 12129 || [[ഹെബാ പട്ടേൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12130 || [[ഹെലൻ ഗിരി]] || en || 0.0 || 80.9 || 
|-
| 12131 || [[ഹോ ചി മിൻ വനപഥം]] || en || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 12132 || [[ഹോം ഇൻഷുറൻസ് ബിൽഡിങ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 12133 || [[ഹോക്കി ഇന്ത്യ]] || en || 0.0 || 29.0 || 
|-
| 12134 || [[ഹോങ് ടിയാൻഗുയിഫു]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 12135 || [[ഹോവെഡ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 61.3 || 
|-
| 12136 || [[ഹോസ്പിറ്റൽ ഡെ സാന്റ് പൗ]] || en || 0.0 || 44.0 || 
|}</text>
      <sha1>hbgpoqvfedmrp8fjpvewc1qseuv62pg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/1</title>
    <ns>2</ns>
    <id>669750</id>
    <revision>
      <id>4652467</id>
      <timestamp>2026-08-02T09:14:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>CX ലേഖനങ്ങളുടെ മുഴുവൻ പട്ടിക — യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം അനുസരിച്ച്, ഭാഗം 1</comment>
      <origin>4652467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="185604" sha1="bn44ku2f5wtvxl81icod4rrqqsdeq9l" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മുഴുവൻ ലേഖനപ്പട്ടികയുടെ ഭാഗം 1/7 (ക്രമം 1–2000). യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ ക്രമത്തിൽ. സൂചിക: [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക]]}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമം !! ലേഖനം !! ഉറവിട ഭാഷ !! യന്ത്രപരിഭാഷ % !! മനുഷ്യതിരുത്തൽ % !! പൈലറ്റിൽ തിരുത്തിയോ
|-
| 1 || [[2024 ലെ ഇന്ത്യൻ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ് കേരളത്തിൽ]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 2 || [[അശ്റഫ് അലി താനവി]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 3 || [[അസമത (ഗണിതശാസ്ത്രം)]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 4 || [[ഒ. ജെ. ജനീഷ്]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 5 || [[കമല കൃതിവാസൻ]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 6 || [[കാദിരി]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 7 || [[ഗോകുൽ രാമകൃഷ്ണൻ]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 8 || [[ദുബായ് മിറാക്കിൾ ഗാർഡൻ]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 9 || [[നോബനീത ദേബ സെൻ]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 10 || [[ബംഗാൾ ക്രിക്കറ്റ് അസോസിയേഷൻ]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 11 || [[ബലപരീക്ഷണം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 12 || [[ബാബ്   അൽ-ഹദീദ്]] || en || 100.0 || 0.0 || 
|-
| 13 || [[മഹാരാജ് മാനനഷ്ടക്കേസ്]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 14 || [[മികച്ച ഗാനത്തിനുള്ള കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 15 || [[മൈലാഡി, തമിഴ്നാട്]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 16 || [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം പാർലമെന്റ് നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ(1801-1832) പട്ടിക]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 17 || [[ലാമിന് യമാൽ]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 18 || [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം പാർലമെന്റ് നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ(1918-1945) പട്ടിക]] || en || 99.9 || 0.0 || ✔
|-
| 19 || [[മേഖലകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം പാർലമെന്റ് നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ(1983-97) പട്ടിക]] || en || 99.8 || 0.0 || ✔
|-
| 20 || [[നഥാനിയേൽ ഹാത്തോൺ]] || en || 99.7 || 0.3 || ✔
|-
| 21 || [[യാക്കോബ്]] || en || 99.6 || 0.4 || ✔
|-
| 22 || [[ഗ്ലെൻ ടി. സീബോർഗ്]] || en || 99.4 || 22.7 || ✔
|-
| 23 || [[Libythea laius]] || en || 99.4 || 0.0 || ✔
|-
| 24 || [[മേഖലകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം പാർലമെന്റ് നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ(1955-74) പട്ടിക]] || en || 99.3 || 0.0 || ✔
|-
| 25 || [[ആദിലാബാദ് ജില്ല]] || en || 99.3 || 0.7 || ✔
|-
| 26 || [[എൽദോസ് പോൾ]] || en || 99.3 || 0.7 || 
|-
| 27 || [[ചാത്തമറ്റം]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 28 || [[കോട്ട ജംഗ്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 29 || [[Anurag Thakur]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 30 || [[ശതാബ്ദി എക്സ്പ്രസ്]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 31 || [[Matheus Rocha (cantor)]] || pt || 99.0 || 1.0 || 
|-
| 32 || [[ഓഖ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 33 || [[സ്തന വേദന]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 34 || [[ജെയ്ൻ എൽ-ദാർ]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 35 || [[ഹിന്ദു സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിൽ]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 36 || [[സാഡിനിസോ ഹക്കിമോവ]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 37 || [[ചൈൽഡ്ബർത്ത് കണക്ഷൻ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 38 || [[ഷീല സിംഗ് പോൾ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 39 || [[യുവേഫ നേഷൻസ് ലീഗ്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 40 || [[തമിഴി  (വെബ്  സീരീസ്)]] || en || 98.9 || 1.1 || 
|-
| 41 || [[ഭക്തിവേദാന്ത കോളജ്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 42 || [[സൊഹ്റാബുദ്ദീൻ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 43 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1980)]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 44 || [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാഷൻ ടെക്നോളജി]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 45 || [[രമേശ് ബിധുരി]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 46 || [[സ്ട്രീറ്റ് ലൈറ്റ്സ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 47 || [[അനിൽ ധർകർ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 48 || [[Alice Cooper]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 49 || [[അഗ്നിക്ഷേത്രം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 50 || [[ടോറൈൻ (കന്നുകാലി)]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 51 || [[പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 52 || [[മുംബൈ സെൻ‌ട്രൽ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 53 || [[Michael N. Hall]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 54 || [[മണർകാട്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 55 || [[മഹ്കാം പുലോഡോവ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 56 || [[എവർട്ടൺ വീക്ക്സ്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 57 || [[നാഗാലാൻഡ് (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 58 || [[സൈപ്രസിലെ കാല്പന്തുകളി]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 59 || [[നർബിത സ്കൂൾ ഓഫ് നഴ്സിംഗ്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 60 || [[തായ് ഖംതി ജനത]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 61 || [[ചൈനയിലെ പെൺ ശിശുഹത്യ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 62 || [[കൽപകഞ്ചേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 63 || [[ഗർഭാശയ സുഷിരം]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 64 || [[പ്രഫുല്ല ചന്ദ്ര സെൻ ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 65 || [[കൊച്ചി ഹാർബർ ടെർമിനസ്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 66 || [[എക്സിറ്റ് നടപടിക്രമം]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 67 || [[പൗരത്വ ഭേദഗതി നിയമത്തിനെതിരായ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 68 || [[പെൻസി-ലാ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 69 || [[ത്രീ ഡോട്ട്സ്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 70 || [[ജെമീല മഹമൂദ്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 71 || [[എത്യോപ്യയിലെ സ്ത്രീകളുടെ ആരോഗ്യം]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 72 || [[ഉം അലി]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 73 || [[സിദ്ധർ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 74 || [[സ്പ്രാറ്റ്ലി ദ്വീപുകൾ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 75 || [[List of National Waterways in India]] || en || 98.8 || 0.0 || ✔
|-
| 76 || [[ജീൻ സ്മിത്ത്]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 77 || [[P. N. Rangarajan]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 78 || [[ந்]] || ta || 98.8 || 1.2 || 
|-
| 79 || [[ഇസ്മാഈൽ ഒമർ ഗുഅല്ലെ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 80 || [[മാല്വ പ്രദേശം]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 81 || [[കോർപ്പസ് ല്യൂട്ടിയം സിസ്റ്റ്]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 82 || [[2018ഫിഫ ക്ലബ് ലോക കപ്പ് ഫൈനൽ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 83 || [[നളന്ദ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 84 || [[പിനാകി മിശ്ര]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 85 || [[വിക്കി ഗോ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 86 || [[മഞ്ജു ഭാർഗവി]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 87 || [[പാട്രിക് സ്ട്രോസോഡ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 88 || [[കലാഭവൻ റഹ്മാൻ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 89 || [[ദേബെൻ മഹാത ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 90 || [[അബ്ദുള്ള ഇബ്നു സലാം]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 91 || [[പണ്ഡിറ്റ് ഭഗവത് ദയാൽ ശർമ്മ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 92 || [[ഗവേണിങ് ബോഡി കമ്മീഷൻ (ജിബിസി)]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 93 || [[മീനാക്ഷി ലെഖി]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 94 || [[ചന്ദ്രസ്വാമി]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 95 || [[മാരെക് ഗ്ലെസർമാൻ]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 96 || [[ശ്രീ വിനോബ ഭാവെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 97 || [[ബോൺ ഹാൾ ക്ലിനിക്ക്]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 98 || [[Michael Madhusudan Dutt]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 99 || [[എന്റെ വീട് അപ്പൂന്റേം]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 100 || [[പെട്ടിലാമ്പട്ര]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 101 || [[കേപ് കോസ്റ്റ് നഴ്സസ് ട്രെയിനിംഗ് കോളേജ്]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 102 || [[സുശീല നയ്യാർ]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 103 || [[പ്രണാമം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 104 || [[ടോക്കെഹോ യെപ്തോമി]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 105 || [[പി.ഇ.എസ്. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 106 || [[ആക്റ്റ ഒബ്സ്റ്റട്രീഷ്യ എറ്റ് ഗൈനക്കോളജിക്ക സ്കാൻഡിനാവിക]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 107 || [[സുനിൽ വൽസൺ]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 108 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ലാത്തൂർ]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 109 || [[രജപുത്രൻ]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 110 || [[ഛത്തീസ്ഗഡ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 111 || [[സാൽ റേ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 112 || [[പല്ലെ രാമ റാവു]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 113 || [[സെന്റ് കിറ്റ്സ് നെവിസ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 114 || [[David Baker (biochemist)]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 115 || [[ബെൻസ്‌ വാസു]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 116 || [[ഭൂതകാലം]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 117 || [[ഹിന്ദു കൗൺസിൽ യു കെ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 118 || [[എൻഡോഡെർമൽ സൈനസ് ട്യൂമർ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 119 || [[ഗവൺമെന്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ ഓഫ് തൊറാസിക് മെഡിസിൻ, ചെന്നൈ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 120 || [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി ബീച്ച്]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 121 || [[ഹിന്ദു സേന]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 122 || [[മേരിയുടെ കിണർ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 123 || [[ഫെർഗൂസൺ റിഫ്ലെക്സ്]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 124 || [[വിജ്ഞാൻ ഭവൻ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 125 || [[Mehri language]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 126 || [[ன்]] || ta || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 127 || [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, മഹാസമുന്ദ്]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 128 || [[മാടമ്പി സുബ്രഹ്മണ്യൻ നമ്പൂതിരി]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 129 || [[ഹിന്ദു സംഘടനകളുടെ പട്ടിക]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 130 || [[ഗാലക്റ്റിക്കോസ്]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 131 || [[ഡറാഡൂൺ വിമാനത്താവളം]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 132 || [[ബർത്തൊലൊമിയൊ ഒഗ്ബെഛെ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 133 || [[കെ.ടി തോമസ് (ജസ്റ്റിസ്)]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 134 || [[ജെ.സി. കുമാരപ്പ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 135 || [[ഷിൻജിനി ഭട്നാഗർ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 136 || [[മാക്സ് സാംഗർ]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 137 || [[പാണ്ഡവാനി]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 138 || [[X]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 139 || [[മണിത്താലി]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 140 || [[ഊപ്പർകോട്ട് കോട്ട]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 141 || [[ബിഷപ്പ് പാറ- സിലി]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 142 || [[Y]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 143 || [[യു ടൂ ബ്രുടുസ്]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 144 || [[സമോവൻ ബ്രെയ്‌ലി]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 145 || [[വന്ദേ ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 146 || [[അഷിമ ആനന്ദ്]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 147 || [[സിഫ്ഫീൻ യുദ്ധം]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 148 || [[കൊല്ലത്തെ ആശുപത്രികളുടെ പട്ടിക]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 149 || [[തന്തൈ പെരിയാർ ഗവൺമെന്റ് ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 150 || [[തമിഴ് ദേശീയത]] || fr || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 151 || [[മഹർഷി വിശ്വാമിത്ര ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 152 || [[COVID-19 നിരീക്ഷണം]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 153 || [[Chinmoy Sankar Dey]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 154 || [[ഖില്ലാരി പശു]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 155 || [[നന്ദാദേവി എക്സ്പ്രസ്]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 156 || [[Fred Rogers]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 157 || [[ആൻഡ്രൂ ടേറ്റ്]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 158 || [[Ajit Kumar Maiti]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 159 || [[Palpifer]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 160 || [[പോസ്റ്റ് മോർട്ടം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 161 || [[ഫക്രുദ്ദീൻ അലി അഹമ്മദ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 162 || [[സുരപദ്മൻ]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 163 || [[കെയ്ൻ ടനാക]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 164 || [[ലോക് നായക് ആശുപത്രി]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 165 || [[ண்]] || ta || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 166 || [[ആൽഫാസിലാവരി]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 167 || [[കേരള സർവ്വകലാശാലയുമായി അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്ത കോളേജുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 168 || [[മൂർഫീൽഡ്സ് ഐ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 169 || [[ധർമ്മ മതങ്ങൾ]] || ta || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 170 || [[ഗായത്രീ ദേവി]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 171 || [[ബി.ജെ. മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അഹമ്മദാബാദ്]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 172 || [[നാൻസി ലൌഡൻ]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 173 || [[വിൻസെന്റ് പാല]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 174 || [[കാസർഗോഡ് -തിരുവനന്തപുരം വന്ദേ ഭാരത് എക്സ്പ്രസ് (ആലപ്പുഴ വഴി)]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 175 || [[Mukunda Goswami]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 176 || [[ആക്സസറി ബ്രെസ്റ്റ്]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 177 || [[കിഷൻ കപൂർ]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 178 || [[ചായം പൂശിയ വീട്]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 179 || [[വർധമാൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 180 || [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി കനാൽ]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 181 || [[ഇന്റർനാഷണൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് അൾട്രാസൗണ്ട് ഇൻ ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 182 || [[അന്ന-മരിയ ബെല്ലി]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 183 || [[സിൽചാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 184 || [[Poykayil Sreekumara Gurudevan]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 185 || [[New Thought: A Practical Spirituality]] || eo || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 186 || [[ബങ്കുര സമ്മിലാനി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 187 || [[ഹാലിചരൻ നർസാരി]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 188 || [[നയ്യാര നൂർ]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 189 || [[അഡോൾഫ് ഗുസ്സെറോ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 190 || [[ആദിർ രഞ്ജൻ ചൗധരി]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 191 || [[ക്വീൻ എലിസബത്ത് ഹാൾ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 192 || [[Turaga Desiraju]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 193 || [[ഖതിക്]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 194 || [[രാജൻ രഹേജ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 195 || [[വജൈനൽ കഫ്]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 196 || [[സാന്തിയാഗോ ബെർണബ്യു സ്റ്റേഡിയം]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 197 || [[ഈശ ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 198 || [[അവിനാശ് ദീക്ഷിത്]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 199 || [[ലിസ സൊബെറാനൊ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 200 || [[അവന്തി (പുരാതന ഭാരതം)]] || hi || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 201 || [[ഈണം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 202 || [[വിടരുന്ന മൊട്ടുകൾ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 203 || [[സുധി കോപ്പ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 204 || [[വനതി ശ്രീനിവാസൻ]] || simple || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 205 || [[പരിപാടൽ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 206 || [[K. Srinath Reddy]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 207 || [[ചിത്ര ബറുച]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 208 || [[Hao Jingfang]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 209 || [[ജെയ് ഭീം (ചലചിത്രം)]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 210 || [[പ്രേമഗീതങ്ങൾ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 211 || [[രാജു ഗെയ്ക്വാദ്]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 212 || [[ക്ലെയർ ടെയ്ലർ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 213 || [[ഗവൺമെന്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് റീഹാബിലിറ്റേഷൻ മെഡിസിൻ, ചെന്നൈ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 214 || [[ഹോളോകോസ്റ്റിന്റെ മുഖ്യസൂത്രധാരന്മാർ]] || en || 98.2 || 0.3 || 
|-
| 215 || [[ഒഗോജ]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 216 || [[കൊഹിമ യുദ്ധ സെമിത്തേരി]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 217 || [[ലക്ഷ്മീഭായി രാജ്വാദേ]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 218 || [[സീത്യാസെൻ സിംഗ്]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 219 || [[സദാശിവൻ]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 220 || [[ഈൽകൊ സ്കറ്റോറി]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 221 || [[ബെഡ്ഫോർഡ് റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 222 || [[ലീഗ് എഗൈൻസ്റ്റ് ഗാന്ധിസം]] || en || 98.2 || 1.6 || 
|-
| 223 || [[ഗുജറാത്തിലെ കൊറോണ വൈറസ് ബാധ 2020]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 224 || [[ധാരാപുരം]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 225 || [[കർത്തവ്യം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 226 || [[ജോർദ്ദാൻ മുറെ]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 227 || [[ഡോ. പഞ്ചബ്രാവു ദേശ്മുഖ് മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 228 || [[രമേഷ് പോഖ്രിയാൽ]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 229 || [[ബദുങ് കടലിടുക്ക്]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 230 || [[Autar Singh Paintal]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 231 || [[മൈകോപ്ലാസ്മ ഹോമിനിസ്]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 232 || [[ആൻഡ്രോമാച്ചി പാപാനികൊലൌ]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 233 || [[മിറർ സിൻഡ്രോം]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 234 || [[Cancer Institute (WIA)]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 235 || [[ജെയിംസ് ആറാമനും ഒന്നാമനും]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 236 || [[ദി ഒബ്രിയ ഗ്രൂപ്പ്]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 237 || [[ഫിയസ്റ്റ (ആപ്പിൾ)]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 238 || [[ബിന്ദ്യ സോളങ്കി]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 239 || [[ഭിൽവാര ജില്ല]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 240 || [[സാമുവൽ വേദനായകം പിള്ള]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 241 || [[സുന്ദർ ദാസ്]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 242 || [[കിർഗിസ്താൻ ദേശീയ ഫുട്ബാൾ ടീം]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 243 || [[കാജി (നേപ്പാൾ)]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 244 || [[പാചകശാസ്ത്രം]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 245 || [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടി]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 246 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1982)]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 247 || [[ആഭാ സക്സേന]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 248 || [[ഫാസുണ്ടോ പെരേര]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 249 || [[സീമാൻ (രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ)]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 250 || [[തീരങ്ങൾ]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 251 || [[യാൻഡെക്സ് സെർച്ച്]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 252 || [[ഹിന്ദു സംഹതി]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 253 || [[മാർത്തമറിയം വലിയപള്ളി, കോതമംഗലം]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 254 || [[ഹാൻസ് ചിയാരി]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 255 || [[നഫീസ് സാദിക്ക്]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 256 || [[റ്റൂബെറസ് സ്തനങ്ങൾ]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 257 || [[Kookal Ramunni Krishnan]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 258 || [[ഏകാകിനി]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 259 || [[കാബീന ഫണ്ടാവോ]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 260 || [[പോളോ ലോന്ദ്ര]] || es || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 261 || [[സി.വി.ആനന്ദബോസ്]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 262 || [[Anurag Agrawal (medical scientist)]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 263 || [[ലിയു സിക്സിൻ]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 264 || [[അർജൻ സിംഗ്]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 265 || [[ബെർട്ട ജെറെബ്]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 266 || [[മംഗോളിയയുടെ സംസ്കാരം]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 267 || [[സുമിത പ്രഭാകർ]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 268 || [[മേരി ഹെപ്ബേൺ]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 269 || [[ഗാലക്റ്റോറിയ]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 270 || [[ഇ മെയിൽ സ്പൂഫിംഗ്]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 271 || [[ബാക്ക്ബോൺ ശൃംഖല]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 272 || [[മേഴ്സി അമുവ-ക്വാർഷി]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 273 || [[സെലെനിസെറിയസ് ഹാമറ്റസ്]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 274 || [[പി. രാജഗോപാൽ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 275 || [[ഹിരൺ നദി]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 276 || [[Rajni Kanabar]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 277 || [[ഒന്നാം സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യം]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 278 || [[Sree Krishna College, Guruvayur]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 279 || [[മാക്സ് ഹോഫ്മെയർ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 280 || [[രാജ്യങ്ങളുടെ ജനസംഖ്യാവർദ്ധനാനിരക്കനുസരിച്ചുള്ള  പട്ടിക]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 281 || [[ഷാഫിയ സുബൈർ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 282 || [[സർക്കിൾ ഓഫ് ഹെൽത്ത് ഇന്റർനാഷണൽ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 283 || [[ബിസി ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 284 || [[ഹൈപ്പോമെനോറിയ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 285 || [[അണ്ഡാശയ ഫൈബ്രോമ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 286 || [[ഗംഗാഛോതി]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 287 || [[നന്ദിത പി.പൽഷേത്കർ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 288 || [[കെൻ ലിയു]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 289 || [[വിപരീത മുലക്കണ്ണ്]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 290 || [[മിന്നാമിനുങ്ങിനും മിന്നുകെട്ട്]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 291 || [[പ്ലാസന്റൈറ്റിസ്]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 292 || [[യക്ഷിപ്പാറു]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 293 || [[സ്നേഹപൂർവ്വം മീര]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 294 || [[ടി എ സിന്നത്തുറെ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 295 || [[കരോൾ തോമസ്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 296 || [[ജോര്ജ്ജൂട്ടി C/O ജോര്ജ്ജൂട്ടി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 297 || [[ലിംഗോദ്ഭവൻ]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 298 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റൽ, ബാരാമതി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 299 || [[ഹിരണ്യഗർഭഃ]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 300 || [[കൊക്കിച്ചി സുഗീഹറ]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 301 || [[മഹാറാണി ലക്ഷ്മി ബായ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 302 || [[ഹെർമൻ സു സോളംസ് ലോബേക്ക്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 303 || [[ഫെർട്ടിലോസ്കോപ്പ്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 304 || [[എസ്. ഗുരുമൂർത്തി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 305 || [[അശ്വിനി റൂറൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 306 || [[ആഫ്രിക്കൻ ജേണൽ ഓഫ് റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് ഹെൽത്ത്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 307 || [[കൃപാനാഥ് മല്ല]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 308 || [[ചിസൽ ജേഴ്സി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 309 || [[നാഗമഠത്തു തമ്പുരാട്ടി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 310 || [[നാരദൻ കേരളത്തിൽ]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 311 || [[പിക്കു ഡു ഫോഗു]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 312 || [[അവിടത്തെപ്പോലെ ഇവിടെയും]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 313 || [[ധീം തരികിട തോം]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 314 || [[നം.1 സ്നേഹതീരം ബാഗ്ലൂർ നോർത്ത്‌]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 315 || [[മൃദുഭാഷിണി ഗോവിന്ദരാജൻ]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 316 || [[Système universitaire de documentation]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 317 || [[இ]] || ta || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 318 || [[കിലുകിലുക്കം]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 319 || [[വാണിവിലാസ് സ്ത്രീകളുടെയും കുട്ടികളുടെയും ആശുപത്രി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 320 || [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഗവണ്മെന്റ് ജനറൽ ആശുപത്രി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 321 || [[ഇസ്കോൺ സ്കൂളുകൾ]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 322 || [[ആമി ഡൊനീൻ]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 323 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹൈജീൻ ആൻഡ് പബ്ലിക് ഹെൽത്ത്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 324 || [[അൽഡോ ബെറാർഡി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 325 || [[കർണാടക ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 326 || [[ജോക്കർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 327 || [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 328 || [[അണ്ണാമലൈ കുപ്പുസാമി]] || simple || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 329 || [[Usha Kehar Luthra]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 330 || [[എഗ്മോർ ഐ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 331 || [[ഡോ. വസന്തറാവു പവാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 332 || [[ശ്രീമാൻ ശ്രീമതി]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 333 || [[വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 334 || [[Narinder Kumar Mehra]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 335 || [[സെലെനിസെറിയസ് അന്തോണിയാനസ്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 336 || [[ബീഹാറിലെ ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 337 || [[Satya Paul Agarwal]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 338 || [[ഖൈറുദ്ദീൻ മുഹമ്മദ് യൂസഫ്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 339 || [[ബാംഗ്ലൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 340 || [[കാട്ടുകള്ളൻ]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 341 || [[സമോവൻ ദ്വീപുകൾ]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 342 || [[ഒറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 343 || [[ചതുരാനൻ മിശ്ര]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 344 || [[ശംഭാള]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 345 || [[I]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 346 || [[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 347 || [[ഡോ. ഉല്ലാസ് പാട്ടീൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, ജൽഗാവ്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 348 || [[മണ്ണ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 349 || [[മെറിൽ സിൻഗർ]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 350 || [[ഏഴാമത് ലോകസഭ]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 351 || [[ഗുജറാത്ത് കാൻസർ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 352 || [[കന്യാകുമാരി ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 353 || [[ചൻമാരി എഫ്.സി]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 354 || [[നിക്കി മൗത്സോപൗലോസ്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 355 || [[Ruby Umesh Pawankar]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 356 || [[മാര മാതർ]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 357 || [[നീലക്കുരിഞ്ഞി പൂത്തപ്പോൾ]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 358 || [[Nirmal Kumar Ganguly]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 359 || [[അള്ളാഹു അക്ബർ]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 360 || [[നന്നുകൻ]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 361 || [[ഭിലവാടി]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 362 || [[Stanley Medical College]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 363 || [[ഡാനിയേൽ ജോൺസ്]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 364 || [[സ്വർഗ ദേവത]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 365 || [[മഞ്ഞുമ്മൽ  ബോയ്സ്]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 366 || [[കൊങ്ങു രാജ്യം]] || simple || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 367 || [[മകന്റെ അച്ഛൻ]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 368 || [[Shyam Swarup Agarwal]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 369 || [[മുഹമ്മദ് സഹുർ ഖയാം]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 370 || [[ലാൽറുവാത്താര]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 371 || [[സീബ്ര പ്രാവ്]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 372 || [[അരഞ്ഞാണം (ചലച്ചിതം)]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 373 || [[അഹങ്കാരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 374 || [[അരോമാറ്റേസ് എക്സസ്സ് സിൻഡ്രോം]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 375 || [[റോഷനക് വാർഡക്]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 376 || [[അഭിമന്യു ക്രിക്കറ്റ് അക്കാദമി]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 377 || [[ഐൻസ്ലി കനാൽ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 378 || [[വാഗ്നർ ഗ്രൂപ്പ്]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 379 || [[കേരള ബ്ലാസ്റ്റേഴ്സിന്റെ കോച്ചുമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 380 || [[Mammen Chandy]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 381 || [[തേസ്പൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 382 || [[ലൗഫി അമുണ്ടദോത്തിർ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 383 || [[ഡൊറോത്തി മച്ചം]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 384 || [[ഭിക്ഷാടനമൂർത്തി]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 385 || [[ഹിന്ദ്രാഫ്]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 386 || [[Abraham Thomas]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 387 || [[G]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 388 || [[കാതറിൻ എൽ. ക്രോൾ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 389 || [[മുളവന]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 390 || [[വിജയ് മേനോൻ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 391 || [[ഹരിയാനയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 392 || [[ഖേദ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 393 || [[ശിശിരത്തിൽ ഒരു വസന്തം]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 394 || [[T. V. Rajeswar]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 395 || [[Vamsi Mootha]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 396 || [[Virendra Singh Mast]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 397 || [[ആൻ എസ്. ഫുൾച്ചർ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 398 || [[കഥ ഇതുവരെ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 399 || [[മക്കൾ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 400 || [[വനിതാപോലീസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 401 || [[ഹിസ്റ്റെരെക്ടമി എഡ്യൂക്കേഷണൽ റിസോഴ്‌സസ് ആൻഡ് സർവീസസ് ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 402 || [[നർമ്മദ കനാൽ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 403 || [[അശോക് സിംഗാൾ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 404 || [[കാതറിൻ മക്ഫർലെയ്ൻ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 405 || [[Vijay Kumar (molecular biologist)]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 406 || [[കലാൻചോ മർമൊറാറ്റ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 407 || [[ലുഎല്ല ക്ലേയിൻ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 408 || [[തേജസ് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 409 || [[ജോഹാൻ റിട്ടർ വോൺ ഓപ്പോൾസർ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 410 || [[സൺ ടി.വി.]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 411 || [[ഗ്ലോറിയ എം. ഗട്ട്മാൻ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 412 || [[ലമു]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 413 || [[ജനഗണമന (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 414 || [[വി. ഗണപതി സ്ഥപതി]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 415 || [[കഥ പറഞ്ഞ കഥ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 416 || [[കൊച്ചുതെമ്മാടി]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 417 || [[ഡെനിസ് അബെർലെ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 418 || [[മകര വിളക്ക് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 419 || [[Ravinder Goswami]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 420 || [[തഞ്ചാവൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 421 || [[തിബെര്യാസ്]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 422 || [[സ്വാമി ശ്രദ്ധാനന്ദ്]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 423 || [[K. M. Cherian (doctor)]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 424 || [[അടുത്തടുത്ത്‌ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 425 || [[കനത്ത ആർത്തവ രക്തസ്രാവം]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 426 || [[അൽ മഹ്രഹ് സംസ്ഥാനം]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 427 || [[ബർദ്ധമാൻ ജില്ല]] || hi || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 428 || [[ജഗ്മോഹൻ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 429 || [[അലൂമിനിയം മോണോക്ലോറൈഡ്]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 430 || [[ത്രിപുരയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 431 || [[അമ്മായി അമ്മ]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 432 || [[കൽക്കി (1984ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 433 || [[ഖേരിഗഡ് പശു]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 434 || [[ജീക്സൺ സിംഗ്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 435 || [[ഡ്രാഗൺ പ്ലെയർ]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 436 || [[നിശാ ക്ലബ്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 437 || [[ബൈൻജി ഗ്രാമം]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 438 || [[ഹോഡാ മുത്താന]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 439 || [[അപ്പോളോ 11 (2019 ഫിലിം)]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 440 || [[Shashank R. Joshi]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 441 || [[ഇഎസ്ഐസി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഫരീദാബാദ്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 442 || [[ഏട്ട ഡി പിസാനോ]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 443 || [[സ്വാമി രാമാനന്ദ തീർഥ് റൂറൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 444 || [[നിമായ് ഘോഷ്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 445 || [[വഞ്ചിനാട് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 446 || [[സെന്റ് കിറ്റ്സിലെയും നെവിസിലെയും ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 447 || [[ലോറ എച്ച്. കാൻ]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 448 || [[ഫാക്കിയൽ ജനത]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 449 || [[ചിത്തരഞ്ജൻ നാഷണൽ കാൻസർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 450 || [[Michael Sheetz]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 451 || [[க்]] || ta || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 452 || [[ங்]] || ta || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 453 || [[வ்]] || ta || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 454 || [[എന്നെ സ്നേഹിക്കൂ എന്നെ മാത്രം]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 455 || [[ജൊവാൻ മാറ്റിംഗ്ലി]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 456 || [[നോർത്ത് ഡൽഹി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 457 || [[മോചനം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 458 || [[അസിസ്റ്റഡ് റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് ടെക്നോളജി]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 459 || [[ഇസ്‌ലാം മതം യുഎഇയിൽ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 460 || [[ഹിന്ദുത്വം കനഡയിൽ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 461 || [[.dwg]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 462 || [[രാജമാതാ ശ്രീമതി. ദേവേന്ദ്ര കുമാരി സിംഗ്ദിയോ ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അംബികാപൂർ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 463 || [[സാറാ പെറ്റ്]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 464 || [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാഷൻ ടെക്നോളജി കണ്ണൂർ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 465 || [[ഇണയെ തേടി]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 466 || [[സിറിയയിലെ രാഷ്ട്രീയം]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 467 || [[യൂറിത്രോസീൽ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 468 || [[C. Venkata S. Ram]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 469 || [[കഫർനാം]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 470 || [[ட்]] || ta || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 471 || [[ய்]] || ta || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 472 || [[ர்]] || ta || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 473 || [[ഇഷ്ടപ്രാണേശ്വരി]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 474 || [[ഈറ്റപ്പുലി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 475 || [[കുറുപ്പിന്റെ കണക്കുപുസ്തകം]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 476 || [[ചിന്നയരസല ഹരിജനവാഡ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 477 || [[ജോണി എൽ. റട്ടർ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 478 || [[ഞങ്ങളുടെ കൊച്ചു ഡോക്ടർ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 479 || [[പ്രതിമ ഭൗമിക്]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 480 || [[സന്ധ്യാവന്ദനം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 481 || [[സ്റ്റാവ്രൗല മിലി]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 482 || [[പെൺപട്ടണം]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 483 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബാരാമുള്ള]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 484 || [[ഗിയാനി സുവർ‌ലൂൺ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 485 || [[Mitali Mukerji]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 486 || [[ഒന്നും മിണ്ടാതെ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 487 || [[കുറുന്തൊകൈ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 488 || [[കുൽദീപ് റായ് ശർമ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 489 || [[ഷഹല ഖാത്തൂൺ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 490 || [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 491 || [[കോ. പൊ. രാധാകൃഷ്ണൻ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 492 || [[മാള രാജ്യലക്ഷ്മി ഷാ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 493 || [[ABBA]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 494 || [[த்]] || ta || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 495 || [[ம்]] || ta || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 496 || [[ற்]] || ta || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 497 || [[ல்]] || ta || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 498 || [[ள்]] || ta || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 499 || [[അതിർത്തികൾ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 500 || [[കണ്ടതും കേട്ടതും]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 501 || [[ജോഹാൻ വീറ്റ്]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 502 || [[സരസ്വതി രാജാമണി]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 503 || [[സ്നേഹം ഒരു പ്രവാഹം]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 504 || [[നീന എഫ്. ഷോർ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 505 || [[സുന്ദരി ഗാർഡൻസ്]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 506 || [[ഇവൾ ഈവഴി ഇത് വരെ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 507 || [[ഏഴുതാപ്പുറങ്ങൾ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 508 || [[റെഹനേഷ് ടി.പി.]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 509 || [[ബെൽറ്റ് മത്തായി]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 510 || [[ഗൈനക്കോളജിക്കൽ ഓങ്കോളജി]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 511 || [[പെൺപുലി]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 512 || [[വെണ്ടർ ഡാനിയൽ സ്റ്റേറ്റ് ലൈസൻസി]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 513 || [[ബ്രിട്ടീഷ് സൊസൈറ്റി ഓഫ് യൂറോഗൈനക്കോളജി]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 514 || [[നന്ദിനി മുണ്ട്കൂർ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 515 || [[തലനാട്]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 516 || [[സുനിത (നടി)]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 517 || [[അനുഗ്രഹ് നാരായൺ മഗധ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 518 || [[ബിഷ്ണുപൂർ (ലമാങ്‌ഡോംഗ്)]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 519 || [[രാജീവ് ഗാന്ധി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 520 || [[വി (മൊബൈൽ നെറ്റ്വർക്ക്)]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 521 || [[2018–19 ലാ ലിഗ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 522 || [[Sandip Basu]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 523 || [[9th Lok Sabha]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 524 || [[ச்]] || ta || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 525 || [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കോർബ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 526 || [[ഗുസ്താവ് വീറ്റ്]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 527 || [[ബർക്കത്തുല്ല യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്റ്റേഡിയം]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 528 || [[മാതാ ഗുജ്രി യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 529 || [[റൗഡി രാജമ്മ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 530 || [[ലിയ ഗോട്ലീബ്]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 531 || [[ഹൈദരാബാദ് എഫ്‌സി]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 532 || [[എലിസബത്ത് സെലിൻസ്കി]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 533 || [[കോമരാജു അച്ചമമ്പ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 534 || [[ഇന്ത്യ: ദ മോദി ക്വസ്റ്റിൻ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 535 || [[സിറിയൻ സാഹിത്യം]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 536 || [[സൂപ്പർ ശരണ്യ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 537 || [[ഫോഗോ, വെർദ്ദേ മുനമ്പ്]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 538 || [[Ashok Kumar Hemal]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 539 || [[അലസ്കാ ഡയമണ്ട്]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 540 || [[ജയ ജയ ജയ ജയ ഹേ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 541 || [[മോണ്ടെവീഡിയോ യൂണിറ്റുകൾ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 542 || [[ലോർഡ് ബുദ്ധ കോശി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 543 || [[വേനൽ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 544 || [[Anubhav Mohanty]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 545 || [[ഓർക്കാപ്പുറത്ത്]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 546 || [[ലാറി ടെസ്‍ലർ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 547 || [[പത്മരാജൻ പുരസ്കാരം]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 548 || [[ഡിസ്ജെർമിനോമ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 549 || [[പട്ടികജാതി  ( എസ് സി ), പട്ടികവർഗ്ഗ ( എസ്ടി )വിഭാഗങ്ങൾ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 550 || [[2019 കേരള നിയമസഭാ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 551 || [[உ]] || ta || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 552 || [[ப்]] || ta || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 553 || [[അൽഫോൺസ് വോൺ റോസ്തോർൺ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 554 || [[എന്റെ ശത്രുക്കൾ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 555 || [[കോലായത് നിയോജക മണ്ഡലം (രാജസ്ഥാൻ)]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 556 || [[പാർവ്വതി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 557 || [[റുഡോൾഫ് കാൽടെൻബാക്ക്]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 558 || [[ഹിന്ദു മിഷൻ ഹോസ്പിറ്റൽ, ചെന്നൈ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 559 || [[Blackpoll warbler]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 560 || [[മിന്റോ ഒഫ്താൽമിക് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 561 || [[മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റ്]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 562 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഗുവാഹത്തി]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 563 || [[കുയിലിനെ തേടി]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 564 || [[പൗരത്വ ഭേദഗതി ആക്റ്റ്, 2019]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 565 || [[മഹർഷി മഹേഷ് യോഗി]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 566 || [[ഹാലികർ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 567 || [[Pramod Kumar Julka]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 568 || [[അർത്ഥന]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 569 || [[Anuragakottaram]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 570 || [[അന്ന ഹോൺസാക്കോവ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 571 || [[എൻ. ആർ. പിള്ള]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 572 || [[കേരള അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവ്വീസ്]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 573 || [[നിഖിൽ മണിപ്പൂരി മഹാസഭ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 574 || [[പ്രസവപൂർവ്വ പരിചരണം]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 575 || [[ഉത്തരാഞ്ചൽ എക്സ്പ്രസ്]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 576 || [[സാനിയ ഹബ്ബൂബ്]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 577 || [[മണ്ഡി (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 578 || [[ഡെറിക് ഒബ്രിയാൻ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 579 || [[Santosh Kumar Kackar]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 580 || [[எ]] || ta || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 581 || [[ஏ]] || ta || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 582 || [[ழ்]] || ta || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 583 || [[കണ്ണൻ ഗോപിനാഥൻ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 584 || [[കേറ്റ് കാംബെൽ ഹർഡ്-മീഡ്]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 585 || [[ടെമ്പിസ്ക് നദി]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 586 || [[തെലങ്കാന ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 587 || [[സിജു വിൽസൺ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 588 || [[സെന്തിൽ കൃഷ്ണ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 589 || [[Rolling Stone]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 590 || [[പെന്നി ആസ്ബെൽ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 591 || [[ചാസ് ദാസ് കാൽഡെറാസ്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 592 || [[നാൻസി ഒലിവിയേരി]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 593 || [[Edith Helen Paull]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 594 || [[ശ്യാമ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 595 || [[ഛത്തീസ്ഗഢിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 596 || [[പട (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 597 || [[സാകിത്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 598 || [[വിത്ത് പന്ത്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 599 || [[Rishi Sunak]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 600 || [[C. V. Ananda Bose]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 601 || [[നാ ജനത]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 602 || [[Vulimiri Ramalingaswami]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 603 || [[ദിനനാഥ് ഭാസ്‌കർ]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 604 || [[കളർഒഎസ്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 605 || [[സമാന്തരങ്ങൾ]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 606 || [[Demolition of the Babri Masjid]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 607 || [[ചൈനീസ് കടക്കെണി]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 608 || [[Ramesh Venkata Sonti]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 609 || [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, റായ്ഗഡ്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 610 || [[മാർഗനി ഭരത്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 611 || [[സംവേദനക്ഷമത]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 612 || [[സെലിനിസെറിയസ് അണ്ടറ്റസ്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 613 || [[കേശവേലു ഗൂനം]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 614 || [[അസമിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 615 || [[ഖുതുബ് ഷാഹി സ്മാരക ശിലകൾ]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 616 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെന്റൽ ഹെൽത്ത് ആൻഡ് ന്യൂറോ സയൻസസ്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 617 || [[അരുൺ വിഷ്ണു]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 618 || [[കാൾ ആർനോൾഡ് റൂജ്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 619 || [[ആയിരം കണ്ണുകൾ]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 620 || [[അമൃതപുരി]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 621 || [[രുപേഷ് കുമാർ കെ.ടി.]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 622 || [[അൻസുയ രതിപുൽ സിംഗ്]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 623 || [[ഏഴരപ്പൊന്നാന (മലയാളചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 624 || [[ബ്രെസ്റ്റ് ഹെമറ്റോമ]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 625 || [[ഇൻറർനാഷണൽ ബ്രെസ്റ്റ് മിൽക്ക് പ്രോജക്റ്റ്]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 626 || [[പെൽവിക് കൺജഷൻ സിൻഡ്രോം]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 627 || [[വി.കെ. ആത്രേ]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 628 || [[സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഗൈനക്കോളജിക് നഴ്‌സ് ഓങ്കോളജിസ്റ്റ്സ്]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 629 || [[ഡയമണ്ട് ഹാർബർ ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 630 || [[ഇന്ദ്രജിത്ത് ഗുപ്ത]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 631 || [[സ്വാമി നാരായണൻ]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 632 || [[ஊ]] || ta || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 633 || [[അനന്തം അജ്ഞാതം]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 634 || [[എഡ്മ അബൂച്ച്ഡിഡ്]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 635 || [[കാവൽമാടം]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 636 || [[ലക്കി സ്റ്റാർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 637 || [[ലഖിംപൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 638 || [[വാളയാർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 639 || [[ബന്ദർ ലെംഗേ]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 640 || [[ഭക്ഷ്യശാസ്ത്രം]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 641 || [[Vinod Prakash Sharma]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 642 || [[കെ.എ.പി. വിശ്വനാഥം ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 643 || [[ഹരിപാൽ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 644 || [[Mohamed Rela]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 645 || [[മേരി ഗൗൾഡൻ ജാഗർ]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 646 || [[സർക്കാരിതര സംഘടന]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 647 || [[നാഥൻ എഫ്രോൺ]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 648 || [[പസഫിക് പ്ലേസ് ജക്കാർത്ത]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 649 || [[സ്റ്റാർ ഗോൾഡ് നെറ്റ്വർക്ക്]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 650 || [[തളിരിട്ട കിനാക്കൾ]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 651 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബെത്തിയ]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 652 || [[ചിന്ദ്വാര ജില്ല]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 653 || [[പതിവ്രത (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 654 || [[അനിൽ മണിഭായ് നായിക്]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 655 || [[ഗർഭം അലസലും മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 656 || [[14th Lok Sabha]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 657 || [[Pfizer]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 658 || [[യുസിഎൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഒഫ്താൽമോളജി]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 659 || [[ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 660 || [[Shyama Prasad Mandal]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 661 || [[ஈ]] || ta || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 662 || [[ஒ]] || ta || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 663 || [[അമേരിക്കൻ ജേണൽ ഓഫ് ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 664 || [[അരവിന്ദ് ആകാശ്]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 665 || [[ഇറ്റലിയിലെ ഹിന്ദുമതം]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 666 || [[എറിക് ക്രിച്ച്ടൺ]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 667 || [[കുട്ടനാടൻ മാർപ്പാപ്പ]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 668 || [[ഗഡ്ഡി ഗോത്രം]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 669 || [[ജോർജ് ആർനോട്ട് വാക്കർ ആർനോട്ട്]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 670 || [[റോപാലിഡിനി]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 671 || [[Kiran C Patel]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 672 || [[Santosh G. Honavar]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 673 || [[ആചാര്യ തുളസി റീജിയണൽ കാൻസർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 674 || [[Eudocima hypermnestra]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 675 || [[ആന്റൺ ഫ്രെഡറിക് ഹോൾ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 676 || [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫിഷറീസ് ടെക്‌നോളജി]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 677 || [[ഓറ മെൻഡൽസൺ റോസൻ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 678 || [[സുലജ്ജ ഫിറോഡിയ മോട്വാനി]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 679 || [[ആർക്കോസെൻട്രസ്]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 680 || [[ജൻനായക് കർപ്പൂരി താക്കൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, മധേപുര]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 681 || [[നഴ്‌സസ് ട്രെയിനിംഗ് കോളേജ്, അഗോഗോ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 682 || [[മോഹൻഭായ് സഞ്ജിഭായ് ദേൽക്കർ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 683 || [[പുതുച്ചേരി (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 684 || [[എം.ആർ. ശ്രീനിവാസൻ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 685 || [[ദ എക്കണോമിക്സ് ടൈംസ്]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 686 || [[ദാരാസുരം]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 687 || [[ഗുവാഹത്തി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 688 || [[കസിൻസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 689 || [[Chitranjan Singh Ranawat]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 690 || [[ഗാലക്ടോസെലെ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 691 || [[മൻസൂർ അലി ഖാൻ]] || ta || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 692 || [[ഞാൻ ഏകനാണ്]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 693 || [[അമൃതസിദ്ധി]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 694 || [[ഡയബറ്റിക് എംബ്രിയോപ്പതി]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 695 || [[Banganapalle (mango)]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 696 || [[ஓ]] || ta || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 697 || [[എട്ടാമത് ലോകസഭ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 698 || [[കേന്ദ്രപാര ലോകസഭാ മണ്ഡലം .]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 699 || [[ഡോ. രാധാകൃഷ്ണൻ ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 700 || [[ബൽവന്ത് മോരേശ്വർ പുരന്ദരെ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 701 || [[ലോകമാന്യ തിലക് മുനിസിപ്പൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 702 || [[വിഷ്ണു ഗുപ്ത]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 703 || [[ശാന്തി വില്യംസ് (നടി)]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 704 || [[മധുരനാരങ്ങ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 705 || [[കെ. ലക്ഷ്മണ]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 706 || [[ഒരു യാത്രാമൊഴി]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 707 || [[പോഗോ (ടിവി ചാനൽ)]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 708 || [[കമ്മിൻസ്]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 709 || [[അൽ ഫാറാബി]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 710 || [[മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൾ അസീസ് അൽ സൗദ്]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 711 || [[Vidita Vaidya]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 712 || [[ശുഭയാത്ര]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 713 || [[സത്യസായി സംഘടന]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 714 || [[എയർ ഇന്ത്യാ വിമാനം 1344]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 715 || [[രാജീവ് (തമിഴ് നടൻ)]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 716 || [[കലൈഞ്ജർ ടി.വി.]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 717 || [[രാജേന്ദ്ര മെമ്മോറിയൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 718 || [[V. Mohan]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 719 || [[ഇംഗ കോർട്ടെ]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 720 || [[തമിഴ് ബ്രഹ്മി]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 721 || [[കാർട്ടൂൺ നെറ്റ്‌വർക്ക്]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 722 || [[Gursaran Talwar]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 723 || [[കുർദ്ദിഷ് സിനിമ]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 724 || [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 725 || [[ഫ്രെഡ്രിക്ക് ഷൗട്ട]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 726 || [[Charles R. Drew]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 727 || [[പ്രഗതി സിംഗ്]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 728 || [[വില്യം സ്മെല്ലി (ഒബ്സ്റ്റട്രീഷൻ)]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 729 || [[നാഗാലാൻഡിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 730 || [[ലോക മൃഗദിനം]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 731 || [[Mary Scharlieb]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 732 || [[Sajid Javid]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 733 || [[Jagat Ram]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 734 || [[M]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 735 || [[അമ്മേ ഭഗവതി]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 736 || [[ആലമ്പാടി]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 737 || [[ഒറീസയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 738 || [[കലാൾപട]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 739 || [[ശിവതാണ്ഡവം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 740 || [[ഹർറത്  ഖൈബർ]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 741 || [[കോ ഫി ഫി ലേ]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 742 || [[സിവിൽ ഹോസ്പിറ്റൽ, ഐസ്വാൾ]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 743 || [[കോറി തിരവെട്ടി]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 744 || [[ഹരിയാണ്വി പശു]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 745 || [[തേനി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 746 || [[ലിസ്സി]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 747 || [[19019/19020 ബാന്ദ്ര ടെർമിനസ് - ഡറാഡൂൺ എക്സ്പ്രസ്]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 748 || [[ഫ്ലോറന്റീനോ പെരസ്]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 749 || [[തിരുനെൽവേലി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 750 || [[റോക്ക് &amp; റോൾ  (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 751 || [[സിൽഹെറ്റ് വിമൻസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 752 || [[അരുണാചൽ ഈസ്റ്റ് ലോക്സഭാ മണ്ഡലം .]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 753 || [[Ranbaxy Laboratories]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 754 || [[ഗർഭാവസ്ഥയിലെ തൈറോയ്ഡ് രോഗം]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 755 || [[യൂറോപ്യൻ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഗൈനക്കോളജിക്കൽ ഓങ്കോളജി]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 756 || [[ലേബർ ഇൻഡക്ഷൻ]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 757 || [[Birendra Nath Mallick]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 758 || [[ഹംസഗീത]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 759 || [[ആനി ഗ്രീനൗ]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 760 || [[കോവ ലക്ഷ്മി]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 761 || [[ഗവണ്മെന്റ് റോയപ്പേട്ട ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 762 || [[ശ്രീകാന്ത് ജിച്കർ]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 763 || [[C. Balakrishnan]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 764 || [[കഞ്ചിക്കോട് തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 765 || [[ബെസ്സി മോസസ്]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 766 || [[മനസ്സൊരു മഹാസമുദ്രം]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 767 || [[ദൃശ്യം (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 768 || [[ഉക്ബ ഇബ്നു അമീർ]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 769 || [[സിറിയയുടെ സംസ്കാരം]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 770 || [[മാങ്ങോട്ട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 771 || [[പ്രേം നസീറിനെ കാണ്മാനില്ല]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 772 || [[O]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 773 || [[Pradeep Seth]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 774 || [[V]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 775 || [[Y. D. Sharma (professor)]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 776 || [[കുരിശുയുദ്ധം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 777 || [[പോച്ച ബ്രഹ്മാനന്ദ റെഡ്ഡി]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 778 || [[ഭൂത രാജകുമരി]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 779 || [[കടലുണ്ടി–വള്ളിക്കുന്ന് കമ്മ്യൂണിറ്റി റിസർവ്]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 780 || [[ബേക്കർ മെമ്മോറിയൽ ഗേൾസ് ഹൈസ്ക്കൂൾ]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 781 || [[ഡേവിഡ് ഡേവിഡ് മിസ്റ്റർ ഡേവിഡ്]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 782 || [[മധുരൈ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 783 || [[Pasteur Institute]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 784 || [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, നാഗ്പൂർ]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 785 || [[നികിത കനാനി]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 786 || [[ജോസഫ് ആഷർമാൻ]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 787 || [[Deepak T. Nair]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 788 || [[ഫ്രഗേറിയ നീൽജെറെൻസിസ്]] || en || 96.2 || 3.7 || 
|-
| 789 || [[മർജോറി ഡാൽഗാർനോ]] || en || 96.2 || 3.7 || 
|-
| 790 || [[മഴവിൽക്കാവടി]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 791 || [[അബ്രഹാം കുഴിക്കാലായിൽ]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 792 || [[V. S. Sangwan]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 793 || [[Richard P. Lifton]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 794 || [[Right to property]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 795 || [[ഒരു രാഗം പല താളം]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 796 || [[ഒങ്കോൾ പശു]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 797 || [[ഹെക്സാഡെക്കേയ്ൻ]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 798 || [[അമീറ വാൻ]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 799 || [[അച്ചഡ ഫർണ]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 800 || [[ദേശീയ അലുമിനിയം കമ്പനി]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 801 || [[സിക്കിമിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 802 || [[എസ്ഡിഎസ് ട്യൂബർകുലോസിസ് സാനിറ്റോറിയം]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 803 || [[G. Vijayaraghavan]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 804 || [[ബോണി ഓലം]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 805 || [[ഭുവനേശ്വരി]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 806 || [[Anoop Misra]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 807 || [[Nodirbek Abdusattorov]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 808 || [[ബോധ് ജനത]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 809 || [[കോട്ടഗിരി ശ്രീധർ]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 810 || [[കോളേജ് ഓഫ് മെഡിസിൻ &amp; ജെഎൻഎം ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 811 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഗോണ്ടിയ]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 812 || [[ചൂള (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 813 || [[പാലക്കാട് ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 814 || [[പോളിഹൈഡ്രാംനിയോസ്]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 815 || [[ഭുജിയ കുന്ന്]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 816 || [[സരിത (നടി)]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 817 || [[U. C. Chaturvedi]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 818 || [[സലിം ബരാകാത്]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 819 || [[ഗവണ്മെന്റ് രാജാജി ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 820 || [[തിറിയോജനോളജി]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 821 || [[നെഖെൽ]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 822 || [[Sheo Bhagwan Tibrewal]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 823 || [[മിൻ തനാക്ക]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 824 || [[വിജയം നമ്മുടെ സേനാനി]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 825 || [[Helene D. Gayle]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 826 || [[ലാപ്രോസ്കോപ്പി]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 827 || [[സുദേവ് നായർ]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 828 || [[Z]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 829 || [[ക്ലൈമാക്സ് (2013 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 830 || [[ഗുരു തേജ് ബഹാദൂർ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 831 || [[ഭാരത് സേവാശ്രമ സംഘം]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 832 || [[ഒന്നാനാം കുന്നിൽ ഓരടിക്കുന്നിൽ]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 833 || [[സാഗര സംഗമം]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 834 || [[ലക്ഷ്മൺ പൈ]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 835 || [[Omesh Kumar Bharti]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 836 || [[ഐപിജിഎംഇ ആർ ആൻഡ് എസ്എസ്കെഎം ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 837 || [[വ്ലോഡ്രോപ്]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 838 || [[മോണിക്ക ഹൗസർ]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 839 || [[Jean Castex]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 840 || [[സരോജിനി നായിഡു മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 841 || [[അങ്കിൾ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 842 || [[പെൽവിക് അവയവങ്ങളുടെ പ്രോലാപ്സ്]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 843 || [[റേഡിയോഫോബിയ]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 844 || [[Jawaharlal Nehru Centre for Advanced Scientific Research]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 845 || [[Lasker Award]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 846 || [[Perugu Siva Reddy]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 847 || [[അകമ്പാടം]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 848 || [[ഇന്നർ മണിപ്പൂർ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 849 || [[ഗ്രീഷ്മജ്വാല]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 850 || [[ടോപ്പിവാല നാഷണൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ബി.വൈ.എൽ. നായർ ചാരിറ്റബിൾ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 851 || [[ദുധ്കോശി നദി]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 852 || [[പതിനൊന്നിൽ വ്യാഴം]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 853 || [[പെറ്റിറ്റ് ഫോർ]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 854 || [[ലിസ ഐസോണി]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 855 || [[ജോണി ജോണി യെസ് അപ്പ]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 856 || [[മഡബ മാപ്പ്, ജോർദാൻ.]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 857 || [[മേരി ഗ്ലോറി]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 858 || [[കെ. സുകുമാരനുണ്ണി]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 859 || [[69-ാമത് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 860 || [[Afsana Khan]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 861 || [[പൗരുഷം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 862 || [[മുളവന മഹാദേവർ ക്ഷേത്രം]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 863 || [[ഹെതർ ക്യൂറി]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 864 || [[Luis Jose De Souza]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 865 || [[ഏ ആർ കിദ്വായി]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 866 || [[ല്യൂപ്പസും ഗർഭകാലവും]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 867 || [[യിംഗ് ഇ. ഷാങ്]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 868 || [[സോനാലി ഗുഹ]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 869 || [[ഖോ-ഖോ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 870 || [[മണ്ണാമ്മൂല]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 871 || [[മാസ്റ്റൈറ്റിസ്]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 872 || [[അലി അക്ബർ (സംവിധായകൻ)]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 873 || [[കുമാസി നഴ്‌സസ് ആൻഡ് മിഡ്‌വൈഫറി ട്രെയിനിംഗ് സ്‌കൂൾ]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 874 || [[Stanley Dudrick]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 875 || [[ന്യായവിധി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 876 || [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 877 || [[മേദിനി റായ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, പലമു]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 878 || [[ഓക്സിലറി നഴ്‌സ് മിഡ്‌വൈഫ്]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 879 || [[വിടപറയാൻ മാത്രം]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 880 || [[ഊമക്കുയിൽ]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 881 || [[പോലീസ് നായയുടെ കഥ]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 882 || [[കെമ്പഗൗഡ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 883 || [[നോർത്ത് ബംഗാൾ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 884 || [[സദർ ഹോസ്പിറ്റൽ, റാഞ്ചി]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 885 || [[ഓസ്ഏഷ്യ ആഘോഷം]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 886 || [[പി. രാഘവൻ]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 887 || [[Amar Prasad Ray]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 888 || [[Krishna Gopal Saxena]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 889 || [[Plants of the World Online]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 890 || [[U]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 891 || [[ചെന്നൈ–ആലപ്പുഴ എക്സ്പ്രസ്]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 892 || [[ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബെൽഗാം]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 893 || [[ശ്രീമതി. കാശിഭായ് നാവാലെ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 894 || [[സിസായി (നിയമസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 895 || [[ഗാനം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 896 || [[രാജഗോപാലൻ വാസുദേവൻ]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 897 || [[റിയൽ മാഡ്രിഡിന്റെ സീസണുകൾ]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 898 || [[എന്നും നന്മകൾ]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 899 || [[Jan-Krzysztof Duda]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 900 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, രാജ്കോട്ട്]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 901 || [[ദ്വന്ദ്വയുദ്ധം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 902 || [[Sadiq Khan]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 903 || [[ജുൻജുനു]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 904 || [[ഡെറാഡൂൺ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 905 || [[മലേഷ്യ ഹിന്ദു ധർമ്മ മമന്ദ്രം]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 906 || [[ലിയോപോൾഡ് ലാൻഡൗ]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 907 || [[AC/DC]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 908 || [[അർജ‍ുൻ എരിഗെയ്സി]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 909 || [[അമ്മേ നാരായണ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 910 || [[ഡോ. വി.എം. ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 911 || [[ശകുന്തള ഹരക്സിംഗ് തിൽസ്റ്റഡ്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 912 || [[തെവിദ ബെൻ ഷെയ്ഖ്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 913 || [[Suresh H. Advani]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 914 || [[Ganesan Venkatasubramanian]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 915 || [[രാഹുൽ റിജി നായർ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 916 || [[സുരു വാലി]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 917 || [[കാൾ ബ്രൗൺ (ഒബ്സ്റ്റെട്രിഷ്യൻ)]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 918 || [[National Academy of Medical Sciences]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 919 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കാങ്കർ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 920 || [[ജെറാൾഡിൻ മക്ജിന്റി]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 921 || [[ബിലാത്തിക്കുഴൽ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 922 || [[ഷാൻ രത്നം]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 923 || [[Niyaz Ahmed]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 924 || [[മക്കാമസ്ജിദ് സ്ഫോടനം]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 925 || [[ഫ്രെഡറിക് സോറിയൂ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 926 || [[കിദ്വായ് മെമ്മോറിയൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഓങ്കോളജി]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 927 || [[ആലിയ ഹുമൈദ് അൽ ഖാസിമി]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 928 || [[എസ്.എസ്. ബദ്രിനാഥ്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 929 || [[പ്രമേഹവും ഗർഭകാലവും]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 930 || [[കാത്രിൻ മുഗെ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 931 || [[പിലികുല നിസർഗധാമ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 932 || [[Sandeep Nayak]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 933 || [[Q]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 934 || [[അനഘ ജെ. കോലത്ത്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 935 || [[ഈ തലമുറ ഇങ്ങനെ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 936 || [[ഗുഹറാം അജ്ഗല്ലെ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 937 || [[ജെസ്സിക്ക സെയിൽസ്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 938 || [[നൈട്രാസിൻ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 939 || [[പൈ ബ്രദേഴ്സ്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 940 || [[ഫിലിപ്പൈൻസിലെ തടാകങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 941 || [[ബാലാമ ജില്ല, മൊസാംബിക്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 942 || [[രോഹിത് കുമാർ (ഫുട്ബോളർ)]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 943 || [[വജൈനൽ ഫ്ലാറ്റുലെൻസ്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 944 || [[Chintaman Govind Pandit]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 945 || [[എം. ദാസൻ]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 946 || [[കുർണൂൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 947 || [[ജൂഡിത്ത് എസ്സർ-മിറ്റാഗ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 948 || [[Jyoti Bhusan Chatterjea]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 949 || [[ഉഷ യാദവ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 950 || [[ക്വെർകസ് മർസിനിഫോളിയ]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 951 || [[അകിര മിയവാക്കി]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 952 || [[ഫ്രാൻസ് വോൺ വിങ്കൽ]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 953 || [[ഭോല റിജാൽ]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 954 || [[Jeo Baby]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 955 || [[ഈ ശബ്ദം ഇന്നത്തെ ശബ്ദം]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 956 || [[കള്ളിയങ്കാട്ട് നീലി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 957 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കടപ്പ]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 958 || [[ദേവേന്ദ്ര ത്രിഗുണ]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 959 || [[മണിമഹേഷ് കൈലാഷ് കൊടുമുടി]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 960 || [[ലോകമാന്യതിലക് ടർമിനസ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 961 || [[ജൂഡിത്ത് അബർഗ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 962 || [[T]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 963 || [[ഗവണ്മെന്റ് ഈറോഡ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 964 || [[ഭാരത് രത്‌ന ശ്രീ അടൽ ബിഹാരി വാജ്‌പേയ് ഏകാന ക്രിക്കറ്റ് സ്റ്റേഡിയം]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 965 || [[സുധ ഭരദ്വാജ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 966 || [[Joseph Pamplany]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 967 || [[മധുര ജംഗ്ഷൻ]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 968 || [[റോസലിൻഡ് ആംബ്രോസ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 969 || [[V. R. Khanolkar]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 970 || [[മംഗുപുര]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 971 || [[Shantilal C. Sheth]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 972 || [[അടിമക്കച്ചവടം]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 973 || [[അനുഭവങ്ങളേ നന്ദി]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 974 || [[ഉദയ് കുമാർ അഭയ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 975 || [[എം. മണി]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 976 || [[കെ.എസ്. ഹെഗ്ഡെ മെഡിക്കൽ അക്കാദമി]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 977 || [[ചോര ചുവന്ന ചോര]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 978 || [[ഡോ ബിസി റോയ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 979 || [[ഡ്രൈവർ മദ്യപിച്ചിരിക്കുന്നു]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 980 || [[നുരയും പതയും]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 981 || [[മഞ്ജീരധ്വനി]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 982 || [[മണികണ്ഠൻ ആർ. ആചാരി]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 983 || [[റൈസോം]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 984 || [[ജനം ടി.വി.]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 985 || [[ടെഡ് ചിയങ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 986 || [[Abhimanyu Mishra]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 987 || [[Ashok Seth]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 988 || [[K. Vardachari Thiruvengadam]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 989 || [[ടെലിവിഷൻ മാൽദീവ്സ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 990 || [[റീപ്രൊഡക്ഷൻ (ജേണൽ)]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 991 || [[ന്യൂ ഇയർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 992 || [[ഉധ്വ]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 993 || [[അർജുൻ സർജ]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 994 || [[ഗോൾഡൻ ബേർഡ് വിംഗ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 995 || [[തിരാത്ത് സിംഗ് റാവത്ത്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 996 || [[സ്വസ്ഥം ഗൃഹഭരണം]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 997 || [[ഗർഭാവസ്ഥയിലെ കോവിഡ്-19]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 998 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1967)]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 999 || [[ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സോളാർ ഫെറി ബോട്ട്]] || en || 95.5 || 4.4 || 
|-
| 1000 || [[ഡോ. ബി. ബൊറൂവ കാൻസർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1001 || [[പ്രീതം കുമാർ സിംഗ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1002 || [[വർണ്ണം (സിനിമ)]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1003 || [[Rudraprayag]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1004 || [[കൊളംബിയ പിക്ചേഴ്സ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1005 || [[രാജേന്ദ്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1006 || [[പുകവലിയുടെ ആരോഗ്യ ഫലങ്ങൾ]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1007 || [[ഔറംഗാബാദ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1008 || [[സന്ത് ജ്ഞാനേശ്വർ]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1009 || [[Pope Paul VI]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1010 || [[അനിൽ കാന്ത്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1011 || [[അപകടകരമായ വസ്തുക്കളുടെ പട്ടിക]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1012 || [[എഡ്വേർഡ് അർനോൾഡ് മാർട്ടിൻ]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1013 || [[ഭ്രൂണ നഷ്ടം]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1014 || [[മഴനിലാവ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1015 || [[റോണി ഡേവിഡ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1016 || [[സംസ്കൃതവൽക്കരണം]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1017 || [[Mansoor Hasan]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1018 || [[തമിഴ്നാട് ഗവണ്മെന്റ് മൾട്ടി സൂപ്പർ സ്പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രി]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1019 || [[ടെറി യംഗ്]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1020 || [[ബ്രിട്ടീഷ് പ്രെഗ്നൻസി അഡ്വൈസറി സർവ്വീസ്]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1021 || [[കേദാർനാഥ് ദാസ്]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1022 || [[പാർട്ടീഷൻ മ്യൂസിയം]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1023 || [[സാൻ റെമോ ഉച്ചകോടി]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1024 || [[Victor A. McKusick]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1025 || [[ജെയിംസ് ഹർഗ്രീവ്സ്]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1026 || [[Narendra Kumar Pandey]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1027 || [[Hakim Syed Zillur Rahman]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1028 || [[Nakshathrangale Kaaval (film)]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1029 || [[കോരക്കാർ]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1030 || [[ലിയോ II (ചക്രവർത്തി)]] || ro || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1031 || [[ഷെല്ലി കിഷോർ]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1032 || [[P. N. V. Kurup]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1033 || [[പദ്മിനി മൂർത്തി]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1034 || [[സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്സ് ഓഫ് കാനഡ]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1035 || [[കുട്ടികളുടെ ദിനം (ഇന്ത്യ)]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1036 || [[ഹോമി ഭാഭ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1037 || [[Balu Sankaran]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1038 || [[അഹല്യ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1039 || [[എൻ.കെ.പി. സാൽവെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1040 || [[കെ. രാജഗോപാൽ (കാൽപ്പന്ത് കളിക്കാരൻ)]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1041 || [[ദേശീയ ധീരത അവാർഡ്]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1042 || [[ശ്രീമുരുകൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1043 || [[വർത്തമാനകാലം(ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1044 || [[ഡാരെൻ കാൽഡൈറ]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1045 || [[Gopi Chand Mannam]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1046 || [[താറാവ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1047 || [[Sujoy B. Roy]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1048 || [[മറിയം മാതാർ]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1049 || [[Anil Kumar Mandal]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1050 || [[സ്റ്റാർ വിജയ്]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1051 || [[ഭക്തി ഹൃദയ ബോൺ]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1052 || [[Bhumi Pednekar]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1053 || [[അടിക്കുറിപ്പ്]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1054 || [[കേരള കാർട്ടൂൺ അക്കാദമി]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1055 || [[Madras Medical College]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1056 || [[ജോസഫ് ആൽബർട്ട് അമൻ]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1057 || [[ഓറോസ് അഗ്നിപർവ്വതം]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1058 || [[ഗെത്ത്സെമാനെ]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1059 || [[കോളേജ് ഓഫ് മെഡിസിൻ &amp; സാഗോർ ദത്ത ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1060 || [[യമുനാ കല്യാണി]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1061 || [[അബ്ഡൊമിനൽ അൾട്രാസോണോഗ്രാഫി]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1062 || [[ഗർഭ പരിശോധന]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1063 || [[ഇളവരശി]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1064 || [[എം. വി. വി. സത്യനാരായണ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1065 || [[എറിക് സാലിംഗ്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1066 || [[കദംബ കാനന സ്വാമി]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1067 || [[കാറ്റോപ്സിലിയ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1068 || [[മേരി ഡി സൂസ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1069 || [[മൗനനൊമ്പരം]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1070 || [[രാജൻ പറഞ്ഞ കഥ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1071 || [[റോണി ഗാംസു]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1072 || [[വളയം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1073 || [[ഹിൽഡ മേരി ലാസാറുസ്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1074 || [[ഹിന്ദു മുന്നണി]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1075 || [[കിൽപ്പോക്ക് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1076 || [[വിയറ്റ്നാമിലെ ഹിന്ദുത്വം]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1077 || [[Anil Kohli]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1078 || [[ഇൻഫോബോക്സ്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1079 || [[എലിസബത്ത് ഹർഡൻ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1080 || [[പോൾ സ്വീഫെൽ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1081 || [[സിറിയയുടെ ചരിത്രം]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1082 || [[ഡി.പി. റോയ് ചൗധരി]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1083 || [[വിൽഹെം ഗ്രിസിംഗർ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1084 || [[Medical College and Hospital, Kolkata]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1085 || [[ആർത്രോപതി]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1086 || [[നെവാഡോ ഓജസ് ഡെൽ സലാഡോ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1087 || [[ആൻ സി റോബർട്ട്സ്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1088 || [[നെല്ലി മുഗോ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1089 || [[കൽപന ചൗള ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1090 || [[Serum Institute of India]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1091 || [[എഡിൻബർഗ് ഒബ്സ്റ്റട്രിക്കൽ സൊസൈറ്റി]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1092 || [[സൂസൻ ഡിമോക്ക്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1093 || [[Mahipal S. Sachdev]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1094 || [[ചന്ദ്രഹാസം]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1095 || [[Om Prakash Upadhyaya]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1096 || [[കൊറിയൻ ചെസ്റ്റ്നട്ട്,]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1097 || [[ടോമോ റിബ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹെൽത്ത് ആൻഡ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1098 || [[മോർച്ചറി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1099 || [[വിലായത്ത് ബുദ്ധ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1100 || [[കാൾ വിൽഹെം വോൺ കുപ്ഫെർ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1101 || [[G. Bakthavathsalam]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1102 || [[ഭുജിയ കോട്ട, ഭുജ്]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1103 || [[Vikas Mahatme]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1104 || [[വിറ്റാലി ബിയാൻകി]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1105 || [[ബാഗേശ്രീ (രാഗം)]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1106 || [[അഗ്രജൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1107 || [[Perakath Verghese Benjamin]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1108 || [[അബു സലാമ അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബനു അബ്ദുൽ അസദ് അൽ മഖ്‌സാമി]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1109 || [[മലരും കിളിയും]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1110 || [[വയൽ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1111 || [[വീരഭദ്രൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1112 || [[ഹസ്സ അൽ മൻസൂരി]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1113 || [[വി. വൈത്തിലിംഗം]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1114 || [[നവോമി ഇ. സ്റ്റോട്‌ലാൻഡ്]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1115 || [[Gulshan Rai Khatri]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1116 || [[Nandkishore Shamrao Laud]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1117 || [[ക്ലൈമാക്‌റ്ററിക് (ജേണൽ)]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1118 || [[ശ്രീ ഭൗസാഹേബ് ഹൈർ ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ധൂലെ]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1119 || [[Chandrima Shaha]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1120 || [[എം. രംഗ റാവു]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1121 || [[ഒഫെലിയ ഒലിവേറോ]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1122 || [[Dr. B. C. Roy Award]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1123 || [[കേരളത്തിലെ പോളിടെക്നിക് കോളേജുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 95.1 || 3.8 || 
|-
| 1124 || [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1125 || [[Noshir M. Shroff]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1126 || [[സൈനികൻ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1127 || [[ദുർഗാവാഹിനി]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1128 || [[ലെസ് പ്ലാറ്റൺസ്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1129 || [[സെലിനിസെറിയസ് മെഗലാന്തസ്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1130 || [[വിട്ടുമാറാത്ത അവസ്ഥ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1131 || [[Isaac Santra]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1132 || [[Rustom Jal Vakil]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1133 || [[Subrat Kumar Panda]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1134 || [[T-34 (film)]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1135 || [[ചിലന്തിവല (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1136 || [[ചെമ്പിൽ അശോകൻ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1137 || [[നാഷണൽ ജ്യോഗ്രഫിക് ചാനൽ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1138 || [[മെട്രിറ്റിസ്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1139 || [[വെങ്കടേഷ് നേത ബോർലകുണ്ട]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1140 || [[സസൂൻ ആശുപത്രി]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1141 || [[സുരേഷ് കുമാർ കശ്യപ്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1142 || [[ഹെയ്ൻ ഒഡെൻഡാൽ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1143 || [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഇൻഡോർ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1144 || [[Sibte Hasan Zaidi]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1145 || [[ജോർജാന സീഗർ ജോൺസ്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1146 || [[രാഹുൽ കെ. പി.]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1147 || [[സന്തോഷ് കുമാർ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1148 || [[ഹസ്രത്ഗഞ്ച്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1149 || [[രഞ്ജന പ്രകാശ് ദേശായി]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1150 || [[R. Ananthanarayan]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1151 || [[ജോഹാൻ ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് ചിയാരി]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1152 || [[പ്രിയ ആർ. പൈ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1153 || [[മൽക്കാജ് ഗിരി ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1154 || [[യമനം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1155 || [[വൃന്ദാവനത്തിലെ ആറു ഗോസ്വാമിമാർ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1156 || [[ഷഹീദ് നിർമൽ മഹ്തോ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ധൻബാദ്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1157 || [[രാവണാനുഗ്രഹ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1158 || [[ഗർഭാവസ്ഥയിൽ നിലവിലുള്ള രോഗം]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1159 || [[Dinesh K. Bhargava]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1160 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് മാർക്വെസ്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1161 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ കമ്മ്യൂണിക്കേറ്റീവ് ആൻഡ് കോഗ്നിറ്റീവ് ന്യൂറോ സയൻസസ്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1162 || [[നല്ല നിലാവുള്ള രാത്രി]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1163 || [[അങ്കഫുൾ നഴ്‌സസ് ട്രെയിനിംഗ് കോളേജ്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1164 || [[കെ.ജെ. സോമയ്യ മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; റിസർച്ച് സെന്റർ]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1165 || [[നേതാജി സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1166 || [[106 (സംഖ്യ)]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1167 || [[Annavarapu Rama Swamy]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1168 || [[Venu Rajamony]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1169 || [[സർജുജ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1170 || [[ഗംഗാതിരി പശു]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1171 || [[ഖാലിസ്ഥാൻ ടൈഗർ ഫോഴ്സ്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1172 || [[ഏണസ്റ്റ് വെർട്ടൈം]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1173 || [[തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോണ്ട്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1174 || [[Ketayun Ardeshir Dinshaw]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1175 || [[ആത്മഹത്യാക്കുറിപ്പ്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1176 || [[ജയിലർ (മലയാള ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1177 || [[Propofol]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1178 || [[മഹാരാഷ്ട്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ എജ്യുക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1179 || [[യോഗ -വേദാന്ത കാനന അക്കാദമി]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1180 || [[ഹൃദു ഹാറൂൺ]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1181 || [[Abhay and Rani Bang]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1182 || [[ശങ്കർസിങ് വഗേല]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1183 || [[Dasari Prasada Rao]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1184 || [[മധുര മനോഹര മോഹം]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1185 || [[L. S. N. Prasad]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1186 || [[ഫോറെവർ മെർലിൻ]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1187 || [[ബോഷ്യ]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1188 || [[പള്ളിപ്പുറം, തിരുവനന്തപുരം]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1189 || [[രാമോജി റാവു]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1190 || [[ഇസബെൽ ബാരോസ്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1191 || [[ഗച്ചിബൗളി]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1192 || [[നേപ്പാളിലെ രാജ്ഞി ത്രിപുരസുന്ദരി]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1193 || [[ആശ്രമം (ഭവനം)]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1194 || [[നീലകണ്ഠൻ ജയചന്ദ്രൻ നായർ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1195 || [[National Institute of Epidemiology]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1196 || [[അർജുൻ അശോകൻ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1197 || [[ഈസ്റ്റൺ ടെയ്‌ലർ-ഫാരെൽ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1198 || [[കലാൻചോ ലൂസിയ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1199 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ജൽഗാവ്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1200 || [[വാർത്ത (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1201 || [[സുഖ്ദേവ് ഭഗത്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1202 || [[ഫ്രാക്ചർ മെക്കാനിക്സ്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1203 || [[ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഒബ്സ്റ്റട്രിക് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിക്കൽ സൊസൈറ്റീസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1204 || [[ഗലിവീട് മണ്ഡൽ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1205 || [[ഹെലെൻ ബെൻസൺ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1206 || [[പുഴയൊഴുകും വഴി]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1207 || [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1208 || [[ഇണക്കിളി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1209 || [[ജർമ്മനിയിലുള്ള അമേരിക്കക്കാർ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1210 || [[മുസാഫർനഗർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1211 || [[റാൻസിഡിഫിക്കേഷൻ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1212 || [[Balasubramaniam Ramamurthi]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1213 || [[മാതംഗി ജഗദീഷ്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1214 || [[Samiran Nundy]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1215 || [[അരവിന്ദ് കുമാർ ശർമ്മ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1216 || [[Safdarjung Hospital]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1217 || [[ജേർണി ഓഫ് ലവ് 18+]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1218 || [[പൊയ്യാമൊഴി]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1219 || [[എ ടി.ഐ.എം.ഇ.]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1220 || [[ആപ്പുവാലൻ തിരവെട്ടി]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1221 || [[വിക്ടോറിയ ലാന്റ്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1222 || [[ഹർഷദ ഗരുഡ്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1223 || [[നിഷു കുമാർ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1224 || [[Rajendra Achyut Badwe]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1225 || [[ഡിസ്യുറിയ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1226 || [[ത്രിപുരയുടെ ചരിത്രം]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1227 || [[ദ്രോഹി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1228 || [[നഴ്‌സസ് ട്രെയിനിംഗ് കോളേജ്, ബെരെകം]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1229 || [[പിള്ളയാർ സുഴി]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1230 || [[പെൺസിംഹം]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1231 || [[മമത ഡാഷ്]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1232 || [[ലാസ്റ്റ് ബെഞ്ച്]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1233 || [[വിജയ രാമചന്ദ്രൻ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1234 || [[K. B. Sainis]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1235 || [[സാന്ത ക്രൂസ് കത്തീഡ്രൽ ബസിലിക്ക കൊച്ചി]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1236 || [[കമല നെഹ്‌റു മെമ്മോറിയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1237 || [[മിറാഫ്ലോർസ് (പനാമ)]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1238 || [[പെട്രോനെറ്റ് എൽഎൻജി]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1239 || [[ഗാന്ധി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഭോപ്പാൽ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1240 || [[2022 FIFA World Cup]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1241 || [[തെല്ലിപ്പളൈ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1242 || [[ഐശ്വര്യ വാര്യർ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1243 || [[വിദ്യ സുബ്രഹ്മണ്യൻ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1244 || [[മ്യൂ കടൽക്കാക്ക]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1245 || [[Murder of Vandana Das]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1246 || [[ദിവ്യ പിള്ള]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1247 || [[Sun Pharma]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1248 || [[M. Radhakrishna Pillai (scientist)]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1249 || [[2024ലെ അങ്കോളയിലെ ഷിരൂരിലെ മണ്ണിടിച്ചിൽ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1250 || [[Royal College of Physicians of Edinburgh]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1251 || [[ശങ്കരനാരായണ മേനോൻ ചുണ്ടയിൽ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1252 || [[Francisco Sardinha]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1253 || [[കൗമാരപ്രായം]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1254 || [[റോഹ്താങ് പാസ്]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1255 || [[കാളിഘട്ട് കാളി ക്ഷേത്രം]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1256 || [[Billboard (magazine)]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1257 || [[Cova Figueira]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1258 || [[ആചാര്യ ഹരിഹർ പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കാൻസർ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1259 || [[Bhalchandra Babaji Dikshit]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1260 || [[ജെഎസ്എസ് അക്കാദമി ഓഫ് ഹയർ എജ്യുക്കേഷൻ &amp; റിസർച്ച്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1261 || [[മാ ഡോങ്-സിയോക്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1262 || [[ഹിന്ദു മഹാ സഭ (ഫിജി)]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1263 || [[കെറിൻ വില്യംസ്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1264 || [[ബ്രിജിറ്റ് സി വൈഡ്മാൻ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1265 || [[സറിൻ ഷിഹാബ്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1266 || [[റോബർട്ടോ കാൽഡെറോ-ബാർസിയ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1267 || [[വെള്ളാങ്ങല്ലൂർ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1268 || [[ആംബോപ്റ്ററിക്സ്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1269 || [[റാബ്ദോമയാലിസിസ്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1270 || [[പൃഥ്വിരാജ് ചൗഹാൻ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1271 || [[Amit Dutt]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1272 || [[Al Harrah, Saudi Arabia]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1273 || [[Kakarla Subba Rao]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1274 || [[ഇത്തിരി നേരം ഒത്തിരി കാര്യം]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1275 || [[എൻആർഐ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1276 || [[കോടതി]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1277 || [[കൽപ്പന മോർപാരിയ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1278 || [[ജാദ് ജനത]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1279 || [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ റിസർച്ച് ഓൺ നോൺ-കമ്മ്യൂണിക്കബിൾ ഡിസീസസ്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1280 || [[പൂനെ സാർവജനിക സഭ.]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1281 || [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി വാട്ടർ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1282 || [[മണ്ടന്മാർ ലണ്ടനിൽ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1283 || [[മിനിമോൾ വത്തിക്കാനിൽ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1284 || [[റെജീന വോൺ സീബോൾഡ്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1285 || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ എം. ജെ.]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1286 || [[Carmelite Sisters of Saint Teresa]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1287 || [[നിക്കോൾ സഫിയർ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1288 || [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്വാമിനാരയൺ സത്സംഗ് ഓർഗനൈസേഷൻ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1289 || [[സിംഗ്ഭും ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1290 || [[പീറ്റർ ഗുസ്താവ് ലെജ്യൂൺ ഡിറിക്ലെ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1291 || [[റാഫേൽ വരാനെ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1292 || [[J. G. Jolly]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1293 || [[വില്യാപ്പള്ളി]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1294 || [[K. Balakrishna kurup]] || en || 94.5 || 4.5 || 
|-
| 1295 || [[Ajit Kumar Basu]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1296 || [[ജെയിംസ് (നടൻ)]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1297 || [[ധുബ്രി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1298 || [[Upendranath Brahmachari]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1299 || [[സന്ധ്യാ കൗശിക]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1300 || [[Shiv Kumar Sarin]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1301 || [[Darab Jehangir Jussawala]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1302 || [[ഖമ്മം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1303 || [[കെ. പി. പിള്ള]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1304 || [[കേശവദാസപുരം]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1305 || [[സിങ്കി ചാം]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1306 || [[ജോസഫ് വോൺ ഹാൽബൻ]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1307 || [[ഡാനി റോഡ്രിക്]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1308 || [[ഡോൺ ബ്രാഡ്മാനും 1948ലെ ആസ്ട്രേലിയയുടെ ഇംഗ്ലണ്ട് പര്യടനവും]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1309 || [[ഹ്യുമൻ റീപ്രൊഡക്ഷൻ (ജേണൽ)]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1310 || [[Undurti Narasimha Das]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1311 || [[C. H. Mohan Rao]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1312 || [[കുറുക്കൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1313 || [[അമോണിയം കാർബണേറ്റ്]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1314 || [[Nadav Lapid]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1315 || [[റോസ് മേരി പാർ]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1316 || [[തുടക്കം]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1317 || [[മെർക്കുറി (I) നൈട്രേറ്റ്]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1318 || [[നെബൊ കുന്ന്]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1319 || [[അമേരിക്കൻ ബോർഡ് ഓഫ് ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1320 || [[ഗവണ്മെന്റ് മോഹൻ കുമാരമംഗലം മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1321 || [[ജെയിംസ് റീഡ് ചാഡ്വിക്ക്]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1322 || [[ഹൈപ്പർമെസിസ് ഗ്രാവിഡാരം]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1323 || [[23. കൊളത്തൂർ പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1324 || [[Subramanian Kalyanaraman]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1325 || [[ஆ]] || ta || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1326 || [[ഇസ്‌ലാം മതം ഹോണ്ടുറാസിൽ]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1327 || [[കെഡിഇ ആപ്ലിക്കേഷനുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1328 || [[ജാക്വസ് ഗില്ലെമോ]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1329 || [[രാപ്പാടികളുടെ ഗാഥ]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1330 || [[സിസ്റ്റർ സ്റ്റഡി]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1331 || [[സിൽവർ (I) ഓക്സൈഡ്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1332 || [[അവതെലെ (ഗ്രാമം)]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1333 || [[Ashok K. Vaid]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1334 || [[കൃഷ്ണഗിരി ഗ്രാമം]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1335 || [[മഞ്ജു പത്രോസ്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1336 || [[നെഹ്‌റു മെമ്മോറിയൽ മ്യൂസിയം &amp; ലൈബ്രറി]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1337 || [[യുറോജെനിറ്റൽ സൈനസ്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1338 || [[ഹിന്ദു യുവ വാഹിനി]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1339 || [[സി‌.എസ്. ശേഷാദ്രി]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1340 || [[ഇത് ഞങ്ങളുടെ കഥ]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1341 || [[S. K. Sama]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1342 || [[Yash Gulati]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1343 || [[ആഴിമല ശിവ ക്ഷേത്രം]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1344 || [[ഭീമൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1345 || [[വൈറ്റില മേൽപ്പാലം]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1346 || [[കുറുവ ഗോരന്ത്ല മാധവ്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1347 || [[സോണി പിക്ചേഴ്സ് സ്പോർട്സ് നെറ്റ്‌വർക്ക്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1348 || [[ഒ.ബേബി]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1349 || [[ഒപ്റ്റിക് കപ്പ്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1350 || [[കൊളുത്തൂർ ഗോപാലൻ]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1351 || [[കാൾ റെയിൻഹോൾഡ് ഓഗസ്റ്റ് വുണ്ടർലിച്ച്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1352 || [[ഗൈനക്കോളജിക്കൽ ഓങ്കോളജി ഗ്രൂപ്പ്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1353 || [[ഷിബിൻരാജ് കുന്നിയിൽ]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1354 || [[മങ്കിപോക്സ് വൈറസ്]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1355 || [[Elo rating system]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1356 || [[ഈ കൈകളിൽ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1357 || [[ഐൽസ എ വെൽച്ച്]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1358 || [[ഒരു തെറ്റിന്റെ കഥ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1359 || [[സാങ്കൂ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1360 || [[Lalit Kumar]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1361 || [[ദലിത് എഴിൽമലൈ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1362 || [[പൂജ മോഹൻരാജ്]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1363 || [[ഒബ്സ്റ്റട്രിക് അൾട്രാസോണോഗ്രാഫി]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1364 || [[കൊച്ചി എൽഎൻജി ടെർമിനൽ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1365 || [[പെൻഡുലം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1366 || [[ബച്ചൂബായ് എ. മൂസ്]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1367 || [[ലേഡി ഗാർഡൻ ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1368 || [[ശ്രീ ദിവ്യ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1369 || [[സ്വീ ലേ തീൻ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1370 || [[ബിദ്യുത് പ്രഭ ദേവി]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1371 || [[ഛത്ര ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1372 || [[ഗീതാ റാംജി]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1373 || [[ചെവെല്ല  ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1374 || [[പ്രകടനം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1375 || [[റുബിഡിയം അസറ്റേറ്റ്]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1376 || [[റോബർട്ട് മൈക്കിലിസ് വോൺ ഓൾഷൗസെൻ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1377 || [[നോർത്ത് അമേരിക്കൻ ഫീറ്റൽ തെറാപ്പി നെറ്റ്‌വർക്ക്]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1378 || [[അത്താരി]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1379 || [[ആമ്രറാം പോരസ്വാൾ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1380 || [[ശരവണ ഭവൻ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1381 || [[Levi Watkins]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1382 || [[റെക്ടോസെലെ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1383 || [[സിക്കിം ലോകസഭാ (നിയോജകമണ്ഡലം)]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1384 || [[സീത ബിൻത് അബ്ദുൽ അസീസ് അൽ സൗദ്]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1385 || [[ഉണ്ടക്കണ്ണൻ മണലൂതി]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1386 || [[ആന ഘടികാരം]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1387 || [[കഭി ഖുഷി കഭി ഗം]] || hi || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1388 || [[ഗൈനക്കോളജിക്കൽ എൻഡോക്രൈനോളജി]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1389 || [[ഫ്രഞ്ച് പോളിനേഷ്യ]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1390 || [[119 അന്നക്കുടി പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1391 || [[42 അന്നവാസൽ പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1392 || [[പെഡ്ഡാപുരം റവന്യൂ ഡിവിഷൻ]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1393 || [[ടോകെ തലഗി]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1394 || [[Vantika Agrawal]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1395 || [[കോസ്റ്റ നമോയിൻസു]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1396 || [[സിറിൽ വി പിങ്ക്]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1397 || [[Teimour Radjabov]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1398 || [[കൊത്ത് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1399 || [[സ്റ്റീവൻ പ്രൈറ്റ്]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1400 || [[മുലയൂട്ടൽ]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1401 || [[പാരിസ്ഥിതിക വിഷവസ്തുക്കളും ഭ്രൂണത്തിന്റെ വികാസവും]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1402 || [[പി.വി. മിധുൻ റഡ്ഡി]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1403 || [[മിസ് ലേഖ തരൂർ കാണുന്നത്]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1404 || [[ബി. കല്യാണി അമ്മ]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1405 || [[ഉത്സവപ്പിറ്റേന്ന്]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1406 || [[Membership of the Royal Colleges of Physicians of the United Kingdom]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1407 || [[ബെർണാഡെറ്റ് മീഹാൻ]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1408 || [[റാം മോഹൻ നായിഡു കിഞ്ചരപു]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1409 || [[Bir Bhan Bhatia]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1410 || [[അനുരാഗ് ചൗഹാൻ]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1411 || [[ദർഭംഗ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1412 || [[മുലപ്പാൽ ബാങ്ക്]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1413 || [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1414 || [[1981ലെ മീനാക്ഷിപുരം മതപരിവർത്തനം]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1415 || [[ഗർഭകാല പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ്]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1416 || [[ഓട്ടോർഷ]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1417 || [[നോ പെയിൻ ലേബർ &amp; ഡെലിവറി - ഗ്ലോബൽ ഹെൽത്ത് ഇനിഷ്യേറ്റീവ്]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1418 || [[Kerala Football Association]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1419 || [[Leela Joshi]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1420 || [[National Bioscience Award for Career Development]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1421 || [[ஔ]] || ta || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1422 || [[അഭിനന്ദൻ രാമാനുജം]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1423 || [[ഒരു സായാഹ്നത്തിന്റെ സ്വപ്നം]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1424 || [[കെ. ഹേമലത]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1425 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഓങ്ങോൽ]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1426 || [[പാലകോണ്ട]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1427 || [[പാവം ക്രൂരൻ]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1428 || [[വിജിലേഷ് കാരയാട്]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1429 || [[ബംഗ്ലാദേശ് സ്വാതന്ത്ര്യ ദിനം]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1430 || [[ജോർദാന്റെ സംസ്കാരം]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1431 || [[ഇസ്രായേൽ-പലസ്തീൻ സംഘർഷം]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1432 || [[നിരുപമ രാഘവൻ]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1433 || [[മുക്തി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1434 || [[St. John's Medical College]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1435 || [[ജാവോകിർ സിന്ദറോവ്]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1436 || [[പുരുലിയ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1437 || [[Mohammad Akbar Lone]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1438 || [[പടിഞ്ഞാറൻ അന്റാർട്ടിക്ക]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1439 || [[കലാൻചോ ഡലഗൗൻസിസ്]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1440 || [[മിഡ്‌വൈഫ്]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1441 || [[ഹിന്ദു ഫോറം ഓഫ് ബ്രിട്ടൻ]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1442 || [[സീറോ ഫീൽഡ് എൻഎംആർ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1443 || [[മാർക്കോ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1444 || [[Natesan Rangabashyam]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1445 || [[കുണ്ടന്നൂർ മേൽപ്പാലം]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1446 || [[റുഡോൾഫ് ക്രോബാക്ക്]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1447 || [[ജമിയാങ് സെറിംഗ് നംഗ്യാൽ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1448 || [[മാർഗരറ്റ് പാവമണി]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1449 || [[വെളിച്ചം വിതറുന്ന പെൺകുട്ടി]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1450 || [[റിക്കി കെജ്]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1451 || [[International Day of Families]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1452 || [[അജയ് ഭട്ട് (ലോകസ്ഭാംഗം)]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1453 || [[നീതിപീഠം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1454 || [[വിക്ടർ പാൽമോവ്]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1455 || [[Jai Pal Singh]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1456 || [[രാം സേവക് ശർമ്മ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1457 || [[പേയാട് സെന്റ് സേവ്യേഴ്‌സ് പള്ളി]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1458 || [[റിയ ഷിബു]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1459 || [[ഉഷ വിജയരാഘവൻ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1460 || [[ഒസിക്യാറ്റ്]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1461 || [[ഡയറ്റീഷ്യൻ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1462 || [[മറയൂർ ശർക്കര]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1463 || [[പുകവലിയുടെ ഗർഭകാല പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1464 || [[കെ. ചിന്നമ്മ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1465 || [[Kidney transplantation]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1466 || [[Bijoy Nandan Shahi]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1467 || [[Institutes of National Importance]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1468 || [[Ramachandra Datatraya Lele]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1469 || [[ஐ]] || ta || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1470 || [[ഡാനിയൽ എം. ഏഞ്ചൽ]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1471 || [[പ്രജ്വൽ ശാസ്ത്രി]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1472 || [[സൂസൻ ഈപ്പൻ]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1473 || [[ലിംഗ പുരാണം]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1474 || [[മഹർഷി മാർക്കണ്ഡേശ്വർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1475 || [[കാൾ സീഗ്മണ്ട് ഫ്രാൻസ് ക്രെഡെ]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1476 || [[ഹെക്ല-ഗ്രിൻഡ്സ്റ്റോൺ പ്രൊവിൻഷ്യൽ പാർക്ക്]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1477 || [[ശ്രീ വിനോബ ഭാവെ സിവിൽ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1478 || [[ക്രിസ്റ്റീൻ മെനിയാസ്]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1479 || [[Richard Lewontin]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1480 || [[എഡ്വേർഡ് ലംപെ]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1481 || [[ഗാന്ധി മണ്ഡപം (ചെന്നൈ)]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1482 || [[നഗരാസൂത്രണത്തിന്റെ ചരിത്രം]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1483 || [[വിശുദ്ധ ഹോര]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1484 || [[Brahmananda Saraswati]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1485 || [[കളിയൂഞ്ഞാൽ]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1486 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശ്രീകാകുളം]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1487 || [[ജി.ഡി.പി. അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 93.9 || 6.3 || 
|-
| 1488 || [[ബോട്ടോ (മത്സ്യം)]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1489 || [[എൻഡോമെട്രിയോസിസും വന്ധ്യതയും]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1490 || [[ജനുവരി ഒരു ഓർമ്മ]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1491 || [[Arunoday Mondal]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1492 || [[കൊച്ചുവേലി ഡെറാഡൂൺ സൂപ്പർഫാസ്റ്റ് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1493 || [[ശ്രീമന്ത ശങ്കരദേവ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1494 || [[Saroj Chooramani Gopal]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1495 || [[P. V. Cherian]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1496 || [[അനുഭൂതികളുടെ നിമിഷം]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1497 || [[ആനന്ദ് ഏകർഷി]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1498 || [[ഇന്ത്യൻ പൈസ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1499 || [[ബഞ്ചോസിയ ഗ്ലാൻഡുലിഫെറ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1500 || [[ലുല്ലില്ലാക്കോയിലെ കുട്ടികൾ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1501 || [[Ramakanta Panda]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1502 || [[Kamini A. Rao]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1503 || [[ഗീത ഉപാധ്യായ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1504 || [[പ്ലാസന്റ (ജേണൽ)]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1505 || [[Hargovind Laxmishanker Trivedi]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1506 || [[Rajeev Dhavan]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1507 || [[ഐക്യകേരള പ്രസ്ഥാനം]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1508 || [[ഊരാളി അപ്പൂപ്പൻകാവ്]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1509 || [[Dolichandrone spathacea]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1510 || [[മമുജു റീജൻസി]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1511 || [[നാല് ഏഷ്യൻ കടുവകൾ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1512 || [[കെയ്‌ലർ നവാസ്]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1513 || [[ഫാദർ മുള്ളർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1514 || [[ഡോപ്ലർ ഫീറ്റൽ മോണിറ്റർ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1515 || [[വട്ടപ്പാറ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1516 || [[ജെന്നിഫർ ആഷ്ടൺ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1517 || [[Devprayag]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1518 || [[ബ്ലാക്ക് മെയ് (1992)]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1519 || [[വികസ്വര രാജ്യം]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1520 || [[Ravindra and Smita Kolhe]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1521 || [[അവനോ അതോ അവളോ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1522 || [[എൻ. കണ്ണൻ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1523 || [[കനകപുര ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1524 || [[കസ്തൂരി രാജധ്യക്ഷ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1525 || [[കുടുംബവാർത്തകൾ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1526 || [[പടിഞ്ഞാറേത്തറ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1527 || [[മുലയൂട്ടൽ ഒഴിവാക്കേണ്ട സാഹചര്യങ്ങൾ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1528 || [[മെഹ്സന ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1529 || [[റാഫേൽ മെസ്സി ബൗളി]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1530 || [[ലാമേസ് ഇന്റർനാഷണൽ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1531 || [[വല്ലഭനേനി ബാലശൗരി]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1532 || [[സർ റോബർട്ട് റെക്സ്]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1533 || [[ഹിന്ദുത്വ വാച്ച്]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1534 || [[അബാവോ]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1535 || [[ലുട്ടിയോമ]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1536 || [[പോഷകാഹാര ശാസ്ത്രം]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1537 || [[നിയാസ് ബാക്കർ]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1538 || [[ബിനു പപ്പു]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1539 || [[Savannah cat]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1540 || [[ഓർക്കിസ് അനറ്റോലിക്ക]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1541 || [[Thomas Thomas (surgeon)]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1542 || [[ക്ലോഡിയ എം. പലേന]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1543 || [[Michael Berridge]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1544 || [[E. Donnall Thomas]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1545 || [[Gyanvapi Mosque]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1546 || [[Midazolam]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1547 || [[Thakiyudeen Abdul Wahid]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1548 || [[മാരവർമ്മൻ രാജസിംഹൻ III]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1549 || [[മത്സ്യ 6000]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1550 || [[കാങ്ക്രെജ് പശു]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1551 || [[ക്രിസ്തുമത  വിമർശനങ്ങൾ]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1552 || [[Rafiuddin Ahmed (dentist)]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1553 || [[കൊണ്ടൂർ]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1554 || [[പദ്മിനി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1555 || [[ബാംഗ്ലൂർ റൂറൽ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1556 || [[പാലിയോവൈറോളജി]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1557 || [[വർഷ ജെയിൻ]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1558 || [[എന്നാലും ന്റെളിയാ]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1559 || [[ചേതക്]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1560 || [[കെസിനേനി ശ്രീനിവാസ്]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1561 || [[മോണ്ടേ ലാർഗൊ]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1562 || [[ജെജകഭുക്തിയിലെ ചന്ദേലന്മാർ]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1563 || [[അമേരിക്കൻ ജേണൽ ഓഫ് നഴ്സിംഗ്]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1564 || [[ഉദയാദിത്യവർമ്മൻ രണ്ടാമൻ]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1565 || [[ഗൗഡീയ മിഷൻ]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1566 || [[ഇന്ത്യയിലെ കൊറോണ വൈറസ് ബാധ 2020]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1567 || [[ഇനി യാത്ര]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1568 || [[മറുപടി]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1569 || [[ബ്രോ ഡാഡി]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1570 || [[Dr. Ram Manohar Lohia Hospital]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1571 || [[അമൃത വിദ്യാലയം]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1572 || [[മരിയ വാൻ കെർകോവ്]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1573 || [[കതിഹാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1574 || [[K. K. Aggarwal (cardiologist)]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1575 || [[National Centre for Disease Control]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1576 || [[Saibaba Goud]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1577 || [[Uriyadi (2020 film)]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1578 || [[ഇന്റർനാഷണൽ വേദാന്ത സൊസൈറ്റി]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1579 || [[കീടം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1580 || [[പാപനാശം അണക്കെട്ട്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1581 || [[വീരകമ്പ]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1582 || [[സിപ്പിൾ ദ്വീപ്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1583 || [[കുറഞ്ഞ ചാരനിറത്തിലുള്ള ഷ്രിക്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1584 || [[2019 വഡോദര വെള്ളപ്പൊക്കം]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1585 || [[ബോംബെ സംസ്ഥാനം]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1586 || [[കാൾ ലുഡ്വിഗ് ഏണസ്റ്റ് ഷ്രോഡർ]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1587 || [[ഷാജൂൺ കാര്യാൽ]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1588 || [[ആലീസ് എറ്റിംഗർ]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1589 || [[ട്രാൻസ്മിഷൻ (മെഡിസിൻ)]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1590 || [[International Centre for Genetic Engineering and Biotechnology]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1591 || [[Jerusha Jhirad]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1592 || [[Prince Philip, Duke of Edinburgh]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1593 || [[Pushkar Sharma]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1594 || [[ഓട്ടോക്കാർ ചിയാരി]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1595 || [[പുണ്ടാരെനാസ് പ്രവിശ്യ, കോസ്റ്ററീക്ക]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1596 || [[രാജേഷ് ചുദാസാമ]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1597 || [[Raman Viswanathan]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1598 || [[വില്ലാർഡ് മൈറോൺ അലൻ]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1599 || [[Gukesh D]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1600 || [[പാൽ ചുരത്തൽ]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1601 || [[Jasbir Singh Bajaj]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1602 || [[ഐൻ ബൊകെക്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1603 || [[കാക്കനാട് വാട്ടർ മെട്രോ നിലയം]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1604 || [[കുന്നത്തിടവക]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1605 || [[ക്ലെയർ വൈൻലാൻഡ്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1606 || [[ക്വാളിബോവു]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1607 || [[ലി യാങ്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1608 || [[Belle Monappa Hegde]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1609 || [[ഈദ് മുബാറക്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1610 || [[Liver transplantation]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1611 || [[എസിപിഎം മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1612 || [[വ്രതം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1613 || [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1614 || [[കോട്ടപ്പടി ഫുട്ബോൾ സ്റ്റേഡിയം മലപ്പുറം]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1615 || [[Sanjay Gupta]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1616 || [[Catherine Dulac]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1617 || [[ഇന്ദ്രാവതി നദി (നേപ്പാൾ)]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1618 || [[ധാരി ദേവി]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1619 || [[എൻഡോമെട്രിയോസിസ് ഫൗണ്ടേഷൻ ഓഫ് അമേരിക്ക]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1620 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശിവപുരി]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1621 || [[മാണി കോയ കുറുപ്പ്]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1622 || [[ഷാം (നടൻ)]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1623 || [[Mahesh Prasad Mehray]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1624 || [[ന്യൂറോകെമിസ്ട്രി]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1625 || [[Medical school]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1626 || [[Abdullah ibn Abi Bakr]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1627 || [[മധുബനി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1628 || [[Maharaj Kishan Bhan]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1629 || [[പ്രീനേറ്റൽ വിറ്റാമിനുകൾ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1630 || [[കേറ്റ് (ടെക്സ്റ്റ് എഡിറ്റർ)]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1631 || [[അസ്തമിക്കാത്ത പകലുകൾ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1632 || [[ഫ്രെഡറിക് വിൽഹെം സ്കാൻസോണി വോൺ ലിച്ചെൻഫെൽസ്]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1633 || [[ശിവാനന്ദ (യോഗ ഗുരു)]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1634 || [[ഹിന്ദു വിവേക് കേന്ദ്രം]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1635 || [[കച്ച് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1636 || [[ഷട്പദപരാഗണം]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1637 || [[മൊളോടോവ് കോക്ടെയ്ൽ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1638 || [[Prabhu Dayal Nigam]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1639 || [[ആംഗ്ലോ ഇന്ത്യൻ മണ്ഡലങ്ങൾ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1640 || [[റീജിയണൽ കാൻസർ സെന്റർ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1641 || [[ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസ ചലചിത്രങ്ങൾ]] || en || 93.4 || 3.7 || 
|-
| 1642 || [[പി. ബാലൻ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1643 || [[Jagjit Singh Chopra]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1644 || [[മാരിവില്ലിൻ ഗോപുരങ്ങൾ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1645 || [[എൻ.എം. മോഹൻ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1646 || [[സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1647 || [[Sheep Without a Shepherd]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1648 || [[പെപ്റ്റൈഡ്]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1649 || [[Arun Kumar Sharma]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1650 || [[Praveen Chandra]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1651 || [[അലൂമിനിയം കാർബണേറ്റ്]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1652 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അനന്തപൂർ]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1653 || [[ജസ്റ്റിസ് രാജ]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1654 || [[നിങ്ങളിൽ ഒരു സ്ത്രീ]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1655 || [[പിരിയില്ല നാം]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1656 || [[ബ്രിട്ടീഷ് നഴ്സിംഗ് സൂചിക]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1657 || [[മഹാബലി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1658 || [[ലേറ്റ് ബലിറാം കശ്യപ് മെമ്മോറിയൽ ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1659 || [[സജിൻ ചെറുകയിൽ]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1660 || [[സീത (1980ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1661 || [[2004-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1662 || [[Daljeet Singh Gambhir]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1663 || [[Mahdi Hasan]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1664 || [[T. P. Lahane]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1665 || [[Hibiscus vitifolius]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1666 || [[കുറുവാലൻ തിരവെട്ടി]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1667 || [[Yogi Aereon]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1668 || [[റെറ്റിനൽ ഗാംഗ്ലിയോൺ കോശങ്ങൾ]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1669 || [[ഒരാൾ മാത്രം]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1670 || [[Kaivalya Kumar Gurav]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1671 || [[ഫിലിം ടൂറിസം]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1672 || [[സൂത്രക്കാരി]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1673 || [[ലോക മലേറിയ ദിനം]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1674 || [[കെഎംസി ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1675 || [[റിയ ശർമ്മ]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1676 || [[Gaya Prasad Pal]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1677 || [[ഐപാസ് (സംഘടന)]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1678 || [[കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1679 || [[റാഹില]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1680 || [[സാദരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1681 || [[എൻഡോമെട്രിയം]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1682 || [[തങ്കം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1683 || [[ടി എസ് കനക]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1684 || [[Alaka Deshpande]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1685 || [[അലർജി]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1686 || [[കപിലവസ്തു ജില്ല]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1687 || [[ട്രാൻസ്‌വജൈനൽ ഓസൈറ്റ് റിട്രീവൽ]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1688 || [[Serial number]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1689 || [[ജോർജ്ജ് ജോസഫ് ബിയർ]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1690 || [[യാഗം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1691 || [[ലോക എയ്ഡ്സ് വാക്സിൻ ദിനം]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1692 || [[എം. ഹലീമ ബീവി]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1693 || [[ചങ്ക്സ്]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1694 || [[മൗറീൻ യംഗ്]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1695 || [[Richárd Rapport]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1696 || [[കൃഷ്ണാ ഗുരുവായൂരപ്പാ]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1697 || [[ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ് സിൻസ് 1962]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1698 || [[നോക്കുകുത്തി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1699 || [[Baldev Singh (neurologist)]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1700 || [[കൊല്ലം സുധി]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1701 || [[ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ്]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1702 || [[R. V. Jayakumar]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1703 || [[വൺ ടൈം പാസ്‍വേഡ്]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1704 || [[മരിയോ ആർക്വസ്]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1705 || [[Indradyumna Swami]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1706 || [[Zora Janžekovič]] || sl || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1707 || [[മാസ്ക്  (മുഹമ്മദും ആൽബിയും ശത്രുക്കളായ കഥ)]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1708 || [[വിജയബാഹു വിജയസിംഹ]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1709 || [[അർച്ചന (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1710 || [[ചിന്ത അനുരാധ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1711 || [[പായൽ കപാഡിയ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1712 || [[ന്യൂറോഇമ്മ്യൂണോളജി]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1713 || [[നാഷണൽ പെരിനേറ്റൽ എപ്പിഡെമിയോളജി യൂണിറ്റ്]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1714 || [[ഗാന്ധാരരാജ്യം]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1715 || [[റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് സയൻസസ്]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1716 || [[സ്വാഭാവിക പ്രസവം]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1717 || [[അക്കാദമി ഓഫ് ശരീഅഃ ആൻഡ് അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡീസ്]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1718 || [[ജൈവഹൈഡ്രജൻ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1719 || [[Pratury Trirumala Rao]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1720 || [[ആർഗസ് എഎസ് ഒന്ന്]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1721 || [[ഗഗനാചാരി]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1722 || [[ഗ്ലോറിയ ഫെർണാണ്ടസ് ഫ്രം യുഎസ്എ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1723 || [[ചാട്ട (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1724 || [[ജോയ് വാഴയിൽ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1725 || [[രാം പ്രസാദ് ബൈരാഗി]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1726 || [[വനിത രംഗരാജു]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1727 || [[സുർജിത് കൗർ ബർണാല]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1728 || [[K. N. Udupa]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1729 || [[സൗദി വെള്ളക്ക]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1730 || [[കെത്രീബി]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1731 || [[എമിലി എസ്. ഗുർലി]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1732 || [[ബ്രേവ് (വെബ് ബ്രൗസർ)]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1733 || [[കോട്ട, രാജസ്ഥാൻ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1734 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ചന്ദ്രപൂർ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1735 || [[എറിക്ക എൽ. പിയേഴ്സ്]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1736 || [[മൂന്ന് മാസങ്ങൾക്ക് മുൻപ്]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1737 || [[സൂസൻ നഥാൻ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1738 || [[കെൻകഥ പശു]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1739 || [[സാഹിത്യ വിനോദസഞ്ചാരം]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1740 || [[സിഗൗരി കാസിൽ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1741 || [[Deepak Gaur]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1742 || [[നുവാര ഏലിയ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1743 || [[Harpinder Singh Chawla]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1744 || [[Sudam Kate]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1745 || [[ഗവണ്മെന്റ് വില്ലുപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1746 || [[സുവാദിവ ചാനൽ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1747 || [[അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യം ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1748 || [[എമിറേറ്റ്സ് ചൊവ്വാ ദൌത്യം]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1749 || [[നതാലി പൊറാട്ട്-ഷ്ലിയോം]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1750 || [[ഹക്കീം ഫൈസി ആദൃശ്ശേരി]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1751 || [[പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുക]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1752 || [[എലീനർ മിയേഴ്സ്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1753 || [[അഗ്നിനക്ഷത്രം(1977 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1754 || [[ഓർമകളേ വിട തരൂ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1755 || [[പ്രിയേ നിനക്കു വേണ്ടി]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1756 || [[വിളംബരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1757 || [[ഹാനെകെ ഷുയിറ്റ്മേക്കർ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1758 || [[2026 ലെ ഹാരോ ലണ്ടൻ ബറോ കൗൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1759 || [[Harbhajan Singh Rissam]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1760 || [[അലമാര (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1761 || [[Vithal Nagesh Shirodkar]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1762 || [[ആലീസ് ഹാമിൽട്ടൺ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1763 || [[Sudha Bhattacharya]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1764 || [[ഓഗസ്റ്റ് ബ്രെയിസ്കി]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1765 || [[ഗ്രാമവികസന, പഞ്ചായത്ത് രാജ് വകുപ്പ് (തമിഴ്നാട്)]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1766 || [[വുഡ് സ്നിപ്പ്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1767 || [[സരിക മാലിക്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1768 || [[എലിസബത്ത് മുറെ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1769 || [[കോർലെ-ബു നഴ്‌സസ് ട്രെയിനിംഗ് കോളേജ്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1770 || [[മേരി എസ്. ഷെർമാൻ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1771 || [[സി.ഡബ്ല്യു.ഇ. കോട്ടൺ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1772 || [[Swami Ayyappan (TV series)]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1773 || [[അട്രോഫിക് വജിനൈറ്റിസ്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1774 || [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1775 || [[ജോർജിയ മെലോണി]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1776 || [[ദോഫാർ മലനിര]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1777 || [[സിൽവർ ഫോസ്‌ഫേറ്റ്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1778 || [[സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1779 || [[ഹിന്ദുമതം കസാഖ്സ്ഥാനിൽ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1780 || [[എസ്. നിജലിംഗപ്പ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1781 || [[കൗമീ ആവാസ്]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1782 || [[Pradeep Chowbey]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1783 || [[എന്റെ സ്നേഹം നിനക്ക് മാത്രം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1784 || [[മണിപ്പൂരിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1785 || [[സ്വർഗ്ഗാരോഹണ പള്ളി, ജറൂസലേം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1786 || [[എക്കോജെനിസിറ്റി]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1787 || [[ഫ്ലാൻറെൻസിസിലെ ഗ്രാൻഡ് ഡച്ചി]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1788 || [[A. Lakshmanaswami Mudaliar]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1789 || [[ഇൻ്റർനാഷണൽ റിവേഴ്സ്]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1790 || [[ഭൂമിദേവി]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1791 || [[Dorothy Chacko]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1792 || [[ഞാൻ സംവിധാനം ചെയ്യും]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1793 || [[തൃപ്പൂണിത്തുറ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1794 || [[ആർക്കൈവൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് പ്രോജക്‌റ്റ് (ARPO)]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1795 || [[Sellappan Nirmala]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1796 || [[മീറ്റൂ പ്രസ്ഥാനം ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1797 || [[Kamal Kumar Sethi]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1798 || [[Stanley B. Prusiner]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1799 || [[ലോക്ദൾ]] || hi || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1800 || [[Ambujam Krishna]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1801 || [[Anna Kiesenhofer]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1802 || [[N]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1803 || [[Sudhi Anna]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1804 || [[അജയ് തംത]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1805 || [[അഭയ് പ്രശാൽ ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1806 || [[അലസ്സാൻഡ്രോ മാൻസിനി]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1807 || [[ആക്രോശം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1808 || [[ഇന്ദു നാഗരാജ്]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1809 || [[കെ.കെ. നായർ]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1810 || [[ക്രിസ്റ്റ്യൻ ഗെർഹാർഡ് ലിയോപോൾഡ്]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1811 || [[ക്ലോറല്ലേസി]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1812 || [[ഗവണ്മെന്റ് തൂത്തുക്കുടി മെഡിക്കൽ കോളജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1813 || [[ചാൾസ് രണ്ടാമൻ]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1814 || [[ചെമ്പരക്കി]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1815 || [[ജൂൺ മാലിയ]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1816 || [[ബി.കെ.എൽ. വലവൽക്കർ റൂറൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1817 || [[യശോധർമ്മൻ]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1818 || [[രേണുക സിംഗ്]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1819 || [[വൈറ്റില വാട്ടർ മെട്രോ നിലയം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1820 || [[വോൺ ബ്രൗൺ-ഫെർൺവാൾഡ്സ് അടയാളം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1821 || [[സാഹിറാബാദ് ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1822 || [[സുചിത്ര എല്ല]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1823 || [[സൂറത്ത് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1824 || [[സൌത്ത് ചിറ്റൂർ വാട്ടർ മെട്രോ നിലയം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1825 || [[സ്നേഹിക്കാൻ ഒരു പെണ്ണ്]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1826 || [[ഹൈദരാബാദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1827 || [[എലിസബത്ത് ബിംഗ്]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1828 || [[ഡൊറോത്തി ജിനരാജദാസ]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1829 || [[Milky Mist Dairy]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1830 || [[ജെയിംസ് പീറ്റർ ഒബെസെകെരെ മൂന്നാമൻ]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1831 || [[പുരാതന തടാകം]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1832 || [[ട്യൂബോപ്ലാസ്റ്റി]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1833 || [[യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് എക്കണോമിക് ആന്റ് സോഷ്യൽ കമ്മീഷൻ ഫോർ ഏഷ്യ ആൻഡ് പസഫിക്]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1834 || [[Vaidya Suresh Chaturvedi]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1835 || [[ആറാട്ടൈ]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1836 || [[പ്രഭയായ് നിനച്ചതെല്ലാം]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1837 || [[വജൈനൽ ട്രോമ]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1838 || [[വിൽഹെം റോസർ]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1839 || [[ബാർമർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1840 || [[ഗ്ലൈക്കേഷൻ]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1841 || [[സിനോജ് വർഗ്ഗീസ്]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1842 || [[ഇടപ്പള്ളി മേൽപ്പാലം]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1843 || [[ജീൻ ഇ.ഷാഫർ]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1844 || [[അഡാടീഗാല]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1845 || [[അലക്സാണ്ട്രിയ റീജിയണൽ സെന്റർ ഫോർ വിമൻസ് ഹെൽത്ത് ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ്]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1846 || [[കുർദിഷ് സംസ്കാരം]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1847 || [[മുഗൾ ജനത]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1848 || [[സജിത ബേട്ടി]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1849 || [[സാൾട്ടോ,വേർദേ മുനമ്പ്]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1850 || [[ബനൂ തമീം]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1851 || [[ഗായത്രി ശങ്കർ]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1852 || [[എം.എസ്. വല്യത്താൻ]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1853 || [[Murugappa Channaveerappa Modi]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1854 || [[18. സുകമ്പട്ടി പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1855 || [[Balram Bhargava]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1856 || [[Vijayalakshmi Ravindranath]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1857 || [[എല്ലാം ശരിയാകും (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1858 || [[ഐഷ സുൽത്താന]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1859 || [[ദേവരാട്ടം]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1860 || [[പെരുവണ്ണാപുരത്തെ വിശേഷങ്ങൾ]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1861 || [[ലിഡാർ]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1862 || [[സാമ്രാജ്യം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1863 || [[ഫ്രെഡൂൺ കബ്രാജി]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1864 || [[B. K. Goyal]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1865 || [[Digambar Behera]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1866 || [[ബി.ജെ. മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1867 || [[കോമറേഡ് ഇൻ അമേരിക്ക (സി.ഐ.എ)]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1868 || [[മൈക്കൽ ഒഡെന്റ്]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1869 || [[ക്ലിനിക്കൽ ന്യൂറോഫിസിയോളജി]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1870 || [[57. കൊളത്തൂർ പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1871 || [[Shrinivas S. Vaishya]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1872 || [[W]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1873 || [[കൂട്ടിനിളംകിളി]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1874 || [[ഗാംഗ്ലിയോൺ]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1875 || [[പാപത്തിനു മരണമില്ല]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1876 || [[സഞ്ജയ് മിത്ര (അഭിനേതാവ്)]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1877 || [[ദേശീയ ഭിഷഗ്വര ദിനം]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1878 || [[ജാക്വലിൻ വാങ്-പെങ്]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1879 || [[Aditya Bhushan Pant]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1880 || [[ഗോൾഡ് (I) സയനൈഡ്]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1881 || [[മാനാ പട്ടേൽ]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1882 || [[വാറങ്കൽ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1883 || [[സ്ത്രീ ഒരു ദുഖം]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1884 || [[ട്രേസി റൗൾട്ട്]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1885 || [[വർടിക സിങ്ങ്]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1886 || [[Bal Krishan Anand]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1887 || [[Shantilal Jamnadas Mehta]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1888 || [[ജസ്റ്റസ് ഹെൻറിച്ച് വിഗാൻഡ്]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1889 || [[പി‌.പി. മുഹമ്മദ് ഫൈസൽ]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1890 || [[വൈറോഫിസിക്‌സ്]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1891 || [[ടെലിറേഡിയോളജി]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1892 || [[ഡെനിസ് സിയാൻ വു]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1893 || [[തമ്പുരാട്ടി]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1894 || [[Plectrurus aureus]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1895 || [[Upendra Kaul]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1896 || [[അരക്കു (എസ്.ടി) (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1897 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1977)]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1898 || [[മേവാർ]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1899 || [[ഫ്ലൈ 91]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1900 || [[വജൈനൽ അഡിനോസിസ്]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1901 || [[കുണ്ടുസ് നദി]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1902 || [[വെണ്മുഖി കാറ്റിളക്കി]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1903 || [[Elisabeth Kübler-Ross]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1904 || [[141 നെമ്മേലി പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1905 || [[ബെല്ലാന ചന്ദ്രശേഖർ]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1906 || [[ബേസിലിയസ് കോളേജ്]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1907 || [[മാർക്കോണി മത്തായി]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1908 || [[ലൂസിഫർ (സിനിമ)]] || en || 92.6 || 3.7 || 
|-
| 1909 || [[വാരപ്പെട്ടി]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1910 || [[അവെയർ ഗേൾസ്]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1911 || [[പാരി ആർക്ക്]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1912 || [[Narmada Prasad Gupta]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1913 || [[ഓട്ടോ സ്പീഗൽബെർഗ്]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1914 || [[പള്ളിക്കര, ബേക്കൽ]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1915 || [[യിംറ്റുബെസിനാഷ് വോൾഡമാനുവൽ]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1916 || [[മദ്യവും ഗർഭകാലവും]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1917 || [[ഫ്രെഡറിക് ലെബോയർ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1918 || [[Kadiyala Ramachandra]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1919 || [[List of time and places in cases of Sherlock Holmes]] || en || 92.5 || 8.7 || 
|-
| 1920 || [[നേത്ര രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനം]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1921 || [[അന്താരാഷ്ട്ര നദി അതിർത്തികളുടെ പട്ടിക]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1922 || [[ചർച്ച് ഓഫ് ദി പീറ്റർ നോസ്റ്റർ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1923 || [[നാഷണൽ ഡയറി റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1924 || [[പാം (ഏകകം)]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1925 || [[കേരള സ്കൂൾ ഓഫ് മാത്തമാറ്റിക്സ്, കോഴിക്കോട്]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1926 || [[മംഗോളിയൻ പാചകം]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1927 || [[പൊന്നമ്പലം (നടൻ)]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1928 || [[മുലയൂട്ടലും മരുന്നുകളും]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1929 || [[ഇൻ സൈറ്റു]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1930 || [[ആശ്രമം (ചലച്ചിത്രം‌)]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1931 || [[എന്റെ നന്ദിനിക്കുട്ടി]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1932 || [[കാവിലമ്മ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1933 || [[ഗീത രാജശേഖർ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1934 || [[പോർസലൈൻ വാർ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1935 || [[ഓർക്കിസ് പർപുരിയ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1936 || [[മേരി രുത്നം]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1937 || [[ലിംനോളജി]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1938 || [[KT Rabeeullah]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1939 || [[Gopal Krishna Vishwakarma]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1940 || [[എവ്‌ലിൻ ബട്ട്‌ലർ ടിൽഡൻ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1941 || [[അനുരാ കുമാര ദിസാനായകെ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1942 || [[1341 ലെ കേരളത്തിലെ വെള്ളപ്പൊക്കം]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1943 || [[എം.കെ. വെള്ളോടി]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1944 || [[നീലവെളിച്ചം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1945 || [[Manipal Academy of Higher Education]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1946 || [[ഷാവോഹോങ്ങ് റോസ് യാങ്]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1947 || [[YouWeCan]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1948 || [[ഗർഭകാലവും പോഷകാഹാരവും]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1949 || [[Tata Memorial Centre]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1950 || [[ബണ്ഡി സഞ്ജയ് കുമാർ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1951 || [[Purshotam Lal]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1952 || [[Ravi Kant (professor)]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1953 || [[ഏഷ്യാനെറ്റ് സ്റ്റാർ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1954 || [[മിസോറാം ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1955 || [[സസ്നേഹം]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1956 || [[ബ്ലാക്ക് സോൾജിയർ ഫ്ലൈ]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1957 || [[മൊഹബത്ത് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1958 || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ശ്രീലങ്ക]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1959 || [[എമിറേറ്റ്സ് ലിറ്ററേച്ചർ ഫൌണ്ടേഷൻ]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1960 || [[മൊയ്ദു പടിയത്ത്]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1961 || [[സേലം ബൈപാസ്]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1962 || [[മേരി സ്റ്റോറി]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1963 || [[K. K. Talwar]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1964 || [[ലാവു ശ്രീകൃഷ്ണ ദേവരായലു]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1965 || [[സുബൈർ (നടൻ)]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1966 || [[തുളസിപൂർ, ഡാങ്]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1967 || [[Arnold Klein]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1968 || [[Drugs Controller General of India]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1969 || [[കൺജനിറ്റൽ റൂബെല്ല സിൻഡ്രോം]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1970 || [[കർണാടക ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1971 || [[ബ്രൂസ് മോൾ]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1972 || [[ഷെറി പഗോട്ടോ]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1973 || [[ഹിന്ദു ജനജാഗ്രതി സമിതി]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1974 || [[പണ്ഡിറ്റ് ദീൻ ദയാൽ ഉപാധ്യായ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1975 || [[മാവേലിക്കര തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1976 || [[സംഘമിത്ര പതി]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1977 || [[കൊറോണ ധവാൻ]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1978 || [[H]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1979 || [[സൂം (സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ)]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1980 || [[ഉറുമിമേളം]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1981 || [[സന്ധ്യ (നടി)]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1982 || [[ഹിമർഷ വെങ്കട്സാമി]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1983 || [[Shafaat Ahmed Khan]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1984 || [[വെള്ളക്കറുപ്പൻ നെന്മണിക്കുരുവി]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1985 || [[ഹെൽമന്ദ് നദി]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1986 || [[ബിനിത ദേശായി]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1987 || [[Alok Bhattacharya]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1988 || [[അറേ നെറ്റ്‌വർക്ക്സ്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1989 || [[ആർട്ടിക്കിൾ 19]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1990 || [[ഈവാ കുഷ്നർ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1991 || [[എടികെ മോഹൻ ബഗാൻ എഫ്‌സി]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1992 || [[ഏപ്രിൽ 19 (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1993 || [[കഗിനെലെ ശ്രീ. കനകദാസ് ഗുരു പീഠം]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1994 || [[ചിത്ര അയ്യർ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1995 || [[ജെമിമ കാരിയുകി]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1996 || [[നീയെത്ര ധന്യ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1997 || [[നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറി ഹെറിറ്റേജ് രജിസ്റ്റർ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1998 || [[പെറോക്സൈഡ്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1999 || [[പ്രീതി മുകുന്ദൻ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2000 || [[ഫണ്ടൽ മസാജ്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|}</text>
      <sha1>bn44ku2f5wtvxl81icod4rrqqsdeq9l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652537</id>
      <parentid>4652467</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>ക്രമം → ക്രമസംഖ്യ</comment>
      <origin>4652537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="185640" sha1="dcu1ftq67sct3gp9mbmio8cmgvf813r" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മുഴുവൻ ലേഖനപ്പട്ടികയുടെ ഭാഗം 1/7 (ക്രമസംഖ്യ 1–2000). യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ ക്രമത്തിൽ. സൂചിക: [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക]]}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമസംഖ്യ !! ലേഖനം !! ഉറവിട ഭാഷ !! യന്ത്രപരിഭാഷ % !! മനുഷ്യതിരുത്തൽ % !! പൈലറ്റിൽ തിരുത്തിയോ
|-
| 1 || [[2024 ലെ ഇന്ത്യൻ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ് കേരളത്തിൽ]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 2 || [[അശ്റഫ് അലി താനവി]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 3 || [[അസമത (ഗണിതശാസ്ത്രം)]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 4 || [[ഒ. ജെ. ജനീഷ്]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 5 || [[കമല കൃതിവാസൻ]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 6 || [[കാദിരി]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 7 || [[ഗോകുൽ രാമകൃഷ്ണൻ]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 8 || [[ദുബായ് മിറാക്കിൾ ഗാർഡൻ]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 9 || [[നോബനീത ദേബ സെൻ]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 10 || [[ബംഗാൾ ക്രിക്കറ്റ് അസോസിയേഷൻ]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 11 || [[ബലപരീക്ഷണം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 12 || [[ബാബ്   അൽ-ഹദീദ്]] || en || 100.0 || 0.0 || 
|-
| 13 || [[മഹാരാജ് മാനനഷ്ടക്കേസ്]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 14 || [[മികച്ച ഗാനത്തിനുള്ള കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 15 || [[മൈലാഡി, തമിഴ്നാട്]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 16 || [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം പാർലമെന്റ് നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ(1801-1832) പട്ടിക]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 17 || [[ലാമിന് യമാൽ]] || en || 100.0 || 0.0 || ✔
|-
| 18 || [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം പാർലമെന്റ് നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ(1918-1945) പട്ടിക]] || en || 99.9 || 0.0 || ✔
|-
| 19 || [[മേഖലകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം പാർലമെന്റ് നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ(1983-97) പട്ടിക]] || en || 99.8 || 0.0 || ✔
|-
| 20 || [[നഥാനിയേൽ ഹാത്തോൺ]] || en || 99.7 || 0.3 || ✔
|-
| 21 || [[യാക്കോബ്]] || en || 99.6 || 0.4 || ✔
|-
| 22 || [[ഗ്ലെൻ ടി. സീബോർഗ്]] || en || 99.4 || 22.7 || ✔
|-
| 23 || [[Libythea laius]] || en || 99.4 || 0.0 || ✔
|-
| 24 || [[മേഖലകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം പാർലമെന്റ് നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ(1955-74) പട്ടിക]] || en || 99.3 || 0.0 || ✔
|-
| 25 || [[ആദിലാബാദ് ജില്ല]] || en || 99.3 || 0.7 || ✔
|-
| 26 || [[എൽദോസ് പോൾ]] || en || 99.3 || 0.7 || 
|-
| 27 || [[ചാത്തമറ്റം]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 28 || [[കോട്ട ജംഗ്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 29 || [[Anurag Thakur]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 30 || [[ശതാബ്ദി എക്സ്പ്രസ്]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 31 || [[Matheus Rocha (cantor)]] || pt || 99.0 || 1.0 || 
|-
| 32 || [[ഓഖ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 33 || [[സ്തന വേദന]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 34 || [[ജെയ്ൻ എൽ-ദാർ]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 35 || [[ഹിന്ദു സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൗൺസിൽ]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 36 || [[സാഡിനിസോ ഹക്കിമോവ]] || en || 99.0 || 1.0 || ✔
|-
| 37 || [[ചൈൽഡ്ബർത്ത് കണക്ഷൻ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 38 || [[ഷീല സിംഗ് പോൾ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 39 || [[യുവേഫ നേഷൻസ് ലീഗ്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 40 || [[തമിഴി  (വെബ്  സീരീസ്)]] || en || 98.9 || 1.1 || 
|-
| 41 || [[ഭക്തിവേദാന്ത കോളജ്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 42 || [[സൊഹ്റാബുദ്ദീൻ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 43 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1980)]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 44 || [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാഷൻ ടെക്നോളജി]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 45 || [[രമേശ് ബിധുരി]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 46 || [[സ്ട്രീറ്റ് ലൈറ്റ്സ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 47 || [[അനിൽ ധർകർ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 48 || [[Alice Cooper]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 49 || [[അഗ്നിക്ഷേത്രം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 50 || [[ടോറൈൻ (കന്നുകാലി)]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 51 || [[പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 52 || [[മുംബൈ സെൻ‌ട്രൽ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 53 || [[Michael N. Hall]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 54 || [[മണർകാട്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 55 || [[മഹ്കാം പുലോഡോവ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 56 || [[എവർട്ടൺ വീക്ക്സ്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 57 || [[നാഗാലാൻഡ് (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 58 || [[സൈപ്രസിലെ കാല്പന്തുകളി]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 59 || [[നർബിത സ്കൂൾ ഓഫ് നഴ്സിംഗ്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 60 || [[തായ് ഖംതി ജനത]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 61 || [[ചൈനയിലെ പെൺ ശിശുഹത്യ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 62 || [[കൽപകഞ്ചേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 63 || [[ഗർഭാശയ സുഷിരം]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 64 || [[പ്രഫുല്ല ചന്ദ്ര സെൻ ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 65 || [[കൊച്ചി ഹാർബർ ടെർമിനസ്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 66 || [[എക്സിറ്റ് നടപടിക്രമസംഖ്യ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 67 || [[പൗരത്വ ഭേദഗതി നിയമത്തിനെതിരായ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 68 || [[പെൻസി-ലാ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 69 || [[ത്രീ ഡോട്ട്സ്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 70 || [[ജെമീല മഹമൂദ്]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 71 || [[എത്യോപ്യയിലെ സ്ത്രീകളുടെ ആരോഗ്യം]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 72 || [[ഉം അലി]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 73 || [[സിദ്ധർ]] || en || 98.9 || 1.1 || ✔
|-
| 74 || [[സ്പ്രാറ്റ്ലി ദ്വീപുകൾ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 75 || [[List of National Waterways in India]] || en || 98.8 || 0.0 || ✔
|-
| 76 || [[ജീൻ സ്മിത്ത്]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 77 || [[P. N. Rangarajan]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 78 || [[ந்]] || ta || 98.8 || 1.2 || 
|-
| 79 || [[ഇസ്മാഈൽ ഒമർ ഗുഅല്ലെ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 80 || [[മാല്വ പ്രദേശം]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 81 || [[കോർപ്പസ് ല്യൂട്ടിയം സിസ്റ്റ്]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 82 || [[2018ഫിഫ ക്ലബ് ലോക കപ്പ് ഫൈനൽ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 83 || [[നളന്ദ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 84 || [[പിനാകി മിശ്ര]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 85 || [[വിക്കി ഗോ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 86 || [[മഞ്ജു ഭാർഗവി]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 87 || [[പാട്രിക് സ്ട്രോസോഡ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 88 || [[കലാഭവൻ റഹ്മാൻ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 89 || [[ദേബെൻ മഹാത ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 90 || [[അബ്ദുള്ള ഇബ്നു സലാം]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 91 || [[പണ്ഡിറ്റ് ഭഗവത് ദയാൽ ശർമ്മ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 92 || [[ഗവേണിങ് ബോഡി കമ്മീഷൻ (ജിബിസി)]] || en || 98.8 || 1.2 || ✔
|-
| 93 || [[മീനാക്ഷി ലെഖി]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 94 || [[ചന്ദ്രസ്വാമി]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 95 || [[മാരെക് ഗ്ലെസർമാൻ]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 96 || [[ശ്രീ വിനോബ ഭാവെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 97 || [[ബോൺ ഹാൾ ക്ലിനിക്ക്]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 98 || [[Michael Madhusudan Dutt]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 99 || [[എന്റെ വീട് അപ്പൂന്റേം]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 100 || [[പെട്ടിലാമ്പട്ര]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 101 || [[കേപ് കോസ്റ്റ് നഴ്സസ് ട്രെയിനിംഗ് കോളേജ്]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 102 || [[സുശീല നയ്യാർ]] || en || 98.7 || 1.3 || ✔
|-
| 103 || [[പ്രണാമം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 104 || [[ടോക്കെഹോ യെപ്തോമി]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 105 || [[പി.ഇ.എസ്. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 106 || [[ആക്റ്റ ഒബ്സ്റ്റട്രീഷ്യ എറ്റ് ഗൈനക്കോളജിക്ക സ്കാൻഡിനാവിക]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 107 || [[സുനിൽ വൽസൺ]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 108 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ലാത്തൂർ]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 109 || [[രജപുത്രൻ]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 110 || [[ഛത്തീസ്ഗഡ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 98.7 || 1.3 || 
|-
| 111 || [[സാൽ റേ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 112 || [[പല്ലെ രാമ റാവു]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 113 || [[സെന്റ് കിറ്റ്സ് നെവിസ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 114 || [[David Baker (biochemist)]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 115 || [[ബെൻസ്‌ വാസു]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 116 || [[ഭൂതകാലം]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 117 || [[ഹിന്ദു കൗൺസിൽ യു കെ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 118 || [[എൻഡോഡെർമൽ സൈനസ് ട്യൂമർ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 119 || [[ഗവൺമെന്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ ഓഫ് തൊറാസിക് മെഡിസിൻ, ചെന്നൈ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 120 || [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി ബീച്ച്]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 121 || [[ഹിന്ദു സേന]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 122 || [[മേരിയുടെ കിണർ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 123 || [[ഫെർഗൂസൺ റിഫ്ലെക്സ്]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 124 || [[വിജ്ഞാൻ ഭവൻ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 125 || [[Mehri language]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 126 || [[ன்]] || ta || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 127 || [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, മഹാസമുന്ദ്]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 128 || [[മാടമ്പി സുബ്രഹ്മണ്യൻ നമ്പൂതിരി]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 129 || [[ഹിന്ദു സംഘടനകളുടെ പട്ടിക]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 130 || [[ഗാലക്റ്റിക്കോസ്]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 131 || [[ഡറാഡൂൺ വിമാനത്താവളം]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 132 || [[ബർത്തൊലൊമിയൊ ഒഗ്ബെഛെ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 133 || [[കെ.ടി തോമസ് (ജസ്റ്റിസ്)]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 134 || [[ജെ.സി. കുമാരപ്പ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 135 || [[ഷിൻജിനി ഭട്നാഗർ]] || en || 98.6 || 1.4 || 
|-
| 136 || [[മാക്സ് സാംഗർ]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 137 || [[പാണ്ഡവാനി]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 138 || [[X]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 139 || [[മണിത്താലി]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 140 || [[ഊപ്പർകോട്ട് കോട്ട]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 141 || [[ബിഷപ്പ് പാറ- സിലി]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 142 || [[Y]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 143 || [[യു ടൂ ബ്രുടുസ്]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 144 || [[സമോവൻ ബ്രെയ്‌ലി]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 145 || [[വന്ദേ ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 146 || [[അഷിമ ആനന്ദ്]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 147 || [[സിഫ്ഫീൻ യുദ്ധം]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 148 || [[കൊല്ലത്തെ ആശുപത്രികളുടെ പട്ടിക]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 149 || [[തന്തൈ പെരിയാർ ഗവൺമെന്റ് ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 150 || [[തമിഴ് ദേശീയത]] || fr || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 151 || [[മഹർഷി വിശ്വാമിത്ര ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 152 || [[COVID-19 നിരീക്ഷണം]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 153 || [[Chinmoy Sankar Dey]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 154 || [[ഖില്ലാരി പശു]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 155 || [[നന്ദാദേവി എക്സ്പ്രസ്]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 156 || [[Fred Rogers]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 157 || [[ആൻഡ്രൂ ടേറ്റ്]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 158 || [[Ajit Kumar Maiti]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 159 || [[Palpifer]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 160 || [[പോസ്റ്റ് മോർട്ടം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 161 || [[ഫക്രുദ്ദീൻ അലി അഹമ്മദ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 162 || [[സുരപദ്മൻ]] || en || 98.5 || 1.5 || 
|-
| 163 || [[കെയ്ൻ ടനാക]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 164 || [[ലോക് നായക് ആശുപത്രി]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 165 || [[ண்]] || ta || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 166 || [[ആൽഫാസിലാവരി]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 167 || [[കേരള സർവ്വകലാശാലയുമായി അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്ത കോളേജുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 168 || [[മൂർഫീൽഡ്സ് ഐ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 169 || [[ധർമ്മ മതങ്ങൾ]] || ta || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 170 || [[ഗായത്രീ ദേവി]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 171 || [[ബി.ജെ. മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അഹമ്മദാബാദ്]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 172 || [[നാൻസി ലൌഡൻ]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 173 || [[വിൻസെന്റ് പാല]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 174 || [[കാസർഗോഡ് -തിരുവനന്തപുരം വന്ദേ ഭാരത് എക്സ്പ്രസ് (ആലപ്പുഴ വഴി)]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 175 || [[Mukunda Goswami]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 176 || [[ആക്സസറി ബ്രെസ്റ്റ്]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 177 || [[കിഷൻ കപൂർ]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 178 || [[ചായം പൂശിയ വീട്]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 179 || [[വർധമാൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 180 || [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി കനാൽ]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 181 || [[ഇന്റർനാഷണൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് അൾട്രാസൗണ്ട് ഇൻ ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 182 || [[അന്ന-മരിയ ബെല്ലി]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 183 || [[സിൽചാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 184 || [[Poykayil Sreekumara Gurudevan]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 185 || [[New Thought: A Practical Spirituality]] || eo || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 186 || [[ബങ്കുര സമ്മിലാനി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 187 || [[ഹാലിചരൻ നർസാരി]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 188 || [[നയ്യാര നൂർ]] || en || 98.4 || 1.6 || 
|-
| 189 || [[അഡോൾഫ് ഗുസ്സെറോ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 190 || [[ആദിർ രഞ്ജൻ ചൗധരി]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 191 || [[ക്വീൻ എലിസബത്ത് ഹാൾ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 192 || [[Turaga Desiraju]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 193 || [[ഖതിക്]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 194 || [[രാജൻ രഹേജ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 195 || [[വജൈനൽ കഫ്]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 196 || [[സാന്തിയാഗോ ബെർണബ്യു സ്റ്റേഡിയം]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 197 || [[ഈശ ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 198 || [[അവിനാശ് ദീക്ഷിത്]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 199 || [[ലിസ സൊബെറാനൊ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 200 || [[അവന്തി (പുരാതന ഭാരതം)]] || hi || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 201 || [[ഈണം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 202 || [[വിടരുന്ന മൊട്ടുകൾ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 203 || [[സുധി കോപ്പ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 204 || [[വനതി ശ്രീനിവാസൻ]] || simple || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 205 || [[പരിപാടൽ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 206 || [[K. Srinath Reddy]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 207 || [[ചിത്ര ബറുച]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 208 || [[Hao Jingfang]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 209 || [[ജെയ് ഭീം (ചലചിത്രം)]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 210 || [[പ്രേമഗീതങ്ങൾ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 211 || [[രാജു ഗെയ്ക്വാദ്]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 212 || [[ക്ലെയർ ടെയ്ലർ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 213 || [[ഗവൺമെന്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് റീഹാബിലിറ്റേഷൻ മെഡിസിൻ, ചെന്നൈ]] || en || 98.3 || 1.7 || 
|-
| 214 || [[ഹോളോകോസ്റ്റിന്റെ മുഖ്യസൂത്രധാരന്മാർ]] || en || 98.2 || 0.3 || 
|-
| 215 || [[ഒഗോജ]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 216 || [[കൊഹിമ യുദ്ധ സെമിത്തേരി]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 217 || [[ലക്ഷ്മീഭായി രാജ്വാദേ]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 218 || [[സീത്യാസെൻ സിംഗ്]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 219 || [[സദാശിവൻ]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 220 || [[ഈൽകൊ സ്കറ്റോറി]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 221 || [[ബെഡ്ഫോർഡ് റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 222 || [[ലീഗ് എഗൈൻസ്റ്റ് ഗാന്ധിസം]] || en || 98.2 || 1.6 || 
|-
| 223 || [[ഗുജറാത്തിലെ കൊറോണ വൈറസ് ബാധ 2020]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 224 || [[ധാരാപുരം]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 225 || [[കർത്തവ്യം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 226 || [[ജോർദ്ദാൻ മുറെ]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 227 || [[ഡോ. പഞ്ചബ്രാവു ദേശ്മുഖ് മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 228 || [[രമേഷ് പോഖ്രിയാൽ]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 229 || [[ബദുങ് കടലിടുക്ക്]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 230 || [[Autar Singh Paintal]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 231 || [[മൈകോപ്ലാസ്മ ഹോമിനിസ്]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 232 || [[ആൻഡ്രോമാച്ചി പാപാനികൊലൌ]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 233 || [[മിറർ സിൻഡ്രോം]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 234 || [[Cancer Institute (WIA)]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 235 || [[ജെയിംസ് ആറാമനും ഒന്നാമനും]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 236 || [[ദി ഒബ്രിയ ഗ്രൂപ്പ്]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 237 || [[ഫിയസ്റ്റ (ആപ്പിൾ)]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 238 || [[ബിന്ദ്യ സോളങ്കി]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 239 || [[ഭിൽവാര ജില്ല]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 240 || [[സാമുവൽ വേദനായകം പിള്ള]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 241 || [[സുന്ദർ ദാസ്]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 242 || [[കിർഗിസ്താൻ ദേശീയ ഫുട്ബാൾ ടീം]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 243 || [[കാജി (നേപ്പാൾ)]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 244 || [[പാചകശാസ്ത്രം]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 245 || [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടി]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 246 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1982)]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 247 || [[ആഭാ സക്സേന]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 248 || [[ഫാസുണ്ടോ പെരേര]] || en || 98.2 || 1.8 || 
|-
| 249 || [[സീമാൻ (രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ)]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 250 || [[തീരങ്ങൾ]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 251 || [[യാൻഡെക്സ് സെർച്ച്]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 252 || [[ഹിന്ദു സംഹതി]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 253 || [[മാർത്തമറിയം വലിയപള്ളി, കോതമംഗലം]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 254 || [[ഹാൻസ് ചിയാരി]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 255 || [[നഫീസ് സാദിക്ക്]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 256 || [[റ്റൂബെറസ് സ്തനങ്ങൾ]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 257 || [[Kookal Ramunni Krishnan]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 258 || [[ഏകാകിനി]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 259 || [[കാബീന ഫണ്ടാവോ]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 260 || [[പോളോ ലോന്ദ്ര]] || es || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 261 || [[സി.വി.ആനന്ദബോസ്]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 262 || [[Anurag Agrawal (medical scientist)]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 263 || [[ലിയു സിക്സിൻ]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 264 || [[അർജൻ സിംഗ്]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 265 || [[ബെർട്ട ജെറെബ്]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 266 || [[മംഗോളിയയുടെ സംസ്കാരം]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 267 || [[സുമിത പ്രഭാകർ]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 268 || [[മേരി ഹെപ്ബേൺ]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 269 || [[ഗാലക്റ്റോറിയ]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 270 || [[ഇ മെയിൽ സ്പൂഫിംഗ്]] || en || 98.1 || 1.9 || 
|-
| 271 || [[ബാക്ക്ബോൺ ശൃംഖല]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 272 || [[മേഴ്സി അമുവ-ക്വാർഷി]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 273 || [[സെലെനിസെറിയസ് ഹാമറ്റസ്]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 274 || [[പി. രാജഗോപാൽ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 275 || [[ഹിരൺ നദി]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 276 || [[Rajni Kanabar]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 277 || [[ഒന്നാം സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യം]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 278 || [[Sree Krishna College, Guruvayur]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 279 || [[മാക്സ് ഹോഫ്മെയർ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 280 || [[രാജ്യങ്ങളുടെ ജനസംഖ്യാവർദ്ധനാനിരക്കനുസരിച്ചുള്ള  പട്ടിക]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 281 || [[ഷാഫിയ സുബൈർ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 282 || [[സർക്കിൾ ഓഫ് ഹെൽത്ത് ഇന്റർനാഷണൽ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 283 || [[ബിസി ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 284 || [[ഹൈപ്പോമെനോറിയ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 285 || [[അണ്ഡാശയ ഫൈബ്രോമ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 286 || [[ഗംഗാഛോതി]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 287 || [[നന്ദിത പി.പൽഷേത്കർ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 288 || [[കെൻ ലിയു]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 289 || [[വിപരീത മുലക്കണ്ണ്]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 290 || [[മിന്നാമിനുങ്ങിനും മിന്നുകെട്ട്]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 291 || [[പ്ലാസന്റൈറ്റിസ്]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 292 || [[യക്ഷിപ്പാറു]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 293 || [[സ്നേഹപൂർവ്വം മീര]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 294 || [[ടി എ സിന്നത്തുറെ]] || en || 98.0 || 2.0 || 
|-
| 295 || [[കരോൾ തോമസ്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 296 || [[ജോര്ജ്ജൂട്ടി C/O ജോര്ജ്ജൂട്ടി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 297 || [[ലിംഗോദ്ഭവൻ]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 298 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റൽ, ബാരാമതി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 299 || [[ഹിരണ്യഗർഭഃ]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 300 || [[കൊക്കിച്ചി സുഗീഹറ]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 301 || [[മഹാറാണി ലക്ഷ്മി ബായ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 302 || [[ഹെർമൻ സു സോളംസ് ലോബേക്ക്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 303 || [[ഫെർട്ടിലോസ്കോപ്പ്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 304 || [[എസ്. ഗുരുമൂർത്തി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 305 || [[അശ്വിനി റൂറൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 306 || [[ആഫ്രിക്കൻ ജേണൽ ഓഫ് റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് ഹെൽത്ത്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 307 || [[കൃപാനാഥ് മല്ല]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 308 || [[ചിസൽ ജേഴ്സി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 309 || [[നാഗമഠത്തു തമ്പുരാട്ടി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 310 || [[നാരദൻ കേരളത്തിൽ]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 311 || [[പിക്കു ഡു ഫോഗു]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 312 || [[അവിടത്തെപ്പോലെ ഇവിടെയും]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 313 || [[ധീം തരികിട തോം]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 314 || [[നം.1 സ്നേഹതീരം ബാഗ്ലൂർ നോർത്ത്‌]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 315 || [[മൃദുഭാഷിണി ഗോവിന്ദരാജൻ]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 316 || [[Système universitaire de documentation]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 317 || [[இ]] || ta || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 318 || [[കിലുകിലുക്കം]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 319 || [[വാണിവിലാസ് സ്ത്രീകളുടെയും കുട്ടികളുടെയും ആശുപത്രി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 320 || [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഗവണ്മെന്റ് ജനറൽ ആശുപത്രി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 321 || [[ഇസ്കോൺ സ്കൂളുകൾ]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 322 || [[ആമി ഡൊനീൻ]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 323 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹൈജീൻ ആൻഡ് പബ്ലിക് ഹെൽത്ത്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 324 || [[അൽഡോ ബെറാർഡി]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 325 || [[കർണാടക ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 97.9 || 2.1 || 
|-
| 326 || [[ജോക്കർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 327 || [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 328 || [[അണ്ണാമലൈ കുപ്പുസാമി]] || simple || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 329 || [[Usha Kehar Luthra]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 330 || [[എഗ്മോർ ഐ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 331 || [[ഡോ. വസന്തറാവു പവാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 332 || [[ശ്രീമാൻ ശ്രീമതി]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 333 || [[വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 334 || [[Narinder Kumar Mehra]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 335 || [[സെലെനിസെറിയസ് അന്തോണിയാനസ്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 336 || [[ബീഹാറിലെ ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 337 || [[Satya Paul Agarwal]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 338 || [[ഖൈറുദ്ദീൻ മുഹമ്മദ് യൂസഫ്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 339 || [[ബാംഗ്ലൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 340 || [[കാട്ടുകള്ളൻ]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 341 || [[സമോവൻ ദ്വീപുകൾ]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 342 || [[ഒറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 343 || [[ചതുരാനൻ മിശ്ര]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 344 || [[ശംഭാള]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 345 || [[I]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 346 || [[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 347 || [[ഡോ. ഉല്ലാസ് പാട്ടീൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, ജൽഗാവ്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 348 || [[മണ്ണ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 349 || [[മെറിൽ സിൻഗർ]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 350 || [[ഏഴാമത് ലോകസഭ]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 351 || [[ഗുജറാത്ത് കാൻസർ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 352 || [[കന്യാകുമാരി ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 353 || [[ചൻമാരി എഫ്.സി]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 354 || [[നിക്കി മൗത്സോപൗലോസ്]] || en || 97.8 || 2.2 || 
|-
| 355 || [[Ruby Umesh Pawankar]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 356 || [[മാര മാതർ]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 357 || [[നീലക്കുരിഞ്ഞി പൂത്തപ്പോൾ]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 358 || [[Nirmal Kumar Ganguly]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 359 || [[അള്ളാഹു അക്ബർ]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 360 || [[നന്നുകൻ]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 361 || [[ഭിലവാടി]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 362 || [[Stanley Medical College]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 363 || [[ഡാനിയേൽ ജോൺസ്]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 364 || [[സ്വർഗ ദേവത]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 365 || [[മഞ്ഞുമ്മൽ  ബോയ്സ്]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 366 || [[കൊങ്ങു രാജ്യം]] || simple || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 367 || [[മകന്റെ അച്ഛൻ]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 368 || [[Shyam Swarup Agarwal]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 369 || [[മുഹമ്മദ് സഹുർ ഖയാം]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 370 || [[ലാൽറുവാത്താര]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 371 || [[സീബ്ര പ്രാവ്]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 372 || [[അരഞ്ഞാണം (ചലച്ചിതം)]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 373 || [[അഹങ്കാരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 374 || [[അരോമാറ്റേസ് എക്സസ്സ് സിൻഡ്രോം]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 375 || [[റോഷനക് വാർഡക്]] || en || 97.7 || 2.3 || 
|-
| 376 || [[അഭിമന്യു ക്രിക്കറ്റ് അക്കാദമി]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 377 || [[ഐൻസ്ലി കനാൽ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 378 || [[വാഗ്നർ ഗ്രൂപ്പ്]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 379 || [[കേരള ബ്ലാസ്റ്റേഴ്സിന്റെ കോച്ചുമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 380 || [[Mammen Chandy]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 381 || [[തേസ്പൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 382 || [[ലൗഫി അമുണ്ടദോത്തിർ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 383 || [[ഡൊറോത്തി മച്ചം]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 384 || [[ഭിക്ഷാടനമൂർത്തി]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 385 || [[ഹിന്ദ്രാഫ്]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 386 || [[Abraham Thomas]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 387 || [[G]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 388 || [[കാതറിൻ എൽ. ക്രോൾ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 389 || [[മുളവന]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 390 || [[വിജയ് മേനോൻ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 391 || [[ഹരിയാനയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 392 || [[ഖേദ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 393 || [[ശിശിരത്തിൽ ഒരു വസന്തം]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 394 || [[T. V. Rajeswar]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 395 || [[Vamsi Mootha]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 396 || [[Virendra Singh Mast]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 397 || [[ആൻ എസ്. ഫുൾച്ചർ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 398 || [[കഥ ഇതുവരെ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 399 || [[മക്കൾ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 400 || [[വനിതാപോലീസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 401 || [[ഹിസ്റ്റെരെക്ടമി എഡ്യൂക്കേഷണൽ റിസോഴ്‌സസ് ആൻഡ് സർവീസസ് ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 402 || [[നർമ്മദ കനാൽ]] || en || 97.6 || 2.4 || 
|-
| 403 || [[അശോക് സിംഗാൾ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 404 || [[കാതറിൻ മക്ഫർലെയ്ൻ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 405 || [[Vijay Kumar (molecular biologist)]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 406 || [[കലാൻചോ മർമൊറാറ്റ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 407 || [[ലുഎല്ല ക്ലേയിൻ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 408 || [[തേജസ് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 409 || [[ജോഹാൻ റിട്ടർ വോൺ ഓപ്പോൾസർ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 410 || [[സൺ ടി.വി.]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 411 || [[ഗ്ലോറിയ എം. ഗട്ട്മാൻ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 412 || [[ലമു]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 413 || [[ജനഗണമന (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 414 || [[വി. ഗണപതി സ്ഥപതി]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 415 || [[കഥ പറഞ്ഞ കഥ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 416 || [[കൊച്ചുതെമ്മാടി]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 417 || [[ഡെനിസ് അബെർലെ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 418 || [[മകര വിളക്ക് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 419 || [[Ravinder Goswami]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 420 || [[തഞ്ചാവൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 421 || [[തിബെര്യാസ്]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 422 || [[സ്വാമി ശ്രദ്ധാനന്ദ്]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 423 || [[K. M. Cherian (doctor)]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 424 || [[അടുത്തടുത്ത്‌ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 425 || [[കനത്ത ആർത്തവ രക്തസ്രാവം]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 426 || [[അൽ മഹ്രഹ് സംസ്ഥാനം]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 427 || [[ബർദ്ധമാൻ ജില്ല]] || hi || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 428 || [[ജഗ്മോഹൻ]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 429 || [[അലൂമിനിയം മോണോക്ലോറൈഡ്]] || en || 97.5 || 2.5 || 
|-
| 430 || [[ത്രിപുരയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 431 || [[അമ്മായി അമ്മ]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 432 || [[കൽക്കി (1984ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 433 || [[ഖേരിഗഡ് പശു]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 434 || [[ജീക്സൺ സിംഗ്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 435 || [[ഡ്രാഗൺ പ്ലെയർ]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 436 || [[നിശാ ക്ലബ്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 437 || [[ബൈൻജി ഗ്രാമം]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 438 || [[ഹോഡാ മുത്താന]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 439 || [[അപ്പോളോ 11 (2019 ഫിലിം)]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 440 || [[Shashank R. Joshi]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 441 || [[ഇഎസ്ഐസി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഫരീദാബാദ്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 442 || [[ഏട്ട ഡി പിസാനോ]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 443 || [[സ്വാമി രാമാനന്ദ തീർഥ് റൂറൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 444 || [[നിമായ് ഘോഷ്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 445 || [[വഞ്ചിനാട് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 446 || [[സെന്റ് കിറ്റ്സിലെയും നെവിസിലെയും ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 447 || [[ലോറ എച്ച്. കാൻ]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 448 || [[ഫാക്കിയൽ ജനത]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 449 || [[ചിത്തരഞ്ജൻ നാഷണൽ കാൻസർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 450 || [[Michael Sheetz]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 451 || [[க்]] || ta || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 452 || [[ங்]] || ta || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 453 || [[வ்]] || ta || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 454 || [[എന്നെ സ്നേഹിക്കൂ എന്നെ മാത്രം]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 455 || [[ജൊവാൻ മാറ്റിംഗ്ലി]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 456 || [[നോർത്ത് ഡൽഹി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 457 || [[മോചനം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.4 || 2.6 || 
|-
| 458 || [[അസിസ്റ്റഡ് റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് ടെക്നോളജി]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 459 || [[ഇസ്‌ലാം മതം യുഎഇയിൽ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 460 || [[ഹിന്ദുത്വം കനഡയിൽ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 461 || [[.dwg]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 462 || [[രാജമാതാ ശ്രീമതി. ദേവേന്ദ്ര കുമാരി സിംഗ്ദിയോ ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അംബികാപൂർ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 463 || [[സാറാ പെറ്റ്]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 464 || [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാഷൻ ടെക്നോളജി കണ്ണൂർ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 465 || [[ഇണയെ തേടി]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 466 || [[സിറിയയിലെ രാഷ്ട്രീയം]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 467 || [[യൂറിത്രോസീൽ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 468 || [[C. Venkata S. Ram]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 469 || [[കഫർനാം]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 470 || [[ட்]] || ta || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 471 || [[ய்]] || ta || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 472 || [[ர்]] || ta || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 473 || [[ഇഷ്ടപ്രാണേശ്വരി]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 474 || [[ഈറ്റപ്പുലി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 475 || [[കുറുപ്പിന്റെ കണക്കുപുസ്തകം]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 476 || [[ചിന്നയരസല ഹരിജനവാഡ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 477 || [[ജോണി എൽ. റട്ടർ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 478 || [[ഞങ്ങളുടെ കൊച്ചു ഡോക്ടർ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 479 || [[പ്രതിമ ഭൗമിക്]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 480 || [[സന്ധ്യാവന്ദനം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 481 || [[സ്റ്റാവ്രൗല മിലി]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 482 || [[പെൺപട്ടണം]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 483 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബാരാമുള്ള]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 484 || [[ഗിയാനി സുവർ‌ലൂൺ]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 485 || [[Mitali Mukerji]] || en || 97.3 || 2.7 || 
|-
| 486 || [[ഒന്നും മിണ്ടാതെ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 487 || [[കുറുന്തൊകൈ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 488 || [[കുൽദീപ് റായ് ശർമ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 489 || [[ഷഹല ഖാത്തൂൺ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 490 || [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 491 || [[കോ. പൊ. രാധാകൃഷ്ണൻ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 492 || [[മാള രാജ്യലക്ഷ്മി ഷാ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 493 || [[ABBA]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 494 || [[த்]] || ta || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 495 || [[ம்]] || ta || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 496 || [[ற்]] || ta || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 497 || [[ல்]] || ta || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 498 || [[ள்]] || ta || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 499 || [[അതിർത്തികൾ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 500 || [[കണ്ടതും കേട്ടതും]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 501 || [[ജോഹാൻ വീറ്റ്]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 502 || [[സരസ്വതി രാജാമണി]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 503 || [[സ്നേഹം ഒരു പ്രവാഹം]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 504 || [[നീന എഫ്. ഷോർ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 505 || [[സുന്ദരി ഗാർഡൻസ്]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 506 || [[ഇവൾ ഈവഴി ഇത് വരെ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 507 || [[ഏഴുതാപ്പുറങ്ങൾ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 508 || [[റെഹനേഷ് ടി.പി.]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 509 || [[ബെൽറ്റ് മത്തായി]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 510 || [[ഗൈനക്കോളജിക്കൽ ഓങ്കോളജി]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 511 || [[പെൺപുലി]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 512 || [[വെണ്ടർ ഡാനിയൽ സ്റ്റേറ്റ് ലൈസൻസി]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 513 || [[ബ്രിട്ടീഷ് സൊസൈറ്റി ഓഫ് യൂറോഗൈനക്കോളജി]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 514 || [[നന്ദിനി മുണ്ട്കൂർ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 515 || [[തലനാട്]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 516 || [[സുനിത (നടി)]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 517 || [[അനുഗ്രഹ് നാരായൺ മഗധ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 518 || [[ബിഷ്ണുപൂർ (ലമാങ്‌ഡോംഗ്)]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 519 || [[രാജീവ് ഗാന്ധി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 520 || [[വി (മൊബൈൽ നെറ്റ്വർക്ക്)]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 521 || [[2018–19 ലാ ലിഗ]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 522 || [[Sandip Basu]] || en || 97.2 || 2.8 || 
|-
| 523 || [[9th Lok Sabha]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 524 || [[ச்]] || ta || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 525 || [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കോർബ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 526 || [[ഗുസ്താവ് വീറ്റ്]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 527 || [[ബർക്കത്തുല്ല യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്റ്റേഡിയം]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 528 || [[മാതാ ഗുജ്രി യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 529 || [[റൗഡി രാജമ്മ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 530 || [[ലിയ ഗോട്ലീബ്]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 531 || [[ഹൈദരാബാദ് എഫ്‌സി]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 532 || [[എലിസബത്ത് സെലിൻസ്കി]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 533 || [[കോമരാജു അച്ചമമ്പ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 534 || [[ഇന്ത്യ: ദ മോദി ക്വസ്റ്റിൻ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 535 || [[സിറിയൻ സാഹിത്യം]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 536 || [[സൂപ്പർ ശരണ്യ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 537 || [[ഫോഗോ, വെർദ്ദേ മുനമ്പ്]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 538 || [[Ashok Kumar Hemal]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 539 || [[അലസ്കാ ഡയമണ്ട്]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 540 || [[ജയ ജയ ജയ ജയ ഹേ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 541 || [[മോണ്ടെവീഡിയോ യൂണിറ്റുകൾ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 542 || [[ലോർഡ് ബുദ്ധ കോശി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 543 || [[വേനൽ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 544 || [[Anubhav Mohanty]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 545 || [[ഓർക്കാപ്പുറത്ത്]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 546 || [[ലാറി ടെസ്‍ലർ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 547 || [[പത്മരാജൻ പുരസ്കാരം]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 548 || [[ഡിസ്ജെർമിനോമ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 549 || [[പട്ടികജാതി  ( എസ് സി ), പട്ടികവർഗ്ഗ ( എസ്ടി )വിഭാഗങ്ങൾ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 550 || [[2019 കേരള നിയമസഭാ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 551 || [[உ]] || ta || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 552 || [[ப்]] || ta || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 553 || [[അൽഫോൺസ് വോൺ റോസ്തോർൺ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 554 || [[എന്റെ ശത്രുക്കൾ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 555 || [[കോലായത് നിയോജക മണ്ഡലം (രാജസ്ഥാൻ)]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 556 || [[പാർവ്വതി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 557 || [[റുഡോൾഫ് കാൽടെൻബാക്ക്]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 558 || [[ഹിന്ദു മിഷൻ ഹോസ്പിറ്റൽ, ചെന്നൈ]] || en || 97.1 || 2.9 || 
|-
| 559 || [[Blackpoll warbler]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 560 || [[മിന്റോ ഒഫ്താൽമിക് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 561 || [[മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റ്]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 562 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഗുവാഹത്തി]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 563 || [[കുയിലിനെ തേടി]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 564 || [[പൗരത്വ ഭേദഗതി ആക്റ്റ്, 2019]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 565 || [[മഹർഷി മഹേഷ് യോഗി]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 566 || [[ഹാലികർ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 567 || [[Pramod Kumar Julka]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 568 || [[അർത്ഥന]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 569 || [[Anuragakottaram]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 570 || [[അന്ന ഹോൺസാക്കോവ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 571 || [[എൻ. ആർ. പിള്ള]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 572 || [[കേരള അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവ്വീസ്]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 573 || [[നിഖിൽ മണിപ്പൂരി മഹാസഭ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 574 || [[പ്രസവപൂർവ്വ പരിചരണം]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 575 || [[ഉത്തരാഞ്ചൽ എക്സ്പ്രസ്]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 576 || [[സാനിയ ഹബ്ബൂബ്]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 577 || [[മണ്ഡി (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 578 || [[ഡെറിക് ഒബ്രിയാൻ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 579 || [[Santosh Kumar Kackar]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 580 || [[எ]] || ta || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 581 || [[ஏ]] || ta || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 582 || [[ழ்]] || ta || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 583 || [[കണ്ണൻ ഗോപിനാഥൻ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 584 || [[കേറ്റ് കാംബെൽ ഹർഡ്-മീഡ്]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 585 || [[ടെമ്പിസ്ക് നദി]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 586 || [[തെലങ്കാന ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 587 || [[സിജു വിൽസൺ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 588 || [[സെന്തിൽ കൃഷ്ണ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 589 || [[Rolling Stone]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 590 || [[പെന്നി ആസ്ബെൽ]] || en || 97.0 || 3.0 || 
|-
| 591 || [[ചാസ് ദാസ് കാൽഡെറാസ്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 592 || [[നാൻസി ഒലിവിയേരി]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 593 || [[Edith Helen Paull]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 594 || [[ശ്യാമ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 595 || [[ഛത്തീസ്ഗഢിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 596 || [[പട (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 597 || [[സാകിത്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 598 || [[വിത്ത് പന്ത്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 599 || [[Rishi Sunak]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 600 || [[C. V. Ananda Bose]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 601 || [[നാ ജനത]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 602 || [[Vulimiri Ramalingaswami]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 603 || [[ദിനനാഥ് ഭാസ്‌കർ]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 604 || [[കളർഒഎസ്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 605 || [[സമാന്തരങ്ങൾ]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 606 || [[Demolition of the Babri Masjid]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 607 || [[ചൈനീസ് കടക്കെണി]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 608 || [[Ramesh Venkata Sonti]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 609 || [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, റായ്ഗഡ്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 610 || [[മാർഗനി ഭരത്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 611 || [[സംവേദനക്ഷമത]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 612 || [[സെലിനിസെറിയസ് അണ്ടറ്റസ്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 613 || [[കേശവേലു ഗൂനം]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 614 || [[അസമിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 615 || [[ഖുതുബ് ഷാഹി സ്മാരക ശിലകൾ]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 616 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെന്റൽ ഹെൽത്ത് ആൻഡ് ന്യൂറോ സയൻസസ്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 617 || [[അരുൺ വിഷ്ണു]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 618 || [[കാൾ ആർനോൾഡ് റൂജ്]] || en || 96.9 || 3.1 || 
|-
| 619 || [[ആയിരം കണ്ണുകൾ]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 620 || [[അമൃതപുരി]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 621 || [[രുപേഷ് കുമാർ കെ.ടി.]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 622 || [[അൻസുയ രതിപുൽ സിംഗ്]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 623 || [[ഏഴരപ്പൊന്നാന (മലയാളചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 624 || [[ബ്രെസ്റ്റ് ഹെമറ്റോമ]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 625 || [[ഇൻറർനാഷണൽ ബ്രെസ്റ്റ് മിൽക്ക് പ്രോജക്റ്റ്]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 626 || [[പെൽവിക് കൺജഷൻ സിൻഡ്രോം]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 627 || [[വി.കെ. ആത്രേ]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 628 || [[സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഗൈനക്കോളജിക് നഴ്‌സ് ഓങ്കോളജിസ്റ്റ്സ്]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 629 || [[ഡയമണ്ട് ഹാർബർ ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 630 || [[ഇന്ദ്രജിത്ത് ഗുപ്ത]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 631 || [[സ്വാമി നാരായണൻ]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 632 || [[ஊ]] || ta || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 633 || [[അനന്തം അജ്ഞാതം]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 634 || [[എഡ്മ അബൂച്ച്ഡിഡ്]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 635 || [[കാവൽമാടം]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 636 || [[ലക്കി സ്റ്റാർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 637 || [[ലഖിംപൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 638 || [[വാളയാർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 639 || [[ബന്ദർ ലെംഗേ]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 640 || [[ഭക്ഷ്യശാസ്ത്രം]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 641 || [[Vinod Prakash Sharma]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 642 || [[കെ.എ.പി. വിശ്വനാഥം ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 643 || [[ഹരിപാൽ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 96.8 || 3.2 || 
|-
| 644 || [[Mohamed Rela]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 645 || [[മേരി ഗൗൾഡൻ ജാഗർ]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 646 || [[സർക്കാരിതര സംഘടന]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 647 || [[നാഥൻ എഫ്രോൺ]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 648 || [[പസഫിക് പ്ലേസ് ജക്കാർത്ത]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 649 || [[സ്റ്റാർ ഗോൾഡ് നെറ്റ്വർക്ക്]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 650 || [[തളിരിട്ട കിനാക്കൾ]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 651 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബെത്തിയ]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 652 || [[ചിന്ദ്വാര ജില്ല]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 653 || [[പതിവ്രത (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 654 || [[അനിൽ മണിഭായ് നായിക്]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 655 || [[ഗർഭം അലസലും മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 656 || [[14th Lok Sabha]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 657 || [[Pfizer]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 658 || [[യുസിഎൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഒഫ്താൽമോളജി]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 659 || [[ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 660 || [[Shyama Prasad Mandal]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 661 || [[ஈ]] || ta || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 662 || [[ஒ]] || ta || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 663 || [[അമേരിക്കൻ ജേണൽ ഓഫ് ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 664 || [[അരവിന്ദ് ആകാശ്]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 665 || [[ഇറ്റലിയിലെ ഹിന്ദുമതം]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 666 || [[എറിക് ക്രിച്ച്ടൺ]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 667 || [[കുട്ടനാടൻ മാർപ്പാപ്പ]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 668 || [[ഗഡ്ഡി ഗോത്രം]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 669 || [[ജോർജ് ആർനോട്ട് വാക്കർ ആർനോട്ട്]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 670 || [[റോപാലിഡിനി]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 671 || [[Kiran C Patel]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 672 || [[Santosh G. Honavar]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 673 || [[ആചാര്യ തുളസി റീജിയണൽ കാൻസർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ]] || en || 96.7 || 3.3 || 
|-
| 674 || [[Eudocima hypermnestra]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 675 || [[ആന്റൺ ഫ്രെഡറിക് ഹോൾ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 676 || [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫിഷറീസ് ടെക്‌നോളജി]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 677 || [[ഓറ മെൻഡൽസൺ റോസൻ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 678 || [[സുലജ്ജ ഫിറോഡിയ മോട്വാനി]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 679 || [[ആർക്കോസെൻട്രസ്]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 680 || [[ജൻനായക് കർപ്പൂരി താക്കൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, മധേപുര]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 681 || [[നഴ്‌സസ് ട്രെയിനിംഗ് കോളേജ്, അഗോഗോ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 682 || [[മോഹൻഭായ് സഞ്ജിഭായ് ദേൽക്കർ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 683 || [[പുതുച്ചേരി (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 684 || [[എം.ആർ. ശ്രീനിവാസൻ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 685 || [[ദ എക്കണോമിക്സ് ടൈംസ്]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 686 || [[ദാരാസുരം]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 687 || [[ഗുവാഹത്തി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 688 || [[കസിൻസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 689 || [[Chitranjan Singh Ranawat]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 690 || [[ഗാലക്ടോസെലെ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 691 || [[മൻസൂർ അലി ഖാൻ]] || ta || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 692 || [[ഞാൻ ഏകനാണ്]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 693 || [[അമൃതസിദ്ധി]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 694 || [[ഡയബറ്റിക് എംബ്രിയോപ്പതി]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 695 || [[Banganapalle (mango)]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 696 || [[ஓ]] || ta || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 697 || [[എട്ടാമത് ലോകസഭ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 698 || [[കേന്ദ്രപാര ലോകസഭാ മണ്ഡലം .]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 699 || [[ഡോ. രാധാകൃഷ്ണൻ ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 700 || [[ബൽവന്ത് മോരേശ്വർ പുരന്ദരെ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 701 || [[ലോകമാന്യ തിലക് മുനിസിപ്പൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 702 || [[വിഷ്ണു ഗുപ്ത]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 703 || [[ശാന്തി വില്യംസ് (നടി)]] || en || 96.6 || 3.4 || 
|-
| 704 || [[മധുരനാരങ്ങ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 705 || [[കെ. ലക്ഷ്മണ]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 706 || [[ഒരു യാത്രാമൊഴി]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 707 || [[പോഗോ (ടിവി ചാനൽ)]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 708 || [[കമ്മിൻസ്]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 709 || [[അൽ ഫാറാബി]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 710 || [[മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൾ അസീസ് അൽ സൗദ്]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 711 || [[Vidita Vaidya]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 712 || [[ശുഭയാത്ര]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 713 || [[സത്യസായി സംഘടന]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 714 || [[എയർ ഇന്ത്യാ വിമാനം 1344]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 715 || [[രാജീവ് (തമിഴ് നടൻ)]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 716 || [[കലൈഞ്ജർ ടി.വി.]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 717 || [[രാജേന്ദ്ര മെമ്മോറിയൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 718 || [[V. Mohan]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 719 || [[ഇംഗ കോർട്ടെ]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 720 || [[തമിഴ് ബ്രഹ്മി]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 721 || [[കാർട്ടൂൺ നെറ്റ്‌വർക്ക്]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 722 || [[Gursaran Talwar]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 723 || [[കുർദ്ദിഷ് സിനിമ]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 724 || [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 725 || [[ഫ്രെഡ്രിക്ക് ഷൗട്ട]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 726 || [[Charles R. Drew]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 727 || [[പ്രഗതി സിംഗ്]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 728 || [[വില്യം സ്മെല്ലി (ഒബ്സ്റ്റട്രീഷൻ)]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 729 || [[നാഗാലാൻഡിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 96.5 || 3.5 || 
|-
| 730 || [[ലോക മൃഗദിനം]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 731 || [[Mary Scharlieb]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 732 || [[Sajid Javid]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 733 || [[Jagat Ram]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 734 || [[M]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 735 || [[അമ്മേ ഭഗവതി]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 736 || [[ആലമ്പാടി]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 737 || [[ഒറീസയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 738 || [[കലാൾപട]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 739 || [[ശിവതാണ്ഡവം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 740 || [[ഹർറത്  ഖൈബർ]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 741 || [[കോ ഫി ഫി ലേ]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 742 || [[സിവിൽ ഹോസ്പിറ്റൽ, ഐസ്വാൾ]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 743 || [[കോറി തിരവെട്ടി]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 744 || [[ഹരിയാണ്വി പശു]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 745 || [[തേനി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 746 || [[ലിസ്സി]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 747 || [[19019/19020 ബാന്ദ്ര ടെർമിനസ് - ഡറാഡൂൺ എക്സ്പ്രസ്]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 748 || [[ഫ്ലോറന്റീനോ പെരസ്]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 749 || [[തിരുനെൽവേലി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 750 || [[റോക്ക് &amp; റോൾ  (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 751 || [[സിൽഹെറ്റ് വിമൻസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 752 || [[അരുണാചൽ ഈസ്റ്റ് ലോക്സഭാ മണ്ഡലം .]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 753 || [[Ranbaxy Laboratories]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 754 || [[ഗർഭാവസ്ഥയിലെ തൈറോയ്ഡ് രോഗം]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 755 || [[യൂറോപ്യൻ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഗൈനക്കോളജിക്കൽ ഓങ്കോളജി]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 756 || [[ലേബർ ഇൻഡക്ഷൻ]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 757 || [[Birendra Nath Mallick]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 758 || [[ഹംസഗീത]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 759 || [[ആനി ഗ്രീനൗ]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 760 || [[കോവ ലക്ഷ്മി]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 761 || [[ഗവണ്മെന്റ് റോയപ്പേട്ട ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 762 || [[ശ്രീകാന്ത് ജിച്കർ]] || en || 96.4 || 3.6 || 
|-
| 763 || [[C. Balakrishnan]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 764 || [[കഞ്ചിക്കോട് തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 765 || [[ബെസ്സി മോസസ്]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 766 || [[മനസ്സൊരു മഹാസമുദ്രം]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 767 || [[ദൃശ്യം (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 768 || [[ഉക്ബ ഇബ്നു അമീർ]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 769 || [[സിറിയയുടെ സംസ്കാരം]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 770 || [[മാങ്ങോട്ട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 771 || [[പ്രേം നസീറിനെ കാണ്മാനില്ല]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 772 || [[O]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 773 || [[Pradeep Seth]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 774 || [[V]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 775 || [[Y. D. Sharma (professor)]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 776 || [[കുരിശുയുദ്ധം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 777 || [[പോച്ച ബ്രഹ്മാനന്ദ റെഡ്ഡി]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 778 || [[ഭൂത രാജകുമരി]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 779 || [[കടലുണ്ടി–വള്ളിക്കുന്ന് കമ്മ്യൂണിറ്റി റിസർവ്]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 780 || [[ബേക്കർ മെമ്മോറിയൽ ഗേൾസ് ഹൈസ്ക്കൂൾ]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 781 || [[ഡേവിഡ് ഡേവിഡ് മിസ്റ്റർ ഡേവിഡ്]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 782 || [[മധുരൈ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 783 || [[Pasteur Institute]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 784 || [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, നാഗ്പൂർ]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 785 || [[നികിത കനാനി]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 786 || [[ജോസഫ് ആഷർമാൻ]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 787 || [[Deepak T. Nair]] || en || 96.3 || 3.7 || 
|-
| 788 || [[ഫ്രഗേറിയ നീൽജെറെൻസിസ്]] || en || 96.2 || 3.7 || 
|-
| 789 || [[മർജോറി ഡാൽഗാർനോ]] || en || 96.2 || 3.7 || 
|-
| 790 || [[മഴവിൽക്കാവടി]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 791 || [[അബ്രഹാം കുഴിക്കാലായിൽ]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 792 || [[V. S. Sangwan]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 793 || [[Richard P. Lifton]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 794 || [[Right to property]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 795 || [[ഒരു രാഗം പല താളം]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 796 || [[ഒങ്കോൾ പശു]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 797 || [[ഹെക്സാഡെക്കേയ്ൻ]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 798 || [[അമീറ വാൻ]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 799 || [[അച്ചഡ ഫർണ]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 800 || [[ദേശീയ അലുമിനിയം കമ്പനി]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 801 || [[സിക്കിമിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 802 || [[എസ്ഡിഎസ് ട്യൂബർകുലോസിസ് സാനിറ്റോറിയം]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 803 || [[G. Vijayaraghavan]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 804 || [[ബോണി ഓലം]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 805 || [[ഭുവനേശ്വരി]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 806 || [[Anoop Misra]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 807 || [[Nodirbek Abdusattorov]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 808 || [[ബോധ് ജനത]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 809 || [[കോട്ടഗിരി ശ്രീധർ]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 810 || [[കോളേജ് ഓഫ് മെഡിസിൻ &amp; ജെഎൻഎം ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 811 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഗോണ്ടിയ]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 812 || [[ചൂള (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 813 || [[പാലക്കാട് ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 814 || [[പോളിഹൈഡ്രാംനിയോസ്]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 815 || [[ഭുജിയ കുന്ന്]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 816 || [[സരിത (നടി)]] || en || 96.2 || 3.8 || 
|-
| 817 || [[U. C. Chaturvedi]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 818 || [[സലിം ബരാകാത്]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 819 || [[ഗവണ്മെന്റ് രാജാജി ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 820 || [[തിറിയോജനോളജി]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 821 || [[നെഖെൽ]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 822 || [[Sheo Bhagwan Tibrewal]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 823 || [[മിൻ തനാക്ക]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 824 || [[വിജയം നമ്മുടെ സേനാനി]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 825 || [[Helene D. Gayle]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 826 || [[ലാപ്രോസ്കോപ്പി]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 827 || [[സുദേവ് നായർ]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 828 || [[Z]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 829 || [[ക്ലൈമാക്സ് (2013 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 830 || [[ഗുരു തേജ് ബഹാദൂർ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 831 || [[ഭാരത് സേവാശ്രമ സംഘം]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 832 || [[ഒന്നാനാം കുന്നിൽ ഓരടിക്കുന്നിൽ]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 833 || [[സാഗര സംഗമം]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 834 || [[ലക്ഷ്മൺ പൈ]] || en || 96.1 || 3.9 || 
|-
| 835 || [[Omesh Kumar Bharti]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 836 || [[ഐപിജിഎംഇ ആർ ആൻഡ് എസ്എസ്കെഎം ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 837 || [[വ്ലോഡ്രോപ്]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 838 || [[മോണിക്ക ഹൗസർ]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 839 || [[Jean Castex]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 840 || [[സരോജിനി നായിഡു മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 841 || [[അങ്കിൾ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 842 || [[പെൽവിക് അവയവങ്ങളുടെ പ്രോലാപ്സ്]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 843 || [[റേഡിയോഫോബിയ]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 844 || [[Jawaharlal Nehru Centre for Advanced Scientific Research]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 845 || [[Lasker Award]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 846 || [[Perugu Siva Reddy]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 847 || [[അകമ്പാടം]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 848 || [[ഇന്നർ മണിപ്പൂർ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 849 || [[ഗ്രീഷ്മജ്വാല]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 850 || [[ടോപ്പിവാല നാഷണൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ബി.വൈ.എൽ. നായർ ചാരിറ്റബിൾ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 851 || [[ദുധ്കോശി നദി]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 852 || [[പതിനൊന്നിൽ വ്യാഴം]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 853 || [[പെറ്റിറ്റ് ഫോർ]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 854 || [[ലിസ ഐസോണി]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 855 || [[ജോണി ജോണി യെസ് അപ്പ]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 856 || [[മഡബ മാപ്പ്, ജോർദാൻ.]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 857 || [[മേരി ഗ്ലോറി]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 858 || [[കെ. സുകുമാരനുണ്ണി]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 859 || [[69-ാമത് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 860 || [[Afsana Khan]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 861 || [[പൗരുഷം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 862 || [[മുളവന മഹാദേവർ ക്ഷേത്രം]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 863 || [[ഹെതർ ക്യൂറി]] || en || 96.0 || 4.0 || 
|-
| 864 || [[Luis Jose De Souza]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 865 || [[ഏ ആർ കിദ്വായി]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 866 || [[ല്യൂപ്പസും ഗർഭകാലവും]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 867 || [[യിംഗ് ഇ. ഷാങ്]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 868 || [[സോനാലി ഗുഹ]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 869 || [[ഖോ-ഖോ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 870 || [[മണ്ണാമ്മൂല]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 871 || [[മാസ്റ്റൈറ്റിസ്]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 872 || [[അലി അക്ബർ (സംവിധായകൻ)]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 873 || [[കുമാസി നഴ്‌സസ് ആൻഡ് മിഡ്‌വൈഫറി ട്രെയിനിംഗ് സ്‌കൂൾ]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 874 || [[Stanley Dudrick]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 875 || [[ന്യായവിധി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 876 || [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 877 || [[മേദിനി റായ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, പലമു]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 878 || [[ഓക്സിലറി നഴ്‌സ് മിഡ്‌വൈഫ്]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 879 || [[വിടപറയാൻ മാത്രം]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 880 || [[ഊമക്കുയിൽ]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 881 || [[പോലീസ് നായയുടെ കഥ]] || en || 95.9 || 4.1 || 
|-
| 882 || [[കെമ്പഗൗഡ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 883 || [[നോർത്ത് ബംഗാൾ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 884 || [[സദർ ഹോസ്പിറ്റൽ, റാഞ്ചി]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 885 || [[ഓസ്ഏഷ്യ ആഘോഷം]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 886 || [[പി. രാഘവൻ]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 887 || [[Amar Prasad Ray]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 888 || [[Krishna Gopal Saxena]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 889 || [[Plants of the World Online]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 890 || [[U]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 891 || [[ചെന്നൈ–ആലപ്പുഴ എക്സ്പ്രസ്]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 892 || [[ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബെൽഗാം]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 893 || [[ശ്രീമതി. കാശിഭായ് നാവാലെ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 894 || [[സിസായി (നിയമസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 895 || [[ഗാനം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 896 || [[രാജഗോപാലൻ വാസുദേവൻ]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 897 || [[റിയൽ മാഡ്രിഡിന്റെ സീസണുകൾ]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 898 || [[എന്നും നന്മകൾ]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 899 || [[Jan-Krzysztof Duda]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 900 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, രാജ്കോട്ട്]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 901 || [[ദ്വന്ദ്വയുദ്ധം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 902 || [[Sadiq Khan]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 903 || [[ജുൻജുനു]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 904 || [[ഡെറാഡൂൺ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 905 || [[മലേഷ്യ ഹിന്ദു ധർമ്മ മമന്ദ്രം]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 906 || [[ലിയോപോൾഡ് ലാൻഡൗ]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 907 || [[AC/DC]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 908 || [[അർജ‍ുൻ എരിഗെയ്സി]] || en || 95.8 || 4.2 || 
|-
| 909 || [[അമ്മേ നാരായണ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 910 || [[ഡോ. വി.എം. ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 911 || [[ശകുന്തള ഹരക്സിംഗ് തിൽസ്റ്റഡ്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 912 || [[തെവിദ ബെൻ ഷെയ്ഖ്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 913 || [[Suresh H. Advani]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 914 || [[Ganesan Venkatasubramanian]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 915 || [[രാഹുൽ റിജി നായർ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 916 || [[സുരു വാലി]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 917 || [[കാൾ ബ്രൗൺ (ഒബ്സ്റ്റെട്രിഷ്യൻ)]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 918 || [[National Academy of Medical Sciences]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 919 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കാങ്കർ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 920 || [[ജെറാൾഡിൻ മക്ജിന്റി]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 921 || [[ബിലാത്തിക്കുഴൽ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 922 || [[ഷാൻ രത്നം]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 923 || [[Niyaz Ahmed]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 924 || [[മക്കാമസ്ജിദ് സ്ഫോടനം]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 925 || [[ഫ്രെഡറിക് സോറിയൂ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 926 || [[കിദ്വായ് മെമ്മോറിയൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഓങ്കോളജി]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 927 || [[ആലിയ ഹുമൈദ് അൽ ഖാസിമി]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 928 || [[എസ്.എസ്. ബദ്രിനാഥ്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 929 || [[പ്രമേഹവും ഗർഭകാലവും]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 930 || [[കാത്രിൻ മുഗെ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 931 || [[പിലികുല നിസർഗധാമ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 932 || [[Sandeep Nayak]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 933 || [[Q]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 934 || [[അനഘ ജെ. കോലത്ത്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 935 || [[ഈ തലമുറ ഇങ്ങനെ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 936 || [[ഗുഹറാം അജ്ഗല്ലെ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 937 || [[ജെസ്സിക്ക സെയിൽസ്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 938 || [[നൈട്രാസിൻ]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 939 || [[പൈ ബ്രദേഴ്സ്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 940 || [[ഫിലിപ്പൈൻസിലെ തടാകങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 941 || [[ബാലാമ ജില്ല, മൊസാംബിക്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 942 || [[രോഹിത് കുമാർ (ഫുട്ബോളർ)]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 943 || [[വജൈനൽ ഫ്ലാറ്റുലെൻസ്]] || en || 95.7 || 4.3 || 
|-
| 944 || [[Chintaman Govind Pandit]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 945 || [[എം. ദാസൻ]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 946 || [[കുർണൂൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 947 || [[ജൂഡിത്ത് എസ്സർ-മിറ്റാഗ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 948 || [[Jyoti Bhusan Chatterjea]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 949 || [[ഉഷ യാദവ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 950 || [[ക്വെർകസ് മർസിനിഫോളിയ]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 951 || [[അകിര മിയവാക്കി]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 952 || [[ഫ്രാൻസ് വോൺ വിങ്കൽ]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 953 || [[ഭോല റിജാൽ]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 954 || [[Jeo Baby]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 955 || [[ഈ ശബ്ദം ഇന്നത്തെ ശബ്ദം]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 956 || [[കള്ളിയങ്കാട്ട് നീലി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 957 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കടപ്പ]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 958 || [[ദേവേന്ദ്ര ത്രിഗുണ]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 959 || [[മണിമഹേഷ് കൈലാഷ് കൊടുമുടി]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 960 || [[ലോകമാന്യതിലക് ടർമിനസ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 961 || [[ജൂഡിത്ത് അബർഗ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 962 || [[T]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 963 || [[ഗവണ്മെന്റ് ഈറോഡ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 964 || [[ഭാരത് രത്‌ന ശ്രീ അടൽ ബിഹാരി വാജ്‌പേയ് ഏകാന ക്രിക്കറ്റ് സ്റ്റേഡിയം]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 965 || [[സുധ ഭരദ്വാജ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 966 || [[Joseph Pamplany]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 967 || [[മധുര ജംഗ്ഷൻ]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 968 || [[റോസലിൻഡ് ആംബ്രോസ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 969 || [[V. R. Khanolkar]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 970 || [[മംഗുപുര]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 971 || [[Shantilal C. Sheth]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 972 || [[അടിമക്കച്ചവടം]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 973 || [[അനുഭവങ്ങളേ നന്ദി]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 974 || [[ഉദയ് കുമാർ അഭയ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 975 || [[എം. മണി]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 976 || [[കെ.എസ്. ഹെഗ്ഡെ മെഡിക്കൽ അക്കാദമി]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 977 || [[ചോര ചുവന്ന ചോര]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 978 || [[ഡോ ബിസി റോയ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 979 || [[ഡ്രൈവർ മദ്യപിച്ചിരിക്കുന്നു]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 980 || [[നുരയും പതയും]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 981 || [[മഞ്ജീരധ്വനി]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 982 || [[മണികണ്ഠൻ ആർ. ആചാരി]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 983 || [[റൈസോം]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 984 || [[ജനം ടി.വി.]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 985 || [[ടെഡ് ചിയങ്]] || en || 95.6 || 4.4 || 
|-
| 986 || [[Abhimanyu Mishra]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 987 || [[Ashok Seth]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 988 || [[K. Vardachari Thiruvengadam]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 989 || [[ടെലിവിഷൻ മാൽദീവ്സ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 990 || [[റീപ്രൊഡക്ഷൻ (ജേണൽ)]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 991 || [[ന്യൂ ഇയർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 992 || [[ഉധ്വ]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 993 || [[അർജുൻ സർജ]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 994 || [[ഗോൾഡൻ ബേർഡ് വിംഗ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 995 || [[തിരാത്ത് സിംഗ് റാവത്ത്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 996 || [[സ്വസ്ഥം ഗൃഹഭരണം]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 997 || [[ഗർഭാവസ്ഥയിലെ കോവിഡ്-19]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 998 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1967)]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 999 || [[ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സോളാർ ഫെറി ബോട്ട്]] || en || 95.5 || 4.4 || 
|-
| 1000 || [[ഡോ. ബി. ബൊറൂവ കാൻസർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1001 || [[പ്രീതം കുമാർ സിംഗ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1002 || [[വർണ്ണം (സിനിമ)]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1003 || [[Rudraprayag]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1004 || [[കൊളംബിയ പിക്ചേഴ്സ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1005 || [[രാജേന്ദ്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1006 || [[പുകവലിയുടെ ആരോഗ്യ ഫലങ്ങൾ]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1007 || [[ഔറംഗാബാദ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1008 || [[സന്ത് ജ്ഞാനേശ്വർ]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1009 || [[Pope Paul VI]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1010 || [[അനിൽ കാന്ത്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1011 || [[അപകടകരമായ വസ്തുക്കളുടെ പട്ടിക]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1012 || [[എഡ്വേർഡ് അർനോൾഡ് മാർട്ടിൻ]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1013 || [[ഭ്രൂണ നഷ്ടം]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1014 || [[മഴനിലാവ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1015 || [[റോണി ഡേവിഡ്]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1016 || [[സംസ്കൃതവൽക്കരണം]] || en || 95.5 || 4.5 || 
|-
| 1017 || [[Mansoor Hasan]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1018 || [[തമിഴ്നാട് ഗവണ്മെന്റ് മൾട്ടി സൂപ്പർ സ്പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രി]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1019 || [[ടെറി യംഗ്]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1020 || [[ബ്രിട്ടീഷ് പ്രെഗ്നൻസി അഡ്വൈസറി സർവ്വീസ്]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1021 || [[കേദാർനാഥ് ദാസ്]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1022 || [[പാർട്ടീഷൻ മ്യൂസിയം]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1023 || [[സാൻ റെമോ ഉച്ചകോടി]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1024 || [[Victor A. McKusick]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1025 || [[ജെയിംസ് ഹർഗ്രീവ്സ്]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1026 || [[Narendra Kumar Pandey]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1027 || [[Hakim Syed Zillur Rahman]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1028 || [[Nakshathrangale Kaaval (film)]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1029 || [[കോരക്കാർ]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1030 || [[ലിയോ II (ചക്രവർത്തി)]] || ro || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1031 || [[ഷെല്ലി കിഷോർ]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1032 || [[P. N. V. Kurup]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1033 || [[പദ്മിനി മൂർത്തി]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1034 || [[സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്സ് ഓഫ് കാനഡ]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1035 || [[കുട്ടികളുടെ ദിനം (ഇന്ത്യ)]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1036 || [[ഹോമി ഭാഭ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 95.4 || 4.6 || 
|-
| 1037 || [[Balu Sankaran]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1038 || [[അഹല്യ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1039 || [[എൻ.കെ.പി. സാൽവെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1040 || [[കെ. രാജഗോപാൽ (കാൽപ്പന്ത് കളിക്കാരൻ)]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1041 || [[ദേശീയ ധീരത അവാർഡ്]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1042 || [[ശ്രീമുരുകൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1043 || [[വർത്തമാനകാലം(ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1044 || [[ഡാരെൻ കാൽഡൈറ]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1045 || [[Gopi Chand Mannam]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1046 || [[താറാവ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1047 || [[Sujoy B. Roy]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1048 || [[മറിയം മാതാർ]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1049 || [[Anil Kumar Mandal]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1050 || [[സ്റ്റാർ വിജയ്]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1051 || [[ഭക്തി ഹൃദയ ബോൺ]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1052 || [[Bhumi Pednekar]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1053 || [[അടിക്കുറിപ്പ്]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1054 || [[കേരള കാർട്ടൂൺ അക്കാദമി]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1055 || [[Madras Medical College]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1056 || [[ജോസഫ് ആൽബർട്ട് അമൻ]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1057 || [[ഓറോസ് അഗ്നിപർവ്വതം]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1058 || [[ഗെത്ത്സെമാനെ]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1059 || [[കോളേജ് ഓഫ് മെഡിസിൻ &amp; സാഗോർ ദത്ത ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1060 || [[യമുനാ കല്യാണി]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1061 || [[അബ്ഡൊമിനൽ അൾട്രാസോണോഗ്രാഫി]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1062 || [[ഗർഭ പരിശോധന]] || en || 95.3 || 4.7 || 
|-
| 1063 || [[ഇളവരശി]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1064 || [[എം. വി. വി. സത്യനാരായണ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1065 || [[എറിക് സാലിംഗ്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1066 || [[കദംബ കാനന സ്വാമി]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1067 || [[കാറ്റോപ്സിലിയ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1068 || [[മേരി ഡി സൂസ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1069 || [[മൗനനൊമ്പരം]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1070 || [[രാജൻ പറഞ്ഞ കഥ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1071 || [[റോണി ഗാംസു]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1072 || [[വളയം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1073 || [[ഹിൽഡ മേരി ലാസാറുസ്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1074 || [[ഹിന്ദു മുന്നണി]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1075 || [[കിൽപ്പോക്ക് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1076 || [[വിയറ്റ്നാമിലെ ഹിന്ദുത്വം]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1077 || [[Anil Kohli]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1078 || [[ഇൻഫോബോക്സ്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1079 || [[എലിസബത്ത് ഹർഡൻ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1080 || [[പോൾ സ്വീഫെൽ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1081 || [[സിറിയയുടെ ചരിത്രം]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1082 || [[ഡി.പി. റോയ് ചൗധരി]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1083 || [[വിൽഹെം ഗ്രിസിംഗർ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1084 || [[Medical College and Hospital, Kolkata]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1085 || [[ആർത്രോപതി]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1086 || [[നെവാഡോ ഓജസ് ഡെൽ സലാഡോ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1087 || [[ആൻ സി റോബർട്ട്സ്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1088 || [[നെല്ലി മുഗോ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1089 || [[കൽപന ചൗള ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1090 || [[Serum Institute of India]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1091 || [[എഡിൻബർഗ് ഒബ്സ്റ്റട്രിക്കൽ സൊസൈറ്റി]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1092 || [[സൂസൻ ഡിമോക്ക്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1093 || [[Mahipal S. Sachdev]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1094 || [[ചന്ദ്രഹാസം]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1095 || [[Om Prakash Upadhyaya]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1096 || [[കൊറിയൻ ചെസ്റ്റ്നട്ട്,]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1097 || [[ടോമോ റിബ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹെൽത്ത് ആൻഡ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1098 || [[മോർച്ചറി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1099 || [[വിലായത്ത് ബുദ്ധ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1100 || [[കാൾ വിൽഹെം വോൺ കുപ്ഫെർ]] || en || 95.2 || 4.8 || 
|-
| 1101 || [[G. Bakthavathsalam]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1102 || [[ഭുജിയ കോട്ട, ഭുജ്]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1103 || [[Vikas Mahatme]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1104 || [[വിറ്റാലി ബിയാൻകി]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1105 || [[ബാഗേശ്രീ (രാഗം)]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1106 || [[അഗ്രജൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1107 || [[Perakath Verghese Benjamin]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1108 || [[അബു സലാമ അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബനു അബ്ദുൽ അസദ് അൽ മഖ്‌സാമി]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1109 || [[മലരും കിളിയും]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1110 || [[വയൽ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1111 || [[വീരഭദ്രൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1112 || [[ഹസ്സ അൽ മൻസൂരി]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1113 || [[വി. വൈത്തിലിംഗം]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1114 || [[നവോമി ഇ. സ്റ്റോട്‌ലാൻഡ്]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1115 || [[Gulshan Rai Khatri]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1116 || [[Nandkishore Shamrao Laud]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1117 || [[ക്ലൈമാക്‌റ്ററിക് (ജേണൽ)]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1118 || [[ശ്രീ ഭൗസാഹേബ് ഹൈർ ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ധൂലെ]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1119 || [[Chandrima Shaha]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1120 || [[എം. രംഗ റാവു]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1121 || [[ഒഫെലിയ ഒലിവേറോ]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1122 || [[Dr. B. C. Roy Award]] || en || 95.1 || 4.9 || 
|-
| 1123 || [[കേരളത്തിലെ പോളിടെക്നിക് കോളേജുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 95.1 || 3.8 || 
|-
| 1124 || [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1125 || [[Noshir M. Shroff]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1126 || [[സൈനികൻ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1127 || [[ദുർഗാവാഹിനി]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1128 || [[ലെസ് പ്ലാറ്റൺസ്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1129 || [[സെലിനിസെറിയസ് മെഗലാന്തസ്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1130 || [[വിട്ടുമാറാത്ത അവസ്ഥ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1131 || [[Isaac Santra]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1132 || [[Rustom Jal Vakil]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1133 || [[Subrat Kumar Panda]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1134 || [[T-34 (film)]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1135 || [[ചിലന്തിവല (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1136 || [[ചെമ്പിൽ അശോകൻ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1137 || [[നാഷണൽ ജ്യോഗ്രഫിക് ചാനൽ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1138 || [[മെട്രിറ്റിസ്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1139 || [[വെങ്കടേഷ് നേത ബോർലകുണ്ട]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1140 || [[സസൂൻ ആശുപത്രി]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1141 || [[സുരേഷ് കുമാർ കശ്യപ്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1142 || [[ഹെയ്ൻ ഒഡെൻഡാൽ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1143 || [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഇൻഡോർ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1144 || [[Sibte Hasan Zaidi]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1145 || [[ജോർജാന സീഗർ ജോൺസ്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1146 || [[രാഹുൽ കെ. പി.]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1147 || [[സന്തോഷ് കുമാർ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1148 || [[ഹസ്രത്ഗഞ്ച്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1149 || [[രഞ്ജന പ്രകാശ് ദേശായി]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1150 || [[R. Ananthanarayan]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1151 || [[ജോഹാൻ ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് ചിയാരി]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1152 || [[പ്രിയ ആർ. പൈ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1153 || [[മൽക്കാജ് ഗിരി ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1154 || [[യമനം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1155 || [[വൃന്ദാവനത്തിലെ ആറു ഗോസ്വാമിമാർ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1156 || [[ഷഹീദ് നിർമൽ മഹ്തോ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ധൻബാദ്]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1157 || [[രാവണാനുഗ്രഹ]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1158 || [[ഗർഭാവസ്ഥയിൽ നിലവിലുള്ള രോഗം]] || en || 95.0 || 5.0 || 
|-
| 1159 || [[Dinesh K. Bhargava]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1160 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് മാർക്വെസ്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1161 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ കമ്മ്യൂണിക്കേറ്റീവ് ആൻഡ് കോഗ്നിറ്റീവ് ന്യൂറോ സയൻസസ്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1162 || [[നല്ല നിലാവുള്ള രാത്രി]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1163 || [[അങ്കഫുൾ നഴ്‌സസ് ട്രെയിനിംഗ് കോളേജ്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1164 || [[കെ.ജെ. സോമയ്യ മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; റിസർച്ച് സെന്റർ]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1165 || [[നേതാജി സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1166 || [[106 (സംഖ്യ)]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1167 || [[Annavarapu Rama Swamy]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1168 || [[Venu Rajamony]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1169 || [[സർജുജ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1170 || [[ഗംഗാതിരി പശു]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1171 || [[ഖാലിസ്ഥാൻ ടൈഗർ ഫോഴ്സ്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1172 || [[ഏണസ്റ്റ് വെർട്ടൈം]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1173 || [[തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോണ്ട്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1174 || [[Ketayun Ardeshir Dinshaw]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1175 || [[ആത്മഹത്യാക്കുറിപ്പ്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1176 || [[ജയിലർ (മലയാള ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1177 || [[Propofol]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1178 || [[മഹാരാഷ്ട്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ എജ്യുക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1179 || [[യോഗ -വേദാന്ത കാനന അക്കാദമി]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1180 || [[ഹൃദു ഹാറൂൺ]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1181 || [[Abhay and Rani Bang]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1182 || [[ശങ്കർസിങ് വഗേല]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1183 || [[Dasari Prasada Rao]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1184 || [[മധുര മനോഹര മോഹം]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1185 || [[L. S. N. Prasad]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1186 || [[ഫോറെവർ മെർലിൻ]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1187 || [[ബോഷ്യ]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1188 || [[പള്ളിപ്പുറം, തിരുവനന്തപുരം]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1189 || [[രാമോജി റാവു]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1190 || [[ഇസബെൽ ബാരോസ്]] || en || 94.9 || 5.1 || 
|-
| 1191 || [[ഗച്ചിബൗളി]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1192 || [[നേപ്പാളിലെ രാജ്ഞി ത്രിപുരസുന്ദരി]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1193 || [[ആശ്രമം (ഭവനം)]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1194 || [[നീലകണ്ഠൻ ജയചന്ദ്രൻ നായർ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1195 || [[National Institute of Epidemiology]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1196 || [[അർജുൻ അശോകൻ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1197 || [[ഈസ്റ്റൺ ടെയ്‌ലർ-ഫാരെൽ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1198 || [[കലാൻചോ ലൂസിയ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1199 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ജൽഗാവ്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1200 || [[വാർത്ത (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1201 || [[സുഖ്ദേവ് ഭഗത്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1202 || [[ഫ്രാക്ചർ മെക്കാനിക്സ്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1203 || [[ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഒബ്സ്റ്റട്രിക് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിക്കൽ സൊസൈറ്റീസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1204 || [[ഗലിവീട് മണ്ഡൽ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1205 || [[ഹെലെൻ ബെൻസൺ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1206 || [[പുഴയൊഴുകും വഴി]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1207 || [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1208 || [[ഇണക്കിളി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1209 || [[ജർമ്മനിയിലുള്ള അമേരിക്കക്കാർ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1210 || [[മുസാഫർനഗർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1211 || [[റാൻസിഡിഫിക്കേഷൻ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1212 || [[Balasubramaniam Ramamurthi]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1213 || [[മാതംഗി ജഗദീഷ്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1214 || [[Samiran Nundy]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1215 || [[അരവിന്ദ് കുമാർ ശർമ്മ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1216 || [[Safdarjung Hospital]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1217 || [[ജേർണി ഓഫ് ലവ് 18+]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1218 || [[പൊയ്യാമൊഴി]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1219 || [[എ ടി.ഐ.എം.ഇ.]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1220 || [[ആപ്പുവാലൻ തിരവെട്ടി]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1221 || [[വിക്ടോറിയ ലാന്റ്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1222 || [[ഹർഷദ ഗരുഡ്]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1223 || [[നിഷു കുമാർ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1224 || [[Rajendra Achyut Badwe]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1225 || [[ഡിസ്യുറിയ]] || en || 94.8 || 5.2 || 
|-
| 1226 || [[ത്രിപുരയുടെ ചരിത്രം]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1227 || [[ദ്രോഹി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1228 || [[നഴ്‌സസ് ട്രെയിനിംഗ് കോളേജ്, ബെരെകം]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1229 || [[പിള്ളയാർ സുഴി]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1230 || [[പെൺസിംഹം]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1231 || [[മമത ഡാഷ്]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1232 || [[ലാസ്റ്റ് ബെഞ്ച്]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1233 || [[വിജയ രാമചന്ദ്രൻ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1234 || [[K. B. Sainis]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1235 || [[സാന്ത ക്രൂസ് കത്തീഡ്രൽ ബസിലിക്ക കൊച്ചി]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1236 || [[കമല നെഹ്‌റു മെമ്മോറിയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1237 || [[മിറാഫ്ലോർസ് (പനാമ)]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1238 || [[പെട്രോനെറ്റ് എൽഎൻജി]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1239 || [[ഗാന്ധി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഭോപ്പാൽ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1240 || [[2022 FIFA World Cup]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1241 || [[തെല്ലിപ്പളൈ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1242 || [[ഐശ്വര്യ വാര്യർ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1243 || [[വിദ്യ സുബ്രഹ്മണ്യൻ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1244 || [[മ്യൂ കടൽക്കാക്ക]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1245 || [[Murder of Vandana Das]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1246 || [[ദിവ്യ പിള്ള]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1247 || [[Sun Pharma]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1248 || [[M. Radhakrishna Pillai (scientist)]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1249 || [[2024ലെ അങ്കോളയിലെ ഷിരൂരിലെ മണ്ണിടിച്ചിൽ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1250 || [[Royal College of Physicians of Edinburgh]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1251 || [[ശങ്കരനാരായണ മേനോൻ ചുണ്ടയിൽ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1252 || [[Francisco Sardinha]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1253 || [[കൗമാരപ്രായം]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1254 || [[റോഹ്താങ് പാസ്]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1255 || [[കാളിഘട്ട് കാളി ക്ഷേത്രം]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1256 || [[Billboard (magazine)]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1257 || [[Cova Figueira]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1258 || [[ആചാര്യ ഹരിഹർ പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കാൻസർ]] || en || 94.7 || 5.3 || 
|-
| 1259 || [[Bhalchandra Babaji Dikshit]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1260 || [[ജെഎസ്എസ് അക്കാദമി ഓഫ് ഹയർ എജ്യുക്കേഷൻ &amp; റിസർച്ച്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1261 || [[മാ ഡോങ്-സിയോക്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1262 || [[ഹിന്ദു മഹാ സഭ (ഫിജി)]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1263 || [[കെറിൻ വില്യംസ്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1264 || [[ബ്രിജിറ്റ് സി വൈഡ്മാൻ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1265 || [[സറിൻ ഷിഹാബ്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1266 || [[റോബർട്ടോ കാൽഡെറോ-ബാർസിയ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1267 || [[വെള്ളാങ്ങല്ലൂർ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1268 || [[ആംബോപ്റ്ററിക്സ്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1269 || [[റാബ്ദോമയാലിസിസ്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1270 || [[പൃഥ്വിരാജ് ചൗഹാൻ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1271 || [[Amit Dutt]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1272 || [[Al Harrah, Saudi Arabia]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1273 || [[Kakarla Subba Rao]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1274 || [[ഇത്തിരി നേരം ഒത്തിരി കാര്യം]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1275 || [[എൻആർഐ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1276 || [[കോടതി]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1277 || [[കൽപ്പന മോർപാരിയ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1278 || [[ജാദ് ജനത]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1279 || [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ റിസർച്ച് ഓൺ നോൺ-കമ്മ്യൂണിക്കബിൾ ഡിസീസസ്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1280 || [[പൂനെ സാർവജനിക സഭ.]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1281 || [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി വാട്ടർ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1282 || [[മണ്ടന്മാർ ലണ്ടനിൽ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1283 || [[മിനിമോൾ വത്തിക്കാനിൽ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1284 || [[റെജീന വോൺ സീബോൾഡ്]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1285 || [[സെബാസ്റ്റ്യൻ എം. ജെ.]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1286 || [[Carmelite Sisters of Saint Teresa]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1287 || [[നിക്കോൾ സഫിയർ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1288 || [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്വാമിനാരയൺ സത്സംഗ് ഓർഗനൈസേഷൻ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1289 || [[സിംഗ്ഭും ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1290 || [[പീറ്റർ ഗുസ്താവ് ലെജ്യൂൺ ഡിറിക്ലെ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1291 || [[റാഫേൽ വരാനെ]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1292 || [[J. G. Jolly]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1293 || [[വില്യാപ്പള്ളി]] || en || 94.6 || 5.4 || 
|-
| 1294 || [[K. Balakrishna kurup]] || en || 94.5 || 4.5 || 
|-
| 1295 || [[Ajit Kumar Basu]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1296 || [[ജെയിംസ് (നടൻ)]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1297 || [[ധുബ്രി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1298 || [[Upendranath Brahmachari]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1299 || [[സന്ധ്യാ കൗശിക]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1300 || [[Shiv Kumar Sarin]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1301 || [[Darab Jehangir Jussawala]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1302 || [[ഖമ്മം ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1303 || [[കെ. പി. പിള്ള]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1304 || [[കേശവദാസപുരം]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1305 || [[സിങ്കി ചാം]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1306 || [[ജോസഫ് വോൺ ഹാൽബൻ]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1307 || [[ഡാനി റോഡ്രിക്]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1308 || [[ഡോൺ ബ്രാഡ്മാനും 1948ലെ ആസ്ട്രേലിയയുടെ ഇംഗ്ലണ്ട് പര്യടനവും]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1309 || [[ഹ്യുമൻ റീപ്രൊഡക്ഷൻ (ജേണൽ)]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1310 || [[Undurti Narasimha Das]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1311 || [[C. H. Mohan Rao]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1312 || [[കുറുക്കൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1313 || [[അമോണിയം കാർബണേറ്റ്]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1314 || [[Nadav Lapid]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1315 || [[റോസ് മേരി പാർ]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1316 || [[തുടക്കം]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1317 || [[മെർക്കുറി (I) നൈട്രേറ്റ്]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1318 || [[നെബൊ കുന്ന്]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1319 || [[അമേരിക്കൻ ബോർഡ് ഓഫ് ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1320 || [[ഗവണ്മെന്റ് മോഹൻ കുമാരമംഗലം മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1321 || [[ജെയിംസ് റീഡ് ചാഡ്വിക്ക്]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1322 || [[ഹൈപ്പർമെസിസ് ഗ്രാവിഡാരം]] || en || 94.5 || 5.5 || 
|-
| 1323 || [[23. കൊളത്തൂർ പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1324 || [[Subramanian Kalyanaraman]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1325 || [[ஆ]] || ta || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1326 || [[ഇസ്‌ലാം മതം ഹോണ്ടുറാസിൽ]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1327 || [[കെഡിഇ ആപ്ലിക്കേഷനുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1328 || [[ജാക്വസ് ഗില്ലെമോ]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1329 || [[രാപ്പാടികളുടെ ഗാഥ]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1330 || [[സിസ്റ്റർ സ്റ്റഡി]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1331 || [[സിൽവർ (I) ഓക്സൈഡ്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1332 || [[അവതെലെ (ഗ്രാമം)]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1333 || [[Ashok K. Vaid]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1334 || [[കൃഷ്ണഗിരി ഗ്രാമം]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1335 || [[മഞ്ജു പത്രോസ്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1336 || [[നെഹ്‌റു മെമ്മോറിയൽ മ്യൂസിയം &amp; ലൈബ്രറി]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1337 || [[യുറോജെനിറ്റൽ സൈനസ്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1338 || [[ഹിന്ദു യുവ വാഹിനി]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1339 || [[സി‌.എസ്. ശേഷാദ്രി]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1340 || [[ഇത് ഞങ്ങളുടെ കഥ]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1341 || [[S. K. Sama]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1342 || [[Yash Gulati]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1343 || [[ആഴിമല ശിവ ക്ഷേത്രം]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1344 || [[ഭീമൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1345 || [[വൈറ്റില മേൽപ്പാലം]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1346 || [[കുറുവ ഗോരന്ത്ല മാധവ്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1347 || [[സോണി പിക്ചേഴ്സ് സ്പോർട്സ് നെറ്റ്‌വർക്ക്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1348 || [[ഒ.ബേബി]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1349 || [[ഒപ്റ്റിക് കപ്പ്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1350 || [[കൊളുത്തൂർ ഗോപാലൻ]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1351 || [[കാൾ റെയിൻഹോൾഡ് ഓഗസ്റ്റ് വുണ്ടർലിച്ച്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1352 || [[ഗൈനക്കോളജിക്കൽ ഓങ്കോളജി ഗ്രൂപ്പ്]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1353 || [[ഷിബിൻരാജ് കുന്നിയിൽ]] || en || 94.4 || 5.6 || 
|-
| 1354 || [[മങ്കിപോക്സ് വൈറസ്]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1355 || [[Elo rating system]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1356 || [[ഈ കൈകളിൽ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1357 || [[ഐൽസ എ വെൽച്ച്]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1358 || [[ഒരു തെറ്റിന്റെ കഥ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1359 || [[സാങ്കൂ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1360 || [[Lalit Kumar]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1361 || [[ദലിത് എഴിൽമലൈ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1362 || [[പൂജ മോഹൻരാജ്]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1363 || [[ഒബ്സ്റ്റട്രിക് അൾട്രാസോണോഗ്രാഫി]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1364 || [[കൊച്ചി എൽഎൻജി ടെർമിനൽ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1365 || [[പെൻഡുലം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1366 || [[ബച്ചൂബായ് എ. മൂസ്]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1367 || [[ലേഡി ഗാർഡൻ ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1368 || [[ശ്രീ ദിവ്യ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1369 || [[സ്വീ ലേ തീൻ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1370 || [[ബിദ്യുത് പ്രഭ ദേവി]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1371 || [[ഛത്ര ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1372 || [[ഗീതാ റാംജി]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1373 || [[ചെവെല്ല  ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1374 || [[പ്രകടനം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1375 || [[റുബിഡിയം അസറ്റേറ്റ്]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1376 || [[റോബർട്ട് മൈക്കിലിസ് വോൺ ഓൾഷൗസെൻ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1377 || [[നോർത്ത് അമേരിക്കൻ ഫീറ്റൽ തെറാപ്പി നെറ്റ്‌വർക്ക്]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1378 || [[അത്താരി]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1379 || [[ആമ്രറാം പോരസ്വാൾ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1380 || [[ശരവണ ഭവൻ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1381 || [[Levi Watkins]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1382 || [[റെക്ടോസെലെ]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1383 || [[സിക്കിം ലോകസഭാ (നിയോജകമണ്ഡലം)]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1384 || [[സീത ബിൻത് അബ്ദുൽ അസീസ് അൽ സൗദ്]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1385 || [[ഉണ്ടക്കണ്ണൻ മണലൂതി]] || en || 94.3 || 5.7 || 
|-
| 1386 || [[ആന ഘടികാരം]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1387 || [[കഭി ഖുഷി കഭി ഗം]] || hi || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1388 || [[ഗൈനക്കോളജിക്കൽ എൻഡോക്രൈനോളജി]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1389 || [[ഫ്രഞ്ച് പോളിനേഷ്യ]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1390 || [[119 അന്നക്കുടി പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1391 || [[42 അന്നവാസൽ പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1392 || [[പെഡ്ഡാപുരം റവന്യൂ ഡിവിഷൻ]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1393 || [[ടോകെ തലഗി]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1394 || [[Vantika Agrawal]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1395 || [[കോസ്റ്റ നമോയിൻസു]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1396 || [[സിറിൽ വി പിങ്ക്]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1397 || [[Teimour Radjabov]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1398 || [[കൊത്ത് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1399 || [[സ്റ്റീവൻ പ്രൈറ്റ്]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1400 || [[മുലയൂട്ടൽ]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1401 || [[പാരിസ്ഥിതിക വിഷവസ്തുക്കളും ഭ്രൂണത്തിന്റെ വികാസവും]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1402 || [[പി.വി. മിധുൻ റഡ്ഡി]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1403 || [[മിസ് ലേഖ തരൂർ കാണുന്നത്]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1404 || [[ബി. കല്യാണി അമ്മ]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1405 || [[ഉത്സവപ്പിറ്റേന്ന്]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1406 || [[Membership of the Royal Colleges of Physicians of the United Kingdom]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1407 || [[ബെർണാഡെറ്റ് മീഹാൻ]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1408 || [[റാം മോഹൻ നായിഡു കിഞ്ചരപു]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1409 || [[Bir Bhan Bhatia]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1410 || [[അനുരാഗ് ചൗഹാൻ]] || en || 94.2 || 5.8 || 
|-
| 1411 || [[ദർഭംഗ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1412 || [[മുലപ്പാൽ ബാങ്ക്]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1413 || [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1414 || [[1981ലെ മീനാക്ഷിപുരം മതപരിവർത്തനം]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1415 || [[ഗർഭകാല പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ്]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1416 || [[ഓട്ടോർഷ]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1417 || [[നോ പെയിൻ ലേബർ &amp; ഡെലിവറി - ഗ്ലോബൽ ഹെൽത്ത് ഇനിഷ്യേറ്റീവ്]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1418 || [[Kerala Football Association]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1419 || [[Leela Joshi]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1420 || [[National Bioscience Award for Career Development]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1421 || [[ஔ]] || ta || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1422 || [[അഭിനന്ദൻ രാമാനുജം]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1423 || [[ഒരു സായാഹ്നത്തിന്റെ സ്വപ്നം]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1424 || [[കെ. ഹേമലത]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1425 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഓങ്ങോൽ]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1426 || [[പാലകോണ്ട]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1427 || [[പാവം ക്രൂരൻ]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1428 || [[വിജിലേഷ് കാരയാട്]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1429 || [[ബംഗ്ലാദേശ് സ്വാതന്ത്ര്യ ദിനം]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1430 || [[ജോർദാന്റെ സംസ്കാരം]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1431 || [[ഇസ്രായേൽ-പലസ്തീൻ സംഘർഷം]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1432 || [[നിരുപമ രാഘവൻ]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1433 || [[മുക്തി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1434 || [[St. John's Medical College]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1435 || [[ജാവോകിർ സിന്ദറോവ്]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1436 || [[പുരുലിയ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1437 || [[Mohammad Akbar Lone]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1438 || [[പടിഞ്ഞാറൻ അന്റാർട്ടിക്ക]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1439 || [[കലാൻചോ ഡലഗൗൻസിസ്]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1440 || [[മിഡ്‌വൈഫ്]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1441 || [[ഹിന്ദു ഫോറം ഓഫ് ബ്രിട്ടൻ]] || en || 94.1 || 5.9 || 
|-
| 1442 || [[സീറോ ഫീൽഡ് എൻഎംആർ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1443 || [[മാർക്കോ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1444 || [[Natesan Rangabashyam]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1445 || [[കുണ്ടന്നൂർ മേൽപ്പാലം]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1446 || [[റുഡോൾഫ് ക്രോബാക്ക്]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1447 || [[ജമിയാങ് സെറിംഗ് നംഗ്യാൽ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1448 || [[മാർഗരറ്റ് പാവമണി]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1449 || [[വെളിച്ചം വിതറുന്ന പെൺകുട്ടി]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1450 || [[റിക്കി കെജ്]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1451 || [[International Day of Families]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1452 || [[അജയ് ഭട്ട് (ലോകസ്ഭാംഗം)]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1453 || [[നീതിപീഠം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1454 || [[വിക്ടർ പാൽമോവ്]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1455 || [[Jai Pal Singh]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1456 || [[രാം സേവക് ശർമ്മ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1457 || [[പേയാട് സെന്റ് സേവ്യേഴ്‌സ് പള്ളി]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1458 || [[റിയ ഷിബു]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1459 || [[ഉഷ വിജയരാഘവൻ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1460 || [[ഒസിക്യാറ്റ്]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1461 || [[ഡയറ്റീഷ്യൻ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1462 || [[മറയൂർ ശർക്കര]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1463 || [[പുകവലിയുടെ ഗർഭകാല പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1464 || [[കെ. ചിന്നമ്മ]] || en || 94.0 || 6.0 || 
|-
| 1465 || [[Kidney transplantation]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1466 || [[Bijoy Nandan Shahi]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1467 || [[Institutes of National Importance]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1468 || [[Ramachandra Datatraya Lele]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1469 || [[ஐ]] || ta || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1470 || [[ഡാനിയൽ എം. ഏഞ്ചൽ]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1471 || [[പ്രജ്വൽ ശാസ്ത്രി]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1472 || [[സൂസൻ ഈപ്പൻ]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1473 || [[ലിംഗ പുരാണം]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1474 || [[മഹർഷി മാർക്കണ്ഡേശ്വർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1475 || [[കാൾ സീഗ്മണ്ട് ഫ്രാൻസ് ക്രെഡെ]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1476 || [[ഹെക്ല-ഗ്രിൻഡ്സ്റ്റോൺ പ്രൊവിൻഷ്യൽ പാർക്ക്]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1477 || [[ശ്രീ വിനോബ ഭാവെ സിവിൽ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1478 || [[ക്രിസ്റ്റീൻ മെനിയാസ്]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1479 || [[Richard Lewontin]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1480 || [[എഡ്വേർഡ് ലംപെ]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1481 || [[ഗാന്ധി മണ്ഡപം (ചെന്നൈ)]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1482 || [[നഗരാസൂത്രണത്തിന്റെ ചരിത്രം]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1483 || [[വിശുദ്ധ ഹോര]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1484 || [[Brahmananda Saraswati]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1485 || [[കളിയൂഞ്ഞാൽ]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1486 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശ്രീകാകുളം]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1487 || [[ജി.ഡി.പി. അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 93.9 || 6.3 || 
|-
| 1488 || [[ബോട്ടോ (മത്സ്യം)]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1489 || [[എൻഡോമെട്രിയോസിസും വന്ധ്യതയും]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1490 || [[ജനുവരി ഒരു ഓർമ്മ]] || en || 93.9 || 6.1 || 
|-
| 1491 || [[Arunoday Mondal]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1492 || [[കൊച്ചുവേലി ഡെറാഡൂൺ സൂപ്പർഫാസ്റ്റ് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1493 || [[ശ്രീമന്ത ശങ്കരദേവ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1494 || [[Saroj Chooramani Gopal]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1495 || [[P. V. Cherian]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1496 || [[അനുഭൂതികളുടെ നിമിഷം]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1497 || [[ആനന്ദ് ഏകർഷി]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1498 || [[ഇന്ത്യൻ പൈസ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1499 || [[ബഞ്ചോസിയ ഗ്ലാൻഡുലിഫെറ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1500 || [[ലുല്ലില്ലാക്കോയിലെ കുട്ടികൾ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1501 || [[Ramakanta Panda]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1502 || [[Kamini A. Rao]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1503 || [[ഗീത ഉപാധ്യായ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1504 || [[പ്ലാസന്റ (ജേണൽ)]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1505 || [[Hargovind Laxmishanker Trivedi]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1506 || [[Rajeev Dhavan]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1507 || [[ഐക്യകേരള പ്രസ്ഥാനം]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1508 || [[ഊരാളി അപ്പൂപ്പൻകാവ്]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1509 || [[Dolichandrone spathacea]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1510 || [[മമുജു റീജൻസി]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1511 || [[നാല് ഏഷ്യൻ കടുവകൾ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1512 || [[കെയ്‌ലർ നവാസ്]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1513 || [[ഫാദർ മുള്ളർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1514 || [[ഡോപ്ലർ ഫീറ്റൽ മോണിറ്റർ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1515 || [[വട്ടപ്പാറ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1516 || [[ജെന്നിഫർ ആഷ്ടൺ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1517 || [[Devprayag]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1518 || [[ബ്ലാക്ക് മെയ് (1992)]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1519 || [[വികസ്വര രാജ്യം]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1520 || [[Ravindra and Smita Kolhe]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1521 || [[അവനോ അതോ അവളോ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1522 || [[എൻ. കണ്ണൻ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1523 || [[കനകപുര ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1524 || [[കസ്തൂരി രാജധ്യക്ഷ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1525 || [[കുടുംബവാർത്തകൾ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1526 || [[പടിഞ്ഞാറേത്തറ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1527 || [[മുലയൂട്ടൽ ഒഴിവാക്കേണ്ട സാഹചര്യങ്ങൾ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1528 || [[മെഹ്സന ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1529 || [[റാഫേൽ മെസ്സി ബൗളി]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1530 || [[ലാമേസ് ഇന്റർനാഷണൽ]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1531 || [[വല്ലഭനേനി ബാലശൗരി]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1532 || [[സർ റോബർട്ട് റെക്സ്]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1533 || [[ഹിന്ദുത്വ വാച്ച്]] || en || 93.8 || 6.2 || 
|-
| 1534 || [[അബാവോ]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1535 || [[ലുട്ടിയോമ]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1536 || [[പോഷകാഹാര ശാസ്ത്രം]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1537 || [[നിയാസ് ബാക്കർ]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1538 || [[ബിനു പപ്പു]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1539 || [[Savannah cat]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1540 || [[ഓർക്കിസ് അനറ്റോലിക്ക]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1541 || [[Thomas Thomas (surgeon)]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1542 || [[ക്ലോഡിയ എം. പലേന]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1543 || [[Michael Berridge]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1544 || [[E. Donnall Thomas]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1545 || [[Gyanvapi Mosque]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1546 || [[Midazolam]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1547 || [[Thakiyudeen Abdul Wahid]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1548 || [[മാരവർമ്മൻ രാജസിംഹൻ III]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1549 || [[മത്സ്യ 6000]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1550 || [[കാങ്ക്രെജ് പശു]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1551 || [[ക്രിസ്തുമത  വിമർശനങ്ങൾ]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1552 || [[Rafiuddin Ahmed (dentist)]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1553 || [[കൊണ്ടൂർ]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1554 || [[പദ്മിനി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1555 || [[ബാംഗ്ലൂർ റൂറൽ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 93.7 || 6.3 || 
|-
| 1556 || [[പാലിയോവൈറോളജി]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1557 || [[വർഷ ജെയിൻ]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1558 || [[എന്നാലും ന്റെളിയാ]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1559 || [[ചേതക്]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1560 || [[കെസിനേനി ശ്രീനിവാസ്]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1561 || [[മോണ്ടേ ലാർഗൊ]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1562 || [[ജെജകഭുക്തിയിലെ ചന്ദേലന്മാർ]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1563 || [[അമേരിക്കൻ ജേണൽ ഓഫ് നഴ്സിംഗ്]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1564 || [[ഉദയാദിത്യവർമ്മൻ രണ്ടാമൻ]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1565 || [[ഗൗഡീയ മിഷൻ]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1566 || [[ഇന്ത്യയിലെ കൊറോണ വൈറസ് ബാധ 2020]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1567 || [[ഇനി യാത്ര]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1568 || [[മറുപടി]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1569 || [[ബ്രോ ഡാഡി]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1570 || [[Dr. Ram Manohar Lohia Hospital]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1571 || [[അമൃത വിദ്യാലയം]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1572 || [[മരിയ വാൻ കെർകോവ്]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1573 || [[കതിഹാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 93.6 || 6.4 || 
|-
| 1574 || [[K. K. Aggarwal (cardiologist)]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1575 || [[National Centre for Disease Control]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1576 || [[Saibaba Goud]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1577 || [[Uriyadi (2020 film)]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1578 || [[ഇന്റർനാഷണൽ വേദാന്ത സൊസൈറ്റി]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1579 || [[കീടം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1580 || [[പാപനാശം അണക്കെട്ട്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1581 || [[വീരകമ്പ]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1582 || [[സിപ്പിൾ ദ്വീപ്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1583 || [[കുറഞ്ഞ ചാരനിറത്തിലുള്ള ഷ്രിക്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1584 || [[2019 വഡോദര വെള്ളപ്പൊക്കം]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1585 || [[ബോംബെ സംസ്ഥാനം]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1586 || [[കാൾ ലുഡ്വിഗ് ഏണസ്റ്റ് ഷ്രോഡർ]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1587 || [[ഷാജൂൺ കാര്യാൽ]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1588 || [[ആലീസ് എറ്റിംഗർ]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1589 || [[ട്രാൻസ്മിഷൻ (മെഡിസിൻ)]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1590 || [[International Centre for Genetic Engineering and Biotechnology]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1591 || [[Jerusha Jhirad]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1592 || [[Prince Philip, Duke of Edinburgh]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1593 || [[Pushkar Sharma]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1594 || [[ഓട്ടോക്കാർ ചിയാരി]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1595 || [[പുണ്ടാരെനാസ് പ്രവിശ്യ, കോസ്റ്ററീക്ക]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1596 || [[രാജേഷ് ചുദാസാമ]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1597 || [[Raman Viswanathan]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1598 || [[വില്ലാർഡ് മൈറോൺ അലൻ]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1599 || [[Gukesh D]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1600 || [[പാൽ ചുരത്തൽ]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1601 || [[Jasbir Singh Bajaj]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1602 || [[ഐൻ ബൊകെക്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1603 || [[കാക്കനാട് വാട്ടർ മെട്രോ നിലയം]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1604 || [[കുന്നത്തിടവക]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1605 || [[ക്ലെയർ വൈൻലാൻഡ്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1606 || [[ക്വാളിബോവു]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1607 || [[ലി യാങ്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1608 || [[Belle Monappa Hegde]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1609 || [[ഈദ് മുബാറക്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1610 || [[Liver transplantation]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1611 || [[എസിപിഎം മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1612 || [[വ്രതം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1613 || [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1614 || [[കോട്ടപ്പടി ഫുട്ബോൾ സ്റ്റേഡിയം മലപ്പുറം]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1615 || [[Sanjay Gupta]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1616 || [[Catherine Dulac]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1617 || [[ഇന്ദ്രാവതി നദി (നേപ്പാൾ)]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1618 || [[ധാരി ദേവി]] || en || 93.5 || 6.5 || 
|-
| 1619 || [[എൻഡോമെട്രിയോസിസ് ഫൗണ്ടേഷൻ ഓഫ് അമേരിക്ക]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1620 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശിവപുരി]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1621 || [[മാണി കോയ കുറുപ്പ്]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1622 || [[ഷാം (നടൻ)]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1623 || [[Mahesh Prasad Mehray]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1624 || [[ന്യൂറോകെമിസ്ട്രി]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1625 || [[Medical school]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1626 || [[Abdullah ibn Abi Bakr]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1627 || [[മധുബനി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1628 || [[Maharaj Kishan Bhan]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1629 || [[പ്രീനേറ്റൽ വിറ്റാമിനുകൾ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1630 || [[കേറ്റ് (ടെക്സ്റ്റ് എഡിറ്റർ)]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1631 || [[അസ്തമിക്കാത്ത പകലുകൾ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1632 || [[ഫ്രെഡറിക് വിൽഹെം സ്കാൻസോണി വോൺ ലിച്ചെൻഫെൽസ്]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1633 || [[ശിവാനന്ദ (യോഗ ഗുരു)]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1634 || [[ഹിന്ദു വിവേക് കേന്ദ്രം]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1635 || [[കച്ച് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1636 || [[ഷട്പദപരാഗണം]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1637 || [[മൊളോടോവ് കോക്ടെയ്ൽ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1638 || [[Prabhu Dayal Nigam]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1639 || [[ആംഗ്ലോ ഇന്ത്യൻ മണ്ഡലങ്ങൾ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1640 || [[റീജിയണൽ കാൻസർ സെന്റർ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1641 || [[ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസ ചലചിത്രങ്ങൾ]] || en || 93.4 || 3.7 || 
|-
| 1642 || [[പി. ബാലൻ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1643 || [[Jagjit Singh Chopra]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1644 || [[മാരിവില്ലിൻ ഗോപുരങ്ങൾ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1645 || [[എൻ.എം. മോഹൻ]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1646 || [[സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1647 || [[Sheep Without a Shepherd]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1648 || [[പെപ്റ്റൈഡ്]] || en || 93.4 || 6.6 || 
|-
| 1649 || [[Arun Kumar Sharma]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1650 || [[Praveen Chandra]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1651 || [[അലൂമിനിയം കാർബണേറ്റ്]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1652 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അനന്തപൂർ]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1653 || [[ജസ്റ്റിസ് രാജ]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1654 || [[നിങ്ങളിൽ ഒരു സ്ത്രീ]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1655 || [[പിരിയില്ല നാം]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1656 || [[ബ്രിട്ടീഷ് നഴ്സിംഗ് സൂചിക]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1657 || [[മഹാബലി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1658 || [[ലേറ്റ് ബലിറാം കശ്യപ് മെമ്മോറിയൽ ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1659 || [[സജിൻ ചെറുകയിൽ]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1660 || [[സീത (1980ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1661 || [[2004-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1662 || [[Daljeet Singh Gambhir]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1663 || [[Mahdi Hasan]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1664 || [[T. P. Lahane]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1665 || [[Hibiscus vitifolius]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1666 || [[കുറുവാലൻ തിരവെട്ടി]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1667 || [[Yogi Aereon]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1668 || [[റെറ്റിനൽ ഗാംഗ്ലിയോൺ കോശങ്ങൾ]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1669 || [[ഒരാൾ മാത്രം]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1670 || [[Kaivalya Kumar Gurav]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1671 || [[ഫിലിം ടൂറിസം]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1672 || [[സൂത്രക്കാരി]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1673 || [[ലോക മലേറിയ ദിനം]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1674 || [[കെഎംസി ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1675 || [[റിയ ശർമ്മ]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1676 || [[Gaya Prasad Pal]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1677 || [[ഐപാസ് (സംഘടന)]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1678 || [[കൊച്ചിയുടെ സംസ്കാരം]] || en || 93.3 || 6.7 || 
|-
| 1679 || [[റാഹില]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1680 || [[സാദരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1681 || [[എൻഡോമെട്രിയം]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1682 || [[തങ്കം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1683 || [[ടി എസ് കനക]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1684 || [[Alaka Deshpande]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1685 || [[അലർജി]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1686 || [[കപിലവസ്തു ജില്ല]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1687 || [[ട്രാൻസ്‌വജൈനൽ ഓസൈറ്റ് റിട്രീവൽ]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1688 || [[Serial number]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1689 || [[ജോർജ്ജ് ജോസഫ് ബിയർ]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1690 || [[യാഗം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1691 || [[ലോക എയ്ഡ്സ് വാക്സിൻ ദിനം]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1692 || [[എം. ഹലീമ ബീവി]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1693 || [[ചങ്ക്സ്]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1694 || [[മൗറീൻ യംഗ്]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1695 || [[Richárd Rapport]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1696 || [[കൃഷ്ണാ ഗുരുവായൂരപ്പാ]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1697 || [[ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ് സിൻസ് 1962]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1698 || [[നോക്കുകുത്തി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1699 || [[Baldev Singh (neurologist)]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1700 || [[കൊല്ലം സുധി]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1701 || [[ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ്]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1702 || [[R. V. Jayakumar]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1703 || [[വൺ ടൈം പാസ്‍വേഡ്]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1704 || [[മരിയോ ആർക്വസ്]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1705 || [[Indradyumna Swami]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1706 || [[Zora Janžekovič]] || sl || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1707 || [[മാസ്ക്  (മുഹമ്മദും ആൽബിയും ശത്രുക്കളായ കഥ)]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1708 || [[വിജയബാഹു വിജയസിംഹ]] || en || 93.2 || 6.8 || 
|-
| 1709 || [[അർച്ചന (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1710 || [[ചിന്ത അനുരാധ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1711 || [[പായൽ കപാഡിയ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1712 || [[ന്യൂറോഇമ്മ്യൂണോളജി]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1713 || [[നാഷണൽ പെരിനേറ്റൽ എപ്പിഡെമിയോളജി യൂണിറ്റ്]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1714 || [[ഗാന്ധാരരാജ്യം]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1715 || [[റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് സയൻസസ്]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1716 || [[സ്വാഭാവിക പ്രസവം]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1717 || [[അക്കാദമി ഓഫ് ശരീഅഃ ആൻഡ് അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡീസ്]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1718 || [[ജൈവഹൈഡ്രജൻ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1719 || [[Pratury Trirumala Rao]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1720 || [[ആർഗസ് എഎസ് ഒന്ന്]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1721 || [[ഗഗനാചാരി]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1722 || [[ഗ്ലോറിയ ഫെർണാണ്ടസ് ഫ്രം യുഎസ്എ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1723 || [[ചാട്ട (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1724 || [[ജോയ് വാഴയിൽ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1725 || [[രാം പ്രസാദ് ബൈരാഗി]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1726 || [[വനിത രംഗരാജു]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1727 || [[സുർജിത് കൗർ ബർണാല]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1728 || [[K. N. Udupa]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1729 || [[സൗദി വെള്ളക്ക]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1730 || [[കെത്രീബി]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1731 || [[എമിലി എസ്. ഗുർലി]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1732 || [[ബ്രേവ് (വെബ് ബ്രൗസർ)]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1733 || [[കോട്ട, രാജസ്ഥാൻ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1734 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ചന്ദ്രപൂർ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1735 || [[എറിക്ക എൽ. പിയേഴ്സ്]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1736 || [[മൂന്ന് മാസങ്ങൾക്ക് മുൻപ്]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1737 || [[സൂസൻ നഥാൻ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1738 || [[കെൻകഥ പശു]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1739 || [[സാഹിത്യ വിനോദസഞ്ചാരം]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1740 || [[സിഗൗരി കാസിൽ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1741 || [[Deepak Gaur]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1742 || [[നുവാര ഏലിയ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1743 || [[Harpinder Singh Chawla]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1744 || [[Sudam Kate]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1745 || [[ഗവണ്മെന്റ് വില്ലുപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1746 || [[സുവാദിവ ചാനൽ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1747 || [[അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യം ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 93.1 || 6.9 || 
|-
| 1748 || [[എമിറേറ്റ്സ് ചൊവ്വാ ദൌത്യം]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1749 || [[നതാലി പൊറാട്ട്-ഷ്ലിയോം]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1750 || [[ഹക്കീം ഫൈസി ആദൃശ്ശേരി]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1751 || [[പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുക]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1752 || [[എലീനർ മിയേഴ്സ്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1753 || [[അഗ്നിനക്ഷത്രം(1977 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1754 || [[ഓർമകളേ വിട തരൂ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1755 || [[പ്രിയേ നിനക്കു വേണ്ടി]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1756 || [[വിളംബരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1757 || [[ഹാനെകെ ഷുയിറ്റ്മേക്കർ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1758 || [[2026 ലെ ഹാരോ ലണ്ടൻ ബറോ കൗൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1759 || [[Harbhajan Singh Rissam]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1760 || [[അലമാര (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1761 || [[Vithal Nagesh Shirodkar]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1762 || [[ആലീസ് ഹാമിൽട്ടൺ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1763 || [[Sudha Bhattacharya]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1764 || [[ഓഗസ്റ്റ് ബ്രെയിസ്കി]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1765 || [[ഗ്രാമവികസന, പഞ്ചായത്ത് രാജ് വകുപ്പ് (തമിഴ്നാട്)]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1766 || [[വുഡ് സ്നിപ്പ്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1767 || [[സരിക മാലിക്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1768 || [[എലിസബത്ത് മുറെ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1769 || [[കോർലെ-ബു നഴ്‌സസ് ട്രെയിനിംഗ് കോളേജ്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1770 || [[മേരി എസ്. ഷെർമാൻ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1771 || [[സി.ഡബ്ല്യു.ഇ. കോട്ടൺ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1772 || [[Swami Ayyappan (TV series)]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1773 || [[അട്രോഫിക് വജിനൈറ്റിസ്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1774 || [[ഗണപതി എസ്. പൊതുവാൾ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1775 || [[ജോർജിയ മെലോണി]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1776 || [[ദോഫാർ മലനിര]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1777 || [[സിൽവർ ഫോസ്‌ഫേറ്റ്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1778 || [[സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ്]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1779 || [[ഹിന്ദുമതം കസാഖ്സ്ഥാനിൽ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1780 || [[എസ്. നിജലിംഗപ്പ]] || en || 93.0 || 7.0 || 
|-
| 1781 || [[കൗമീ ആവാസ്]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1782 || [[Pradeep Chowbey]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1783 || [[എന്റെ സ്നേഹം നിനക്ക് മാത്രം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1784 || [[മണിപ്പൂരിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1785 || [[സ്വർഗ്ഗാരോഹണ പള്ളി, ജറൂസലേം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1786 || [[എക്കോജെനിസിറ്റി]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1787 || [[ഫ്ലാൻറെൻസിസിലെ ഗ്രാൻഡ് ഡച്ചി]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1788 || [[A. Lakshmanaswami Mudaliar]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1789 || [[ഇൻ്റർനാഷണൽ റിവേഴ്സ്]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1790 || [[ഭൂമിദേവി]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1791 || [[Dorothy Chacko]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1792 || [[ഞാൻ സംവിധാനം ചെയ്യും]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1793 || [[തൃപ്പൂണിത്തുറ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1794 || [[ആർക്കൈവൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് പ്രോജക്‌റ്റ് (ARPO)]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1795 || [[Sellappan Nirmala]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1796 || [[മീറ്റൂ പ്രസ്ഥാനം ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1797 || [[Kamal Kumar Sethi]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1798 || [[Stanley B. Prusiner]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1799 || [[ലോക്ദൾ]] || hi || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1800 || [[Ambujam Krishna]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1801 || [[Anna Kiesenhofer]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1802 || [[N]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1803 || [[Sudhi Anna]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1804 || [[അജയ് തംത]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1805 || [[അഭയ് പ്രശാൽ ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1806 || [[അലസ്സാൻഡ്രോ മാൻസിനി]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1807 || [[ആക്രോശം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1808 || [[ഇന്ദു നാഗരാജ്]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1809 || [[കെ.കെ. നായർ]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1810 || [[ക്രിസ്റ്റ്യൻ ഗെർഹാർഡ് ലിയോപോൾഡ്]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1811 || [[ക്ലോറല്ലേസി]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1812 || [[ഗവണ്മെന്റ് തൂത്തുക്കുടി മെഡിക്കൽ കോളജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1813 || [[ചാൾസ് രണ്ടാമൻ]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1814 || [[ചെമ്പരക്കി]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1815 || [[ജൂൺ മാലിയ]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1816 || [[ബി.കെ.എൽ. വലവൽക്കർ റൂറൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1817 || [[യശോധർമ്മൻ]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1818 || [[രേണുക സിംഗ്]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1819 || [[വൈറ്റില വാട്ടർ മെട്രോ നിലയം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1820 || [[വോൺ ബ്രൗൺ-ഫെർൺവാൾഡ്സ് അടയാളം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1821 || [[സാഹിറാബാദ് ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1822 || [[സുചിത്ര എല്ല]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1823 || [[സൂറത്ത് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1824 || [[സൌത്ത് ചിറ്റൂർ വാട്ടർ മെട്രോ നിലയം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1825 || [[സ്നേഹിക്കാൻ ഒരു പെണ്ണ്]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1826 || [[ഹൈദരാബാദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 92.9 || 7.1 || 
|-
| 1827 || [[എലിസബത്ത് ബിംഗ്]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1828 || [[ഡൊറോത്തി ജിനരാജദാസ]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1829 || [[Milky Mist Dairy]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1830 || [[ജെയിംസ് പീറ്റർ ഒബെസെകെരെ മൂന്നാമൻ]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1831 || [[പുരാതന തടാകം]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1832 || [[ട്യൂബോപ്ലാസ്റ്റി]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1833 || [[യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് എക്കണോമിക് ആന്റ് സോഷ്യൽ കമ്മീഷൻ ഫോർ ഏഷ്യ ആൻഡ് പസഫിക്]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1834 || [[Vaidya Suresh Chaturvedi]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1835 || [[ആറാട്ടൈ]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1836 || [[പ്രഭയായ് നിനച്ചതെല്ലാം]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1837 || [[വജൈനൽ ട്രോമ]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1838 || [[വിൽഹെം റോസർ]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1839 || [[ബാർമർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1840 || [[ഗ്ലൈക്കേഷൻ]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1841 || [[സിനോജ് വർഗ്ഗീസ്]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1842 || [[ഇടപ്പള്ളി മേൽപ്പാലം]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1843 || [[ജീൻ ഇ.ഷാഫർ]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1844 || [[അഡാടീഗാല]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1845 || [[അലക്സാണ്ട്രിയ റീജിയണൽ സെന്റർ ഫോർ വിമൻസ് ഹെൽത്ത് ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ്]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1846 || [[കുർദിഷ് സംസ്കാരം]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1847 || [[മുഗൾ ജനത]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1848 || [[സജിത ബേട്ടി]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1849 || [[സാൾട്ടോ,വേർദേ മുനമ്പ്]] || en || 92.8 || 7.2 || 
|-
| 1850 || [[ബനൂ തമീം]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1851 || [[ഗായത്രി ശങ്കർ]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1852 || [[എം.എസ്. വല്യത്താൻ]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1853 || [[Murugappa Channaveerappa Modi]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1854 || [[18. സുകമ്പട്ടി പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1855 || [[Balram Bhargava]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1856 || [[Vijayalakshmi Ravindranath]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1857 || [[എല്ലാം ശരിയാകും (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1858 || [[ഐഷ സുൽത്താന]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1859 || [[ദേവരാട്ടം]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1860 || [[പെരുവണ്ണാപുരത്തെ വിശേഷങ്ങൾ]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1861 || [[ലിഡാർ]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1862 || [[സാമ്രാജ്യം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1863 || [[ഫ്രെഡൂൺ കബ്രാജി]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1864 || [[B. K. Goyal]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1865 || [[Digambar Behera]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1866 || [[ബി.ജെ. മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1867 || [[കോമറേഡ് ഇൻ അമേരിക്ക (സി.ഐ.എ)]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1868 || [[മൈക്കൽ ഒഡെന്റ്]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1869 || [[ക്ലിനിക്കൽ ന്യൂറോഫിസിയോളജി]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1870 || [[57. കൊളത്തൂർ പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1871 || [[Shrinivas S. Vaishya]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1872 || [[W]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1873 || [[കൂട്ടിനിളംകിളി]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1874 || [[ഗാംഗ്ലിയോൺ]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1875 || [[പാപത്തിനു മരണമില്ല]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1876 || [[സഞ്ജയ് മിത്ര (അഭിനേതാവ്)]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1877 || [[ദേശീയ ഭിഷഗ്വര ദിനം]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1878 || [[ജാക്വലിൻ വാങ്-പെങ്]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1879 || [[Aditya Bhushan Pant]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1880 || [[ഗോൾഡ് (I) സയനൈഡ്]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1881 || [[മാനാ പട്ടേൽ]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1882 || [[വാറങ്കൽ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1883 || [[സ്ത്രീ ഒരു ദുഖം]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1884 || [[ട്രേസി റൗൾട്ട്]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1885 || [[വർടിക സിങ്ങ്]] || en || 92.7 || 7.3 || 
|-
| 1886 || [[Bal Krishan Anand]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1887 || [[Shantilal Jamnadas Mehta]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1888 || [[ജസ്റ്റസ് ഹെൻറിച്ച് വിഗാൻഡ്]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1889 || [[പി‌.പി. മുഹമ്മദ് ഫൈസൽ]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1890 || [[വൈറോഫിസിക്‌സ്]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1891 || [[ടെലിറേഡിയോളജി]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1892 || [[ഡെനിസ് സിയാൻ വു]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1893 || [[തമ്പുരാട്ടി]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1894 || [[Plectrurus aureus]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1895 || [[Upendra Kaul]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1896 || [[അരക്കു (എസ്.ടി) (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1897 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1977)]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1898 || [[മേവാർ]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1899 || [[ഫ്ലൈ 91]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1900 || [[വജൈനൽ അഡിനോസിസ്]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1901 || [[കുണ്ടുസ് നദി]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1902 || [[വെണ്മുഖി കാറ്റിളക്കി]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1903 || [[Elisabeth Kübler-Ross]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1904 || [[141 നെമ്മേലി പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1905 || [[ബെല്ലാന ചന്ദ്രശേഖർ]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1906 || [[ബേസിലിയസ് കോളേജ്]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1907 || [[മാർക്കോണി മത്തായി]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1908 || [[ലൂസിഫർ (സിനിമ)]] || en || 92.6 || 3.7 || 
|-
| 1909 || [[വാരപ്പെട്ടി]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1910 || [[അവെയർ ഗേൾസ്]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1911 || [[പാരി ആർക്ക്]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1912 || [[Narmada Prasad Gupta]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1913 || [[ഓട്ടോ സ്പീഗൽബെർഗ്]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1914 || [[പള്ളിക്കര, ബേക്കൽ]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1915 || [[യിംറ്റുബെസിനാഷ് വോൾഡമാനുവൽ]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1916 || [[മദ്യവും ഗർഭകാലവും]] || en || 92.6 || 7.4 || 
|-
| 1917 || [[ഫ്രെഡറിക് ലെബോയർ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1918 || [[Kadiyala Ramachandra]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1919 || [[List of time and places in cases of Sherlock Holmes]] || en || 92.5 || 8.7 || 
|-
| 1920 || [[നേത്ര രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനം]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1921 || [[അന്താരാഷ്ട്ര നദി അതിർത്തികളുടെ പട്ടിക]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1922 || [[ചർച്ച് ഓഫ് ദി പീറ്റർ നോസ്റ്റർ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1923 || [[നാഷണൽ ഡയറി റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1924 || [[പാം (ഏകകം)]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1925 || [[കേരള സ്കൂൾ ഓഫ് മാത്തമാറ്റിക്സ്, കോഴിക്കോട്]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1926 || [[മംഗോളിയൻ പാചകം]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1927 || [[പൊന്നമ്പലം (നടൻ)]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1928 || [[മുലയൂട്ടലും മരുന്നുകളും]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1929 || [[ഇൻ സൈറ്റു]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1930 || [[ആശ്രമം (ചലച്ചിത്രം‌)]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1931 || [[എന്റെ നന്ദിനിക്കുട്ടി]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1932 || [[കാവിലമ്മ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1933 || [[ഗീത രാജശേഖർ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1934 || [[പോർസലൈൻ വാർ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1935 || [[ഓർക്കിസ് പർപുരിയ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1936 || [[മേരി രുത്നം]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1937 || [[ലിംനോളജി]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1938 || [[KT Rabeeullah]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1939 || [[Gopal Krishna Vishwakarma]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1940 || [[എവ്‌ലിൻ ബട്ട്‌ലർ ടിൽഡൻ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1941 || [[അനുരാ കുമാര ദിസാനായകെ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1942 || [[1341 ലെ കേരളത്തിലെ വെള്ളപ്പൊക്കം]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1943 || [[എം.കെ. വെള്ളോടി]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1944 || [[നീലവെളിച്ചം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1945 || [[Manipal Academy of Higher Education]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1946 || [[ഷാവോഹോങ്ങ് റോസ് യാങ്]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1947 || [[YouWeCan]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1948 || [[ഗർഭകാലവും പോഷകാഹാരവും]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1949 || [[Tata Memorial Centre]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1950 || [[ബണ്ഡി സഞ്ജയ് കുമാർ]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1951 || [[Purshotam Lal]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1952 || [[Ravi Kant (professor)]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1953 || [[ഏഷ്യാനെറ്റ് സ്റ്റാർ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1954 || [[മിസോറാം ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1955 || [[സസ്നേഹം]] || en || 92.5 || 7.5 || 
|-
| 1956 || [[ബ്ലാക്ക് സോൾജിയർ ഫ്ലൈ]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1957 || [[മൊഹബത്ത് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1958 || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ശ്രീലങ്ക]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1959 || [[എമിറേറ്റ്സ് ലിറ്ററേച്ചർ ഫൌണ്ടേഷൻ]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1960 || [[മൊയ്ദു പടിയത്ത്]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1961 || [[സേലം ബൈപാസ്]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1962 || [[മേരി സ്റ്റോറി]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1963 || [[K. K. Talwar]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1964 || [[ലാവു ശ്രീകൃഷ്ണ ദേവരായലു]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1965 || [[സുബൈർ (നടൻ)]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1966 || [[തുളസിപൂർ, ഡാങ്]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1967 || [[Arnold Klein]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1968 || [[Drugs Controller General of India]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1969 || [[കൺജനിറ്റൽ റൂബെല്ല സിൻഡ്രോം]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1970 || [[കർണാടക ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1971 || [[ബ്രൂസ് മോൾ]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1972 || [[ഷെറി പഗോട്ടോ]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1973 || [[ഹിന്ദു ജനജാഗ്രതി സമിതി]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1974 || [[പണ്ഡിറ്റ് ദീൻ ദയാൽ ഉപാധ്യായ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1975 || [[മാവേലിക്കര തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1976 || [[സംഘമിത്ര പതി]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1977 || [[കൊറോണ ധവാൻ]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1978 || [[H]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1979 || [[സൂം (സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ)]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1980 || [[ഉറുമിമേളം]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1981 || [[സന്ധ്യ (നടി)]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1982 || [[ഹിമർഷ വെങ്കട്സാമി]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1983 || [[Shafaat Ahmed Khan]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1984 || [[വെള്ളക്കറുപ്പൻ നെന്മണിക്കുരുവി]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1985 || [[ഹെൽമന്ദ് നദി]] || en || 92.4 || 7.6 || 
|-
| 1986 || [[ബിനിത ദേശായി]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1987 || [[Alok Bhattacharya]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1988 || [[അറേ നെറ്റ്‌വർക്ക്സ്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1989 || [[ആർട്ടിക്കിൾ 19]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1990 || [[ഈവാ കുഷ്നർ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1991 || [[എടികെ മോഹൻ ബഗാൻ എഫ്‌സി]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1992 || [[ഏപ്രിൽ 19 (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1993 || [[കഗിനെലെ ശ്രീ. കനകദാസ് ഗുരു പീഠം]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1994 || [[ചിത്ര അയ്യർ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1995 || [[ജെമിമ കാരിയുകി]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1996 || [[നീയെത്ര ധന്യ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1997 || [[നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറി ഹെറിറ്റേജ് രജിസ്റ്റർ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1998 || [[പെറോക്സൈഡ്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 1999 || [[പ്രീതി മുകുന്ദൻ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2000 || [[ഫണ്ടൽ മസാജ്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|}</text>
      <sha1>dcu1ftq67sct3gp9mbmio8cmgvf813r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/2</title>
    <ns>2</ns>
    <id>669751</id>
    <revision>
      <id>4652468</id>
      <timestamp>2026-08-02T09:14:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>CX ലേഖനങ്ങളുടെ മുഴുവൻ പട്ടിക — യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം അനുസരിച്ച്, ഭാഗം 2</comment>
      <origin>4652468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="177834" sha1="jx2ua09i20zsnobixdwtu0joydoec5s" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മുഴുവൻ ലേഖനപ്പട്ടികയുടെ ഭാഗം 2/7 (ക്രമം 2001–4000). യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ ക്രമത്തിൽ. സൂചിക: [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക]]}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമം !! ലേഖനം !! ഉറവിട ഭാഷ !! യന്ത്രപരിഭാഷ % !! മനുഷ്യതിരുത്തൽ % !! പൈലറ്റിൽ തിരുത്തിയോ
|-
| 2001 || [[ബഞ്ചോസിയ ജമൈസെൻസിസ്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2002 || [[ബഞ്ചോസിയ ലീനിയറിഫോളിയ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2003 || [[മുരളി ശ്രീശങ്കർ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2004 || [[ലൂർദ്ദ് മാതാവ്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2005 || [[വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2006 || [[സെലിനിസെറിയസ് കോസ്റ്റാറിസെനെസിസ്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2007 || [[ഛത്ര മലയിടുക്ക്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2008 || [[ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിറ്റഴിക്കപ്പെട്ട ആൽബങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 92.3 || 1.3 || 
|-
| 2009 || [[ഈഷ റബ്ബ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2010 || [[പുതുതായി വ്യാവസായികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട രാജ്യം]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2011 || [[Arjunan Rajasekaran]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2012 || [[സലോമി മാസ്വിം]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2013 || [[അപൂർവ രോഗ ദിനം]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2014 || [[ചെറിയ നോഡി ആള]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2015 || [[മാരിബ് ഗവർണറേറ്റ്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2016 || [[നദികളിൽ സുന്ദരി യമുന]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2017 || [[റിച്ചാർഡ് ഫ്രോമെൽ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2018 || [[സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്സ് ഓഫ് പാകിസ്താൻ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2019 || [[Medical thermometer]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2020 || [[പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ട് (സിനിമ)]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2021 || [[Syed Mohammad Sharfuddin Quadri]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2022 || [[ന്യൂ വൃന്ദാവൻ, പടിഞ്ഞാറൻ വെർജീനിയ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2023 || [[വട്ടവട]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2024 || [[Neelam Kler]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2025 || [[വൽസാദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2026 || [[സ്വാമി ശാന്താനന്ദ സരസ്വതി]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2027 || [[പേശി വ്യവസ്ഥ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2028 || [[Jaiveer Agarwal]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2029 || [[കോണ്ട്രാസെപ്ഷൻ (ജേണൽ)]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2030 || [[ബർമിംഗ്ഹാം വിമൻസ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2031 || [[ആലീസ് എക്ക]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2032 || [[ക്യാബോ ദെൽഗാഡോ പ്രവിശ്യ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2033 || [[ബിദർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2034 || [[പത്രസ്വാതന്ത്ര്യം ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2035 || [[തുളസിപൂർ സംസ്ഥാനം]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2036 || [[Institute of Microbial Technology]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2037 || [[അൻകുവാബെ ജില്ല]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2038 || [[Alexandra Kosteniuk]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2039 || [[ഫെർണാണ്ടോ സൊളാനസ്]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2040 || [[ടൈറ വുൾഫ്സ്ബർഗ്]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2041 || [[ശ്രീകൃഷ്ണ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2042 || [[പരശുരാമപ്രതിമ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2043 || [[ശ്രീ ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രി ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2044 || [[Jagdish Narain Sinha]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2045 || [[ഒരു മുഖം പല മുഖം]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2046 || [[തർണക് നദി]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2047 || [[മേക്കർപ്ലെയ്ൻ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2048 || [[റോസക്കുട്ടി]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2049 || [[നോൺസെൻസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2050 || [[നാച്ചോ ഫെർണാണ്ടസ്]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2051 || [[Pawan Raj Goyal]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2052 || [[ജുവൽ മേരി]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2053 || [[മമുജു (നഗരം)]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2054 || [[2+2 മന്ത്രിതല സംഭാഷണം]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2055 || [[ഹനുമാൻ ബേനിവാൾ]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2056 || [[ഡ്യൂപ്ലിക്കേറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2057 || [[ഗാന്ധി ദ മാൻ]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2058 || [[ആസിഡ് ആക്രമണം]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2059 || [[ஞ்]] || ta || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2060 || [[ഖാലി പേഴ്സ് ഓഫ് ബില്യണയേഴ്സ്]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2061 || [[രഘുവംശം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2062 || [[ശങ്കർ സ്മാരക ദേശീയ കാർട്ടൂൺ മ്യൂസിയവും ആർട്ട് ഗാലറിയും]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2063 || [[സീസിയം അസറ്റേറ്റ്]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2064 || [[സ്കിയ ഗ്രാഫിക്സ് എൻജിൻ]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2065 || [[പരമാർദ്ദി]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2066 || [[3ഡി അൾട്രാസൗണ്ട്]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2067 || [[മലയാളത്തിലെ കടമെടുത്തപദങ്ങൾ]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2068 || [[ഹൈമനോറാഫി]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2069 || [[C/2022 E3 (ZTF)]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2070 || [[കടമ്പ]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2071 || [[പിൻനിലാവ്]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2072 || [[വൊളൊഡിമിർ സെലെൻസ്കി]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2073 || [[കൊറലൈൻ അഡാ എംകി]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2074 || [[Australian Plant Name Index]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2075 || [[പ്രതീക്ഷ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2076 || [[ഫ്ലെച്ച് (നോവൽ)]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2077 || [[പ്രബന്ധ-ചിന്താമണി]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2078 || [[എന്നും യെല്ലൊ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2079 || [[ബിലാസ്പൂർ ജില്ല]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2080 || [[Hypodermic needle]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2081 || [[Keiki R. Mehta]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2082 || [[മഹാവീര്യർ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2083 || [[നിസാമിയ ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2084 || [[ഫിലിപ്പീൻ ജേഡ് സംസ്കാരം]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2085 || [[All India Institute of Medical Sciences, Jodhpur]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2086 || [[ചിയുരെ ജില്ല, മൊസാംബിക്]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2087 || [[ഫ്ലൂറോഅസെറ്റിക് ആസിഡ്]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2088 || [[രാധാദേവി ജഗേശ്വരി മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2089 || [[വള്ളത്തോൾനഗർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2090 || [[സംഗീത ആസാദ്]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2091 || [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2092 || [[നീലത്താമര (1979 ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2093 || [[നില ഓരില]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2094 || [[കൂരൽ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2095 || [[ജേണൽ ഓഫ് വിമൻസ് ഹെൽത്ത്]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2096 || [[Love Never Felt So Good]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2097 || [[സുജുദ്]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2098 || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് പാകിസ്താൻ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2099 || [[ദിഫു മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2100 || [[ജ്യോതിർമഠം]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2101 || [[Harballabh Sangeet Sammelan]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2102 || [[എ.സി. സുബ്ബ റെഡ്ഡി ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2103 || [[നീയോ ഞാനോ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2104 || [[ഫോറം തോംസൺ മാൾ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2105 || [[മഹാലക്ഷ്മി (നടി)]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2106 || [[G. S. Sainani]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2107 || [[അൽ ഹരിത്  ഇബ്നു അവ്ഫ്]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2108 || [[Union List of Artist Names]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2109 || [[Dmitri Ivanovsky]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2110 || [[Ram Kumar Caroli]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2111 || [[ചെമ്പൈ മെമ്മോറിയൽ ഗവണ്മെന്റ് മ്യൂസിക് കോളേജ്, ചിറ്റൂർ]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2112 || [[ദർശന ബാനിക്]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2113 || [[പ്രദീപ് കോട്ടയം]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2114 || [[Keshavrao Krishnarao Datey]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2115 || [[ഇരട്ടയാർ]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2116 || [[ഫിസിഡെൻസ് പൊഖ്രെൻസിസ്]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2117 || [[മാർബിൾ (സോഫ്റ്റ്‍വെയർ)]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2118 || [[സെൻസറി ടൂറിസം]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2119 || [[വാർധ ജില്ല]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2120 || [[കർണ്ണപർവം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2121 || [[തോബാമ]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2122 || [[ശിക്കാരി ശംഭു (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2123 || [[രോഗകാരി]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2124 || [[നേഹ ദീക്ഷിത്]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2125 || [[ദിവ്യ എസ്. അയ്യർ]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2126 || [[നിർമ്മൽ പാലാഴി]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2127 || [[Mayilvahanan Natarajan]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2128 || [[Chetan Eknath Chitnis]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2129 || [[വിദ്യാരംഭം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2130 || [[മരിയൻ യംഗ്]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2131 || [[V. G. Jog]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2132 || [[Rathin Datta]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2133 || [[ആലുവ കൊട്ടാരം]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2134 || [[ധ്രുവസംഗമം]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2135 || [[ജയ് ഗണേഷ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2136 || [[മഹേഷും മാരുതിയും]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2137 || [[Indira Nath]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2138 || [[കെ. രാജഗോപാൽ (സംവിധായകൻ)]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2139 || [[പെൽവിക് മസാജ്]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2140 || [[ഇന്ദ്രപുരി ബാരേജ് പദ്ധതി]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2141 || [[അറ്റാഷേ]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2142 || [[B. Ramana Rao]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2143 || [[തുഷാർ വെള്ളാപ്പള്ളി]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2144 || [[വിജയകുമാർ വൈശാഖ്]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2145 || [[സുരേഷ് ഉണ്ണിത്താൻ]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2146 || [[Krishna Chandra Chunekar]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2147 || [[വലീമ]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2148 || [[ഏണസ്റ്റ് ലുഡ്വിഗ് ആൽഫ്രഡ് ഹെഗർ]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2149 || [[കടുരി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2150 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1987)]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2151 || [[പ്രിഡേറ്റർ (വേട്ടക്കാരൻ)]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2152 || [[സെമിനാർസ് ഇൻ പെരിനാറ്റോളജി]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2153 || [[Sathees Chukkurumbal Raghavan]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2154 || [[മിമി ടാങ്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2155 || [[ജാസ്മീൻ പതേജ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2156 || [[പക (റിവർ ഓഫ് ബ്ലഡ്)]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2157 || [[ഗംഗാവലി നദി]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2158 || [[ബക്കാരി കോനെ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2159 || [[നിത്യഹരിതനായകൻ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2160 || [[മെറ്റേണൽ-ഫീറ്റൽ മെഡിസിൻ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2161 || [[സലിം അബ്ദുൾ കരീം]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2162 || [[മോണ്ട്സെറാത്ത്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2163 || [[ഗ്ലോബൽ ലൈബ്രറി ഓഫ് വിമൻസ് മെഡിസിൻ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2164 || [[കലാഭവൻ നവാസ്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2165 || [[നാട്രോൺ (സോഫ്റ്റ്‍വെയർ)]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2166 || [[ഏഷ്യ-പസഫിക് എക്കണോമിക് കോഓപ്പറേഷൻ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2167 || [[മലബാർ ക്യാൻസർ സെന്റർ, തലശ്ശേരി]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2168 || [[ഹൈപ്പർതെക്കോസിസ്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2169 || [[ഒക്സാന ഷ്വേറ്റ്സ്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2170 || [[Uğur Şahin]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2171 || [[S]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2172 || [[Sushovan Banerjee]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2173 || [[ആഴി അലയാഴി]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2174 || [[ആൽക്കേയ്‍നുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2175 || [[ഉത്രാട രാത്രി]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2176 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അനന്ത്നാഗ്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2177 || [[ചാനാ കടൻ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2178 || [[ജന്തർ മന്തർ, വാരണാസി]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2179 || [[ജേണൽ ഓഫ് സൈക്കോസോമാറ്റിക് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് &amp; ഗൈനക്കോളജി]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2180 || [[തെക്കൻ ദില്ലി (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2181 || [[ദന്തഗോപുരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2182 || [[ദേ ഇങ്ങോട്ട് നോക്കിയേ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2183 || [[നാടൻ പെണ്ണും നാട്ടുപ്രമാണിയും]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2184 || [[പടിയൂർ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2185 || [[പ്രതികൂല വാസ്തുവിദ്യ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2186 || [[റൗഡി രാമു]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2187 || [[വാരിക്കുഴി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2188 || [[വേൾഡ് ഇമ്മ്യൂണൈസേഷൻ വീക്ക്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2189 || [[ശരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2190 || [[ശ്രീനാരായണ ട്രസ്റ്റ്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2191 || [[ശ്രീരഞ്ജനി സന്താനഗോപാലൻ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2192 || [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫിഷറീസ് എഡ്യൂക്കേഷൻ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2193 || [[പിപ്പാ ബക്ക]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2194 || [[ജോഷ്പാര]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2195 || [[സോൺ റൂജ്]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2196 || [[ജീനോം (ജീവശാസ്ത്രം)]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2197 || [[Anand Mahindra]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2198 || [[ഗല്ല ജയദേവ്]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2199 || [[മോയ്സ് പസിയോർനിക്]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2200 || [[Alma mater]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2201 || [[ജൈരൊ റോഡ്രിഗസ്]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2202 || [[ഹെൽമിൻതോളജി]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2203 || [[മഹാരാജാ അഗ്രസെൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അഗ്രോഹ]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2204 || [[ശോഭ ബ്രൂട്ട]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2205 || [[ചൗധരി റഹ്മത്ത് അലി]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2206 || [[വിത്തിൻ സെക്കന്റ്സ്]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2207 || [[ബംഗ്ലാദേശിൽ ഗർഭച്ഛിദ്രം]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2208 || [[പ്രുനെല്ല ബ്രയൻസ്]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2209 || [[ഉരു (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2210 || [[ചൂതാട്ടം]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2211 || [[മുള്ളൂർക്കര തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2212 || [[കാൽഡെറ]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2213 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, ചണ്ഡീഗഡ്]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2214 || [[സിലോൺ പൗരത്വ നിയമം]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2215 || [[Manike Mage Hithe]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2216 || [[തൂവൽസ്പർശം]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2217 || [[Ram Harsh Singh]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2218 || [[ഹിന്ദുമതം ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2219 || [[3rd Lok Sabha]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2220 || [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ കോട്ടൺ റിസർച്ച്]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2221 || [[നാഷണൽ ചൈൽഡ്‌ബർത്ത് ട്രസ്റ്റ്]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2222 || [[ലാബിയൽ ഫ്യൂഷൻ]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2223 || [[F]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2224 || [[ദിബ്ബ അൽ-ഫുജൈറ]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2225 || [[വല്ലാത്ത പഹയൻ]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2226 || [[ഇഞ്ച്]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2227 || [[Sanjeev Bagai]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2228 || [[പ്രേമ രാമമൂർത്തി]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2229 || [[ആർഎൽവി–ടിഡി]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2230 || [[K. Narayanaswamy Balaji]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2231 || [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മില്ലറ്റ് റിസർച്ച്]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2232 || [[കെണി (ചലച്ചിത്രം]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2233 || [[ലിയ ടെസ്റ്റ്]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2234 || [[വജൈനൽ അൾട്രാസോണോഗ്രഫി]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2235 || [[കിരൺ മാർട്ടിൻ]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2236 || [[Compound eye]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2237 || [[അരിപ്പു കോട്ട]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2238 || [[മീന വാർപുഡ്കർ]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2239 || [[ഹെർമൻ ലോലിൻ]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2240 || [[Vasily Dokuchaev]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2241 || [[വെൺചിറകൻ മൈന]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2242 || [[ദി എറ്റേണൽ സിറ്റി]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2243 || [[ദ്യൗസ്പതി]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2244 || [[ആൻ നെഖേൽ കോട്ട]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2245 || [[ഈറ്റപ്പൊളപ്പൻ]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2246 || [[തിലക്ധാരി സിംഗ്]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2247 || [[നന്ദിഗാം സുരേഷ്]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2248 || [[നൈനിറ്റാൽ-ഉദംസിംഗ നഗർ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2249 || [[മാനഗരം]] || ta || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2250 || [[Guruvayur Dorai]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2251 || [[ഇന്റർനാഷണൽ പ്ലാന്റ് പ്രൊട്ടക്ഷൻ കൺവെൻഷൻ]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2252 || [[മേജർ]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2253 || [[വഹപ് സനാൽ]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2254 || [[സഹസ്രധാര]] || hi || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2255 || [[തിരുത്തൽവാദി]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2256 || [[സ്നേഹിക്കാൻ സമയമില്ല]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2257 || [[ചെന്നൈ മാത്തമറ്റിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2258 || [[ക്രുതിവെന്നു മണ്ഡൽ]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2259 || [[Brahm Shanker Srivastava]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2260 || [[Mohan Kameswaran]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2261 || [[അഭിമന്യു പുരാണിക്]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2262 || [[ഭരണിക്കാവ്]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2263 || [[രാം സ്വരൂപ് ശർമ്മ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2264 || [[കുർദ്ദിഷ് പാചകം]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2265 || [[ബീഗം സഫർ അലി]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2266 || [[ഇന്ത്യ ക്ലൈമറ്റ് കൊളാബറേറ്റീവ്]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2267 || [[ഒറ്റയാൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2268 || [[Pukhraj Bafna]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2269 || [[ഇന്ത്യ ഓഫീസ്]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2270 || [[Sanjaya Rajaram]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2271 || [[ഹീരാബായ് ടാറ്റ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2272 || [[Uttamchand Khimchand Sheth]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2273 || [[അക്ബർ ചായ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2274 || [[അമർ ലെനിൻ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2275 || [[ആശിഷ് സിംഗ് പട്ടേൽ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2276 || [[കാന്തിലാൽ എച്ച് സഞ്ചേട്ടി]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2277 || [[തണൽ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2278 || [[വരുണ ഷെട്ടി]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2279 || [[വീക്കുചെണ്ട]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2280 || [[സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ആന്റ് സെന്റ് പോൾസ് ചർച്ച്, കോലഞ്ചേരി]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2281 || [[എട്ടിമടൈ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2282 || [[ഓട്ടോക്സിഡേഷൻ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2283 || [[പ്രമീള ഗുരുമൂർത്തി]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2284 || [[പസഫിക് പ്ലേസ് (സിയാറ്റിൽ)]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2285 || [[മങ്കിപോക്സ്]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2286 || [[കാനൗജ്]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2287 || [[Georgios Papanikolaou]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2288 || [[കർമൻ രേഖ]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2289 || [[കൃഷ്ണ കുമാർ (നടൻ)]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2290 || [[നാരായം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2291 || [[പൊകണ പ്രാവ്]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2292 || [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ക്ലാസ് റൂം]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2293 || [[M. C. Pant]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2294 || [[ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2295 || [[രണ്ട് നയാ പൈസ നാണയം]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2296 || [[Narayana Panicker Kochupillai]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2297 || [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ജംഷദ്‌പൂർ]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2298 || [[ഓർത്തോപീഡിക് സർജറി]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2299 || [[Bipin Rawat]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2300 || [[Dennis Lo]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2301 || [[ഡിവൈൻ ലൈഫ് സൊസൈറ്റി]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2302 || [[ഷാരോൺ എ. സാവേജ്]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2303 || [[രാജശ്രീ പൊന്നപ്പ]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2304 || [[ലക്ഷദ്വീപ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2305 || [[ഇന്റർനാഷണൽ ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഗൈനക്കോളജി ആൻഡ് ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ്]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2306 || [[C. U. Velmurugendran]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2307 || [[പാതിരാത്രി]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2308 || [[ഫ്രാങ്കോയിസ് മൗറിസോ]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2309 || [[Bharath Subramaniyam]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2310 || [[അസിഡുലന്റ്]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2311 || [[ചുണ്ടേൽ]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2312 || [[ഗാന്ധിഭവൻ ഇന്റർനാഷണൽ ട്രസ്റ്റ്]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2313 || [[റോജിൻ തോമസ്]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2314 || [[Khalid Hameed, Baron Hameed]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2315 || [[ഭീമന്റെവഴി]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2316 || [[Daya Kishore Hazra]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2317 || [[Hariharan Srinivasan]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2318 || [[വിൻഡോസ് 11]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2319 || [[Lake Izabal]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2320 || [[List of chief ministers of Chhattisgarh]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2321 || [[ഇമാംബര ഷാ നജാഫ്]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2322 || [[കൊച്ചാൾ]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2323 || [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രാജ്നന്ദ്ഗാവ്]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2324 || [[ടെംഗർ മരുഭൂമി]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2325 || [[മാമലകൾക്കപ്പുറത്ത്]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2326 || [[പതഞ്ജലി യോഗപീഠം]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2327 || [[Arvinder Singh Soin]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2328 || [[ബോസ്നിയ (പ്രദേശം)]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2329 || [[ബഫവെന്റോ കാസിൽ]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2330 || [[എന്നെ ഞാൻ തേടുന്നു]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2331 || [[കഥയിലെ നായിക]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2332 || [[ജോൺ ഏലിയറ്റ് ഡ്രിങ്ക്  വാട്ടർ ബെത്യൂൺ]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2333 || [[ലുഡ്വിഗ് ബാൻഡ്ൽ]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2334 || [[വെള്ളേപ്പം (മലയാള ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2335 || [[ഫക്കീർ]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2336 || [[ഗർഭാവസ്ഥയിലെ ഹൈപ്പർകൊയാഗുലബിലിറ്റി]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2337 || [[ഗാലിയം ട്രൈക്ലോറൈഡ്]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2338 || [[സായ് തംഹങ്കർ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2339 || [[ഐശ്വര്യ (നടി)]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2340 || [[ജേണൽ ഓഫ് മെറ്റേണൽ-ഫീറ്റൽ ആൻഡ് നിയോനാറ്റൽ മെഡിസിൻ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2341 || [[ബഹിരാകാശ പര്യവേഷണം]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2342 || [[Sri Venkateswara Institute of Medical Sciences]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2343 || [[Mani Kumar Chetri]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2344 || [[Turner falls]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2345 || [[ഉമിസ്ക് ദ്വീപ്]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2346 || [[നവജോത് കൗർ സിദ്ധു]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2347 || [[പ്ലേഗ് വാക്സിൻ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2348 || [[വാൻഡെല്ലിയ ഡിഫ്യൂസ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2349 || [[പമേല ടോളിമാൻ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2350 || [[68-ാമത് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2351 || [[St Joseph's Higher Secondary School, Thalassery]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2352 || [[സ്ത്രീകൾക്കും ആശുപത്രികൾക്കുമുള്ള മെഡിക്കൽ കോളേജ് (ബംഗ്ലാദേശ്)]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2353 || [[കമല ബാലകൃഷ്ണൻ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2354 || [[M. Krishnan Nair (doctor)]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2355 || [[Roy Yorke Calne]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2356 || [[ഓക്സിജൻ തെറാപ്പി]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2357 || [[ലക്ഷ്മിനാരായണ വൈദ്യനാഥൻ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2358 || [[ലളിതശ്രീ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2359 || [[ആര്യഭട്ട നോളജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2360 || [[കരിക്കൻവില്ല കൊലപാതകം]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2361 || [[ചാമുണ്ഡി]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2362 || [[Jal Minocher Mehta]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2363 || [[Om Dutt Gulati]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2364 || [[Shiela Mehra]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2365 || [[അഞ്ചാമത് ലോകസഭ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2366 || [[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി മെഡിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2367 || [[അഴീക്കൽ ബീച്ച്]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2368 || [[ആരതി]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2369 || [[എഎജിഎൽ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2370 || [[എഗിൻ ഗോൾ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2371 || [[കവിത നെഹെമിയ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2372 || [[ഡെൻഡ്രോഫ്തോ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2373 || [[ധൻബാദ് ജില്ല]] || hi || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2374 || [[പുല്ലൂർ, മലപ്പുറം]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2375 || [[ഫോണ്ടെ അലിക്സോ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2376 || [[ബാർകോഡ് റീഡർ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2377 || [[ഭ്രഷ്ട് (ചലച്ചിതം)]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2378 || [[മൊഹമദു മുസ്തഫ ജിനിംഗ്]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2379 || [[മൌല]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2380 || [[യുറേഷ്യൻ ഗ്രിഫോൺ കഴുകൻ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2381 || [[വടക്കേക്കോട്ട മെട്രോ നിലയം]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2382 || [[വർധമാൻ മഹാവീർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2383 || [[സരിൻ‍ഡ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2384 || [[സീരിയസ് ഫ്രോഡ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ഓഫീസ്]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2385 || [[സുധാകരൻ രാമന്തളി]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2386 || [[എൻഡോമെട്രിയോസിസ്]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2387 || [[സുശീല അനിത ബാനർജി]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2388 || [[ബ്രിഡ് റയാൻ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2389 || [[സുധാകർ അധികാരി]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2390 || [[ശ്രീരാമന്റെ പ്രതിമ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2391 || [[ഡാൽഡ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2392 || [[ജാതകം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2393 || [[റേഡിയോളജി]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2394 || [[Leon Luke Mendonca]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2395 || [[R. Kesavan Nair]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2396 || [[ദുരന്ത ടൂറിസം]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2397 || [[മായാ സീത]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2398 || [[ഡി-8 ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ ഇക്കണോമിക് കോഓപ്പറേഷൻ]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2399 || [[ക്രിസ്ത്യൻ വ്യക്തി നിയമങ്ങൾ]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2400 || [[ഗൂഗിൾ ക്ലാസ്സ്റൂം]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2401 || [[ഔസേപ്പിന്റെ ഒസ്യത്ത്]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2402 || [[ദി ഓറഞ്ച് സ്കൈ]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2403 || [[ആശ മൗര്യ]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2404 || [[സി. ലാൽറോസംഗ]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2405 || [[Natteri Veeraraghavan]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2406 || [[E. T. Narayanan Mooss]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2407 || [[പിയറി കാർഡിൻ]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2408 || [[വാട്ടർ ജെറ്റ് കട്ടിങ്ങ്]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2409 || [[അപ്പോളോ ആശുപത്രി]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2410 || [[ഉദയ്പൂർ സോളാർ ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2411 || [[Prithipal Singh Maini]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2412 || [[അങ്കക്കുറി]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2413 || [[അമേരിക്കൻ പൊൻമണൽക്കോഴി]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2414 || [[ഗിരിദി ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2415 || [[പാപ്പൻ]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2416 || [[ബച്ചോർ പശു]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2417 || [[റെജീന ഗുഹ]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2418 || [[രജിഷ വിജയൻ]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2419 || [[Sphenoclea zeylanica]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2420 || [[ചെല്ലോ ഷോ]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2421 || [[പാനീയം]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2422 || [[വാൽഡിമാർ ഹാഫ്‍കിൻ]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2423 || [[ശുറെഹ്ബിൽ ഇബ്നു ഹസാന]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2424 || [[ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ സർവ്വീസ്]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2425 || [[Ashwini Bhide-Deshpande]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2426 || [[അമ്പത് പൈസ നാണയം]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2427 || [[എറണാകുളം-വേളാങ്കണ്ണി എക്സ്പ്രസ്]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2428 || [[ദിഗ്വിജയം]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2429 || [[നോർമ റെസ്റ്റിയോക്സ്]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2430 || [[വിചാരണ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2431 || [[ബാഷനോസോറസ്]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2432 || [[ഹരിശ്രീ അശോകൻ]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2433 || [[എം.സി. അൽബുക്കർക്ക്]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2434 || [[നാം തമിഴർ കച്ചി]] || ta || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2435 || [[കടയ്ക്കാവൂർ]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2436 || [[നിന സബ്നാനി]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2437 || [[സിൽവർ കാർബണേറ്റ്]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2438 || [[സ്വാമി കർപാത്രി]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2439 || [[ലാമേസ് ടെക്നിക്]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2440 || [[Sivapatham Vittal]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2441 || [[റാണി വിജയ ദേവി]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2442 || [[കിറ്റി ശിവറാവു]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2443 || [[സിരിഷ ബാൻഡ്ല]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2444 || [[Javed Agrewala]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2445 || [[ഹാലി എർലെ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2446 || [[ആൾട്ട് ന്യൂസ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2447 || [[Farokh Udwadia]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2448 || [[അടൽ മെഡിക്കൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2449 || [[ഇന്നർ പ്ലെക്സിഫോം പാളി]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2450 || [[എലിസബത്ത് വാറെൻ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2451 || [[കൃഷ്ണ വാലി (പശു)]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2452 || [[കേപ് വെർദെ ചെറിയ ഷിയർ‌വാട്ടർ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2453 || [[ഗ്രീൻ ടുബാക്കോ സിക്ക്നെസ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2454 || [[പൈങ്ങാമുക്ക്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2455 || [[ഫെർണാണ്ട് ലാമേസ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2456 || [[മഹുവ സർക്കാർ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2457 || [[മുള്ളൻ (മത്സ്യം)]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2458 || [[റേഡിയോബയോളജി]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2459 || [[Prakash Narain Tandon]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2460 || [[സോഹൻ സീനുലാൽ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2461 || [[സുദുർപശ്ചിം പ്രവിശ്യ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2462 || [[റൈസോബിയം]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2463 || [[പിംഗ് ഷാങ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2464 || [[Satish K. Gupta]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2465 || [[വീഡിയോഗ്രഫി]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2466 || [[കൃഷാന്ദ് ആർ. കെ.]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2467 || [[ജോണി സിൻസ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2468 || [[തച്ചടി പ്രഭാകരൻ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2469 || [[ദെ ഹാവിലാൻഡ് കാനഡ DHC-6 ട്വിൻ ഓട്ടർ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2470 || [[കാൽസ്യം സയനാമൈഡ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2471 || [[വോളോദാർ മുർസിൻ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2472 || [[ആൻഡമാൻ ആൻഡ് നിക്കോബാർ ഐലൻ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2473 || [[മോർണിംഗ് സിക്ക്നസ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2474 || [[ആർമി കോളേജ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2475 || [[കീർത്തി ഷെട്ടി]] || ta || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2476 || [[മോഹിത് ശർമ (സൈനികൻ)]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2477 || [[വസന്തി എൻ. ഭട്ട്-നായക്]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2478 || [[ഹനിയ മോർസി ഫാദൽ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2479 || [[മെസെലൂൺ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2480 || [[മേരി ഡ്യൂറോച്ചർ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2481 || [[എവ്‌ലിൻ നബുന്യ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2482 || [[ഗോശ്രീ പാലങ്ങൾ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2483 || [[ഡാനിഷ് സിദ്ദിഖി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2484 || [[വൾവാർ വെസ്റ്റിബുലിറ്റിസ്]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2485 || [[ഐനുൽ ഹൂദ്]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2486 || [[സ്വാന്റേ പാബോ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2487 || [[സ്മാർട്ട് സിറ്റികൾ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2488 || [[മധേഷ് പ്രവിശ്യ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2489 || [[ബനിയാസ്, ലെവന്റ് പ്രദേശം]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2490 || [[ഷിപ്രാനദി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2491 || [[26 വേപ്പംപാട്ട് പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2492 || [[P. Namperumalsamy]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2493 || [[അത്തം ചിത്തിര ചോതി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2494 || [[അറേബ്യൻ ഈഗിൾ-ഔൾ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2495 || [[അവകാശം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2496 || [[ആയിരം നാവുള്ള അനന്തൻ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2497 || [[ഉദ്യാനലക്ഷ്മി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2498 || [[എം. കൃഷ്ണൻ നായർ (സംവിധായകൻ)]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2499 || [[എന്റെ ട്യൂഷൻ ടീച്ചർ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2500 || [[ഗാരി നെവിൽ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2501 || [[ചേതൻ ജയലാൽ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2502 || [[ജോസഫ് സ്പാത്ത്]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2503 || [[ജോർദാനിലെ വിനോദസഞ്ചാരം]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2504 || [[തിരൂരങ്ങാടി ബാപ്പു മുസ്‌ലിയാർ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2505 || [[തൗഹിദുൽ അനോവർ ചൗധരി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2506 || [[നാൻസി വൈ. ലീ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2507 || [[മുഹമ്മദ് ബിൻ റാശിദ് ലൈബ്രറി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2508 || [[സ്പെഷ്യൽ പ്രോഗ്രാം ഓഫ് അസിസ്റ്റഡ് റീപ്രൊഡക്ഷൻ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2509 || [[സ്വപ്നമേ നിനക്കു നന്ദി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2510 || [[ഒബ്സ്റ്റട്രിക്ക്സ്]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2511 || [[ശിവറാം മണി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2512 || [[ഏഷ്യാനെറ്റ് മൊബൈൽ ടി.വി.]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2513 || [[അൾട്രാസൗണ്ട്]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2514 || [[ഇന്ത്യൻ 1 നയാപൈസാ നാണയം]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2515 || [[പൊയ്‌ക്കാൽ കുതിര ആട്ടം]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2516 || [[റിഷബ് ഷെട്ടി]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2517 || [[സാം അഗർവാൾ]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2518 || [[അഭിനയ (കന്നഡ നടി)]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2519 || [[ചട്ടക്കാരി (1974 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2520 || [[ഗബ്ബ്രോ]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2521 || [[വെയ്-ഷൗ ഹു]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2522 || [[ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2523 || [[പച്ച വെളിച്ചം]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2524 || [[എസ്‌പ്ലോയ്ഡ് (കമ്പ്യൂട്ടർ സുരക്ഷ)]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2525 || [[എറിസിഫെ സികോറാസെറം]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2526 || [[സെൻട്രൽ മമുജു റീജൻസി]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2527 || [[യൂട്രിക്കുലേറിയ ഗിബ്ബ]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2528 || [[സർജാനോ ഖാലിദ്]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2529 || [[മ്യൂസിൻ-16]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2530 || [[ചുവന്ന കാന്ധാരി (പശു)]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2531 || [[വിജയൻ പിള്ള]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2532 || [[Kalyan Banerjee (homoeopath)]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2533 || [[ഗീത സെൻ]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2534 || [[നീലിമ നിഗം]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2535 || [[Dinakar Mashnu Salunke]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2536 || [[ന്യൂറോഫിസിയോളജി]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2537 || [[വെബിനാർ]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2538 || [[കോൺസ്റ്റൻസ് ഫ്രോസ്റ്റ്]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2539 || [[Mahendra Bhandari]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2540 || [[ബയോഫൈറ്റം]] || en || 90.3 || 17.3 || 
|-
| 2541 || [[A. Marthanda Pillai]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2542 || [[Spigelia anthelmia]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2543 || [[പ്രമുഖ സൂഷ്മജീവിശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ പട്ടിക]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2544 || [[സ്വത്ത് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2545 || [[ഹന്ന സെൻ]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2546 || [[ഇന്ത്യൻ അഗ്രികൾച്ചറൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2547 || [[Senna spectabilis]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2548 || [[ഇന്ത്യയിലെ മതം]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2549 || [[B. N. B. Rao]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2550 || [[Kobe Bryant]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2551 || [[കുടക്കാച്ചിറ]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2552 || [[തമിഴക വെട്രി കഴകം]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2553 || [[മിൽട്ടൺ ആന്റണി]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2554 || [[സുശീല കെർക്കെറ്റ]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2555 || [[P.D. Hinduja National Hospital and Medical Research Centre]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2556 || [[ദുരു ഷാ]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2557 || [[സൺ‌ഡേ 7 പി‌എം]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2558 || [[M. G. Deo]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2559 || [[നോവൽ കൊറോണ വൈറസ്]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2560 || [[ജയചാമരാജേന്ദ്ര വൊഡയാർ]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2561 || [[അർച്ചന ടീച്ചർ]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2562 || [[ആദിപാപം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2563 || [[ആമ്ന ഷെരീഫ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2564 || [[ഇര തേടുന്ന മനുഷ്യർ]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2565 || [[നീര ദേശായ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2566 || [[പകർച്ചവ്യാധി നോവൽ)]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2567 || [[മാർ തോമ ചെറിയപള്ളി, കോതമംഗലം]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2568 || [[ബൂസ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2569 || [[വീഡിയോ-ഒക്കുലോഗ്രഫി]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2570 || [[ശ്യാം മോഹൻ]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2571 || [[സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് (അകോല)]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2572 || [[അദബ് (ഇസ്‌ലാം)]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2573 || [[Milind Vasant Kirtane]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2574 || [[ജസ്റ്റിൻ ലോംഗ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2575 || [[Amacrine cell]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2576 || [[ചാൾസ് ഡെലൂസീന മേഗ്സ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2577 || [[സിൽവർ സൾഫൈഡ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2578 || [[Joseph Barnett Kirsner]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2579 || [[അദ്നാൻ അബിദി]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2580 || [[രേഷ്മ ഖുറേഷി]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2581 || [[റിതു ഡാൽമിയ]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2582 || [[List of deadliest floods]] || en || 90.2 || 6.9 || 
|-
| 2583 || [[മീറ്റൂ പ്രസ്ഥാനം]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2584 || [[Inhaler]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2585 || [[ഡൈപൊട്ടാസ്യം ഫോസ്ഫേറ്റ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2586 || [[പ്ലാസ്റ്റിക് റാപ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2587 || [[സെഹാദേതെ മെകുലി]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2588 || [[പോൾ (ഭവനം)]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2589 || [[നീത പിള്ള]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2590 || [[ശോഭ അഭയങ്കർ]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2591 || [[സുനിത ദുഗ്ഗൽ]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2592 || [[Karthikeyan Murali]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2593 || [[ആൻ സാരെവ്സ്കി]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2594 || [[Nandaprayag]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2595 || [[New Delhi (Lok Sabha constituency)]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2596 || [[ലോഗ് മീ ഇൻ]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2597 || [[ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ മെഡിസിൻ]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2598 || [[P. K. Dave]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2599 || [[എൻടിപിസി ലിമിറ്റഡ്]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2600 || [[ലവന്റ് പ്രാപ്പിടിയൻ]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2601 || [[G. B. Parulkar]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2602 || [[തെരുവുവിളക്ക് പ്രഭാവം]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2603 || [[Lawrence Einhorn]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2604 || [[Dattatreyudu Nori]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2605 || [[കമ്പളക്കാട്]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2606 || [[കേരള സെറാമിക്സ് ലിമിറ്റഡ്]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2607 || [[ഹൈദരാബാദ് ബ്രദേഴ്സ്]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2608 || [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് റവന്യൂ ഇന്റലിജൻസ്]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2609 || [[46 പുതൂർ പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2610 || [[Dendrolobium triangulare]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2611 || [[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2612 || [[അനലോംഗ്]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2613 || [[അമാറ്റിറ്റ്‌ലാനിയ]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2614 || [[അശോകന്റെ അശ്വതിക്കുട്ടിക്ക്]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2615 || [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാന പ്രതീകങ്ങളുടെ പട്ടികകൾ]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2616 || [[ഇമ്പവല്ലി]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2617 || [[എമിറേറ്റ്സ് ലൂണാർ മിഷൻ]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2618 || [[ഓൾഗ സാൻസോം]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2619 || [[ഗോവ സിവിൽ കോഡ്]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2620 || [[ചക്രവർത്തിനി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2621 || [[ടെർന മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2622 || [[ഡാൽട്ടൺ ടാഗെലഗി]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2623 || [[നിഷ രാജഗോപാലൻ]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2624 || [[പാർക്ക് സെ-വാൻ]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2625 || [[പുല്ലഞ്ചേരി,മഞ്ചേരി]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2626 || [[ബന്ധു ടിർക്കി]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2627 || [[ബീരേന്ദ്ര കേശവ താരകാനന്ദ പുരി]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2628 || [[മുഹമ്മദ് നാസിർ]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2629 || [[രാധിക രഞ്ജൻ ഗുപ്ത]] || ta || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2630 || [[സ്യൂന (യാദവ) രാജവംശം]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2631 || [[ഹുവാലിയെൻ കൗണ്ടി]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2632 || [[Jacob Cherian]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2633 || [[തിരുവല്ല തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2634 || [[സുമൻ റാവു]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2635 || [[എജെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ്]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2636 || [[കോയമ്പത്തൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2637 || [[രാം കേ നാം]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2638 || [[ദ്രാസ് നദി]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2639 || [[ശിൽപ റാണാഡെ]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2640 || [[ഏഷ്യ–യൂറോപ്പ് ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2641 || [[Khushwant Lal Wig]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2642 || [[ബഗളാമുഖി]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2643 || [[ബൈറ്റ്നെറിയോയ്ഡീ]] || en || 89.9 || 7.2 || 
|-
| 2644 || [[പാരമ്പര്യം]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2645 || [[വൈക്കം സരസ്വതി]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2646 || [[ഗ്രാന്റ്ലി ഡിക്ക്-റീഡ്]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2647 || [[റോഷാക്ക് ടെസ്റ്റ്]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2648 || [[Arvind Lal]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2649 || [[ഫ്രീഡം ഫൈറ്റ്]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2650 || [[21 മന്ത്സ് ഓഫ് ഹെൽ]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2651 || [[ഗവണ്മെന്റ് തിരുവണ്ണാമലൈ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2652 || [[ഡി. കെ. സുരേഷ്]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2653 || [[നോട്ടം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2654 || [[മരോട്ടിചാൽ]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2655 || [[Mohan Mishra]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2656 || [[കാൽസ്യം ബ്രോമേറ്റ്]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2657 || [[ജാക്കി ചാൻ അഡ്വഞ്ചേഴ്‌സ്]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2658 || [[പിച്ചിപ്പൂ]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2659 || [[സർദാർ വല്ലഭഭായ് പട്ടേൽ ദേശീയ പോലീസ് അക്കാദമി]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2660 || [[പിനാക്കിൾ പീക്ക് (ലഡാക്)]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2661 || [[Basel Evangelical Mission Parsi High School, Thalassery]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2662 || [[ഒടുക്കം തുടക്കം]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2663 || [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഔദ്യാഗിക ഭാഷകൾ]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2664 || [[ലെഡ് വിഷബാധ]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2665 || [[ചന്ദ്രയാൻ പ്രോഗ്രാം]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2666 || [[Jon Fosse]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2667 || [[Hesham Abdul Wahab]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2668 || [[അസുരവംശം]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2669 || [[എൻ. എൻ. പിഷാരടി]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2670 || [[സുചാരു ദേവി]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2671 || [[സ്മെടാന (പാലുല്പന്നം‌)]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2672 || [[ചിക്കാഗോ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2673 || [[കോന്നി വനം ഡിവിഷൻ]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2674 || [[Paspalum scrobiculatum]] || en || 89.8 || 10.3 || 
|-
| 2675 || [[G. Balakrish Nair]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2676 || [[അസ്തി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2677 || [[ആമി സ്റ്റോക്സ് ബാർട്ടൺ]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2678 || [[ഏത്ത ജില്ല]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2679 || [[ഓഗസ്റ്റ് എഡ്വേർഡ് മാർട്ടിൻ]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2680 || [[ചില്ലി ക്രാബ്]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2681 || [[താർപാർക്കർ പശു]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2682 || [[കാണ്ഡദേവി എസ്. അഴഗിരിസ്വാമി]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2683 || [[പോളിമർ കെമിസ്ട്രി]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2684 || [[റാം ചതുർ മല്ലിക്]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2685 || [[മട്ടിൽഡ വൈറ്റ് റിലേ]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2686 || [[Kushal Konwar Sarma]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2687 || [[നൈട്രസ് ആസിഡ്]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2688 || [[Lakhumal Hiranand Hiranandani]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2689 || [[അങ്കമാലി-കുണ്ടന്നൂർ ബൈപാസ്]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2690 || [[ഐൻ ഇ അക്ബരി]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2691 || [[ശ്രീനിധി ഷെട്ടി]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2692 || [[യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെയും വടക്കൻ അയർലൻഡിന്റെയും രൂപീകരണം]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2693 || [[വിദ്യ സുബ്രഹ്മണ്യൻ (നർത്തകി)]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2694 || [[നന്ദിനി ബാജ്‌പേയ്]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2695 || [[മാൽഗുഡി ശുഭ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2696 || [[സിഗ്നേച്ചർ ബ്രിഡ്ജ്]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2697 || [[സാമുവൽ റോഡ്മാൻ ഇർവിൻ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2698 || [[സെന്റിനൽ നിരീക്ഷണം]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2699 || [[ഹിന്ദുമതത്തിലെ സ്ത്രീകൾ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2700 || [[നൈൻ സിംഗ് ഥാപ്പ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2701 || [[മരിസെല മൊറേൽസ്]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2702 || [[ഡിഫൻസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹൈ ആൾട്ടിറ്റ്യൂഡ് റിസർച്ച്]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2703 || [[പറയാനുംവയ്യ പറയാതിരിക്കാനുംവയ്യ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2704 || [[ദേവൻ രാമചന്ദ്രൻ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2705 || [[ശരണാഗതി]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2706 || [[സ്പോട്ടഡ് ഫ്ലൈകാച്ചർ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2707 || [[ഒപ്റ്റിക്കൽ പവർ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2708 || [[ലോക രോഗി സുരക്ഷാ ദിനം]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2709 || [[നൂട്രീഷ്യനിസ്റ്റ്]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2710 || [[അമോണിയം നൈട്രേറ്റ്]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2711 || [[പൊന്നി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2712 || [[Mahlon DeLong]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2713 || [[പടവെട്ട്]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2714 || [[ഇല്ലൂമിനൻസ്]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2715 || [[N. H. Antia]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2716 || [[ആശ കസ്‌ലിവാൾ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2717 || [[ഡയാൻ ഡാമിയാനോ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2718 || [[Napoleone Ferrara]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2719 || [[Raj Vir Singh Yadav]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2720 || [[ബയോ 360 ലൈഫ് സയൻസസ് പാർക്ക്]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2721 || [[ഭരണഘടനാദിനം (ഇന്ത്യ)]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2722 || [[പൊലെവാലി മന്ദർ റീജൻസി]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2723 || [[മസ്തിഷ്ക മുഴ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2724 || [[ജെഎസ്എസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2725 || [[ബാനു   അഷാർ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2726 || [[ഗോവിന്ദ് ശരൺ ലോഹ്‌റ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2727 || [[ഹൈപ്പർടെൻസിവ് റെറ്റിനോപ്പതി]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2728 || [[ജിസെല്ല പേൾ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2729 || [[നെഹെമിയ കടുസിമെ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2730 || [[ഏണസ്റ്റ് ഫച്ച്സ്]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2731 || [[പാസ്വാൻ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2732 || [[Hemlata Gupta]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2733 || [[Arvind Kumar (surgeon)]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2734 || [[Veer Singh Mehta]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2735 || [[അലക്സാണ്ടർ ലോറൻ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2736 || [[നാഘം നൗസത്ത്]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2737 || [[പാലം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2738 || [[ബാലംഗൻ റീജൻസി]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2739 || [[മഹേഷ് കാത്തി]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2740 || [[യത്തീം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2741 || [[രാജൻ ജെ. പല്ലൻ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2742 || [[വാഗവരൈ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2743 || [[ശ്രുതി ജയൻ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2744 || [[ഹാലോയുടെ ഗ്രാഫിക് നോവൽ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2745 || [[ഓടരുതമ്മാവാ ആളറിയാം]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2746 || [[ഔസാഇ മദ്‌ഹബ്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2747 || [[ബസേലിയസ് പൗലോസ് ഒന്നാമൻ]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2748 || [[ബ്ലാങ്ക് നോയ്സ്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2749 || [[തൃശ്ശൂർ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2750 || [[പ്രഭാത് കുമാർ മുഖോപാധ്യയ്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2751 || [[ജശോധര ബാഗ്ചി]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2752 || [[വെജീറ്റ]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2753 || [[മിച്ചിയോ സുജിമുറ]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2754 || [[Nizam's Institute of Medical Sciences]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2755 || [[ലുഡ്വിഗ് പിസ്കസെക്ക്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2756 || [[ഓറൽ മെഡിസിൻ]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2757 || [[ജെ. ഡൊണാൾഡ് എം. ഗാസ്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2758 || [[ഖുന്തി ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2759 || [[ബയോണിക് കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസ്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2760 || [[Rajagopalan Krishnan]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2761 || [[M. J. Thirumalachar]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2762 || [[പ്രഫുൽ ഖോഡ പട്ടേൽ]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2763 || [[അലിഗഡ് ജില്ല]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2764 || [[ഈ യുഗം]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2765 || [[കന്യ ഭാരതി]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2766 || [[സോഡിയം പൊളോനൈഡ്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2767 || [[വൈ. ക്ലെയർ വാങ്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2768 || [[പൊന്നിയിൻ ശെൽവൻ]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2769 || [[എജൈൽ വാലാബി]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2770 || [[Bahadur Khan]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2771 || [[കരോൾ പോണ്ട്സർ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2772 || [[പർവ്വതാരോഹണം]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2773 || [[ഓങ്കോഫെർട്ടിലിറ്റി]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2774 || [[അഗസ്റ്റസ് മുള്ളർ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2775 || [[വാത്മീകി നഗർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2776 || [[വെർട്ടിക്കലി ട്രാൻസ്മിറ്റഡ് ഡിസീസ്]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2777 || [[അന്റോണിയ നോവെല്ലോ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2778 || [[മസ്കുലോസ്കെലിറ്റൽ സിസ്റ്റം]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2779 || [[ജേർണൽ ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്, ഗൈനക്കോളജിക്കൽ &amp; നിയോനാറ്റൽ നഴ്‌സിംഗ്]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2780 || [[കോർ‌സ്വാൾ ലൈറ്റ്ഹൗസ്]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2781 || [[Thanikachalam Sadagopan]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2782 || [[Alathur Brothers]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2783 || [[Virginia Man-Yee Lee]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2784 || [[റൂത്ത് ലൂബിക്]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2785 || [[Gopal Prasad Sinha]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2786 || [[ആന അലറലോടലറൽ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2787 || [[ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഫ്രീ ആൻഡ് ഓപ്പൺ സോഴ്സ് സോഫ്റ്റ്വെയർ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2788 || [[ഇറ്റാലിയൻ ഹിന്ദു യൂണിയൻ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2789 || [[ദക്ഷിണ ഗോവ (ലോക്‌സഭാമണ്ഡലം)]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2790 || [[പുഴയമ്മ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2791 || [[ബഹിരാകാശ വകുപ്പ്]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2792 || [[ഹിച്ച്ഹിക്കിംഗ്]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2793 || [[ഹിന്ദുമതം അറബ് രാജ്യങ്ങളിൽ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2794 || [[ലിൻഡ പാട്രിഡ്ജ്]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2795 || [[ജീൻ ആർ. ആൻഡേഴ്സൺ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2796 || [[മിസോറം (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2797 || [[Daljit Singh (ophthalmologist)]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2798 || [[ഇന്ത്യൻ 5 പൈസാ നാണയം]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2799 || [[ജീൻ വൈ. ജൂ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2800 || [[Cigaritis meghamalaiensis]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2801 || [[എഗേൻ കാസർഗോഡ് ഖാദർ ഭായ്]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2802 || [[വുഹാൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വൈറോളജി]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2803 || [[മണിച്ചെപ്പു തുറന്നപ്പോൾ]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2804 || [[റായ്ഗഡ് ലോക്സഭാ മണ്ഡലം .]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2805 || [[Kameshwar Prasad]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2806 || [[റാഖിബ് ഹമീദ് നായിക്]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2807 || [[Mani Menon]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2808 || [[Nasal cannula]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2809 || [[ശാന്തി ഗാന്ധി]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2810 || [[സിലിഗുരി ഇടനാഴി]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2811 || [[ഡാനിയേൽ ആരോൺ-റോസ]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2812 || [[തെക്കേ അമേരിക്കൻ പ്ലേറ്റ്]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2813 || [[ശ്രീജയ നായർ]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2814 || [[കുവൈറ്റിലെ കൊറോണ വൈറസ് ബാധ 2020]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2815 || [[റിതു വർമ്മ]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2816 || [[FRCS]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2817 || [[ക്ലോറോഅസെറ്റിക് ആസിഡ്]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2818 || [[അബ്ദുല്ല ഇബ്നു ഹുദഫ അ സാഹ്മി]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2819 || [[നെഹ്‌റു പ്ലാനറ്റോറിയം]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2820 || [[കിഷ്കിന്ധാ കാണ്ഡം]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2821 || [[ഗൂഗിൾ ലെൻസ്]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2822 || [[Herbert Boyer]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2823 || [[പർവേഷ് വർമ്മ]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2824 || [[Cressa cretica]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2825 || [[മഹാരാഷ്ട്രയിലെ 2020 കൊറോണ വൈറസ് പാൻഡെമിക്]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2826 || [[കോറ തുണി]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2827 || [[പല്ലവി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2828 || [[രണ്ടു ജന്മം]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2829 || [[നൂൺ കൂൻ മലനിര]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2830 || [[താരാബെൻ പ്രേംചന്ദ്]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2831 || [[Indu Bhushan Sinha]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2832 || [[M. Vijayan]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2833 || [[വൈശാലി ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2834 || [[ഹർഷബാഷ്പം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2835 || [[ഏഷ്യൻ പസഫിക് ചിൽഡ്രൻസ് കൺവെൻഷൻ]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2836 || [[പാകിസ്ഥാൻ ഹിന്ദു പഞ്ചായത്ത്]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2837 || [[നോൺ പൊലൂട്ടിംഗ് വെഹിക്കിൾ മാർക്ക്]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2838 || [[ശോഭ മോഹൻ]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2839 || [[തൊറാക്സ്]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2840 || [[N. H. Wadia]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2841 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബിലാസ്പൂർ]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2842 || [[പൊന്നും കുടത്തിനും പൊട്ട്]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2843 || [[ഗ്രാഫിക് ഡിസൈൻ]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2844 || [[അനിത ഗോയൽ]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2845 || [[Sunil Pradhan]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2846 || [[ഗൗരി ജി കിഷൻ]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2847 || [[Badri Nath Tandon]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2848 || [[Soli Sorabjee]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2849 || [[വിച്ച്സ് മിൽക്ക്]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2850 || [[ജനനി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2851 || [[രണ്ടിൽ ഒന്ന്]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2852 || [[Centennial Hall]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2853 || [[സൈനിക് സ്കൂൾ കഴക്കൂട്ടം]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2854 || [[ഏഷ്യ–യൂറോപ്പ് മീറ്റിങ്ങ്]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2855 || [[M. R. Rajagopal]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2856 || [[കെ. കൈലാസനാഥൻ]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2857 || [[കാളിയ മർദ്ദനം]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2858 || [[യൂണിവേഴ്സൽ ഇമ്മ്യൂണൈസേഷൻ പ്രോഗ്രാം]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2859 || [[തോമസ് യംഗ് (ശാസ്ത്രജ്ഞൻ)]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2860 || [[Sarbeswar Sahariah]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2861 || [[ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് &amp; ഗൈനക്കോളജി (ജേണൽ)]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2862 || [[ടെറ്റ്യാന പെർത്സെവ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2863 || [[Mickelopteris]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2864 || [[പിസ് ബാഡൈൽ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2865 || [[ബൃന്ദ സോമയ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2866 || [[എറണാകുളം ജില്ലയിലെ സ്കൂളുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2867 || [[Ashok Rajgopal]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2868 || [[അരണാട്ടുകര]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2869 || [[Kuldeep Pai]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2870 || [[സിൻഡ്രോം]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2871 || [[Khushdeva Singh]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2872 || [[Leena Nair]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2873 || [[M. M. S. Ahuja]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2874 || [[P]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2875 || [[S. C. Munshi]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2876 || [[അടവുകൾ പതിനെട്ട്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2877 || [[അനൂപ്ഗഡ് കനാൽ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2878 || [[അഷ്ടമംഗല്യം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2879 || [[ആനക്കളരി]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2880 || [[ആന്ത്രാബ്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2881 || [[ആഭരണച്ചാർത്ത്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2882 || [[കഴുമരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2883 || [[ഗുജറാത്ത് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2884 || [[ഡോ. ബാബാ സാഹിബ് അംബേദ്കർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2885 || [[ഡോംകാച്ച്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2886 || [[നവിലതീർത്ഥ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2887 || [[നാലാമത് ലോകസഭ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2888 || [[നോർത്ത് അമേരിക്കൻ മെനോപോസ് സൊസൈറ്റി]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2889 || [[ഫ്ലോസി കോഹൻ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2890 || [[ബട്ടിക്കലോവ കോട്ട]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2891 || [[ബുഗിഒ ദ്വീപ്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2892 || [[ബോഫറേര]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2893 || [[ഭാരതീയ 20 പൈസാ നാണയം]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2894 || [[മൂവ്‌മന്റ് ഫോർ ചേഞ്ച് ആൻഡ് പ്രോസ്പരിറ്റി]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2895 || [[യാമിനി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2896 || [[റാഞ്ചി ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2897 || [[റായ്പൂർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2898 || [[വേലിയേറ്റം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2899 || [[സത്യം (1980-ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2900 || [[ഒക്യുപൈഡ് എനിമി ടെറിട്ടറി അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2901 || [[ബാത്തോലിത്ത്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2902 || [[കിം ഡി പ്രൂട്ട്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2903 || [[നഈം സിദ്ദീഖി]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2904 || [[ഖോർഫക്കാൻ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2905 || [[Sharad Moreshwar Hardikar]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2906 || [[ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസനയം 2020]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2907 || [[ഭക്ഷണക്രമം]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2908 || [[റാൻ ഓഫ് കച്ച്]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2909 || [[ഡോളി അലുവാലിയ]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2910 || [[സി യു സൂൺ]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2911 || [[സി. സദാനന്ദൻ മാസ്റ്റർ]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2912 || [[ജോർഹട്ട് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2913 || [[Raghu Ram Pillarisetti]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2914 || [[Yuan Longping]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2915 || [[L. Subramaniam]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2916 || [[സോഡിയം അയോഡൈഡ്]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2917 || [[രമ പൈലറ്റ്]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2918 || [[നാടി (നൃത്തം)]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2919 || [[ലിസ മിറബെല്ലോ]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2920 || [[പൊൻമാൻ]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2921 || [[സങ്കേതി ബ്രാഹ്മണർ]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2922 || [[ആർഷവിദ്യാഗുരുകുലം]] || en || 88.8 || 11.3 || 
|-
| 2923 || [[ഗവണ്മെന്റ് ധർമ്മപുരി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 88.8 || 11.3 || 
|-
| 2924 || [[ഹരീഷ് ശിവരാമകൃഷ്ണൻ]] || en || 88.8 || 11.3 || 
|-
| 2925 || [[ജൂലി പനെപിന്റോ]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2926 || [[കൊള്ള]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2927 || [[ഹേമ ജനത]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2928 || [[Vattikuti Urology Institute]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2929 || [[അക്യൂട്ട്]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2930 || [[അവ ഹെലൻ പോളിംഗ്]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2931 || [[ഗൌഡീയ മഠം]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2932 || [[കഴക്കൂട്ടം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2933 || [[മിഡ്‌വൈഫറി]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2934 || [[പടിഞ്ഞാറൻ ജക്കാർത്ത]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2935 || [[വിട്രിയസ് ഹെമറേജ്]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2936 || [[ഇമ്മ്യൂണോടോക്സിക്കോളജി]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2937 || [[വിമാന ശാസ്ത്രം]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2938 || [[Immaneni Sathyamurthy]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2939 || [[ശാന്ത ഒരു ദേവത]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2940 || [[സെർജിയോ സിഡോഞ്ച]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2941 || [[Harkishan Singh]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2942 || [[Nikhil Tandon]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2943 || [[പരവൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2944 || [[ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് വിത്ത് എ കാസിൽ]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2945 || [[Tehemton Erach Udwadia]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2946 || [[ജി. സുരേഷ് കുമാർ]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2947 || [[ദുംക (നിയമസഭാ മണ്ഡലം), ഝാർഖണ്ഡ്]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2948 || [[ശേഷക്രിയ]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2949 || [[Atul Kumar (ophthalmologist)]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2950 || [[കൗസല്യ ശങ്കർ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2951 || [[ഗവണ്മെന്റ് ശിവഗംഗൈ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2952 || [[എലനോർ മൊണ്ടേഗ്]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2953 || [[Ronald Reagan UCLA Medical Center]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2954 || [[Sreedhanya]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2955 || [[എം.കെ. കണ്ണൻ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2956 || [[കരിമ്പൂച്ച (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2957 || [[നേതാജി സുഭാഷ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2958 || [[സമുദായം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2959 || [[മറ്റിൽഡ ആലിസൺ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2960 || [[ജ്യോത്സ്ന ശ്രീകാന്ത്]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2961 || [[നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് എക്സാമിനേഷൻസ്]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2962 || [[ആൻഗ്വില്ല]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2963 || [[മൂത്രാശയ വ്യവസ്ഥ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2964 || [[എൻഐടിടിഇ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2965 || [[വിനോദ് കണ്ണൻ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2966 || [[സുശീല പ്രഭാകരൻ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2967 || [[സോളംസ്-ലോബാക്കിയ ഹിമാലയൻസിസ്]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2968 || [[പത്മപാണി ആചാര്യ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2969 || [[Sundaram Natarajan]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2970 || [[ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2971 || [[പാകിസെ ടാർസി]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2972 || [[ഫിസിക്കൽ റിസർച്ച് ലബോറട്ടറി]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2973 || [[യോഗി ബി]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2974 || [[Alfonso Cuarón]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2975 || [[എം.കെ. ഉണ്ണി നായർ]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2976 || [[നൃപെൻ ചക്രബർത്തി]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2977 || [[ഹ്യുമാനിറ്റീസ്]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2978 || [[കാൻഡീസ് ടാനർ]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2979 || [[യൂറോഗൈനക്കോളജി]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2980 || [[ആമി ഹോക്ക് ന്യൂമാൻ]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2981 || [[ഏഷ്യൻ ക്ലിയറിംഗ് യൂണിയൻ]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2982 || [[കലാശാല ബാബു]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2983 || [[1974ലെ അറബ് ലീഗ് ഉച്ചകോടി]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2984 || [[Maria Jasin]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2985 || [[ആരംഭം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2986 || [[Yarlagadda Nayudamma]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2987 || [[അറബ് ന്യൂസ്]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2988 || [[മേനേ പ്യാർ കിയാ (2025 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2989 || [[ഹെർമെനെഗിൽഡ് സാന്തപൗ]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2990 || [[Jackie Jackson]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2991 || [[Rakesh Tikait]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2992 || [[ഗീത കോഡ]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2993 || [[മലക്കോളജി]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2994 || [[സന്ന ഇർഷാദ് മട്ടൂ]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2995 || [[ഉദ്ധവൻ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 2996 || [[റോജാക്ക്]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 2997 || [[ബാബുരി ആണ്ടിജാനി]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 2998 || [[രാജേശ്വരി പത്മനാഭൻ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 2999 || [[റസിയ സജ്ജാദ് സഹീർ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3000 || [[ക്രിസ്റ്റീൻ കസേബ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3001 || [[Alphonso (mango)]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3002 || [[പശുപതി]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3003 || [[മോളിവുഡ് ടൈംസ്]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3004 || [[ദി കാർ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3005 || [[വിവേക് അഗർവാൾ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3006 || [[1. ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബ് യൂണിയൻ ബെർലീൻ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3007 || [[Sir Ganga Ram Hospital (India)]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3008 || [[സാന്ദ്ര വോലിൻ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3009 || [[സി.എം. വിഷ്]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3010 || [[കുഴുപ്പിള്ളി]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3011 || [[പുറമ്പോക്കുകൾ (അന്തർദ്ദേശീയം)]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3012 || [[ഭാര്യാവിജയം]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3013 || [[ലക്ഷ്മി കാന്ത ചൗള]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3014 || [[അന്താരാഷ്ട്ര ടൂറിസം]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3015 || [[കെ. എ. തുളസി]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3016 || [[കേരളത്തിലെ എൻഡോസൾഫാൻ ദുരന്തം]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3017 || [[2021]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3018 || [[വിരസത]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3019 || [[ആദിത്യ ചോളൻ രണ്ടാമൻ]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3020 || [[റെൻഡാങ്]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3021 || [[Perdur Radhakantha Adiga]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3022 || [[എന്റെ എന്റേതുമാത്രം]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3023 || [[കീർത്തി ജയകുമാർ]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3024 || [[ഭീകരൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3025 || [[അമാണ്ട ടെയ്‌ലർ നോറിസ്]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3026 || [[കൊടുമ്പ് സുബ്രഹ്മണ്യ സ്വാമി ക്ഷേത്രം]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3027 || [[Ramaswami Venkataswami]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3028 || [[Santosh Kumar Sen]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3029 || [[ജ്ഞാനേശ്വരി]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3030 || [[ടി.പി. സെൻകുമാർ]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3031 || [[ചന്ദ്രയാൻ-4]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3032 || [[Chittoor Mohammed Habeebullah]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3033 || [[Jiang Zemin]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3034 || [[അയോദ്ധ്യ ശ്രീരാമ ക്ഷേത്രം]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3035 || [[ആൻസി സോജൻ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3036 || [[ടഫ്]] || ar || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3037 || [[പൂജയ്ക്കെടുക്കാത്ത പൂക്കൾ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3038 || [[പ്രദാൻ ബറുവ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3039 || [[ബാന്ദ്ര ടെർമിനസ്]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3040 || [[സഞ്ജീവ് അഭയങ്കർ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3041 || [[സാമുവൽ ലാൽമുവാൻപുയ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3042 || [[സൈഡർ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3043 || [[Arthur L. Horwich]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3044 || [[ദി പെറ്റ് ഡിറ്റക്ടീവ്]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3045 || [[വരാപ്പുഴ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3046 || [[Kenny G]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3047 || [[എലീന ഫതലിബെക്കോവ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3048 || [[ഐ.എസ്.ഒ/ഐ.ഇ.സി 80000]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3049 || [[ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3050 || [[അമിത് ദവെ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3051 || [[റെറ്റിനൽ റീജനറേഷൻ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3052 || [[കുമളി]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3053 || [[മുഹമ്മദ് സുബൈർ (പത്രപ്രവർത്തകൻ)]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3054 || [[ദക്ഷിണ അറേബ്യ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3055 || [[മനസ്സിലൊരു മണിമുത്ത്]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3056 || [[പ്രിയസഖി രാധ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3057 || [[കൊളോക്കിയോ ഡോസ് സിംപ്ലെസ് ഇ ഡോഗ്രാസ് ഇ കുസാസ് മെഡിസിനാസ് ഡ ഇന്ത്യ]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3058 || [[ഒലിവർ കാൻ]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3059 || [[കഡപ്പ (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3060 || [[കാവാലം ചുണ്ടൻ]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3061 || [[റോബിൻ കുക്ക് (അമേരിക്കൻ നോവലിസ്റ്റ്)]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3062 || [[നസ്ലെൻ കെ. ഗഫൂർ]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3063 || [[ഹെർമൻ പർവ്വതം]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3064 || [[ലീ ചൂ നിയോ]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3065 || [[Karimpat Mathangi Ramakrishnan]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3066 || [[ഉപഹാരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3067 || [[ശ്രീമദ് ഭഗവത്ഗീത (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3068 || [[കോളിൻ ടി. മർഫി]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3069 || [[റാണി നോ ഹാജിറോ]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3070 || [[Gazi Yaşargil]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3071 || [[ജാനറ്റ് റൗളി]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3072 || [[സീമന്തിനി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3073 || [[ഡോ. ശങ്കർറാവു ചവാൻ ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3074 || [[ദേശീയ ഗണിതദിനം (ഇന്ത്യ)]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3075 || [[നീരാലി എൻ ഷാ]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3076 || [[സിലിക്കോസിസ്]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3077 || [[ആസാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3078 || [[Atluri Sriman Narayana]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3079 || [[പട്ടിനി]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3080 || [[ശുഭ ടോലെ]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3081 || [[ടിവിഎസ് മോട്ടോർ കമ്പനി]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3082 || [[Anil Kumar Bhalla]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3083 || [[Criminal Tribes Act]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3084 || [[തൃപ്രയാർ ജലോത്സവം]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3085 || [[ദീപിക കുറുപ്പ്]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3086 || [[ബേരിയം ബ്രോമേറ്റ്]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3087 || [[വെല്ലുവിളി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3088 || [[സബീൻ കടൽക്കാക്ക]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3089 || [[ലുംബിനി പ്രവിശ്യ]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3090 || [[ചാന്ദ്ര ദൗത്യം]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3091 || [[ലളിത കലാ അക്കാദമി]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3092 || [[T. S. Chandrasekar]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3093 || [[നസ്രിൻ ഒര്യഖിൽ]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3094 || [[ഹർനാസ് സന്ധു]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3095 || [[അദിതി രഞ്ജൻ]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3096 || [[മാക്സ് റൂഞ്ച്]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3097 || [[ന്യൂറോളജി]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3098 || [[ശ്രീ ഗുരു ഗോവിന്ദ് സിംഗ് ട്രൈസെന്റനറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3099 || [[സംഗീത് പ്രതാപ്]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3100 || [[വികസിത രാജ്യം]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3101 || [[പട്രീഷ്യ സ്റ്റീഗ്]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3102 || [[ആസ്റ്റൺ വില്ല എഫ്.സി.]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3103 || [[യദുനന്ദന സ്വാമി]] || en || 87.9 || 12.1 || ✔
|-
| 3104 || [[മോണിക്ക വെബ് ഹൂപ്പർ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3105 || [[സിബ്തെ ഹസ്സൻ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3106 || [[അന്ന പെട്രോനെല്ല വാൻ ഹെർഡൻ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3107 || [[പാരിഷദ ഹിന്ദു ധർമ്മ ഇന്തോനേഷ്യ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3108 || [[എരൂർ (എറണാകുളം)]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3109 || [[കൂടിക്കാഴ്ച]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3110 || [[ഗാന്ധി അണ്ടർ ക്രോസ് എക്സാമിനേഷൻ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3111 || [[മോക്ഷ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3112 || [[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3113 || [[വി.ജി. സിദ്ധാർത്ഥ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3114 || [[ഗൂഗിൾ ഫോട്ടോസ്]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3115 || [[കെരാറ്റോഗ്ലോബസ്]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3116 || [[അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3117 || [[പാവാടക്കാരി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3118 || [[സാറ്റ്ലർ പാളി]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3119 || [[ദീനാ സിംഗർ]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3120 || [[നാഷണൽ സെൻ്റർ ഫോർ റേഡിയോ അസ്ട്രോഫിസിക്സ്]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3121 || [[ഇന്ത്യൻ ഓഷ്യൻ റിം അസോസിയേഷൻ]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3122 || [[ഇന്ത്യയിലെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ്മാരുടെ പട്ടിക]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3123 || [[ഒട്ടു (സംഗീതോപകരണം)]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3124 || [[സ്പുട്നിക് (മാസിക)]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3125 || [[വില്ലി ഡബ്ല്യു. സ്മിത്ത്]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3126 || [[പത്മ ദേശായി]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3127 || [[ഹെർമൻ റോഷാക്ക്]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3128 || [[Alexander Varshavsky]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3129 || [[Leonotis nepetifolia]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3130 || [[എ.സി.എ-കെ.ഡി.സി.എ ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ട്]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3131 || [[കേൾക്കാത്ത ശബ്ദം]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3132 || [[ഗവൺമെന്റ് രാജ മിരാസ്ദർ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3133 || [[ടൈഗർ സലിം]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3134 || [[മെഹബൂബ് നഗർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3135 || [[മാർഗരറ്റ് പുക്സൺ]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3136 || [[തുഷാര പിള്ള]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3137 || [[ദലീമ ജോജോ]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3138 || [[Ipomoea cairica]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3139 || [[അന്താരാഷ്ട്ര കയർ മ്യൂസിയം]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3140 || [[പാറപ്പുറം-വള്ളംകടവ് പാലം]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3141 || [[ഇഎസ്ഐസി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കൊൽക്കത്ത]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3142 || [[ആരോജ്യ സേതു]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3143 || [[ഓളങ്ങൾ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3144 || [[ജാനറ്റ് ഹസ്ബൻഡ്]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3145 || [[ടി ജി മോഹൻദാസ്‌]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3146 || [[ഗോസ്റ്റ് വാർസ്]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3147 || [[കളങ്കാവൽ]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3148 || [[All India Institute of Medical Sciences, Bhubaneswar]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3149 || [[ഒരേ രക്തം]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3150 || [[തേജസ് എൻജിനീയറിങ് കോളേജ്]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3151 || [[നാമ നാഗേശ്വര റാവു]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3152 || [[രബീന്ദ്ര പ്രസാദ് അധികാരി]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3153 || [[ഗോഡ്ഫ്രീ ഓഫ് ബോയ്‌ലൺ]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3154 || [[അംബരീഷൻ]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3155 || [[സീത അമ്മൻ ക്ഷേത്രം]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3156 || [[മിസ്‌രി പള്ളി]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3157 || [[പ്രിന്റഡ് റെയിൻബൊ]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3158 || [[സിൽവർ ക്രോമേറ്റ്]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3159 || [[നയന ജെയിംസ്]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3160 || [[രാജസുൽത്താൻപൂർ]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3161 || [[Yeshi Dhonden]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3162 || [[ഗുവാഹത്തി ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3163 || [[ബെവർലി മോക്ക്]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3164 || [[മാൽപെ]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3165 || [[കുണുക്കിട്ട കോഴി]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3166 || [[കൃതി ഭാരതി]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3167 || [[സമാധി (മന്ദിരം)]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3168 || [[ബനാനാ യോഷിമോട്ടോ]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3169 || [[അബ്ദുൾ ഹക്കു]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3170 || [[നവാഫ് അൽ-അഹ്മദ് അൽ-ജാബിർ അൽ-സബ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3171 || [[ജോയ് ആൻ വില്യംസ്]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3172 || [[ന്യൂസ്]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3173 || [[തമ്മിൽ തമ്മിൽ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3174 || [[ലിയ ഡിസ്കിൻ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3175 || [[Lizymol Philipose Pamadykandathil]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3176 || [[തിവാരെ ഡാം തകർച്ച]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3177 || [[മെഡിക്കൽ ജേണൽ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3178 || [[സലീമ റഹ്മാൻ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3179 || [[ഇ.എം.എസ്. സ്റ്റേഡിയം]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3180 || [[ജന്തർ മന്തർ, ന്യൂഡൽഹി]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3181 || [[സിങ്ക് ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3182 || [[ഗെയ്ൽ ജി. ഷാപ്പിറോ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3183 || [[മന്യ (നടി)]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3184 || [[സർവം മായ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3185 || [[ഇതാ ഇന്നു മുതൽ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3186 || [[ജന്തർ മന്തർ, ഉജ്ജയിൻ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3187 || [[ബേബി ബൂം]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3188 || [[ലഖിംപൂർ ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3189 || [[Jacob Chandy]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3190 || [[എലിസബത്ത് ഗോൾഡ് ബെൽ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3191 || [[നന്ദകം]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3192 || [[പൊളന്നരുവയിലെ നിസ്സാങ്ക മല്ല]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3193 || [[K]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3194 || [[Rajesh Kumar Grover]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3195 || [[Satya Narayana Shastri]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3196 || [[Shanti Roy]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3197 || [[ഇതു നല്ല തമാശ]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3198 || [[ഇന്റർനാഷണൽ സൊസൈറ്റി ഫോർ ഇൻഫെക്ഷ്യസ് ഡിസീസസ് ഇൻ ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3199 || [[എ.ടി. അബു]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3200 || [[കുലയറ്റിക്കര]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3201 || [[കോന്നി താഴം]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3202 || [[ഗണപതി ഭാസ്കരൻ]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3203 || [[ഗോംതീ സായി]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3204 || [[ഘര]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3205 || [[ജോഹാൻ ക്ലീൻ]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3206 || [[താഹാ ജാബിർ അൽ അൽവാനി]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3207 || [[ധരനിന്ദ്രവർമ്മൻ രണ്ടാമൻ]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3208 || [[ബിലാൽ ഖാൻ]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3209 || [[മുനാക്, നിക്കോബാർ]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3210 || [[മെറ്റേണൽ ഹൈപ്പോതൈറോയിഡിസം]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3211 || [[സർക്യൂട് വേർസ്]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3212 || [[ശൈഖ് ഖലീഫ ബിൻ സായിദ് അൽ നഹ്യാൻ പള്ളി]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3213 || [[Gulf of Honduras]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3214 || [[Keki Byramjee Grant]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3215 || [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന സമ്മേളനം 2023]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3216 || [[ഒരു കൊച്ചു ഭൂമികുലുക്കം]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3217 || [[Laxmi Chand Gupta]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3218 || [[കൂട്ട ശവക്കുഴി]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3219 || [[കോബാൾട്ട് ബ്ലൂ]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3220 || [[ഗാന്ധീസ് ട്രൂത്ത്]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3221 || [[ബാലകാണ്ഡം]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3222 || [[ബൃന്ദാവൻ ഗാർഡൻസ്]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3223 || [[ഗർഭകാല പ്രമേഹം]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3224 || [[ഇന്റർപോൾ നോട്ടീസുകൾ]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3225 || [[കക്ക (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3226 || [[Muehlenbeckia platyclada]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3227 || [[ഇർവിൻ–ഗാസ് സിൻഡ്രോം]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3228 || [[ഒണ്ടിവീരൻ പകിട]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3229 || [[ലിഥിയം ഫ്ലൂറൈഡ്]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3230 || [[അനോമലിപെസ്]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3231 || [[മെഹബൂബാബാദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3232 || [[കരൺ ആചാര്യ]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3233 || [[അമോണിയം ബൈകാർബണേറ്റ്]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3234 || [[പലാമു ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3235 || [[രസിക ശേഖർ]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3236 || [[മുളങ്കുന്നത്തുകാവ് തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3237 || [[ടോക്യോ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3238 || [[ബോറോണിയ ടെർനാറ്റ]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3239 || [[കെ.കെ. ഗംഗാധരൻ]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3240 || [[കസവ്]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3241 || [[സാദിഖ് (നടൻ)]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3242 || [[എൻ. ഡി. അപ്പച്ചൻ]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3243 || [[സത്യവാൻ സാവിത്രി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3244 || [[Salamat Ali Khan]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3245 || [[ശലഭം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3246 || [[വജൈനിസ്മസ്]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3247 || [[Blesson Thomas]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3248 || [[ഇതാണെന്റെ വഴി]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3249 || [[ഖലീജി (കറൻസി)]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3250 || [[Sambhu Nath De]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3251 || [[വിറ്റ്നസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3252 || [[Maithili Thakur]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3253 || [[ഇന്ദ്രനീലി പാറ്റപിടിയൻ]] || en || 87.2 || 12.7 || 
|-
| 3254 || [[സുധ റോയ്]] || en || 87.2 || 12.7 || 
|-
| 3255 || [[ആളക്കറുപ്പൻ]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3256 || [[C. P. Thakur]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3257 || [[Shashi Wadhwa]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3258 || [[Nanovirus]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3259 || [[ഇതിലെ വന്നവർ]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3260 || [[മൂസ് പീക്ക് ലൈറ്റ്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3261 || [[വയർ റെക്കോർഡിംഗ്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3262 || [[സംഗമം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3263 || [[സെലെനിസെറിയസ്  ഗ്രാൻഡിഫ്ലോറസ്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3264 || [[N. Balakrishnan Nair]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3265 || [[എ.ഇ. മുത്തുനായഗം]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3266 || [[അനിഷ് കുരുവിള]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3267 || [[ഗുരുവായൂർ എക്സ്പ്രസ്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3268 || [[സംഘം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3269 || [[ബളാന്തോട്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3270 || [[നാസി ഉടുക്ക്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3271 || [[Stanley John]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3272 || [[സാധാരണ വർഷം]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3273 || [[ലാഖാമണ്ഡൽ]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3274 || [[സംഗീത മഗർ]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3275 || [[കോഴിക്കോട് – വയനാട് തുരങ്കപാത]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3276 || [[ജി8+5]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3277 || [[Emma Raducanu]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3278 || [[ആലിപ്പഴങ്ങൾ]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3279 || [[ഗൌൾ]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3280 || [[ധർമ്മപുരി അരവിന്ദ്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3281 || [[Puliyur Krishnaswamy Duraiswami]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3282 || [[ഉമ ശങ്കരി]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3283 || [[ഖാദിയാനി മസ്അല]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3284 || [[നബോത്തിയൻ സിസ്റ്റ്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3285 || [[ശോഭിത ധുലിപാല]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3286 || [[Jal R. Patel]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3287 || [[റാത്തി പശു]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3288 || [[C. N. Manjunath]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3289 || [[വളം]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3290 || [[LeBron James]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3291 || [[Hong Kong dollar]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3292 || [[Lalit Mohan Banerjee]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3293 || [[അർജുൻ ചിദംബരം]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3294 || [[അൽഫോൺസ (നടി)]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3295 || [[കളയിക്കൽ കുമാരൻ]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3296 || [[ജിയോവന്ന ടൊസാറ്റോ]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3297 || [[പ്രിയ കുര്യൻ]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3298 || [[റുത്ത് വനിത]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3299 || [[വി. കല്യാണം]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3300 || [[ബോയിൽ]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3301 || [[Bade Fateh Ali Khan]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3302 || [[ഝാർഖണ്ഡ്‌ വികാസ് മോർച്ച (പ്രജാതാന്ത്രിക്)]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3303 || [[നാസ്ല]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3304 || [[ഐ, നോബഡി]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3305 || [[സന്താനദേവൻ]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3306 || [[ബാക്ടീരിയോളജി]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3307 || [[സുവലക്ഷ്മി]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3308 || [[24. വീരപാണ്ടി പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3309 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രജൗരി]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3310 || [[ദിവ്യ ജെയിൻ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3311 || [[നുസ ലെംബോംഗൻ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3312 || [[Magdi Yacoub]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3313 || [[എത്തോളജി]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3314 || [[ഹിബ്ലേയ ഐബിഡിയാസ്]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3315 || [[G. N. Malviya]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3316 || [[പി. കെ. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ (സംഗീതജ്ഞൻ)]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3317 || [[കെയ്ൻ വെലാസ്‌ക്വസ്]] || he || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3318 || [[മോർഫോളജി (ജീവശാസ്ത്രം)]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3319 || [[ചെങ്ങന്നൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3320 || [[J. S. Guleria]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3321 || [[ടി.ആർ. ശങ്കുണ്ണി]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3322 || [[Dioscorea hamiltonii]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3323 || [[Hashem Al-Ghaili]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3324 || [[Mukesh Batra]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3325 || [[Rabindra Nath Chaudhuri]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3326 || [[എന്റെ പൊന്നുതമ്പുരാൻ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3327 || [[ഐറിസ് സ്ട്രോമ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3328 || [[താലപ്പൊലി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3329 || [[പൂന്തേനരുവി]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3330 || [[പർഭുഭായി വാസവ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3331 || [[മട്ടാഞ്ചേരി വാട്ടർ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3332 || [[മാളിക പണിയുന്നവർ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3333 || [[മൊഹല്ല ക്ലിനിക്കുകൾ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3334 || [[രാഗം താനം പല്ലവി]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3335 || [[ലാലുഭായ് പട്ടേൽ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3336 || [[വരാഹ നദി]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3337 || [[സഞ്ജയ് ഭാട്ടിയ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3338 || [[സിട്രിക്സ് ക്ലൗഡ്]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3339 || [[സ്നേഹഗണ്ഡൂഷം]] || en || 87.0 || 99.8 || 
|-
| 3340 || [[സ്റ്റോമ (വൈദ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3341 || [[ഹഷൻ തിലകരത്നെ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3342 || [[വിൻസി അലോഷ്യസ്]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3343 || [[റോയൽ എൻഫീൾഡ്]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3344 || [[കോലാനുപാക ക്ഷേത്രം]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3345 || [[മീനാക്ഷി ബാനർജി]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3346 || [[മൃദുല വിജയ്]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3347 || [[ദുർവ്വിനീതൻ (രാജാവ്)]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3348 || [[ജോൺ ആർഗിൽ റോബർ‌ട്ട്സൺ]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3349 || [[ലൂണാർ പോളാർ എക്സ്പ്ലൊറേഷൻ മിഷൻ]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3350 || [[റോയൽ എൻഫീൾഡ് (ഇന്ത്യ)]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3351 || [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അസ്ട്രോഫിസിക്സ്]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3352 || [[ഇന്ത്യൻ 1 പൈസ നാണയം]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3353 || [[ബി.കെ. മിശ്ര]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3354 || [[ലൂമിനൻസ്]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3355 || [[കാതറിൻ ട്രോയിസി]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3356 || [[പത്രസ്വാതന്ത്ര്യം ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3357 || [[Hyperbaric medicine]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3358 || [[ആദർശം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3359 || [[ആശാൻ സ്മാരക കവിത പുരസ്കാരം]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3360 || [[എലിഫന്റ് പാസ് ഫോർട്ട്]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3361 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, വിജയ്പൂർ]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3362 || [[ഒഡീഷ ദിനം]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3363 || [[രൂപിണി (നടി)]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3364 || [[സുലക്ഷണ (നടി)]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3365 || [[വടക്കാഞ്ചേരി തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3366 || [[വോളോഡിമിർ റഫീയെങ്കോ]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3367 || [[ഛോട്ടാ ഷിഗ്രി ഹിമാനി]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3368 || [[പാതിരാപ്പള്ളി]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3369 || [[ഷെഹാൻ കരുണതിലക]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3370 || [[ഷെഫീൽഡ് യുണൈറ്റഡ് എഫ്.സി.]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3371 || [[സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3372 || [[കൊയ്‍ലി ദേവി]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3373 || [[ചൂർണ്ണപ്പൂപ്പുരോഗം]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3374 || [[ബിഗ് ബസാർ]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3375 || [[Vinod Scaria]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3376 || [[National Institute of Immunology, India]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3377 || [[പാസഞ്ചേഴ്‌സ് (2016 ഫിലിം)]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3378 || [[ലളിതാദിത്യൻ എന്ന മുക്താപീഡൻ]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3379 || [[ഇന്റർനെറ്റ് സ്വാതന്ത്ര്യം]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3380 || [[Ipomoea sagittifolia]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3381 || [[ആനെറ്റ് ഒലിവിയ നകിമുലി]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3382 || [[Meeta Pandit]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3383 || [[Jaslok Hospital and Research Centre]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3384 || [[Jyoti Bhushan Banerji]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3385 || [[Senna Hegde]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3386 || [[ആറാമത് ലോകസഭ]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3387 || [[ഒരു യാത്രയുടെ അന്ത്യം]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3388 || [[കാൾ വിൽഹെം ലുഡ്‌വിഗ് ബ്രച്]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3389 || [[കെജിയോഗ്രഫി]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3390 || [[ക്രി.മു 1]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3391 || [[ക്രിസ്മസ് സമ്മാനം]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3392 || [[ചെറുകര തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3393 || [[പത്മിനി തോമസ്]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3394 || [[പോളിന റെയ്ക്കോ]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3395 || [[ബരിവാല]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3396 || [[മൈക്രോപോറസ് സാന്തോപ്പസ്]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3397 || [[സെർവിക്കൽ പോളിപ്പ്]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3398 || [[Nagai Sriram]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3399 || [[George William Gregory Bird]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3400 || [[ലയ (നടി)]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3401 || [[Krishnaswami Srinivas Sanjivi]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3402 || [[Naresh Trehan]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3403 || [[തെക്കൻ ജക്കാർത്ത]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3404 || [[അരോമാറ്റിക് ആൻഡ് മെഡിസിനൽ പ്ലാന്റ് റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ, ഓടക്കാലി]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3405 || [[ദാറുൽ അമൻ കൊട്ടാരം]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3406 || [[മാരിടൈം സിൽക്ക് റോഡ്]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3407 || [[നമിത ഗോഖലെ]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3408 || [[സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3409 || [[Hibatullah Akhundzada]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3410 || [[റെബ മോണിക്ക ജോൺ]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3411 || [[ശങ്കരാടി]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3412 || [[Ardem Patapoutian]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3413 || [[കാൽസ്യം ഫ്ലൂറൈഡ്]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3414 || [[ബെയ്റൂട്ടിലെ സ്ഫോടനങ്ങൾ 2020]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3415 || [[സാധ്വി ഋതംബര]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3416 || [[ബോട്ടുലിസം]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3417 || [[വാട്ടർ ബർത്ത്]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3418 || [[ഗൂഗിൾ കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസ്]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3419 || [[D. K. Ganguly]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3420 || [[Yog Raj Sharma]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3421 || [[അപൂർവ രോഗം]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3422 || [[ഷിംഗോ നദി]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3423 || [[ഭാരതീയ ഗൗരക്ഷാ ദൾ]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3424 || [[രേവതി കാമത്ത്]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3425 || [[മാഴ്‌സെലോ]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3426 || [[അൽമാസ് ഉഖാ]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3427 || [[കോറ ഡൗ]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3428 || [[മൊജ്തബ ഖമേനി]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3429 || [[ശിവലിംഗ സാക്ഷി]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3430 || [[അമിറ്റോൺ]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3431 || [[Prafulla Desai]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3432 || [[യശോവർമൻ]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3433 || [[കാസർഗോൾഡ്]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3434 || [[ശ്രിതിക സനീഷ്]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3435 || [[ലോറൻസ് കാസിബ്വെ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3436 || [[Indian Institute of Toxicology Research]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3437 || [[Indore district]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3438 || [[കൊച്ചുപമ്പ തടയണ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3439 || [[ടി.പി. രാധാമണി]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3440 || [[മെഡിക്കൽ ഇമേജിംഗ്]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3441 || [[നൂൽപ്പുഴ ഗ്രാമം]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3442 || [[ശാന്ത ഗോഖലെ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3443 || [[വാസുദേവ് എസ്. ഗായതോംടെ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3444 || [[ഐങ്കുറുനൂറ്]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3445 || [[വി.ആർ. ലളിതാംബിക]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3446 || [[Randhir Sud]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3447 || [[ശാരീരികക്ഷമത]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3448 || [[J. S. Titiyal]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3449 || [[ആനി എർനോ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3450 || [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ നാൽപ്പത്തിരണ്ടാം ഭേദഗതി]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3451 || [[K. P. Mathur]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3452 || [[Ramakant Krishnaji Deshpande]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3453 || [[Retina bipolar cell]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3454 || [[അന്നൊരു രാവിലെ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3455 || [[ആലീസ് ഹോർസ്ലി]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3456 || [[ഒരു വിളിപ്പാടകലെ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3457 || [[ദാമോദരൻ നായർ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3458 || [[പുർബയാൻ ചാറ്റർജി]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3459 || [[ബ്യൂട്ടി പാലസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3460 || [[മത്സ്യഗന്ധ എക്സ്പ്രസ്]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3461 || [[മനസാ വാചാ കർമ്മണാ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3462 || [[മുനക്കൽ ബീച്ച്]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3463 || [[ഹ്യൂഗോ സബാറ്റിനോ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3464 || [[ക്ലോർപൈറിഫോസ്]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3465 || [[ബരാസത്ത് സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3466 || [[മിർമെക്കോളജി]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3467 || [[മോസ്സ് &amp; ക്യാറ്റ്]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3468 || [[രത്തൻ ലാൽ കട്ടാരിയ]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3469 || [[André Joseph Guillaume Henri Kostermans]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3470 || [[പിയോംബി]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3471 || [[വിശുദ്ധ മെജോ]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3472 || [[പെർസിസ്റ്റന്റ് ജെനിറ്റൽ എറൗസൽ ഡിസോർഡർ]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3473 || [[Mathew Kalarickal]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3474 || [[144 തണ്ടളം പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3475 || [[നീലേശ്വരം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3476 || [[മധ്യപ്രദേശ് മെഡിക്കൽ സയൻസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3477 || [[സബ്ബിൻവല്യൂഷൻ]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3478 || [[ഹിന്ദുമതം ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകളിൽ]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3479 || [[Raj Baveja]] || en || 86.2 || 13.7 || 
|-
| 3480 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1960)]] || en || 86.2 || 13.7 || 
|-
| 3481 || [[Conjugate vaccine]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3482 || [[കുഞ്ഞമ്മിണീസ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3483 || [[അൽഗോസ]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3484 || [[Acacio Gabriel Viegas]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3485 || [[അഞ്ചകള്ളകോക്കാൻ]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3486 || [[ഇന്ദിര ശർമ്മ]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3487 || [[ക്രിപ്റ്റോഹെറോസ്]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3488 || [[തീരാത്ത ബന്ധങ്ങൾ]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3489 || [[ദിദിഹാത്ത് ജില്ല]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3490 || [[രക്തബാങ്ക്]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3491 || [[ദ ടൈംസ് ഗ്രൂപ്പ്]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3492 || [[കോബാൾട്ട് (II) ഓക്സൈഡ്]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3493 || [[ഗദഗ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3494 || [[പേപ്പർ വാസ്പ്]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3495 || [[Rakesh Kumar Jain]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3496 || [[എസ്. ഐശ്വര്യ]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3497 || [[സ്പാഗെട്ടി]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3498 || [[ഹിന്ദുമതം ഏഷ്യയിൽ]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3499 || [[Kodaganur S. Gopinath]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3500 || [[ഹാർലിക്വിൻ ഇക്തിയോസിസ്]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3501 || [[Basil Hirschowitz]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3502 || [[ഓസ (കാന്റൺ‌), കോസ്റ്ററിക്ക]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3503 || [[നിറകുടം]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3504 || [[ഹൈമനോടോമി]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3505 || [[കാരെൻ വിങ്ക്ഫീൽഡ്]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3506 || [[Breach Candy Hospital]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3507 || [[ഗ്വിഹാബൈറ്റ്]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3508 || [[ജാർഖണ്ഡിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3509 || [[തലശ്ശേരി സ്റ്റേഡിയം]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3510 || [[ബിബ്ലിയോഫോബിയ]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3511 || [[മേക്ക് ലവ് നോട്ട് സ്കാർസ്]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3512 || [[പ്ലാസ്റ്റിക് സർജറി]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3513 || [[Bilkis Dadi]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3514 || [[സുനിത കോഹ്ലി]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3515 || [[കേരളപ്രസ്സ്]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3516 || [[Vishwa Kumar Gupta]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3517 || [[2-ഡിഓക്സി-ഡി-ഗ്ലൂക്കോസ്]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3518 || [[കെ.എസ്.ശബരീനാഥൻ]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3519 || [[Harbans Singh Wasir]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3520 || [[മോഹൻ കുമാർ ഫാൻസ്]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3521 || [[Ramdas Pai]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3522 || [[എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് ഇസ്‌ലാം]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3523 || [[അശ്വിൻ മാത്യു]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3524 || [[ഇന്ത്യൻ സീഡ് വോൾട്ട്]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3525 || [[കിലുങ്ങാത്ത ചങ്ങലകൾ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3526 || [[ഗ്ലോറിയ അരീയ്റ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3527 || [[പർകാചിക് ഹിമാനി]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3528 || [[പൾസ് പോളിയോ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3529 || [[പാലി പച്ചൗൺ]] || hi || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3530 || [[Ashwin Balachand Mehta]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3531 || [[ഇവിടെ തുടങ്ങുന്നു]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3532 || [[Ranjit Roy Chaudhury]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3533 || [[ടെട്രപോണെറ റൂഫോണിഗ്ര]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3534 || [[ഫീറ്റൽ റിസോർപ്ഷൻ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3535 || [[ഷാർലറ്റ് ലൈറ്റൺ ഹോൾട്ടൺ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3536 || [[Ashwani Kumar (scientist)]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3537 || [[പൊത്തുഗന്തി രാമുലു]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3538 || [[Retina horizontal cell]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3539 || [[അഗ്നിപിവ്യൂഹം]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3540 || [[ഖിർസു]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3541 || [[ജംഷഡ്പൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3542 || [[ടാക്സി ഡ്രൈവർ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3543 || [[തമിഴ് ചലച്ചിത്ര നടൻമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3544 || [[പിസ്കസെക്ക്സ് അടയാളം]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3545 || [[കണ്ണനല്ലൂർ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3546 || [[P. K. Rajagopalan]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3547 || [[G. J. R. Krishnan]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3548 || [[സത്യനാരായണ ബലേരി]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3549 || [[ക്ലോസ്ട്രിഡിയം ബോട്ടുലിനം]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3550 || [[അഡെനിറ്റിസ്]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3551 || [[അന്യരുടെ ഭൂമി]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3552 || [[വെള്ള ഈച്ചരൻ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3553 || [[Latifa bint Mohammed Al Maktoum]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3554 || [[ജഫ്രീൻ ഷെയ്ക്]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3555 || [[ഹിന്ദുമതം മ്യാൻമാറിൽ]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3556 || [[ഔട്ടർ ഏരിയ ഗ്രോത്ത് കോറിഡോർ]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3557 || [[ദേവേഷ് ചന്ദ്ര താക്കൂർ]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3558 || [[സിപ്ല]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3559 || [[മാർട്ട സ്ലാറ്റിക്]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3560 || [[ഗദ്ദർ]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3561 || [[കൂട്ടുകാർ (2010 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3562 || [[ബാർബി (സിനിമ)]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3563 || [[സുനിതി ദേവി]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3564 || [[വൈറൽ കൾച്ചർ]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3565 || [[ഐറിനി സെറെറ്റി]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3566 || [[കിഴക്കൻ ദില്ലി (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3567 || [[മുഹമ്മദ് മിയാൻ ദയൂബന്ദി]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3568 || [[ഷാജി ചെൻ]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3569 || [[ഷീല കൊറോണൽ]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3570 || [[This Is It (concert residency)]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3571 || [[ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി തിരുവനന്തപുരം]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3572 || [[എഴുകോൺ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3573 || [[ന്യൂറോസയൻസ്]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3574 || [[സിൽവർ ഫുൾമിനേറ്റ്]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3575 || [[ദി ഫിലിംസ്റ്റാർ]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3576 || [[വു ലിയാൻ-തെഹ്]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3577 || [[സീമ നന്ദ]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3578 || [[ജിൽ ജിം]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3579 || [[മനീഷ കാലേബ്]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3580 || [[Jobby Justin]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3581 || [[നേവൽ ഫിസിക്കൽ ആൻഡ് ഓഷ്യാനോഗ്രാഫിക് ലബോറട്ടറി]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3582 || [[ഫിസിക്കൽ മെഡിസിൻ ആൻഡ് റീഹാബിലിറ്റേഷൻ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3583 || [[25 വേപ്പംപാട്ട് പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3584 || [[EPPO Code]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3585 || [[Kannur Medical College]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3586 || [[T. K. Lahiri]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3587 || [[അഗ്നി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3588 || [[അണിയറ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3589 || [[ആദ്യരാത്രിക്ക് മുമ്പ്]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3590 || [[ഇത്തിക്കര പുഴ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3591 || [[കള‍ർപെയിന്റ്]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3592 || [[കുഞ്ഞാറ്റക്കിളികൾ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3593 || [[ചെക്ക് പോയിന്റ്]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3594 || [[ദൂരം അരികെ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3595 || [[നരഹരി തീർത്ഥ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3596 || [[നാലുമണിപ്പൂക്കൾ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3597 || [[പെല്ലോണിയ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3598 || [[പൈറാബാക്റ്റിൻ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3599 || [[പോസ്റ്റ് ബോക്സ് നമ്പർ 27]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3600 || [[ബാബ (അലവിസം)]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3601 || [[മാതൃകാവാണം]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3602 || [[മൗനരാഗം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3603 || [[റാഗിംഗ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3604 || [[സംഘർഷം]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3605 || [[സമസ്യ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3606 || [[സയൻസ് സ്ലാം]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3607 || [[സൂം വീഡിയോ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3608 || [[ഹിന്ദുമതം ഒമാനിൽ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3609 || [[ഹെഡ വാർഡമാൻ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3610 || [[അല്ലിസിൻ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3611 || [[Dendrocalamus giganteus]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3612 || [[വൃത്തി]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3613 || [[മുലയൂട്ടലും ഫെർട്ടിലിറ്റിയും]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3614 || [[ഷീ ടാക്സി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3615 || [[ഗോപിക വർമ്മ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3616 || [[ലൂണാർ റോവർ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3617 || [[ജൂഡിത്ത് എലിസബത്ത് ആഡംസ്]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3618 || [[ഹരിക ദ്രോണവല്ലി]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3619 || [[Ved Prakash Kamboj]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3620 || [[World Chess Championship 2021]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3621 || [[Remusatia vivipara]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3622 || [[വിഷ്ണുപ്രയാഗ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3623 || [[Jitendra Mohan Hans]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3624 || [[മഗ്‌രിബ് (ചലചിത്രം)]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3625 || [[നാൻഖടായ്]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3626 || [[മീനാക്ഷി രവീന്ദ്രൻ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3627 || [[22 ° ഹാലോ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3628 || [[ഷാർജ ഇസ്ലാമിക് മ്യൂസിയം]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3629 || [[സെബുവാനോ വിക്കിപീഡിയ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3630 || [[വേൾഡ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഹീമോഫീലിയ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3631 || [[മമാസ റീജൻസി]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3632 || [[Suraj Bhan]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3633 || [[അക്വേറിയം (മലയാളചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3634 || [[ലീച വെർഡെ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3635 || [[ആർസെനിക്കം ആൽബം]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3636 || [[സീ എന്റർടൈൻമെന്റ് എന്റർപ്രൈസസ്]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3637 || [[ഹെമറ്റോപോയിറ്റിക് സിസ്റ്റം]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3638 || [[അമലാപുരം]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3639 || [[അല ആർച്ച ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3640 || [[അഭിനവ് സുന്ദർ നായക്]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3641 || [[വാൻ ഗോഗ് സിൻഡ്രോം]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3642 || [[Sneh Bhargava]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3643 || [[ടിഷ്യു ട്രോപ്പിസം]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3644 || [[Asha Rangappa]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3645 || [[Chaukhamba]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3646 || [[അമേരിക്കൻ സൊസൈറ്റി ഫോർ റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് മെഡിസിൻ]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3647 || [[ഹിന്ദുമതവിശ്വാസം രാജ്യം തിരിച്ച്]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3648 || [[കോർബ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3649 || [[നാളെ ഞങ്ങളുടെ വിവാഹം]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3650 || [[സോഡിയം ബ്രോമൈഡ്]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3651 || [[Swati Mohan]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3652 || [[ബെഞ്ചമിൻ ഗൈ ബാബിംഗ്ടൺ]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3653 || [[ശാലിയൻ]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3654 || [[റൂത്ത് ഫീഫർ]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3655 || [[സുൽത്താൻപുർ ലോധി]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3656 || [[K. T. Dholakia]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3657 || [[Period (periodic table)]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3658 || [[സിൽവർ സയനേറ്റ്]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3659 || [[ക്രോസ്-മാച്ചിംഗ്]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3660 || [[നഗ്ന നേത്രം]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3661 || [[അവൾ കണ്ട ലോകം]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3662 || [[പൊട്ടാസ്യം ബൈകാർബണേറ്റ്]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3663 || [[ബനസ്കാന്ധ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3664 || [[സുരക്ഷിതത്വം]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3665 || [[ഛത്തർ മൻസിൽ]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3666 || [[മധുഗിരി]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3667 || [[ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3668 || [[വിജയ് ബാഗേൽ]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3669 || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സിന്റെ പ്രസിഡണ്ടുമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 85.4 || 0.6 || 
|-
| 3670 || [[ലോക കേൾവി ദിനം]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3671 || [[ചീരാൽ]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3672 || [[ഗാന്ധി ഇന്ത്യയ്ക്കുമുമ്പ്]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3673 || [[Janak Desai]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3674 || [[രാജശിൽ‌പി]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3675 || [[അവൈലബിൾ ലൈറ്റ്]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3676 || [[ഷിജു]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3677 || [[ടി.കെ. അലക്സ്]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3678 || [[ഗോപാൽ ഹരി ദേശ്മുഖ്]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3679 || [[ഹിന്ദുമതം ഭൂട്ടാനിൽ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3680 || [[ജിബോർഡ്]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3681 || [[ജോ ഡങ്ക്ലി]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3682 || [[സാ. കന്തസ്വാമി]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3683 || [[സദനം പി. വി. ബാലകൃഷ്ണൻ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3684 || [[മുസ്‌ലിം വ്യക്തി നിയമം 1937]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3685 || [[Alternanthera pungens]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3686 || [[ഹൈഡ്രോക്സിക്ലോറോക്വിൻ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3687 || [[ഗ്ലൂക്കഗോൺ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3688 || [[സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ദിനം]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3689 || [[റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് മെഡിസിൻ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3690 || [[ഹാൻസ് ലിപ്പർഹേ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3691 || [[അൻഹുഇലോങ്]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3692 || [[ഇന്നർ ന്യൂക്ലിയാർ പാളി]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3693 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് വൈറോളജി, കേരളം]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3694 || [[കിച്ചു ടെല്ലസ്]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3695 || [[ദാരംഗ്-ഉദൽഗുരി ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3696 || [[യുറാൽ സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3697 || [[സോവിയറ്റ് ലിറ്ററേച്ചർ (മാസിക)]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3698 || [[ശ്വാസനാളം]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3699 || [[ഓട്ടോഇമ്മ്യൂണിറ്റി]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3700 || [[ഹിന്ദു കോഡ് ബില്ലുകൾ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3701 || [[ബജാജ് ഓട്ടോ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3702 || [[എസ്. സരസ്വതിയമ്മ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3703 || [[നാഷണൽ കൗൺസിൽ ഓഫ് ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങൾ (യു.കെ)]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3704 || [[വെനീറിയോളജി]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3705 || [[അപ്നാ ദൾ (സോനെലാൽ)]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3706 || [[ലബോറട്ടറി ഫോർ ഇലക്‌ട്രോ-ഒപ്റ്റിക്‌സ് സിസ്റ്റംസ്]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3707 || [[കമ്മട്ടം]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3708 || [[ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ടീറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.3 || 0.0 || 
|-
| 3709 || [[പ്ലാസന്റ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3710 || [[രാജ് സുബ്രഹ്മണ്യം]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3711 || [[പ്രേരണ കോഹ്ലി]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3712 || [[അലൂമിനിയം നൈട്രേറ്റ്]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3713 || [[Stan Swamy]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3714 || [[ഹൃദയം മാറ്റിവെക്കൽ]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3715 || [[N95 മാസ്ക്]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3716 || [[ബാങ്ക് ഓഫ് സിലോൺ]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3717 || [[ബദ്റുദ്ദീൻ അജ്‌മൽ]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3718 || [[നാഗ്പുരി എരുമ]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3719 || [[വിൻയെറ്റിങ്ങ്]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3720 || [[കോമ (വൈദ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3721 || [[Krishen Khanna]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3722 || [[ഹൈബിസ്കസ് ഡൈവേർസിഫോളിയസ്]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3723 || [[തലാരി രംഗയ്യ]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3724 || [[കാതറിൻ ഹിൽഡ ദലീപ് സിംഗ്]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3725 || [[നീലം ഗിരി]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3726 || [[സൈലോകോപ ലാറ്റിപ്പസ്]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3727 || [[ദേവദാസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3728 || [[Lavu Narendranath]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3729 || [[ഇവൻ ഒരു സിംഹം]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3730 || [[കുണ്ടറ ഈസ്റ്റ് തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3731 || [[ശ്രീ അയ്യപ്പനും വാവരും]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3732 || [[സരിത (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3733 || [[സ്നേഹം (1977 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3734 || [[സ്രഷ്ടാവ്]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3735 || [[ചിത്രഭാനു (ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞൻ)]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3736 || [[Vinay K. Nandicoori]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3737 || [[കലാൻചോ ടാരന്റുല]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3738 || [[സസ്തനശാസ്ത്രം]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3739 || [[ഇസബെൽ കെർ]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3740 || [[ആർതർ നിക്കോളെയർ]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3741 || [[കോൺഗ്രസ് (എ)]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3742 || [[നിറഭേദങ്ങൾ]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3743 || [[List of cities by scientific output]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3744 || [[കീർത്തി വർധൻ സിംഗ്]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3745 || [[അന മരിയ സെനോ]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3746 || [[മദ്ധ്യ ജക്കാർത്ത]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3747 || [[E]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3748 || [[K. R. Palaniswamy]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3749 || [[Veni Shankar Jha]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3750 || [[Zulekha Daud]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3751 || [[അതുല്യ. കെ വി.]] || ta || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3752 || [[അവർ ജീവിക്കുന്നു]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3753 || [[കടൽ (1994 ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3754 || [[കാതിൽ ഒരു കിന്നാരം]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3755 || [[കാരാഞ്ചിറ]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3756 || [[ചാഴൂർ]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3757 || [[ജോർഹട്ട് ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3758 || [[തിമിംഗലം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3759 || [[ഭാദോഹി (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3760 || [[സച്ചി]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3761 || [[ഫോട്ടോസെൻസിറ്റിവിറ്റി മൃഗങ്ങളിൽ]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3762 || [[മേരി റൊണാൾഡ് ബിസ്സെറ്റ്]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3763 || [[ക്രോമസോം]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3764 || [[ഇന്ത്യയിലെ ഹരിതവിപ്ലവം]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3765 || [[ആന്റിന്യൂട്രിയന്റ്]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3766 || [[സഫോവു]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3767 || [[Taraprasad Das]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3768 || [[ആർട്ടെമിസ് 1]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3769 || [[ഹിന്ദുമതം തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിൽ]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3770 || [[Stefanie Horovitz]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3771 || [[ലീലാബതി ഭട്ടാചാർജി]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3772 || [[ഇന്ത്യൻ ഹിസ്റ്ററി കോൺഗ്രസ്]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3773 || [[വില്ലി വാൻ നിക്കെർക്ക്]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3774 || [[വൈദ്യപരിശോധന]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3775 || [[വാന്റബ്ലാക്ക്]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3776 || [[Sudarshan K. Aggarwal]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3777 || [[ബിംസ്റ്റെക്]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3778 || [[ലവാഷ്]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3779 || [[മസ്തിഷ്ക മരണം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3780 || [[ഉമ്മദ് സാഗർ അണ]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3781 || [[E7 (countries)]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3782 || [[ദിൻഷ പട്ടേൽ]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3783 || [[സിങ്ക് നൈട്രേറ്റ്]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3784 || [[ഇക്കോടൂറിസം]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3785 || [[ജെന്നിഫർ വിൻഗെറ്റ്]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3786 || [[മഹിന്ദ യാപ അബേവർധന]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3787 || [[Linux Lite]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3788 || [[അമ്മേ അനുപമേ]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3789 || [[ഒരു പൈങ്കിളിക്കഥ]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3790 || [[ചിറയിൻകീഴ് തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3791 || [[വീണ്ടും ചലിക്കുന്ന ചക്രം]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3792 || [[ഹൈഡ്രിയോഡിക് ആസിഡ്]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3793 || [[ഗൂഗിൾ അക്കൗണ്ട്]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3794 || [[Setaria pumila]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3795 || [[Midlothian, Texas]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3796 || [[Anthony Fauci]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3797 || [[മുലയൂട്ടൽ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3798 || [[ബട്ട്ൽ തടാകം]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3799 || [[കള്ളനും ഭഗവതിയും]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3800 || [[ഇതാ സമയമായി]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3801 || [[കറി മീ]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3802 || [[കല്ലട ജലോത്സവം]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3803 || [[ദയൂബന്ദി പ്രസ്ഥാനം]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3804 || [[Jatropha multifida]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3805 || [[മെർഷീന നീനു]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3806 || [[Musa al-Husayni]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3807 || [[Taliban treatment of women]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3808 || [[കായ ടോസ്റ്റ്]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3809 || [[ജിതേന്ദ്ര കുമാർ സിങ്]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3810 || [[Pfizer–BioNTech COVID-19 vaccine]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3811 || [[പെരിയ, കാസർകോഡ്]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3812 || [[സ്വർണം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3813 || [[ഭാവു ദാജി]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3814 || [[Sarashi Ranjan Mukherjee]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3815 || [[കൃഷ്ണാവാലി, ഹംഗറി]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3816 || [[Ludwigia adscendens]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3817 || [[അനാർക്കലി മരിക്കാർ]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3818 || [[താളിയോല രേഖാ മ്യൂസിയം, തിരുവനന്തപുരം]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3819 || [[സലൈൻ ലായനി (മരുന്ന്)]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3820 || [[ലോറി ഇ. ഡോഡ്]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3821 || [[മജെനെ റീജൻസി]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3822 || [[നർഗീസ് മുഹമ്മദി]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3823 || [[Alireza Firouzja]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3824 || [[Andaman and Nicobar Islands (Lok Sabha constituency)]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3825 || [[Bhupathiraju Somaraju]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3826 || [[Prem Chandra Dhanda]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3827 || [[അരുണാചൽ വെസ്റ്റ്   (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3828 || [[ഒബ്സ്റ്റട്രിക്കൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ലണ്ടൻ]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3829 || [[ചെന്നൈ - തിരുവനന്തപുരം എസി സൂപ്പർഫാസ്റ്റ് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3830 || [[തോമസ് ആഷ്ബി (ഡോക്ടർ)]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3831 || [[ദുനം (ഏകകം)]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3832 || [[ദുരന്തം]] || en || 84.6 || 3.8 || 
|-
| 3833 || [[നിരഞ്ജ് മണിയൻപിള്ള രാജു]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3834 || [[ബൻ‌ചോസിയ ട്യൂട്ടൻ‌സിസ്]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3835 || [[മേലാറ്റൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3836 || [[ശുഖലത റാവു]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3837 || [[ഹിരാൽ യാദവ്]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3838 || [[നഗരങ്ങളിൽ ചെന്നു രാപ്പാർക്കാം]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3839 || [[മനുഷ്യരിലെ പരിക്കുകൾ]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3840 || [[കാൽക്കുലേറ്റർ]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3841 || [[Raman Kapur]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3842 || [[സജ്ജാദ് സഹീർ]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3843 || [[എലി ഡുക്കോമ്മൻ]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3844 || [[പാഞ്ഞാൾ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3845 || [[നാഷണൽ മെഡിക്കൽ കമ്മീഷൻ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3846 || [[ആന്ദ്രി ഗുലിയാഷ്കി]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3847 || [[ഡെക്‌സ്ട്രാൻ 40]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3848 || [[സോഡിയം ഓക്സലേറ്റ്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3849 || [[ട്രോമാറ്റോളജി]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3850 || [[10th Lok Sabha]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3851 || [[കലിഖോ പുൽ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3852 || [[സെനി റെബാബ്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3853 || [[ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ രോഗങ്ങൾ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3854 || [[വിവിധ തരം ഹിജാബ്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3855 || [[തമാകൗട്ടോഗ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3856 || [[സ്റ്റുഡിയോകനാൽ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3857 || [[ഹാൻഡ്, ഫൂട്ട് ആൻഡ് മൗത്ത് ഡിസീസ്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3858 || [[ശാരദ ഹോഫ്മാൻ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3859 || [[അനീഷ്  ജി  മേനോൻ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3860 || [[ലി ഷാവോപിംഗ്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3861 || [[ഘടം ഉടുപ്പ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3862 || [[യശോദ പാലയാട്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3863 || [[ഗൂഗിൾ മീറ്റ്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3864 || [[സീദി സായിദ് മോസ്ക്ക്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3865 || [[LIBRIS]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3866 || [[Ormeloxifene]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3867 || [[Shankaracharya]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3868 || [[Wesley So]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3869 || [[അമ്പലത്തറ (തിരുവനന്തപുരം)]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3870 || [[അസ്തമയം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3871 || [[ഇനിയെത്ര സന്ധ്യകൾ]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3872 || [[ചൂണ്ടക്കാരി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3873 || [[യുദ്ധകാണ്ഡം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3874 || [[ലുഡ്മില പ്രോകുനിന-ഓൾസൺ]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3875 || [[ഗ്രാമി ലൈഫ് ടൈം അച്ചീവ്മെന്റ് അവാർഡ്]] || en || 84.4 || 13.0 || 
|-
| 3876 || [[മലവാഴിയാട്ടം]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3877 || [[ഫ്ലൂറസിൻ]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3878 || [[Lorazepam]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3879 || [[Subhankar Banerjee (musician)]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3880 || [[Jamnalal Bajaj Award]] || en || 84.4 || 14.5 || 
|-
| 3881 || [[വൈനു ബാപ്പു ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3882 || [[T. M. A. Pai]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3883 || [[കരിമ്പുലി (അടിക്കടി)]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3884 || [[ലിസ മാറ്റിസൂ-സ്മിത്ത്]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3885 || [[ഹെക്സാവാലൻ്റ് വാക്സിൻ]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3886 || [[Jugal Kishore (physician)]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3887 || [[ജെഫ്രി എപ്സ്റ്റീൻ]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3888 || [[ഗുലാബോ സപേര]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3889 || [[നജീം അർഷാദ്]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3890 || [[ബിവ തടാകം]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3891 || [[List of most valuable crops and livestock products]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3892 || [[Sudhir V. Shah]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3893 || [[ഭോഗർ]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3894 || [[മൈക്കോളജി]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3895 || [[Mysore Manjunath]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3896 || [[ടീജൻ ഭായ്]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3897 || [[എവർട്ടൺ എഫ്.സി.]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3898 || [[എൽ.വി. പ്രസാദ് ഐ ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ട്]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3899 || [[ആരിഫ് അൽ ആരിഫ്]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3900 || [[Chandro Tomar]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3901 || [[ആണും പെണ്ണും]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3902 || [[ഈ വഴി മാത്രം]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3903 || [[മോറാൻ സർക്കാർ]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3904 || [[മറീൻസ്]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3905 || [[അമൽനെർ]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3906 || [[Mahankali Seetharama Rao]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3907 || [[കുപ്പാടി]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3908 || [[ചെങ്കണ്ഠൻ വരമ്പൻ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3909 || [[ബാര ഇമാംബര]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3910 || [[Purshottam Lal Wahi]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3911 || [[അലൂമിനിയം മോണോബ്രോമൈഡ്]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3912 || [[എന്റെ നീലാകാശം]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3913 || [[ചാന്ദ്‌നിചൗക്ക് (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3914 || [[ധരംബീർ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3915 || [[പവിഴമുത്ത് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3916 || [[ബലൂൺ സംവാദം]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3917 || [[ബേരിയം സയനൈഡ്]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3918 || [[രോഗശമനം]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3919 || [[വൃദ്ധന്മാരെ സൂക്ഷിക്കുക]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3920 || [[വെല്ലിംഗ്ഡൺ അയലൻഡ്‌ വാട്ടർ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3921 || [[ഇൻ വിട്രോ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3922 || [[Maryana Iskander]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3923 || [[അഡിപിക് ആസിഡ്]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3924 || [[മേജർ അറ്റ്‌മോസ്ഫെറിക് ചെറ്യെൻ‌കോഫ് എക്സ്പിരിമെന്റ് ടെലസ്കോപ്പ്]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3925 || [[കലാമണ്ഡലം ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3926 || [[ബാഡ്‌ലാൻഡ് ഹണ്ടേഴ്സ്]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3927 || [[ലിബർട്ടി]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3928 || [[അരൂർ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3929 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അമൃത്സർ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3930 || [[കിഷോരി ലാൽ ശർമ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3931 || [[ഹാർഡി തടാകം]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3932 || [[Musella lasiocarpa]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3933 || [[രക്തപരിശോധന]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3934 || [[Tadehagi]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3935 || [[ആനവിരട്ടി]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3936 || [[ഇജ്‌തിബ നദ്‌വി]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3937 || [[ഗർവാൾ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3938 || [[രതിലയം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3939 || [[കലാമണ്ഡലം ബാലസുബ്രഹ്‌മണ്യൻ]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3940 || [[എം.എം. ജോഷി]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3941 || [[പേരില്ലൂർ പ്രീമിയർ ലീഗ് (ഇന്ത്യൻ വെബ് സീരീസ്)]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3942 || [[ശങ്കര നേത്രാലയ]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3943 || [[മദ്രാസ് ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3944 || [[ഇഷ്ടമാണ് പക്ഷെ]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3945 || [[ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള 500 മുസ്‌ലിംകൾ]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3946 || [[ജനനി ജുമർ]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3947 || [[മിക്ക ആൽറ്റോള]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3948 || [[സാൻഡി കോവിലെ ജെറോം]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3949 || [[സ്റ്റീരിയോബ്ലൈൻഡ്നസ്]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3950 || [[മേദക് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3951 || [[മാറ്റുപി]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3952 || [[ദണ്ഡി ബീച്ച്]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3953 || [[ഹൊ റ്റ്രങ്ങ് ദുങ്ങ്]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3954 || [[പി.ആർ. കൃഷ്ണകുമാർ]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3955 || [[അന്തിവെയിലിലെ പൊന്ന്]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3956 || [[എൻഡോമെട്രിറ്റിസ്]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3957 || [[നാവിഗേഷൻ ബാർ]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3958 || [[മതേതരത്വം ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3959 || [[ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ്]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3960 || [[അഗ്നിപർവ്വതം (1979ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3961 || [[അബല(ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3962 || [[പി. ജയരാജൻ]] || en || 84.0 || 8.0 || 
|-
| 3963 || [[ശ്രീ രമ്യ]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3964 || [[എലൻ സ്വാലോ റിച്ചാർഡ്സ്]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3965 || [[രാധ വിശ്വനാഥൻ]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3966 || [[ജല ആവാസവ്യവസ്ഥ]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3967 || [[ട്രാവൽ മെഡിസിൻ]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3968 || [[യുദ്ധം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3969 || [[Cissus javana]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3970 || [[Prahlad Kumar Sethi]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3971 || [[കാൾ കൊല്ലർ]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3972 || [[മാക്രോപസ്]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3973 || [[രാമാനുജൻ ഗണിത പാർക്ക്]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3974 || [[ആനന്ദ സമരക്കൂൺ]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3975 || [[പെർം ഗവർണറേറ്റ്]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3976 || [[Reinwardtia]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3977 || [[രക്തസ്രാവം]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3978 || [[ആശ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3979 || [[വളപട്ടണം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3980 || [[Interim Register of Marine and Nonmarine Genera]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3981 || [[മട്ട അരി]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3982 || [[അജിജേഷ് പച്ചാട്ട്]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3983 || [[യു. ഷറഫ് അലി]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3984 || [[തിരുവനന്തപുരം-അങ്കമാലി ഗ്രീൻഫീൽഡ് ഹൈവേ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3985 || [[സ്വർണ്ണലത രംഗരാജൻ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3986 || [[കേശവൻ വെളുത്താട്ട്]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3987 || [[അഗ്രോണമിക് റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ, ചാലക്കുടി]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3988 || [[ശ്രീ അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഫരീദാബാദ്]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3989 || [[ഫ്ലേവിയ ആഗ്നസ്]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3990 || [[ചുവപ്പ് വാലൻ ഗൗരാമി]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3991 || [[സിമ്പിൾ കപാഡിയ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3992 || [[ആർ. ശ്യാമശാസ്ത്രി]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3993 || [[എപിതെറാപ്പി]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3994 || [[മർദാനി ജുമർ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3995 || [[യോഗേന്ദ്ര മക്വാന]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3996 || [[എച്ച്. നിഡ സെൻ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3997 || [[ഓക്സിഡൈസിംഗ് ഏജന്റ്]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3998 || [[ബട്ടക് മിയാൻ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3999 || [[ചൗധരി സത്യനാരായണ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 4000 || [[Jitendra Kumar Singh]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|}</text>
      <sha1>jx2ua09i20zsnobixdwtu0joydoec5s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652538</id>
      <parentid>4652468</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:53:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>ക്രമം → ക്രമസംഖ്യ</comment>
      <origin>4652538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="177870" sha1="9z2rgecjmbs810gm2f9094qc3opwfr8" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മുഴുവൻ ലേഖനപ്പട്ടികയുടെ ഭാഗം 2/7 (ക്രമസംഖ്യ 2001–4000). യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ ക്രമത്തിൽ. സൂചിക: [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക]]}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമസംഖ്യ !! ലേഖനം !! ഉറവിട ഭാഷ !! യന്ത്രപരിഭാഷ % !! മനുഷ്യതിരുത്തൽ % !! പൈലറ്റിൽ തിരുത്തിയോ
|-
| 2001 || [[ബഞ്ചോസിയ ജമൈസെൻസിസ്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2002 || [[ബഞ്ചോസിയ ലീനിയറിഫോളിയ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2003 || [[മുരളി ശ്രീശങ്കർ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2004 || [[ലൂർദ്ദ് മാതാവ്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2005 || [[വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2006 || [[സെലിനിസെറിയസ് കോസ്റ്റാറിസെനെസിസ്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2007 || [[ഛത്ര മലയിടുക്ക്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2008 || [[ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിറ്റഴിക്കപ്പെട്ട ആൽബങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 92.3 || 1.3 || 
|-
| 2009 || [[ഈഷ റബ്ബ]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2010 || [[പുതുതായി വ്യാവസായികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട രാജ്യം]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2011 || [[Arjunan Rajasekaran]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2012 || [[സലോമി മാസ്വിം]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2013 || [[അപൂർവ രോഗ ദിനം]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2014 || [[ചെറിയ നോഡി ആള]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2015 || [[മാരിബ് ഗവർണറേറ്റ്]] || en || 92.3 || 7.7 || 
|-
| 2016 || [[നദികളിൽ സുന്ദരി യമുന]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2017 || [[റിച്ചാർഡ് ഫ്രോമെൽ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2018 || [[സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്സ് ഓഫ് പാകിസ്താൻ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2019 || [[Medical thermometer]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2020 || [[പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ട് (സിനിമ)]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2021 || [[Syed Mohammad Sharfuddin Quadri]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2022 || [[ന്യൂ വൃന്ദാവൻ, പടിഞ്ഞാറൻ വെർജീനിയ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2023 || [[വട്ടവട]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2024 || [[Neelam Kler]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2025 || [[വൽസാദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2026 || [[സ്വാമി ശാന്താനന്ദ സരസ്വതി]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2027 || [[പേശി വ്യവസ്ഥ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2028 || [[Jaiveer Agarwal]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2029 || [[കോണ്ട്രാസെപ്ഷൻ (ജേണൽ)]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2030 || [[ബർമിംഗ്ഹാം വിമൻസ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2031 || [[ആലീസ് എക്ക]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2032 || [[ക്യാബോ ദെൽഗാഡോ പ്രവിശ്യ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2033 || [[ബിദർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2034 || [[പത്രസ്വാതന്ത്ര്യം ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2035 || [[തുളസിപൂർ സംസ്ഥാനം]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2036 || [[Institute of Microbial Technology]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2037 || [[അൻകുവാബെ ജില്ല]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2038 || [[Alexandra Kosteniuk]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2039 || [[ഫെർണാണ്ടോ സൊളാനസ്]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2040 || [[ടൈറ വുൾഫ്സ്ബർഗ്]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2041 || [[ശ്രീകൃഷ്ണ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2042 || [[പരശുരാമപ്രതിമ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2043 || [[ശ്രീ ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രി ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2044 || [[Jagdish Narain Sinha]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2045 || [[ഒരു മുഖം പല മുഖം]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2046 || [[തർണക് നദി]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2047 || [[മേക്കർപ്ലെയ്ൻ]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2048 || [[റോസക്കുട്ടി]] || en || 92.2 || 7.8 || 
|-
| 2049 || [[നോൺസെൻസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2050 || [[നാച്ചോ ഫെർണാണ്ടസ്]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2051 || [[Pawan Raj Goyal]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2052 || [[ജുവൽ മേരി]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2053 || [[മമുജു (നഗരം)]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2054 || [[2+2 മന്ത്രിതല സംഭാഷണം]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2055 || [[ഹനുമാൻ ബേനിവാൾ]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2056 || [[ഡ്യൂപ്ലിക്കേറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2057 || [[ഗാന്ധി ദ മാൻ]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2058 || [[ആസിഡ് ആക്രമണം]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2059 || [[ஞ்]] || ta || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2060 || [[ഖാലി പേഴ്സ് ഓഫ് ബില്യണയേഴ്സ്]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2061 || [[രഘുവംശം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2062 || [[ശങ്കർ സ്മാരക ദേശീയ കാർട്ടൂൺ മ്യൂസിയവും ആർട്ട് ഗാലറിയും]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2063 || [[സീസിയം അസറ്റേറ്റ്]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2064 || [[സ്കിയ ഗ്രാഫിക്സ് എൻജിൻ]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2065 || [[പരമാർദ്ദി]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2066 || [[3ഡി അൾട്രാസൗണ്ട്]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2067 || [[മലയാളത്തിലെ കടമെടുത്തപദങ്ങൾ]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2068 || [[ഹൈമനോറാഫി]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2069 || [[C/2022 E3 (ZTF)]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2070 || [[കടമ്പ]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2071 || [[പിൻനിലാവ്]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2072 || [[വൊളൊഡിമിർ സെലെൻസ്കി]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2073 || [[കൊറലൈൻ അഡാ എംകി]] || en || 92.1 || 7.9 || 
|-
| 2074 || [[Australian Plant Name Index]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2075 || [[പ്രതീക്ഷ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2076 || [[ഫ്ലെച്ച് (നോവൽ)]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2077 || [[പ്രബന്ധ-ചിന്താമണി]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2078 || [[എന്നും യെല്ലൊ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2079 || [[ബിലാസ്പൂർ ജില്ല]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2080 || [[Hypodermic needle]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2081 || [[Keiki R. Mehta]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2082 || [[മഹാവീര്യർ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2083 || [[നിസാമിയ ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2084 || [[ഫിലിപ്പീൻ ജേഡ് സംസ്കാരം]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2085 || [[All India Institute of Medical Sciences, Jodhpur]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2086 || [[ചിയുരെ ജില്ല, മൊസാംബിക്]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2087 || [[ഫ്ലൂറോഅസെറ്റിക് ആസിഡ്]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2088 || [[രാധാദേവി ജഗേശ്വരി മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2089 || [[വള്ളത്തോൾനഗർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2090 || [[സംഗീത ആസാദ്]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2091 || [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2092 || [[നീലത്താമര (1979 ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2093 || [[നില ഓരില]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2094 || [[കൂരൽ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2095 || [[ജേണൽ ഓഫ് വിമൻസ് ഹെൽത്ത്]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2096 || [[Love Never Felt So Good]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2097 || [[സുജുദ്]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2098 || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് പാകിസ്താൻ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2099 || [[ദിഫു മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2100 || [[ജ്യോതിർമഠം]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2101 || [[Harballabh Sangeet Sammelan]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2102 || [[എ.സി. സുബ്ബ റെഡ്ഡി ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2103 || [[നീയോ ഞാനോ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2104 || [[ഫോറം തോംസൺ മാൾ]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2105 || [[മഹാലക്ഷ്മി (നടി)]] || en || 92.0 || 8.0 || 
|-
| 2106 || [[G. S. Sainani]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2107 || [[അൽ ഹരിത്  ഇബ്നു അവ്ഫ്]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2108 || [[Union List of Artist Names]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2109 || [[Dmitri Ivanovsky]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2110 || [[Ram Kumar Caroli]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2111 || [[ചെമ്പൈ മെമ്മോറിയൽ ഗവണ്മെന്റ് മ്യൂസിക് കോളേജ്, ചിറ്റൂർ]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2112 || [[ദർശന ബാനിക്]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2113 || [[പ്രദീപ് കോട്ടയം]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2114 || [[Keshavrao Krishnarao Datey]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2115 || [[ഇരട്ടയാർ]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2116 || [[ഫിസിഡെൻസ് പൊഖ്രെൻസിസ്]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2117 || [[മാർബിൾ (സോഫ്റ്റ്‍വെയർ)]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2118 || [[സെൻസറി ടൂറിസം]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2119 || [[വാർധ ജില്ല]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2120 || [[കർണ്ണപർവം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2121 || [[തോബാമ]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2122 || [[ശിക്കാരി ശംഭു (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2123 || [[രോഗകാരി]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2124 || [[നേഹ ദീക്ഷിത്]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2125 || [[ദിവ്യ എസ്. അയ്യർ]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2126 || [[നിർമ്മൽ പാലാഴി]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2127 || [[Mayilvahanan Natarajan]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2128 || [[Chetan Eknath Chitnis]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2129 || [[വിദ്യാരംഭം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2130 || [[മരിയൻ യംഗ്]] || en || 91.9 || 8.1 || 
|-
| 2131 || [[V. G. Jog]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2132 || [[Rathin Datta]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2133 || [[ആലുവ കൊട്ടാരം]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2134 || [[ധ്രുവസംഗമം]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2135 || [[ജയ് ഗണേഷ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2136 || [[മഹേഷും മാരുതിയും]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2137 || [[Indira Nath]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2138 || [[കെ. രാജഗോപാൽ (സംവിധായകൻ)]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2139 || [[പെൽവിക് മസാജ്]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2140 || [[ഇന്ദ്രപുരി ബാരേജ് പദ്ധതി]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2141 || [[അറ്റാഷേ]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2142 || [[B. Ramana Rao]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2143 || [[തുഷാർ വെള്ളാപ്പള്ളി]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2144 || [[വിജയകുമാർ വൈശാഖ്]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2145 || [[സുരേഷ് ഉണ്ണിത്താൻ]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2146 || [[Krishna Chandra Chunekar]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2147 || [[വലീമ]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2148 || [[ഏണസ്റ്റ് ലുഡ്വിഗ് ആൽഫ്രഡ് ഹെഗർ]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2149 || [[കടുരി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2150 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1987)]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2151 || [[പ്രിഡേറ്റർ (വേട്ടക്കാരൻ)]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2152 || [[സെമിനാർസ് ഇൻ പെരിനാറ്റോളജി]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2153 || [[Sathees Chukkurumbal Raghavan]] || en || 91.8 || 8.2 || 
|-
| 2154 || [[മിമി ടാങ്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2155 || [[ജാസ്മീൻ പതേജ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2156 || [[പക (റിവർ ഓഫ് ബ്ലഡ്)]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2157 || [[ഗംഗാവലി നദി]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2158 || [[ബക്കാരി കോനെ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2159 || [[നിത്യഹരിതനായകൻ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2160 || [[മെറ്റേണൽ-ഫീറ്റൽ മെഡിസിൻ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2161 || [[സലിം അബ്ദുൾ കരീം]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2162 || [[മോണ്ട്സെറാത്ത്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2163 || [[ഗ്ലോബൽ ലൈബ്രറി ഓഫ് വിമൻസ് മെഡിസിൻ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2164 || [[കലാഭവൻ നവാസ്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2165 || [[നാട്രോൺ (സോഫ്റ്റ്‍വെയർ)]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2166 || [[ഏഷ്യ-പസഫിക് എക്കണോമിക് കോഓപ്പറേഷൻ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2167 || [[മലബാർ ക്യാൻസർ സെന്റർ, തലശ്ശേരി]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2168 || [[ഹൈപ്പർതെക്കോസിസ്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2169 || [[ഒക്സാന ഷ്വേറ്റ്സ്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2170 || [[Uğur Şahin]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2171 || [[S]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2172 || [[Sushovan Banerjee]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2173 || [[ആഴി അലയാഴി]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2174 || [[ആൽക്കേയ്‍നുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2175 || [[ഉത്രാട രാത്രി]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2176 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അനന്ത്നാഗ്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2177 || [[ചാനാ കടൻ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2178 || [[ജന്തർ മന്തർ, വാരണാസി]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2179 || [[ജേണൽ ഓഫ് സൈക്കോസോമാറ്റിക് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് &amp; ഗൈനക്കോളജി]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2180 || [[തെക്കൻ ദില്ലി (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2181 || [[ദന്തഗോപുരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2182 || [[ദേ ഇങ്ങോട്ട് നോക്കിയേ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2183 || [[നാടൻ പെണ്ണും നാട്ടുപ്രമാണിയും]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2184 || [[പടിയൂർ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2185 || [[പ്രതികൂല വാസ്തുവിദ്യ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2186 || [[റൗഡി രാമു]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2187 || [[വാരിക്കുഴി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2188 || [[വേൾഡ് ഇമ്മ്യൂണൈസേഷൻ വീക്ക്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2189 || [[ശരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2190 || [[ശ്രീനാരായണ ട്രസ്റ്റ്]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2191 || [[ശ്രീരഞ്ജനി സന്താനഗോപാലൻ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2192 || [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫിഷറീസ് എഡ്യൂക്കേഷൻ]] || en || 91.7 || 8.3 || 
|-
| 2193 || [[പിപ്പാ ബക്ക]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2194 || [[ജോഷ്പാര]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2195 || [[സോൺ റൂജ്]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2196 || [[ജീനോം (ജീവശാസ്ത്രം)]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2197 || [[Anand Mahindra]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2198 || [[ഗല്ല ജയദേവ്]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2199 || [[മോയ്സ് പസിയോർനിക്]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2200 || [[Alma mater]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2201 || [[ജൈരൊ റോഡ്രിഗസ്]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2202 || [[ഹെൽമിൻതോളജി]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2203 || [[മഹാരാജാ അഗ്രസെൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അഗ്രോഹ]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2204 || [[ശോഭ ബ്രൂട്ട]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2205 || [[ചൗധരി റഹ്മത്ത് അലി]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2206 || [[വിത്തിൻ സെക്കന്റ്സ്]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2207 || [[ബംഗ്ലാദേശിൽ ഗർഭച്ഛിദ്രം]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2208 || [[പ്രുനെല്ല ബ്രയൻസ്]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2209 || [[ഉരു (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2210 || [[ചൂതാട്ടം]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2211 || [[മുള്ളൂർക്കര തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2212 || [[കാൽഡെറ]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2213 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, ചണ്ഡീഗഡ്]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2214 || [[സിലോൺ പൗരത്വ നിയമം]] || en || 91.6 || 8.4 || 
|-
| 2215 || [[Manike Mage Hithe]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2216 || [[തൂവൽസ്പർശം]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2217 || [[Ram Harsh Singh]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2218 || [[ഹിന്ദുമതം ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2219 || [[3rd Lok Sabha]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2220 || [[സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ കോട്ടൺ റിസർച്ച്]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2221 || [[നാഷണൽ ചൈൽഡ്‌ബർത്ത് ട്രസ്റ്റ്]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2222 || [[ലാബിയൽ ഫ്യൂഷൻ]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2223 || [[F]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2224 || [[ദിബ്ബ അൽ-ഫുജൈറ]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2225 || [[വല്ലാത്ത പഹയൻ]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2226 || [[ഇഞ്ച്]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2227 || [[Sanjeev Bagai]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2228 || [[പ്രേമ രാമമൂർത്തി]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2229 || [[ആർഎൽവി–ടിഡി]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2230 || [[K. Narayanaswamy Balaji]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2231 || [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മില്ലറ്റ് റിസർച്ച്]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2232 || [[കെണി (ചലച്ചിത്രം]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2233 || [[ലിയ ടെസ്റ്റ്]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2234 || [[വജൈനൽ അൾട്രാസോണോഗ്രഫി]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2235 || [[കിരൺ മാർട്ടിൻ]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2236 || [[Compound eye]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2237 || [[അരിപ്പു കോട്ട]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2238 || [[മീന വാർപുഡ്കർ]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2239 || [[ഹെർമൻ ലോലിൻ]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2240 || [[Vasily Dokuchaev]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2241 || [[വെൺചിറകൻ മൈന]] || en || 91.5 || 8.5 || 
|-
| 2242 || [[ദി എറ്റേണൽ സിറ്റി]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2243 || [[ദ്യൗസ്പതി]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2244 || [[ആൻ നെഖേൽ കോട്ട]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2245 || [[ഈറ്റപ്പൊളപ്പൻ]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2246 || [[തിലക്ധാരി സിംഗ്]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2247 || [[നന്ദിഗാം സുരേഷ്]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2248 || [[നൈനിറ്റാൽ-ഉദംസിംഗ നഗർ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2249 || [[മാനഗരം]] || ta || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2250 || [[Guruvayur Dorai]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2251 || [[ഇന്റർനാഷണൽ പ്ലാന്റ് പ്രൊട്ടക്ഷൻ കൺവെൻഷൻ]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2252 || [[മേജർ]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2253 || [[വഹപ് സനാൽ]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2254 || [[സഹസ്രധാര]] || hi || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2255 || [[തിരുത്തൽവാദി]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2256 || [[സ്നേഹിക്കാൻ സമയമില്ല]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2257 || [[ചെന്നൈ മാത്തമറ്റിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2258 || [[ക്രുതിവെന്നു മണ്ഡൽ]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2259 || [[Brahm Shanker Srivastava]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2260 || [[Mohan Kameswaran]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2261 || [[അഭിമന്യു പുരാണിക്]] || en || 91.4 || 8.6 || 
|-
| 2262 || [[ഭരണിക്കാവ്]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2263 || [[രാം സ്വരൂപ് ശർമ്മ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2264 || [[കുർദ്ദിഷ് പാചകം]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2265 || [[ബീഗം സഫർ അലി]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2266 || [[ഇന്ത്യ ക്ലൈമറ്റ് കൊളാബറേറ്റീവ്]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2267 || [[ഒറ്റയാൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2268 || [[Pukhraj Bafna]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2269 || [[ഇന്ത്യ ഓഫീസ്]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2270 || [[Sanjaya Rajaram]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2271 || [[ഹീരാബായ് ടാറ്റ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2272 || [[Uttamchand Khimchand Sheth]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2273 || [[അക്ബർ ചായ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2274 || [[അമർ ലെനിൻ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2275 || [[ആശിഷ് സിംഗ് പട്ടേൽ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2276 || [[കാന്തിലാൽ എച്ച് സഞ്ചേട്ടി]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2277 || [[തണൽ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2278 || [[വരുണ ഷെട്ടി]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2279 || [[വീക്കുചെണ്ട]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2280 || [[സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ആന്റ് സെന്റ് പോൾസ് ചർച്ച്, കോലഞ്ചേരി]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2281 || [[എട്ടിമടൈ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2282 || [[ഓട്ടോക്സിഡേഷൻ]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2283 || [[പ്രമീള ഗുരുമൂർത്തി]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2284 || [[പസഫിക് പ്ലേസ് (സിയാറ്റിൽ)]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2285 || [[മങ്കിപോക്സ്]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2286 || [[കാനൗജ്]] || en || 91.3 || 8.7 || 
|-
| 2287 || [[Georgios Papanikolaou]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2288 || [[കർമൻ രേഖ]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2289 || [[കൃഷ്ണ കുമാർ (നടൻ)]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2290 || [[നാരായം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2291 || [[പൊകണ പ്രാവ്]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2292 || [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ക്ലാസ് റൂം]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2293 || [[M. C. Pant]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2294 || [[ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2295 || [[രണ്ട് നയാ പൈസ നാണയം]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2296 || [[Narayana Panicker Kochupillai]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2297 || [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ജംഷദ്‌പൂർ]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2298 || [[ഓർത്തോപീഡിക് സർജറി]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2299 || [[Bipin Rawat]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2300 || [[Dennis Lo]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2301 || [[ഡിവൈൻ ലൈഫ് സൊസൈറ്റി]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2302 || [[ഷാരോൺ എ. സാവേജ്]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2303 || [[രാജശ്രീ പൊന്നപ്പ]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2304 || [[ലക്ഷദ്വീപ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2305 || [[ഇന്റർനാഷണൽ ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഗൈനക്കോളജി ആൻഡ് ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ്]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2306 || [[C. U. Velmurugendran]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2307 || [[പാതിരാത്രി]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2308 || [[ഫ്രാങ്കോയിസ് മൗറിസോ]] || en || 91.2 || 8.8 || 
|-
| 2309 || [[Bharath Subramaniyam]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2310 || [[അസിഡുലന്റ്]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2311 || [[ചുണ്ടേൽ]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2312 || [[ഗാന്ധിഭവൻ ഇന്റർനാഷണൽ ട്രസ്റ്റ്]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2313 || [[റോജിൻ തോമസ്]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2314 || [[Khalid Hameed, Baron Hameed]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2315 || [[ഭീമന്റെവഴി]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2316 || [[Daya Kishore Hazra]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2317 || [[Hariharan Srinivasan]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2318 || [[വിൻഡോസ് 11]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2319 || [[Lake Izabal]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2320 || [[List of chief ministers of Chhattisgarh]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2321 || [[ഇമാംബര ഷാ നജാഫ്]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2322 || [[കൊച്ചാൾ]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2323 || [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രാജ്നന്ദ്ഗാവ്]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2324 || [[ടെംഗർ മരുഭൂമി]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2325 || [[മാമലകൾക്കപ്പുറത്ത്]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2326 || [[പതഞ്ജലി യോഗപീഠം]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2327 || [[Arvinder Singh Soin]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2328 || [[ബോസ്നിയ (പ്രദേശം)]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2329 || [[ബഫവെന്റോ കാസിൽ]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2330 || [[എന്നെ ഞാൻ തേടുന്നു]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2331 || [[കഥയിലെ നായിക]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2332 || [[ജോൺ ഏലിയറ്റ് ഡ്രിങ്ക്  വാട്ടർ ബെത്യൂൺ]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2333 || [[ലുഡ്വിഗ് ബാൻഡ്ൽ]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2334 || [[വെള്ളേപ്പം (മലയാള ചലച്ചിത്രം)]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2335 || [[ഫക്കീർ]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2336 || [[ഗർഭാവസ്ഥയിലെ ഹൈപ്പർകൊയാഗുലബിലിറ്റി]] || en || 91.1 || 8.9 || 
|-
| 2337 || [[ഗാലിയം ട്രൈക്ലോറൈഡ്]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2338 || [[സായ് തംഹങ്കർ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2339 || [[ഐശ്വര്യ (നടി)]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2340 || [[ജേണൽ ഓഫ് മെറ്റേണൽ-ഫീറ്റൽ ആൻഡ് നിയോനാറ്റൽ മെഡിസിൻ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2341 || [[ബഹിരാകാശ പര്യവേഷണം]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2342 || [[Sri Venkateswara Institute of Medical Sciences]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2343 || [[Mani Kumar Chetri]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2344 || [[Turner falls]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2345 || [[ഉമിസ്ക് ദ്വീപ്]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2346 || [[നവജോത് കൗർ സിദ്ധു]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2347 || [[പ്ലേഗ് വാക്സിൻ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2348 || [[വാൻഡെല്ലിയ ഡിഫ്യൂസ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2349 || [[പമേല ടോളിമാൻ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2350 || [[68-ാമത് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2351 || [[St Joseph's Higher Secondary School, Thalassery]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2352 || [[സ്ത്രീകൾക്കും ആശുപത്രികൾക്കുമുള്ള മെഡിക്കൽ കോളേജ് (ബംഗ്ലാദേശ്)]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2353 || [[കമല ബാലകൃഷ്ണൻ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2354 || [[M. Krishnan Nair (doctor)]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2355 || [[Roy Yorke Calne]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2356 || [[ഓക്സിജൻ തെറാപ്പി]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2357 || [[ലക്ഷ്മിനാരായണ വൈദ്യനാഥൻ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2358 || [[ലളിതശ്രീ]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2359 || [[ആര്യഭട്ട നോളജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 91.0 || 9.0 || 
|-
| 2360 || [[കരിക്കൻവില്ല കൊലപാതകം]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2361 || [[ചാമുണ്ഡി]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2362 || [[Jal Minocher Mehta]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2363 || [[Om Dutt Gulati]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2364 || [[Shiela Mehra]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2365 || [[അഞ്ചാമത് ലോകസഭ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2366 || [[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി മെഡിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2367 || [[അഴീക്കൽ ബീച്ച്]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2368 || [[ആരതി]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2369 || [[എഎജിഎൽ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2370 || [[എഗിൻ ഗോൾ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2371 || [[കവിത നെഹെമിയ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2372 || [[ഡെൻഡ്രോഫ്തോ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2373 || [[ധൻബാദ് ജില്ല]] || hi || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2374 || [[പുല്ലൂർ, മലപ്പുറം]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2375 || [[ഫോണ്ടെ അലിക്സോ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2376 || [[ബാർകോഡ് റീഡർ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2377 || [[ഭ്രഷ്ട് (ചലച്ചിതം)]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2378 || [[മൊഹമദു മുസ്തഫ ജിനിംഗ്]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2379 || [[മൌല]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2380 || [[യുറേഷ്യൻ ഗ്രിഫോൺ കഴുകൻ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2381 || [[വടക്കേക്കോട്ട മെട്രോ നിലയം]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2382 || [[വർധമാൻ മഹാവീർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2383 || [[സരിൻ‍ഡ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2384 || [[സീരിയസ് ഫ്രോഡ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ഓഫീസ്]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2385 || [[സുധാകരൻ രാമന്തളി]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2386 || [[എൻഡോമെട്രിയോസിസ്]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2387 || [[സുശീല അനിത ബാനർജി]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2388 || [[ബ്രിഡ് റയാൻ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2389 || [[സുധാകർ അധികാരി]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2390 || [[ശ്രീരാമന്റെ പ്രതിമ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2391 || [[ഡാൽഡ]] || en || 90.9 || 9.1 || 
|-
| 2392 || [[ജാതകം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2393 || [[റേഡിയോളജി]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2394 || [[Leon Luke Mendonca]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2395 || [[R. Kesavan Nair]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2396 || [[ദുരന്ത ടൂറിസം]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2397 || [[മായാ സീത]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2398 || [[ഡി-8 ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ ഇക്കണോമിക് കോഓപ്പറേഷൻ]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2399 || [[ക്രിസ്ത്യൻ വ്യക്തി നിയമങ്ങൾ]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2400 || [[ഗൂഗിൾ ക്ലാസ്സ്റൂം]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2401 || [[ഔസേപ്പിന്റെ ഒസ്യത്ത്]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2402 || [[ദി ഓറഞ്ച് സ്കൈ]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2403 || [[ആശ മൗര്യ]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2404 || [[സി. ലാൽറോസംഗ]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2405 || [[Natteri Veeraraghavan]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2406 || [[E. T. Narayanan Mooss]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2407 || [[പിയറി കാർഡിൻ]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2408 || [[വാട്ടർ ജെറ്റ് കട്ടിങ്ങ്]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2409 || [[അപ്പോളോ ആശുപത്രി]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2410 || [[ഉദയ്പൂർ സോളാർ ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 90.8 || 9.2 || 
|-
| 2411 || [[Prithipal Singh Maini]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2412 || [[അങ്കക്കുറി]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2413 || [[അമേരിക്കൻ പൊൻമണൽക്കോഴി]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2414 || [[ഗിരിദി ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2415 || [[പാപ്പൻ]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2416 || [[ബച്ചോർ പശു]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2417 || [[റെജീന ഗുഹ]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2418 || [[രജിഷ വിജയൻ]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2419 || [[Sphenoclea zeylanica]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2420 || [[ചെല്ലോ ഷോ]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2421 || [[പാനീയം]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2422 || [[വാൽഡിമാർ ഹാഫ്‍കിൻ]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2423 || [[ശുറെഹ്ബിൽ ഇബ്നു ഹസാന]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2424 || [[ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ സർവ്വീസ്]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2425 || [[Ashwini Bhide-Deshpande]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2426 || [[അമ്പത് പൈസ നാണയം]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2427 || [[എറണാകുളം-വേളാങ്കണ്ണി എക്സ്പ്രസ്]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2428 || [[ദിഗ്വിജയം]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2429 || [[നോർമ റെസ്റ്റിയോക്സ്]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2430 || [[വിചാരണ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2431 || [[ബാഷനോസോറസ്]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2432 || [[ഹരിശ്രീ അശോകൻ]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2433 || [[എം.സി. അൽബുക്കർക്ക്]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2434 || [[നാം തമിഴർ കച്ചി]] || ta || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2435 || [[കടയ്ക്കാവൂർ]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2436 || [[നിന സബ്നാനി]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2437 || [[സിൽവർ കാർബണേറ്റ്]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2438 || [[സ്വാമി കർപാത്രി]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2439 || [[ലാമേസ് ടെക്നിക്]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2440 || [[Sivapatham Vittal]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2441 || [[റാണി വിജയ ദേവി]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2442 || [[കിറ്റി ശിവറാവു]] || en || 90.7 || 9.3 || 
|-
| 2443 || [[സിരിഷ ബാൻഡ്ല]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2444 || [[Javed Agrewala]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2445 || [[ഹാലി എർലെ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2446 || [[ആൾട്ട് ന്യൂസ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2447 || [[Farokh Udwadia]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2448 || [[അടൽ മെഡിക്കൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2449 || [[ഇന്നർ പ്ലെക്സിഫോം പാളി]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2450 || [[എലിസബത്ത് വാറെൻ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2451 || [[കൃഷ്ണ വാലി (പശു)]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2452 || [[കേപ് വെർദെ ചെറിയ ഷിയർ‌വാട്ടർ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2453 || [[ഗ്രീൻ ടുബാക്കോ സിക്ക്നെസ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2454 || [[പൈങ്ങാമുക്ക്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2455 || [[ഫെർണാണ്ട് ലാമേസ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2456 || [[മഹുവ സർക്കാർ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2457 || [[മുള്ളൻ (മത്സ്യം)]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2458 || [[റേഡിയോബയോളജി]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2459 || [[Prakash Narain Tandon]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2460 || [[സോഹൻ സീനുലാൽ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2461 || [[സുദുർപശ്ചിം പ്രവിശ്യ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2462 || [[റൈസോബിയം]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2463 || [[പിംഗ് ഷാങ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2464 || [[Satish K. Gupta]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2465 || [[വീഡിയോഗ്രഫി]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2466 || [[കൃഷാന്ദ് ആർ. കെ.]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2467 || [[ജോണി സിൻസ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2468 || [[തച്ചടി പ്രഭാകരൻ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2469 || [[ദെ ഹാവിലാൻഡ് കാനഡ DHC-6 ട്വിൻ ഓട്ടർ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2470 || [[കാൽസ്യം സയനാമൈഡ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2471 || [[വോളോദാർ മുർസിൻ]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2472 || [[ആൻഡമാൻ ആൻഡ് നിക്കോബാർ ഐലൻ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2473 || [[മോർണിംഗ് സിക്ക്നസ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2474 || [[ആർമി കോളേജ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 90.6 || 9.4 || 
|-
| 2475 || [[കീർത്തി ഷെട്ടി]] || ta || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2476 || [[മോഹിത് ശർമ (സൈനികൻ)]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2477 || [[വസന്തി എൻ. ഭട്ട്-നായക്]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2478 || [[ഹനിയ മോർസി ഫാദൽ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2479 || [[മെസെലൂൺ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2480 || [[മേരി ഡ്യൂറോച്ചർ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2481 || [[എവ്‌ലിൻ നബുന്യ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2482 || [[ഗോശ്രീ പാലങ്ങൾ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2483 || [[ഡാനിഷ് സിദ്ദിഖി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2484 || [[വൾവാർ വെസ്റ്റിബുലിറ്റിസ്]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2485 || [[ഐനുൽ ഹൂദ്]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2486 || [[സ്വാന്റേ പാബോ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2487 || [[സ്മാർട്ട് സിറ്റികൾ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2488 || [[മധേഷ് പ്രവിശ്യ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2489 || [[ബനിയാസ്, ലെവന്റ് പ്രദേശം]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2490 || [[ഷിപ്രാനദി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2491 || [[26 വേപ്പംപാട്ട് പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2492 || [[P. Namperumalsamy]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2493 || [[അത്തം ചിത്തിര ചോതി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2494 || [[അറേബ്യൻ ഈഗിൾ-ഔൾ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2495 || [[അവകാശം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2496 || [[ആയിരം നാവുള്ള അനന്തൻ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2497 || [[ഉദ്യാനലക്ഷ്മി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2498 || [[എം. കൃഷ്ണൻ നായർ (സംവിധായകൻ)]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2499 || [[എന്റെ ട്യൂഷൻ ടീച്ചർ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2500 || [[ഗാരി നെവിൽ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2501 || [[ചേതൻ ജയലാൽ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2502 || [[ജോസഫ് സ്പാത്ത്]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2503 || [[ജോർദാനിലെ വിനോദസഞ്ചാരം]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2504 || [[തിരൂരങ്ങാടി ബാപ്പു മുസ്‌ലിയാർ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2505 || [[തൗഹിദുൽ അനോവർ ചൗധരി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2506 || [[നാൻസി വൈ. ലീ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2507 || [[മുഹമ്മദ് ബിൻ റാശിദ് ലൈബ്രറി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2508 || [[സ്പെഷ്യൽ പ്രോഗ്രാം ഓഫ് അസിസ്റ്റഡ് റീപ്രൊഡക്ഷൻ]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2509 || [[സ്വപ്നമേ നിനക്കു നന്ദി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2510 || [[ഒബ്സ്റ്റട്രിക്ക്സ്]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2511 || [[ശിവറാം മണി]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2512 || [[ഏഷ്യാനെറ്റ് മൊബൈൽ ടി.വി.]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2513 || [[അൾട്രാസൗണ്ട്]] || en || 90.5 || 9.5 || 
|-
| 2514 || [[ഇന്ത്യൻ 1 നയാപൈസാ നാണയം]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2515 || [[പൊയ്‌ക്കാൽ കുതിര ആട്ടം]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2516 || [[റിഷബ് ഷെട്ടി]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2517 || [[സാം അഗർവാൾ]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2518 || [[അഭിനയ (കന്നഡ നടി)]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2519 || [[ചട്ടക്കാരി (1974 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2520 || [[ഗബ്ബ്രോ]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2521 || [[വെയ്-ഷൗ ഹു]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2522 || [[ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2523 || [[പച്ച വെളിച്ചം]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2524 || [[എസ്‌പ്ലോയ്ഡ് (കമ്പ്യൂട്ടർ സുരക്ഷ)]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2525 || [[എറിസിഫെ സികോറാസെറം]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2526 || [[സെൻട്രൽ മമുജു റീജൻസി]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2527 || [[യൂട്രിക്കുലേറിയ ഗിബ്ബ]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2528 || [[സർജാനോ ഖാലിദ്]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2529 || [[മ്യൂസിൻ-16]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2530 || [[ചുവന്ന കാന്ധാരി (പശു)]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2531 || [[വിജയൻ പിള്ള]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2532 || [[Kalyan Banerjee (homoeopath)]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2533 || [[ഗീത സെൻ]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2534 || [[നീലിമ നിഗം]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2535 || [[Dinakar Mashnu Salunke]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2536 || [[ന്യൂറോഫിസിയോളജി]] || en || 90.4 || 9.6 || 
|-
| 2537 || [[വെബിനാർ]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2538 || [[കോൺസ്റ്റൻസ് ഫ്രോസ്റ്റ്]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2539 || [[Mahendra Bhandari]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2540 || [[ബയോഫൈറ്റം]] || en || 90.3 || 17.3 || 
|-
| 2541 || [[A. Marthanda Pillai]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2542 || [[Spigelia anthelmia]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2543 || [[പ്രമുഖ സൂഷ്മജീവിശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ പട്ടിക]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2544 || [[സ്വത്ത് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2545 || [[ഹന്ന സെൻ]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2546 || [[ഇന്ത്യൻ അഗ്രികൾച്ചറൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2547 || [[Senna spectabilis]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2548 || [[ഇന്ത്യയിലെ മതം]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2549 || [[B. N. B. Rao]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2550 || [[Kobe Bryant]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2551 || [[കുടക്കാച്ചിറ]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2552 || [[തമിഴക വെട്രി കഴകം]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2553 || [[മിൽട്ടൺ ആന്റണി]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2554 || [[സുശീല കെർക്കെറ്റ]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2555 || [[P.D. Hinduja National Hospital and Medical Research Centre]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2556 || [[ദുരു ഷാ]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2557 || [[സൺ‌ഡേ 7 പി‌എം]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2558 || [[M. G. Deo]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2559 || [[നോവൽ കൊറോണ വൈറസ്]] || en || 90.3 || 9.7 || 
|-
| 2560 || [[ജയചാമരാജേന്ദ്ര വൊഡയാർ]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2561 || [[അർച്ചന ടീച്ചർ]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2562 || [[ആദിപാപം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2563 || [[ആമ്ന ഷെരീഫ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2564 || [[ഇര തേടുന്ന മനുഷ്യർ]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2565 || [[നീര ദേശായ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2566 || [[പകർച്ചവ്യാധി നോവൽ)]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2567 || [[മാർ തോമ ചെറിയപള്ളി, കോതമംഗലം]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2568 || [[ബൂസ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2569 || [[വീഡിയോ-ഒക്കുലോഗ്രഫി]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2570 || [[ശ്യാം മോഹൻ]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2571 || [[സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് (അകോല)]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2572 || [[അദബ് (ഇസ്‌ലാം)]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2573 || [[Milind Vasant Kirtane]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2574 || [[ജസ്റ്റിൻ ലോംഗ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2575 || [[Amacrine cell]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2576 || [[ചാൾസ് ഡെലൂസീന മേഗ്സ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2577 || [[സിൽവർ സൾഫൈഡ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2578 || [[Joseph Barnett Kirsner]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2579 || [[അദ്നാൻ അബിദി]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2580 || [[രേഷ്മ ഖുറേഷി]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2581 || [[റിതു ഡാൽമിയ]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2582 || [[List of deadliest floods]] || en || 90.2 || 6.9 || 
|-
| 2583 || [[മീറ്റൂ പ്രസ്ഥാനം]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2584 || [[Inhaler]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2585 || [[ഡൈപൊട്ടാസ്യം ഫോസ്ഫേറ്റ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2586 || [[പ്ലാസ്റ്റിക് റാപ്]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2587 || [[സെഹാദേതെ മെകുലി]] || en || 90.2 || 9.8 || 
|-
| 2588 || [[പോൾ (ഭവനം)]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2589 || [[നീത പിള്ള]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2590 || [[ശോഭ അഭയങ്കർ]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2591 || [[സുനിത ദുഗ്ഗൽ]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2592 || [[Karthikeyan Murali]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2593 || [[ആൻ സാരെവ്സ്കി]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2594 || [[Nandaprayag]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2595 || [[New Delhi (Lok Sabha constituency)]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2596 || [[ലോഗ് മീ ഇൻ]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2597 || [[ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ മെഡിസിൻ]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2598 || [[P. K. Dave]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2599 || [[എൻടിപിസി ലിമിറ്റഡ്]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2600 || [[ലവന്റ് പ്രാപ്പിടിയൻ]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2601 || [[G. B. Parulkar]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2602 || [[തെരുവുവിളക്ക് പ്രഭാവം]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2603 || [[Lawrence Einhorn]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2604 || [[Dattatreyudu Nori]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2605 || [[കമ്പളക്കാട്]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2606 || [[കേരള സെറാമിക്സ് ലിമിറ്റഡ്]] || en || 90.1 || 9.9 || 
|-
| 2607 || [[ഹൈദരാബാദ് ബ്രദേഴ്സ്]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2608 || [[ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് റവന്യൂ ഇന്റലിജൻസ്]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2609 || [[46 പുതൂർ പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2610 || [[Dendrolobium triangulare]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2611 || [[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2612 || [[അനലോംഗ്]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2613 || [[അമാറ്റിറ്റ്‌ലാനിയ]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2614 || [[അശോകന്റെ അശ്വതിക്കുട്ടിക്ക്]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2615 || [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാന പ്രതീകങ്ങളുടെ പട്ടികകൾ]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2616 || [[ഇമ്പവല്ലി]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2617 || [[എമിറേറ്റ്സ് ലൂണാർ മിഷൻ]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2618 || [[ഓൾഗ സാൻസോം]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2619 || [[ഗോവ സിവിൽ കോഡ്]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2620 || [[ചക്രവർത്തിനി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2621 || [[ടെർന മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2622 || [[ഡാൽട്ടൺ ടാഗെലഗി]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2623 || [[നിഷ രാജഗോപാലൻ]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2624 || [[പാർക്ക് സെ-വാൻ]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2625 || [[പുല്ലഞ്ചേരി,മഞ്ചേരി]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2626 || [[ബന്ധു ടിർക്കി]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2627 || [[ബീരേന്ദ്ര കേശവ താരകാനന്ദ പുരി]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2628 || [[മുഹമ്മദ് നാസിർ]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2629 || [[രാധിക രഞ്ജൻ ഗുപ്ത]] || ta || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2630 || [[സ്യൂന (യാദവ) രാജവംശം]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2631 || [[ഹുവാലിയെൻ കൗണ്ടി]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2632 || [[Jacob Cherian]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2633 || [[തിരുവല്ല തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2634 || [[സുമൻ റാവു]] || en || 90.0 || 10.0 || 
|-
| 2635 || [[എജെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ്]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2636 || [[കോയമ്പത്തൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2637 || [[രാം കേ നാം]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2638 || [[ദ്രാസ് നദി]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2639 || [[ശിൽപ റാണാഡെ]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2640 || [[ഏഷ്യ–യൂറോപ്പ് ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2641 || [[Khushwant Lal Wig]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2642 || [[ബഗളാമുഖി]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2643 || [[ബൈറ്റ്നെറിയോയ്ഡീ]] || en || 89.9 || 7.2 || 
|-
| 2644 || [[പാരമ്പര്യം]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2645 || [[വൈക്കം സരസ്വതി]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2646 || [[ഗ്രാന്റ്ലി ഡിക്ക്-റീഡ്]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2647 || [[റോഷാക്ക് ടെസ്റ്റ്]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2648 || [[Arvind Lal]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2649 || [[ഫ്രീഡം ഫൈറ്റ്]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2650 || [[21 മന്ത്സ് ഓഫ് ഹെൽ]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2651 || [[ഗവണ്മെന്റ് തിരുവണ്ണാമലൈ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2652 || [[ഡി. കെ. സുരേഷ്]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2653 || [[നോട്ടം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2654 || [[മരോട്ടിചാൽ]] || en || 89.9 || 10.1 || 
|-
| 2655 || [[Mohan Mishra]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2656 || [[കാൽസ്യം ബ്രോമേറ്റ്]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2657 || [[ജാക്കി ചാൻ അഡ്വഞ്ചേഴ്‌സ്]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2658 || [[പിച്ചിപ്പൂ]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2659 || [[സർദാർ വല്ലഭഭായ് പട്ടേൽ ദേശീയ പോലീസ് അക്കാദമി]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2660 || [[പിനാക്കിൾ പീക്ക് (ലഡാക്)]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2661 || [[Basel Evangelical Mission Parsi High School, Thalassery]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2662 || [[ഒടുക്കം തുടക്കം]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2663 || [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഔദ്യാഗിക ഭാഷകൾ]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2664 || [[ലെഡ് വിഷബാധ]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2665 || [[ചന്ദ്രയാൻ പ്രോഗ്രാം]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2666 || [[Jon Fosse]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2667 || [[Hesham Abdul Wahab]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2668 || [[അസുരവംശം]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2669 || [[എൻ. എൻ. പിഷാരടി]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2670 || [[സുചാരു ദേവി]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2671 || [[സ്മെടാന (പാലുല്പന്നം‌)]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2672 || [[ചിക്കാഗോ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2673 || [[കോന്നി വനം ഡിവിഷൻ]] || en || 89.8 || 10.2 || 
|-
| 2674 || [[Paspalum scrobiculatum]] || en || 89.8 || 10.3 || 
|-
| 2675 || [[G. Balakrish Nair]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2676 || [[അസ്തി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2677 || [[ആമി സ്റ്റോക്സ് ബാർട്ടൺ]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2678 || [[ഏത്ത ജില്ല]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2679 || [[ഓഗസ്റ്റ് എഡ്വേർഡ് മാർട്ടിൻ]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2680 || [[ചില്ലി ക്രാബ്]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2681 || [[താർപാർക്കർ പശു]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2682 || [[കാണ്ഡദേവി എസ്. അഴഗിരിസ്വാമി]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2683 || [[പോളിമർ കെമിസ്ട്രി]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2684 || [[റാം ചതുർ മല്ലിക്]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2685 || [[മട്ടിൽഡ വൈറ്റ് റിലേ]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2686 || [[Kushal Konwar Sarma]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2687 || [[നൈട്രസ് ആസിഡ്]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2688 || [[Lakhumal Hiranand Hiranandani]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2689 || [[അങ്കമാലി-കുണ്ടന്നൂർ ബൈപാസ്]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2690 || [[ഐൻ ഇ അക്ബരി]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2691 || [[ശ്രീനിധി ഷെട്ടി]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2692 || [[യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെയും വടക്കൻ അയർലൻഡിന്റെയും രൂപീകരണം]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2693 || [[വിദ്യ സുബ്രഹ്മണ്യൻ (നർത്തകി)]] || en || 89.7 || 10.3 || 
|-
| 2694 || [[നന്ദിനി ബാജ്‌പേയ്]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2695 || [[മാൽഗുഡി ശുഭ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2696 || [[സിഗ്നേച്ചർ ബ്രിഡ്ജ്]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2697 || [[സാമുവൽ റോഡ്മാൻ ഇർവിൻ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2698 || [[സെന്റിനൽ നിരീക്ഷണം]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2699 || [[ഹിന്ദുമതത്തിലെ സ്ത്രീകൾ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2700 || [[നൈൻ സിംഗ് ഥാപ്പ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2701 || [[മരിസെല മൊറേൽസ്]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2702 || [[ഡിഫൻസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹൈ ആൾട്ടിറ്റ്യൂഡ് റിസർച്ച്]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2703 || [[പറയാനുംവയ്യ പറയാതിരിക്കാനുംവയ്യ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2704 || [[ദേവൻ രാമചന്ദ്രൻ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2705 || [[ശരണാഗതി]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2706 || [[സ്പോട്ടഡ് ഫ്ലൈകാച്ചർ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2707 || [[ഒപ്റ്റിക്കൽ പവർ]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2708 || [[ലോക രോഗി സുരക്ഷാ ദിനം]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2709 || [[നൂട്രീഷ്യനിസ്റ്റ്]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2710 || [[അമോണിയം നൈട്രേറ്റ്]] || en || 89.6 || 10.4 || 
|-
| 2711 || [[പൊന്നി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2712 || [[Mahlon DeLong]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2713 || [[പടവെട്ട്]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2714 || [[ഇല്ലൂമിനൻസ്]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2715 || [[N. H. Antia]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2716 || [[ആശ കസ്‌ലിവാൾ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2717 || [[ഡയാൻ ഡാമിയാനോ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2718 || [[Napoleone Ferrara]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2719 || [[Raj Vir Singh Yadav]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2720 || [[ബയോ 360 ലൈഫ് സയൻസസ് പാർക്ക്]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2721 || [[ഭരണഘടനാദിനം (ഇന്ത്യ)]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2722 || [[പൊലെവാലി മന്ദർ റീജൻസി]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2723 || [[മസ്തിഷ്ക മുഴ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2724 || [[ജെഎസ്എസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2725 || [[ബാനു   അഷാർ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2726 || [[ഗോവിന്ദ് ശരൺ ലോഹ്‌റ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2727 || [[ഹൈപ്പർടെൻസിവ് റെറ്റിനോപ്പതി]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2728 || [[ജിസെല്ല പേൾ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2729 || [[നെഹെമിയ കടുസിമെ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2730 || [[ഏണസ്റ്റ് ഫച്ച്സ്]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2731 || [[പാസ്വാൻ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2732 || [[Hemlata Gupta]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2733 || [[Arvind Kumar (surgeon)]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2734 || [[Veer Singh Mehta]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2735 || [[അലക്സാണ്ടർ ലോറൻ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2736 || [[നാഘം നൗസത്ത്]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2737 || [[പാലം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2738 || [[ബാലംഗൻ റീജൻസി]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2739 || [[മഹേഷ് കാത്തി]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2740 || [[യത്തീം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2741 || [[രാജൻ ജെ. പല്ലൻ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2742 || [[വാഗവരൈ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2743 || [[ശ്രുതി ജയൻ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2744 || [[ഹാലോയുടെ ഗ്രാഫിക് നോവൽ]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2745 || [[ഓടരുതമ്മാവാ ആളറിയാം]] || en || 89.5 || 10.5 || 
|-
| 2746 || [[ഔസാഇ മദ്‌ഹബ്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2747 || [[ബസേലിയസ് പൗലോസ് ഒന്നാമൻ]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2748 || [[ബ്ലാങ്ക് നോയ്സ്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2749 || [[തൃശ്ശൂർ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2750 || [[പ്രഭാത് കുമാർ മുഖോപാധ്യയ്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2751 || [[ജശോധര ബാഗ്ചി]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2752 || [[വെജീറ്റ]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2753 || [[മിച്ചിയോ സുജിമുറ]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2754 || [[Nizam's Institute of Medical Sciences]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2755 || [[ലുഡ്വിഗ് പിസ്കസെക്ക്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2756 || [[ഓറൽ മെഡിസിൻ]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2757 || [[ജെ. ഡൊണാൾഡ് എം. ഗാസ്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2758 || [[ഖുന്തി ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2759 || [[ബയോണിക് കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസ്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2760 || [[Rajagopalan Krishnan]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2761 || [[M. J. Thirumalachar]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2762 || [[പ്രഫുൽ ഖോഡ പട്ടേൽ]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2763 || [[അലിഗഡ് ജില്ല]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2764 || [[ഈ യുഗം]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2765 || [[കന്യ ഭാരതി]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2766 || [[സോഡിയം പൊളോനൈഡ്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2767 || [[വൈ. ക്ലെയർ വാങ്]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2768 || [[പൊന്നിയിൻ ശെൽവൻ]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2769 || [[എജൈൽ വാലാബി]] || en || 89.4 || 10.6 || 
|-
| 2770 || [[Bahadur Khan]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2771 || [[കരോൾ പോണ്ട്സർ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2772 || [[പർവ്വതാരോഹണം]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2773 || [[ഓങ്കോഫെർട്ടിലിറ്റി]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2774 || [[അഗസ്റ്റസ് മുള്ളർ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2775 || [[വാത്മീകി നഗർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2776 || [[വെർട്ടിക്കലി ട്രാൻസ്മിറ്റഡ് ഡിസീസ്]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2777 || [[അന്റോണിയ നോവെല്ലോ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2778 || [[മസ്കുലോസ്കെലിറ്റൽ സിസ്റ്റം]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2779 || [[ജേർണൽ ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്, ഗൈനക്കോളജിക്കൽ &amp; നിയോനാറ്റൽ നഴ്‌സിംഗ്]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2780 || [[കോർ‌സ്വാൾ ലൈറ്റ്ഹൗസ്]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2781 || [[Thanikachalam Sadagopan]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2782 || [[Alathur Brothers]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2783 || [[Virginia Man-Yee Lee]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2784 || [[റൂത്ത് ലൂബിക്]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2785 || [[Gopal Prasad Sinha]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2786 || [[ആന അലറലോടലറൽ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2787 || [[ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഫ്രീ ആൻഡ് ഓപ്പൺ സോഴ്സ് സോഫ്റ്റ്വെയർ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2788 || [[ഇറ്റാലിയൻ ഹിന്ദു യൂണിയൻ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2789 || [[ദക്ഷിണ ഗോവ (ലോക്‌സഭാമണ്ഡലം)]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2790 || [[പുഴയമ്മ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2791 || [[ബഹിരാകാശ വകുപ്പ്]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2792 || [[ഹിച്ച്ഹിക്കിംഗ്]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2793 || [[ഹിന്ദുമതം അറബ് രാജ്യങ്ങളിൽ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2794 || [[ലിൻഡ പാട്രിഡ്ജ്]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2795 || [[ജീൻ ആർ. ആൻഡേഴ്സൺ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2796 || [[മിസോറം (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2797 || [[Daljit Singh (ophthalmologist)]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2798 || [[ഇന്ത്യൻ 5 പൈസാ നാണയം]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2799 || [[ജീൻ വൈ. ജൂ]] || en || 89.3 || 10.7 || 
|-
| 2800 || [[Cigaritis meghamalaiensis]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2801 || [[എഗേൻ കാസർഗോഡ് ഖാദർ ഭായ്]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2802 || [[വുഹാൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വൈറോളജി]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2803 || [[മണിച്ചെപ്പു തുറന്നപ്പോൾ]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2804 || [[റായ്ഗഡ് ലോക്സഭാ മണ്ഡലം .]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2805 || [[Kameshwar Prasad]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2806 || [[റാഖിബ് ഹമീദ് നായിക്]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2807 || [[Mani Menon]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2808 || [[Nasal cannula]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2809 || [[ശാന്തി ഗാന്ധി]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2810 || [[സിലിഗുരി ഇടനാഴി]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2811 || [[ഡാനിയേൽ ആരോൺ-റോസ]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2812 || [[തെക്കേ അമേരിക്കൻ പ്ലേറ്റ്]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2813 || [[ശ്രീജയ നായർ]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2814 || [[കുവൈറ്റിലെ കൊറോണ വൈറസ് ബാധ 2020]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2815 || [[റിതു വർമ്മ]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2816 || [[FRCS]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2817 || [[ക്ലോറോഅസെറ്റിക് ആസിഡ്]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2818 || [[അബ്ദുല്ല ഇബ്നു ഹുദഫ അ സാഹ്മി]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2819 || [[നെഹ്‌റു പ്ലാനറ്റോറിയം]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2820 || [[കിഷ്കിന്ധാ കാണ്ഡം]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2821 || [[ഗൂഗിൾ ലെൻസ്]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2822 || [[Herbert Boyer]] || en || 89.2 || 10.8 || 
|-
| 2823 || [[പർവേഷ് വർമ്മ]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2824 || [[Cressa cretica]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2825 || [[മഹാരാഷ്ട്രയിലെ 2020 കൊറോണ വൈറസ് പാൻഡെമിക്]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2826 || [[കോറ തുണി]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2827 || [[പല്ലവി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2828 || [[രണ്ടു ജന്മം]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2829 || [[നൂൺ കൂൻ മലനിര]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2830 || [[താരാബെൻ പ്രേംചന്ദ്]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2831 || [[Indu Bhushan Sinha]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2832 || [[M. Vijayan]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2833 || [[വൈശാലി ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2834 || [[ഹർഷബാഷ്പം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2835 || [[ഏഷ്യൻ പസഫിക് ചിൽഡ്രൻസ് കൺവെൻഷൻ]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2836 || [[പാകിസ്ഥാൻ ഹിന്ദു പഞ്ചായത്ത്]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2837 || [[നോൺ പൊലൂട്ടിംഗ് വെഹിക്കിൾ മാർക്ക്]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2838 || [[ശോഭ മോഹൻ]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2839 || [[തൊറാക്സ്]] || en || 89.1 || 10.9 || 
|-
| 2840 || [[N. H. Wadia]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2841 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബിലാസ്പൂർ]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2842 || [[പൊന്നും കുടത്തിനും പൊട്ട്]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2843 || [[ഗ്രാഫിക് ഡിസൈൻ]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2844 || [[അനിത ഗോയൽ]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2845 || [[Sunil Pradhan]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2846 || [[ഗൗരി ജി കിഷൻ]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2847 || [[Badri Nath Tandon]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2848 || [[Soli Sorabjee]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2849 || [[വിച്ച്സ് മിൽക്ക്]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2850 || [[ജനനി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2851 || [[രണ്ടിൽ ഒന്ന്]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2852 || [[Centennial Hall]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2853 || [[സൈനിക് സ്കൂൾ കഴക്കൂട്ടം]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2854 || [[ഏഷ്യ–യൂറോപ്പ് മീറ്റിങ്ങ്]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2855 || [[M. R. Rajagopal]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2856 || [[കെ. കൈലാസനാഥൻ]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2857 || [[കാളിയ മർദ്ദനം]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2858 || [[യൂണിവേഴ്സൽ ഇമ്മ്യൂണൈസേഷൻ പ്രോഗ്രാം]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2859 || [[തോമസ് യംഗ് (ശാസ്ത്രജ്ഞൻ)]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2860 || [[Sarbeswar Sahariah]] || en || 89.0 || 11.0 || 
|-
| 2861 || [[ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് &amp; ഗൈനക്കോളജി (ജേണൽ)]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2862 || [[ടെറ്റ്യാന പെർത്സെവ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2863 || [[Mickelopteris]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2864 || [[പിസ് ബാഡൈൽ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2865 || [[ബൃന്ദ സോമയ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2866 || [[എറണാകുളം ജില്ലയിലെ സ്കൂളുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2867 || [[Ashok Rajgopal]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2868 || [[അരണാട്ടുകര]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2869 || [[Kuldeep Pai]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2870 || [[സിൻഡ്രോം]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2871 || [[Khushdeva Singh]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2872 || [[Leena Nair]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2873 || [[M. M. S. Ahuja]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2874 || [[P]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2875 || [[S. C. Munshi]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2876 || [[അടവുകൾ പതിനെട്ട്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2877 || [[അനൂപ്ഗഡ് കനാൽ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2878 || [[അഷ്ടമംഗല്യം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2879 || [[ആനക്കളരി]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2880 || [[ആന്ത്രാബ്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2881 || [[ആഭരണച്ചാർത്ത്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2882 || [[കഴുമരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2883 || [[ഗുജറാത്ത് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2884 || [[ഡോ. ബാബാ സാഹിബ് അംബേദ്കർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2885 || [[ഡോംകാച്ച്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2886 || [[നവിലതീർത്ഥ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2887 || [[നാലാമത് ലോകസഭ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2888 || [[നോർത്ത് അമേരിക്കൻ മെനോപോസ് സൊസൈറ്റി]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2889 || [[ഫ്ലോസി കോഹൻ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2890 || [[ബട്ടിക്കലോവ കോട്ട]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2891 || [[ബുഗിഒ ദ്വീപ്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2892 || [[ബോഫറേര]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2893 || [[ഭാരതീയ 20 പൈസാ നാണയം]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2894 || [[മൂവ്‌മന്റ് ഫോർ ചേഞ്ച് ആൻഡ് പ്രോസ്പരിറ്റി]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2895 || [[യാമിനി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2896 || [[റാഞ്ചി ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2897 || [[റായ്പൂർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2898 || [[വേലിയേറ്റം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2899 || [[സത്യം (1980-ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2900 || [[ഒക്യുപൈഡ് എനിമി ടെറിട്ടറി അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2901 || [[ബാത്തോലിത്ത്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2902 || [[കിം ഡി പ്രൂട്ട്]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2903 || [[നഈം സിദ്ദീഖി]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2904 || [[ഖോർഫക്കാൻ]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2905 || [[Sharad Moreshwar Hardikar]] || en || 88.9 || 11.1 || 
|-
| 2906 || [[ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസനയം 2020]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2907 || [[ഭക്ഷണക്രമസംഖ്യ]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2908 || [[റാൻ ഓഫ് കച്ച്]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2909 || [[ഡോളി അലുവാലിയ]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2910 || [[സി യു സൂൺ]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2911 || [[സി. സദാനന്ദൻ മാസ്റ്റർ]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2912 || [[ജോർഹട്ട് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2913 || [[Raghu Ram Pillarisetti]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2914 || [[Yuan Longping]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2915 || [[L. Subramaniam]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2916 || [[സോഡിയം അയോഡൈഡ്]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2917 || [[രമ പൈലറ്റ്]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2918 || [[നാടി (നൃത്തം)]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2919 || [[ലിസ മിറബെല്ലോ]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2920 || [[പൊൻമാൻ]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2921 || [[സങ്കേതി ബ്രാഹ്മണർ]] || en || 88.8 || 11.2 || 
|-
| 2922 || [[ആർഷവിദ്യാഗുരുകുലം]] || en || 88.8 || 11.3 || 
|-
| 2923 || [[ഗവണ്മെന്റ് ധർമ്മപുരി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 88.8 || 11.3 || 
|-
| 2924 || [[ഹരീഷ് ശിവരാമകൃഷ്ണൻ]] || en || 88.8 || 11.3 || 
|-
| 2925 || [[ജൂലി പനെപിന്റോ]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2926 || [[കൊള്ള]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2927 || [[ഹേമ ജനത]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2928 || [[Vattikuti Urology Institute]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2929 || [[അക്യൂട്ട്]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2930 || [[അവ ഹെലൻ പോളിംഗ്]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2931 || [[ഗൌഡീയ മഠം]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2932 || [[കഴക്കൂട്ടം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2933 || [[മിഡ്‌വൈഫറി]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2934 || [[പടിഞ്ഞാറൻ ജക്കാർത്ത]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2935 || [[വിട്രിയസ് ഹെമറേജ്]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2936 || [[ഇമ്മ്യൂണോടോക്സിക്കോളജി]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2937 || [[വിമാന ശാസ്ത്രം]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2938 || [[Immaneni Sathyamurthy]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2939 || [[ശാന്ത ഒരു ദേവത]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2940 || [[സെർജിയോ സിഡോഞ്ച]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2941 || [[Harkishan Singh]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2942 || [[Nikhil Tandon]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2943 || [[പരവൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2944 || [[ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് വിത്ത് എ കാസിൽ]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2945 || [[Tehemton Erach Udwadia]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2946 || [[ജി. സുരേഷ് കുമാർ]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2947 || [[ദുംക (നിയമസഭാ മണ്ഡലം), ഝാർഖണ്ഡ്]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2948 || [[ശേഷക്രിയ]] || en || 88.7 || 11.3 || 
|-
| 2949 || [[Atul Kumar (ophthalmologist)]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2950 || [[കൗസല്യ ശങ്കർ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2951 || [[ഗവണ്മെന്റ് ശിവഗംഗൈ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2952 || [[എലനോർ മൊണ്ടേഗ്]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2953 || [[Ronald Reagan UCLA Medical Center]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2954 || [[Sreedhanya]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2955 || [[എം.കെ. കണ്ണൻ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2956 || [[കരിമ്പൂച്ച (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2957 || [[നേതാജി സുഭാഷ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2958 || [[സമുദായം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2959 || [[മറ്റിൽഡ ആലിസൺ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2960 || [[ജ്യോത്സ്ന ശ്രീകാന്ത്]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2961 || [[നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് എക്സാമിനേഷൻസ്]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2962 || [[ആൻഗ്വില്ല]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2963 || [[മൂത്രാശയ വ്യവസ്ഥ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2964 || [[എൻഐടിടിഇ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2965 || [[വിനോദ് കണ്ണൻ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2966 || [[സുശീല പ്രഭാകരൻ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2967 || [[സോളംസ്-ലോബാക്കിയ ഹിമാലയൻസിസ്]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2968 || [[പത്മപാണി ആചാര്യ]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2969 || [[Sundaram Natarajan]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2970 || [[ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2971 || [[പാകിസെ ടാർസി]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2972 || [[ഫിസിക്കൽ റിസർച്ച് ലബോറട്ടറി]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2973 || [[യോഗി ബി]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2974 || [[Alfonso Cuarón]] || en || 88.6 || 11.4 || 
|-
| 2975 || [[എം.കെ. ഉണ്ണി നായർ]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2976 || [[നൃപെൻ ചക്രബർത്തി]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2977 || [[ഹ്യുമാനിറ്റീസ്]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2978 || [[കാൻഡീസ് ടാനർ]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2979 || [[യൂറോഗൈനക്കോളജി]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2980 || [[ആമി ഹോക്ക് ന്യൂമാൻ]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2981 || [[ഏഷ്യൻ ക്ലിയറിംഗ് യൂണിയൻ]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2982 || [[കലാശാല ബാബു]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2983 || [[1974ലെ അറബ് ലീഗ് ഉച്ചകോടി]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2984 || [[Maria Jasin]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2985 || [[ആരംഭം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2986 || [[Yarlagadda Nayudamma]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2987 || [[അറബ് ന്യൂസ്]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2988 || [[മേനേ പ്യാർ കിയാ (2025 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2989 || [[ഹെർമെനെഗിൽഡ് സാന്തപൗ]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2990 || [[Jackie Jackson]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2991 || [[Rakesh Tikait]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2992 || [[ഗീത കോഡ]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2993 || [[മലക്കോളജി]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2994 || [[സന്ന ഇർഷാദ് മട്ടൂ]] || en || 88.5 || 11.5 || 
|-
| 2995 || [[ഉദ്ധവൻ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 2996 || [[റോജാക്ക്]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 2997 || [[ബാബുരി ആണ്ടിജാനി]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 2998 || [[രാജേശ്വരി പത്മനാഭൻ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 2999 || [[റസിയ സജ്ജാദ് സഹീർ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3000 || [[ക്രിസ്റ്റീൻ കസേബ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3001 || [[Alphonso (mango)]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3002 || [[പശുപതി]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3003 || [[മോളിവുഡ് ടൈംസ്]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3004 || [[ദി കാർ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3005 || [[വിവേക് അഗർവാൾ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3006 || [[1. ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബ് യൂണിയൻ ബെർലീൻ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3007 || [[Sir Ganga Ram Hospital (India)]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3008 || [[സാന്ദ്ര വോലിൻ]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3009 || [[സി.എം. വിഷ്]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3010 || [[കുഴുപ്പിള്ളി]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3011 || [[പുറമ്പോക്കുകൾ (അന്തർദ്ദേശീയം)]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3012 || [[ഭാര്യാവിജയം]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3013 || [[ലക്ഷ്മി കാന്ത ചൗള]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3014 || [[അന്താരാഷ്ട്ര ടൂറിസം]] || en || 88.4 || 11.6 || 
|-
| 3015 || [[കെ. എ. തുളസി]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3016 || [[കേരളത്തിലെ എൻഡോസൾഫാൻ ദുരന്തം]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3017 || [[2021]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3018 || [[വിരസത]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3019 || [[ആദിത്യ ചോളൻ രണ്ടാമൻ]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3020 || [[റെൻഡാങ്]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3021 || [[Perdur Radhakantha Adiga]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3022 || [[എന്റെ എന്റേതുമാത്രം]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3023 || [[കീർത്തി ജയകുമാർ]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3024 || [[ഭീകരൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3025 || [[അമാണ്ട ടെയ്‌ലർ നോറിസ്]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3026 || [[കൊടുമ്പ് സുബ്രഹ്മണ്യ സ്വാമി ക്ഷേത്രം]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3027 || [[Ramaswami Venkataswami]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3028 || [[Santosh Kumar Sen]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3029 || [[ജ്ഞാനേശ്വരി]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3030 || [[ടി.പി. സെൻകുമാർ]] || en || 88.3 || 11.7 || 
|-
| 3031 || [[ചന്ദ്രയാൻ-4]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3032 || [[Chittoor Mohammed Habeebullah]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3033 || [[Jiang Zemin]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3034 || [[അയോദ്ധ്യ ശ്രീരാമ ക്ഷേത്രം]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3035 || [[ആൻസി സോജൻ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3036 || [[ടഫ്]] || ar || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3037 || [[പൂജയ്ക്കെടുക്കാത്ത പൂക്കൾ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3038 || [[പ്രദാൻ ബറുവ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3039 || [[ബാന്ദ്ര ടെർമിനസ്]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3040 || [[സഞ്ജീവ് അഭയങ്കർ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3041 || [[സാമുവൽ ലാൽമുവാൻപുയ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3042 || [[സൈഡർ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3043 || [[Arthur L. Horwich]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3044 || [[ദി പെറ്റ് ഡിറ്റക്ടീവ്]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3045 || [[വരാപ്പുഴ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3046 || [[Kenny G]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3047 || [[എലീന ഫതലിബെക്കോവ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3048 || [[ഐ.എസ്.ഒ/ഐ.ഇ.സി 80000]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3049 || [[ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3050 || [[അമിത് ദവെ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3051 || [[റെറ്റിനൽ റീജനറേഷൻ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3052 || [[കുമളി]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3053 || [[മുഹമ്മദ് സുബൈർ (പത്രപ്രവർത്തകൻ)]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3054 || [[ദക്ഷിണ അറേബ്യ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3055 || [[മനസ്സിലൊരു മണിമുത്ത്]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3056 || [[പ്രിയസഖി രാധ]] || en || 88.2 || 11.8 || 
|-
| 3057 || [[കൊളോക്കിയോ ഡോസ് സിംപ്ലെസ് ഇ ഡോഗ്രാസ് ഇ കുസാസ് മെഡിസിനാസ് ഡ ഇന്ത്യ]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3058 || [[ഒലിവർ കാൻ]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3059 || [[കഡപ്പ (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3060 || [[കാവാലം ചുണ്ടൻ]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3061 || [[റോബിൻ കുക്ക് (അമേരിക്കൻ നോവലിസ്റ്റ്)]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3062 || [[നസ്ലെൻ കെ. ഗഫൂർ]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3063 || [[ഹെർമൻ പർവ്വതം]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3064 || [[ലീ ചൂ നിയോ]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3065 || [[Karimpat Mathangi Ramakrishnan]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3066 || [[ഉപഹാരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3067 || [[ശ്രീമദ് ഭഗവത്ഗീത (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3068 || [[കോളിൻ ടി. മർഫി]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3069 || [[റാണി നോ ഹാജിറോ]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3070 || [[Gazi Yaşargil]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3071 || [[ജാനറ്റ് റൗളി]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3072 || [[സീമന്തിനി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3073 || [[ഡോ. ശങ്കർറാവു ചവാൻ ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3074 || [[ദേശീയ ഗണിതദിനം (ഇന്ത്യ)]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3075 || [[നീരാലി എൻ ഷാ]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3076 || [[സിലിക്കോസിസ്]] || en || 88.1 || 11.9 || 
|-
| 3077 || [[ആസാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3078 || [[Atluri Sriman Narayana]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3079 || [[പട്ടിനി]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3080 || [[ശുഭ ടോലെ]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3081 || [[ടിവിഎസ് മോട്ടോർ കമ്പനി]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3082 || [[Anil Kumar Bhalla]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3083 || [[Criminal Tribes Act]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3084 || [[തൃപ്രയാർ ജലോത്സവം]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3085 || [[ദീപിക കുറുപ്പ്]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3086 || [[ബേരിയം ബ്രോമേറ്റ്]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3087 || [[വെല്ലുവിളി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3088 || [[സബീൻ കടൽക്കാക്ക]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3089 || [[ലുംബിനി പ്രവിശ്യ]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3090 || [[ചാന്ദ്ര ദൗത്യം]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3091 || [[ലളിത കലാ അക്കാദമി]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3092 || [[T. S. Chandrasekar]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3093 || [[നസ്രിൻ ഒര്യഖിൽ]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3094 || [[ഹർനാസ് സന്ധു]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3095 || [[അദിതി രഞ്ജൻ]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3096 || [[മാക്സ് റൂഞ്ച്]] || en || 88.0 || 12.0 || 
|-
| 3097 || [[ന്യൂറോളജി]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3098 || [[ശ്രീ ഗുരു ഗോവിന്ദ് സിംഗ് ട്രൈസെന്റനറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3099 || [[സംഗീത് പ്രതാപ്]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3100 || [[വികസിത രാജ്യം]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3101 || [[പട്രീഷ്യ സ്റ്റീഗ്]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3102 || [[ആസ്റ്റൺ വില്ല എഫ്.സി.]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3103 || [[യദുനന്ദന സ്വാമി]] || en || 87.9 || 12.1 || ✔
|-
| 3104 || [[മോണിക്ക വെബ് ഹൂപ്പർ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3105 || [[സിബ്തെ ഹസ്സൻ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3106 || [[അന്ന പെട്രോനെല്ല വാൻ ഹെർഡൻ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3107 || [[പാരിഷദ ഹിന്ദു ധർമ്മ ഇന്തോനേഷ്യ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3108 || [[എരൂർ (എറണാകുളം)]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3109 || [[കൂടിക്കാഴ്ച]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3110 || [[ഗാന്ധി അണ്ടർ ക്രോസ് എക്സാമിനേഷൻ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3111 || [[മോക്ഷ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3112 || [[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3113 || [[വി.ജി. സിദ്ധാർത്ഥ]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3114 || [[ഗൂഗിൾ ഫോട്ടോസ്]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3115 || [[കെരാറ്റോഗ്ലോബസ്]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3116 || [[അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3117 || [[പാവാടക്കാരി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3118 || [[സാറ്റ്ലർ പാളി]] || en || 87.9 || 12.1 || 
|-
| 3119 || [[ദീനാ സിംഗർ]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3120 || [[നാഷണൽ സെൻ്റർ ഫോർ റേഡിയോ അസ്ട്രോഫിസിക്സ്]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3121 || [[ഇന്ത്യൻ ഓഷ്യൻ റിം അസോസിയേഷൻ]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3122 || [[ഇന്ത്യയിലെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ്മാരുടെ പട്ടിക]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3123 || [[ഒട്ടു (സംഗീതോപകരണം)]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3124 || [[സ്പുട്നിക് (മാസിക)]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3125 || [[വില്ലി ഡബ്ല്യു. സ്മിത്ത്]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3126 || [[പത്മ ദേശായി]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3127 || [[ഹെർമൻ റോഷാക്ക്]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3128 || [[Alexander Varshavsky]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3129 || [[Leonotis nepetifolia]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3130 || [[എ.സി.എ-കെ.ഡി.സി.എ ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ട്]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3131 || [[കേൾക്കാത്ത ശബ്ദം]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3132 || [[ഗവൺമെന്റ് രാജ മിരാസ്ദർ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3133 || [[ടൈഗർ സലിം]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3134 || [[മെഹബൂബ് നഗർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3135 || [[മാർഗരറ്റ് പുക്സൺ]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3136 || [[തുഷാര പിള്ള]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3137 || [[ദലീമ ജോജോ]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3138 || [[Ipomoea cairica]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3139 || [[അന്താരാഷ്ട്ര കയർ മ്യൂസിയം]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3140 || [[പാറപ്പുറം-വള്ളംകടവ് പാലം]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3141 || [[ഇഎസ്ഐസി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കൊൽക്കത്ത]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3142 || [[ആരോജ്യ സേതു]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3143 || [[ഓളങ്ങൾ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3144 || [[ജാനറ്റ് ഹസ്ബൻഡ്]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3145 || [[ടി ജി മോഹൻദാസ്‌]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3146 || [[ഗോസ്റ്റ് വാർസ്]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3147 || [[കളങ്കാവൽ]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3148 || [[All India Institute of Medical Sciences, Bhubaneswar]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3149 || [[ഒരേ രക്തം]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3150 || [[തേജസ് എൻജിനീയറിങ് കോളേജ്]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3151 || [[നാമ നാഗേശ്വര റാവു]] || en || 87.8 || 12.2 || 
|-
| 3152 || [[രബീന്ദ്ര പ്രസാദ് അധികാരി]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3153 || [[ഗോഡ്ഫ്രീ ഓഫ് ബോയ്‌ലൺ]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3154 || [[അംബരീഷൻ]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3155 || [[സീത അമ്മൻ ക്ഷേത്രം]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3156 || [[മിസ്‌രി പള്ളി]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3157 || [[പ്രിന്റഡ് റെയിൻബൊ]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3158 || [[സിൽവർ ക്രോമേറ്റ്]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3159 || [[നയന ജെയിംസ്]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3160 || [[രാജസുൽത്താൻപൂർ]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3161 || [[Yeshi Dhonden]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3162 || [[ഗുവാഹത്തി ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3163 || [[ബെവർലി മോക്ക്]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3164 || [[മാൽപെ]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3165 || [[കുണുക്കിട്ട കോഴി]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3166 || [[കൃതി ഭാരതി]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3167 || [[സമാധി (മന്ദിരം)]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3168 || [[ബനാനാ യോഷിമോട്ടോ]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3169 || [[അബ്ദുൾ ഹക്കു]] || en || 87.7 || 12.3 || 
|-
| 3170 || [[നവാഫ് അൽ-അഹ്മദ് അൽ-ജാബിർ അൽ-സബ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3171 || [[ജോയ് ആൻ വില്യംസ്]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3172 || [[ന്യൂസ്]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3173 || [[തമ്മിൽ തമ്മിൽ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3174 || [[ലിയ ഡിസ്കിൻ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3175 || [[Lizymol Philipose Pamadykandathil]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3176 || [[തിവാരെ ഡാം തകർച്ച]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3177 || [[മെഡിക്കൽ ജേണൽ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3178 || [[സലീമ റഹ്മാൻ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3179 || [[ഇ.എം.എസ്. സ്റ്റേഡിയം]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3180 || [[ജന്തർ മന്തർ, ന്യൂഡൽഹി]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3181 || [[സിങ്ക് ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3182 || [[ഗെയ്ൽ ജി. ഷാപ്പിറോ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3183 || [[മന്യ (നടി)]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3184 || [[സർവം മായ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3185 || [[ഇതാ ഇന്നു മുതൽ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3186 || [[ജന്തർ മന്തർ, ഉജ്ജയിൻ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3187 || [[ബേബി ബൂം]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3188 || [[ലഖിംപൂർ ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3189 || [[Jacob Chandy]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3190 || [[എലിസബത്ത് ഗോൾഡ് ബെൽ]] || en || 87.6 || 12.4 || 
|-
| 3191 || [[നന്ദകം]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3192 || [[പൊളന്നരുവയിലെ നിസ്സാങ്ക മല്ല]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3193 || [[K]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3194 || [[Rajesh Kumar Grover]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3195 || [[Satya Narayana Shastri]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3196 || [[Shanti Roy]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3197 || [[ഇതു നല്ല തമാശ]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3198 || [[ഇന്റർനാഷണൽ സൊസൈറ്റി ഫോർ ഇൻഫെക്ഷ്യസ് ഡിസീസസ് ഇൻ ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3199 || [[എ.ടി. അബു]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3200 || [[കുലയറ്റിക്കര]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3201 || [[കോന്നി താഴം]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3202 || [[ഗണപതി ഭാസ്കരൻ]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3203 || [[ഗോംതീ സായി]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3204 || [[ഘര]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3205 || [[ജോഹാൻ ക്ലീൻ]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3206 || [[താഹാ ജാബിർ അൽ അൽവാനി]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3207 || [[ധരനിന്ദ്രവർമ്മൻ രണ്ടാമൻ]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3208 || [[ബിലാൽ ഖാൻ]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3209 || [[മുനാക്, നിക്കോബാർ]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3210 || [[മെറ്റേണൽ ഹൈപ്പോതൈറോയിഡിസം]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3211 || [[സർക്യൂട് വേർസ്]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3212 || [[ശൈഖ് ഖലീഫ ബിൻ സായിദ് അൽ നഹ്യാൻ പള്ളി]] || en || 87.5 || 12.5 || 
|-
| 3213 || [[Gulf of Honduras]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3214 || [[Keki Byramjee Grant]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3215 || [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന സമ്മേളനം 2023]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3216 || [[ഒരു കൊച്ചു ഭൂമികുലുക്കം]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3217 || [[Laxmi Chand Gupta]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3218 || [[കൂട്ട ശവക്കുഴി]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3219 || [[കോബാൾട്ട് ബ്ലൂ]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3220 || [[ഗാന്ധീസ് ട്രൂത്ത്]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3221 || [[ബാലകാണ്ഡം]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3222 || [[ബൃന്ദാവൻ ഗാർഡൻസ്]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3223 || [[ഗർഭകാല പ്രമേഹം]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3224 || [[ഇന്റർപോൾ നോട്ടീസുകൾ]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3225 || [[കക്ക (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3226 || [[Muehlenbeckia platyclada]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3227 || [[ഇർവിൻ–ഗാസ് സിൻഡ്രോം]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3228 || [[ഒണ്ടിവീരൻ പകിട]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3229 || [[ലിഥിയം ഫ്ലൂറൈഡ്]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3230 || [[അനോമലിപെസ്]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3231 || [[മെഹബൂബാബാദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 87.4 || 12.6 || 
|-
| 3232 || [[കരൺ ആചാര്യ]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3233 || [[അമോണിയം ബൈകാർബണേറ്റ്]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3234 || [[പലാമു ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3235 || [[രസിക ശേഖർ]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3236 || [[മുളങ്കുന്നത്തുകാവ് തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3237 || [[ടോക്യോ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3238 || [[ബോറോണിയ ടെർനാറ്റ]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3239 || [[കെ.കെ. ഗംഗാധരൻ]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3240 || [[കസവ്]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3241 || [[സാദിഖ് (നടൻ)]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3242 || [[എൻ. ഡി. അപ്പച്ചൻ]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3243 || [[സത്യവാൻ സാവിത്രി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3244 || [[Salamat Ali Khan]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3245 || [[ശലഭം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3246 || [[വജൈനിസ്മസ്]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3247 || [[Blesson Thomas]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3248 || [[ഇതാണെന്റെ വഴി]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3249 || [[ഖലീജി (കറൻസി)]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3250 || [[Sambhu Nath De]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3251 || [[വിറ്റ്നസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3252 || [[Maithili Thakur]] || en || 87.3 || 12.7 || 
|-
| 3253 || [[ഇന്ദ്രനീലി പാറ്റപിടിയൻ]] || en || 87.2 || 12.7 || 
|-
| 3254 || [[സുധ റോയ്]] || en || 87.2 || 12.7 || 
|-
| 3255 || [[ആളക്കറുപ്പൻ]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3256 || [[C. P. Thakur]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3257 || [[Shashi Wadhwa]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3258 || [[Nanovirus]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3259 || [[ഇതിലെ വന്നവർ]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3260 || [[മൂസ് പീക്ക് ലൈറ്റ്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3261 || [[വയർ റെക്കോർഡിംഗ്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3262 || [[സംഗമം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3263 || [[സെലെനിസെറിയസ്  ഗ്രാൻഡിഫ്ലോറസ്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3264 || [[N. Balakrishnan Nair]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3265 || [[എ.ഇ. മുത്തുനായഗം]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3266 || [[അനിഷ് കുരുവിള]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3267 || [[ഗുരുവായൂർ എക്സ്പ്രസ്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3268 || [[സംഘം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3269 || [[ബളാന്തോട്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3270 || [[നാസി ഉടുക്ക്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3271 || [[Stanley John]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3272 || [[സാധാരണ വർഷം]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3273 || [[ലാഖാമണ്ഡൽ]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3274 || [[സംഗീത മഗർ]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3275 || [[കോഴിക്കോട് – വയനാട് തുരങ്കപാത]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3276 || [[ജി8+5]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3277 || [[Emma Raducanu]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3278 || [[ആലിപ്പഴങ്ങൾ]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3279 || [[ഗൌൾ]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3280 || [[ധർമ്മപുരി അരവിന്ദ്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3281 || [[Puliyur Krishnaswamy Duraiswami]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3282 || [[ഉമ ശങ്കരി]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3283 || [[ഖാദിയാനി മസ്അല]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3284 || [[നബോത്തിയൻ സിസ്റ്റ്]] || en || 87.2 || 12.8 || 
|-
| 3285 || [[ശോഭിത ധുലിപാല]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3286 || [[Jal R. Patel]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3287 || [[റാത്തി പശു]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3288 || [[C. N. Manjunath]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3289 || [[വളം]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3290 || [[LeBron James]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3291 || [[Hong Kong dollar]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3292 || [[Lalit Mohan Banerjee]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3293 || [[അർജുൻ ചിദംബരം]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3294 || [[അൽഫോൺസ (നടി)]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3295 || [[കളയിക്കൽ കുമാരൻ]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3296 || [[ജിയോവന്ന ടൊസാറ്റോ]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3297 || [[പ്രിയ കുര്യൻ]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3298 || [[റുത്ത് വനിത]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3299 || [[വി. കല്യാണം]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3300 || [[ബോയിൽ]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3301 || [[Bade Fateh Ali Khan]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3302 || [[ഝാർഖണ്ഡ്‌ വികാസ് മോർച്ച (പ്രജാതാന്ത്രിക്)]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3303 || [[നാസ്ല]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3304 || [[ഐ, നോബഡി]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3305 || [[സന്താനദേവൻ]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3306 || [[ബാക്ടീരിയോളജി]] || en || 87.1 || 12.9 || 
|-
| 3307 || [[സുവലക്ഷ്മി]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3308 || [[24. വീരപാണ്ടി പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3309 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രജൗരി]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3310 || [[ദിവ്യ ജെയിൻ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3311 || [[നുസ ലെംബോംഗൻ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3312 || [[Magdi Yacoub]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3313 || [[എത്തോളജി]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3314 || [[ഹിബ്ലേയ ഐബിഡിയാസ്]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3315 || [[G. N. Malviya]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3316 || [[പി. കെ. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ (സംഗീതജ്ഞൻ)]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3317 || [[കെയ്ൻ വെലാസ്‌ക്വസ്]] || he || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3318 || [[മോർഫോളജി (ജീവശാസ്ത്രം)]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3319 || [[ചെങ്ങന്നൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3320 || [[J. S. Guleria]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3321 || [[ടി.ആർ. ശങ്കുണ്ണി]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3322 || [[Dioscorea hamiltonii]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3323 || [[Hashem Al-Ghaili]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3324 || [[Mukesh Batra]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3325 || [[Rabindra Nath Chaudhuri]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3326 || [[എന്റെ പൊന്നുതമ്പുരാൻ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3327 || [[ഐറിസ് സ്ട്രോമ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3328 || [[താലപ്പൊലി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3329 || [[പൂന്തേനരുവി]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3330 || [[പർഭുഭായി വാസവ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3331 || [[മട്ടാഞ്ചേരി വാട്ടർ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3332 || [[മാളിക പണിയുന്നവർ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3333 || [[മൊഹല്ല ക്ലിനിക്കുകൾ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3334 || [[രാഗം താനം പല്ലവി]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3335 || [[ലാലുഭായ് പട്ടേൽ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3336 || [[വരാഹ നദി]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3337 || [[സഞ്ജയ് ഭാട്ടിയ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3338 || [[സിട്രിക്സ് ക്ലൗഡ്]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3339 || [[സ്നേഹഗണ്ഡൂഷം]] || en || 87.0 || 99.8 || 
|-
| 3340 || [[സ്റ്റോമ (വൈദ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3341 || [[ഹഷൻ തിലകരത്നെ]] || en || 87.0 || 13.0 || 
|-
| 3342 || [[വിൻസി അലോഷ്യസ്]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3343 || [[റോയൽ എൻഫീൾഡ്]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3344 || [[കോലാനുപാക ക്ഷേത്രം]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3345 || [[മീനാക്ഷി ബാനർജി]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3346 || [[മൃദുല വിജയ്]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3347 || [[ദുർവ്വിനീതൻ (രാജാവ്)]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3348 || [[ജോൺ ആർഗിൽ റോബർ‌ട്ട്സൺ]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3349 || [[ലൂണാർ പോളാർ എക്സ്പ്ലൊറേഷൻ മിഷൻ]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3350 || [[റോയൽ എൻഫീൾഡ് (ഇന്ത്യ)]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3351 || [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അസ്ട്രോഫിസിക്സ്]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3352 || [[ഇന്ത്യൻ 1 പൈസ നാണയം]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3353 || [[ബി.കെ. മിശ്ര]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3354 || [[ലൂമിനൻസ്]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3355 || [[കാതറിൻ ട്രോയിസി]] || en || 86.9 || 13.1 || 
|-
| 3356 || [[പത്രസ്വാതന്ത്ര്യം ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3357 || [[Hyperbaric medicine]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3358 || [[ആദർശം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3359 || [[ആശാൻ സ്മാരക കവിത പുരസ്കാരം]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3360 || [[എലിഫന്റ് പാസ് ഫോർട്ട്]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3361 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, വിജയ്പൂർ]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3362 || [[ഒഡീഷ ദിനം]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3363 || [[രൂപിണി (നടി)]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3364 || [[സുലക്ഷണ (നടി)]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3365 || [[വടക്കാഞ്ചേരി തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3366 || [[വോളോഡിമിർ റഫീയെങ്കോ]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3367 || [[ഛോട്ടാ ഷിഗ്രി ഹിമാനി]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3368 || [[പാതിരാപ്പള്ളി]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3369 || [[ഷെഹാൻ കരുണതിലക]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3370 || [[ഷെഫീൽഡ് യുണൈറ്റഡ് എഫ്.സി.]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3371 || [[സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3372 || [[കൊയ്‍ലി ദേവി]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3373 || [[ചൂർണ്ണപ്പൂപ്പുരോഗം]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3374 || [[ബിഗ് ബസാർ]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3375 || [[Vinod Scaria]] || en || 86.8 || 13.2 || 
|-
| 3376 || [[National Institute of Immunology, India]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3377 || [[പാസഞ്ചേഴ്‌സ് (2016 ഫിലിം)]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3378 || [[ലളിതാദിത്യൻ എന്ന മുക്താപീഡൻ]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3379 || [[ഇന്റർനെറ്റ് സ്വാതന്ത്ര്യം]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3380 || [[Ipomoea sagittifolia]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3381 || [[ആനെറ്റ് ഒലിവിയ നകിമുലി]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3382 || [[Meeta Pandit]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3383 || [[Jaslok Hospital and Research Centre]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3384 || [[Jyoti Bhushan Banerji]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3385 || [[Senna Hegde]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3386 || [[ആറാമത് ലോകസഭ]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3387 || [[ഒരു യാത്രയുടെ അന്ത്യം]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3388 || [[കാൾ വിൽഹെം ലുഡ്‌വിഗ് ബ്രച്]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3389 || [[കെജിയോഗ്രഫി]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3390 || [[ക്രി.മു 1]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3391 || [[ക്രിസ്മസ് സമ്മാനം]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3392 || [[ചെറുകര തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3393 || [[പത്മിനി തോമസ്]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3394 || [[പോളിന റെയ്ക്കോ]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3395 || [[ബരിവാല]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3396 || [[മൈക്രോപോറസ് സാന്തോപ്പസ്]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3397 || [[സെർവിക്കൽ പോളിപ്പ്]] || en || 86.7 || 13.3 || 
|-
| 3398 || [[Nagai Sriram]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3399 || [[George William Gregory Bird]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3400 || [[ലയ (നടി)]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3401 || [[Krishnaswami Srinivas Sanjivi]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3402 || [[Naresh Trehan]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3403 || [[തെക്കൻ ജക്കാർത്ത]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3404 || [[അരോമാറ്റിക് ആൻഡ് മെഡിസിനൽ പ്ലാന്റ് റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ, ഓടക്കാലി]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3405 || [[ദാറുൽ അമൻ കൊട്ടാരം]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3406 || [[മാരിടൈം സിൽക്ക് റോഡ്]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3407 || [[നമിത ഗോഖലെ]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3408 || [[സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3409 || [[Hibatullah Akhundzada]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3410 || [[റെബ മോണിക്ക ജോൺ]] || en || 86.6 || 13.4 || 
|-
| 3411 || [[ശങ്കരാടി]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3412 || [[Ardem Patapoutian]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3413 || [[കാൽസ്യം ഫ്ലൂറൈഡ്]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3414 || [[ബെയ്റൂട്ടിലെ സ്ഫോടനങ്ങൾ 2020]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3415 || [[സാധ്വി ഋതംബര]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3416 || [[ബോട്ടുലിസം]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3417 || [[വാട്ടർ ബർത്ത്]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3418 || [[ഗൂഗിൾ കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസ്]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3419 || [[D. K. Ganguly]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3420 || [[Yog Raj Sharma]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3421 || [[അപൂർവ രോഗം]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3422 || [[ഷിംഗോ നദി]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3423 || [[ഭാരതീയ ഗൗരക്ഷാ ദൾ]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3424 || [[രേവതി കാമത്ത്]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3425 || [[മാഴ്‌സെലോ]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3426 || [[അൽമാസ് ഉഖാ]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3427 || [[കോറ ഡൗ]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3428 || [[മൊജ്തബ ഖമേനി]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3429 || [[ശിവലിംഗ സാക്ഷി]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3430 || [[അമിറ്റോൺ]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3431 || [[Prafulla Desai]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3432 || [[യശോവർമൻ]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3433 || [[കാസർഗോൾഡ്]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3434 || [[ശ്രിതിക സനീഷ്]] || en || 86.5 || 13.5 || 
|-
| 3435 || [[ലോറൻസ് കാസിബ്വെ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3436 || [[Indian Institute of Toxicology Research]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3437 || [[Indore district]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3438 || [[കൊച്ചുപമ്പ തടയണ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3439 || [[ടി.പി. രാധാമണി]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3440 || [[മെഡിക്കൽ ഇമേജിംഗ്]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3441 || [[നൂൽപ്പുഴ ഗ്രാമം]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3442 || [[ശാന്ത ഗോഖലെ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3443 || [[വാസുദേവ് എസ്. ഗായതോംടെ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3444 || [[ഐങ്കുറുനൂറ്]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3445 || [[വി.ആർ. ലളിതാംബിക]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3446 || [[Randhir Sud]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3447 || [[ശാരീരികക്ഷമത]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3448 || [[J. S. Titiyal]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3449 || [[ആനി എർനോ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3450 || [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ നാൽപ്പത്തിരണ്ടാം ഭേദഗതി]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3451 || [[K. P. Mathur]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3452 || [[Ramakant Krishnaji Deshpande]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3453 || [[Retina bipolar cell]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3454 || [[അന്നൊരു രാവിലെ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3455 || [[ആലീസ് ഹോർസ്ലി]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3456 || [[ഒരു വിളിപ്പാടകലെ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3457 || [[ദാമോദരൻ നായർ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3458 || [[പുർബയാൻ ചാറ്റർജി]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3459 || [[ബ്യൂട്ടി പാലസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3460 || [[മത്സ്യഗന്ധ എക്സ്പ്രസ്]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3461 || [[മനസാ വാചാ കർമ്മണാ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3462 || [[മുനക്കൽ ബീച്ച്]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3463 || [[ഹ്യൂഗോ സബാറ്റിനോ]] || en || 86.4 || 13.6 || 
|-
| 3464 || [[ക്ലോർപൈറിഫോസ്]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3465 || [[ബരാസത്ത് സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3466 || [[മിർമെക്കോളജി]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3467 || [[മോസ്സ് &amp; ക്യാറ്റ്]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3468 || [[രത്തൻ ലാൽ കട്ടാരിയ]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3469 || [[André Joseph Guillaume Henri Kostermans]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3470 || [[പിയോംബി]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3471 || [[വിശുദ്ധ മെജോ]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3472 || [[പെർസിസ്റ്റന്റ് ജെനിറ്റൽ എറൗസൽ ഡിസോർഡർ]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3473 || [[Mathew Kalarickal]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3474 || [[144 തണ്ടളം പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3475 || [[നീലേശ്വരം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3476 || [[മധ്യപ്രദേശ് മെഡിക്കൽ സയൻസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3477 || [[സബ്ബിൻവല്യൂഷൻ]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3478 || [[ഹിന്ദുമതം ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകളിൽ]] || en || 86.3 || 13.7 || 
|-
| 3479 || [[Raj Baveja]] || en || 86.2 || 13.7 || 
|-
| 3480 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1960)]] || en || 86.2 || 13.7 || 
|-
| 3481 || [[Conjugate vaccine]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3482 || [[കുഞ്ഞമ്മിണീസ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3483 || [[അൽഗോസ]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3484 || [[Acacio Gabriel Viegas]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3485 || [[അഞ്ചകള്ളകോക്കാൻ]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3486 || [[ഇന്ദിര ശർമ്മ]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3487 || [[ക്രിപ്റ്റോഹെറോസ്]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3488 || [[തീരാത്ത ബന്ധങ്ങൾ]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3489 || [[ദിദിഹാത്ത് ജില്ല]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3490 || [[രക്തബാങ്ക്]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3491 || [[ദ ടൈംസ് ഗ്രൂപ്പ്]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3492 || [[കോബാൾട്ട് (II) ഓക്സൈഡ്]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3493 || [[ഗദഗ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3494 || [[പേപ്പർ വാസ്പ്]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3495 || [[Rakesh Kumar Jain]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3496 || [[എസ്. ഐശ്വര്യ]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3497 || [[സ്പാഗെട്ടി]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3498 || [[ഹിന്ദുമതം ഏഷ്യയിൽ]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3499 || [[Kodaganur S. Gopinath]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3500 || [[ഹാർലിക്വിൻ ഇക്തിയോസിസ്]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3501 || [[Basil Hirschowitz]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3502 || [[ഓസ (കാന്റൺ‌), കോസ്റ്ററിക്ക]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3503 || [[നിറകുടം]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3504 || [[ഹൈമനോടോമി]] || en || 86.2 || 13.8 || 
|-
| 3505 || [[കാരെൻ വിങ്ക്ഫീൽഡ്]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3506 || [[Breach Candy Hospital]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3507 || [[ഗ്വിഹാബൈറ്റ്]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3508 || [[ജാർഖണ്ഡിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3509 || [[തലശ്ശേരി സ്റ്റേഡിയം]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3510 || [[ബിബ്ലിയോഫോബിയ]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3511 || [[മേക്ക് ലവ് നോട്ട് സ്കാർസ്]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3512 || [[പ്ലാസ്റ്റിക് സർജറി]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3513 || [[Bilkis Dadi]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3514 || [[സുനിത കോഹ്ലി]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3515 || [[കേരളപ്രസ്സ്]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3516 || [[Vishwa Kumar Gupta]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3517 || [[2-ഡിഓക്സി-ഡി-ഗ്ലൂക്കോസ്]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3518 || [[കെ.എസ്.ശബരീനാഥൻ]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3519 || [[Harbans Singh Wasir]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3520 || [[മോഹൻ കുമാർ ഫാൻസ്]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3521 || [[Ramdas Pai]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3522 || [[എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് ഇസ്‌ലാം]] || en || 86.1 || 13.9 || 
|-
| 3523 || [[അശ്വിൻ മാത്യു]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3524 || [[ഇന്ത്യൻ സീഡ് വോൾട്ട്]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3525 || [[കിലുങ്ങാത്ത ചങ്ങലകൾ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3526 || [[ഗ്ലോറിയ അരീയ്റ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3527 || [[പർകാചിക് ഹിമാനി]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3528 || [[പൾസ് പോളിയോ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3529 || [[പാലി പച്ചൗൺ]] || hi || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3530 || [[Ashwin Balachand Mehta]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3531 || [[ഇവിടെ തുടങ്ങുന്നു]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3532 || [[Ranjit Roy Chaudhury]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3533 || [[ടെട്രപോണെറ റൂഫോണിഗ്ര]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3534 || [[ഫീറ്റൽ റിസോർപ്ഷൻ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3535 || [[ഷാർലറ്റ് ലൈറ്റൺ ഹോൾട്ടൺ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3536 || [[Ashwani Kumar (scientist)]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3537 || [[പൊത്തുഗന്തി രാമുലു]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3538 || [[Retina horizontal cell]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3539 || [[അഗ്നിപിവ്യൂഹം]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3540 || [[ഖിർസു]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3541 || [[ജംഷഡ്പൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3542 || [[ടാക്സി ഡ്രൈവർ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3543 || [[തമിഴ് ചലച്ചിത്ര നടൻമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3544 || [[പിസ്കസെക്ക്സ് അടയാളം]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3545 || [[കണ്ണനല്ലൂർ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3546 || [[P. K. Rajagopalan]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3547 || [[G. J. R. Krishnan]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3548 || [[സത്യനാരായണ ബലേരി]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3549 || [[ക്ലോസ്ട്രിഡിയം ബോട്ടുലിനം]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3550 || [[അഡെനിറ്റിസ്]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3551 || [[അന്യരുടെ ഭൂമി]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3552 || [[വെള്ള ഈച്ചരൻ]] || en || 86.0 || 14.0 || 
|-
| 3553 || [[Latifa bint Mohammed Al Maktoum]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3554 || [[ജഫ്രീൻ ഷെയ്ക്]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3555 || [[ഹിന്ദുമതം മ്യാൻമാറിൽ]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3556 || [[ഔട്ടർ ഏരിയ ഗ്രോത്ത് കോറിഡോർ]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3557 || [[ദേവേഷ് ചന്ദ്ര താക്കൂർ]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3558 || [[സിപ്ല]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3559 || [[മാർട്ട സ്ലാറ്റിക്]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3560 || [[ഗദ്ദർ]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3561 || [[കൂട്ടുകാർ (2010 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3562 || [[ബാർബി (സിനിമ)]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3563 || [[സുനിതി ദേവി]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3564 || [[വൈറൽ കൾച്ചർ]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3565 || [[ഐറിനി സെറെറ്റി]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3566 || [[കിഴക്കൻ ദില്ലി (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3567 || [[മുഹമ്മദ് മിയാൻ ദയൂബന്ദി]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3568 || [[ഷാജി ചെൻ]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3569 || [[ഷീല കൊറോണൽ]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3570 || [[This Is It (concert residency)]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3571 || [[ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി തിരുവനന്തപുരം]] || en || 85.9 || 14.1 || 
|-
| 3572 || [[എഴുകോൺ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3573 || [[ന്യൂറോസയൻസ്]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3574 || [[സിൽവർ ഫുൾമിനേറ്റ്]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3575 || [[ദി ഫിലിംസ്റ്റാർ]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3576 || [[വു ലിയാൻ-തെഹ്]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3577 || [[സീമ നന്ദ]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3578 || [[ജിൽ ജിം]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3579 || [[മനീഷ കാലേബ്]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3580 || [[Jobby Justin]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3581 || [[നേവൽ ഫിസിക്കൽ ആൻഡ് ഓഷ്യാനോഗ്രാഫിക് ലബോറട്ടറി]] || en || 85.8 || 14.2 || 
|-
| 3582 || [[ഫിസിക്കൽ മെഡിസിൻ ആൻഡ് റീഹാബിലിറ്റേഷൻ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3583 || [[25 വേപ്പംപാട്ട് പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3584 || [[EPPO Code]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3585 || [[Kannur Medical College]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3586 || [[T. K. Lahiri]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3587 || [[അഗ്നി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3588 || [[അണിയറ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3589 || [[ആദ്യരാത്രിക്ക് മുമ്പ്]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3590 || [[ഇത്തിക്കര പുഴ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3591 || [[കള‍ർപെയിന്റ്]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3592 || [[കുഞ്ഞാറ്റക്കിളികൾ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3593 || [[ചെക്ക് പോയിന്റ്]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3594 || [[ദൂരം അരികെ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3595 || [[നരഹരി തീർത്ഥ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3596 || [[നാലുമണിപ്പൂക്കൾ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3597 || [[പെല്ലോണിയ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3598 || [[പൈറാബാക്റ്റിൻ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3599 || [[പോസ്റ്റ് ബോക്സ് നമ്പർ 27]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3600 || [[ബാബ (അലവിസം)]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3601 || [[മാതൃകാവാണം]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3602 || [[മൗനരാഗം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3603 || [[റാഗിംഗ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3604 || [[സംഘർഷം]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3605 || [[സമസ്യ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3606 || [[സയൻസ് സ്ലാം]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3607 || [[സൂം വീഡിയോ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3608 || [[ഹിന്ദുമതം ഒമാനിൽ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3609 || [[ഹെഡ വാർഡമാൻ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3610 || [[അല്ലിസിൻ]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3611 || [[Dendrocalamus giganteus]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3612 || [[വൃത്തി]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3613 || [[മുലയൂട്ടലും ഫെർട്ടിലിറ്റിയും]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3614 || [[ഷീ ടാക്സി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.7 || 14.3 || 
|-
| 3615 || [[ഗോപിക വർമ്മ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3616 || [[ലൂണാർ റോവർ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3617 || [[ജൂഡിത്ത് എലിസബത്ത് ആഡംസ്]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3618 || [[ഹരിക ദ്രോണവല്ലി]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3619 || [[Ved Prakash Kamboj]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3620 || [[World Chess Championship 2021]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3621 || [[Remusatia vivipara]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3622 || [[വിഷ്ണുപ്രയാഗ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3623 || [[Jitendra Mohan Hans]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3624 || [[മഗ്‌രിബ് (ചലചിത്രം)]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3625 || [[നാൻഖടായ്]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3626 || [[മീനാക്ഷി രവീന്ദ്രൻ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3627 || [[22 ° ഹാലോ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3628 || [[ഷാർജ ഇസ്ലാമിക് മ്യൂസിയം]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3629 || [[സെബുവാനോ വിക്കിപീഡിയ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3630 || [[വേൾഡ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഹീമോഫീലിയ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3631 || [[മമാസ റീജൻസി]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3632 || [[Suraj Bhan]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3633 || [[അക്വേറിയം (മലയാളചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3634 || [[ലീച വെർഡെ]] || en || 85.6 || 14.4 || 
|-
| 3635 || [[ആർസെനിക്കം ആൽബം]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3636 || [[സീ എന്റർടൈൻമെന്റ് എന്റർപ്രൈസസ്]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3637 || [[ഹെമറ്റോപോയിറ്റിക് സിസ്റ്റം]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3638 || [[അമലാപുരം]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3639 || [[അല ആർച്ച ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3640 || [[അഭിനവ് സുന്ദർ നായക്]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3641 || [[വാൻ ഗോഗ് സിൻഡ്രോം]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3642 || [[Sneh Bhargava]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3643 || [[ടിഷ്യു ട്രോപ്പിസം]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3644 || [[Asha Rangappa]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3645 || [[Chaukhamba]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3646 || [[അമേരിക്കൻ സൊസൈറ്റി ഫോർ റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് മെഡിസിൻ]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3647 || [[ഹിന്ദുമതവിശ്വാസം രാജ്യം തിരിച്ച്]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3648 || [[കോർബ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3649 || [[നാളെ ഞങ്ങളുടെ വിവാഹം]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3650 || [[സോഡിയം ബ്രോമൈഡ്]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3651 || [[Swati Mohan]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3652 || [[ബെഞ്ചമിൻ ഗൈ ബാബിംഗ്ടൺ]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3653 || [[ശാലിയൻ]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3654 || [[റൂത്ത് ഫീഫർ]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3655 || [[സുൽത്താൻപുർ ലോധി]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3656 || [[K. T. Dholakia]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3657 || [[Period (periodic table)]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3658 || [[സിൽവർ സയനേറ്റ്]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3659 || [[ക്രോസ്-മാച്ചിംഗ്]] || en || 85.5 || 14.5 || 
|-
| 3660 || [[നഗ്ന നേത്രം]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3661 || [[അവൾ കണ്ട ലോകം]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3662 || [[പൊട്ടാസ്യം ബൈകാർബണേറ്റ്]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3663 || [[ബനസ്കാന്ധ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3664 || [[സുരക്ഷിതത്വം]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3665 || [[ഛത്തർ മൻസിൽ]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3666 || [[മധുഗിരി]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3667 || [[ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3668 || [[വിജയ് ബാഗേൽ]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3669 || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സിന്റെ പ്രസിഡണ്ടുമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 85.4 || 0.6 || 
|-
| 3670 || [[ലോക കേൾവി ദിനം]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3671 || [[ചീരാൽ]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3672 || [[ഗാന്ധി ഇന്ത്യയ്ക്കുമുമ്പ്]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3673 || [[Janak Desai]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3674 || [[രാജശിൽ‌പി]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3675 || [[അവൈലബിൾ ലൈറ്റ്]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3676 || [[ഷിജു]] || en || 85.4 || 14.6 || 
|-
| 3677 || [[ടി.കെ. അലക്സ്]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3678 || [[ഗോപാൽ ഹരി ദേശ്മുഖ്]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3679 || [[ഹിന്ദുമതം ഭൂട്ടാനിൽ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3680 || [[ജിബോർഡ്]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3681 || [[ജോ ഡങ്ക്ലി]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3682 || [[സാ. കന്തസ്വാമി]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3683 || [[സദനം പി. വി. ബാലകൃഷ്ണൻ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3684 || [[മുസ്‌ലിം വ്യക്തി നിയമം 1937]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3685 || [[Alternanthera pungens]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3686 || [[ഹൈഡ്രോക്സിക്ലോറോക്വിൻ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3687 || [[ഗ്ലൂക്കഗോൺ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3688 || [[സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ദിനം]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3689 || [[റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് മെഡിസിൻ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3690 || [[ഹാൻസ് ലിപ്പർഹേ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3691 || [[അൻഹുഇലോങ്]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3692 || [[ഇന്നർ ന്യൂക്ലിയാർ പാളി]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3693 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് വൈറോളജി, കേരളം]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3694 || [[കിച്ചു ടെല്ലസ്]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3695 || [[ദാരംഗ്-ഉദൽഗുരി ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3696 || [[യുറാൽ സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3697 || [[സോവിയറ്റ് ലിറ്ററേച്ചർ (മാസിക)]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3698 || [[ശ്വാസനാളം]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3699 || [[ഓട്ടോഇമ്മ്യൂണിറ്റി]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3700 || [[ഹിന്ദു കോഡ് ബില്ലുകൾ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3701 || [[ബജാജ് ഓട്ടോ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3702 || [[എസ്. സരസ്വതിയമ്മ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3703 || [[നാഷണൽ കൗൺസിൽ ഓഫ് ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങൾ (യു.കെ)]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3704 || [[വെനീറിയോളജി]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3705 || [[അപ്നാ ദൾ (സോനെലാൽ)]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3706 || [[ലബോറട്ടറി ഫോർ ഇലക്‌ട്രോ-ഒപ്റ്റിക്‌സ് സിസ്റ്റംസ്]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3707 || [[കമ്മട്ടം]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3708 || [[ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ടീറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.3 || 0.0 || 
|-
| 3709 || [[പ്ലാസന്റ]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3710 || [[രാജ് സുബ്രഹ്മണ്യം]] || en || 85.3 || 14.7 || 
|-
| 3711 || [[പ്രേരണ കോഹ്ലി]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3712 || [[അലൂമിനിയം നൈട്രേറ്റ്]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3713 || [[Stan Swamy]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3714 || [[ഹൃദയം മാറ്റിവെക്കൽ]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3715 || [[N95 മാസ്ക്]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3716 || [[ബാങ്ക് ഓഫ് സിലോൺ]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3717 || [[ബദ്റുദ്ദീൻ അജ്‌മൽ]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3718 || [[നാഗ്പുരി എരുമ]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3719 || [[വിൻയെറ്റിങ്ങ്]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3720 || [[കോമ (വൈദ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3721 || [[Krishen Khanna]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3722 || [[ഹൈബിസ്കസ് ഡൈവേർസിഫോളിയസ്]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3723 || [[തലാരി രംഗയ്യ]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3724 || [[കാതറിൻ ഹിൽഡ ദലീപ് സിംഗ്]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3725 || [[നീലം ഗിരി]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3726 || [[സൈലോകോപ ലാറ്റിപ്പസ്]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3727 || [[ദേവദാസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.2 || 14.8 || 
|-
| 3728 || [[Lavu Narendranath]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3729 || [[ഇവൻ ഒരു സിംഹം]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3730 || [[കുണ്ടറ ഈസ്റ്റ് തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3731 || [[ശ്രീ അയ്യപ്പനും വാവരും]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3732 || [[സരിത (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3733 || [[സ്നേഹം (1977 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3734 || [[സ്രഷ്ടാവ്]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3735 || [[ചിത്രഭാനു (ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞൻ)]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3736 || [[Vinay K. Nandicoori]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3737 || [[കലാൻചോ ടാരന്റുല]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3738 || [[സസ്തനശാസ്ത്രം]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3739 || [[ഇസബെൽ കെർ]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3740 || [[ആർതർ നിക്കോളെയർ]] || en || 85.1 || 14.9 || 
|-
| 3741 || [[കോൺഗ്രസ് (എ)]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3742 || [[നിറഭേദങ്ങൾ]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3743 || [[List of cities by scientific output]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3744 || [[കീർത്തി വർധൻ സിംഗ്]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3745 || [[അന മരിയ സെനോ]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3746 || [[മദ്ധ്യ ജക്കാർത്ത]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3747 || [[E]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3748 || [[K. R. Palaniswamy]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3749 || [[Veni Shankar Jha]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3750 || [[Zulekha Daud]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3751 || [[അതുല്യ. കെ വി.]] || ta || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3752 || [[അവർ ജീവിക്കുന്നു]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3753 || [[കടൽ (1994 ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3754 || [[കാതിൽ ഒരു കിന്നാരം]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3755 || [[കാരാഞ്ചിറ]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3756 || [[ചാഴൂർ]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3757 || [[ജോർഹട്ട് ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3758 || [[തിമിംഗലം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3759 || [[ഭാദോഹി (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3760 || [[സച്ചി]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3761 || [[ഫോട്ടോസെൻസിറ്റിവിറ്റി മൃഗങ്ങളിൽ]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3762 || [[മേരി റൊണാൾഡ് ബിസ്സെറ്റ്]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3763 || [[ക്രോമസോം]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3764 || [[ഇന്ത്യയിലെ ഹരിതവിപ്ലവം]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3765 || [[ആന്റിന്യൂട്രിയന്റ്]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3766 || [[സഫോവു]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3767 || [[Taraprasad Das]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3768 || [[ആർട്ടെമിസ് 1]] || en || 85.0 || 15.0 || 
|-
| 3769 || [[ഹിന്ദുമതം തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിൽ]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3770 || [[Stefanie Horovitz]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3771 || [[ലീലാബതി ഭട്ടാചാർജി]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3772 || [[ഇന്ത്യൻ ഹിസ്റ്ററി കോൺഗ്രസ്]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3773 || [[വില്ലി വാൻ നിക്കെർക്ക്]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3774 || [[വൈദ്യപരിശോധന]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3775 || [[വാന്റബ്ലാക്ക്]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3776 || [[Sudarshan K. Aggarwal]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3777 || [[ബിംസ്റ്റെക്]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3778 || [[ലവാഷ്]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3779 || [[മസ്തിഷ്ക മരണം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.9 || 15.1 || 
|-
| 3780 || [[ഉമ്മദ് സാഗർ അണ]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3781 || [[E7 (countries)]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3782 || [[ദിൻഷ പട്ടേൽ]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3783 || [[സിങ്ക് നൈട്രേറ്റ്]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3784 || [[ഇക്കോടൂറിസം]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3785 || [[ജെന്നിഫർ വിൻഗെറ്റ്]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3786 || [[മഹിന്ദ യാപ അബേവർധന]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3787 || [[Linux Lite]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3788 || [[അമ്മേ അനുപമേ]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3789 || [[ഒരു പൈങ്കിളിക്കഥ]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3790 || [[ചിറയിൻകീഴ് തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3791 || [[വീണ്ടും ചലിക്കുന്ന ചക്രം]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3792 || [[ഹൈഡ്രിയോഡിക് ആസിഡ്]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3793 || [[ഗൂഗിൾ അക്കൗണ്ട്]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3794 || [[Setaria pumila]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3795 || [[Midlothian, Texas]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3796 || [[Anthony Fauci]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3797 || [[മുലയൂട്ടൽ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3798 || [[ബട്ട്ൽ തടാകം]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3799 || [[കള്ളനും ഭഗവതിയും]] || en || 84.8 || 15.2 || 
|-
| 3800 || [[ഇതാ സമയമായി]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3801 || [[കറി മീ]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3802 || [[കല്ലട ജലോത്സവം]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3803 || [[ദയൂബന്ദി പ്രസ്ഥാനം]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3804 || [[Jatropha multifida]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3805 || [[മെർഷീന നീനു]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3806 || [[Musa al-Husayni]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3807 || [[Taliban treatment of women]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3808 || [[കായ ടോസ്റ്റ്]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3809 || [[ജിതേന്ദ്ര കുമാർ സിങ്]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3810 || [[Pfizer–BioNTech COVID-19 vaccine]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3811 || [[പെരിയ, കാസർകോഡ്]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3812 || [[സ്വർണം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3813 || [[ഭാവു ദാജി]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3814 || [[Sarashi Ranjan Mukherjee]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3815 || [[കൃഷ്ണാവാലി, ഹംഗറി]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3816 || [[Ludwigia adscendens]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3817 || [[അനാർക്കലി മരിക്കാർ]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3818 || [[താളിയോല രേഖാ മ്യൂസിയം, തിരുവനന്തപുരം]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3819 || [[സലൈൻ ലായനി (മരുന്ന്)]] || en || 84.7 || 15.3 || 
|-
| 3820 || [[ലോറി ഇ. ഡോഡ്]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3821 || [[മജെനെ റീജൻസി]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3822 || [[നർഗീസ് മുഹമ്മദി]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3823 || [[Alireza Firouzja]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3824 || [[Andaman and Nicobar Islands (Lok Sabha constituency)]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3825 || [[Bhupathiraju Somaraju]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3826 || [[Prem Chandra Dhanda]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3827 || [[അരുണാചൽ വെസ്റ്റ്   (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3828 || [[ഒബ്സ്റ്റട്രിക്കൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ലണ്ടൻ]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3829 || [[ചെന്നൈ - തിരുവനന്തപുരം എസി സൂപ്പർഫാസ്റ്റ് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3830 || [[തോമസ് ആഷ്ബി (ഡോക്ടർ)]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3831 || [[ദുനം (ഏകകം)]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3832 || [[ദുരന്തം]] || en || 84.6 || 3.8 || 
|-
| 3833 || [[നിരഞ്ജ് മണിയൻപിള്ള രാജു]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3834 || [[ബൻ‌ചോസിയ ട്യൂട്ടൻ‌സിസ്]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3835 || [[മേലാറ്റൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3836 || [[ശുഖലത റാവു]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3837 || [[ഹിരാൽ യാദവ്]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3838 || [[നഗരങ്ങളിൽ ചെന്നു രാപ്പാർക്കാം]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3839 || [[മനുഷ്യരിലെ പരിക്കുകൾ]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3840 || [[കാൽക്കുലേറ്റർ]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3841 || [[Raman Kapur]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3842 || [[സജ്ജാദ് സഹീർ]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3843 || [[എലി ഡുക്കോമ്മൻ]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3844 || [[പാഞ്ഞാൾ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] || en || 84.6 || 15.4 || 
|-
| 3845 || [[നാഷണൽ മെഡിക്കൽ കമ്മീഷൻ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3846 || [[ആന്ദ്രി ഗുലിയാഷ്കി]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3847 || [[ഡെക്‌സ്ട്രാൻ 40]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3848 || [[സോഡിയം ഓക്സലേറ്റ്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3849 || [[ട്രോമാറ്റോളജി]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3850 || [[10th Lok Sabha]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3851 || [[കലിഖോ പുൽ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3852 || [[സെനി റെബാബ്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3853 || [[ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ രോഗങ്ങൾ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3854 || [[വിവിധ തരം ഹിജാബ്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3855 || [[തമാകൗട്ടോഗ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3856 || [[സ്റ്റുഡിയോകനാൽ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3857 || [[ഹാൻഡ്, ഫൂട്ട് ആൻഡ് മൗത്ത് ഡിസീസ്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3858 || [[ശാരദ ഹോഫ്മാൻ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3859 || [[അനീഷ്  ജി  മേനോൻ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3860 || [[ലി ഷാവോപിംഗ്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3861 || [[ഘടം ഉടുപ്പ]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3862 || [[യശോദ പാലയാട്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3863 || [[ഗൂഗിൾ മീറ്റ്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3864 || [[സീദി സായിദ് മോസ്ക്ക്]] || en || 84.5 || 15.5 || 
|-
| 3865 || [[LIBRIS]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3866 || [[Ormeloxifene]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3867 || [[Shankaracharya]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3868 || [[Wesley So]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3869 || [[അമ്പലത്തറ (തിരുവനന്തപുരം)]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3870 || [[അസ്തമയം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3871 || [[ഇനിയെത്ര സന്ധ്യകൾ]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3872 || [[ചൂണ്ടക്കാരി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3873 || [[യുദ്ധകാണ്ഡം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3874 || [[ലുഡ്മില പ്രോകുനിന-ഓൾസൺ]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3875 || [[ഗ്രാമി ലൈഫ് ടൈം അച്ചീവ്മെന്റ് അവാർഡ്]] || en || 84.4 || 13.0 || 
|-
| 3876 || [[മലവാഴിയാട്ടം]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3877 || [[ഫ്ലൂറസിൻ]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3878 || [[Lorazepam]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3879 || [[Subhankar Banerjee (musician)]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3880 || [[Jamnalal Bajaj Award]] || en || 84.4 || 14.5 || 
|-
| 3881 || [[വൈനു ബാപ്പു ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3882 || [[T. M. A. Pai]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3883 || [[കരിമ്പുലി (അടിക്കടി)]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3884 || [[ലിസ മാറ്റിസൂ-സ്മിത്ത്]] || en || 84.4 || 15.6 || 
|-
| 3885 || [[ഹെക്സാവാലൻ്റ് വാക്സിൻ]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3886 || [[Jugal Kishore (physician)]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3887 || [[ജെഫ്രി എപ്സ്റ്റീൻ]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3888 || [[ഗുലാബോ സപേര]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3889 || [[നജീം അർഷാദ്]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3890 || [[ബിവ തടാകം]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3891 || [[List of most valuable crops and livestock products]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3892 || [[Sudhir V. Shah]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3893 || [[ഭോഗർ]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3894 || [[മൈക്കോളജി]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3895 || [[Mysore Manjunath]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3896 || [[ടീജൻ ഭായ്]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3897 || [[എവർട്ടൺ എഫ്.സി.]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3898 || [[എൽ.വി. പ്രസാദ് ഐ ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ട്]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3899 || [[ആരിഫ് അൽ ആരിഫ്]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3900 || [[Chandro Tomar]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3901 || [[ആണും പെണ്ണും]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3902 || [[ഈ വഴി മാത്രം]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3903 || [[മോറാൻ സർക്കാർ]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3904 || [[മറീൻസ്]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3905 || [[അമൽനെർ]] || en || 84.3 || 15.7 || 
|-
| 3906 || [[Mahankali Seetharama Rao]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3907 || [[കുപ്പാടി]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3908 || [[ചെങ്കണ്ഠൻ വരമ്പൻ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3909 || [[ബാര ഇമാംബര]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3910 || [[Purshottam Lal Wahi]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3911 || [[അലൂമിനിയം മോണോബ്രോമൈഡ്]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3912 || [[എന്റെ നീലാകാശം]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3913 || [[ചാന്ദ്‌നിചൗക്ക് (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3914 || [[ധരംബീർ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3915 || [[പവിഴമുത്ത് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3916 || [[ബലൂൺ സംവാദം]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3917 || [[ബേരിയം സയനൈഡ്]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3918 || [[രോഗശമനം]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3919 || [[വൃദ്ധന്മാരെ സൂക്ഷിക്കുക]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3920 || [[വെല്ലിംഗ്ഡൺ അയലൻഡ്‌ വാട്ടർ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3921 || [[ഇൻ വിട്രോ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3922 || [[Maryana Iskander]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3923 || [[അഡിപിക് ആസിഡ്]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3924 || [[മേജർ അറ്റ്‌മോസ്ഫെറിക് ചെറ്യെൻ‌കോഫ് എക്സ്പിരിമെന്റ് ടെലസ്കോപ്പ്]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3925 || [[കലാമണ്ഡലം ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3926 || [[ബാഡ്‌ലാൻഡ് ഹണ്ടേഴ്സ്]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3927 || [[ലിബർട്ടി]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3928 || [[അരൂർ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3929 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അമൃത്സർ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3930 || [[കിഷോരി ലാൽ ശർമ]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3931 || [[ഹാർഡി തടാകം]] || en || 84.2 || 15.8 || 
|-
| 3932 || [[Musella lasiocarpa]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3933 || [[രക്തപരിശോധന]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3934 || [[Tadehagi]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3935 || [[ആനവിരട്ടി]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3936 || [[ഇജ്‌തിബ നദ്‌വി]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3937 || [[ഗർവാൾ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3938 || [[രതിലയം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3939 || [[കലാമണ്ഡലം ബാലസുബ്രഹ്‌മണ്യൻ]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3940 || [[എം.എം. ജോഷി]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3941 || [[പേരില്ലൂർ പ്രീമിയർ ലീഗ് (ഇന്ത്യൻ വെബ് സീരീസ്)]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3942 || [[ശങ്കര നേത്രാലയ]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3943 || [[മദ്രാസ് ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3944 || [[ഇഷ്ടമാണ് പക്ഷെ]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3945 || [[ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള 500 മുസ്‌ലിംകൾ]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3946 || [[ജനനി ജുമർ]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3947 || [[മിക്ക ആൽറ്റോള]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3948 || [[സാൻഡി കോവിലെ ജെറോം]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3949 || [[സ്റ്റീരിയോബ്ലൈൻഡ്നസ്]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3950 || [[മേദക് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3951 || [[മാറ്റുപി]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3952 || [[ദണ്ഡി ബീച്ച്]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3953 || [[ഹൊ റ്റ്രങ്ങ് ദുങ്ങ്]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3954 || [[പി.ആർ. കൃഷ്ണകുമാർ]] || en || 84.1 || 15.9 || 
|-
| 3955 || [[അന്തിവെയിലിലെ പൊന്ന്]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3956 || [[എൻഡോമെട്രിറ്റിസ്]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3957 || [[നാവിഗേഷൻ ബാർ]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3958 || [[മതേതരത്വം ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3959 || [[ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ്]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3960 || [[അഗ്നിപർവ്വതം (1979ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3961 || [[അബല(ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3962 || [[പി. ജയരാജൻ]] || en || 84.0 || 8.0 || 
|-
| 3963 || [[ശ്രീ രമ്യ]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3964 || [[എലൻ സ്വാലോ റിച്ചാർഡ്സ്]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3965 || [[രാധ വിശ്വനാഥൻ]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3966 || [[ജല ആവാസവ്യവസ്ഥ]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3967 || [[ട്രാവൽ മെഡിസിൻ]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3968 || [[യുദ്ധം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3969 || [[Cissus javana]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3970 || [[Prahlad Kumar Sethi]] || en || 84.0 || 16.0 || 
|-
| 3971 || [[കാൾ കൊല്ലർ]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3972 || [[മാക്രോപസ്]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3973 || [[രാമാനുജൻ ഗണിത പാർക്ക്]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3974 || [[ആനന്ദ സമരക്കൂൺ]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3975 || [[പെർം ഗവർണറേറ്റ്]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3976 || [[Reinwardtia]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3977 || [[രക്തസ്രാവം]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3978 || [[ആശ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3979 || [[വളപട്ടണം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3980 || [[Interim Register of Marine and Nonmarine Genera]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3981 || [[മട്ട അരി]] || en || 83.9 || 16.1 || 
|-
| 3982 || [[അജിജേഷ് പച്ചാട്ട്]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3983 || [[യു. ഷറഫ് അലി]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3984 || [[തിരുവനന്തപുരം-അങ്കമാലി ഗ്രീൻഫീൽഡ് ഹൈവേ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3985 || [[സ്വർണ്ണലത രംഗരാജൻ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3986 || [[കേശവൻ വെളുത്താട്ട്]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3987 || [[അഗ്രോണമിക് റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ, ചാലക്കുടി]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3988 || [[ശ്രീ അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഫരീദാബാദ്]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3989 || [[ഫ്ലേവിയ ആഗ്നസ്]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3990 || [[ചുവപ്പ് വാലൻ ഗൗരാമി]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3991 || [[സിമ്പിൾ കപാഡിയ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3992 || [[ആർ. ശ്യാമശാസ്ത്രി]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3993 || [[എപിതെറാപ്പി]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3994 || [[മർദാനി ജുമർ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3995 || [[യോഗേന്ദ്ര മക്വാന]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3996 || [[എച്ച്. നിഡ സെൻ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3997 || [[ഓക്സിഡൈസിംഗ് ഏജന്റ്]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3998 || [[ബട്ടക് മിയാൻ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 3999 || [[ചൗധരി സത്യനാരായണ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 4000 || [[Jitendra Kumar Singh]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|}</text>
      <sha1>9z2rgecjmbs810gm2f9094qc3opwfr8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/3</title>
    <ns>2</ns>
    <id>669752</id>
    <revision>
      <id>4652469</id>
      <timestamp>2026-08-02T09:15:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>CX ലേഖനങ്ങളുടെ മുഴുവൻ പട്ടിക — യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം അനുസരിച്ച്, ഭാഗം 3</comment>
      <origin>4652469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="182444" sha1="1xg06ol6m2dvnc4krpm7x8nkbtlnv0q" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മുഴുവൻ ലേഖനപ്പട്ടികയുടെ ഭാഗം 3/7 (ക്രമം 4001–6000). യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ ക്രമത്തിൽ. സൂചിക: [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക]]}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമം !! ലേഖനം !! ഉറവിട ഭാഷ !! യന്ത്രപരിഭാഷ % !! മനുഷ്യതിരുത്തൽ % !! പൈലറ്റിൽ തിരുത്തിയോ
|-
| 4001 || [[ദിഫു ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 4002 || [[ദിമിത്രി ഒട്ട്]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 4003 || [[മാസ് ഹുനി]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 4004 || [[സാഗർ സൂര്യ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 4005 || [[നാനാത്വത്തിൽ ഏകത്വം]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4006 || [[Anil Kumar Tyagi]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4007 || [[ആനയും അമ്പാരിയും]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4008 || [[ചാരവലയം]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4009 || [[ബിലാസ്പൂർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4010 || [[ബ്ലിങ്ക് (ബ്രൗസർ എഞ്ചിൻ)]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4011 || [[ഹൃദയം പാടുന്നു]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4012 || [[കവർ മീറ്റർ]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4013 || [[ഡീറ്റെയിൻഡ് (2024 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4014 || [[ശരാവതി പാലം]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4015 || [[ടി.കെ. മൂർത്തി]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4016 || [[അനുഭൂതി]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4017 || [[എന്റെ കളിത്തോഴൻ]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4018 || [[കായഡു ലോഹർ]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4019 || [[നിറപറയും നിലവിളക്കും]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4020 || [[മുഹൂർത്തങ്ങൾ]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4021 || [[ശപഥം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4022 || [[പ്രൊപ്പഗാണ്ടയും ഇന്ത്യയും: രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4023 || [[മീച്ചം സിൻഡ്രോം]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4024 || [[റ്റോസിസ് (കൺപോള)]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4025 || [[ജോർജ്ജ് ഇബ്രാഹിം അബ്ദുല്ല]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4026 || [[ബാബുവൈറസ്]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4027 || [[മൈക്രോഅൽഗ]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4028 || [[സാമിയ അൽ അമൗദി]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4029 || [[പൊട്ടാസ്യം തയോസയനേറ്റ്]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4030 || [[ലുഡ്വിഗ് ഗട്ട്മാൻ]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4031 || [[2019 പൂനെ വെള്ളപ്പൊക്കം]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4032 || [[സമയമായില്ല പോലും]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4033 || [[നാൻസി ഗോൾഡ്മാൻ നോസൽ]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4034 || [[Malini Rajurkar]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4035 || [[ആസ ബട്ടാർ]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4036 || [[മെഡിക്കൽ ടൂറിസം]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4037 || [[ജംബുലിംഗം]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4038 || [[രാജ്മഹൽ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4039 || [[പാരസോൾ കോശം]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4040 || [[നാഷണൽ ബൊട്ടാണിക്കൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4041 || [[സീലിയ വൈറ്റ് ടാബോർ]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4042 || [[പൊട്ടാസ്യം കാർബണേറ്റ്]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4043 || [[മന്ധത]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4044 || [[1921: പുഴ മുതൽ പുഴ വരെ]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4045 || [[പ്യുവേരാരിയ]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4046 || [[ഫത്ഹുല്ല ജമീൽ]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4047 || [[പ്രേമ ജയകുമാർ]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4048 || [[ക്ലിനിക്കൽ ട്രയൽസ് റജിസ്ട്രി- ഇന്ത്യ]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4049 || [[അലോഷ്യം]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4050 || [[പാപ്പച്ചൻ ഒളിവിലാണ്]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4051 || [[ആഴ്സനിക് ട്രയോക്സൈഡ്]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4052 || [[ഹിന്ദു പരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4053 || [[പ്രദ്യുത് ബോർഡോലോയ്]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4054 || [[സെന്റർ സ്ക്വയർ മാൾ, കൊച്ചി]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4055 || [[പെപ്റ്റൈഡ് വാക്സിൻ]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4056 || [[രോഗചരിത്രം]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4057 || [[ഹെർമൻ വോൺ ഹെൽംഹോൾട്സ്]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4058 || [[സ്ഥിരമായ ക്ലോഅക]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4059 || [[മാഹി ലൈറ്റ്ഹൌസ്]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4060 || [[മുഖപ്രസംഗം]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4061 || [[കുഫിയ]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4062 || [[സങ്കോഷി നദി]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4063 || [[ഇന്ദ്ര ദാസനായകെ]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4064 || [[കൈസർ-ഇ-ഹിന്ദ് മെഡൽ]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4065 || [[2026 ഫിഫ ലോകകപ്പ് ഗ്രൂപ്പ് എ]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4066 || [[രണബീർ സിംഗ് ഥാപ്പ]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4067 || [[2023-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4068 || [[L]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4069 || [[Mark Foster (singer)]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4070 || [[അന്താരാഷ്ട്ര ധ്രുവക്കരടിദിനം]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4071 || [[അസ്കാരിഡിഡേ]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4072 || [[ഇ9 (രാജ്യങ്ങൾ)]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4073 || [[ഏറ്റുമാനൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4074 || [[ഒരു വിവാദ വിഷയം]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4075 || [[കർണാടക നിയമസഭയിലെ നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4076 || [[ഖ്വാൽ ലാം]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4077 || [[ഗീതാഞ്ജലി റാവു (ശാസ്ത്രജ്ഞ)]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4078 || [[ചൗവ്വര തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4079 || [[ജാഞ്ച്ഗീർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4080 || [[ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിൾ]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4081 || [[ഡെക്സ്റ്ററിറ്റി ദ്വീപ്]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4082 || [[നാടൻ കീരി]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4083 || [[നൊനെയ്ൻ ഐസോമറുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4084 || [[നോസോകോംഫോബിയ]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4085 || [[ഫഖ്റ യൂനുസ്]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4086 || [[ബീഡിക്കുഞ്ഞമ്മ]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4087 || [[ഭാര്യയെ ആവശ്യമുണ്ട്]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4088 || [[മരിയോൺ വെബ്സ്റ്റർ]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4089 || [[മുനീറ എ ബസ്രായ്]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4090 || [[യൂജീൻ ജോസഫ് ഡെൽപോർട്ട]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4091 || [[വൈ.എസ്.അവിനാശ് റഡ്ഡി]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4092 || [[സിൽവർ പെർക്ലോറേറ്റ്]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4093 || [[ഹെർമൻ സ്നെല്ലൻ]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4094 || [[കാലിക്കറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് എൻജിനീയറിംഗ് ആന്റ് ടെക്നോളജി]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4095 || [[കുന്ദവൈ പിരട്ടിയാർ]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4096 || [[Tour guide]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4097 || [[സിലോൺ തേയില]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4098 || [[മാക്യുലാർ ഡീജനറേഷൻ]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4099 || [[മിനി സർവാൽ]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4100 || [[ദോജി ബാര ക്ഷാമം]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4101 || [[C. Kumar N. Patel]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4102 || [[തിരിമാലി]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4103 || [[മലയാളി അമേരിക്കക്കാർ]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4104 || [[R. K. Shriramkumar]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4105 || [[സിസ്റ്റെമ സെ‍ൻട്രൽ]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4106 || [[സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4107 || [[ബെർലിൻ (മണി ഹീസ്റ്റ്)]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4108 || [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്റ്റേഡിയം (തിരുവനന്തപുരം)]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4109 || [[ജെറന്റോളജി]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4110 || [[പൊട്ടാസ്യം ബെൻസോയേറ്റ്]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4111 || [[ഇൻകാർ]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4112 || [[താനൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4113 || [[Jatropha]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4114 || [[Kidanganad]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4115 || [[അന്താരാഷ്ട്ര ലഹരിവിരുദ്ധദിനം]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4116 || [[ഭക്തിപ്രജ്ഞാന കേശവ ഗോസ്വാമി]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4117 || [[മേരിന എർ ഗോർബച്ച്]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4118 || [[ഗവണ്മെന്റ് വെല്ലൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4119 || [[ചാൾസ് കെൽമാൻ]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4120 || [[രുദ്രപ്രയാഗിലെ പുള്ളിപ്പുലി]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4121 || [[ഗംഗാറാം]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4122 || [[അഡയാർ കെ. ലക്ഷ്മണൻ]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4123 || [[ലൈറ്റ് പില്ലർ]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4124 || [[റൂബിഡിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4125 || [[ഓടും കുതിര ചാടും കുതിര]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4126 || [[വെൽഡിംഗ് ഹെൽമെറ്റ്]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4127 || [[ഇൻഫിനിറ്റി ഫോക്കസ്]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4128 || [[തലപ്പതി ദിനേശ്]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4129 || [[പസഫിക് പ്ലേസ് (ഹോങ്കോങ്)]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4130 || [[ഭക്തഗൗരി]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4131 || [[പ്രധാൻ മന്ത്രി രാഷ്ട്രീയ ബാൽ പുരസ്‌കാർ]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4132 || [[കാവി ലിപി]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4133 || [[മാല പാർവ്വതി]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4134 || [[ഹിന്ദുമതം സിംഗപ്പൂരിൽ]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4135 || [[Sudhansu Sobhan Maitra]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4136 || [[കാലചക്രം (2002 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4137 || [[ജുനോണിയ ഹെഡോണിയ]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4138 || [[സംസ്ഥാനം സംരക്ഷിക്കുന്ന കേരളത്തിലെ സ്മാരകങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4139 || [[സോഡിയം സെലിനൈഡ്]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4140 || [[വജൈനൽ ഡിസ്ചാർജ്]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4141 || [[Rabindra Narain Singh]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4142 || [[മക്രോപസ് പാൻ]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4143 || [[സത്യാ പോൾ]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4144 || [[അതിരടി (2026 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4145 || [[കഫീനിസം]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4146 || [[ഫിർദൗസി ഖാദ്രി]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4147 || [[Indianthus]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4148 || [[Kleinhovia]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4149 || [[അവൻ ചാണ്ടിയുടെ മകൻ]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4150 || [[ആന്റിമെറ്റാബോളൈറ്റ്]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4151 || [[കാൽസ്യം സെലിനൈഡ്]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4152 || [[തൂംബി]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4153 || [[ബിലീവ് വുമൺ]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4154 || [[മുത്തോട് മുത്ത്]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4155 || [[മൂൺ ഫേസ്]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4156 || [[റിഫ്രാക്റ്റീവ് സർജറി]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4157 || [[ഗാന്ധി: ബിഹൈൻഡ് ദ മാസ്ക് ഓഫ് ഡിവൈനിറ്റി]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4158 || [[അപരാജിത ദത്ത]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4159 || [[ലൈെഗികാനുഭൂതിയില്ലായ്മ]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4160 || [[ബയോആക്റ്റീവ് ഗ്ലാസുകൾ]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4161 || [[ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4162 || [[ഊഴം (1988 ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4163 || [[സത്യ സരൺ]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4164 || [[സിൽവർ സെലനൈറ്റ്]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4165 || [[സുഖം സുഖകരം]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4166 || [[സൂസെമിയോട്ടിക്സ്]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4167 || [[Kunangudi Masthan Sahib]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4168 || [[റോഡ്രിഗസ്]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4169 || [[ആചാര്യൻ (സിനിമ)]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4170 || [[ഛോട്ടാ ചാർ ധാം]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4171 || [[ട്രിങ്കോമാലി തുറമുഖം]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4172 || [[മന്ത്ര മോതിരം]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4173 || [[ഹെപ്പറ്റോളജി]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4174 || [[ഭ്രമയുഗം]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4175 || [[കേരള യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഡിജിറ്റൽ സയൻസസ്, ഇന്നൊവേഷൻ ആൻഡ് ടെക്നോളജി]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4176 || [[സൈറ്റോടോക്സിസിറ്റി]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4177 || [[Chennakeshava Temple, Somanathapura]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4178 || [[Muthu Krishna Mani]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4179 || [[Philip Augustine]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4180 || [[அ]] || ta || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4181 || [[അവളുടെ പ്രതികാരം]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4182 || [[കലൈമാമണി]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4183 || [[ജാസ്മിൻ ഡൈക്കോടോമം]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4184 || [[ഷിരിബഗിലു]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4185 || [[ഗോസ്റ്റ് സെൽ ഗ്ലോക്കോമ]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4186 || [[Raj Bothra]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4187 || [[ആധാരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4188 || [[കാഡ്മിയം ബ്രോമൈഡ്]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4189 || [[കോവിഡ്-19 മാഹാമാരി ഇറ്റലിയിൽ]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4190 || [[റെനെ ഗുസീനി]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4191 || [[വിഷ്വൽ ഫോട്ടോട്രാൻസ്ഡക്ഷൻ]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4192 || [[കൊളബോമ]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4193 || [[ക്ലാസ് (ജീവശാസ്ത്രം)]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4194 || [[Dharmasthala mass burial case]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4195 || [[മോഹൻ ജോസ് (നടൻ‌)]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4196 || [[ബലഹീനത]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4197 || [[ഏക് ലിംഗ്ജി]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4198 || [[ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങൾ]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4199 || [[Johann Gerhard König]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4200 || [[Rakesh Chaurasia]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4201 || [[കാൻഗ്ര (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4202 || [[ബുറാഖ് (അർത്ഥതലങ്ങൾ )]] || ar || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4203 || [[രത്നപുര ഡച്ച് കോട്ട]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4204 || [[സിങ്ക് ഫോസ്ഫേറ്റ്]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4205 || [[ലസികാവ്യൂഹം]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4206 || [[Vitrectomy]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4207 || [[Jimmy George Indoor Stadium]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4208 || [[കീഴടങ്ങുക(സൈനികം)]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4209 || [[ഗ്ലൂക്കോണിക് ആസിഡ്]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4210 || [[ടൈറ്റാനിക് ആസിഡ്]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4211 || [[ധരനിന്ദ്രവർമ്മൻ ഒന്നാമൻ]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4212 || [[World Flora Online]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4213 || [[ദോഡാ നദി]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4214 || [[ട്വന്റി 20 കിഴക്കമ്പലം]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4215 || [[കൃത്രിമ കണ്ണുനീർ]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4216 || [[വജിറ ചിത്രസേന]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4217 || [[പ്രധാനമന്ത്രി ഉജ്ജ്വല യോജന]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4218 || [[Thenumgal Poulose Jacob]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4219 || [[Tirumala (butterfly)]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4220 || [[അപ്പോത്തിക്കിരി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4221 || [[കിഴക്കൻ ത്രിപുര (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4222 || [[ബൈപാലിയം പെൻസിൽവാനിക്കം]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4223 || [[വാടക ഗുണ്ട]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4224 || [[വോട്ടവകാശം]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4225 || [[കർണാടക മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4226 || [[M. V. Padma Srivastava]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4227 || [[ആംഗ്ലോ-ഹിന്ദു നിയമം]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4228 || [[Embar Kannan]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4229 || [[കാലം (1982ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4230 || [[അനുപ്രിയ പട്ടേൽ]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4231 || [[Carl Ludwig von Willdenow]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4232 || [[കുണിഞ്ഞി]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4233 || [[യാദവം]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4234 || [[ലോഹാർദാഗ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4235 || [[ടൈഫസ്]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4236 || [[Bhalchandra Nilkanth Purandare]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4237 || [[പഴുപ്പ്]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4238 || [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4239 || [[COVID-19 vaccination in India]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4240 || [[Integrated Authority File]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4241 || [[Shishupal Ram]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4242 || [[Vidit Gujrathi]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4243 || [[അങ്ങാടിക്കപ്പുറത്ത്]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4244 || [[അരാരിയ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4245 || [[എനിക്കും ഒരു ദിവസം]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4246 || [[ഗീത നാഗഭൂഷൺ]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4247 || [[ഗോബി മഞ്ചൂറിയൻ]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4248 || [[വിശ്വാസപൂർവ്വം മൻസൂർ]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4249 || [[ചെൻ ഷു-ചു]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4250 || [[സോഡിയം അസറ്റേറ്റ്]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4251 || [[Hakim Abdul Hameed]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4252 || [[ഗൂഗിൾ ഗോഗിൾസ്]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4253 || [[സ്വയം സ്തന പരിശോധന]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4254 || [[ഗൌരി ജോഗ്]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4255 || [[ഉഷാ വിജയൻ]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4256 || [[കെ.എ. എബ്രഹാം]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4257 || [[സുകന്യ ദത്ത]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4258 || [[Project Pegasus (investigation)]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4259 || [[കുലെബ്ര ഛേദം]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4260 || [[പലസ്തീൻ ദേശീയത]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4261 || [[ഭാരതീയ അന്തരീക്ഷ സ്റ്റേഷൻ]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4262 || [[റിപ്പബ്ലിക് ടിവി]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4263 || [[യഥാർത്ഥ നിയന്ത്രണ രേഖ]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4264 || [[Jamshed Vazifdar]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4265 || [[അരമന വീടും അഞ്ഞൂറേക്കറും]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4266 || [[ആന ചെവിയൻ ഗൗരാമി]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4267 || [[കേന്ദ്രകങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4268 || [[ദാദ്ര , നാഗർ ഹവേലി (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4269 || [[നന്ദിഗാമ മണ്ഡൽ]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4270 || [[നിയുവെ പ്രീമിയർ]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4271 || [[ബിഷ്ണു പദ റായ്]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4272 || [[ഭാര്യ വീട്ടിൽ പരമസുഖം]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4273 || [[മഹാരാജാസ് കോളേജ് സ്റ്റേഡിയം]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4274 || [[രാജരാജേശ്വരി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4275 || [[വസുധൈവ കുടുംബകം]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4276 || [[ഹവ, മറിയം, ആയിഷ]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4277 || [[ഇമ്മ്യൂണോളജി]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4278 || [[സ്റ്റുവർട്ട് ഡ്യൂക്ക്-എൽഡർ]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4279 || [[രേഖ (2023ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4280 || [[മാഘൻ (കവി)]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4281 || [[റാക്വൽ സെറൂക്ക]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4282 || [[Dr. Dre]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4283 || [[ഹിന്ദുമതം തായ്‍ലാന്റിൽ]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4284 || [[ഹീറോ മോട്ടോകോർപ്]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4285 || [[നീന ഗുപ്ത]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4286 || [[ഫോട്ടോസെൻസിറ്റിവിറ്റി മനുഷ്യരിൽ]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4287 || [[ഇടിഞ്ഞമല]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4288 || [[പൊന്ന് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4289 || [[സിക്ക വൈറസ് വാക്സിൻ]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4290 || [[നൊഥൊഫാഗസ് നിറ്റിഡ]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4291 || [[ലോകിസ്സാര]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4292 || [[സിൽവർ ടെട്രാഫ്‌ളൂറോബോറേറ്റ്]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4293 || [[ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് എ ആൻഡ് ടൈഫോയ്ഡ് വാക്സിൻ]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4294 || [[S. Jaishankar]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4295 || [[മെഡിക്കൽ ടെസ്റ്റ്]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4296 || [[ഗ്ർ.... (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4297 || [[പുതുച്ചേരിയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4298 || [[സാഹസിക യാത്ര]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4299 || [[എപ്പിഫൈസിസ്]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4300 || [[മെകോങ്–ഗംഗ കോഓപ്പറേഷൻ]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4301 || [[അജ്ഞാതതീരങ്ങൾ]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4302 || [[അബാക്ക ബഞ്ചി ടോപ്പ് വൈറസ്]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4303 || [[കോളേജ് ബ്യൂട്ടി]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4304 || [[ഫോക്കസ് (പ്രകാശശാസ്ത്രം)]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4305 || [[ശുക്രദശ]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4306 || [[സിൽവർ സൾഫേറ്റ്]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4307 || [[BBV152]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4308 || [[വർണ്ണ ദർശനം]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4309 || [[വാഴൂർ സോമൻ]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4310 || [[അരാക്നോളജി]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4311 || [[റാഗ്നർ ഗ്രാനിറ്റ്]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4312 || [[പപ്പു (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4313 || [[ഇന്ത്യ–ബൾഗേറിയ ബന്ധങ്ങൾ]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4314 || [[റാസൽഖൈമ]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4315 || [[Madanur Ahmed Ali]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4316 || [[തേരാ പാരാ]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4317 || [[ബീസെട്ടി വെങ്കട സത്യവതി]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4318 || [[മഞ്ചേശ്വരം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4319 || [[ശിവം നായർ]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4320 || [[സൈമൺ ടിഗ്ഗ]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4321 || [[Dhee (singer)]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4322 || [[ഹ്യൂമൻ സ്പേസ് ഫ്ലൈറ്റ് സെന്റർ]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4323 || [[കിൻഡാര]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4324 || [[ഗൂഗിൾ ചാറ്റ്]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4325 || [[പൊട്ടാസ്യം നൈട്രേറ്റ്]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4326 || [[ബ്രൈറ്റൺ &amp; ഹോവ് അൽബിയോൺ ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4327 || [[വിസർജ്ജനം]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4328 || [[Immunophysics]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4329 || [[ഇന്ത്യൻ വെറ്ററിനറി റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4330 || [[ഗായത്രി യുവരാജ്]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4331 || [[ഹിന്ദുമതം ജപ്പാനിൽ]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4332 || [[വുമൺസ് മെഡിക്കൽ സർവ്വീസ് ഫോർ ഇന്ത്യ]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4333 || [[പ്രഗ്യ നഗ്ര]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4334 || [[അരുണാചൽ പ്രദേശ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4335 || [[ഇമാംബര ഗുഫ്രാൻ മഅബ്]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4336 || [[ഉരുട്ടു ചെണ്ട]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4337 || [[എനിക്കു ഞാൻ സ്വന്തം]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4338 || [[ജലതരംഗം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4339 || [[റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് സർജറി]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4340 || [[ചാർ ധാം]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4341 || [[അമ്മ (1976 ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4342 || [[വീഡിയോ ക്യാമറ]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4343 || [[ജേണൽ ഓഫ് വിമൻ &amp; ഏജിംഗ്]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4344 || [[ശോഭ ദീപക് സിങ്ങ്]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4345 || [[ഫോട്ടോറിസെപ്റ്റർ കോശങ്ങൾ]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4346 || [[മെഥൈൽ ബ്ലൂ]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4347 || [[ഗിരാ സാരാഭായ്]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4348 || [[Wanna Be Startin' Somethin']] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4349 || [[ഒരിലത്തണലിൽ]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4350 || [[Mythili Prakash]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4351 || [[ഡിമിട്രി സെർജീവിച്ച് റൊഷ്‌ദെസ്‌റ്റ്‌വെൻസ്‌കി]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4352 || [[നാർസിസസ്(ഐതിഹ്യം)]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4353 || [[സാംസ്കാരിക ടൂറിസം]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4354 || [[കുനാഫ]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4355 || [[Vijay Prakash Singh]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4356 || [[കിളിവാലൻ നിശാശലഭം]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4357 || [[സെൻട്രൽ ഡ്രഗ്സ് സ്റ്റാൻഡേർഡ് കൺട്രോൾ ഓർഗനൈസേഷൻ]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4358 || [[Gail Omvedt]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4359 || [[മുതിർന്നവർ]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4360 || [[Amrit Tewari]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4361 || [[Arsenic poisoning]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4362 || [[Megha Rajagopalan]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4363 || [[Mukkuvane Snehicha Bhootham]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4364 || [[National Institute of Virology]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4365 || [[അനാമിക (കവയിത്രി)]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4366 || [[ഞാൻ നിന്നെ പ്രേമിക്കുന്നു]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4367 || [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അനിമൽ വെൽഫെയർ]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4368 || [[പസുനൂരി ദയാകർ]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4369 || [[പുഷ്പേന്ദ്ര സരോജ്]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4370 || [[മകം പിറന്ന മങ്ക]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4371 || [[മധുരിക്കുന്ന രാത്രി]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4372 || [[ഹൈപ്പോകോൺ‌ഡ്രിയാസിസ്]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4373 || [[എച്ച്എൽഎൽ ലൈഫ്കെയർ]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4374 || [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാന്റേഡ് നെയിം ഐഡന്റിഫയർ]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4375 || [[ചെറിയൂർ]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4376 || [[ഓ! ബേബി]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4377 || [[കൃത്രിമ രക്തം]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4378 || [[ജ്വാല]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4379 || [[വൈറോളജി]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4380 || [[മഹർഷി ദേവ്രഹ ബാബ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഡിയോറിയ]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4381 || [[ചെമ്പൻ നട്ട്]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4382 || [[യാഖൂത്ത് അൽ ഹമാവി]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4383 || [[കൃഷ്ണൻകുട്ടി നായർ]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4384 || [[റോയ് കെ. പൌലോസ്]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4385 || [[ഇന്ത്യയിലെ പ്രത്യേക അവധി അപേക്ഷകൾ]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4386 || [[കവിത മാലോത്ത്]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4387 || [[കുറ്റവും ശിക്ഷയും (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4388 || [[കൊറോണവിരിഡേ]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4389 || [[റോഡ് കോശങ്ങൾ]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4390 || [[ഹനുമാൻകൈൻഡ്]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4391 || [[ചെയൂർ ചെങ്ങൽവരായ ശാസ്ത്രി]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4392 || [[മുഷ കേ]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4393 || [[സ്റ്റീഫൻ കുസാസിറ]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4394 || [[സർജിക്കൽ മാസ്ക്]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4395 || [[മരിയ മിച്ചൽ]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4396 || [[A. G. K. Gokhale]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4397 || [[റോക്ക്സ്റ്റാർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4398 || [[ദാർ അൽ-മഗാന]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4399 || [[S. C. Manchanda]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4400 || [[കണ്ണിന്റെ നിറം]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4401 || [[അമൃത ചുംബനം]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4402 || [[ഗ്ലാഡിസ് മാസ്ട്രെ]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4403 || [[ടൈറ്റാനിക്ക]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4404 || [[പറങ്കിമല]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4405 || [[വിളിച്ചു വിളികേട്ടു]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4406 || [[അവിഹിതം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4407 || [[ഒരു സുമംഗലിയുടെ കഥ]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4408 || [[ഗൂഗിൾ സ്കോളർ]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4409 || [[Lindernia crustacea]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4410 || [[കിഷൻഗഞ്ച് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4411 || [[വിനിഫ്രഡ് ബോയ്സ്-സ്മിത്ത്]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4412 || [[ബി.സി. റോയ്]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4413 || [[ഹുവാലിയെൻ സിറ്റി]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4414 || [[ട്രാവലേഴ്സ് ഡയേറിയ]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4415 || [[സ്വാതന്ത്ര്യം (രാഷ്ട്രം)]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4416 || [[ആർ. മാർത്താണ്ഡ വർമ്മ]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4417 || [[Vikram Marwah]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4418 || [[കമലാ സെൽവരാജ്]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4419 || [[ജോൺ.സി.ജേക്കബ്]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4420 || [[പടക്കുതിര (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4421 || [[സെക്സ് ഹോർമോണുകൾ]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4422 || [[ഓറൽ പോളിയോ വാക്സിൻ-എയിഡ്സ് സിദ്ധാന്തം]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4423 || [[സെലംഗ നദി]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4424 || [[അർജുൻ നന്ദകുമാർ]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4425 || [[ദത്താ സാമന്ത്]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4426 || [[പാണ്ഡവപുരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4427 || [[ഓവർ-ദ-ടോപ്പ് മീഡിയ സർവ്വീസ്]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4428 || [[ലോഗ്മാർ ചാർട്ട്]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4429 || [[എംഎംആർ വാക്സിനും ഓട്ടിസവും]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4430 || [[ഫ്യൂണേറിയ]] || en || 81.4 || 21.0 || 
|-
| 4431 || [[ഖോവ്സ്ഗോൾ തടാകം]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4432 || [[നെയ്യൂർ]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4433 || [[1960 സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സിൽ സുരിനാം]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4434 || [[പാതിരാസൂര്യൻ]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4435 || [[ഫിഗ്യൂറ പാവാവോ]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4436 || [[ബല്ലിയ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4437 || [[രാത്രികൾ നിനക്കു വേണ്ടി]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4438 || [[കെ.ജെ. സരസ]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4439 || [[വാക്സിനേഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അബദ്ധധാരണകൾ]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4440 || [[ഓവർ-ദി-കൌണ്ടർ മരുന്ന്]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4441 || [[പുല്ലുവിള]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4442 || [[സ്വപ്‌ന ദത്ത്]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4443 || [[ലബോറട്ടറി]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4444 || [[അബിയു]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4445 || [[ബൊഡ്ഡ പ്രത്യൂഷ]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4446 || [[മാൾവ സുൽത്താനത്ത്]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4447 || [[എം.എ. വാഹിദ്]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4448 || [[പീഡിയാട്രിക് ഒഫ്താൽമോളജി]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4449 || [[ഗുരു ഗോബിന്ദ് സിംഗ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4450 || [[ബെൻസിൽ അസറ്റേറ്റ്]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4451 || [[സിഗ്നൽ ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4452 || [[ഐശ്വര്യ ശ്രീധർ]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4453 || [[രേണു സൗന്ദർ]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4454 || [[നെല്ലൂർ (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4455 || [[പ്രേമലു]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4456 || [[Balamurali Ambati]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4457 || [[Ramesh Parambath]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4458 || [[ജെസ്സെൽ കാർനൈറോ]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4459 || [[തപിർ ഗാവോ]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4460 || [[ഫുഗ്ഡി]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4461 || [[രമേഷ് ചന്ദർ കൗശിക്]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4462 || [[റെറ്റിനൽ നെർവ് ഫൈബർ പാളി]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4463 || [[ശീതള പ്രസാദ്]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4464 || [[സെൻട്രൽ കശ്മീർ വോലെ]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4465 || [[ഫ്രാൻസിസ്ക മുതാപ്പി]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4466 || [[മൈലാഞ്ചിയിടൽ]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4467 || [[അഴീക്കൽ]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4468 || [[നാരായണ പണ്ഡിതൻ (ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞൻ)]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4469 || [[സിങ്ക് നൈട്രൈഡ്]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4470 || [[Toona]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4471 || [[ഷെയ്ക് മഹബൂബ് സുബാനി]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4472 || [[റൊണാൾഡ്‌ ഇ. ആഷർ]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4473 || [[M. N. Passey]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4474 || [[സത്വശീല സാമന്ത്]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4475 || [[Bank of Korea]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4476 || [[ഈറൻ സന്ധ്യ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4477 || [[ജോൺ എന്രിക് വിവെസ് ഇ സിസിലിഅ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4478 || [[വിസർജ്ജ്യം]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4479 || [[റിംഗ് വാക്സിനേഷൻ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4480 || [[ആട് 3]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4481 || [[സ്മാർട്ട് ലാൻഡർ ഫോർ ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്റിങ് മൂൺ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4482 || [[ബാക്ടീരിയൽ ന്യൂമോണിയ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4483 || [[കാരിയോറെക്സിസ്]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4484 || [[കുറുക്കന്റെ കല്യാണം]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4485 || [[മിഡ്‌ജെറ്റ് കോശം]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4486 || [[ആൽബ്രെക്റ്റ് വോൺ ഗ്രേഫ്]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4487 || [[വിറ്റോറിയോ സ്‌റ്റൊറാറോ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4488 || [[കലിംഗനഗർ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4489 || [[വാദി കബ്ബനി]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4490 || [[ജഗതി ജഗദീഷ് ഇൻ ടൗൺ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4491 || [[മിൽഹ് തടാകം]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4492 || [[ജൂൾസ് ഗോനിൻ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4493 || [[കലാമണ്ഡലം ഗിരിജ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4494 || [[പശ്ചിമ ദില്ലി (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4495 || [[ലൈറ്റ്ഹൗസ് ഹിൽ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4496 || [[കുളിനറി ടൂറിസം]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4497 || [[ഫെ ഡെൽ മുണ്ടോ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4498 || [[ആസിയാൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി നെറ്റ്‌വർക്ക്]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4499 || [[അൽസെക് നദി]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4500 || [[പൊട്ടാസ്യം അസറ്റേറ്റ്]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4501 || [[എസ്റ്റാൻഷ്യ റോഗ്]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4502 || [[ഒങ്കോൾ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4503 || [[കുന്നുമ്മ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4504 || [[ഗ്രാൻഡെ ആർച്ചേ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4505 || [[ട്യൂത്തോളജി]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4506 || [[ഡച്ച് കന്യക]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4507 || [[നസീർ സംക്രാന്തി]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4508 || [[നിധി അഗർവാൾ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4509 || [[പുകയിലപ്പുകയിലെ അർബുദജന്യ പദാർത്ഥങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4510 || [[മാന്യശ്രീ വിശ്വാമിത്രൻ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4511 || [[അടൽ ടണൽ]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4512 || [[ജൂലിയ സാനിന]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4513 || [[താനയും രിരിയും]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4514 || [[ജും കൃഷി]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4515 || [[ഹാലോ(ഒപ്റ്റിക്കൽ പ്രതിഭാസം)]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4516 || [[കറാച്ചി സർക്കുലർ റെയിൽവേ]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4517 || [[ഡിസ്കോ ശാന്തി]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4518 || [[വേൾഡ് കൺസർവേഷൻ മോണിറ്ററിംഗ് സെന്റർ]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4519 || [[കാഴ്ച വൈകല്യം]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4520 || [[അഭിജിത്‌ സെൻ]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4521 || [[അരുൺ കുര്യൻ]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4522 || [[ഗൂഗിൾ കോൺടാക്റ്റ്സ്]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4523 || [[തുലിപ് ജോഷി]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4524 || [[ഒപ്റ്റിക് ഡിസ്ക്]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4525 || [[സോത്തുപരൈ ഡാം]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4526 || [[ഫിസിയോളജി]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4527 || [[കാന്ത സുബ്ബറാവു]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4528 || [[ഉമ ഭട്ട്]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4529 || [[കാഞ്ചിയാർ]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4530 || [[അഞ്ജു ജോസഫ്]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4531 || [[അലെക്‌സി നവാൽനി]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4532 || [[അൽക്കഹോൾ വിത്ഡ്രോവൽ സിൻഡ്രോം]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4533 || [[സ്മഗ്‍മഗ്]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4534 || [[യമുനോത്രി ക്ഷേത്രം]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4535 || [[ഹണ്ട്രഡ് ഫ്ലവേഴ്സ് ക്യാമ്പൈൻ]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4536 || [[പൊട്ടാസ്യം ബ്രോമൈഡ്]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4537 || [[അലൂമിനിയം കാർബൈഡ്]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4538 || [[വിഷ്വൽ സിസ്റ്റം]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4539 || [[കോർഡിനേഷൻ ഓഫ് ഇസ്ലാമിക് കോളേജസ്]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4540 || [[വിവേകാനന്ദൻ വൈറലാണ്]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4541 || [[കുളിര് (രോഗലക്ഷണം)]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4542 || [[കോരിത്തരിച്ച നാൾ]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4543 || [[മണിയൻ പിള്ള അഥവാ മണിയൻ പിള്ള]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4544 || [[ശ്രീ കൂർമ്മം]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4545 || [[ഹൈക്കോടതി വാട്ടർ മെട്രോ നിലയം]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4546 || [[ബിന്ധുമാലിനി]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4547 || [[ദീപു  പ്രദീപ്]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4548 || [[ട്രാഫിക് കോൺ]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4549 || [[ബ്ലാക്ക്  ഹാറ്റ് (കമ്പ്യൂട്ടർ സെക്യൂരിറ്റി )]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4550 || [[കൊങ്കു തമിഴ്]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4551 || [[ജോർജ്ജ് ബ്രോവർ]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4552 || [[സെറോ എൽ മ്യൂർട്ടോ]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4553 || [[എസ്തെർ ഡഫ്ലൊ]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4554 || [[വെള്ളിയൻഗിരി പർവതനിരകൾ]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4555 || [[മാലയോഗം]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4556 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് സം ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4557 || [[ഷീല എഫ്. ഇറാനി]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4558 || [[സലാം ബാപ്പു]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4559 || [[ഗൂഗിൾ വൺ]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4560 || [[ആക്ടിനിസം]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4561 || [[റേഡിയോഗ്രഫി]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4562 || [[Balendu Prakash]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4563 || [[ഔട്ടർ പ്ലെക്സിഫോം പാളി]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4564 || [[ജ്യോതിർമോയ് സിംഗ് മഹാതൊ]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4565 || [[പരിരക്ഷിത ഐസോലേഷൻ]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4566 || [[മുളന്തുരുത്തി]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4567 || [[റാണി പത്മിനി (നടി)]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4568 || [[ലൂയിസ് ഇനാസിയോ ലുല ഡാ സിൽവ]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4569 || [[വന്ദന ജെയിൻ]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4570 || [[ബുഫോ സ്റ്റുവാർറ്റി]] || en || 80.6 || 0.0 || 
|-
| 4571 || [[അടയിരിപ്പുകാലം]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4572 || [[ജോനാഥൻ പ്രൈസ്]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4573 || [[ദ്വീപ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4574 || [[പള്ളിച്ചട്ടമ്പി]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4575 || [[സബത്ത് ഇസ്ലാംബൂലി]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4576 || [[രാമാനന്ദ സ്വാമി]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4577 || [[സുദേഷ് മഹാതോ]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4578 || [[Brijendra Kumar Rao]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4579 || [[Idavelakku Sesham]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4580 || [[തോരണം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4581 || [[വിവേചനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4582 || [[സമീർ കുമാർ സാഹ]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4583 || [[ഗൂഗിൾ ബുക്സ്]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4584 || [[തിമിര ശസ്ത്രക്രിയ]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4585 || [[അനൈസോമെട്രോപ്പിയ]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4586 || [[KVS Manian]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4587 || [[അമ്പട ഞാനേ! (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4588 || [[ക്രോട്ടലേറിയ വെറൂക്കോസ]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4589 || [[മൈക്കൽ ജാക്സൺ സ്വാധീനിച്ച കലകാരന്മാരുടെ പട്ടിക]] || en || 80.5 || 2.9 || 
|-
| 4590 || [[പരിക്ക്]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4591 || [[എഥിലീൻ]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4592 || [[ദ എലിഫന്റ് വിസ്‌പറേഴ്‌സ്]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4593 || [[ദശരൂപകം]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4594 || [[ആന്റി-റൈറ്റിസ്റ്റ് ക്യാമ്പൈൻ]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4595 || [[ചിന്താപീഢമൂലമുളള നിർബന്ധിതചെയ്തികൾ]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4596 || [[J. S. Mahashabde]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4597 || [[ഡെകെയ്ൻ]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4598 || [[പെരിലിംഫ്]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4599 || [[പൊട്ടാസ്യം സിട്രേറ്റ്]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4600 || [[സത്രത്തിൽ ഒരു രാത്രി]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4601 || [[വീരമാമുനിവർ]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4602 || [[റസ്സൽ അർനോൾഡ്]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4603 || [[Harsh Mahajan (radiologist)]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4604 || [[കോൺസൺട്രേഷൻ ക്യാമ്പ്]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4605 || [[ഐ ബ്ലാക്ക്]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4606 || [[തെഹരി ഗർവാൾ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4607 || [[ഫെച്ചാബുരി]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4608 || [[മർജോറി റോലോഫ് സ്റ്റെറ്റൻ]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4609 || [[ചിറ്റൂർ (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4610 || [[ആൽബർട്ട് ഉഡെർസോ]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4611 || [[ആൽവിൻ ഫ്രാൻസിസ്]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4612 || [[ഗോൾഡ് ക്ലോറൈഡ്]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4613 || [[നോർത്ത് ഈസ്റ്റ് ദില്ലി (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4614 || [[യംഗ്-ഹെൽംഹോൾട്സ് സിദ്ധാന്തം]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4615 || [[ലൂസി മാത്തൻ]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4616 || [[ഡംലിങ്]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4617 || [[ഷാപോടൗ ജില്ല]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4618 || [[Eric Clapton]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4619 || [[യൂവിയ]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4620 || [[ക്ഷിതിമോഹൻ സെൻ]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4621 || [[ജൂലിയറ്റ് സെകബുംഗ നൽവാംഗ]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4622 || [[ഷൗട്ട്‍യുവർഅബോർഷൻ]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4623 || [[Abdul Ghani Baradar]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4624 || [[നേത്രാവതി പാലം]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4625 || [[മൈലാപ്പൂർ ഗൌരി അമ്മാൾ]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4626 || [[കണ്ടൻസേഷൻ റിയാക്ഷൻ]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4627 || [[ലേസ്]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4628 || [[വിവേചന രഹിത ദിനം]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4629 || [[നമസ്കാരത്തിലെ ഇരുത്തം]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4630 || [[കോഴിക്കോട് മെഡിക്കൽ കോളേജ് സ്റ്റേഡിയം]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4631 || [[കൊതുകു നാണപ്പൻ]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4632 || [[പി.എം. സതീഷ്]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4633 || [[ഇസ്രയേലും വർണ്ണവിവേചനവും]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4634 || [[ശ്വേതകണ്ഠൻ സൂചിവാലൻ]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4635 || [[Stephanie McMahon]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4636 || [[സ്നെല്ലെൻ ചാർട്ട്]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4637 || [[David Julius]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4638 || [[ഗുഡുരു മണ്ഡലം, കൃഷ്ണ ജില്ല]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4639 || [[ബിസിനസ് ടൂറിസം]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4640 || [[അപരിചിതമായ പറക്കും വസ്തുക്കൾ]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4641 || [[ഗോൾഡൻ ഡിസൈഗ]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4642 || [[മെറി ആൻഡേഴ്സ്]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4643 || [[മണ്ഡ്യ]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4644 || [[ബുഖ്തിഷു]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4645 || [[Brihaspati Dev Triguna]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4646 || [[Pakistani rupee]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4647 || [[ഇന്നത്തെ പ്രോഗ്രാം]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4648 || [[ഇവർ (1980ലെ ചലച്ചിത്രം )]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4649 || [[എപ്പിഫൈസിയൽ പ്ലേറ്റ്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4650 || [[കട്ടക്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4651 || [[കാട്ടുറാണി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4652 || [[കാൾ കൈസെർലിങ്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4653 || [[കോഡാർമ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4654 || [[ഗ്ലൂട്ടറാൽഡിഹൈഡ്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4655 || [[ട്രോവാക്സ്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4656 || [[നോവൽ വൈറസ്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4657 || [[നോർത്ത് വെസ്റ്റ് ദില്ലി (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4658 || [[പ്രിയദർശിനി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4659 || [[ബട്ടാർ കലൻ, ഗുരുദാസപൂർ]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4660 || [[ബ്രിജേന്ദ്ര സിംഗ്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4661 || [[ലെഗ്ഗിസ് ഹോക്ക്-ഈഗിൾ]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4662 || [[വേനൽ മഴ]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4663 || [[സംഗീത ഉപകരണങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4664 || [[സിങ്ക് ഫോസ്ഫൈഡ്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4665 || [[ഹരിദ്വാർ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4666 || [[ഗ്ലൈഫോഡസ് സീസാലിസ്]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4667 || [[ഡ്രഗ്]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4668 || [[Haffkine Institute]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4669 || [[സരോജിനി നങ്ങ്യാരമ്മ]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4670 || [[സൈഡെറോപീനിയ]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4671 || [[അരുണാചൽ പ്രദേശിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4672 || [[സൈന്ധവതടത്തിലെ സാമ്രാജ്യങ്ങൾ]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4673 || [[റിസ‌ർവേഷൻ എഗെൻസ്റ്റ് ക്യാൻസലേഷൻ]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4674 || [[സാമൂഹിക പ്രതിരോധം]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4675 || [[ഡയറ്റിങ്ങ്]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4676 || [[കണ്ണാരം പൊത്തി പൊത്തി]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4677 || [[ഓപ്പറേഷൻ ബ്രേക്ക്ത്രൂ]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4678 || [[Ganesh Kumar Mani]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4679 || [[രൂപാ ബായ് ഫുർദൂൻജി]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4680 || [[അനസൂയ സെൻഗുപ്ത (നടി)]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4681 || [[എം. എസ്. സുനിൽ]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4682 || [[ഓം ബന്ന]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4683 || [[സിൽവർ നൈട്രൈഡ്]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4684 || [[ദഗ്ഗുബതി പുരന്ദേശ്വരി]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4685 || [[റെസ്പിറേഷൻ]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4686 || [[രാഹുൽ സദാശിവൻ]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4687 || [[അതുല സമരശേഖര]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4688 || [[ഗോപിനാഥ ക്ഷേത്രം, ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] || hi || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4689 || [[ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4690 || [[ലിസ എൽമലെ]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4691 || [[ഡൈമീഥൈൽ അഡിപേറ്റ്]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4692 || [[സിങ്ക് ഫ്ലൂറൈഡ്]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4693 || [[ഹരിപ്പാട് തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4694 || [[ഹാപ്പി വെഡ്ഡിംഗ്]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4695 || [[നവെ സോഹർ]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4696 || [[ഗുല്ലപ്പള്ളി നാഗേശ്വര റാവു]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4697 || [[കാരെൻ മക് കോംബി]] || en || 79.7 || 16.3 || 
|-
| 4698 || [[Cerbera]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4699 || [[സ്വാതി നാരായണൻ]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4700 || [[നാഷണൽ ഹെൽത്ത് കമ്മീഷൻ]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4701 || [[ദുവ പാളി]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4702 || [[അശോകവനം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4703 || [[ഡിവൈൻ നഗർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4704 || [[ലളിത വെങ്കട്ടറാം]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4705 || [[നിവേദിത സേതു]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4706 || [[കൈമെറ]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4707 || [[ടോം യം]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4708 || [[Astigmatism]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4709 || [[ഗുംലാ ബാജൻ]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4710 || [[എൻ‌. പി. സുരേഷ്]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4711 || [[ഗാംഗ്ലിയോൺ സെൽ പാളി]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4712 || [[പൊട്ടാസ്യം അമൈഡ്]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4713 || [[മമത മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4714 || [[മൻഫൂഹ]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4715 || [[സയാമി ഖേർ]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4716 || [[റൂമി ദർവാസ]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4717 || [[പട്ടിത്താനം]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4718 || [[ഡസ്റ്റ് മാസ്ക്]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4719 || [[Yogesh Kumar Chawla]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4720 || [[ഇ ചാർട്ട്]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4721 || [[കൈക്കുടന്ന നിലാവ്]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4722 || [[നട്ടുച്ചക്കിരുട്ട്]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4723 || [[Sharad Kumar Dixit]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4724 || [[വന്യജീവി ടൂറിസം]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4725 || [[എക്ടോപ്പിയ ലെന്റിസ്]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4726 || [[ശരീരഭാരസൂചിക]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4727 || [[Leader of the Opposition (India)]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4728 || [[ഉടൽ]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4729 || [[ഒന്നാം സി. അച്യുതമേനോൻ മന്ത്രിസഭ]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4730 || [[സിരഥു (നിയമസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4731 || [[ഹാൻ‌ടവൈറസ് വാക്സിൻ]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4732 || [[ക്യൂയൻ ടി എൻഗുയെൻ]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4733 || [[ആൻ മാർട്ടിൻ ക്ലോസൻ]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4734 || [[കലൂർ ഡെന്നീസ്]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4735 || [[നെഹ്രു സ്റ്റേഡിയം, കൊല്ലം]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4736 || [[നിസ്റ്റാഗ്മസ്]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4737 || [[ലോൺ ചബനോൾ]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4738 || [[കരോൾ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4739 || [[കാർഗിൽ യുദ്ധസ്മാരകം]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4740 || [[വിയർപ്പ്]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4741 || [[ഇൻ സിലിക്കോ]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4742 || [[ബാദുസാവോ]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4743 || [[അഡിപേറ്റ്]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4744 || [[കോർണ്ണിയൽ സ്ട്രോമ]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4745 || [[സൺഗ്ലാസ്]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4746 || [[ഡെബോറ കെ. മോറിസൺ]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4747 || [[വിക്രമശില സേതു]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4748 || [[പോക്സ് പാർട്ടി]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4749 || [[ദ വീക്ക്]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4750 || [[മഗുന്ത ശ്രീനിവാസുലു റെഡ്ഡി]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4751 || [[ബാബുറാവു ബഗുൾ]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4752 || [[ആൽക്കലോസിസ്]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4753 || [[സിം സ്വാപ്പ് തട്ടിപ്പ്]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4754 || [[Gurdip Singh (professor)]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4755 || [[ആഫ്രിക്കൻ മാസ്ക് പ്ലാന്റ്]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4756 || [[ഇന്നർ ലിമിറ്റിങ്ങ് മെംബ്രേൻ]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4757 || [[ഫോട്ടോബയോളജി]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4758 || [[ഫ്നോം ഡെയ്]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4759 || [[മൂന്നാം മോദി മന്ത്രിസഭ]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4760 || [[സതേൺ കാലിഫോർണിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4761 || [[കൃഷ്ണപ്രസാദ് ഭട്ടറായ്]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4762 || [[ഇന്റർനാഷണൽ ജേണൽ ഓഫ് വിമൻസ് ഹെൽത്ത്]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4763 || [[കുലീന ലോഹങ്ങൾ]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4764 || [[ഡയബറ്റിക് റെറ്റിനോപ്പതി]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4765 || [[ഇന്ത്യയുടെ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകൾ]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4766 || [[ഷെയ്ഖ് ഭിഖാരി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4767 || [[കേരള സോപ്പ്സ്]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4768 || [[ചെറ്റപ്പാലം]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4769 || [[സുസ്മിത ഭട്ട്]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4770 || [[അക്ഷാസ്ഥികൂടം]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4771 || [[സ്ട്രെമ്മ (ഏകകം)]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4772 || [[തട്ടുംപുറത്ത് അച്യുതൻ]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4773 || [[ആർക്കിയോളജിക്കൽ ടൂറിസം]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4774 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, മിറാജ്]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4775 || [[ചകോരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4776 || [[ഫ്രീ ഒടിപി]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4777 || [[വിവാഹിതരെ ഇതിലെ]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4778 || [[പിൻ‌ഹോൾ ക്യാമറ]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4779 || [[Paige (wrestler)]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4780 || [[പെട്രോളിയം ആൻഡ് എക്‌സ്‌പ്ലോസീവ് സേഫ്റ്റി ഓർഗനൈസേഷൻ]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4781 || [[ശ്രീ (ആദരസൂചകം)]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4782 || [[സ്വാതന്ത്ര്യം]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4783 || [[കോൾഡ് കേസ്]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4784 || [[നാഷനൽ എയ്ഡ്സ് കണ്ട്രോൾ ഓർഗനൈസേഷൻ]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4785 || [[മെറിയം-വെബ്‌സ്റ്റർ]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4786 || [[ലഡാക്കിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4787 || [[സെന്റ് തോമസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4788 || [[Mohammad Najatuallah Siddiqi]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4789 || [[Amit Prabhakar Maydeo]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4790 || [[മർഫ (സംഗീതം)]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4791 || [[അബിൻ വർക്കി കൊടിയാട്ട്]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4792 || [[ഉദയം കിഴക്കു തന്നെ]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4793 || [[ദ്രുത ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് പരിശോധന]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4794 || [[രണ്ടാം വരവ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4795 || [[രാധ എന്ന പെൺകുട്ടി]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4796 || [[ലോക ചാഗാസ് രോഗ ദിനം]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4797 || [[വൈറ്റ് ഫ്രൺഡെഡ് സ്കോപ്സ് ഔൾ]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4798 || [[ഇവൾ ഒരു നാടോടി]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4799 || [[എനിവെയർ ഓൺ എർത്ത്]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4800 || [[Madhurāṣṭakam]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4801 || [[ബൗദ്ധിക മൂലധനം]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4802 || [[ചൈനയിലെ ഇസ്ലാം മതം]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4803 || [[കോഫി ക്ലബ് ദ്വീപ്]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4804 || [[എ പാലസ് ഫോർ പുട്ടിൻ: ദ സ്റ്റോറി ഓഫ് ദ ബിഗ്ഗസ്റ്റ് ബ്രൈബ്]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4805 || [[യോഹാനി]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4806 || [[J]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4807 || [[ഫൈവ് ഫീറ്റ് അപാർട്ട്]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4808 || [[ധർമ്മരാജ് ഥാപ്പ]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4809 || [[പാറശ്ശാല തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4810 || [[ബുഗ്ചു]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4811 || [[മുസ്സാണ്ട എറിത്രോഫില്ല]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4812 || [[വിഷ്വൽ പൊല്യൂഷൻ]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4813 || [[ഒളിമ്പിക്സ് ഭാഗ്യചിഹ്നങ്ങൾ]] || en || 78.8 || 12.7 || 
|-
| 4814 || [[Sandra Desa Souza]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4815 || [[ഏഡിയ ബാനിയൻ]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4816 || [[കെഎസ്ആർ ബെംഗളൂരു-എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ വന്ദേ ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4817 || [[തേറ്റ]] || en || 78.8 || 21.3 || 
|-
| 4818 || [[പുനലൂർ സസ്പെൻഷൻ ബ്രിഡ്ജ്]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4819 || [[സിൽവർ അസൈഡ്]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4820 || [[ജിറ്റ്സി]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4821 || [[Kala Ramnath]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4822 || [[കടക്കാവൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4823 || [[മാർസ് ഓക്സിജൻ ഇൻ–സൈറ്റു റിസോഴ്സ് യൂട്ടിലൈസേഷൻ എക്സ്പിരിമെന്റ്]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4824 || [[Beena Pillai]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4825 || [[ഷിനോബു ഇഷിഹാര]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4826 || [[ഡൊമിനിക് കാൽവർട്ട്-ലൂവിൻ]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4827 || [[ലുബുണ്ടു]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4828 || [[തിവേന്ദ്ര സിങ് റാവത്ത്]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4829 || [[ജീവൻ മെൻഡിസ്]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4830 || [[ആഫ്രിക്കൻ ചേരാക്കൊക്കൻ]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4831 || [[Asota (moth)]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4832 || [[നാഗതുമ്പ]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4833 || [[ഫെറോമോൺ കെണി]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4834 || [[മഹർഷി]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4835 || [[സിറ്റോളജി]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4836 || [[സുക്മ]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4837 || [[എസ്.ആർ. ബൊമ്മെ]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4838 || [[ലിപ്പോഡെർമറ്റോസ്ക്ലീറോസിസ്]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4839 || [[ഇന്റർനാഷണൽ ബനാന മ്യൂസിയം]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4840 || [[എംഎൻഎസ് ആന്റിജൻ സിസ്റ്റം]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4841 || [[യാത്ര]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4842 || [[ഇവിടെ ഈ തീരത്ത്]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4843 || [[ചോഗ്യാൽ]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4844 || [[ഡൈസോഡിയം സിട്രേറ്റ്]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4845 || [[തൈറോട്രോപ്പിക് കോശം]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4846 || [[പിൻഹോൾ (ഒപ്റ്റിക്സ്)]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4847 || [[മീൻകുളത്തി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4848 || [[ഷംസീർ വയലിൽ]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4849 || [[സെൻട്രൽ ജയിൽ, ബാംഗ്ലൂർ]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4850 || [[സെൻട്രൽ ബാങ്ക് ഓഫ് ശ്രീലങ്ക]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4851 || [[ഹിമവാഹിനി]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4852 || [[പോഷകം]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4853 || [[ഫിജിയിലെ ഇസ്‌ലാം മതം]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4854 || [[റിംഗൽടൗബെ വേത്തമോണികം മെമ്മോറിയൽ ചർച്ച്, മൈലാഡി]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4855 || [[തുമ്പ ഇക്വറ്റോറിയൽ റോക്കറ്റ് ലോഞ്ചിംഗ് സ്റ്റേഷൻ]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4856 || [[യുഎഇ –ഇസ്രയേൽ ബന്ധങ്ങൾ]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4857 || [[സുൽത്താൻ അൽ നിയാദി]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4858 || [[ലാൻ‌ഡോൾട്ട് സി ചാർട്ട്]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4859 || [[മുഹമ്മദിയ്യ]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4860 || [[സിങ്ക് സയനൈഡ്]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4861 || [[സ്പിറ്റ് ഹുഡ്]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4862 || [[റിങ്കൊ കവൌച്ചി]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4863 || [[Kassel]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4864 || [[കണിയാമ്പറ്റ]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4865 || [[ഗുജറാത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 78.5 || 22.7 || 
|-
| 4866 || [[പശുസംരക്ഷകരുടെ അതിക്രമങ്ങൾ]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4867 || [[നെയ്യാശ്ശേരി]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4868 || [[രഞ്ജിനി (രാഗം)]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4869 || [[അമാൻഡ ബ്ലെയ്ക്ക്]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4870 || [[Ilias Ali (surgeon)]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4871 || [[കണ്ണമ്പാടി, ഇടുക്കി]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4872 || [[തെസ്പേസ്യ]] || en || 78.4 || 18.4 || 
|-
| 4873 || [[ഹേമലത മഹിശ്വർ]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4874 || [[ട്രോജൻ കുതിര]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4875 || [[ഫൈനൽ സൊല്യൂഷൻ (2004)]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4876 || [[മോതി നൊന്ദി]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4877 || [[അസ്വാസ്ഥ്യം]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4878 || [[ഇവിടെ ഇങ്ങനെ]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4879 || [[കോടാലി, തൃശൂർ]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4880 || [[ഗോന്ധാലി]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4881 || [[സാന്ദ്രം]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4882 || [[അണുനാശിനി]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4883 || [[സ്ഫിംഗോമോണസ് എലോഡിയ]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4884 || [[സ്പെസിഫിക് ഫോബിയ]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4885 || [[ലോക ചാപ്റ്റർ 1:ചന്ദ്ര]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4886 || [[Clerodendrum heterophyllum]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4887 || [[അൽമോറ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4888 || [[നയാബ് സിംഗ് സൈനി]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4889 || [[എസ്റ്റ സ്റ്റെർനെക്ക്]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4890 || [[ആയിരം മേനി]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4891 || [[മനുഷ്യ ശരീരം]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4892 || [[ദൃശ്യമണ്ഡലം]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4893 || [[വേരിയലേഷൻ]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4894 || [[യുർഗെൻ കുർത്ത്സ്]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4895 || [[തക്കാളി കൊമ്പൻ പുഴു]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4896 || [[ഇലവങ്കോട് ദേശം]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4897 || [[ഡോക്ടർ ബേർഡ്]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4898 || [[ട്രെമെല്ല ഫ്യൂസിഫോമിസ്]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4899 || [[Nuggehalli Raghuveer Moudgal]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4900 || [[Vipin Buckshey]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4901 || [[ആദംസ് പിയർമൈൻ]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4902 || [[ഗ്രൂപ്പ് ഓഫ് ടെൻ (ഐഎംഎഫ്)]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4903 || [[നാടോടി നൃത്തം]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4904 || [[പോത്താനിക്കാട്]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4905 || [[സുഷാൻ, നാന്റോ]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4906 || [[ലൈംഗികവിമുഖത]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4907 || [[യുഎൻ‍എയ്ഡ്സ്]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4908 || [[ഇന്ത്യൻ ജേണൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച്]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4909 || [[ടെഡ്രോസ് അഥാനം]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4910 || [[നവോദയ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4911 || [[പ്രോജക്റ്റ് നെമ്മ‍ഡി]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4912 || [[പേസിങ് (സർവ്വേ)]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4913 || [[ശാസ്ത്രജ്ഞൻ]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4914 || [[Osbeckia muralis]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4915 || [[ന്യൂ കത്രാജ് ടണൽ]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4916 || [[ആത്മഹത്യ ടൂറിസം]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4917 || [[ഓർബിറ്റ് (ശരീരശാസ്ത്രം)]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4918 || [[നയതന്ത്ര പ്രധാനമായ സഞ്ചി]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4919 || [[ജാർഖണ്ഡ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4920 || [[പട്ടാഭിരാമയ്യ]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4921 || [[വിറ്റാമിൻ എ അപര്യാപ്തത]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4922 || [[റുമറ്റോളജി]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4923 || [[ഐക്യ കേരളം തമ്പുരാൻ]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4924 || [[ജോൺ ശങ്കരമംഗലം]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4925 || [[പഠാൻ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4926 || [[കാർപാത്തിയൻ ബയോസ്ഫിയർ റിസർവ്]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4927 || [[അമലാപുരം (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4928 || [[കോർണ്ണിയൽ എൻഡോതീലിയം]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4929 || [[Swathi Sangeethotsavam]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4930 || [[കേരള ബീഫ് ഫ്രൈ]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4931 || [[മെറ്റാബോളൈറ്റ്]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4932 || [[സുഹൂർ]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4933 || [[കാൽസ്യം ബ്രോമൈഡ്]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4934 || [[പിത്തി]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4935 || [[റൈബോസ് -5-ഫോസ്ഫേറ്റ് ഐസോമെറേസ് ഡഫിഷ്യൻസി]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4936 || [[ആൽപൈഡ് ബെൽറ്റ്]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4937 || [[ഫൈക്കോളജി]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4938 || [[മനുഷ്യ അസ്ഥികൂടം]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4939 || [[ജെറാസ്കോഫോബിയ]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4940 || [[ലക്ഷ്മിപ്രിയ]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4941 || [[വാശി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4942 || [[ജെ. അലക്സാണ്ടർ]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4943 || [[Pansexuality]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4944 || [[കെ. ആർ. നാരായണൻ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വിഷ്വൽ സയൻസ് ആൻഡ് ആർട്സ്]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4945 || [[മാക്കി കാജി]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4946 || [[മിഡിൽ ലാമെല്ല]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4947 || [[ഊർമ്മിള യൂലി ചൌധരി]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4948 || [[കാഴ്ച ശക്തി]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4949 || [[ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4950 || [[ധാലോ]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4951 || [[മിചിയാക്കി തകാഹാഷി]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4952 || [[ഡ്രാങ്-ഡ്രങ് ഹിമാനി]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4953 || [[മെറ്റാഫൈസിസ്]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4954 || [[ഫോണോഫോബിയ]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4955 || [[റോഷൻ അബ്ദുൾ റഹൂഫ്]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4956 || [[ടെസ്‌ല (ഏകകം)]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4957 || [[കാസർകോടിന്റെ ചരിത്രം]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4958 || [[പഴഞ്ചൻ പ്രണയം]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4959 || [[ലാടമണ്ഡലി]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4960 || [[ലീല (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4961 || [[Behrouz Boochani]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4962 || [[എകുഷേർ ഗാന]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4963 || [[സൈറ്റോസിൻ]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4964 || [[പാകിസ്ഥാൻ ഇന്റർനാഷണൽ എയർലൈൻസ് വിമാനം 8303]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4965 || [[പലസ്തീൻ ഗ്രിഡ്]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4966 || [[നോറോവൈറസ്]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4967 || [[Nitya Anand]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4968 || [[അജൈവ സംയുക്തം]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4969 || [[അന്താരാഷ്ട്ര നൂതനാശയസൂചിക]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4970 || [[അലൂമിനിയം സിലിക്കേറ്റ്]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4971 || [[ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്കൽ &amp; ഗൈനക്കോളജിക്കൽ സർവേ]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4972 || [[കാസിരംഗ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4973 || [[കൈതപ്പൂ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4974 || [[കൊച്ചറ]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4975 || [[ജോക്കർ (2019 ഫിലിം)]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4976 || [[ഡാംഗി പശു]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4977 || [[നെക്ടർ ഗൈഡ്]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4978 || [[ഫോട്ടോപിക് കാഴ്ച]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4979 || [[മഴവിൽക്കൂടാരം]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4980 || [[മാറ്റിന നദി]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4981 || [[മൈലാഞ്ചി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4982 || [[സംഭവം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4983 || [[സിബിഐ 5: ദ ബ്രെയിൻ]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4984 || [[ഇഖ്ഷീദിദ് രാജവംശം]] || en || 77.7 || 22.3 || 
|-
| 4985 || [[.DGN]] || en || 77.7 || 22.3 || 
|-
| 4986 || [[Parveena Ahanger]] || en || 77.7 || 22.3 || 
|-
| 4987 || [[തൂൺപാലം]] || en || 77.7 || 22.3 || 
|-
| 4988 || [[ചിലവ്]] || en || 77.7 || 22.3 || 
|-
| 4989 || [[മീഥൈൽ ബെൻസോയേറ്റ്]] || en || 77.7 || 22.3 || 
|-
| 4990 || [[രാഗമാലിക]] || en || 77.7 || 22.3 || 
|-
| 4991 || [[ഹോർ-ആഹ]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4992 || [[കൊത്തുപണി]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4993 || [[ശ്രുതി മേനോൻ]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4994 || [[ഹെർപറ്റോളജി]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4995 || [[വിനോദസഞ്ചാരം]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4996 || [[Gongylus gongylodes]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4997 || [[ദേവ അഗുങ്]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4998 || [[സോഡിയം പെറോക്സൈഡ്]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4999 || [[പായിതഹ്ത് അബ്ദുൽഹമീദ്]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 5000 || [[ഒപ്റ്റിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 5001 || [[ഗോഡ്ഡെതി മാധവി]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 5002 || [[മ്യൂക്കോർമൈക്കോസിസ്]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 5003 || [[ആൽബെർട് ഫ്രാൻസിസ് ബ്ലേക്കെഷ്ലി]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 5004 || [[ഓപ്പൺ ഡാറ്റ]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 5005 || [[വിജയനഗരം (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം).]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 5006 || [[നടത്തം]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5007 || [[ക്വിനൈൻ]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5008 || [[ഐസോലേഷൻ വാർഡ്]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5009 || [[റെറ്റിനൽ പിഗ്മെൻറ് എപ്പിത്തീലിയം]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5010 || [[ഗ്ലാക്സോസ്മിത്ത്ക്ലൈൻ]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5011 || [[ക്ലാസ് റൂം (ആപ്പിൾ)]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5012 || [[പ്രോട്ടോസുവോളജി]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5013 || [[നജ്ല അൽ-സോൻബോലി]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5014 || [[ലീഡ്സ് യുണൈറ്റഡ് എഫ്.സി.]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5015 || [[Panangipalli Venugopal]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5016 || [[ലെൻസ് (ചെടി)]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5017 || [[സ്റ്റിൽ ലൈഫ് ഫോട്ടോഗ്രഫി]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5018 || [[ഇതും ഒരു ജീവിതം]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5019 || [[കരാർ മാനേജ്‍മെൻറ്]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5020 || [[Ragini Nandwani]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5021 || [[കോസ്റ്റ കോഫി]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5022 || [[നിവേദ്യം (1978 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5023 || [[സിൽവർ അയോഡേറ്റ്]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5024 || [[K Arun Prakash]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5025 || [[ഇക്സോണാന്തേസീ]] || en || 77.4 || 33.3 || 
|-
| 5026 || [[തടിയൂർ]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5027 || [[വാണിയമ്പലം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5028 || [[Brownea grandiceps]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5029 || [[റെജീന കിംഗ്]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5030 || [[നാൻറ്റൗ സിറ്റി]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5031 || [[അൽത്താഫ് സലീം]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5032 || [[പുരി (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5033 || [[കൊക്കച്ചാൽ]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5034 || [[Sujini embroidery work of Bihar]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5035 || [[അമ്മക്കിളിക്കൂട്]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5036 || [[ബുറാ കഥ]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5037 || [[വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5038 || [[ബ്രയോളജി]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5039 || [[സിന്ധി പശു]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5040 || [[അനുരാധപുര മഹാ വിഹാരം]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5041 || [[Lalgudi Vijayalakshmi]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5042 || [[Marlon Jackson]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5043 || [[ആലക്കോട്, ഇടുക്കി]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5044 || [[കഥ, സംവിധാനം കുഞ്ചാക്കോ]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5045 || [[നൌഗോംഗ് ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5046 || [[വിദ്യാർത്ഥികളേ ഇതിലേ ഇതിലേ]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5047 || [[ഷംല ഹംസ]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5048 || [[മഴക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പ്രാർത്ഥന]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5049 || [[താൻ വിൻ]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5050 || [[ടി. എം. ശശി]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5051 || [[Xeno-canto]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5052 || [[Kiritkumar Mansukhlal Acharya]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5053 || [[സേവ് ലക്ഷദ്വീപ് കാമ്പയിൻ]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5054 || [[ഇക്ബാൽ സിംഗ് ചഹൽ]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5055 || [[ഇലപ്പള്ളി]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5056 || [[മിസ്സി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5057 || [[ടി.വി. ദേവരാജൻ]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5058 || [[Seaspiracy]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5059 || [[തുമ്മപുടി]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5060 || [[ചാർമിള]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5061 || [[കണ്ടിന്യുവസ്‌ലി വേരിയബിൾ ട്രാൻസ്മിഷൻ]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5062 || [[കൊച്ചി ഹാറൂണോ അത്ലറ്റിക് സ്റ്റേഡിയം]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5063 || [[ബഖ്തേഗൻ തടാകം]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5064 || [[സാംബ (കലാരൂപം)]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5065 || [[ആന്റി–വാസ്കുലർ എൻഡോതീലിയൽ ഗ്രോത്ത് ഫാക്ടർ തെറാപ്പി]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5066 || [[എപ്പിഗ്ലോട്ടിസ്]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5067 || [[ദേശീയ ജിയോളജിക്കൽ സ്മാരകങ്ങൾ]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5068 || [[സൃഷ്ടി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5069 || [[സൈ-ഹബ്]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5070 || [[മെബെൻഡാസോൾ]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5071 || [[ഉജിർ സിംഗ് ഥാപ്പ]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5072 || [[National Secular Conference]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5073 || [[രംഗസ്വാമി ശ്രീനിവാസൻ]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5074 || [[പൊട്ടാസ്യം ഓക്സൈഡ്]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5075 || [[ആദിത്യപുരം സൂര്യക്ഷേത്രം]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5076 || [[Udhampur (Lok Sabha constituency)]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5077 || [[കൊട്ടാരക്കര തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5078 || [[പാകിസ്താൻ, ഇന്ത്യ]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5079 || [[കാത്രിൻ ഡി. സള്ളിവൻ]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5080 || [[മരിക്കാനുള്ള അവകാശം]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5081 || [[കമൽജീത് സെഹ്റാവത്ത്]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5082 || [[ടോക്സിസിറ്റി]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5083 || [[ഹലാൽ ടൂറിസം]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5084 || [[നെമറ്റോളജി]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5085 || [[ആന്റിമൈക്രോബയൽ കീമോതെറാപ്പി]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5086 || [[ഇൻസോമ്നിയ]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5087 || [[ഗൈനോപീഡിയ]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5088 || [[ചുനക്കര]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5089 || [[തായിൽ ജോൺ ചെറിയാൻ]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5090 || [[ദിൽ‌ഹാര ഫെർണാണ്ടോ]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5091 || [[പുഴ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5092 || [[മാടപ്പള്ളി]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5093 || [[റോൾസ്-റോയ്‌സ് മോട്ടോർ കാർസ്]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5094 || [[വിജയ് ഹൻസ്ഡ]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5095 || [[വീരൻ (നടൻ)]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5096 || [[യോനിയിലെ യീസ്റ്റ് അണുബാധ]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5097 || [[വർണ്യത്തിൽ ആശങ്ക]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5098 || [[ത്രിദേവി]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5099 || [[Gelsenkirchen]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5100 || [[ഇൻഡിക്കേഷൻ (വൈദ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5101 || [[ദിവ്യ ഗോകുൽനാഥ്]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5102 || [[ശിവശക്തി പോയിന്റ്]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5103 || [[കിബ്ബേ]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5104 || [[അലിഷ ചിനായ്]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5105 || [[ശശാങ്ക് സുബ്രഹ്മണ്യം]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5106 || [[വാക്സിനാൽ തടയാൻ കഴിയുന്ന രോഗം]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5107 || [[പുഷ്യരാഗം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5108 || [[Uma Bharani]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5109 || [[പാലക്കുഴ]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5110 || [[റോസ് ബംഗാൾ]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5111 || [[കൊസാക്കുകൾ]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5112 || [[മദാലസ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5113 || [[മാഗ്നിഫൈയിംഗ് ഗ്ലാസ്]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5114 || [[കീർത്തന ശബരീഷ്]] || en || 76.7 || 9.3 || 
|-
| 5115 || [[വിട്രിയസ് അറ]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5116 || [[COVID-19 pandemic in Madhya Pradesh]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5117 || [[ഗ്രോക്കിപീഡിയ]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5118 || [[വിശ്വജിത് ഗുപ്ത]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5119 || [[യൂറോളജി]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5120 || [[ഹിമേഷ് പട്ടേൽ]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5121 || [[ചേർത്തല തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5122 || [[Ramesh Kumar (nephrologist)]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5123 || [[എയർലി റെഡ് ഫ്ലെഷ്]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5124 || [[ഫോട്ടോപീരിയോഡിസം]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5125 || [[ഗയോർഗ് ജോക്വിം റെറ്റിക്കസ്]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5126 || [[സൈക്യാട്രി]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5127 || [[ന്യുമോകോക്കൽ കൺജുഗേറ്റ് വാക്സിൻ]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5128 || [[ഫ്രഷ് ഫ്രോസൺ പ്ലാസ്മ]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5129 || [[മിഴിനീർപൂവുകൾ]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5130 || [[ശൈഖ് മൻസൂർ ബിൻ സായിദ് അൽ നെഹ് യാൻ]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5131 || [[സ്കോട്ടോപിക് കാഴ്ച]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5132 || [[പാലൂർക്കാവ്]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5133 || [[ബൈഫോബിയ]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5134 || [[സുബി സുരേഷ്]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5135 || [[അകുമാഡുഗുല മനമ്പുചവാടി വെങ്കടസുബ്ബയ്യർ]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5136 || [[ഭഗത് ഫൂൽ സിങ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5137 || [[ല്യൂട്ടീൻ]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5138 || [[ശേഷാചലം മലനിരകൾ]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5139 || [[ആംസ്‌ലർ ഗ്രിഡ്]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5140 || [[കാലനേമി]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5141 || [[നർക്കോട്ടിക് ഡ്രഗ്സ് ആന്റ് സൈക്കോട്രാപിക് സബ്സ്റ്റൻസസ് ആക്റ്റ് (എസ്റ്റോണിയ)]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5142 || [[ബന്ന ഗുപ്ത]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5143 || [[മാർവെൽ എന്റർടെയ്ൻമെന്റ്]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5144 || [[സൂപ്പർ സിരെയ്ന വേൾഡ്‍വൈഡ് 2014]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5145 || [[നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 76.5 || 44.6 || 
|-
| 5146 || [[ബാനു മുഷ്താഖ്]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5147 || [[പ്യൂപ്പിലറി ലൈറ്റ് റിഫ്ലെക്സ്]] || en || 76.4 || 23.6 || 
|-
| 5148 || [[ഇക്കിഗായ്]] || en || 76.4 || 23.6 || 
|-
| 5149 || [[അരുൾമിഗു സുബ്രഹ്മണ്യ സ്വാമി ക്ഷേത്രം, തിരുച്ചെന്തൂർ]] || en || 76.4 || 23.6 || 
|-
| 5150 || [[കാലാവസ്ഥ വ്യതിയാന പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്ര കോളേജ്]] || en || 76.4 || 23.6 || 
|-
| 5151 || [[അഗ്ഗോൾ തടാകം]] || en || 76.4 || 23.6 || 
|-
| 5152 || [[ലാക്രിമൽ കാറങ്കിൾ]] || en || 76.4 || 23.6 || 
|-
| 5153 || [[Ada Rogovtseva]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5154 || [[ഐസോസയാനിക് ആസിഡ്]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5155 || [[ബി. സുദർശൻ റെഡ്ഡി]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5156 || [[മധുരസ്വപ്നം .]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5157 || [[2018 ഏഷ്യാകപ്പ്]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5158 || [[ഒ. പി. ശർമ്മ (ഫോട്ടോഗ്രാഫർ)]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5159 || [[ടോണോമെട്രി]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5160 || [[പനയോട പൊയിരാസി]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5161 || [[സുരേഷ് പിള്ള]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5162 || [[ഹിരണ്യ പെയ്റിസ്]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5163 || [[Star Movies India]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5164 || [[തെമുൽജി ഭികാജി നരിമാൻ]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5165 || [[ന്യുമോകോക്കൽ പോളിസാക്കറൈഡ് വാക്സിൻ]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5166 || [[ശീതപ്പാൽ]] || ta || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5167 || [[Mamiyil Sabu]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5168 || [[ആശ ഡി വോസ്]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5169 || [[കിഴക്കൻ ജക്കാർത്ത]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5170 || [[ദ നമ്പേഴ്സ് (വെബ്സൈറ്റ്)]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5171 || [[ശ്രീ രമണാശ്രമം]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5172 || [[അമിതകാമാസക്തി]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5173 || [[ഇമ്മാനുവെൽ ഷാർപാന്തിയേ]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5174 || [[പൂനം സലോത്ര]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5175 || [[Vittal Ramamurthy]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5176 || [[Rustomji Bomanji Billimoria]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5177 || [[അനാമിക (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5178 || [[കാരിക്കോട് (ഇടുക്കി)]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5179 || [[ബെഗോണിയ മലബാറിക്ക]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5180 || [[മെലിറ്റോളജി]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5181 || [[മോഷൻ ഗ്രാഫിക്സ്]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5182 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഔറംഗബാദ്]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5183 || [[Myrtales]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5184 || [[ജൊഹാൻ ബെയർ]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5185 || [[സെർവിസിറ്റിസ്]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5186 || [[കെ. ശങ്കര വാര്യർ]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5187 || [[തിരുവാണിയൂർ]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5188 || [[Choroid]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5189 || [[Otorhinolaryngology]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5190 || [[ജയരാജ് വിജയ്]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5191 || [[സെവൻ മോസ്ക്സ്]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5192 || [[മുത്തശ്ശിക്കൊരു മുത്ത്]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5193 || [[1959 ലെ ടിബറ്റൻ പ്രക്ഷോഭം]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5194 || [[വഴുതനങ്ങ വറുത്തത്]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5195 || [[അന്താരാഷ്ട്ര പരിഭാഷാ ദിനം]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5196 || [[ഇന്ത്യയിലെ ബീച്ചുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5197 || [[മാർഗരറ്റ് ഐഡ ബാൽ‌ഫോർ‌]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5198 || [[Randy Jackson (Jacksons singer)]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5199 || [[അബുമാസാർ]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5200 || [[ദാബിനെത്ത്]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5201 || [[ബസ്തർ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5202 || [[വാണിയംകുളം]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5203 || [[സെന്റ് ജോസഫ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5204 || [[R Vaishali]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5205 || [[നാസി ഉലം]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5206 || [[ഗൊലോവിൻ-സിവറ്റ്‌സെവ് പട്ടിക]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5207 || [[പ്രേം പ്രകാശ്]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5208 || [[അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5209 || [[ബ്ലാക്ക് ഡോൾഫിൻ ജയിൽ]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5210 || [[യൂറോപ്യൻ മെഡിസിൻസ് ഏജൻസി]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5211 || [[മുഹമ്മദ് ഹനീഫ]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5212 || [[Euphorbia heterophylla]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5213 || [[Rajan Saxena (physician)]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5214 || [[കെടെച്ച്]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5215 || [[മൊണുമെന്റ് റ്റു ദി ലബോറട്ടറി മൗസ്]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5216 || [[റോസെ പ്രഭു]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5217 || [[സേട്ട് നാഗ് ജീ ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റ്]] || en || 75.9 || 22.4 || 
|-
| 5218 || [[ചിത്പവൻ]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5219 || [[ജെ. വിജയ]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5220 || [[ത്രിപുര വെസ്റ്റ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5221 || [[ജലീയ ലായനി]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5222 || [[ലിഡിയ വീവേഴ്സ്]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5223 || [[Clerodendrum chinense]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5224 || [[ഇന്റർനാഷണൽ സിസ്റ്റം ഓഫ് ക്വാണ്ടിറ്റീസ്]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5225 || [[രോഗനിർണയം]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5226 || [[ശ്രീ (നടൻ)]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5227 || [[ചില്ലി ഗ്രനേഡ്]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5228 || [[പുളിയൻമല]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5229 || [[Ravi Kannan R]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5230 || [[നെഫ്രോളജി]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5231 || [[സെമ്പിയൻ മഹാദേവി]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5232 || [[ടോക്സിക്കോളജി]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5233 || [[കെ. പ്രവീൺ കുമാർ]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5234 || [[വപ്പുഴ]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5235 || [[അപ്ലൈഡ് കൈനസിയോളജി]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5236 || [[46° ഹാലോ]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5237 || [[Al Sharpton]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5238 || [[കാട്ടിലെ പാട്ട്]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5239 || [[ജെയിംസ് മക്അവോയ്]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5240 || [[ലെപിരുഡിൻ]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5241 || [[വൈകി വന്ന വസന്തം]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5242 || [[നന്ദു]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5243 || [[ഫാൾസ് സൺസെറ്റ്]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5244 || [[ആശ്രയം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5245 || [[ഇസ്ലാം ബീബി]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5246 || [[സിൽവർ ടെല്യൂറൈഡ്]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5247 || [[ഹേമന്തരാത്രി]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5248 || [[ജൂഡി യീ]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5249 || [[സുനന്ദ ഗാന്ധി]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5250 || [[കിങ്ഡം (ദക്ഷിണ കൊറിയൻ ടിവി പരമ്പര)]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5251 || [[സെവൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5252 || [[ആൽഫാ ശോഷണം]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5253 || [[ജെയിംസ് ജീൻ]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5254 || [[ടി.എസ്. ജോൺ]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5255 || [[വസന്തസേന (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5256 || [[ഷെബിൻ ബെൻസൺ]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5257 || [[Akkarai Subhalakshmi]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5258 || [[The dose makes the poison]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5259 || [[അങ്കുരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5260 || [[റോമൻ വിക്ട്യൂക്]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5261 || [[Paederia foetida]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5262 || [[വാസു പിഷാരടി]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5263 || [[കടൽക്കാറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5264 || [[മനുഷ്യ നേത്രം]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5265 || [[12ത്ത് മാൻ  (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5266 || [[അങ്ങാടിപ്പുറം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5267 || [[ഇനി അവൾ ഉറങ്ങട്ടെ]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5268 || [[സമകാലീന കല]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5269 || [[സിൽവർ അസറ്റേറ്റ്]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5270 || [[ജെന്നിഫർ എഹ്ലെ]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5271 || [[Viji Palithodi]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5272 || [[പെറ്റാലൂറിഡേ]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5273 || [[Portuguese Cistern (Mazagan)]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5274 || [[Prakash Nanalal Kothari]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5275 || [[എ.സി.എ. ഇന്റർനാഷ്ണൽ ക്രിക്കറ്റ് സ്റ്റേഡിയം]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5276 || [[നൈല ക്വാഡ്രി ബലോച്ച്]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5277 || [[ബോണി സ്ലോആൻ]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5278 || [[Hakim Syed Khaleefathullah]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5279 || [[കബളിപ്പിക്കൽ (നേത്ര ചികിത്സ)]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5280 || [[ഉറക്കവും പഠനവും]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5281 || [[പ്രീമെൻസ്ട്രൽ സിൻഡ്രോം]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5282 || [[യോഗ ടൂറിസം]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5283 || [[ഇന്ദ്രാണി]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5284 || [[കെ.എം. മാത്യു എസ്‌.ജെ.]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5285 || [[ഡോം മാഗ്നിഫയർ]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5286 || [[Narayana Health]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5287 || [[മുടപ്പല്ലൂർ]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5288 || [[അഫേകിയ]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5289 || [[ന്യൂപീഡിയ]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5290 || [[വി. ടി. സൂരജ്]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5291 || [[മാഗ്നിഫിക്കേഷൻ]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5292 || [[Echinochloa frumentacea]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5293 || [[Kaduva]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5294 || [[കനെസറ്റ്]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5295 || [[ചാമര സിൽവ]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5296 || [[ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ പുരാതന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5297 || [[മാൻ ഓഫ് ദി ഹോൾ]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5298 || [[ഒസ്‌ലം ടുറേസി]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5299 || [[ടീ ട്രീ ഓയിൽ]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5300 || [[ത്രിശങ്കു]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5301 || [[ഔട്ടർ ന്യൂക്ലിയാർ പാളി]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5302 || [[പീർപഞ്ചാൽ മലനിര]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5303 || [[സോഡിയം പെർകാർബണേറ്റ്]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5304 || [[Marshall M. Parks]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5305 || [[റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് മെഡിസിനിൽ സിസ്റ്റംസ് ബയോളജി]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5306 || [[ഇന്റഗ്യുമെന്ററി സിസ്റ്റം]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5307 || [[റെംഡെസിവിർ]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5308 || [[Archana Sharma (botanist)]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5309 || [[നേത്ര സംരക്ഷണ വിദഗ്ദ്ധർ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5310 || [[ദേവനാംപിയ തിസ്സ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5311 || [[Eastern Sporting Union]] || en || 75.0 || 18.8 || 
|-
| 5312 || [[അറക്കപ്പടി]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5313 || [[ആർട്ടെമിസ്]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5314 || [[കടയിരിപ്പ്]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5315 || [[കേന്ദ്ര സഹകരണ മന്ത്രാലയം]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5316 || [[കൊറ്റൻകുളങ്ങര ദേവീക്ഷേത്രം]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5317 || [[ക്രിസ്റ്റീന അനുൻസിയാറ്റ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5318 || [[ഗാലിയറ്റ്]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5319 || [[ചക്രായുധം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5320 || [[ജസീറ എയർവെയ്സ്]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5321 || [[ടി.കെ. നായർ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5322 || [[ദുബായ് ഷോപ്പിങ് ഫെസ്റ്റിവൽ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5323 || [[നയൻ മോംഗിയ]] || en || 75.0 || 5.0 || 
|-
| 5324 || [[നാനോവിരിഡേ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5325 || [[പേട്ട മെട്രോ നിലയം]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5326 || [[ബാബ് അൽ-ജിനാൻ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5327 || [[റെറ്റിന]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5328 || [[വാളകം, എറണാകുളം]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5329 || [[വൈപ്പിൻ വാട്ടർ മെട്രോ നിലയം]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5330 || [[ശൂന്യത (ജ്യോതിഃശാസ്ത്രം)]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5331 || [[ഷില്ലോംഗ് (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5332 || [[സിസിയം ബ്രോമൈഡ്]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5333 || [[സിൽവർ ഓക്സലേറ്റ്]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5334 || [[സെക്സോഫോബിയ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5335 || [[ഹസ്‌നൈൻ മസൂദി]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5336 || [[ഹൈ എനർജി അസ്ട്രോണമി ഒബ്സർവേറ്ററി പ്രോഗ്രാം]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5337 || [[കാൻഡെല]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5338 || [[Attenuated vaccine]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5339 || [[പ്രോൺ പൊസിഷൻ]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5340 || [[ശിശു]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5341 || [[Varahi River]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5342 || [[ആംഗ്ലോ-ഫ്രഞ്ച്-റഷ്യൻ സൗഹൃദധാരണ]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5343 || [[2020 ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാല അക്രമം]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5344 || [[ഹിരുഡിൻ]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5345 || [[ദി വേൾഡ് അൺസീൻ]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5346 || [[ബി. അശോക് (ഗായത്രി അശോകൻ)]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5347 || [[ഫോട്ടോഗ്രാഫർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5348 || [[ഉദരം]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5349 || [[തഞ്ചാവൂർ ക്വാർട്ടറ്റ്]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5350 || [[എനിക്ക് വിശക്കുന്നു]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5351 || [[നാഗർകോവിൽ ജംഗ്ഷൻ - മംഗളൂരു ജംഗ്ഷൻ അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5352 || [[ഫർഹ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5353 || [[വെൽനസ് ടൂറിസം]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5354 || [[ഭൂത കോലം]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5355 || [[ബേരിയം അസറ്റേറ്റ്]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5356 || [[പ്രകടനകലകൾ]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5357 || [[സീലിയറി പേശി]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5358 || [[ആഫ്രിക്കയിലെ ലോകപൈതൃകസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 74.7 || 19.0 || 
|-
| 5359 || [[ചാങ്ഡിയോക്ഗുങ്]] || en || 74.7 || 25.3 || 
|-
| 5360 || [[കാപ്പിലറി]] || en || 74.7 || 25.3 || 
|-
| 5361 || [[തകാഷി മുറകാമി]] || en || 74.7 || 25.3 || 
|-
| 5362 || [[ശ്രീനഗർ ( ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 74.7 || 25.3 || 
|-
| 5363 || [[കാമറൂൺ തടാകം (ബ്രിട്ടീഷ് കൊളംബിയ)]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5364 || [[Johann Matthäus Bechstein]] || en || 74.6 || 9.1 || 
|-
| 5365 || [[Natarajan Chandrasekaran]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5366 || [[യൂറോപ്യൻ ജേണൽ ഓഫ് ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് &amp; ഗൈനക്കോളജി ആൻഡ് റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് ബയോളജി]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5367 || [[കലണ്ടർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5368 || [[ജെറിയാട്രിക്സ്]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5369 || [[ഗാഹ്‍നൈറ്റ്]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5370 || [[ബനാന റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ, കണ്ണറ]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5371 || [[സാംബാൽ (സംഗീതോപകരണം)]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5372 || [[മണൽ കത്രിക]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5373 || [[സുചാത ചുവാങ്ശ്രീ]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5374 || [[ഓർത്തോപ്റ്റിക്സ്]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5375 || [[ഉത്തരാസ്വയംവരം]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5376 || [[പല്ലവി ശേഷയ്യർ]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5377 || [[ഐമി നെഴുക്കുമഠത്തിൽ]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5378 || [[മാർവെൽ സ്റ്റുഡിയോസ്]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5379 || [[ദ്രവ ഓക്സിജൻ]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5380 || [[വിസിം നേച്ചർ റിസർവ്]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5381 || [[ഒപ്പം ഒപ്പത്തിനൊപ്പം]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5382 || [[കാർബൺ നക്ഷത്രം]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5383 || [[കൊച്ചിയുടെ അയൽപ്രദേശങ്ങൾ]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5384 || [[വൈസർ]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5385 || [[ഹം ദേഖേൻഗേ]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5386 || [[മെനോപോസ് (ജേണൽ)]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5387 || [[സിർസി മാരികാംബ ക്ഷേത്രം]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5388 || [[ആരും അന്യരല്ല]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5389 || [[എസ്. രാമനാഥൻ]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5390 || [[ബേരിയം ബ്രോമൈഡ്]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5391 || [[ഹുനായ്ൻ ഇബ്നു ഇസ്ഹാഖ്]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5392 || [[ഡിഗ്രി (കോൺ)]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5393 || [[സ്റ്റാർട്ട്-സ്റ്റോപ്പ് സിസ്റ്റം]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5394 || [[പണ്ഡിറ്റ് ദീൻദയാൽ ഉപാധ്യായ മെമ്മോറിയൽ ഹെൽത്ത് ആൻഡ് ആയുഷ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഛത്തീസ്ഗഢ്]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5395 || [[Photopsin]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5396 || [[സാഗരം സാക്ഷി]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5397 || [[സാൻക്ലസ്]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5398 || [[Mahesh Verma]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5399 || [[ഇന്ദുമതി ഗോപിനാഥ്]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5400 || [[കാർഡിയോളജി]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5401 || [[We Are the World]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5402 || [[Clerodendrum]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5403 || [[Amod Gupta]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5404 || [[J. Hareendran Nair]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5405 || [[Mistake Island]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5406 || [[लूने पैलस चतुष्कोण]] || hi || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5407 || [[കബനിഗിരി]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5408 || [[കെ. കെ. വൽസരാജ്]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5409 || [[സൗത്ത് ആഫ്രിക്കൻ ജേണൽ ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5410 || [[വിവേകാനന്ദ സേതു]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5411 || [[കൊല്ലങ്കോട് കൊട്ടാരം]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5412 || [[ഫാൾസ് സൺറൈസ്]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5413 || [[സ്വദേശവൽക്കരണവും വിദേശവൽക്കരണവും]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5414 || [[ആൻജിയോളജി]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5415 || [[ഐറിസ്]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5416 || [[രാഷ്ട്രീയ സ്വാസ്ഥ്യ ഭീമ യോജന]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5417 || [[അന്തഃചക്രാഭം]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5418 || [[അബ്ദുല്ല ഇബ്നു ജഹശ്]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5419 || [[സപ്തകക്ഷിമുന്നണി]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5420 || [[പാറത്തോട് (ഇടുക്കി)]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5421 || [[Anil Kumari Malhotra]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5422 || [[Standard atomic weight]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5423 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ജമ്മു]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5424 || [[മിടുക്കി പൊന്നമ്മ]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5425 || [[പോവിഡോൺ-അയഡിൻ]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5426 || [[Serhii Bukovskyi]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5427 || [[കുറ്റവും ശിക്ഷയും (2022 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5428 || [[എൽ.എ. രവി വർമ്മ]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5429 || [[ഇലക്ട്രോറെറ്റിനോഗ്രഫി]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5430 || [[പമ്പൈ]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5431 || [[Balswarup Choubey]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5432 || [[Harry F. Noller]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5433 || [[ഭോംഗിർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5434 || [[വടക്കേക്കര]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5435 || [[കനൈൻ ഗ്ലോക്കോമ]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5436 || [[കിരിബാത്ത്]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5437 || [[ഗ്നാവ സംഗീതം]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5438 || [[മീഥൈൽ അസറ്റേറ്റ്]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5439 || [[കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രശസ്തരായ വ്യക്തികളുടെ പട്ടിക]] || en || 74.0 || 24.7 || 
|-
| 5440 || [[2026 ഫിഫ വേൾഡ് കപ്പ്]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5441 || [[അന്താരാഷ്ട്ര ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ വിരുദ്ധ ദിനം]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5442 || [[മെറിഡിത്ത് മിങ്ക്ലർ]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5443 || [[ബംഗാളൂരു എഫ്.സി. കളിക്കാരുടെ പട്ടിക]] || en || 74.0 || 14.8 || 
|-
| 5444 || [[ഉമ ആനന്ദ്]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5445 || [[എഡിംഗ്ടൺ ലുമിനോസിറ്റി]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5446 || [[ബാനു   അസ്ലം]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5447 || [[വാക്സ്‍ആർട്ട്]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5448 || [[ആര്യഭട്ട റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഒബ്സർവേഷണൽ സയൻസസ്]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5449 || [[Subrat Kumar Acharya]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5450 || [[മുനവ്വർ ഫാറൂഖി]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5451 || [[മെസോപിക് കാഴ്ച]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5452 || [[Insurance Institute of India]] || ta || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5453 || [[അലൂമിനിയം അയോഡൈഡ്]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5454 || [[ഒപ്റ്റിക് നാഡി]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5455 || [[കഹ്ബാബ് ഇബ്ൻ അൽ-അരാട്ട്]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5456 || [[ചാരുമതി രാമചന്ദ്രൻ]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5457 || [[ജാഫർ ഇടുക്കി]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5458 || [[ലെൻസ്‍മീറ്റർ]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5459 || [[അശ്വിനി കുമാർ (പോലീസ് ഓഫീസർ)]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5460 || [[ഡിസോ]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5461 || [[ലില്ലി തോമസ്]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5462 || [[ലോക കൊതുക് ദിനം]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5463 || [[ബെറ്റർ കോൾ സോൾ]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5464 || [[പീഡിയാട്രിക്സ്]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5465 || [[ഐൻ‌സ്റ്റൈൻ ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5466 || [[മഗ്നീഷ്യം ഹൈഡ്രൈഡ്]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5467 || [[ദിക്വെല്ല]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5468 || [[നീലകണ്ഠൻ വേലിത്തത്ത]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5469 || [[സന്ധ്യ റായ്]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5470 || [[കൺപോള]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5471 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1957)]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5472 || [[സുബ്ബാരായ ശാസ്ത്രി]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5473 || [[T. S. Soundram]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5474 || [[ഡൽഹിയിലെ കൊറോണ വൈറസ് ബാധ 2020]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5475 || [[ദൃശ്യ കലകൾ]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5476 || [[ഇൻഡോർ ഷൂട്ടിംഗ് റേഞ്ച്, കൊല്ലം]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5477 || [[കരിപ്പ്രാക്കാട]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5478 || [[മച്ചോയ് പീക്ക്]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5479 || [[രാമു (നടൻ)]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5480 || [[സൂപ്പർ സിരെയ്ന വേൾഡ്‍വൈഡ് 2018]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5481 || [[Savitribai Phule Pune University]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5482 || [[ആംബ്ലിയോപ്പിയ]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5483 || [[ജി.എ.കെ. ലോഹാനി]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5484 || [[Dam failure]] || en || 73.6 || 22.6 || 
|-
| 5485 || [[വഖഫ് ഭേദഗതി ബിൽ, 2024]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5486 || [[കാൽസ്യം അയോഡൈഡ്]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5487 || [[ഗ്രേ നെക്ഡ് ബൻടിംഗ്]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5488 || [[കിങ് ഡേവിഡ് ഹോട്ടൽ ബോംബിങ്]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5489 || [[നസ്രുൾ ഗീതി]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5490 || [[ജെർമേനിയം ഡൈക്ലോറൈഡ്]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5491 || [[കുതിരാൻ‌ തുരങ്കം]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5492 || [[ഗോൾഡൻ ബ്രിഡ്ജ്]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5493 || [[ഗർഭാവസ്ഥയിലെ രക്താതിമർദ്ദം (ജേണൽ)]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5494 || [[ചാർളപ്പള്ളി-തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5495 || [[നിയോനറ്റോളജി]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5496 || [[സീലിയറി ബോഡി]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5497 || [[പട്രീഷ്യ ഫ്ലിന്റ് ബോർൺസ്]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5498 || [[അരുണ മൊഹന്തി]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5499 || [[ഒറ്റയാൾ പട്ടാളം]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5500 || [[കാൽസ്യം സയനൈഡ്]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5501 || [[Tsering Landol]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5502 || [[തിബൗട്ട് കോർട്ടോയിസ്]] || en || 73.4 || 26.6 || 
|-
| 5503 || [[കില്ലൻട്രിങ്കൻ ലൈറ്റ്ഹൗസ്]] || en || 73.4 || 26.6 || 
|-
| 5504 || [[ടെറി ക്ലീൻ]] || en || 73.4 || 26.6 || 
|-
| 5505 || [[രാജസ്ഥാനിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 73.4 || 8.4 || 
|-
| 5506 || [[ഡോറ ലഷ്]] || en || 73.4 || 26.6 || 
|-
| 5507 || [[ഡോംഗ്രി ടു ദുബായ്ഃ മുംബൈ മാഫിയയുടെ ആറ് പതിറ്റാണ്ടുകൾ]] || en || 73.4 || 26.6 || 
|-
| 5508 || [[57 കുളമാണിക്കം പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5509 || [[List of most-followed Twitter accounts]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5510 || [[അവിട്ടത്തൂർ]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5511 || [[കോൺഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ആഫ്രിക്കൻ ഫുട്ബോൾ]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5512 || [[ഗരുഡപ്പൂവ്]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5513 || [[ചുവന്ന വിത്തുകൾ]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5514 || [[ചൈനീസ് സെന്റർ ഫോർ ഡിസീസ് കണ്ട്രോൾ ആന്റ് പ്രിവൻഷൻ]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5515 || [[തലക്കാട്]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5516 || [[മായാ കൃഷ്ണ റാവു]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5517 || [[മേരിബെത്ത് ഡൗച്ചർ]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5518 || [[യാക്വേക്ക്]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5519 || [[വീണപൂവ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5520 || [[സ്വാമി വിവേകാനന്ദ പ്ലാനറ്റേറിയം]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5521 || [[സർക്കാർ ദാദ]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5522 || [[കണ്ടിന്യുവസ് വൂണ്ട് ഇൻഫിൽട്രേഷൻ]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5523 || [[പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന ലോഞ്ച് വെഹിക്കിൾ ലാൻഡിംഗ് പരീക്ഷണം]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5524 || [[സൈബീരിയൻ റൂട്ട്]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5525 || [[2020 ബെംഗളൂരു കലാപം]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5526 || [[വീണ നന്ദകുമാർ]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5527 || [[Shiv Narain Kureel]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5528 || [[അക്രോണിസ്]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5529 || [[കതിരൂർ ഗുരുക്കൾ]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5530 || [[ബിരിയാണി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5531 || [[ഡി.എൻ.എ യുടെ ചുറ്റുഗോവണി മാതൃക]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5532 || [[സിൽവർ ഡൈക്രോമേറ്റ്]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5533 || [[അൺസ്റ്റോപ്പബിൾ (2018 സിനിമ)]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5534 || [[കൺജങ്റ്റൈവ]] || en || 73.1 || 26.9 || 
|-
| 5535 || [[അനുഗ്രഹീതൻ ആന്റണി]] || en || 73.1 || 26.9 || 
|-
| 5536 || [[ദുർഗ് (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 73.1 || 26.9 || 
|-
| 5537 || [[രാജപരമ്പര (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 73.1 || 26.9 || 
|-
| 5538 || [[മുഹമ്മദ് ബിൻ നായിഫ്]] || en || 73.1 || 26.9 || 
|-
| 5539 || [[ഇൻട്രാഒക്യുലർ ലെൻസ്]] || en || 73.1 || 26.9 || 
|-
| 5540 || [[ഓട്ടോഡെസ്ക്]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5541 || [[അനബീന]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5542 || [[പൂച്ചയ്ക്കൊരു മൂക്കുത്തി]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5543 || [[രുചി മുകുളങ്ങൾ]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5544 || [[ഉക്കടം തടാകം]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5545 || [[കല്ലൂർക്കാട്]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5546 || [[ത്രിപുര മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] || ta || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5547 || [[ബോസിയ ഓർനാറ്റ]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5548 || [[ജീൻ വെബ്സ്റ്റർ]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5549 || [[ഡെനറ്റോണിയം]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5550 || [[ഹലീമ ഷക്കൂർ-സ്റ്റിൽ]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5551 || [[ഫോട്ടോ 51]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5552 || [[അന്വേഷാ മൊഹന്ത]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5553 || [[ഫ്രീഡം പാർക്ക്, ബെംഗളൂരു]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5554 || [[വംഗ ഗീത വിശ്വനാഥ്]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5555 || [[ടി കെ ഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർ]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5556 || [[പ്രിയാനി ജയസിംഹെ]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5557 || [[ഭലൈഅന]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5558 || [[ഹെൻറി (ഏകകം)]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5559 || [[ദവാർ ബക്ഷ്]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5560 || [[നിർജ്ജീവ വാക്സിൻ]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5561 || [[നിലൂഫെർ ദെമിർ]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5562 || [[റീറ്റ്ബെർഗ് മ്യൂസിയം, സൂറിച്ച്]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5563 || [[വി. ശശികുമാർ]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5564 || [[ഗൂഗിൾ ഹാങ്ഔട്ട്സ്]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5565 || [[കേരളത്തിലെ മുസ്ലീങ്ങളുടെ ഇടയിലുള്ള ശൈശവവിവാഹം]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5566 || [[ഹൈഡ്രജൻ അയോഡൈഡ്]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5567 || [[ഇൽകെ ഗുണ്ടോഗൻ]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5568 || [[എം.കെ. മുഖർജി]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5569 || [[B. Paul Thaliath]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5570 || [[സിൽവർ അയഡൈഡ്]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5571 || [[മധുരനാരങ്ങ]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5572 || [[ഫോവിയ സെൻട്രാലിസ്]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5573 || [[Billie Eilish]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5574 || [[ഉല്ലാസ് കോവൂർ]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5575 || [[ചേരി ടൂറിസം]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5576 || [[മൈക്രോഗ്രാഫ്]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5577 || [[കുടൽ പരാദബാധ]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5578 || [[കോൺകോളജി]] || en || 72.7 || 27.3 || 
|-
| 5579 || [[പൊന്നനിയത്തി]] || en || 72.7 || 27.3 || 
|-
| 5580 || [[ശ്രീ നാരായണഗുരു ജയന്തി]] || en || 72.7 || 27.3 || 
|-
| 5581 || [[സെറ (നടി)]] || en || 72.7 || 9.1 || 
|-
| 5582 || [[സ്കിന്റിലേറ്റിങ് സ്കോട്ടോമ]] || en || 72.7 || 27.3 || 
|-
| 5583 || [[വിസർജ്ജനം സംബന്ധിച്ച ഇസ്ലാമിക മര്യാദകൾ]] || en || 72.7 || 27.3 || 
|-
| 5584 || [[Afar Triangle]] || en || 72.7 || 27.3 || 
|-
| 5585 || [[ഗ്ലോറിയ ലിം]] || en || 72.7 || 27.3 || 
|-
| 5586 || [[ഓറ സെറാറ്റ]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5587 || [[ശഅബാൻ 15]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5588 || [[റോഹ്തക് ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5589 || [[വി. എസ്. ജോയ്]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5590 || [[ഒപ്റ്റോമെട്രി]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5591 || [[അമ്മ അമ്മായിയമ്മ]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5592 || [[നിലീന എബ്രഹാം]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5593 || [[ഗീതാഞ്ജലി ശ്രീ]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5594 || [[ഫോളിയോൾ]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5595 || [[ക്ലിനിക്കൽ ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5596 || [[ഗുൽബർഗ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5597 || [[പോഷണം]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5598 || [[Acidity regulator]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5599 || [[ഖലീഫ രാജകുടുംബം]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5600 || [[മേ വാങ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5601 || [[ഖെം ഷഹാനി]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5602 || [[വിന്നിത്സ ദേശീയ മെഡിക്കൽ സർവകലാശാല എൻ . ഐ. പിറോഗോവ]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5603 || [[സോഡിയം അലുമിനേറ്റ്]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5604 || [[ദാമൻ, ഡിയു (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5605 || [[ബാക്ക്പാക്കിങ്ങ് (യാത്ര)]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5606 || [[ഷഹീദ് ഹസൻ ഖാൻ മേവാട്ടി ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5607 || [[സഫ്ദർ ജംഗ്]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5608 || [[പായിപ്ര രാധാകൃഷ്ണൻ]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5609 || [[പ്രകാശ തീവ്രത]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5610 || [[ഗൈനക്കോളജിക് ഓങ്കോളജി (ജേണൽ)]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5611 || [[പ്രമേഹരോഗികളുടെ ആഹാരക്രമം]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5612 || [[ഇസ്പാറ്റ് പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ആൻഡ് സൂപ്പർ സ്പെഷ്യാലിറ്റി ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5613 || [[കെ. ജയന്ത്]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5614 || [[ജോഡി വിറ്റേക്കർ]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5615 || [[തൃപ്രയാർ സ്പോർട്സ് ആന്റ് ഗെയിംസ് അസോസിയേഷൻ ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5616 || [[രാജേഷ് മാധവൻ]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5617 || [[വിളപ്പുറം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5618 || [[ടോപിക്കൽ അനസ്തെറ്റിക്]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5619 || [[അസ്താദ് ദേബൂ]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5620 || [[Laishram Nabakishore Singh]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5621 || [[ആൾമാറാട്ടം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5622 || [[കലാമിൻ]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5623 || [[സി. അജയപ്രസാദ്]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5624 || [[മെലിസ റോസെൻബെർഗ്]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5625 || [[പഞ്ചാബ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5626 || [[കാൽസ്യം ഫോസ്ഫൈഡ്]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5627 || [[മല്ലാടി ബ്രദേഴ്സ്]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5628 || [[മൈ ഡിയർ മുത്തച്ഛൻ]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5629 || [[ഇന്റർനാഷണൽ നോൺപ്രോപ്രൈറ്ററി നെയിം]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5630 || [[അവിശ്വാസ പ്രമേയം]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5631 || [[നിഷ്നെകാംസ്ക് റിസർവോയർ]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5632 || [[മണിപ്പൂരിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 72.2 || 3.0 || 
|-
| 5633 || [[ദോഫാർ ഗവർണറേറ്റ്]] || en || 72.2 || 27.8 || 
|-
| 5634 || [[കോർണ്ണിയൽ എപ്പിത്തീലിയം]] || en || 72.2 || 27.8 || 
|-
| 5635 || [[ബുറെവി ചുഴലിക്കാറ്റ്]] || en || 72.2 || 27.8 || 
|-
| 5636 || [[Trabecular meshwork]] || en || 72.2 || 27.8 || 
|-
| 5637 || [[ആയവന]] || en || 72.2 || 27.8 || 
|-
| 5638 || [[ഊൺ ചിയു സെങ്]] || en || 72.2 || 27.8 || 
|-
| 5639 || [[ജാവൻ സംസ്കാരം]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5640 || [[ക്രിസ്റ്റീൻ കോയ് വിന്റർബോൺ]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5641 || [[പംകിൻ ദ്വീപ്]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5642 || [[ബാരിയാട്രിക്സ്]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5643 || [[ലാക്റ്റിക് ആസിഡ്]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5644 || [[കാൾ ജെറാർഡ് മെക്ഹ്യൂ]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5645 || [[ഡാർവിന്റെ പരിണാമം]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5646 || [[ചൈനയിലെ സൂപ്പർകമ്പ്യൂട്ടിംഗ്]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5647 || [[ലൈംഗികാഭിലാഷമില്ലായ്മ]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5648 || [[സബായൻസ്]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5649 || [[ആൻഡ്രിയ എം. ഘെസ്]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5650 || [[പ്ലാങ്ക്ടോളജി]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5651 || [[മിഷാൽ ബിൻത് ഫഹദ് അൽ സൗദ്]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5652 || [[എഡ്വേർഡ് മായ]] || en || 72.1 || 13.3 || 
|-
| 5653 || [[കൗച്ചിംഗ് (നേത്ര ശസ്ത്രക്രിയ)]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5654 || [[ദ ക്വീൻസ് ഗാംബിറ്റ് (മിനിപരമ്പര)]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5655 || [[Kanker (Lok Sabha constituency)]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5656 || [[ഛോട്ടാഉദയ്പുർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5657 || [[ഡി സി കിഴക്കേമുറി ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5658 || [[നാസി കുനിംഗ്]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5659 || [[ഗ്യാസ് ലേസർ]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5660 || [[എം.എസ് രാമയ്യ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5661 || [[ഇയർ ഓഫ് ഡയോനിഷ്യസ്]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5662 || [[ആന്റിഫീഡന്റ്]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5663 || [[കഫീൻ ആസക്തി]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5664 || [[കൗമാര സ്വപ്നങ്ങൾ]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5665 || [[ജോൺ ഫ്ലാംസ്റ്റീഡ്]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5666 || [[ലോക്ക്ഹീഡ് മാർട്ടിൻ എഫ്-22 റാപ്റ്റർ]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5667 || [[ഭാരതി കശ്യപ്]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5668 || [[ഗ്ലിയോബ്ലാസ്റ്റോമ]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5669 || [[മോട്ടി ദുംഗ്രി]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5670 || [[യൂറോപ്യൻ ജേണൽ ഓഫ് കോൺറ്റ്രാസെപ്ഷൻ &amp; റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് ഹെൽത്ത് കെയർ]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5671 || [[റീമർ-ടീമാൻ രാസപ്രവർത്തനം]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5672 || [[കണ്ണ് ഇറുക്കൽ]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5673 || [[മന്നാർ, ശ്രീലങ്ക]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5674 || [[പള്ളിക്കൽ (തിരുവനന്തപുരം)]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5675 || [[ഇലക്ട്രോഒകുലോഗ്രഫി]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5676 || [[ഇമാം മഹ്ദി]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5677 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഡോഡ]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5678 || [[ഛത്തീസ്ഗഢ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5679 || [[ജവഹർ മുൻസിപ്പൽ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5680 || [[വാർദ്ധക്യപുരാണം]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5681 || [[ബൻസി ലാൽ]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5682 || [[ജോയൽ (പ്രവാചകൻ)]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5683 || [[ഗ്ലെയർ (കാഴ്ച)]] || en || 71.8 || 28.2 || 
|-
| 5684 || [[പൊട്ടാസ്യം ഡൈക്രോമേറ്റ്]] || en || 71.8 || 28.2 || 
|-
| 5685 || [[ജേണൽ ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 71.8 || 28.2 || 
|-
| 5686 || [[ഫോട്ടോഡിസ്റപ്ഷൻ]] || en || 71.8 || 28.2 || 
|-
| 5687 || [[നേത്ര ശസ്ത്രക്രിയ]] || en || 71.8 || 28.2 || 
|-
| 5688 || [[ഇംപേഷ്യൻസ് ബാൽഫൗറി]] || en || 71.8 || 28.2 || 
|-
| 5689 || [[Palanivel Thiagarajan]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5690 || [[എൻജിസി 5195]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5691 || [[ഡയാൻ ലാഡ്]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5692 || [[Poochi Srinivasa Iyengar]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5693 || [[സോണ്യൂൾ ഓഫ് സിൻ]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5694 || [[ജനകീയ കോടതി]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5695 || [[മഹാസമുന്ദ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5696 || [[രക്തം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5697 || [[റൂക്രിത് തീറവനിത്]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5698 || [[ഉലകം ചുറ്റും വാലിബൻ]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5699 || [[വെള്ള വടി]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5700 || [[ഹരിപുര]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5701 || [[മാധവ ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5702 || [[അമാറ്റ (നിശാശലഭം)]] || en || 71.6 || 25.6 || 
|-
| 5703 || [[വല്ലക്കുന്ന്]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5704 || [[നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ലാവോസ്]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5705 || [[ഇഷിഹാര ടെസ്റ്റ്]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5706 || [[ബൈപാലിനെ]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5707 || [[യാമുനാചാര്യർ]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5708 || [[മാശാ അല്ലാഹ്]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5709 || [[സുആ ഗീത്]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5710 || [[കല്ലോടി]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5711 || [[കിങ്ങിണിക്കൊമ്പ്]] || en || 71.5 || 28.5 || 
|-
| 5712 || [[പർവതനിരകൾ]] || en || 71.5 || 28.5 || 
|-
| 5713 || [[കണ്ടല്ലൂർ]] || en || 71.5 || 28.5 || 
|-
| 5714 || [[കോറിയോഗ്രഫി]] || en || 71.5 || 28.5 || 
|-
| 5715 || [[Photic retinopathy]] || en || 71.5 || 28.5 || 
|-
| 5716 || [[Anaphyllum]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5717 || [[MrBeast]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5718 || [[Ormacheppu]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5719 || [[ആർ കാനം വെനാറ്റിക്കോറം]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5720 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബഠിംഡാ]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5721 || [[കരുണാപുരം]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5722 || [[കാഞ്ചൻ പ്രവാ ദേവി]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5723 || [[കാവ്യം (ചലച്ചിത്രം)]] || vi || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5724 || [[കിർഗിസ്-അറ്റാ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5725 || [[ലഡാക്ക് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5726 || [[സിൽവർ ഹൈപ്പോക്ലോറൈറ്റ്]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5727 || [[മുഹമ്മദ് അലി മുംഗേരി]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5728 || [[ഇലഞ്ഞി]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5729 || [[സോളാർ വ്യൂവർ]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5730 || [[ലൂക്ക(ചലച്ചിത്രം)]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5731 || [[ക്യാമറ ലെൻസ്]] || en || 71.3 || 28.7 || 
|-
| 5732 || [[ഹെമറ്റോഫാജി]] || en || 71.3 || 28.7 || 
|-
| 5733 || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]] || en || 71.3 || 28.7 || 
|-
| 5734 || [[ബയലാട്ട]] || en || 71.3 || 28.7 || 
|-
| 5735 || [[മിതൻ ജെംഷെഡ് ലാം]] || en || 71.3 || 28.7 || 
|-
| 5736 || [[രാജംപേട്ട് (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 71.3 || 28.7 || 
|-
| 5737 || [[സിതാരേ സമീൻ പർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 71.2 || 28.8 || 
|-
| 5738 || [[സിൽവർ ഓക്സൈഡ്]] || en || 71.2 || 28.8 || 
|-
| 5739 || [[മൂക്കന്നൂർ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ]] || en || 71.2 || 28.8 || 
|-
| 5740 || [[അഹ്‌മദ് ജൗദത്ത് പാഷ]] || en || 71.2 || 28.8 || 
|-
| 5741 || [[സബ്‍സൺ]] || en || 71.2 || 28.8 || 
|-
| 5742 || [[Flora of Australia]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5743 || [[ബ്രോമിക് ആസിഡ്]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5744 || [[സീലിയറി പ്രോസസുകൾ]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5745 || [[മുസ്‌ലിം വുമൻ (പ്രൊട്ടക്ഷൻ ഓഫ് റൈറ്റ്സ് ഓൺ മാരേജ്) ആക്റ്റ്, 2019]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5746 || [[വീഡിയോ]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5747 || [[അലീഗഡ് പ്രസ്ഥാനം]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5748 || [[കുവൈറ്റ് എയർവെയ്സ്]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5749 || [[ഗാന്ധി: ദ ഇയേഴ്സ് ദാറ്റ് ചേഞ്ച്ഡ് ദ വേൾഡ്]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5750 || [[സുനിൽ കുമാർ സോണി]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5751 || [[സോറസ്]] || en || 71.0 || 29.0 || 
|-
| 5752 || [[നാൻറ്റൗ കൗണ്ടി]] || en || 71.0 || 29.0 || 
|-
| 5753 || [[Malayali diaspora]] || en || 71.0 || 29.0 || 
|-
| 5754 || [[North Goa (Lok Sabha constituency)]] || en || 71.0 || 29.0 || 
|-
| 5755 || [[ഒളിഗോഅമെനോറിയ]] || en || 71.0 || 29.0 || 
|-
| 5756 || [[നക്ഷത്രപ്രകാശം]] || en || 70.9 || 29.1 || 
|-
| 5757 || [[ശക്തി മോഹൻ]] || en || 70.9 || 29.1 || 
|-
| 5758 || [[കണ്ണുചിമ്മൽ]] || en || 70.9 || 29.1 || 
|-
| 5759 || [[Group (periodic table)]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5760 || [[ഇടനാഴിയിൽ ഒരു കാലൊച്ച]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5761 || [[ഗിബ്ബെറെല്ലിക് ആസിഡ്]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5762 || [[ജൊഹാന്നസ് ഹെവേലിയസ്]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5763 || [[നാഗൗർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5764 || [[ഹിന്ദുപുർ (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം )]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5765 || [[കറുത്ത കടലാള]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5766 || [[അമോണിയം നൈട്രൈറ്റ്]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5767 || [[അനായ് അയ്യ സഹോദരങ്ങൾ]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5768 || [[വൈൻ ടൂറിസം]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5769 || [[ഇന്ത്യയിലെ ജൈവമണ്ഡല സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങൾ]] || en || 70.8 || 30.4 || 
|-
| 5770 || [[ഏയ്ക്വിഡൻസ്]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5771 || [[കൗശാമ്പി (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5772 || [[സീസിയം സയനൈഡ്]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5773 || [[സെന്റ് (വിസ്തൃതി)]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5774 || [[സയ്യിദ് ഫഖ്റുദ്ദീൻ അഹ്‌മദ്]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5775 || [[ദിലേശ്വർ കാമൈത്]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5776 || [[സാൽ അമോണിയാക്]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5777 || [[ക്ലെറ്റ്സെൻബ്രോട്ട്]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5778 || [[ജുനഗഡ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5779 || [[ഫിലിപ്പൈൻ അഡോബോ]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5780 || [[അബിസ് തടാകം]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5781 || [[ഇൻ വിവോ]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5782 || [[യമമോട്ടോയാമ ര്യൂത]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5783 || [[ഡോ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദ് ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5784 || [[അക്ഷര കിഷോർ]] || en || 70.6 || 17.6 || 
|-
| 5785 || [[ആട്ട കഥ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5786 || [[തകഴി]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5787 || [[തീരം തേടുന്ന തിരകൾ]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5788 || [[തോമസ് ദി ഹെർമിറ്റ്]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5789 || [[റിംഗോ സ്റ്റാർ]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5790 || [[സാക് സ്‌നൈഡർ]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5791 || [[ചെന്നൈ മഹാനഗരസഭ]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5792 || [[ബെന്റോട്ട]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5793 || [[ശ്രീലങ്കയിലെ ഭാഷകൾ]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5794 || [[SPIC MACAY]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5795 || [[ബന്ദുങ്ങ് സമ്മേളനം]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5796 || [[നൽഗൊണ്ട ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5797 || [[Cognitive behavioral therapy]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5798 || [[സമ്പർക്കപ്രക്രിയ]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5799 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കോട്ട]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5800 || [[ഹവാർ ദ്വീപുകൾ]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5801 || [[ലാവണി]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5802 || [[സഹസംയോജകബന്ധനത്തിലെ ആരം]] || en || 70.5 || 30.0 || 
|-
| 5803 || [[അറ്റ്ലി കുമാർ]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5804 || [[വെട്ടിക്കാട്ടിരി]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5805 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കത്വ]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5806 || [[അരെക്കോലിൻ]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5807 || [[നേസൽ വാക്സിൻ]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5808 || [[അംബാല (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5809 || [[ട്രെന്റ് അലക്സാണ്ടർ-അർനോൾഡ്]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5810 || [[ബൈനോക്കുലർ വിഷൻ]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5811 || [[ഭ്രൂമിക ഗിരി]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5812 || [[മോണോക്രോമസി]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5813 || [[ശിവജി ഗുരുവായൂർ]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5814 || [[ശ്രീ വസന്തറാവു നായിക് ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5815 || [[റുബാബ് (സംഗീതോപകരണം)]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5816 || [[താല റ്റുഡു]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5817 || [[തുറന്ന ജയിൽ]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5818 || [[ആൻഡ്രിയ അപോളോ]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5819 || [[മാക്യുലാർ എഡീമ]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5820 || [[എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജ്, പന്തളം]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5821 || [[പാൽമർ ജില്ല]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5822 || [[ബാംബുസ വെൻട്രികോസ]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5823 || [[മനോരഥം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5824 || [[മാളവിക ദേവി]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5825 || [[കിങ്ങിണി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5826 || [[പാലിൻ കമ്മീഷൻ]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5827 || [[യൂണിഫൈഡ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റം ഫോർ എഡ്യുക്കേഷൻ]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5828 || [[ബൈപാലിയം]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5829 || [[Charumathi Raghuraman]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5830 || [[പ്യൂപ്പിലറി റെസ്പോൺസ്]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5831 || [[ആനവിലാസം]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5832 || [[മുകുന്ദൻ (നടൻ)]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5833 || [[സ്കോട്ട് ഓ'ഗ്രേഡി]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5834 || [[Hellenikon Metropolitan Park]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5835 || [[ആക്സസറി വിഷ്വൽ ഘടനകൾ]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5836 || [[വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശം]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5837 || [[Vallalarpuram Sennimalai Natarajan]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5838 || [[ദംഷ്ട്രം]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5839 || [[കല്ലത്ര മാഹിൻ]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5840 || [[പ്രോഗ്രസീവ് ലെൻസ്]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5841 || [[ബാബ്   ക്വിന്നസ്രിൻ]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5842 || [[ബാബ്   അൽ-അഹമ്മദ്]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5843 || [[കെ.പി. പ്രഭാകരൻ]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5844 || [[ആട്ടം]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5845 || [[സീത (നടി)]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5846 || [[ഇരുധ്രുവങ്ങളിലുളള മാനസികാവസ്ഥ]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5847 || [[സന്ദുക് രൂഇത്]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5848 || [[ജാൻ സെലെസ്നി]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5849 || [[പുനസ്ഥാപിക്കാനാകാത്ത ഊർജ്ജസ്രോതസ്സുകൾ]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5850 || [[അറബിക്കടൽ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5851 || [[എന്ന് നാഥന്റെ നിമ്മി]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5852 || [[കിയുങ്ക, പാപ്പുവ ന്യൂ ഗിനിയ]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5853 || [[കൊരട്ടി തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5854 || [[ഗോമൈ നദി]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5855 || [[മാളവ്യ പാലം]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5856 || [[മീനാക്ഷി സുന്ദരേശ്വർ]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5857 || [[റോസ് വർഗ്ഗീസ്]] || en || 70.0 || 20.0 || 
|-
| 5858 || [[വാനരസേന]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5859 || [[സുധീർഷാ പലോട്]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5860 || [[സോനിപത് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5861 || [[നേത്രബന്ധം]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5862 || [[സുനോ എഐ]] || en || 69.9 || 30.1 || 
|-
| 5863 || [[കാൽസ്യം സൾഫൈഡ്]] || en || 69.9 || 30.1 || 
|-
| 5864 || [[കൊത്ത് റൊട്ടി]] || en || 69.9 || 30.1 || 
|-
| 5865 || [[കാൽസ്യം ബൈകാർബണേറ്റ്]] || en || 69.9 || 30.1 || 
|-
| 5866 || [[അൻസാർ ഷാ കശ്മീരി]] || en || 69.9 || 30.1 || 
|-
| 5867 || [[മൊർഷെദ് ഖാൻ]] || en || 69.9 || 30.1 || 
|-
| 5868 || [[ജോൺ കോക്കൻ]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5869 || [[ആഫ്റ്റർഇമേജ്]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5870 || [[ബൊഹീമിയനിസം]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5871 || [[BBK Electronics]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5872 || [[ആമയും മുയലും]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5873 || [[ഡാഡി-ലോംഗ്-ലെഗ്സ് (നോവൽ)]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5874 || [[പ്യൂപ്പിലോമെട്രി]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5875 || [[മാനന്തേരി]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5876 || [[മ്വെൻസ്റ്റെർ]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5877 || [[ഷ്ലെംസ് കനാൽ]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5878 || [[എല്ലക്കൽ]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5879 || [[കോർ കരോലി]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5880 || [[ലൗലി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5881 || [[ഡാഡി ലോംഗ് ലെഗ്സ് (1955)]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5882 || [[സൂം ലെൻസ്]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5883 || [[ഫോട്ടോഫോബിയ]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5884 || [[അസഹാൻ നദി]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5885 || [[കൈലാസ് മേനോൻ]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5886 || [[D. Nageshwar Reddy]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5887 || [[പ്രോട്ടോത്തിക്ക]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5888 || [[ശ്രീകാകുളം (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5889 || [[ഹെറ്റെറോലോഗസ് വാക്സിൻ]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5890 || [[ബ്രച്സ് മെംബ്രേൻ]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5891 || [[ബോഘുമ കബിസെൻ ടൈറ്റാൻജി]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5892 || [[മുറ എരുമ]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5893 || [[ഏഷ്യ കൊഓപ്പറേഷൻ ഡയലോഗ്]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5894 || [[പാപം ചെയ്യാത്തവർ കല്ലെറിയട്ടെ]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5895 || [[ദേവസേന]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5896 || [[വിൻസർ ഗ്ലാസ്]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5897 || [[ഡിയോണി പശു]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5898 || [[മിഡോറി (വെബ് ബ്രൗസർ)]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5899 || [[Thamarakudy]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5900 || [[അന്താരാഷ്ട്ര സന്തോഷ ദിനം]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5901 || [[എളങ്കുന്നപ്പുഴ]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5902 || [[കാബൂളിവാല (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5903 || [[കെകാൽക്ക്]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5904 || [[കേരളത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ കുടുംബങ്ങൾ]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5905 || [[സ്റ്റീഫൻ പി. കോഹൻ]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5906 || [[ബാണാസുര ചിലപ്പൻ]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5907 || [[സിങ്ക് അയോഡൈഡ്]] || en || 69.5 || 30.5 || 
|-
| 5908 || [[കാഡ്മിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്]] || en || 69.5 || 30.5 || 
|-
| 5909 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, സുന്ദർഗഡ്]] || en || 69.5 || 30.5 || 
|-
| 5910 || [[പൂജ ഹെഗ്‌ഡ്]] || en || 69.5 || 30.5 || 
|-
| 5911 || [[ബുഖാറ പ്രവിശ്യ]] || en || 69.5 || 30.5 || 
|-
| 5912 || [[മാജിക് ബ്ലൂ]] || en || 69.5 || 30.5 || 
|-
| 5913 || [[പതിനേഴാം സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യം]] || en || 69.5 || 30.5 || 
|-
| 5914 || [[R]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5915 || [[മുത്തോലപുരം]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5916 || [[കുവൈറ്റ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5917 || [[നാദിയ നദീം]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5918 || [[ആൻഡ്രോളജി]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5919 || [[എൽഎൻസിടി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് സേവകുഞ്ച് ഹോസ്പിറ്റൽ, ഇൻഡോർ]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5920 || [[ഐറിസ് സ്പിൻ‌ക്റ്റർ പേശി]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5921 || [[മെഡിക്കൽ ടോക്സിക്കോളജി]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5922 || [[അകറോളജി]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5923 || [[അകോല ക്രിക്കറ്റ് ക്ലബ് ഗ്രൗണ്ട്]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5924 || [[ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരി]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5925 || [[റാണിഡാഫോബിയ]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5926 || [[കേറീസ് വാക്സിൻ]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5927 || [[ഫോട്ടോടോക്സിസിറ്റി]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5928 || [[ഹാൻഡ് സാനിറ്റൈസർ]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5929 || [[ധായ കോട്ട]] || en || 69.3 || 30.7 || 
|-
| 5930 || [[സ്തനാർബുദ അവബോധ മാസം]] || en || 69.3 || 30.7 || 
|-
| 5931 || [[Euphorbia leucocephala]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5932 || [[Kamaljit Singh Paul]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5933 || [[കെ എൽ ആദിനാരായണ]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5934 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രത്ലം]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5935 || [[ചേരമാൻ പറമ്പ്]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5936 || [[നാലാം സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യം]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5937 || [[പോത്തുപാറ]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5938 || [[ബട്ടാർ ബകുഹ]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5939 || [[വിജയവാഡ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5940 || [[മഞ്ചാരോ]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5941 || [[Local anesthesia]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5942 || [[ഫോട്ടോപ്സിയ]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5943 || [[തനോമ]] || en || 69.1 || 30.9 || 
|-
| 5944 || [[പിൻ‌ഹോൾ കണ്ണടകൾ]] || en || 69.1 || 30.9 || 
|-
| 5945 || [[രക്തക്കുഴൽ]] || en || 69.1 || 30.9 || 
|-
| 5946 || [[ഉദയ വിക്രമസിംഗെ]] || en || 69.1 || 30.9 || 
|-
| 5947 || [[അല്ലാർ ഭാഷ]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5948 || [[ഇൻഡെക്സ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ, ഇൻഡോർ]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5949 || [[കോർണ്ണിയൽ ലിമ്പസ്]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5950 || [[പിലു മുംതാസ്]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5951 || [[ഫെയ്സ് ഷീൽഡ്]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5952 || [[ഹമൊണാഡോ]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5953 || [[Pigment dispersion syndrome]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5954 || [[ഉറവിട നികുതിപിടുത്തം]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5955 || [[ജേണൽ ഓഫ് റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് ആൻഡ് ഇൻഫന്റ് സൈക്കോളജി]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5956 || [[നരസറാവുപേട്ട് (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5957 || [[ലാക്രിമൽ കനാലികുലൈ]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5958 || [[മഹത്തായ ആദ്യ ജൂൺ മാസത്തിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ഓർഡർ]] || en || 68.9 || 30.7 || 
|-
| 5959 || [[ഫ്രൈഡ് ഗ്രീൻ ടൊമാറ്റോസ്]] || en || 68.9 || 31.1 || 
|-
| 5960 || [[Dukhan Ram]] || en || 68.9 || 31.1 || 
|-
| 5961 || [[അസങ്ക ഗുരുസിൻഹ]] || en || 68.9 || 31.1 || 
|-
| 5962 || [[മോസസ് ദി ബ്ലാക്ക്]] || en || 68.9 || 31.1 || 
|-
| 5963 || [[ഷിംല (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 68.9 || 31.1 || 
|-
| 5964 || [[ഥപ്പട് (അടി)]] || en || 68.9 || 31.1 || 
|-
| 5965 || [[ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5966 || [[സെക്കന്തരാബാദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5967 || [[ഫൈബ്രോമയാൾജിയ]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5968 || [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ന്യൂട്രീഷൻ, ഹൈദരാബാദ്]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5969 || [[Suzanne RD Tata]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5970 || [[ഷോവനിസം]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5971 || [[നായ്ച്ചേര്]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5972 || [[ബനു  സാലിം]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5973 || [[വിളവൂർക്കൽ]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5974 || [[കൊടൈക്കനാൽ സോളാർ ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 68.7 || 31.3 || 
|-
| 5975 || [[അക്കൊമഡേഷൻ (കണ്ണ്)]] || en || 68.7 || 31.3 || 
|-
| 5976 || [[മജ്ജയിലെ കോശപ്പെരുപ്പരോഗം]] || en || 68.7 || 31.3 || 
|-
| 5977 || [[മധുകാ ഡിപ്ലോസ്റ്റിമോൺ]] || en || 68.7 || 31.3 || 
|-
| 5978 || [[കുടുംബനിയമം]] || en || 68.7 || 31.3 || 
|-
| 5979 || [[D. S. Rana]] || en || 68.6 || 31.4 || 
|-
| 5980 || [[സിരഥു]] || en || 68.6 || 31.4 || 
|-
| 5981 || [[നോർമൽ ലെൻസ്]] || en || 68.6 || 31.4 || 
|-
| 5982 || [[ആഭ്യന്തര വിനോദസഞ്ചാരം]] || en || 68.6 || 31.4 || 
|-
| 5983 || [[Sikkil Gurucharan]] || en || 68.6 || 31.4 || 
|-
| 5984 || [[ഫോക്കോഇമൾ‌സിഫിക്കേഷൻ]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5985 || [[കോൺ കോശങ്ങൾ]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5986 || [[ആഘാതാനന്തര മാനസികസംഘർഷം]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5987 || [[ഒരു കുടക്കീഴിൽ]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5988 || [[പൊന്മുടി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5989 || [[സുനിൽ കോത്താരി]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5990 || [[Frederic Moore]] || en || 68.5 || 33.5 || 
|-
| 5991 || [[ലീസ്റ്റ് ഡെവലപ്പ്ഡ് കൺട്രീസ്]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5992 || [[Neelakanta Sivan]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5993 || [[ഷിഗെല്ലോസിസ്]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5994 || [[ഗംഭീർ നദി (രാജസ്ഥാൻ)]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|-
| 5995 || [[സുരവാന]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|-
| 5996 || [[നന്ദഗോപാൽ കിഡംബി]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|-
| 5997 || [[മാരിയോകെ]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|-
| 5998 || [[ഖലീല സബ്റ]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|-
| 5999 || [[ബൈസൺവാലി]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|-
| 6000 || [[ഹെൻറി റീവ് ബ്രിഗേഡ്]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|}</text>
      <sha1>1xg06ol6m2dvnc4krpm7x8nkbtlnv0q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652539</id>
      <parentid>4652469</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:53:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>ക്രമം → ക്രമസംഖ്യ</comment>
      <origin>4652539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="182492" sha1="jt79j0bowlqdlbr05c3vv68qbykjb1h" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മുഴുവൻ ലേഖനപ്പട്ടികയുടെ ഭാഗം 3/7 (ക്രമസംഖ്യ 4001–6000). യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ ക്രമത്തിൽ. സൂചിക: [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക]]}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമസംഖ്യ !! ലേഖനം !! ഉറവിട ഭാഷ !! യന്ത്രപരിഭാഷ % !! മനുഷ്യതിരുത്തൽ % !! പൈലറ്റിൽ തിരുത്തിയോ
|-
| 4001 || [[ദിഫു ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 4002 || [[ദിമിത്രി ഒട്ട്]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 4003 || [[മാസ് ഹുനി]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 4004 || [[സാഗർ സൂര്യ]] || en || 83.8 || 16.2 || 
|-
| 4005 || [[നാനാത്വത്തിൽ ഏകത്വം]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4006 || [[Anil Kumar Tyagi]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4007 || [[ആനയും അമ്പാരിയും]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4008 || [[ചാരവലയം]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4009 || [[ബിലാസ്പൂർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4010 || [[ബ്ലിങ്ക് (ബ്രൗസർ എഞ്ചിൻ)]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4011 || [[ഹൃദയം പാടുന്നു]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4012 || [[കവർ മീറ്റർ]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4013 || [[ഡീറ്റെയിൻഡ് (2024 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4014 || [[ശരാവതി പാലം]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4015 || [[ടി.കെ. മൂർത്തി]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4016 || [[അനുഭൂതി]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4017 || [[എന്റെ കളിത്തോഴൻ]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4018 || [[കായഡു ലോഹർ]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4019 || [[നിറപറയും നിലവിളക്കും]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4020 || [[മുഹൂർത്തങ്ങൾ]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4021 || [[ശപഥം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4022 || [[പ്രൊപ്പഗാണ്ടയും ഇന്ത്യയും: രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4023 || [[മീച്ചം സിൻഡ്രോം]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4024 || [[റ്റോസിസ് (കൺപോള)]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4025 || [[ജോർജ്ജ് ഇബ്രാഹിം അബ്ദുല്ല]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4026 || [[ബാബുവൈറസ്]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4027 || [[മൈക്രോഅൽഗ]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4028 || [[സാമിയ അൽ അമൗദി]] || en || 83.7 || 16.3 || 
|-
| 4029 || [[പൊട്ടാസ്യം തയോസയനേറ്റ്]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4030 || [[ലുഡ്വിഗ് ഗട്ട്മാൻ]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4031 || [[2019 പൂനെ വെള്ളപ്പൊക്കം]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4032 || [[സമയമായില്ല പോലും]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4033 || [[നാൻസി ഗോൾഡ്മാൻ നോസൽ]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4034 || [[Malini Rajurkar]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4035 || [[ആസ ബട്ടാർ]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4036 || [[മെഡിക്കൽ ടൂറിസം]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4037 || [[ജംബുലിംഗം]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4038 || [[രാജ്മഹൽ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4039 || [[പാരസോൾ കോശം]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4040 || [[നാഷണൽ ബൊട്ടാണിക്കൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 83.6 || 16.4 || 
|-
| 4041 || [[സീലിയ വൈറ്റ് ടാബോർ]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4042 || [[പൊട്ടാസ്യം കാർബണേറ്റ്]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4043 || [[മന്ധത]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4044 || [[1921: പുഴ മുതൽ പുഴ വരെ]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4045 || [[പ്യുവേരാരിയ]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4046 || [[ഫത്ഹുല്ല ജമീൽ]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4047 || [[പ്രേമ ജയകുമാർ]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4048 || [[ക്ലിനിക്കൽ ട്രയൽസ് റജിസ്ട്രി- ഇന്ത്യ]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4049 || [[അലോഷ്യം]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4050 || [[പാപ്പച്ചൻ ഒളിവിലാണ്]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4051 || [[ആഴ്സനിക് ട്രയോക്സൈഡ്]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4052 || [[ഹിന്ദു പരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ]] || en || 83.5 || 16.5 || 
|-
| 4053 || [[പ്രദ്യുത് ബോർഡോലോയ്]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4054 || [[സെന്റർ സ്ക്വയർ മാൾ, കൊച്ചി]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4055 || [[പെപ്റ്റൈഡ് വാക്സിൻ]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4056 || [[രോഗചരിത്രം]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4057 || [[ഹെർമൻ വോൺ ഹെൽംഹോൾട്സ്]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4058 || [[സ്ഥിരമായ ക്ലോഅക]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4059 || [[മാഹി ലൈറ്റ്ഹൌസ്]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4060 || [[മുഖപ്രസംഗം]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4061 || [[കുഫിയ]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4062 || [[സങ്കോഷി നദി]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4063 || [[ഇന്ദ്ര ദാസനായകെ]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4064 || [[കൈസർ-ഇ-ഹിന്ദ് മെഡൽ]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4065 || [[2026 ഫിഫ ലോകകപ്പ് ഗ്രൂപ്പ് എ]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4066 || [[രണബീർ സിംഗ് ഥാപ്പ]] || en || 83.4 || 16.6 || 
|-
| 4067 || [[2023-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4068 || [[L]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4069 || [[Mark Foster (singer)]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4070 || [[അന്താരാഷ്ട്ര ധ്രുവക്കരടിദിനം]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4071 || [[അസ്കാരിഡിഡേ]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4072 || [[ഇ9 (രാജ്യങ്ങൾ)]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4073 || [[ഏറ്റുമാനൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4074 || [[ഒരു വിവാദ വിഷയം]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4075 || [[കർണാടക നിയമസഭയിലെ നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4076 || [[ഖ്വാൽ ലാം]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4077 || [[ഗീതാഞ്ജലി റാവു (ശാസ്ത്രജ്ഞ)]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4078 || [[ചൗവ്വര തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4079 || [[ജാഞ്ച്ഗീർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4080 || [[ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിൾ]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4081 || [[ഡെക്സ്റ്ററിറ്റി ദ്വീപ്]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4082 || [[നാടൻ കീരി]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4083 || [[നൊനെയ്ൻ ഐസോമറുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4084 || [[നോസോകോംഫോബിയ]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4085 || [[ഫഖ്റ യൂനുസ്]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4086 || [[ബീഡിക്കുഞ്ഞമ്മ]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4087 || [[ഭാര്യയെ ആവശ്യമുണ്ട്]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4088 || [[മരിയോൺ വെബ്സ്റ്റർ]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4089 || [[മുനീറ എ ബസ്രായ്]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4090 || [[യൂജീൻ ജോസഫ് ഡെൽപോർട്ട]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4091 || [[വൈ.എസ്.അവിനാശ് റഡ്ഡി]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4092 || [[സിൽവർ പെർക്ലോറേറ്റ്]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4093 || [[ഹെർമൻ സ്നെല്ലൻ]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4094 || [[കാലിക്കറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് എൻജിനീയറിംഗ് ആന്റ് ടെക്നോളജി]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4095 || [[കുന്ദവൈ പിരട്ടിയാർ]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4096 || [[Tour guide]] || en || 83.3 || 16.7 || 
|-
| 4097 || [[സിലോൺ തേയില]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4098 || [[മാക്യുലാർ ഡീജനറേഷൻ]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4099 || [[മിനി സർവാൽ]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4100 || [[ദോജി ബാര ക്ഷാമം]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4101 || [[C. Kumar N. Patel]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4102 || [[തിരിമാലി]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4103 || [[മലയാളി അമേരിക്കക്കാർ]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4104 || [[R. K. Shriramkumar]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4105 || [[സിസ്റ്റെമ സെ‍ൻട്രൽ]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4106 || [[സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4107 || [[ബെർലിൻ (മണി ഹീസ്റ്റ്)]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4108 || [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്റ്റേഡിയം (തിരുവനന്തപുരം)]] || en || 83.2 || 16.8 || 
|-
| 4109 || [[ജെറന്റോളജി]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4110 || [[പൊട്ടാസ്യം ബെൻസോയേറ്റ്]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4111 || [[ഇൻകാർ]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4112 || [[താനൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4113 || [[Jatropha]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4114 || [[Kidanganad]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4115 || [[അന്താരാഷ്ട്ര ലഹരിവിരുദ്ധദിനം]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4116 || [[ഭക്തിപ്രജ്ഞാന കേശവ ഗോസ്വാമി]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4117 || [[മേരിന എർ ഗോർബച്ച്]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4118 || [[ഗവണ്മെന്റ് വെല്ലൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4119 || [[ചാൾസ് കെൽമാൻ]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4120 || [[രുദ്രപ്രയാഗിലെ പുള്ളിപ്പുലി]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4121 || [[ഗംഗാറാം]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4122 || [[അഡയാർ കെ. ലക്ഷ്മണൻ]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4123 || [[ലൈറ്റ് പില്ലർ]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4124 || [[റൂബിഡിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4125 || [[ഓടും കുതിര ചാടും കുതിര]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4126 || [[വെൽഡിംഗ് ഹെൽമെറ്റ്]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4127 || [[ഇൻഫിനിറ്റി ഫോക്കസ്]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4128 || [[തലപ്പതി ദിനേശ്]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4129 || [[പസഫിക് പ്ലേസ് (ഹോങ്കോങ്)]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4130 || [[ഭക്തഗൗരി]] || en || 83.1 || 16.9 || 
|-
| 4131 || [[പ്രധാൻ മന്ത്രി രാഷ്ട്രീയ ബാൽ പുരസ്‌കാർ]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4132 || [[കാവി ലിപി]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4133 || [[മാല പാർവ്വതി]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4134 || [[ഹിന്ദുമതം സിംഗപ്പൂരിൽ]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4135 || [[Sudhansu Sobhan Maitra]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4136 || [[കാലചക്രം (2002 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4137 || [[ജുനോണിയ ഹെഡോണിയ]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4138 || [[സംസ്ഥാനം സംരക്ഷിക്കുന്ന കേരളത്തിലെ സ്മാരകങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4139 || [[സോഡിയം സെലിനൈഡ്]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4140 || [[വജൈനൽ ഡിസ്ചാർജ്]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4141 || [[Rabindra Narain Singh]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4142 || [[മക്രോപസ് പാൻ]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4143 || [[സത്യാ പോൾ]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4144 || [[അതിരടി (2026 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4145 || [[കഫീനിസം]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4146 || [[ഫിർദൗസി ഖാദ്രി]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4147 || [[Indianthus]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4148 || [[Kleinhovia]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4149 || [[അവൻ ചാണ്ടിയുടെ മകൻ]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4150 || [[ആന്റിമെറ്റാബോളൈറ്റ്]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4151 || [[കാൽസ്യം സെലിനൈഡ്]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4152 || [[തൂംബി]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4153 || [[ബിലീവ് വുമൺ]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4154 || [[മുത്തോട് മുത്ത്]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4155 || [[മൂൺ ഫേസ്]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4156 || [[റിഫ്രാക്റ്റീവ് സർജറി]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4157 || [[ഗാന്ധി: ബിഹൈൻഡ് ദ മാസ്ക് ഓഫ് ഡിവൈനിറ്റി]] || en || 83.0 || 17.0 || 
|-
| 4158 || [[അപരാജിത ദത്ത]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4159 || [[ലൈെഗികാനുഭൂതിയില്ലായ്മ]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4160 || [[ബയോആക്റ്റീവ് ഗ്ലാസുകൾ]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4161 || [[ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4162 || [[ഊഴം (1988 ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4163 || [[സത്യ സരൺ]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4164 || [[സിൽവർ സെലനൈറ്റ്]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4165 || [[സുഖം സുഖകരം]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4166 || [[സൂസെമിയോട്ടിക്സ്]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4167 || [[Kunangudi Masthan Sahib]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4168 || [[റോഡ്രിഗസ്]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4169 || [[ആചാര്യൻ (സിനിമ)]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4170 || [[ഛോട്ടാ ചാർ ധാം]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4171 || [[ട്രിങ്കോമാലി തുറമുഖം]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4172 || [[മന്ത്ര മോതിരം]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4173 || [[ഹെപ്പറ്റോളജി]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4174 || [[ഭ്രമയുഗം]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4175 || [[കേരള യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഡിജിറ്റൽ സയൻസസ്, ഇന്നൊവേഷൻ ആൻഡ് ടെക്നോളജി]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4176 || [[സൈറ്റോടോക്സിസിറ്റി]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4177 || [[Chennakeshava Temple, Somanathapura]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4178 || [[Muthu Krishna Mani]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4179 || [[Philip Augustine]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4180 || [[அ]] || ta || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4181 || [[അവളുടെ പ്രതികാരം]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4182 || [[കലൈമാമണി]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4183 || [[ജാസ്മിൻ ഡൈക്കോടോമം]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4184 || [[ഷിരിബഗിലു]] || en || 82.9 || 17.1 || 
|-
| 4185 || [[ഗോസ്റ്റ് സെൽ ഗ്ലോക്കോമ]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4186 || [[Raj Bothra]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4187 || [[ആധാരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4188 || [[കാഡ്മിയം ബ്രോമൈഡ്]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4189 || [[കോവിഡ്-19 മാഹാമാരി ഇറ്റലിയിൽ]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4190 || [[റെനെ ഗുസീനി]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4191 || [[വിഷ്വൽ ഫോട്ടോട്രാൻസ്ഡക്ഷൻ]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4192 || [[കൊളബോമ]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4193 || [[ക്ലാസ് (ജീവശാസ്ത്രം)]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4194 || [[Dharmasthala mass burial case]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4195 || [[മോഹൻ ജോസ് (നടൻ‌)]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4196 || [[ബലഹീനത]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4197 || [[ഏക് ലിംഗ്ജി]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4198 || [[ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങൾ]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4199 || [[Johann Gerhard König]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4200 || [[Rakesh Chaurasia]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4201 || [[കാൻഗ്ര (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4202 || [[ബുറാഖ് (അർത്ഥതലങ്ങൾ )]] || ar || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4203 || [[രത്നപുര ഡച്ച് കോട്ട]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4204 || [[സിങ്ക് ഫോസ്ഫേറ്റ്]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4205 || [[ലസികാവ്യൂഹം]] || en || 82.8 || 17.2 || 
|-
| 4206 || [[Vitrectomy]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4207 || [[Jimmy George Indoor Stadium]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4208 || [[കീഴടങ്ങുക(സൈനികം)]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4209 || [[ഗ്ലൂക്കോണിക് ആസിഡ്]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4210 || [[ടൈറ്റാനിക് ആസിഡ്]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4211 || [[ധരനിന്ദ്രവർമ്മൻ ഒന്നാമൻ]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4212 || [[World Flora Online]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4213 || [[ദോഡാ നദി]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4214 || [[ട്വന്റി 20 കിഴക്കമ്പലം]] || en || 82.7 || 17.3 || 
|-
| 4215 || [[കൃത്രിമ കണ്ണുനീർ]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4216 || [[വജിറ ചിത്രസേന]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4217 || [[പ്രധാനമന്ത്രി ഉജ്ജ്വല യോജന]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4218 || [[Thenumgal Poulose Jacob]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4219 || [[Tirumala (butterfly)]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4220 || [[അപ്പോത്തിക്കിരി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4221 || [[കിഴക്കൻ ത്രിപുര (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4222 || [[ബൈപാലിയം പെൻസിൽവാനിക്കം]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4223 || [[വാടക ഗുണ്ട]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4224 || [[വോട്ടവകാശം]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4225 || [[കർണാടക മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4226 || [[M. V. Padma Srivastava]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4227 || [[ആംഗ്ലോ-ഹിന്ദു നിയമം]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4228 || [[Embar Kannan]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4229 || [[കാലം (1982ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4230 || [[അനുപ്രിയ പട്ടേൽ]] || en || 82.6 || 17.4 || 
|-
| 4231 || [[Carl Ludwig von Willdenow]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4232 || [[കുണിഞ്ഞി]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4233 || [[യാദവം]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4234 || [[ലോഹാർദാഗ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4235 || [[ടൈഫസ്]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4236 || [[Bhalchandra Nilkanth Purandare]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4237 || [[പഴുപ്പ്]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4238 || [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4239 || [[COVID-19 vaccination in India]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4240 || [[Integrated Authority File]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4241 || [[Shishupal Ram]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4242 || [[Vidit Gujrathi]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4243 || [[അങ്ങാടിക്കപ്പുറത്ത്]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4244 || [[അരാരിയ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4245 || [[എനിക്കും ഒരു ദിവസം]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4246 || [[ഗീത നാഗഭൂഷൺ]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4247 || [[ഗോബി മഞ്ചൂറിയൻ]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4248 || [[വിശ്വാസപൂർവ്വം മൻസൂർ]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4249 || [[ചെൻ ഷു-ചു]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4250 || [[സോഡിയം അസറ്റേറ്റ്]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4251 || [[Hakim Abdul Hameed]] || en || 82.5 || 17.5 || 
|-
| 4252 || [[ഗൂഗിൾ ഗോഗിൾസ്]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4253 || [[സ്വയം സ്തന പരിശോധന]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4254 || [[ഗൌരി ജോഗ്]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4255 || [[ഉഷാ വിജയൻ]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4256 || [[കെ.എ. എബ്രഹാം]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4257 || [[സുകന്യ ദത്ത]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4258 || [[Project Pegasus (investigation)]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4259 || [[കുലെബ്ര ഛേദം]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4260 || [[പലസ്തീൻ ദേശീയത]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4261 || [[ഭാരതീയ അന്തരീക്ഷ സ്റ്റേഷൻ]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4262 || [[റിപ്പബ്ലിക് ടിവി]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4263 || [[യഥാർത്ഥ നിയന്ത്രണ രേഖ]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4264 || [[Jamshed Vazifdar]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4265 || [[അരമന വീടും അഞ്ഞൂറേക്കറും]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4266 || [[ആന ചെവിയൻ ഗൗരാമി]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4267 || [[കേന്ദ്രകങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4268 || [[ദാദ്ര , നാഗർ ഹവേലി (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4269 || [[നന്ദിഗാമ മണ്ഡൽ]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4270 || [[നിയുവെ പ്രീമിയർ]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4271 || [[ബിഷ്ണു പദ റായ്]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4272 || [[ഭാര്യ വീട്ടിൽ പരമസുഖം]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4273 || [[മഹാരാജാസ് കോളേജ് സ്റ്റേഡിയം]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4274 || [[രാജരാജേശ്വരി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4275 || [[വസുധൈവ കുടുംബകം]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4276 || [[ഹവ, മറിയം, ആയിഷ]] || en || 82.4 || 17.6 || 
|-
| 4277 || [[ഇമ്മ്യൂണോളജി]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4278 || [[സ്റ്റുവർട്ട് ഡ്യൂക്ക്-എൽഡർ]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4279 || [[രേഖ (2023ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4280 || [[മാഘൻ (കവി)]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4281 || [[റാക്വൽ സെറൂക്ക]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4282 || [[Dr. Dre]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4283 || [[ഹിന്ദുമതം തായ്‍ലാന്റിൽ]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4284 || [[ഹീറോ മോട്ടോകോർപ്]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4285 || [[നീന ഗുപ്ത]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4286 || [[ഫോട്ടോസെൻസിറ്റിവിറ്റി മനുഷ്യരിൽ]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4287 || [[ഇടിഞ്ഞമല]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4288 || [[പൊന്ന് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4289 || [[സിക്ക വൈറസ് വാക്സിൻ]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4290 || [[നൊഥൊഫാഗസ് നിറ്റിഡ]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4291 || [[ലോകിസ്സാര]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4292 || [[സിൽവർ ടെട്രാഫ്‌ളൂറോബോറേറ്റ്]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4293 || [[ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് എ ആൻഡ് ടൈഫോയ്ഡ് വാക്സിൻ]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4294 || [[S. Jaishankar]] || en || 82.3 || 17.7 || 
|-
| 4295 || [[മെഡിക്കൽ ടെസ്റ്റ്]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4296 || [[ഗ്ർ.... (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4297 || [[പുതുച്ചേരിയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4298 || [[സാഹസിക യാത്ര]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4299 || [[എപ്പിഫൈസിസ്]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4300 || [[മെകോങ്–ഗംഗ കോഓപ്പറേഷൻ]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4301 || [[അജ്ഞാതതീരങ്ങൾ]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4302 || [[അബാക്ക ബഞ്ചി ടോപ്പ് വൈറസ്]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4303 || [[കോളേജ് ബ്യൂട്ടി]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4304 || [[ഫോക്കസ് (പ്രകാശശാസ്ത്രം)]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4305 || [[ശുക്രദശ]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4306 || [[സിൽവർ സൾഫേറ്റ്]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4307 || [[BBV152]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4308 || [[വർണ്ണ ദർശനം]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4309 || [[വാഴൂർ സോമൻ]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4310 || [[അരാക്നോളജി]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4311 || [[റാഗ്നർ ഗ്രാനിറ്റ്]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4312 || [[പപ്പു (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4313 || [[ഇന്ത്യ–ബൾഗേറിയ ബന്ധങ്ങൾ]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4314 || [[റാസൽഖൈമ]] || en || 82.2 || 17.8 || 
|-
| 4315 || [[Madanur Ahmed Ali]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4316 || [[തേരാ പാരാ]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4317 || [[ബീസെട്ടി വെങ്കട സത്യവതി]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4318 || [[മഞ്ചേശ്വരം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4319 || [[ശിവം നായർ]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4320 || [[സൈമൺ ടിഗ്ഗ]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4321 || [[Dhee (singer)]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4322 || [[ഹ്യൂമൻ സ്പേസ് ഫ്ലൈറ്റ് സെന്റർ]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4323 || [[കിൻഡാര]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4324 || [[ഗൂഗിൾ ചാറ്റ്]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4325 || [[പൊട്ടാസ്യം നൈട്രേറ്റ്]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4326 || [[ബ്രൈറ്റൺ &amp; ഹോവ് അൽബിയോൺ ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4327 || [[വിസർജ്ജനം]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4328 || [[Immunophysics]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4329 || [[ഇന്ത്യൻ വെറ്ററിനറി റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4330 || [[ഗായത്രി യുവരാജ്]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4331 || [[ഹിന്ദുമതം ജപ്പാനിൽ]] || en || 82.1 || 17.9 || 
|-
| 4332 || [[വുമൺസ് മെഡിക്കൽ സർവ്വീസ് ഫോർ ഇന്ത്യ]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4333 || [[പ്രഗ്യ നഗ്ര]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4334 || [[അരുണാചൽ പ്രദേശ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4335 || [[ഇമാംബര ഗുഫ്രാൻ മഅബ്]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4336 || [[ഉരുട്ടു ചെണ്ട]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4337 || [[എനിക്കു ഞാൻ സ്വന്തം]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4338 || [[ജലതരംഗം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4339 || [[റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് സർജറി]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4340 || [[ചാർ ധാം]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4341 || [[അമ്മ (1976 ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4342 || [[വീഡിയോ ക്യാമറ]] || en || 82.0 || 18.0 || 
|-
| 4343 || [[ജേണൽ ഓഫ് വിമൻ &amp; ഏജിംഗ്]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4344 || [[ശോഭ ദീപക് സിങ്ങ്]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4345 || [[ഫോട്ടോറിസെപ്റ്റർ കോശങ്ങൾ]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4346 || [[മെഥൈൽ ബ്ലൂ]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4347 || [[ഗിരാ സാരാഭായ്]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4348 || [[Wanna Be Startin' Somethin']] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4349 || [[ഒരിലത്തണലിൽ]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4350 || [[Mythili Prakash]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4351 || [[ഡിമിട്രി സെർജീവിച്ച് റൊഷ്‌ദെസ്‌റ്റ്‌വെൻസ്‌കി]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4352 || [[നാർസിസസ്(ഐതിഹ്യം)]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4353 || [[സാംസ്കാരിക ടൂറിസം]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4354 || [[കുനാഫ]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4355 || [[Vijay Prakash Singh]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4356 || [[കിളിവാലൻ നിശാശലഭം]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4357 || [[സെൻട്രൽ ഡ്രഗ്സ് സ്റ്റാൻഡേർഡ് കൺട്രോൾ ഓർഗനൈസേഷൻ]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4358 || [[Gail Omvedt]] || en || 81.9 || 18.1 || 
|-
| 4359 || [[മുതിർന്നവർ]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4360 || [[Amrit Tewari]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4361 || [[Arsenic poisoning]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4362 || [[Megha Rajagopalan]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4363 || [[Mukkuvane Snehicha Bhootham]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4364 || [[National Institute of Virology]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4365 || [[അനാമിക (കവയിത്രി)]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4366 || [[ഞാൻ നിന്നെ പ്രേമിക്കുന്നു]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4367 || [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അനിമൽ വെൽഫെയർ]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4368 || [[പസുനൂരി ദയാകർ]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4369 || [[പുഷ്പേന്ദ്ര സരോജ്]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4370 || [[മകം പിറന്ന മങ്ക]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4371 || [[മധുരിക്കുന്ന രാത്രി]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4372 || [[ഹൈപ്പോകോൺ‌ഡ്രിയാസിസ്]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4373 || [[എച്ച്എൽഎൽ ലൈഫ്കെയർ]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4374 || [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാന്റേഡ് നെയിം ഐഡന്റിഫയർ]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4375 || [[ചെറിയൂർ]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4376 || [[ഓ! ബേബി]] || en || 81.8 || 18.2 || 
|-
| 4377 || [[കൃത്രിമ രക്തം]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4378 || [[ജ്വാല]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4379 || [[വൈറോളജി]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4380 || [[മഹർഷി ദേവ്രഹ ബാബ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഡിയോറിയ]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4381 || [[ചെമ്പൻ നട്ട്]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4382 || [[യാഖൂത്ത് അൽ ഹമാവി]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4383 || [[കൃഷ്ണൻകുട്ടി നായർ]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4384 || [[റോയ് കെ. പൌലോസ്]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4385 || [[ഇന്ത്യയിലെ പ്രത്യേക അവധി അപേക്ഷകൾ]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4386 || [[കവിത മാലോത്ത്]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4387 || [[കുറ്റവും ശിക്ഷയും (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4388 || [[കൊറോണവിരിഡേ]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4389 || [[റോഡ് കോശങ്ങൾ]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4390 || [[ഹനുമാൻകൈൻഡ്]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4391 || [[ചെയൂർ ചെങ്ങൽവരായ ശാസ്ത്രി]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4392 || [[മുഷ കേ]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4393 || [[സ്റ്റീഫൻ കുസാസിറ]] || en || 81.7 || 18.3 || 
|-
| 4394 || [[സർജിക്കൽ മാസ്ക്]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4395 || [[മരിയ മിച്ചൽ]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4396 || [[A. G. K. Gokhale]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4397 || [[റോക്ക്സ്റ്റാർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4398 || [[ദാർ അൽ-മഗാന]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4399 || [[S. C. Manchanda]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4400 || [[കണ്ണിന്റെ നിറം]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4401 || [[അമൃത ചുംബനം]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4402 || [[ഗ്ലാഡിസ് മാസ്ട്രെ]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4403 || [[ടൈറ്റാനിക്ക]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4404 || [[പറങ്കിമല]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4405 || [[വിളിച്ചു വിളികേട്ടു]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4406 || [[അവിഹിതം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4407 || [[ഒരു സുമംഗലിയുടെ കഥ]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4408 || [[ഗൂഗിൾ സ്കോളർ]] || en || 81.6 || 18.4 || 
|-
| 4409 || [[Lindernia crustacea]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4410 || [[കിഷൻഗഞ്ച് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4411 || [[വിനിഫ്രഡ് ബോയ്സ്-സ്മിത്ത്]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4412 || [[ബി.സി. റോയ്]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4413 || [[ഹുവാലിയെൻ സിറ്റി]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4414 || [[ട്രാവലേഴ്സ് ഡയേറിയ]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4415 || [[സ്വാതന്ത്ര്യം (രാഷ്ട്രം)]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4416 || [[ആർ. മാർത്താണ്ഡ വർമ്മ]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4417 || [[Vikram Marwah]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4418 || [[കമലാ സെൽവരാജ്]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4419 || [[ജോൺ.സി.ജേക്കബ്]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4420 || [[പടക്കുതിര (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4421 || [[സെക്സ് ഹോർമോണുകൾ]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4422 || [[ഓറൽ പോളിയോ വാക്സിൻ-എയിഡ്സ് സിദ്ധാന്തം]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4423 || [[സെലംഗ നദി]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4424 || [[അർജുൻ നന്ദകുമാർ]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4425 || [[ദത്താ സാമന്ത്]] || en || 81.5 || 18.5 || 
|-
| 4426 || [[പാണ്ഡവപുരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4427 || [[ഓവർ-ദ-ടോപ്പ് മീഡിയ സർവ്വീസ്]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4428 || [[ലോഗ്മാർ ചാർട്ട്]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4429 || [[എംഎംആർ വാക്സിനും ഓട്ടിസവും]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4430 || [[ഫ്യൂണേറിയ]] || en || 81.4 || 21.0 || 
|-
| 4431 || [[ഖോവ്സ്ഗോൾ തടാകം]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4432 || [[നെയ്യൂർ]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4433 || [[1960 സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സിൽ സുരിനാം]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4434 || [[പാതിരാസൂര്യൻ]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4435 || [[ഫിഗ്യൂറ പാവാവോ]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4436 || [[ബല്ലിയ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4437 || [[രാത്രികൾ നിനക്കു വേണ്ടി]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4438 || [[കെ.ജെ. സരസ]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4439 || [[വാക്സിനേഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അബദ്ധധാരണകൾ]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4440 || [[ഓവർ-ദി-കൌണ്ടർ മരുന്ന്]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4441 || [[പുല്ലുവിള]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4442 || [[സ്വപ്‌ന ദത്ത്]] || en || 81.4 || 18.6 || 
|-
| 4443 || [[ലബോറട്ടറി]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4444 || [[അബിയു]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4445 || [[ബൊഡ്ഡ പ്രത്യൂഷ]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4446 || [[മാൾവ സുൽത്താനത്ത്]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4447 || [[എം.എ. വാഹിദ്]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4448 || [[പീഡിയാട്രിക് ഒഫ്താൽമോളജി]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4449 || [[ഗുരു ഗോബിന്ദ് സിംഗ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4450 || [[ബെൻസിൽ അസറ്റേറ്റ്]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4451 || [[സിഗ്നൽ ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4452 || [[ഐശ്വര്യ ശ്രീധർ]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4453 || [[രേണു സൗന്ദർ]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4454 || [[നെല്ലൂർ (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4455 || [[പ്രേമലു]] || en || 81.3 || 18.7 || 
|-
| 4456 || [[Balamurali Ambati]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4457 || [[Ramesh Parambath]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4458 || [[ജെസ്സെൽ കാർനൈറോ]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4459 || [[തപിർ ഗാവോ]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4460 || [[ഫുഗ്ഡി]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4461 || [[രമേഷ് ചന്ദർ കൗശിക്]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4462 || [[റെറ്റിനൽ നെർവ് ഫൈബർ പാളി]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4463 || [[ശീതള പ്രസാദ്]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4464 || [[സെൻട്രൽ കശ്മീർ വോലെ]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4465 || [[ഫ്രാൻസിസ്ക മുതാപ്പി]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4466 || [[മൈലാഞ്ചിയിടൽ]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4467 || [[അഴീക്കൽ]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4468 || [[നാരായണ പണ്ഡിതൻ (ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞൻ)]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4469 || [[സിങ്ക് നൈട്രൈഡ്]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4470 || [[Toona]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4471 || [[ഷെയ്ക് മഹബൂബ് സുബാനി]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4472 || [[റൊണാൾഡ്‌ ഇ. ആഷർ]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4473 || [[M. N. Passey]] || en || 81.2 || 18.8 || 
|-
| 4474 || [[സത്വശീല സാമന്ത്]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4475 || [[Bank of Korea]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4476 || [[ഈറൻ സന്ധ്യ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4477 || [[ജോൺ എന്രിക് വിവെസ് ഇ സിസിലിഅ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4478 || [[വിസർജ്ജ്യം]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4479 || [[റിംഗ് വാക്സിനേഷൻ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4480 || [[ആട് 3]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4481 || [[സ്മാർട്ട് ലാൻഡർ ഫോർ ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്റിങ് മൂൺ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4482 || [[ബാക്ടീരിയൽ ന്യൂമോണിയ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4483 || [[കാരിയോറെക്സിസ്]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4484 || [[കുറുക്കന്റെ കല്യാണം]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4485 || [[മിഡ്‌ജെറ്റ് കോശം]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4486 || [[ആൽബ്രെക്റ്റ് വോൺ ഗ്രേഫ്]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4487 || [[വിറ്റോറിയോ സ്‌റ്റൊറാറോ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4488 || [[കലിംഗനഗർ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4489 || [[വാദി കബ്ബനി]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4490 || [[ജഗതി ജഗദീഷ് ഇൻ ടൗൺ]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4491 || [[മിൽഹ് തടാകം]] || en || 81.1 || 18.9 || 
|-
| 4492 || [[ജൂൾസ് ഗോനിൻ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4493 || [[കലാമണ്ഡലം ഗിരിജ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4494 || [[പശ്ചിമ ദില്ലി (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4495 || [[ലൈറ്റ്ഹൗസ് ഹിൽ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4496 || [[കുളിനറി ടൂറിസം]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4497 || [[ഫെ ഡെൽ മുണ്ടോ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4498 || [[ആസിയാൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി നെറ്റ്‌വർക്ക്]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4499 || [[അൽസെക് നദി]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4500 || [[പൊട്ടാസ്യം അസറ്റേറ്റ്]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4501 || [[എസ്റ്റാൻഷ്യ റോഗ്]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4502 || [[ഒങ്കോൾ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4503 || [[കുന്നുമ്മ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4504 || [[ഗ്രാൻഡെ ആർച്ചേ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4505 || [[ട്യൂത്തോളജി]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4506 || [[ഡച്ച് കന്യക]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4507 || [[നസീർ സംക്രാന്തി]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4508 || [[നിധി അഗർവാൾ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4509 || [[പുകയിലപ്പുകയിലെ അർബുദജന്യ പദാർത്ഥങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4510 || [[മാന്യശ്രീ വിശ്വാമിത്രൻ]] || en || 81.0 || 19.0 || 
|-
| 4511 || [[അടൽ ടണൽ]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4512 || [[ജൂലിയ സാനിന]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4513 || [[താനയും രിരിയും]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4514 || [[ജും കൃഷി]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4515 || [[ഹാലോ(ഒപ്റ്റിക്കൽ പ്രതിഭാസം)]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4516 || [[കറാച്ചി സർക്കുലർ റെയിൽവേ]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4517 || [[ഡിസ്കോ ശാന്തി]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4518 || [[വേൾഡ് കൺസർവേഷൻ മോണിറ്ററിംഗ് സെന്റർ]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4519 || [[കാഴ്ച വൈകല്യം]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4520 || [[അഭിജിത്‌ സെൻ]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4521 || [[അരുൺ കുര്യൻ]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4522 || [[ഗൂഗിൾ കോൺടാക്റ്റ്സ്]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4523 || [[തുലിപ് ജോഷി]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4524 || [[ഒപ്റ്റിക് ഡിസ്ക്]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4525 || [[സോത്തുപരൈ ഡാം]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4526 || [[ഫിസിയോളജി]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4527 || [[കാന്ത സുബ്ബറാവു]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4528 || [[ഉമ ഭട്ട്]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4529 || [[കാഞ്ചിയാർ]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4530 || [[അഞ്ജു ജോസഫ്]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4531 || [[അലെക്‌സി നവാൽനി]] || en || 80.9 || 19.1 || 
|-
| 4532 || [[അൽക്കഹോൾ വിത്ഡ്രോവൽ സിൻഡ്രോം]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4533 || [[സ്മഗ്‍മഗ്]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4534 || [[യമുനോത്രി ക്ഷേത്രം]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4535 || [[ഹണ്ട്രഡ് ഫ്ലവേഴ്സ് ക്യാമ്പൈൻ]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4536 || [[പൊട്ടാസ്യം ബ്രോമൈഡ്]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4537 || [[അലൂമിനിയം കാർബൈഡ്]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4538 || [[വിഷ്വൽ സിസ്റ്റം]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4539 || [[കോർഡിനേഷൻ ഓഫ് ഇസ്ലാമിക് കോളേജസ്]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4540 || [[വിവേകാനന്ദൻ വൈറലാണ്]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4541 || [[കുളിര് (രോഗലക്ഷണം)]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4542 || [[കോരിത്തരിച്ച നാൾ]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4543 || [[മണിയൻ പിള്ള അഥവാ മണിയൻ പിള്ള]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4544 || [[ശ്രീ കൂർമ്മം]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4545 || [[ഹൈക്കോടതി വാട്ടർ മെട്രോ നിലയം]] || en || 80.8 || 19.2 || 
|-
| 4546 || [[ബിന്ധുമാലിനി]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4547 || [[ദീപു  പ്രദീപ്]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4548 || [[ട്രാഫിക് കോൺ]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4549 || [[ബ്ലാക്ക്  ഹാറ്റ് (കമ്പ്യൂട്ടർ സെക്യൂരിറ്റി )]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4550 || [[കൊങ്കു തമിഴ്]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4551 || [[ജോർജ്ജ് ബ്രോവർ]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4552 || [[സെറോ എൽ മ്യൂർട്ടോ]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4553 || [[എസ്തെർ ഡഫ്ലൊ]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4554 || [[വെള്ളിയൻഗിരി പർവതനിരകൾ]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4555 || [[മാലയോഗം]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4556 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് സം ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4557 || [[ഷീല എഫ്. ഇറാനി]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4558 || [[സലാം ബാപ്പു]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4559 || [[ഗൂഗിൾ വൺ]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4560 || [[ആക്ടിനിസം]] || en || 80.7 || 19.3 || 
|-
| 4561 || [[റേഡിയോഗ്രഫി]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4562 || [[Balendu Prakash]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4563 || [[ഔട്ടർ പ്ലെക്സിഫോം പാളി]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4564 || [[ജ്യോതിർമോയ് സിംഗ് മഹാതൊ]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4565 || [[പരിരക്ഷിത ഐസോലേഷൻ]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4566 || [[മുളന്തുരുത്തി]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4567 || [[റാണി പത്മിനി (നടി)]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4568 || [[ലൂയിസ് ഇനാസിയോ ലുല ഡാ സിൽവ]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4569 || [[വന്ദന ജെയിൻ]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4570 || [[ബുഫോ സ്റ്റുവാർറ്റി]] || en || 80.6 || 0.0 || 
|-
| 4571 || [[അടയിരിപ്പുകാലം]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4572 || [[ജോനാഥൻ പ്രൈസ്]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4573 || [[ദ്വീപ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4574 || [[പള്ളിച്ചട്ടമ്പി]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4575 || [[സബത്ത് ഇസ്ലാംബൂലി]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4576 || [[രാമാനന്ദ സ്വാമി]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4577 || [[സുദേഷ് മഹാതോ]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4578 || [[Brijendra Kumar Rao]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4579 || [[Idavelakku Sesham]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4580 || [[തോരണം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4581 || [[വിവേചനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം]] || en || 80.6 || 19.4 || 
|-
| 4582 || [[സമീർ കുമാർ സാഹ]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4583 || [[ഗൂഗിൾ ബുക്സ്]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4584 || [[തിമിര ശസ്ത്രക്രിയ]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4585 || [[അനൈസോമെട്രോപ്പിയ]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4586 || [[KVS Manian]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4587 || [[അമ്പട ഞാനേ! (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4588 || [[ക്രോട്ടലേറിയ വെറൂക്കോസ]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4589 || [[മൈക്കൽ ജാക്സൺ സ്വാധീനിച്ച കലകാരന്മാരുടെ പട്ടിക]] || en || 80.5 || 2.9 || 
|-
| 4590 || [[പരിക്ക്]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4591 || [[എഥിലീൻ]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4592 || [[ദ എലിഫന്റ് വിസ്‌പറേഴ്‌സ്]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4593 || [[ദശരൂപകം]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4594 || [[ആന്റി-റൈറ്റിസ്റ്റ് ക്യാമ്പൈൻ]] || en || 80.5 || 19.5 || 
|-
| 4595 || [[ചിന്താപീഢമൂലമുളള നിർബന്ധിതചെയ്തികൾ]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4596 || [[J. S. Mahashabde]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4597 || [[ഡെകെയ്ൻ]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4598 || [[പെരിലിംഫ്]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4599 || [[പൊട്ടാസ്യം സിട്രേറ്റ്]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4600 || [[സത്രത്തിൽ ഒരു രാത്രി]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4601 || [[വീരമാമുനിവർ]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4602 || [[റസ്സൽ അർനോൾഡ്]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4603 || [[Harsh Mahajan (radiologist)]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4604 || [[കോൺസൺട്രേഷൻ ക്യാമ്പ്]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4605 || [[ഐ ബ്ലാക്ക്]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4606 || [[തെഹരി ഗർവാൾ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4607 || [[ഫെച്ചാബുരി]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4608 || [[മർജോറി റോലോഫ് സ്റ്റെറ്റൻ]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4609 || [[ചിറ്റൂർ (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4610 || [[ആൽബർട്ട് ഉഡെർസോ]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4611 || [[ആൽവിൻ ഫ്രാൻസിസ്]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4612 || [[ഗോൾഡ് ക്ലോറൈഡ്]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4613 || [[നോർത്ത് ഈസ്റ്റ് ദില്ലി (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4614 || [[യംഗ്-ഹെൽംഹോൾട്സ് സിദ്ധാന്തം]] || en || 80.4 || 19.6 || 
|-
| 4615 || [[ലൂസി മാത്തൻ]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4616 || [[ഡംലിങ്]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4617 || [[ഷാപോടൗ ജില്ല]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4618 || [[Eric Clapton]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4619 || [[യൂവിയ]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4620 || [[ക്ഷിതിമോഹൻ സെൻ]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4621 || [[ജൂലിയറ്റ് സെകബുംഗ നൽവാംഗ]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4622 || [[ഷൗട്ട്‍യുവർഅബോർഷൻ]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4623 || [[Abdul Ghani Baradar]] || en || 80.3 || 19.7 || 
|-
| 4624 || [[നേത്രാവതി പാലം]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4625 || [[മൈലാപ്പൂർ ഗൌരി അമ്മാൾ]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4626 || [[കണ്ടൻസേഷൻ റിയാക്ഷൻ]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4627 || [[ലേസ്]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4628 || [[വിവേചന രഹിത ദിനം]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4629 || [[നമസ്കാരത്തിലെ ഇരുത്തം]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4630 || [[കോഴിക്കോട് മെഡിക്കൽ കോളേജ് സ്റ്റേഡിയം]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4631 || [[കൊതുകു നാണപ്പൻ]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4632 || [[പി.എം. സതീഷ്]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4633 || [[ഇസ്രയേലും വർണ്ണവിവേചനവും]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4634 || [[ശ്വേതകണ്ഠൻ സൂചിവാലൻ]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4635 || [[Stephanie McMahon]] || en || 80.2 || 19.8 || 
|-
| 4636 || [[സ്നെല്ലെൻ ചാർട്ട്]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4637 || [[David Julius]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4638 || [[ഗുഡുരു മണ്ഡലം, കൃഷ്ണ ജില്ല]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4639 || [[ബിസിനസ് ടൂറിസം]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4640 || [[അപരിചിതമായ പറക്കും വസ്തുക്കൾ]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4641 || [[ഗോൾഡൻ ഡിസൈഗ]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4642 || [[മെറി ആൻഡേഴ്സ്]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4643 || [[മണ്ഡ്യ]] || en || 80.1 || 19.9 || 
|-
| 4644 || [[ബുഖ്തിഷു]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4645 || [[Brihaspati Dev Triguna]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4646 || [[Pakistani rupee]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4647 || [[ഇന്നത്തെ പ്രോഗ്രാം]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4648 || [[ഇവർ (1980ലെ ചലച്ചിത്രം )]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4649 || [[എപ്പിഫൈസിയൽ പ്ലേറ്റ്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4650 || [[കട്ടക്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4651 || [[കാട്ടുറാണി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4652 || [[കാൾ കൈസെർലിങ്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4653 || [[കോഡാർമ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4654 || [[ഗ്ലൂട്ടറാൽഡിഹൈഡ്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4655 || [[ട്രോവാക്സ്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4656 || [[നോവൽ വൈറസ്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4657 || [[നോർത്ത് വെസ്റ്റ് ദില്ലി (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4658 || [[പ്രിയദർശിനി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4659 || [[ബട്ടാർ കലൻ, ഗുരുദാസപൂർ]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4660 || [[ബ്രിജേന്ദ്ര സിംഗ്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4661 || [[ലെഗ്ഗിസ് ഹോക്ക്-ഈഗിൾ]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4662 || [[വേനൽ മഴ]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4663 || [[സംഗീത ഉപകരണങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4664 || [[സിങ്ക് ഫോസ്ഫൈഡ്]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4665 || [[ഹരിദ്വാർ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 80.0 || 20.0 || 
|-
| 4666 || [[ഗ്ലൈഫോഡസ് സീസാലിസ്]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4667 || [[ഡ്രഗ്]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4668 || [[Haffkine Institute]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4669 || [[സരോജിനി നങ്ങ്യാരമ്മ]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4670 || [[സൈഡെറോപീനിയ]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4671 || [[അരുണാചൽ പ്രദേശിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4672 || [[സൈന്ധവതടത്തിലെ സാമ്രാജ്യങ്ങൾ]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4673 || [[റിസ‌ർവേഷൻ എഗെൻസ്റ്റ് ക്യാൻസലേഷൻ]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4674 || [[സാമൂഹിക പ്രതിരോധം]] || en || 79.9 || 20.1 || 
|-
| 4675 || [[ഡയറ്റിങ്ങ്]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4676 || [[കണ്ണാരം പൊത്തി പൊത്തി]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4677 || [[ഓപ്പറേഷൻ ബ്രേക്ക്ത്രൂ]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4678 || [[Ganesh Kumar Mani]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4679 || [[രൂപാ ബായ് ഫുർദൂൻജി]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4680 || [[അനസൂയ സെൻഗുപ്ത (നടി)]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4681 || [[എം. എസ്. സുനിൽ]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4682 || [[ഓം ബന്ന]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4683 || [[സിൽവർ നൈട്രൈഡ്]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4684 || [[ദഗ്ഗുബതി പുരന്ദേശ്വരി]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4685 || [[റെസ്പിറേഷൻ]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4686 || [[രാഹുൽ സദാശിവൻ]] || en || 79.8 || 20.2 || 
|-
| 4687 || [[അതുല സമരശേഖര]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4688 || [[ഗോപിനാഥ ക്ഷേത്രം, ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] || hi || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4689 || [[ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4690 || [[ലിസ എൽമലെ]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4691 || [[ഡൈമീഥൈൽ അഡിപേറ്റ്]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4692 || [[സിങ്ക് ഫ്ലൂറൈഡ്]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4693 || [[ഹരിപ്പാട് തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4694 || [[ഹാപ്പി വെഡ്ഡിംഗ്]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4695 || [[നവെ സോഹർ]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4696 || [[ഗുല്ലപ്പള്ളി നാഗേശ്വര റാവു]] || en || 79.7 || 20.3 || 
|-
| 4697 || [[കാരെൻ മക് കോംബി]] || en || 79.7 || 16.3 || 
|-
| 4698 || [[Cerbera]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4699 || [[സ്വാതി നാരായണൻ]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4700 || [[നാഷണൽ ഹെൽത്ത് കമ്മീഷൻ]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4701 || [[ദുവ പാളി]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4702 || [[അശോകവനം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4703 || [[ഡിവൈൻ നഗർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4704 || [[ലളിത വെങ്കട്ടറാം]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4705 || [[നിവേദിത സേതു]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4706 || [[കൈമെറ]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4707 || [[ടോം യം]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4708 || [[Astigmatism]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4709 || [[ഗുംലാ ബാജൻ]] || en || 79.6 || 20.4 || 
|-
| 4710 || [[എൻ‌. പി. സുരേഷ്]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4711 || [[ഗാംഗ്ലിയോൺ സെൽ പാളി]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4712 || [[പൊട്ടാസ്യം അമൈഡ്]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4713 || [[മമത മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4714 || [[മൻഫൂഹ]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4715 || [[സയാമി ഖേർ]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4716 || [[റൂമി ദർവാസ]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4717 || [[പട്ടിത്താനം]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4718 || [[ഡസ്റ്റ് മാസ്ക്]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4719 || [[Yogesh Kumar Chawla]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4720 || [[ഇ ചാർട്ട്]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4721 || [[കൈക്കുടന്ന നിലാവ്]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4722 || [[നട്ടുച്ചക്കിരുട്ട്]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4723 || [[Sharad Kumar Dixit]] || en || 79.5 || 20.5 || 
|-
| 4724 || [[വന്യജീവി ടൂറിസം]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4725 || [[എക്ടോപ്പിയ ലെന്റിസ്]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4726 || [[ശരീരഭാരസൂചിക]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4727 || [[Leader of the Opposition (India)]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4728 || [[ഉടൽ]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4729 || [[ഒന്നാം സി. അച്യുതമേനോൻ മന്ത്രിസഭ]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4730 || [[സിരഥു (നിയമസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4731 || [[ഹാൻ‌ടവൈറസ് വാക്സിൻ]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4732 || [[ക്യൂയൻ ടി എൻഗുയെൻ]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4733 || [[ആൻ മാർട്ടിൻ ക്ലോസൻ]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4734 || [[കലൂർ ഡെന്നീസ്]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4735 || [[നെഹ്രു സ്റ്റേഡിയം, കൊല്ലം]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4736 || [[നിസ്റ്റാഗ്മസ്]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4737 || [[ലോൺ ചബനോൾ]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4738 || [[കരോൾ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 79.4 || 20.6 || 
|-
| 4739 || [[കാർഗിൽ യുദ്ധസ്മാരകം]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4740 || [[വിയർപ്പ്]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4741 || [[ഇൻ സിലിക്കോ]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4742 || [[ബാദുസാവോ]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4743 || [[അഡിപേറ്റ്]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4744 || [[കോർണ്ണിയൽ സ്ട്രോമ]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4745 || [[സൺഗ്ലാസ്]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4746 || [[ഡെബോറ കെ. മോറിസൺ]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4747 || [[വിക്രമശില സേതു]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4748 || [[പോക്സ് പാർട്ടി]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4749 || [[ദ വീക്ക്]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4750 || [[മഗുന്ത ശ്രീനിവാസുലു റെഡ്ഡി]] || en || 79.3 || 20.7 || 
|-
| 4751 || [[ബാബുറാവു ബഗുൾ]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4752 || [[ആൽക്കലോസിസ്]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4753 || [[സിം സ്വാപ്പ് തട്ടിപ്പ്]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4754 || [[Gurdip Singh (professor)]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4755 || [[ആഫ്രിക്കൻ മാസ്ക് പ്ലാന്റ്]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4756 || [[ഇന്നർ ലിമിറ്റിങ്ങ് മെംബ്രേൻ]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4757 || [[ഫോട്ടോബയോളജി]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4758 || [[ഫ്നോം ഡെയ്]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4759 || [[മൂന്നാം മോദി മന്ത്രിസഭ]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4760 || [[സതേൺ കാലിഫോർണിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4761 || [[കൃഷ്ണപ്രസാദ് ഭട്ടറായ്]] || en || 79.2 || 20.8 || 
|-
| 4762 || [[ഇന്റർനാഷണൽ ജേണൽ ഓഫ് വിമൻസ് ഹെൽത്ത്]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4763 || [[കുലീന ലോഹങ്ങൾ]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4764 || [[ഡയബറ്റിക് റെറ്റിനോപ്പതി]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4765 || [[ഇന്ത്യയുടെ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകൾ]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4766 || [[ഷെയ്ഖ് ഭിഖാരി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4767 || [[കേരള സോപ്പ്സ്]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4768 || [[ചെറ്റപ്പാലം]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4769 || [[സുസ്മിത ഭട്ട്]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4770 || [[അക്ഷാസ്ഥികൂടം]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4771 || [[സ്ട്രെമ്മ (ഏകകം)]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4772 || [[തട്ടുംപുറത്ത് അച്യുതൻ]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4773 || [[ആർക്കിയോളജിക്കൽ ടൂറിസം]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4774 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, മിറാജ്]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4775 || [[ചകോരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4776 || [[ഫ്രീ ഒടിപി]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4777 || [[വിവാഹിതരെ ഇതിലെ]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4778 || [[പിൻ‌ഹോൾ ക്യാമറ]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4779 || [[Paige (wrestler)]] || en || 79.1 || 20.9 || 
|-
| 4780 || [[പെട്രോളിയം ആൻഡ് എക്‌സ്‌പ്ലോസീവ് സേഫ്റ്റി ഓർഗനൈസേഷൻ]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4781 || [[ശ്രീ (ആദരസൂചകം)]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4782 || [[സ്വാതന്ത്ര്യം]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4783 || [[കോൾഡ് കേസ്]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4784 || [[നാഷനൽ എയ്ഡ്സ് കണ്ട്രോൾ ഓർഗനൈസേഷൻ]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4785 || [[മെറിയം-വെബ്‌സ്റ്റർ]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4786 || [[ലഡാക്കിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4787 || [[സെന്റ് തോമസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4788 || [[Mohammad Najatuallah Siddiqi]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4789 || [[Amit Prabhakar Maydeo]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4790 || [[മർഫ (സംഗീതം)]] || en || 79.0 || 21.0 || 
|-
| 4791 || [[അബിൻ വർക്കി കൊടിയാട്ട്]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4792 || [[ഉദയം കിഴക്കു തന്നെ]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4793 || [[ദ്രുത ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് പരിശോധന]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4794 || [[രണ്ടാം വരവ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4795 || [[രാധ എന്ന പെൺകുട്ടി]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4796 || [[ലോക ചാഗാസ് രോഗ ദിനം]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4797 || [[വൈറ്റ് ഫ്രൺഡെഡ് സ്കോപ്സ് ഔൾ]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4798 || [[ഇവൾ ഒരു നാടോടി]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4799 || [[എനിവെയർ ഓൺ എർത്ത്]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4800 || [[Madhurāṣṭakam]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4801 || [[ബൗദ്ധിക മൂലധനം]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4802 || [[ചൈനയിലെ ഇസ്ലാം മതം]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4803 || [[കോഫി ക്ലബ് ദ്വീപ്]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4804 || [[എ പാലസ് ഫോർ പുട്ടിൻ: ദ സ്റ്റോറി ഓഫ് ദ ബിഗ്ഗസ്റ്റ് ബ്രൈബ്]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4805 || [[യോഹാനി]] || en || 78.9 || 21.1 || 
|-
| 4806 || [[J]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4807 || [[ഫൈവ് ഫീറ്റ് അപാർട്ട്]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4808 || [[ധർമ്മരാജ് ഥാപ്പ]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4809 || [[പാറശ്ശാല തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4810 || [[ബുഗ്ചു]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4811 || [[മുസ്സാണ്ട എറിത്രോഫില്ല]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4812 || [[വിഷ്വൽ പൊല്യൂഷൻ]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4813 || [[ഒളിമ്പിക്സ് ഭാഗ്യചിഹ്നങ്ങൾ]] || en || 78.8 || 12.7 || 
|-
| 4814 || [[Sandra Desa Souza]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4815 || [[ഏഡിയ ബാനിയൻ]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4816 || [[കെഎസ്ആർ ബെംഗളൂരു-എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ വന്ദേ ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 78.8 || 21.2 || 
|-
| 4817 || [[തേറ്റ]] || en || 78.8 || 21.3 || 
|-
| 4818 || [[പുനലൂർ സസ്പെൻഷൻ ബ്രിഡ്ജ്]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4819 || [[സിൽവർ അസൈഡ്]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4820 || [[ജിറ്റ്സി]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4821 || [[Kala Ramnath]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4822 || [[കടക്കാവൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4823 || [[മാർസ് ഓക്സിജൻ ഇൻ–സൈറ്റു റിസോഴ്സ് യൂട്ടിലൈസേഷൻ എക്സ്പിരിമെന്റ്]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4824 || [[Beena Pillai]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4825 || [[ഷിനോബു ഇഷിഹാര]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4826 || [[ഡൊമിനിക് കാൽവർട്ട്-ലൂവിൻ]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4827 || [[ലുബുണ്ടു]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4828 || [[തിവേന്ദ്ര സിങ് റാവത്ത്]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4829 || [[ജീവൻ മെൻഡിസ്]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4830 || [[ആഫ്രിക്കൻ ചേരാക്കൊക്കൻ]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4831 || [[Asota (moth)]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4832 || [[നാഗതുമ്പ]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4833 || [[ഫെറോമോൺ കെണി]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4834 || [[മഹർഷി]] || en || 78.7 || 21.3 || 
|-
| 4835 || [[സിറ്റോളജി]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4836 || [[സുക്മ]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4837 || [[എസ്.ആർ. ബൊമ്മെ]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4838 || [[ലിപ്പോഡെർമറ്റോസ്ക്ലീറോസിസ്]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4839 || [[ഇന്റർനാഷണൽ ബനാന മ്യൂസിയം]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4840 || [[എംഎൻഎസ് ആന്റിജൻ സിസ്റ്റം]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4841 || [[യാത്ര]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4842 || [[ഇവിടെ ഈ തീരത്ത്]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4843 || [[ചോഗ്യാൽ]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4844 || [[ഡൈസോഡിയം സിട്രേറ്റ്]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4845 || [[തൈറോട്രോപ്പിക് കോശം]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4846 || [[പിൻഹോൾ (ഒപ്റ്റിക്സ്)]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4847 || [[മീൻകുളത്തി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4848 || [[ഷംസീർ വയലിൽ]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4849 || [[സെൻട്രൽ ജയിൽ, ബാംഗ്ലൂർ]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4850 || [[സെൻട്രൽ ബാങ്ക് ഓഫ് ശ്രീലങ്ക]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4851 || [[ഹിമവാഹിനി]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4852 || [[പോഷകം]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4853 || [[ഫിജിയിലെ ഇസ്‌ലാം മതം]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4854 || [[റിംഗൽടൗബെ വേത്തമോണികം മെമ്മോറിയൽ ചർച്ച്, മൈലാഡി]] || en || 78.6 || 21.4 || 
|-
| 4855 || [[തുമ്പ ഇക്വറ്റോറിയൽ റോക്കറ്റ് ലോഞ്ചിംഗ് സ്റ്റേഷൻ]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4856 || [[യുഎഇ –ഇസ്രയേൽ ബന്ധങ്ങൾ]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4857 || [[സുൽത്താൻ അൽ നിയാദി]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4858 || [[ലാൻ‌ഡോൾട്ട് സി ചാർട്ട്]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4859 || [[മുഹമ്മദിയ്യ]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4860 || [[സിങ്ക് സയനൈഡ്]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4861 || [[സ്പിറ്റ് ഹുഡ്]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4862 || [[റിങ്കൊ കവൌച്ചി]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4863 || [[Kassel]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4864 || [[കണിയാമ്പറ്റ]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4865 || [[ഗുജറാത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 78.5 || 22.7 || 
|-
| 4866 || [[പശുസംരക്ഷകരുടെ അതിക്രമങ്ങൾ]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4867 || [[നെയ്യാശ്ശേരി]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4868 || [[രഞ്ജിനി (രാഗം)]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4869 || [[അമാൻഡ ബ്ലെയ്ക്ക്]] || en || 78.5 || 21.5 || 
|-
| 4870 || [[Ilias Ali (surgeon)]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4871 || [[കണ്ണമ്പാടി, ഇടുക്കി]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4872 || [[തെസ്പേസ്യ]] || en || 78.4 || 18.4 || 
|-
| 4873 || [[ഹേമലത മഹിശ്വർ]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4874 || [[ട്രോജൻ കുതിര]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4875 || [[ഫൈനൽ സൊല്യൂഷൻ (2004)]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4876 || [[മോതി നൊന്ദി]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4877 || [[അസ്വാസ്ഥ്യം]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4878 || [[ഇവിടെ ഇങ്ങനെ]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4879 || [[കോടാലി, തൃശൂർ]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4880 || [[ഗോന്ധാലി]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4881 || [[സാന്ദ്രം]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4882 || [[അണുനാശിനി]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4883 || [[സ്ഫിംഗോമോണസ് എലോഡിയ]] || en || 78.4 || 21.6 || 
|-
| 4884 || [[സ്പെസിഫിക് ഫോബിയ]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4885 || [[ലോക ചാപ്റ്റർ 1:ചന്ദ്ര]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4886 || [[Clerodendrum heterophyllum]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4887 || [[അൽമോറ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4888 || [[നയാബ് സിംഗ് സൈനി]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4889 || [[എസ്റ്റ സ്റ്റെർനെക്ക്]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4890 || [[ആയിരം മേനി]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4891 || [[മനുഷ്യ ശരീരം]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4892 || [[ദൃശ്യമണ്ഡലം]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4893 || [[വേരിയലേഷൻ]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4894 || [[യുർഗെൻ കുർത്ത്സ്]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4895 || [[തക്കാളി കൊമ്പൻ പുഴു]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4896 || [[ഇലവങ്കോട് ദേശം]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4897 || [[ഡോക്ടർ ബേർഡ്]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4898 || [[ട്രെമെല്ല ഫ്യൂസിഫോമിസ്]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4899 || [[Nuggehalli Raghuveer Moudgal]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4900 || [[Vipin Buckshey]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4901 || [[ആദംസ് പിയർമൈൻ]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4902 || [[ഗ്രൂപ്പ് ഓഫ് ടെൻ (ഐഎംഎഫ്)]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4903 || [[നാടോടി നൃത്തം]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4904 || [[പോത്താനിക്കാട്]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4905 || [[സുഷാൻ, നാന്റോ]] || en || 78.3 || 21.7 || 
|-
| 4906 || [[ലൈംഗികവിമുഖത]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4907 || [[യുഎൻ‍എയ്ഡ്സ്]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4908 || [[ഇന്ത്യൻ ജേണൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച്]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4909 || [[ടെഡ്രോസ് അഥാനം]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4910 || [[നവോദയ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4911 || [[പ്രോജക്റ്റ് നെമ്മ‍ഡി]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4912 || [[പേസിങ് (സർവ്വേ)]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4913 || [[ശാസ്ത്രജ്ഞൻ]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4914 || [[Osbeckia muralis]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4915 || [[ന്യൂ കത്രാജ് ടണൽ]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4916 || [[ആത്മഹത്യ ടൂറിസം]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4917 || [[ഓർബിറ്റ് (ശരീരശാസ്ത്രം)]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4918 || [[നയതന്ത്ര പ്രധാനമായ സഞ്ചി]] || en || 78.2 || 21.8 || 
|-
| 4919 || [[ജാർഖണ്ഡ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4920 || [[പട്ടാഭിരാമയ്യ]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4921 || [[വിറ്റാമിൻ എ അപര്യാപ്തത]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4922 || [[റുമറ്റോളജി]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4923 || [[ഐക്യ കേരളം തമ്പുരാൻ]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4924 || [[ജോൺ ശങ്കരമംഗലം]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4925 || [[പഠാൻ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4926 || [[കാർപാത്തിയൻ ബയോസ്ഫിയർ റിസർവ്]] || en || 78.1 || 21.9 || 
|-
| 4927 || [[അമലാപുരം (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4928 || [[കോർണ്ണിയൽ എൻഡോതീലിയം]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4929 || [[Swathi Sangeethotsavam]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4930 || [[കേരള ബീഫ് ഫ്രൈ]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4931 || [[മെറ്റാബോളൈറ്റ്]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4932 || [[സുഹൂർ]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4933 || [[കാൽസ്യം ബ്രോമൈഡ്]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4934 || [[പിത്തി]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4935 || [[റൈബോസ് -5-ഫോസ്ഫേറ്റ് ഐസോമെറേസ് ഡഫിഷ്യൻസി]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4936 || [[ആൽപൈഡ് ബെൽറ്റ്]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4937 || [[ഫൈക്കോളജി]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4938 || [[മനുഷ്യ അസ്ഥികൂടം]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4939 || [[ജെറാസ്കോഫോബിയ]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4940 || [[ലക്ഷ്മിപ്രിയ]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4941 || [[വാശി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4942 || [[ജെ. അലക്സാണ്ടർ]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4943 || [[Pansexuality]] || en || 78.0 || 22.0 || 
|-
| 4944 || [[കെ. ആർ. നാരായണൻ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വിഷ്വൽ സയൻസ് ആൻഡ് ആർട്സ്]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4945 || [[മാക്കി കാജി]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4946 || [[മിഡിൽ ലാമെല്ല]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4947 || [[ഊർമ്മിള യൂലി ചൌധരി]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4948 || [[കാഴ്ച ശക്തി]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4949 || [[ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4950 || [[ധാലോ]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4951 || [[മിചിയാക്കി തകാഹാഷി]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4952 || [[ഡ്രാങ്-ഡ്രങ് ഹിമാനി]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4953 || [[മെറ്റാഫൈസിസ്]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4954 || [[ഫോണോഫോബിയ]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4955 || [[റോഷൻ അബ്ദുൾ റഹൂഫ്]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4956 || [[ടെസ്‌ല (ഏകകം)]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4957 || [[കാസർകോടിന്റെ ചരിത്രം]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4958 || [[പഴഞ്ചൻ പ്രണയം]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4959 || [[ലാടമണ്ഡലി]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4960 || [[ലീല (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 77.9 || 22.1 || 
|-
| 4961 || [[Behrouz Boochani]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4962 || [[എകുഷേർ ഗാന]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4963 || [[സൈറ്റോസിൻ]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4964 || [[പാകിസ്ഥാൻ ഇന്റർനാഷണൽ എയർലൈൻസ് വിമാനം 8303]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4965 || [[പലസ്തീൻ ഗ്രിഡ്]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4966 || [[നോറോവൈറസ്]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4967 || [[Nitya Anand]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4968 || [[അജൈവ സംയുക്തം]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4969 || [[അന്താരാഷ്ട്ര നൂതനാശയസൂചിക]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4970 || [[അലൂമിനിയം സിലിക്കേറ്റ്]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4971 || [[ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്കൽ &amp; ഗൈനക്കോളജിക്കൽ സർവേ]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4972 || [[കാസിരംഗ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4973 || [[കൈതപ്പൂ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4974 || [[കൊച്ചറ]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4975 || [[ജോക്കർ (2019 ഫിലിം)]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4976 || [[ഡാംഗി പശു]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4977 || [[നെക്ടർ ഗൈഡ്]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4978 || [[ഫോട്ടോപിക് കാഴ്ച]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4979 || [[മഴവിൽക്കൂടാരം]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4980 || [[മാറ്റിന നദി]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4981 || [[മൈലാഞ്ചി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4982 || [[സംഭവം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4983 || [[സിബിഐ 5: ദ ബ്രെയിൻ]] || en || 77.8 || 22.2 || 
|-
| 4984 || [[ഇഖ്ഷീദിദ് രാജവംശം]] || en || 77.7 || 22.3 || 
|-
| 4985 || [[.DGN]] || en || 77.7 || 22.3 || 
|-
| 4986 || [[Parveena Ahanger]] || en || 77.7 || 22.3 || 
|-
| 4987 || [[തൂൺപാലം]] || en || 77.7 || 22.3 || 
|-
| 4988 || [[ചിലവ്]] || en || 77.7 || 22.3 || 
|-
| 4989 || [[മീഥൈൽ ബെൻസോയേറ്റ്]] || en || 77.7 || 22.3 || 
|-
| 4990 || [[രാഗമാലിക]] || en || 77.7 || 22.3 || 
|-
| 4991 || [[ഹോർ-ആഹ]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4992 || [[കൊത്തുപണി]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4993 || [[ശ്രുതി മേനോൻ]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4994 || [[ഹെർപറ്റോളജി]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4995 || [[വിനോദസഞ്ചാരം]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4996 || [[Gongylus gongylodes]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4997 || [[ദേവ അഗുങ്]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4998 || [[സോഡിയം പെറോക്സൈഡ്]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 4999 || [[പായിതഹ്ത് അബ്ദുൽഹമീദ്]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 5000 || [[ഒപ്റ്റിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 5001 || [[ഗോഡ്ഡെതി മാധവി]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 5002 || [[മ്യൂക്കോർമൈക്കോസിസ്]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 5003 || [[ആൽബെർട് ഫ്രാൻസിസ് ബ്ലേക്കെഷ്ലി]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 5004 || [[ഓപ്പൺ ഡാറ്റ]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 5005 || [[വിജയനഗരം (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം).]] || en || 77.6 || 22.4 || 
|-
| 5006 || [[നടത്തം]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5007 || [[ക്വിനൈൻ]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5008 || [[ഐസോലേഷൻ വാർഡ്]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5009 || [[റെറ്റിനൽ പിഗ്മെൻറ് എപ്പിത്തീലിയം]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5010 || [[ഗ്ലാക്സോസ്മിത്ത്ക്ലൈൻ]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5011 || [[ക്ലാസ് റൂം (ആപ്പിൾ)]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5012 || [[പ്രോട്ടോസുവോളജി]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5013 || [[നജ്ല അൽ-സോൻബോലി]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5014 || [[ലീഡ്സ് യുണൈറ്റഡ് എഫ്.സി.]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5015 || [[Panangipalli Venugopal]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5016 || [[ലെൻസ് (ചെടി)]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5017 || [[സ്റ്റിൽ ലൈഫ് ഫോട്ടോഗ്രഫി]] || en || 77.5 || 22.5 || 
|-
| 5018 || [[ഇതും ഒരു ജീവിതം]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5019 || [[കരാർ മാനേജ്‍മെൻറ്]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5020 || [[Ragini Nandwani]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5021 || [[കോസ്റ്റ കോഫി]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5022 || [[നിവേദ്യം (1978 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5023 || [[സിൽവർ അയോഡേറ്റ്]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5024 || [[K Arun Prakash]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5025 || [[ഇക്സോണാന്തേസീ]] || en || 77.4 || 33.3 || 
|-
| 5026 || [[തടിയൂർ]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5027 || [[വാണിയമ്പലം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5028 || [[Brownea grandiceps]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5029 || [[റെജീന കിംഗ്]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5030 || [[നാൻറ്റൗ സിറ്റി]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5031 || [[അൽത്താഫ് സലീം]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5032 || [[പുരി (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 77.4 || 22.6 || 
|-
| 5033 || [[കൊക്കച്ചാൽ]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5034 || [[Sujini embroidery work of Bihar]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5035 || [[അമ്മക്കിളിക്കൂട്]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5036 || [[ബുറാ കഥ]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5037 || [[വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5038 || [[ബ്രയോളജി]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5039 || [[സിന്ധി പശു]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5040 || [[അനുരാധപുര മഹാ വിഹാരം]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5041 || [[Lalgudi Vijayalakshmi]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5042 || [[Marlon Jackson]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5043 || [[ആലക്കോട്, ഇടുക്കി]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5044 || [[കഥ, സംവിധാനം കുഞ്ചാക്കോ]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5045 || [[നൌഗോംഗ് ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5046 || [[വിദ്യാർത്ഥികളേ ഇതിലേ ഇതിലേ]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5047 || [[ഷംല ഹംസ]] || en || 77.3 || 22.7 || 
|-
| 5048 || [[മഴക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പ്രാർത്ഥന]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5049 || [[താൻ വിൻ]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5050 || [[ടി. എം. ശശി]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5051 || [[Xeno-canto]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5052 || [[Kiritkumar Mansukhlal Acharya]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5053 || [[സേവ് ലക്ഷദ്വീപ് കാമ്പയിൻ]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5054 || [[ഇക്ബാൽ സിംഗ് ചഹൽ]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5055 || [[ഇലപ്പള്ളി]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5056 || [[മിസ്സി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5057 || [[ടി.വി. ദേവരാജൻ]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5058 || [[Seaspiracy]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5059 || [[തുമ്മപുടി]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5060 || [[ചാർമിള]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5061 || [[കണ്ടിന്യുവസ്‌ലി വേരിയബിൾ ട്രാൻസ്മിഷൻ]] || en || 77.2 || 22.8 || 
|-
| 5062 || [[കൊച്ചി ഹാറൂണോ അത്ലറ്റിക് സ്റ്റേഡിയം]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5063 || [[ബഖ്തേഗൻ തടാകം]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5064 || [[സാംബ (കലാരൂപം)]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5065 || [[ആന്റി–വാസ്കുലർ എൻഡോതീലിയൽ ഗ്രോത്ത് ഫാക്ടർ തെറാപ്പി]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5066 || [[എപ്പിഗ്ലോട്ടിസ്]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5067 || [[ദേശീയ ജിയോളജിക്കൽ സ്മാരകങ്ങൾ]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5068 || [[സൃഷ്ടി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5069 || [[സൈ-ഹബ്]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5070 || [[മെബെൻഡാസോൾ]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5071 || [[ഉജിർ സിംഗ് ഥാപ്പ]] || en || 77.1 || 22.9 || 
|-
| 5072 || [[National Secular Conference]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5073 || [[രംഗസ്വാമി ശ്രീനിവാസൻ]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5074 || [[പൊട്ടാസ്യം ഓക്സൈഡ്]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5075 || [[ആദിത്യപുരം സൂര്യക്ഷേത്രം]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5076 || [[Udhampur (Lok Sabha constituency)]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5077 || [[കൊട്ടാരക്കര തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5078 || [[പാകിസ്താൻ, ഇന്ത്യ]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5079 || [[കാത്രിൻ ഡി. സള്ളിവൻ]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5080 || [[മരിക്കാനുള്ള അവകാശം]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5081 || [[കമൽജീത് സെഹ്റാവത്ത്]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5082 || [[ടോക്സിസിറ്റി]] || en || 77.0 || 23.0 || 
|-
| 5083 || [[ഹലാൽ ടൂറിസം]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5084 || [[നെമറ്റോളജി]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5085 || [[ആന്റിമൈക്രോബയൽ കീമോതെറാപ്പി]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5086 || [[ഇൻസോമ്നിയ]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5087 || [[ഗൈനോപീഡിയ]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5088 || [[ചുനക്കര]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5089 || [[തായിൽ ജോൺ ചെറിയാൻ]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5090 || [[ദിൽ‌ഹാര ഫെർണാണ്ടോ]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5091 || [[പുഴ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5092 || [[മാടപ്പള്ളി]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5093 || [[റോൾസ്-റോയ്‌സ് മോട്ടോർ കാർസ്]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5094 || [[വിജയ് ഹൻസ്ഡ]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5095 || [[വീരൻ (നടൻ)]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5096 || [[യോനിയിലെ യീസ്റ്റ് അണുബാധ]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5097 || [[വർണ്യത്തിൽ ആശങ്ക]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5098 || [[ത്രിദേവി]] || en || 76.9 || 23.1 || 
|-
| 5099 || [[Gelsenkirchen]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5100 || [[ഇൻഡിക്കേഷൻ (വൈദ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5101 || [[ദിവ്യ ഗോകുൽനാഥ്]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5102 || [[ശിവശക്തി പോയിന്റ്]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5103 || [[കിബ്ബേ]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5104 || [[അലിഷ ചിനായ്]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5105 || [[ശശാങ്ക് സുബ്രഹ്മണ്യം]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5106 || [[വാക്സിനാൽ തടയാൻ കഴിയുന്ന രോഗം]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5107 || [[പുഷ്യരാഗം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5108 || [[Uma Bharani]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5109 || [[പാലക്കുഴ]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5110 || [[റോസ് ബംഗാൾ]] || en || 76.8 || 23.2 || 
|-
| 5111 || [[കൊസാക്കുകൾ]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5112 || [[മദാലസ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5113 || [[മാഗ്നിഫൈയിംഗ് ഗ്ലാസ്]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5114 || [[കീർത്തന ശബരീഷ്]] || en || 76.7 || 9.3 || 
|-
| 5115 || [[വിട്രിയസ് അറ]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5116 || [[COVID-19 pandemic in Madhya Pradesh]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5117 || [[ഗ്രോക്കിപീഡിയ]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5118 || [[വിശ്വജിത് ഗുപ്ത]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5119 || [[യൂറോളജി]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5120 || [[ഹിമേഷ് പട്ടേൽ]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5121 || [[ചേർത്തല തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 76.7 || 23.3 || 
|-
| 5122 || [[Ramesh Kumar (nephrologist)]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5123 || [[എയർലി റെഡ് ഫ്ലെഷ്]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5124 || [[ഫോട്ടോപീരിയോഡിസം]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5125 || [[ഗയോർഗ് ജോക്വിം റെറ്റിക്കസ്]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5126 || [[സൈക്യാട്രി]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5127 || [[ന്യുമോകോക്കൽ കൺജുഗേറ്റ് വാക്സിൻ]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5128 || [[ഫ്രഷ് ഫ്രോസൺ പ്ലാസ്മ]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5129 || [[മിഴിനീർപൂവുകൾ]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5130 || [[ശൈഖ് മൻസൂർ ബിൻ സായിദ് അൽ നെഹ് യാൻ]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5131 || [[സ്കോട്ടോപിക് കാഴ്ച]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5132 || [[പാലൂർക്കാവ്]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5133 || [[ബൈഫോബിയ]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5134 || [[സുബി സുരേഷ്]] || en || 76.6 || 23.4 || 
|-
| 5135 || [[അകുമാഡുഗുല മനമ്പുചവാടി വെങ്കടസുബ്ബയ്യർ]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5136 || [[ഭഗത് ഫൂൽ സിങ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5137 || [[ല്യൂട്ടീൻ]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5138 || [[ശേഷാചലം മലനിരകൾ]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5139 || [[ആംസ്‌ലർ ഗ്രിഡ്]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5140 || [[കാലനേമി]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5141 || [[നർക്കോട്ടിക് ഡ്രഗ്സ് ആന്റ് സൈക്കോട്രാപിക് സബ്സ്റ്റൻസസ് ആക്റ്റ് (എസ്റ്റോണിയ)]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5142 || [[ബന്ന ഗുപ്ത]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5143 || [[മാർവെൽ എന്റർടെയ്ൻമെന്റ്]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5144 || [[സൂപ്പർ സിരെയ്ന വേൾഡ്‍വൈഡ് 2014]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5145 || [[നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 76.5 || 44.6 || 
|-
| 5146 || [[ബാനു മുഷ്താഖ്]] || en || 76.5 || 23.5 || 
|-
| 5147 || [[പ്യൂപ്പിലറി ലൈറ്റ് റിഫ്ലെക്സ്]] || en || 76.4 || 23.6 || 
|-
| 5148 || [[ഇക്കിഗായ്]] || en || 76.4 || 23.6 || 
|-
| 5149 || [[അരുൾമിഗു സുബ്രഹ്മണ്യ സ്വാമി ക്ഷേത്രം, തിരുച്ചെന്തൂർ]] || en || 76.4 || 23.6 || 
|-
| 5150 || [[കാലാവസ്ഥ വ്യതിയാന പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്ര കോളേജ്]] || en || 76.4 || 23.6 || 
|-
| 5151 || [[അഗ്ഗോൾ തടാകം]] || en || 76.4 || 23.6 || 
|-
| 5152 || [[ലാക്രിമൽ കാറങ്കിൾ]] || en || 76.4 || 23.6 || 
|-
| 5153 || [[Ada Rogovtseva]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5154 || [[ഐസോസയാനിക് ആസിഡ്]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5155 || [[ബി. സുദർശൻ റെഡ്ഡി]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5156 || [[മധുരസ്വപ്നം .]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5157 || [[2018 ഏഷ്യാകപ്പ്]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5158 || [[ഒ. പി. ശർമ്മ (ഫോട്ടോഗ്രാഫർ)]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5159 || [[ടോണോമെട്രി]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5160 || [[പനയോട പൊയിരാസി]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5161 || [[സുരേഷ് പിള്ള]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5162 || [[ഹിരണ്യ പെയ്റിസ്]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5163 || [[Star Movies India]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5164 || [[തെമുൽജി ഭികാജി നരിമാൻ]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5165 || [[ന്യുമോകോക്കൽ പോളിസാക്കറൈഡ് വാക്സിൻ]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5166 || [[ശീതപ്പാൽ]] || ta || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5167 || [[Mamiyil Sabu]] || en || 76.3 || 23.7 || 
|-
| 5168 || [[ആശ ഡി വോസ്]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5169 || [[കിഴക്കൻ ജക്കാർത്ത]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5170 || [[ദ നമ്പേഴ്സ് (വെബ്സൈറ്റ്)]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5171 || [[ശ്രീ രമണാശ്രമം]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5172 || [[അമിതകാമാസക്തി]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5173 || [[ഇമ്മാനുവെൽ ഷാർപാന്തിയേ]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5174 || [[പൂനം സലോത്ര]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5175 || [[Vittal Ramamurthy]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5176 || [[Rustomji Bomanji Billimoria]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5177 || [[അനാമിക (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5178 || [[കാരിക്കോട് (ഇടുക്കി)]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5179 || [[ബെഗോണിയ മലബാറിക്ക]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5180 || [[മെലിറ്റോളജി]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5181 || [[മോഷൻ ഗ്രാഫിക്സ്]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5182 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഔറംഗബാദ്]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5183 || [[Myrtales]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5184 || [[ജൊഹാൻ ബെയർ]] || en || 76.2 || 23.8 || 
|-
| 5185 || [[സെർവിസിറ്റിസ്]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5186 || [[കെ. ശങ്കര വാര്യർ]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5187 || [[തിരുവാണിയൂർ]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5188 || [[Choroid]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5189 || [[Otorhinolaryngology]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5190 || [[ജയരാജ് വിജയ്]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5191 || [[സെവൻ മോസ്ക്സ്]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5192 || [[മുത്തശ്ശിക്കൊരു മുത്ത്]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5193 || [[1959 ലെ ടിബറ്റൻ പ്രക്ഷോഭം]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5194 || [[വഴുതനങ്ങ വറുത്തത്]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5195 || [[അന്താരാഷ്ട്ര പരിഭാഷാ ദിനം]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5196 || [[ഇന്ത്യയിലെ ബീച്ചുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5197 || [[മാർഗരറ്റ് ഐഡ ബാൽ‌ഫോർ‌]] || en || 76.1 || 23.9 || 
|-
| 5198 || [[Randy Jackson (Jacksons singer)]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5199 || [[അബുമാസാർ]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5200 || [[ദാബിനെത്ത്]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5201 || [[ബസ്തർ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5202 || [[വാണിയംകുളം]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5203 || [[സെന്റ് ജോസഫ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5204 || [[R Vaishali]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5205 || [[നാസി ഉലം]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5206 || [[ഗൊലോവിൻ-സിവറ്റ്‌സെവ് പട്ടിക]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5207 || [[പ്രേം പ്രകാശ്]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5208 || [[അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5209 || [[ബ്ലാക്ക് ഡോൾഫിൻ ജയിൽ]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5210 || [[യൂറോപ്യൻ മെഡിസിൻസ് ഏജൻസി]] || en || 76.0 || 24.0 || 
|-
| 5211 || [[മുഹമ്മദ് ഹനീഫ]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5212 || [[Euphorbia heterophylla]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5213 || [[Rajan Saxena (physician)]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5214 || [[കെടെച്ച്]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5215 || [[മൊണുമെന്റ് റ്റു ദി ലബോറട്ടറി മൗസ്]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5216 || [[റോസെ പ്രഭു]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5217 || [[സേട്ട് നാഗ് ജീ ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റ്]] || en || 75.9 || 22.4 || 
|-
| 5218 || [[ചിത്പവൻ]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5219 || [[ജെ. വിജയ]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5220 || [[ത്രിപുര വെസ്റ്റ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 75.9 || 24.1 || 
|-
| 5221 || [[ജലീയ ലായനി]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5222 || [[ലിഡിയ വീവേഴ്സ്]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5223 || [[Clerodendrum chinense]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5224 || [[ഇന്റർനാഷണൽ സിസ്റ്റം ഓഫ് ക്വാണ്ടിറ്റീസ്]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5225 || [[രോഗനിർണയം]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5226 || [[ശ്രീ (നടൻ)]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5227 || [[ചില്ലി ഗ്രനേഡ്]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5228 || [[പുളിയൻമല]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5229 || [[Ravi Kannan R]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5230 || [[നെഫ്രോളജി]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5231 || [[സെമ്പിയൻ മഹാദേവി]] || en || 75.8 || 24.2 || 
|-
| 5232 || [[ടോക്സിക്കോളജി]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5233 || [[കെ. പ്രവീൺ കുമാർ]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5234 || [[വപ്പുഴ]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5235 || [[അപ്ലൈഡ് കൈനസിയോളജി]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5236 || [[46° ഹാലോ]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5237 || [[Al Sharpton]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5238 || [[കാട്ടിലെ പാട്ട്]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5239 || [[ജെയിംസ് മക്അവോയ്]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5240 || [[ലെപിരുഡിൻ]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5241 || [[വൈകി വന്ന വസന്തം]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5242 || [[നന്ദു]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5243 || [[ഫാൾസ് സൺസെറ്റ്]] || en || 75.7 || 24.3 || 
|-
| 5244 || [[ആശ്രയം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5245 || [[ഇസ്ലാം ബീബി]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5246 || [[സിൽവർ ടെല്യൂറൈഡ്]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5247 || [[ഹേമന്തരാത്രി]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5248 || [[ജൂഡി യീ]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5249 || [[സുനന്ദ ഗാന്ധി]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5250 || [[കിങ്ഡം (ദക്ഷിണ കൊറിയൻ ടിവി പരമ്പര)]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5251 || [[സെവൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5252 || [[ആൽഫാ ശോഷണം]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5253 || [[ജെയിംസ് ജീൻ]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5254 || [[ടി.എസ്. ജോൺ]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5255 || [[വസന്തസേന (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5256 || [[ഷെബിൻ ബെൻസൺ]] || en || 75.6 || 24.4 || 
|-
| 5257 || [[Akkarai Subhalakshmi]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5258 || [[The dose makes the poison]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5259 || [[അങ്കുരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5260 || [[റോമൻ വിക്ട്യൂക്]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5261 || [[Paederia foetida]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5262 || [[വാസു പിഷാരടി]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5263 || [[കടൽക്കാറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5264 || [[മനുഷ്യ നേത്രം]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5265 || [[12ത്ത് മാൻ  (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 75.5 || 24.5 || 
|-
| 5266 || [[അങ്ങാടിപ്പുറം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5267 || [[ഇനി അവൾ ഉറങ്ങട്ടെ]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5268 || [[സമകാലീന കല]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5269 || [[സിൽവർ അസറ്റേറ്റ്]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5270 || [[ജെന്നിഫർ എഹ്ലെ]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5271 || [[Viji Palithodi]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5272 || [[പെറ്റാലൂറിഡേ]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5273 || [[Portuguese Cistern (Mazagan)]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5274 || [[Prakash Nanalal Kothari]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5275 || [[എ.സി.എ. ഇന്റർനാഷ്ണൽ ക്രിക്കറ്റ് സ്റ്റേഡിയം]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5276 || [[നൈല ക്വാഡ്രി ബലോച്ച്]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5277 || [[ബോണി സ്ലോആൻ]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5278 || [[Hakim Syed Khaleefathullah]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5279 || [[കബളിപ്പിക്കൽ (നേത്ര ചികിത്സ)]] || en || 75.4 || 24.6 || 
|-
| 5280 || [[ഉറക്കവും പഠനവും]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5281 || [[പ്രീമെൻസ്ട്രൽ സിൻഡ്രോം]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5282 || [[യോഗ ടൂറിസം]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5283 || [[ഇന്ദ്രാണി]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5284 || [[കെ.എം. മാത്യു എസ്‌.ജെ.]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5285 || [[ഡോം മാഗ്നിഫയർ]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5286 || [[Narayana Health]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5287 || [[മുടപ്പല്ലൂർ]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5288 || [[അഫേകിയ]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5289 || [[ന്യൂപീഡിയ]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5290 || [[വി. ടി. സൂരജ്]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5291 || [[മാഗ്നിഫിക്കേഷൻ]] || en || 75.3 || 24.7 || 
|-
| 5292 || [[Echinochloa frumentacea]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5293 || [[Kaduva]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5294 || [[കനെസറ്റ്]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5295 || [[ചാമര സിൽവ]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5296 || [[ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ പുരാതന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5297 || [[മാൻ ഓഫ് ദി ഹോൾ]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5298 || [[ഒസ്‌ലം ടുറേസി]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5299 || [[ടീ ട്രീ ഓയിൽ]] || en || 75.2 || 24.8 || 
|-
| 5300 || [[ത്രിശങ്കു]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5301 || [[ഔട്ടർ ന്യൂക്ലിയാർ പാളി]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5302 || [[പീർപഞ്ചാൽ മലനിര]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5303 || [[സോഡിയം പെർകാർബണേറ്റ്]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5304 || [[Marshall M. Parks]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5305 || [[റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് മെഡിസിനിൽ സിസ്റ്റംസ് ബയോളജി]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5306 || [[ഇന്റഗ്യുമെന്ററി സിസ്റ്റം]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5307 || [[റെംഡെസിവിർ]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5308 || [[Archana Sharma (botanist)]] || en || 75.1 || 24.9 || 
|-
| 5309 || [[നേത്ര സംരക്ഷണ വിദഗ്ദ്ധർ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5310 || [[ദേവനാംപിയ തിസ്സ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5311 || [[Eastern Sporting Union]] || en || 75.0 || 18.8 || 
|-
| 5312 || [[അറക്കപ്പടി]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5313 || [[ആർട്ടെമിസ്]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5314 || [[കടയിരിപ്പ്]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5315 || [[കേന്ദ്ര സഹകരണ മന്ത്രാലയം]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5316 || [[കൊറ്റൻകുളങ്ങര ദേവീക്ഷേത്രം]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5317 || [[ക്രിസ്റ്റീന അനുൻസിയാറ്റ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5318 || [[ഗാലിയറ്റ്]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5319 || [[ചക്രായുധം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5320 || [[ജസീറ എയർവെയ്സ്]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5321 || [[ടി.കെ. നായർ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5322 || [[ദുബായ് ഷോപ്പിങ് ഫെസ്റ്റിവൽ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5323 || [[നയൻ മോംഗിയ]] || en || 75.0 || 5.0 || 
|-
| 5324 || [[നാനോവിരിഡേ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5325 || [[പേട്ട മെട്രോ നിലയം]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5326 || [[ബാബ് അൽ-ജിനാൻ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5327 || [[റെറ്റിന]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5328 || [[വാളകം, എറണാകുളം]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5329 || [[വൈപ്പിൻ വാട്ടർ മെട്രോ നിലയം]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5330 || [[ശൂന്യത (ജ്യോതിഃശാസ്ത്രം)]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5331 || [[ഷില്ലോംഗ് (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5332 || [[സിസിയം ബ്രോമൈഡ്]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5333 || [[സിൽവർ ഓക്സലേറ്റ്]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5334 || [[സെക്സോഫോബിയ]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5335 || [[ഹസ്‌നൈൻ മസൂദി]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5336 || [[ഹൈ എനർജി അസ്ട്രോണമി ഒബ്സർവേറ്ററി പ്രോഗ്രാം]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5337 || [[കാൻഡെല]] || en || 75.0 || 25.0 || 
|-
| 5338 || [[Attenuated vaccine]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5339 || [[പ്രോൺ പൊസിഷൻ]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5340 || [[ശിശു]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5341 || [[Varahi River]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5342 || [[ആംഗ്ലോ-ഫ്രഞ്ച്-റഷ്യൻ സൗഹൃദധാരണ]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5343 || [[2020 ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാല അക്രമസംഖ്യ]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5344 || [[ഹിരുഡിൻ]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5345 || [[ദി വേൾഡ് അൺസീൻ]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5346 || [[ബി. അശോക് (ഗായത്രി അശോകൻ)]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5347 || [[ഫോട്ടോഗ്രാഫർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 74.9 || 25.1 || 
|-
| 5348 || [[ഉദരം]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5349 || [[തഞ്ചാവൂർ ക്വാർട്ടറ്റ്]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5350 || [[എനിക്ക് വിശക്കുന്നു]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5351 || [[നാഗർകോവിൽ ജംഗ്ഷൻ - മംഗളൂരു ജംഗ്ഷൻ അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5352 || [[ഫർഹ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5353 || [[വെൽനസ് ടൂറിസം]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5354 || [[ഭൂത കോലം]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5355 || [[ബേരിയം അസറ്റേറ്റ്]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5356 || [[പ്രകടനകലകൾ]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5357 || [[സീലിയറി പേശി]] || en || 74.8 || 25.2 || 
|-
| 5358 || [[ആഫ്രിക്കയിലെ ലോകപൈതൃകസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 74.7 || 19.0 || 
|-
| 5359 || [[ചാങ്ഡിയോക്ഗുങ്]] || en || 74.7 || 25.3 || 
|-
| 5360 || [[കാപ്പിലറി]] || en || 74.7 || 25.3 || 
|-
| 5361 || [[തകാഷി മുറകാമി]] || en || 74.7 || 25.3 || 
|-
| 5362 || [[ശ്രീനഗർ ( ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 74.7 || 25.3 || 
|-
| 5363 || [[കാമറൂൺ തടാകം (ബ്രിട്ടീഷ് കൊളംബിയ)]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5364 || [[Johann Matthäus Bechstein]] || en || 74.6 || 9.1 || 
|-
| 5365 || [[Natarajan Chandrasekaran]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5366 || [[യൂറോപ്യൻ ജേണൽ ഓഫ് ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് &amp; ഗൈനക്കോളജി ആൻഡ് റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് ബയോളജി]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5367 || [[കലണ്ടർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5368 || [[ജെറിയാട്രിക്സ്]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5369 || [[ഗാഹ്‍നൈറ്റ്]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5370 || [[ബനാന റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ, കണ്ണറ]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5371 || [[സാംബാൽ (സംഗീതോപകരണം)]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5372 || [[മണൽ കത്രിക]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5373 || [[സുചാത ചുവാങ്ശ്രീ]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5374 || [[ഓർത്തോപ്റ്റിക്സ്]] || en || 74.6 || 25.4 || 
|-
| 5375 || [[ഉത്തരാസ്വയംവരം]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5376 || [[പല്ലവി ശേഷയ്യർ]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5377 || [[ഐമി നെഴുക്കുമഠത്തിൽ]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5378 || [[മാർവെൽ സ്റ്റുഡിയോസ്]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5379 || [[ദ്രവ ഓക്സിജൻ]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5380 || [[വിസിം നേച്ചർ റിസർവ്]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5381 || [[ഒപ്പം ഒപ്പത്തിനൊപ്പം]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5382 || [[കാർബൺ നക്ഷത്രം]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5383 || [[കൊച്ചിയുടെ അയൽപ്രദേശങ്ങൾ]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5384 || [[വൈസർ]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5385 || [[ഹം ദേഖേൻഗേ]] || en || 74.5 || 25.5 || 
|-
| 5386 || [[മെനോപോസ് (ജേണൽ)]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5387 || [[സിർസി മാരികാംബ ക്ഷേത്രം]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5388 || [[ആരും അന്യരല്ല]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5389 || [[എസ്. രാമനാഥൻ]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5390 || [[ബേരിയം ബ്രോമൈഡ്]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5391 || [[ഹുനായ്ൻ ഇബ്നു ഇസ്ഹാഖ്]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5392 || [[ഡിഗ്രി (കോൺ)]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5393 || [[സ്റ്റാർട്ട്-സ്റ്റോപ്പ് സിസ്റ്റം]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5394 || [[പണ്ഡിറ്റ് ദീൻദയാൽ ഉപാധ്യായ മെമ്മോറിയൽ ഹെൽത്ത് ആൻഡ് ആയുഷ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഛത്തീസ്ഗഢ്]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5395 || [[Photopsin]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5396 || [[സാഗരം സാക്ഷി]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5397 || [[സാൻക്ലസ്]] || en || 74.4 || 25.6 || 
|-
| 5398 || [[Mahesh Verma]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5399 || [[ഇന്ദുമതി ഗോപിനാഥ്]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5400 || [[കാർഡിയോളജി]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5401 || [[We Are the World]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5402 || [[Clerodendrum]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5403 || [[Amod Gupta]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5404 || [[J. Hareendran Nair]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5405 || [[Mistake Island]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5406 || [[लूने पैलस चतुष्कोण]] || hi || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5407 || [[കബനിഗിരി]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5408 || [[കെ. കെ. വൽസരാജ്]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5409 || [[സൗത്ത് ആഫ്രിക്കൻ ജേണൽ ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5410 || [[വിവേകാനന്ദ സേതു]] || en || 74.3 || 25.7 || 
|-
| 5411 || [[കൊല്ലങ്കോട് കൊട്ടാരം]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5412 || [[ഫാൾസ് സൺറൈസ്]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5413 || [[സ്വദേശവൽക്കരണവും വിദേശവൽക്കരണവും]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5414 || [[ആൻജിയോളജി]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5415 || [[ഐറിസ്]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5416 || [[രാഷ്ട്രീയ സ്വാസ്ഥ്യ ഭീമ യോജന]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5417 || [[അന്തഃചക്രാഭം]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5418 || [[അബ്ദുല്ല ഇബ്നു ജഹശ്]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5419 || [[സപ്തകക്ഷിമുന്നണി]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5420 || [[പാറത്തോട് (ഇടുക്കി)]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5421 || [[Anil Kumari Malhotra]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5422 || [[Standard atomic weight]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5423 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ജമ്മു]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5424 || [[മിടുക്കി പൊന്നമ്മ]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5425 || [[പോവിഡോൺ-അയഡിൻ]] || en || 74.2 || 25.8 || 
|-
| 5426 || [[Serhii Bukovskyi]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5427 || [[കുറ്റവും ശിക്ഷയും (2022 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5428 || [[എൽ.എ. രവി വർമ്മ]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5429 || [[ഇലക്ട്രോറെറ്റിനോഗ്രഫി]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5430 || [[പമ്പൈ]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5431 || [[Balswarup Choubey]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5432 || [[Harry F. Noller]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5433 || [[ഭോംഗിർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5434 || [[വടക്കേക്കര]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5435 || [[കനൈൻ ഗ്ലോക്കോമ]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5436 || [[കിരിബാത്ത്]] || en || 74.1 || 25.9 || 
|-
| 5437 || [[ഗ്നാവ സംഗീതം]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5438 || [[മീഥൈൽ അസറ്റേറ്റ്]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5439 || [[കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രശസ്തരായ വ്യക്തികളുടെ പട്ടിക]] || en || 74.0 || 24.7 || 
|-
| 5440 || [[2026 ഫിഫ വേൾഡ് കപ്പ്]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5441 || [[അന്താരാഷ്ട്ര ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ വിരുദ്ധ ദിനം]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5442 || [[മെറിഡിത്ത് മിങ്ക്ലർ]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5443 || [[ബംഗാളൂരു എഫ്.സി. കളിക്കാരുടെ പട്ടിക]] || en || 74.0 || 14.8 || 
|-
| 5444 || [[ഉമ ആനന്ദ്]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5445 || [[എഡിംഗ്ടൺ ലുമിനോസിറ്റി]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5446 || [[ബാനു   അസ്ലം]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5447 || [[വാക്സ്‍ആർട്ട്]] || en || 74.0 || 26.0 || 
|-
| 5448 || [[ആര്യഭട്ട റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഒബ്സർവേഷണൽ സയൻസസ്]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5449 || [[Subrat Kumar Acharya]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5450 || [[മുനവ്വർ ഫാറൂഖി]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5451 || [[മെസോപിക് കാഴ്ച]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5452 || [[Insurance Institute of India]] || ta || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5453 || [[അലൂമിനിയം അയോഡൈഡ്]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5454 || [[ഒപ്റ്റിക് നാഡി]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5455 || [[കഹ്ബാബ് ഇബ്ൻ അൽ-അരാട്ട്]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5456 || [[ചാരുമതി രാമചന്ദ്രൻ]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5457 || [[ജാഫർ ഇടുക്കി]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5458 || [[ലെൻസ്‍മീറ്റർ]] || en || 73.9 || 26.1 || 
|-
| 5459 || [[അശ്വിനി കുമാർ (പോലീസ് ഓഫീസർ)]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5460 || [[ഡിസോ]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5461 || [[ലില്ലി തോമസ്]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5462 || [[ലോക കൊതുക് ദിനം]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5463 || [[ബെറ്റർ കോൾ സോൾ]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5464 || [[പീഡിയാട്രിക്സ്]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5465 || [[ഐൻ‌സ്റ്റൈൻ ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5466 || [[മഗ്നീഷ്യം ഹൈഡ്രൈഡ്]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5467 || [[ദിക്വെല്ല]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5468 || [[നീലകണ്ഠൻ വേലിത്തത്ത]] || en || 73.8 || 26.2 || 
|-
| 5469 || [[സന്ധ്യ റായ്]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5470 || [[കൺപോള]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5471 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1957)]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5472 || [[സുബ്ബാരായ ശാസ്ത്രി]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5473 || [[T. S. Soundram]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5474 || [[ഡൽഹിയിലെ കൊറോണ വൈറസ് ബാധ 2020]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5475 || [[ദൃശ്യ കലകൾ]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5476 || [[ഇൻഡോർ ഷൂട്ടിംഗ് റേഞ്ച്, കൊല്ലം]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5477 || [[കരിപ്പ്രാക്കാട]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5478 || [[മച്ചോയ് പീക്ക്]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5479 || [[രാമു (നടൻ)]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5480 || [[സൂപ്പർ സിരെയ്ന വേൾഡ്‍വൈഡ് 2018]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5481 || [[Savitribai Phule Pune University]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5482 || [[ആംബ്ലിയോപ്പിയ]] || en || 73.7 || 26.3 || 
|-
| 5483 || [[ജി.എ.കെ. ലോഹാനി]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5484 || [[Dam failure]] || en || 73.6 || 22.6 || 
|-
| 5485 || [[വഖഫ് ഭേദഗതി ബിൽ, 2024]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5486 || [[കാൽസ്യം അയോഡൈഡ്]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5487 || [[ഗ്രേ നെക്ഡ് ബൻടിംഗ്]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5488 || [[കിങ് ഡേവിഡ് ഹോട്ടൽ ബോംബിങ്]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5489 || [[നസ്രുൾ ഗീതി]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5490 || [[ജെർമേനിയം ഡൈക്ലോറൈഡ്]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5491 || [[കുതിരാൻ‌ തുരങ്കം]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5492 || [[ഗോൾഡൻ ബ്രിഡ്ജ്]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5493 || [[ഗർഭാവസ്ഥയിലെ രക്താതിമർദ്ദം (ജേണൽ)]] || en || 73.6 || 26.4 || 
|-
| 5494 || [[ചാർളപ്പള്ളി-തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5495 || [[നിയോനറ്റോളജി]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5496 || [[സീലിയറി ബോഡി]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5497 || [[പട്രീഷ്യ ഫ്ലിന്റ് ബോർൺസ്]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5498 || [[അരുണ മൊഹന്തി]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5499 || [[ഒറ്റയാൾ പട്ടാളം]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5500 || [[കാൽസ്യം സയനൈഡ്]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5501 || [[Tsering Landol]] || en || 73.5 || 26.5 || 
|-
| 5502 || [[തിബൗട്ട് കോർട്ടോയിസ്]] || en || 73.4 || 26.6 || 
|-
| 5503 || [[കില്ലൻട്രിങ്കൻ ലൈറ്റ്ഹൗസ്]] || en || 73.4 || 26.6 || 
|-
| 5504 || [[ടെറി ക്ലീൻ]] || en || 73.4 || 26.6 || 
|-
| 5505 || [[രാജസ്ഥാനിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 73.4 || 8.4 || 
|-
| 5506 || [[ഡോറ ലഷ്]] || en || 73.4 || 26.6 || 
|-
| 5507 || [[ഡോംഗ്രി ടു ദുബായ്ഃ മുംബൈ മാഫിയയുടെ ആറ് പതിറ്റാണ്ടുകൾ]] || en || 73.4 || 26.6 || 
|-
| 5508 || [[57 കുളമാണിക്കം പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5509 || [[List of most-followed Twitter accounts]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5510 || [[അവിട്ടത്തൂർ]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5511 || [[കോൺഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ആഫ്രിക്കൻ ഫുട്ബോൾ]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5512 || [[ഗരുഡപ്പൂവ്]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5513 || [[ചുവന്ന വിത്തുകൾ]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5514 || [[ചൈനീസ് സെന്റർ ഫോർ ഡിസീസ് കണ്ട്രോൾ ആന്റ് പ്രിവൻഷൻ]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5515 || [[തലക്കാട്]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5516 || [[മായാ കൃഷ്ണ റാവു]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5517 || [[മേരിബെത്ത് ഡൗച്ചർ]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5518 || [[യാക്വേക്ക്]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5519 || [[വീണപൂവ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5520 || [[സ്വാമി വിവേകാനന്ദ പ്ലാനറ്റേറിയം]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5521 || [[സർക്കാർ ദാദ]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5522 || [[കണ്ടിന്യുവസ് വൂണ്ട് ഇൻഫിൽട്രേഷൻ]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5523 || [[പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന ലോഞ്ച് വെഹിക്കിൾ ലാൻഡിംഗ് പരീക്ഷണം]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5524 || [[സൈബീരിയൻ റൂട്ട്]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5525 || [[2020 ബെംഗളൂരു കലാപം]] || en || 73.3 || 26.7 || 
|-
| 5526 || [[വീണ നന്ദകുമാർ]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5527 || [[Shiv Narain Kureel]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5528 || [[അക്രോണിസ്]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5529 || [[കതിരൂർ ഗുരുക്കൾ]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5530 || [[ബിരിയാണി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5531 || [[ഡി.എൻ.എ യുടെ ചുറ്റുഗോവണി മാതൃക]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5532 || [[സിൽവർ ഡൈക്രോമേറ്റ്]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5533 || [[അൺസ്റ്റോപ്പബിൾ (2018 സിനിമ)]] || en || 73.2 || 26.8 || 
|-
| 5534 || [[കൺജങ്റ്റൈവ]] || en || 73.1 || 26.9 || 
|-
| 5535 || [[അനുഗ്രഹീതൻ ആന്റണി]] || en || 73.1 || 26.9 || 
|-
| 5536 || [[ദുർഗ് (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 73.1 || 26.9 || 
|-
| 5537 || [[രാജപരമ്പര (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 73.1 || 26.9 || 
|-
| 5538 || [[മുഹമ്മദ് ബിൻ നായിഫ്]] || en || 73.1 || 26.9 || 
|-
| 5539 || [[ഇൻട്രാഒക്യുലർ ലെൻസ്]] || en || 73.1 || 26.9 || 
|-
| 5540 || [[ഓട്ടോഡെസ്ക്]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5541 || [[അനബീന]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5542 || [[പൂച്ചയ്ക്കൊരു മൂക്കുത്തി]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5543 || [[രുചി മുകുളങ്ങൾ]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5544 || [[ഉക്കടം തടാകം]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5545 || [[കല്ലൂർക്കാട്]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5546 || [[ത്രിപുര മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] || ta || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5547 || [[ബോസിയ ഓർനാറ്റ]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5548 || [[ജീൻ വെബ്സ്റ്റർ]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5549 || [[ഡെനറ്റോണിയം]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5550 || [[ഹലീമ ഷക്കൂർ-സ്റ്റിൽ]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5551 || [[ഫോട്ടോ 51]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5552 || [[അന്വേഷാ മൊഹന്ത]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5553 || [[ഫ്രീഡം പാർക്ക്, ബെംഗളൂരു]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5554 || [[വംഗ ഗീത വിശ്വനാഥ്]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5555 || [[ടി കെ ഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർ]] || en || 73.0 || 27.0 || 
|-
| 5556 || [[പ്രിയാനി ജയസിംഹെ]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5557 || [[ഭലൈഅന]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5558 || [[ഹെൻറി (ഏകകം)]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5559 || [[ദവാർ ബക്ഷ്]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5560 || [[നിർജ്ജീവ വാക്സിൻ]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5561 || [[നിലൂഫെർ ദെമിർ]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5562 || [[റീറ്റ്ബെർഗ് മ്യൂസിയം, സൂറിച്ച്]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5563 || [[വി. ശശികുമാർ]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5564 || [[ഗൂഗിൾ ഹാങ്ഔട്ട്സ്]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5565 || [[കേരളത്തിലെ മുസ്ലീങ്ങളുടെ ഇടയിലുള്ള ശൈശവവിവാഹം]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5566 || [[ഹൈഡ്രജൻ അയോഡൈഡ്]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5567 || [[ഇൽകെ ഗുണ്ടോഗൻ]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5568 || [[എം.കെ. മുഖർജി]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5569 || [[B. Paul Thaliath]] || en || 72.9 || 27.1 || 
|-
| 5570 || [[സിൽവർ അയഡൈഡ്]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5571 || [[മധുരനാരങ്ങ]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5572 || [[ഫോവിയ സെൻട്രാലിസ്]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5573 || [[Billie Eilish]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5574 || [[ഉല്ലാസ് കോവൂർ]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5575 || [[ചേരി ടൂറിസം]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5576 || [[മൈക്രോഗ്രാഫ്]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5577 || [[കുടൽ പരാദബാധ]] || en || 72.8 || 27.2 || 
|-
| 5578 || [[കോൺകോളജി]] || en || 72.7 || 27.3 || 
|-
| 5579 || [[പൊന്നനിയത്തി]] || en || 72.7 || 27.3 || 
|-
| 5580 || [[ശ്രീ നാരായണഗുരു ജയന്തി]] || en || 72.7 || 27.3 || 
|-
| 5581 || [[സെറ (നടി)]] || en || 72.7 || 9.1 || 
|-
| 5582 || [[സ്കിന്റിലേറ്റിങ് സ്കോട്ടോമ]] || en || 72.7 || 27.3 || 
|-
| 5583 || [[വിസർജ്ജനം സംബന്ധിച്ച ഇസ്ലാമിക മര്യാദകൾ]] || en || 72.7 || 27.3 || 
|-
| 5584 || [[Afar Triangle]] || en || 72.7 || 27.3 || 
|-
| 5585 || [[ഗ്ലോറിയ ലിം]] || en || 72.7 || 27.3 || 
|-
| 5586 || [[ഓറ സെറാറ്റ]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5587 || [[ശഅബാൻ 15]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5588 || [[റോഹ്തക് ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5589 || [[വി. എസ്. ജോയ്]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5590 || [[ഒപ്റ്റോമെട്രി]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5591 || [[അമ്മ അമ്മായിയമ്മ]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5592 || [[നിലീന എബ്രഹാം]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5593 || [[ഗീതാഞ്ജലി ശ്രീ]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5594 || [[ഫോളിയോൾ]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5595 || [[ക്ലിനിക്കൽ ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5596 || [[ഗുൽബർഗ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5597 || [[പോഷണം]] || en || 72.6 || 27.4 || 
|-
| 5598 || [[Acidity regulator]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5599 || [[ഖലീഫ രാജകുടുംബം]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5600 || [[മേ വാങ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5601 || [[ഖെം ഷഹാനി]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5602 || [[വിന്നിത്സ ദേശീയ മെഡിക്കൽ സർവകലാശാല എൻ . ഐ. പിറോഗോവ]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5603 || [[സോഡിയം അലുമിനേറ്റ്]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5604 || [[ദാമൻ, ഡിയു (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5605 || [[ബാക്ക്പാക്കിങ്ങ് (യാത്ര)]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5606 || [[ഷഹീദ് ഹസൻ ഖാൻ മേവാട്ടി ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 72.5 || 27.5 || 
|-
| 5607 || [[സഫ്ദർ ജംഗ്]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5608 || [[പായിപ്ര രാധാകൃഷ്ണൻ]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5609 || [[പ്രകാശ തീവ്രത]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5610 || [[ഗൈനക്കോളജിക് ഓങ്കോളജി (ജേണൽ)]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5611 || [[പ്രമേഹരോഗികളുടെ ആഹാരക്രമസംഖ്യ]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5612 || [[ഇസ്പാറ്റ് പോസ്റ്റ് ഗ്രാജ്വേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ആൻഡ് സൂപ്പർ സ്പെഷ്യാലിറ്റി ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5613 || [[കെ. ജയന്ത്]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5614 || [[ജോഡി വിറ്റേക്കർ]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5615 || [[തൃപ്രയാർ സ്പോർട്സ് ആന്റ് ഗെയിംസ് അസോസിയേഷൻ ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5616 || [[രാജേഷ് മാധവൻ]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5617 || [[വിളപ്പുറം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5618 || [[ടോപിക്കൽ അനസ്തെറ്റിക്]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5619 || [[അസ്താദ് ദേബൂ]] || en || 72.4 || 27.6 || 
|-
| 5620 || [[Laishram Nabakishore Singh]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5621 || [[ആൾമാറാട്ടം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5622 || [[കലാമിൻ]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5623 || [[സി. അജയപ്രസാദ്]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5624 || [[മെലിസ റോസെൻബെർഗ്]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5625 || [[പഞ്ചാബ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5626 || [[കാൽസ്യം ഫോസ്ഫൈഡ്]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5627 || [[മല്ലാടി ബ്രദേഴ്സ്]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5628 || [[മൈ ഡിയർ മുത്തച്ഛൻ]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5629 || [[ഇന്റർനാഷണൽ നോൺപ്രോപ്രൈറ്ററി നെയിം]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5630 || [[അവിശ്വാസ പ്രമേയം]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5631 || [[നിഷ്നെകാംസ്ക് റിസർവോയർ]] || en || 72.3 || 27.7 || 
|-
| 5632 || [[മണിപ്പൂരിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 72.2 || 3.0 || 
|-
| 5633 || [[ദോഫാർ ഗവർണറേറ്റ്]] || en || 72.2 || 27.8 || 
|-
| 5634 || [[കോർണ്ണിയൽ എപ്പിത്തീലിയം]] || en || 72.2 || 27.8 || 
|-
| 5635 || [[ബുറെവി ചുഴലിക്കാറ്റ്]] || en || 72.2 || 27.8 || 
|-
| 5636 || [[Trabecular meshwork]] || en || 72.2 || 27.8 || 
|-
| 5637 || [[ആയവന]] || en || 72.2 || 27.8 || 
|-
| 5638 || [[ഊൺ ചിയു സെങ്]] || en || 72.2 || 27.8 || 
|-
| 5639 || [[ജാവൻ സംസ്കാരം]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5640 || [[ക്രിസ്റ്റീൻ കോയ് വിന്റർബോൺ]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5641 || [[പംകിൻ ദ്വീപ്]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5642 || [[ബാരിയാട്രിക്സ്]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5643 || [[ലാക്റ്റിക് ആസിഡ്]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5644 || [[കാൾ ജെറാർഡ് മെക്ഹ്യൂ]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5645 || [[ഡാർവിന്റെ പരിണാമം]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5646 || [[ചൈനയിലെ സൂപ്പർകമ്പ്യൂട്ടിംഗ്]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5647 || [[ലൈംഗികാഭിലാഷമില്ലായ്മ]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5648 || [[സബായൻസ്]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5649 || [[ആൻഡ്രിയ എം. ഘെസ്]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5650 || [[പ്ലാങ്ക്ടോളജി]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5651 || [[മിഷാൽ ബിൻത് ഫഹദ് അൽ സൗദ്]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5652 || [[എഡ്വേർഡ് മായ]] || en || 72.1 || 13.3 || 
|-
| 5653 || [[കൗച്ചിംഗ് (നേത്ര ശസ്ത്രക്രിയ)]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5654 || [[ദ ക്വീൻസ് ഗാംബിറ്റ് (മിനിപരമ്പര)]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5655 || [[Kanker (Lok Sabha constituency)]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5656 || [[ഛോട്ടാഉദയ്പുർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5657 || [[ഡി സി കിഴക്കേമുറി ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 72.1 || 27.9 || 
|-
| 5658 || [[നാസി കുനിംഗ്]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5659 || [[ഗ്യാസ് ലേസർ]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5660 || [[എം.എസ് രാമയ്യ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5661 || [[ഇയർ ഓഫ് ഡയോനിഷ്യസ്]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5662 || [[ആന്റിഫീഡന്റ്]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5663 || [[കഫീൻ ആസക്തി]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5664 || [[കൗമാര സ്വപ്നങ്ങൾ]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5665 || [[ജോൺ ഫ്ലാംസ്റ്റീഡ്]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5666 || [[ലോക്ക്ഹീഡ് മാർട്ടിൻ എഫ്-22 റാപ്റ്റർ]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5667 || [[ഭാരതി കശ്യപ്]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5668 || [[ഗ്ലിയോബ്ലാസ്റ്റോമ]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5669 || [[മോട്ടി ദുംഗ്രി]] || en || 72.0 || 28.0 || 
|-
| 5670 || [[യൂറോപ്യൻ ജേണൽ ഓഫ് കോൺറ്റ്രാസെപ്ഷൻ &amp; റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് ഹെൽത്ത് കെയർ]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5671 || [[റീമർ-ടീമാൻ രാസപ്രവർത്തനം]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5672 || [[കണ്ണ് ഇറുക്കൽ]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5673 || [[മന്നാർ, ശ്രീലങ്ക]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5674 || [[പള്ളിക്കൽ (തിരുവനന്തപുരം)]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5675 || [[ഇലക്ട്രോഒകുലോഗ്രഫി]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5676 || [[ഇമാം മഹ്ദി]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5677 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഡോഡ]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5678 || [[ഛത്തീസ്ഗഢ് ഗവർണർമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5679 || [[ജവഹർ മുൻസിപ്പൽ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5680 || [[വാർദ്ധക്യപുരാണം]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5681 || [[ബൻസി ലാൽ]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5682 || [[ജോയൽ (പ്രവാചകൻ)]] || en || 71.9 || 28.1 || 
|-
| 5683 || [[ഗ്ലെയർ (കാഴ്ച)]] || en || 71.8 || 28.2 || 
|-
| 5684 || [[പൊട്ടാസ്യം ഡൈക്രോമേറ്റ്]] || en || 71.8 || 28.2 || 
|-
| 5685 || [[ജേണൽ ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 71.8 || 28.2 || 
|-
| 5686 || [[ഫോട്ടോഡിസ്റപ്ഷൻ]] || en || 71.8 || 28.2 || 
|-
| 5687 || [[നേത്ര ശസ്ത്രക്രിയ]] || en || 71.8 || 28.2 || 
|-
| 5688 || [[ഇംപേഷ്യൻസ് ബാൽഫൗറി]] || en || 71.8 || 28.2 || 
|-
| 5689 || [[Palanivel Thiagarajan]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5690 || [[എൻജിസി 5195]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5691 || [[ഡയാൻ ലാഡ്]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5692 || [[Poochi Srinivasa Iyengar]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5693 || [[സോണ്യൂൾ ഓഫ് സിൻ]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5694 || [[ജനകീയ കോടതി]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5695 || [[മഹാസമുന്ദ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5696 || [[രക്തം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 71.7 || 28.3 || 
|-
| 5697 || [[റൂക്രിത് തീറവനിത്]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5698 || [[ഉലകം ചുറ്റും വാലിബൻ]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5699 || [[വെള്ള വടി]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5700 || [[ഹരിപുര]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5701 || [[മാധവ ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5702 || [[അമാറ്റ (നിശാശലഭം)]] || en || 71.6 || 25.6 || 
|-
| 5703 || [[വല്ലക്കുന്ന്]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5704 || [[നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ലാവോസ്]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5705 || [[ഇഷിഹാര ടെസ്റ്റ്]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5706 || [[ബൈപാലിനെ]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5707 || [[യാമുനാചാര്യർ]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5708 || [[മാശാ അല്ലാഹ്]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5709 || [[സുആ ഗീത്]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5710 || [[കല്ലോടി]] || en || 71.6 || 28.4 || 
|-
| 5711 || [[കിങ്ങിണിക്കൊമ്പ്]] || en || 71.5 || 28.5 || 
|-
| 5712 || [[പർവതനിരകൾ]] || en || 71.5 || 28.5 || 
|-
| 5713 || [[കണ്ടല്ലൂർ]] || en || 71.5 || 28.5 || 
|-
| 5714 || [[കോറിയോഗ്രഫി]] || en || 71.5 || 28.5 || 
|-
| 5715 || [[Photic retinopathy]] || en || 71.5 || 28.5 || 
|-
| 5716 || [[Anaphyllum]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5717 || [[MrBeast]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5718 || [[Ormacheppu]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5719 || [[ആർ കാനം വെനാറ്റിക്കോറം]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5720 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബഠിംഡാ]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5721 || [[കരുണാപുരം]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5722 || [[കാഞ്ചൻ പ്രവാ ദേവി]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5723 || [[കാവ്യം (ചലച്ചിത്രം)]] || vi || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5724 || [[കിർഗിസ്-അറ്റാ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5725 || [[ലഡാക്ക് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5726 || [[സിൽവർ ഹൈപ്പോക്ലോറൈറ്റ്]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5727 || [[മുഹമ്മദ് അലി മുംഗേരി]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5728 || [[ഇലഞ്ഞി]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5729 || [[സോളാർ വ്യൂവർ]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5730 || [[ലൂക്ക(ചലച്ചിത്രം)]] || en || 71.4 || 28.6 || 
|-
| 5731 || [[ക്യാമറ ലെൻസ്]] || en || 71.3 || 28.7 || 
|-
| 5732 || [[ഹെമറ്റോഫാജി]] || en || 71.3 || 28.7 || 
|-
| 5733 || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]] || en || 71.3 || 28.7 || 
|-
| 5734 || [[ബയലാട്ട]] || en || 71.3 || 28.7 || 
|-
| 5735 || [[മിതൻ ജെംഷെഡ് ലാം]] || en || 71.3 || 28.7 || 
|-
| 5736 || [[രാജംപേട്ട് (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 71.3 || 28.7 || 
|-
| 5737 || [[സിതാരേ സമീൻ പർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 71.2 || 28.8 || 
|-
| 5738 || [[സിൽവർ ഓക്സൈഡ്]] || en || 71.2 || 28.8 || 
|-
| 5739 || [[മൂക്കന്നൂർ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ]] || en || 71.2 || 28.8 || 
|-
| 5740 || [[അഹ്‌മദ് ജൗദത്ത് പാഷ]] || en || 71.2 || 28.8 || 
|-
| 5741 || [[സബ്‍സൺ]] || en || 71.2 || 28.8 || 
|-
| 5742 || [[Flora of Australia]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5743 || [[ബ്രോമിക് ആസിഡ്]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5744 || [[സീലിയറി പ്രോസസുകൾ]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5745 || [[മുസ്‌ലിം വുമൻ (പ്രൊട്ടക്ഷൻ ഓഫ് റൈറ്റ്സ് ഓൺ മാരേജ്) ആക്റ്റ്, 2019]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5746 || [[വീഡിയോ]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5747 || [[അലീഗഡ് പ്രസ്ഥാനം]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5748 || [[കുവൈറ്റ് എയർവെയ്സ്]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5749 || [[ഗാന്ധി: ദ ഇയേഴ്സ് ദാറ്റ് ചേഞ്ച്ഡ് ദ വേൾഡ്]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5750 || [[സുനിൽ കുമാർ സോണി]] || en || 71.1 || 28.9 || 
|-
| 5751 || [[സോറസ്]] || en || 71.0 || 29.0 || 
|-
| 5752 || [[നാൻറ്റൗ കൗണ്ടി]] || en || 71.0 || 29.0 || 
|-
| 5753 || [[Malayali diaspora]] || en || 71.0 || 29.0 || 
|-
| 5754 || [[North Goa (Lok Sabha constituency)]] || en || 71.0 || 29.0 || 
|-
| 5755 || [[ഒളിഗോഅമെനോറിയ]] || en || 71.0 || 29.0 || 
|-
| 5756 || [[നക്ഷത്രപ്രകാശം]] || en || 70.9 || 29.1 || 
|-
| 5757 || [[ശക്തി മോഹൻ]] || en || 70.9 || 29.1 || 
|-
| 5758 || [[കണ്ണുചിമ്മൽ]] || en || 70.9 || 29.1 || 
|-
| 5759 || [[Group (periodic table)]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5760 || [[ഇടനാഴിയിൽ ഒരു കാലൊച്ച]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5761 || [[ഗിബ്ബെറെല്ലിക് ആസിഡ്]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5762 || [[ജൊഹാന്നസ് ഹെവേലിയസ്]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5763 || [[നാഗൗർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5764 || [[ഹിന്ദുപുർ (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം )]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5765 || [[കറുത്ത കടലാള]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5766 || [[അമോണിയം നൈട്രൈറ്റ്]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5767 || [[അനായ് അയ്യ സഹോദരങ്ങൾ]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5768 || [[വൈൻ ടൂറിസം]] || en || 70.8 || 29.2 || 
|-
| 5769 || [[ഇന്ത്യയിലെ ജൈവമണ്ഡല സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങൾ]] || en || 70.8 || 30.4 || 
|-
| 5770 || [[ഏയ്ക്വിഡൻസ്]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5771 || [[കൗശാമ്പി (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5772 || [[സീസിയം സയനൈഡ്]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5773 || [[സെന്റ് (വിസ്തൃതി)]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5774 || [[സയ്യിദ് ഫഖ്റുദ്ദീൻ അഹ്‌മദ്]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5775 || [[ദിലേശ്വർ കാമൈത്]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5776 || [[സാൽ അമോണിയാക്]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5777 || [[ക്ലെറ്റ്സെൻബ്രോട്ട്]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5778 || [[ജുനഗഡ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5779 || [[ഫിലിപ്പൈൻ അഡോബോ]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5780 || [[അബിസ് തടാകം]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5781 || [[ഇൻ വിവോ]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5782 || [[യമമോട്ടോയാമ ര്യൂത]] || en || 70.7 || 29.3 || 
|-
| 5783 || [[ഡോ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദ് ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5784 || [[അക്ഷര കിഷോർ]] || en || 70.6 || 17.6 || 
|-
| 5785 || [[ആട്ട കഥ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5786 || [[തകഴി]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5787 || [[തീരം തേടുന്ന തിരകൾ]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5788 || [[തോമസ് ദി ഹെർമിറ്റ്]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5789 || [[റിംഗോ സ്റ്റാർ]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5790 || [[സാക് സ്‌നൈഡർ]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5791 || [[ചെന്നൈ മഹാനഗരസഭ]] || en || 70.6 || 29.4 || 
|-
| 5792 || [[ബെന്റോട്ട]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5793 || [[ശ്രീലങ്കയിലെ ഭാഷകൾ]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5794 || [[SPIC MACAY]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5795 || [[ബന്ദുങ്ങ് സമ്മേളനം]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5796 || [[നൽഗൊണ്ട ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5797 || [[Cognitive behavioral therapy]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5798 || [[സമ്പർക്കപ്രക്രിയ]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5799 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കോട്ട]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5800 || [[ഹവാർ ദ്വീപുകൾ]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5801 || [[ലാവണി]] || en || 70.5 || 29.5 || 
|-
| 5802 || [[സഹസംയോജകബന്ധനത്തിലെ ആരം]] || en || 70.5 || 30.0 || 
|-
| 5803 || [[അറ്റ്ലി കുമാർ]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5804 || [[വെട്ടിക്കാട്ടിരി]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5805 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കത്വ]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5806 || [[അരെക്കോലിൻ]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5807 || [[നേസൽ വാക്സിൻ]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5808 || [[അംബാല (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5809 || [[ട്രെന്റ് അലക്സാണ്ടർ-അർനോൾഡ്]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5810 || [[ബൈനോക്കുലർ വിഷൻ]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5811 || [[ഭ്രൂമിക ഗിരി]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5812 || [[മോണോക്രോമസി]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5813 || [[ശിവജി ഗുരുവായൂർ]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5814 || [[ശ്രീ വസന്തറാവു നായിക് ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5815 || [[റുബാബ് (സംഗീതോപകരണം)]] || en || 70.4 || 29.6 || 
|-
| 5816 || [[താല റ്റുഡു]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5817 || [[തുറന്ന ജയിൽ]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5818 || [[ആൻഡ്രിയ അപോളോ]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5819 || [[മാക്യുലാർ എഡീമ]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5820 || [[എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജ്, പന്തളം]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5821 || [[പാൽമർ ജില്ല]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5822 || [[ബാംബുസ വെൻട്രികോസ]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5823 || [[മനോരഥം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5824 || [[മാളവിക ദേവി]] || en || 70.3 || 29.7 || 
|-
| 5825 || [[കിങ്ങിണി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5826 || [[പാലിൻ കമ്മീഷൻ]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5827 || [[യൂണിഫൈഡ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റം ഫോർ എഡ്യുക്കേഷൻ]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5828 || [[ബൈപാലിയം]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5829 || [[Charumathi Raghuraman]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5830 || [[പ്യൂപ്പിലറി റെസ്പോൺസ്]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5831 || [[ആനവിലാസം]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5832 || [[മുകുന്ദൻ (നടൻ)]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5833 || [[സ്കോട്ട് ഓ'ഗ്രേഡി]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5834 || [[Hellenikon Metropolitan Park]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5835 || [[ആക്സസറി വിഷ്വൽ ഘടനകൾ]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5836 || [[വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശം]] || en || 70.2 || 29.8 || 
|-
| 5837 || [[Vallalarpuram Sennimalai Natarajan]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5838 || [[ദംഷ്ട്രം]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5839 || [[കല്ലത്ര മാഹിൻ]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5840 || [[പ്രോഗ്രസീവ് ലെൻസ്]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5841 || [[ബാബ്   ക്വിന്നസ്രിൻ]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5842 || [[ബാബ്   അൽ-അഹമ്മദ്]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5843 || [[കെ.പി. പ്രഭാകരൻ]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5844 || [[ആട്ടം]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5845 || [[സീത (നടി)]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5846 || [[ഇരുധ്രുവങ്ങളിലുളള മാനസികാവസ്ഥ]] || en || 70.1 || 29.9 || 
|-
| 5847 || [[സന്ദുക് രൂഇത്]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5848 || [[ജാൻ സെലെസ്നി]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5849 || [[പുനസ്ഥാപിക്കാനാകാത്ത ഊർജ്ജസ്രോതസ്സുകൾ]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5850 || [[അറബിക്കടൽ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5851 || [[എന്ന് നാഥന്റെ നിമ്മി]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5852 || [[കിയുങ്ക, പാപ്പുവ ന്യൂ ഗിനിയ]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5853 || [[കൊരട്ടി തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5854 || [[ഗോമൈ നദി]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5855 || [[മാളവ്യ പാലം]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5856 || [[മീനാക്ഷി സുന്ദരേശ്വർ]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5857 || [[റോസ് വർഗ്ഗീസ്]] || en || 70.0 || 20.0 || 
|-
| 5858 || [[വാനരസേന]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5859 || [[സുധീർഷാ പലോട്]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5860 || [[സോനിപത് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5861 || [[നേത്രബന്ധം]] || en || 70.0 || 30.0 || 
|-
| 5862 || [[സുനോ എഐ]] || en || 69.9 || 30.1 || 
|-
| 5863 || [[കാൽസ്യം സൾഫൈഡ്]] || en || 69.9 || 30.1 || 
|-
| 5864 || [[കൊത്ത് റൊട്ടി]] || en || 69.9 || 30.1 || 
|-
| 5865 || [[കാൽസ്യം ബൈകാർബണേറ്റ്]] || en || 69.9 || 30.1 || 
|-
| 5866 || [[അൻസാർ ഷാ കശ്മീരി]] || en || 69.9 || 30.1 || 
|-
| 5867 || [[മൊർഷെദ് ഖാൻ]] || en || 69.9 || 30.1 || 
|-
| 5868 || [[ജോൺ കോക്കൻ]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5869 || [[ആഫ്റ്റർഇമേജ്]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5870 || [[ബൊഹീമിയനിസം]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5871 || [[BBK Electronics]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5872 || [[ആമയും മുയലും]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5873 || [[ഡാഡി-ലോംഗ്-ലെഗ്സ് (നോവൽ)]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5874 || [[പ്യൂപ്പിലോമെട്രി]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5875 || [[മാനന്തേരി]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5876 || [[മ്വെൻസ്റ്റെർ]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5877 || [[ഷ്ലെംസ് കനാൽ]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5878 || [[എല്ലക്കൽ]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5879 || [[കോർ കരോലി]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5880 || [[ലൗലി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5881 || [[ഡാഡി ലോംഗ് ലെഗ്സ് (1955)]] || en || 69.8 || 30.2 || 
|-
| 5882 || [[സൂം ലെൻസ്]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5883 || [[ഫോട്ടോഫോബിയ]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5884 || [[അസഹാൻ നദി]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5885 || [[കൈലാസ് മേനോൻ]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5886 || [[D. Nageshwar Reddy]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5887 || [[പ്രോട്ടോത്തിക്ക]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5888 || [[ശ്രീകാകുളം (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5889 || [[ഹെറ്റെറോലോഗസ് വാക്സിൻ]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5890 || [[ബ്രച്സ് മെംബ്രേൻ]] || en || 69.7 || 30.3 || 
|-
| 5891 || [[ബോഘുമ കബിസെൻ ടൈറ്റാൻജി]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5892 || [[മുറ എരുമ]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5893 || [[ഏഷ്യ കൊഓപ്പറേഷൻ ഡയലോഗ്]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5894 || [[പാപം ചെയ്യാത്തവർ കല്ലെറിയട്ടെ]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5895 || [[ദേവസേന]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5896 || [[വിൻസർ ഗ്ലാസ്]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5897 || [[ഡിയോണി പശു]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5898 || [[മിഡോറി (വെബ് ബ്രൗസർ)]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5899 || [[Thamarakudy]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5900 || [[അന്താരാഷ്ട്ര സന്തോഷ ദിനം]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5901 || [[എളങ്കുന്നപ്പുഴ]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5902 || [[കാബൂളിവാല (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5903 || [[കെകാൽക്ക്]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5904 || [[കേരളത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ കുടുംബങ്ങൾ]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5905 || [[സ്റ്റീഫൻ പി. കോഹൻ]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5906 || [[ബാണാസുര ചിലപ്പൻ]] || en || 69.6 || 30.4 || 
|-
| 5907 || [[സിങ്ക് അയോഡൈഡ്]] || en || 69.5 || 30.5 || 
|-
| 5908 || [[കാഡ്മിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ്]] || en || 69.5 || 30.5 || 
|-
| 5909 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, സുന്ദർഗഡ്]] || en || 69.5 || 30.5 || 
|-
| 5910 || [[പൂജ ഹെഗ്‌ഡ്]] || en || 69.5 || 30.5 || 
|-
| 5911 || [[ബുഖാറ പ്രവിശ്യ]] || en || 69.5 || 30.5 || 
|-
| 5912 || [[മാജിക് ബ്ലൂ]] || en || 69.5 || 30.5 || 
|-
| 5913 || [[പതിനേഴാം സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യം]] || en || 69.5 || 30.5 || 
|-
| 5914 || [[R]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5915 || [[മുത്തോലപുരം]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5916 || [[കുവൈറ്റ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5917 || [[നാദിയ നദീം]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5918 || [[ആൻഡ്രോളജി]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5919 || [[എൽഎൻസിടി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് സേവകുഞ്ച് ഹോസ്പിറ്റൽ, ഇൻഡോർ]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5920 || [[ഐറിസ് സ്പിൻ‌ക്റ്റർ പേശി]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5921 || [[മെഡിക്കൽ ടോക്സിക്കോളജി]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5922 || [[അകറോളജി]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5923 || [[അകോല ക്രിക്കറ്റ് ക്ലബ് ഗ്രൗണ്ട്]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5924 || [[ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരി]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5925 || [[റാണിഡാഫോബിയ]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5926 || [[കേറീസ് വാക്സിൻ]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5927 || [[ഫോട്ടോടോക്സിസിറ്റി]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5928 || [[ഹാൻഡ് സാനിറ്റൈസർ]] || en || 69.4 || 30.6 || 
|-
| 5929 || [[ധായ കോട്ട]] || en || 69.3 || 30.7 || 
|-
| 5930 || [[സ്തനാർബുദ അവബോധ മാസം]] || en || 69.3 || 30.7 || 
|-
| 5931 || [[Euphorbia leucocephala]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5932 || [[Kamaljit Singh Paul]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5933 || [[കെ എൽ ആദിനാരായണ]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5934 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രത്ലം]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5935 || [[ചേരമാൻ പറമ്പ്]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5936 || [[നാലാം സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യം]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5937 || [[പോത്തുപാറ]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5938 || [[ബട്ടാർ ബകുഹ]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5939 || [[വിജയവാഡ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5940 || [[മഞ്ചാരോ]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5941 || [[Local anesthesia]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5942 || [[ഫോട്ടോപ്സിയ]] || en || 69.2 || 30.8 || 
|-
| 5943 || [[തനോമ]] || en || 69.1 || 30.9 || 
|-
| 5944 || [[പിൻ‌ഹോൾ കണ്ണടകൾ]] || en || 69.1 || 30.9 || 
|-
| 5945 || [[രക്തക്കുഴൽ]] || en || 69.1 || 30.9 || 
|-
| 5946 || [[ഉദയ വിക്രമസിംഗെ]] || en || 69.1 || 30.9 || 
|-
| 5947 || [[അല്ലാർ ഭാഷ]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5948 || [[ഇൻഡെക്സ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ, ഇൻഡോർ]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5949 || [[കോർണ്ണിയൽ ലിമ്പസ്]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5950 || [[പിലു മുംതാസ്]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5951 || [[ഫെയ്സ് ഷീൽഡ്]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5952 || [[ഹമൊണാഡോ]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5953 || [[Pigment dispersion syndrome]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5954 || [[ഉറവിട നികുതിപിടുത്തം]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5955 || [[ജേണൽ ഓഫ് റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് ആൻഡ് ഇൻഫന്റ് സൈക്കോളജി]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5956 || [[നരസറാവുപേട്ട് (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5957 || [[ലാക്രിമൽ കനാലികുലൈ]] || en || 69.0 || 31.0 || 
|-
| 5958 || [[മഹത്തായ ആദ്യ ജൂൺ മാസത്തിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ഓർഡർ]] || en || 68.9 || 30.7 || 
|-
| 5959 || [[ഫ്രൈഡ് ഗ്രീൻ ടൊമാറ്റോസ്]] || en || 68.9 || 31.1 || 
|-
| 5960 || [[Dukhan Ram]] || en || 68.9 || 31.1 || 
|-
| 5961 || [[അസങ്ക ഗുരുസിൻഹ]] || en || 68.9 || 31.1 || 
|-
| 5962 || [[മോസസ് ദി ബ്ലാക്ക്]] || en || 68.9 || 31.1 || 
|-
| 5963 || [[ഷിംല (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 68.9 || 31.1 || 
|-
| 5964 || [[ഥപ്പട് (അടി)]] || en || 68.9 || 31.1 || 
|-
| 5965 || [[ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5966 || [[സെക്കന്തരാബാദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5967 || [[ഫൈബ്രോമയാൾജിയ]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5968 || [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ന്യൂട്രീഷൻ, ഹൈദരാബാദ്]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5969 || [[Suzanne RD Tata]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5970 || [[ഷോവനിസം]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5971 || [[നായ്ച്ചേര്]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5972 || [[ബനു  സാലിം]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5973 || [[വിളവൂർക്കൽ]] || en || 68.8 || 31.2 || 
|-
| 5974 || [[കൊടൈക്കനാൽ സോളാർ ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 68.7 || 31.3 || 
|-
| 5975 || [[അക്കൊമഡേഷൻ (കണ്ണ്)]] || en || 68.7 || 31.3 || 
|-
| 5976 || [[മജ്ജയിലെ കോശപ്പെരുപ്പരോഗം]] || en || 68.7 || 31.3 || 
|-
| 5977 || [[മധുകാ ഡിപ്ലോസ്റ്റിമോൺ]] || en || 68.7 || 31.3 || 
|-
| 5978 || [[കുടുംബനിയമം]] || en || 68.7 || 31.3 || 
|-
| 5979 || [[D. S. Rana]] || en || 68.6 || 31.4 || 
|-
| 5980 || [[സിരഥു]] || en || 68.6 || 31.4 || 
|-
| 5981 || [[നോർമൽ ലെൻസ്]] || en || 68.6 || 31.4 || 
|-
| 5982 || [[ആഭ്യന്തര വിനോദസഞ്ചാരം]] || en || 68.6 || 31.4 || 
|-
| 5983 || [[Sikkil Gurucharan]] || en || 68.6 || 31.4 || 
|-
| 5984 || [[ഫോക്കോഇമൾ‌സിഫിക്കേഷൻ]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5985 || [[കോൺ കോശങ്ങൾ]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5986 || [[ആഘാതാനന്തര മാനസികസംഘർഷം]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5987 || [[ഒരു കുടക്കീഴിൽ]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5988 || [[പൊന്മുടി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5989 || [[സുനിൽ കോത്താരി]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5990 || [[Frederic Moore]] || en || 68.5 || 33.5 || 
|-
| 5991 || [[ലീസ്റ്റ് ഡെവലപ്പ്ഡ് കൺട്രീസ്]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5992 || [[Neelakanta Sivan]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5993 || [[ഷിഗെല്ലോസിസ്]] || en || 68.5 || 31.5 || 
|-
| 5994 || [[ഗംഭീർ നദി (രാജസ്ഥാൻ)]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|-
| 5995 || [[സുരവാന]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|-
| 5996 || [[നന്ദഗോപാൽ കിഡംബി]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|-
| 5997 || [[മാരിയോകെ]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|-
| 5998 || [[ഖലീല സബ്റ]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|-
| 5999 || [[ബൈസൺവാലി]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|-
| 6000 || [[ഹെൻറി റീവ് ബ്രിഗേഡ്]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|}</text>
      <sha1>jt79j0bowlqdlbr05c3vv68qbykjb1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/4</title>
    <ns>2</ns>
    <id>669753</id>
    <revision>
      <id>4652470</id>
      <timestamp>2026-08-02T09:15:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>CX ലേഖനങ്ങളുടെ മുഴുവൻ പട്ടിക — യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം അനുസരിച്ച്, ഭാഗം 4</comment>
      <origin>4652470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181632" sha1="czbq1x8jvz258dyk9h2tuz8ahl5a23b" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മുഴുവൻ ലേഖനപ്പട്ടികയുടെ ഭാഗം 4/7 (ക്രമം 6001–8000). യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ ക്രമത്തിൽ. സൂചിക: [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക]]}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമം !! ലേഖനം !! ഉറവിട ഭാഷ !! യന്ത്രപരിഭാഷ % !! മനുഷ്യതിരുത്തൽ % !! പൈലറ്റിൽ തിരുത്തിയോ
|-
| 6001 || [[ദീപക് ജോയ്]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|-
| 6002 || [[ബിജൊയ ചക്രവർത്തി]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6003 || [[Ramniklal K. Gandhi]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6004 || [[വഴിയോരക്കച്ചവട സംരക്ഷണ-നിയന്ത്രണ നിയമം, 2014]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6005 || [[സി.ആർ. രാജഗോപാലൻ]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6006 || [[രോമാഞ്ചം]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6007 || [[ജെയ്‌ഗർ ചാർട്ട്]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6008 || [[ഡെസ്പിക്കബിൾ മി 3]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6009 || [[ഡോ. രാജ്കുമാർ രഞ്ജൻ സിംഗ്]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6010 || [[ത്വിപ്ര രാജ്യം]] || en || 68.2 || 31.8 || 
|-
| 6011 || [[പ്രേത വല]] || en || 68.2 || 31.8 || 
|-
| 6012 || [[ബൂസ്സ]] || en || 68.2 || 31.8 || 
|-
| 6013 || [[റിച്ച ഛദ്ദ]] || en || 68.2 || 31.8 || 
|-
| 6014 || [[ഡൈ ഹൈഡ്രജൻ മോണോക്സൈഡ് പരോപകാര കിംവദന്തി]] || en || 68.2 || 19.2 || 
|-
| 6015 || [[P. V. A. Mohandas]] || en || 68.2 || 31.8 || 
|-
| 6016 || [[മെറി ലോഡ്ജ് പാലസ്]] || en || 68.2 || 31.8 || 
|-
| 6017 || [[വലിയ കുഴൽമൂക്കൻ തിരവെട്ടി]] || en || 68.2 || 31.8 || 
|-
| 6018 || [[ശരീഫ അൽഖതീബ്]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6019 || [[അൽ മസ്ഊദി]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6020 || [[അല-ആർച്ച നദി]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6021 || [[കൺപീലി]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6022 || [[മഞ്ഞച്ചുണ്ടൻ ഉറുമിവാലൻ]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6023 || [[Mahmud al-Alusi]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6024 || [[പട്രീഷ്യ ആലിസൺ]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6025 || [[പ്രോണിങ്]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6026 || [[ഗോഗിൾസ്]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6027 || [[നോസോഫോബിയ]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6028 || [[ബാലലൈംഗികാതിക്രമം]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6029 || [[ലാസ്‍സ്ലോ വജ്ഡ (ഫിഗർ സ്ക്കേറ്റർ)]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6030 || [[Maerua oblongifolia]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6031 || [[സോഷ്യൽ ഡിസ്റ്റൻസിംഗ്]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6032 || [[കേരള ഗവൺമെന്റ് സെക്രട്ടേറിയേറ്റ്]] || en || 68.0 || 32.0 || 
|-
| 6033 || [[ചോറഞ്ചിയോസിസ്]] || en || 68.0 || 32.0 || 
|-
| 6034 || [[അനുസുയ യുക്കി]] || en || 68.0 || 32.0 || 
|-
| 6035 || [[ധോഡിയ-കുക്ന ഭാഷ]] || en || 68.0 || 32.0 || 
|-
| 6036 || [[നരസപുരം (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 68.0 || 32.0 || 
|-
| 6037 || [[ലാക്രിമൽ പാപ്പില്ല]] || en || 68.0 || 32.0 || 
|-
| 6038 || [[വൈറൽ റിസർച്ച് ആന്റ് ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് ലബോറട്ടറീസ്]] || en || 67.9 || 32.1 || 
|-
| 6039 || [[മസൂദ് പെസെഷ്കിയാൻ]] || en || 67.9 || 32.1 || 
|-
| 6040 || [[വർഗീസ് മാമ്മൻ]] || en || 67.9 || 32.1 || 
|-
| 6041 || [[ഫുനാംബുലസ്]] || en || 67.9 || 33.6 || 
|-
| 6042 || [[ചന്തു ചേകവർ]] || en || 67.9 || 32.1 || 
|-
| 6043 || [[ജെ. ചിത്തരഞ്ജൻ]] || en || 67.9 || 32.1 || 
|-
| 6044 || [[ടെറാറ്റോമ]] || en || 67.9 || 32.1 || 
|-
| 6045 || [[Subunit vaccine]] || en || 67.8 || 32.2 || 
|-
| 6046 || [[അടൽ ഭുജൽ യോജന]] || en || 67.8 || 32.2 || 
|-
| 6047 || [[ഡക്ഷൻ]] || en || 67.8 || 32.2 || 
|-
| 6048 || [[പ്രിയ സഹോദരിമാർ]] || en || 67.8 || 32.2 || 
|-
| 6049 || [[ജിഎച്ച്എസ് അപകട സൂചകചിത്രം]] || en || 67.8 || 32.2 || 
|-
| 6050 || [[ബ്ലഡ്–റെറ്റിനൽ ബാരിയർ]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6051 || [[പഞ്ചാബ് കലണ്ടർ]] || en || 67.7 || 30.8 || 
|-
| 6052 || [[ദ്വാരപാലൻ]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6053 || [[അബ്സ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6054 || [[ചോട്ടി സരയു]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6055 || [[ബെറിലിയം ബ്രോമൈഡ്]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6056 || [[മോട്ടോർ ഹെഡ്]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6057 || [[വെങ്കിടേശാനന്ദ സരസ്വതി]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6058 || [[അഗ്നികുൽ കോസ്മോസ്]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6059 || [[ഫ്രിത്ജോഫ് ഷോൺ]] || en || 67.6 || 32.4 || 
|-
| 6060 || [[അർലെം ബ്രൂവെറീസ് ഗൗണ്ട്]] || en || 67.6 || 32.4 || 
|-
| 6061 || [[കംപാരേറ്റീവ് അനാട്ടമി]] || en || 67.6 || 32.4 || 
|-
| 6062 || [[Venkataramana Bhagavathar]] || en || 67.6 || 32.4 || 
|-
| 6063 || [[മിൻഡോ ഹാർലിക്യുൻ]] || en || 67.6 || 32.4 || 
|-
| 6064 || [[Automated lamellar keratoplasty]] || en || 67.5 || 32.5 || 
|-
| 6065 || [[ആ​യു​ഷ്മാ​ൻ ഖു​റാ​ന]] || en || 67.5 || 32.5 || 
|-
| 6066 || [[ദി ബോട്ട് (2018 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 67.5 || 32.5 || 
|-
| 6067 || [[കൊന്നത്തടി]] || en || 67.5 || 32.5 || 
|-
| 6068 || [[Alternanthera]] || en || 67.5 || 32.5 || 
|-
| 6069 || [[പാറയിലക്കുരുവി]] || en || 67.5 || 32.5 || 
|-
| 6070 || [[അർജുൻ ഡെന്നിസ് (വൈസ് ചാൻസ്ലർ)]] || en || 67.4 || 32.6 || 
|-
| 6071 || [[ചെറി-റെഡ് സ്പോട്ട്]] || en || 67.4 || 32.6 || 
|-
| 6072 || [[ഉറക്കം വരാത്ത രാത്രികൾ]] || en || 67.4 || 32.6 || 
|-
| 6073 || [[റായ്പൂർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 67.4 || 32.6 || 
|-
| 6074 || [[റുബീഡിയം സയനൈഡ്]] || en || 67.4 || 32.6 || 
|-
| 6075 || [[ബുള്ളറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 67.4 || 32.6 || 
|-
| 6076 || [[പശ്ചിമ സുലവേസി]] || en || 67.4 || 32.6 || 
|-
| 6077 || [[ഗെഗെർ]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6078 || [[റുബിഡിയം കാർബണേറ്റ്]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6079 || [[സദാചാരം]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6080 || [[മിഷേൽ ഫെയർലി]] || en || 67.3 || 5.5 || 
|-
| 6081 || [[പൂജിത മേനോൻ]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6082 || [[ബൈനോക്കുലർ റിവാൾറി]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6083 || [[ലിവ് ഫ്രീ ഓർ ഡൈ ഹാർഡ്]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6084 || [[മഞ്ഞ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6085 || [[ഹോംഫ്രെഗഞ്ച് കൂട്ടക്കൊല]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6086 || [[ആവഡി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6087 || [[ഇസ്‌ലാമിന്റെ പ്രചാരവും വളർച്ചയും]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6088 || [[ലാക്രിമൽ ഗ്രന്ഥി]] || en || 67.2 || 32.8 || 
|-
| 6089 || [[സുജാത മോഹൻ (ഡോക്ടർ)]] || en || 67.2 || 32.8 || 
|-
| 6090 || [[ഐയാ ഇലു]] || en || 67.2 || 32.8 || 
|-
| 6091 || [[ലെസിത്തിഡേസീ]] || en || 67.2 || 50.9 || 
|-
| 6092 || [[അധിചക്രാഭം]] || en || 67.2 || 32.8 || 
|-
| 6093 || [[തണ്ണീർ മത്തൻ ദിനങ്ങൾ]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6094 || [[ഹോട്ടൽ കാലിഫോർണിയ  (മലയാളചലച്ചിത്രം)]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6095 || [[മുത്തു (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6096 || [[സംരംഭം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6097 || [[അന്വേഷിപ്പിൻ കണ്ടെത്തും]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6098 || [[അർദ]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6099 || [[കബളിപ്പിക്കൽ (വൈദ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6100 || [[അഡ്ജസ്റ്റബിൾ-ഫോക്കസ് കണ്ണടകൾ]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6101 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ചിന്ദ്വാര]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6102 || [[അമൃത പ്രകാശ്]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6103 || [[മുട്ടം, കണ്ണൂർ]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6104 || [[ലെൻസ് (ഭൂഗർഭശാസ്ത്രം)]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6105 || [[വുമൺസ് ഹെൽത്ത് ഇഷ്യൂസ് (ജേണൽ)]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6106 || [[ദ്യുലോകം]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6107 || [[പ്യൂപ്പിലോമീറ്റർ]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6108 || [[മിൽട്ടൺ ഫ്രോം]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6109 || [[ഒട്ടോമൻ സിവിൽ കോഡ്]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6110 || [[ഇഷ്ഹ് (നദി)]] || en || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6111 || [[സ്ക്വയർ വൺ]] || en || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6112 || [[ഉമാ നാഥ് സിംഗ് ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6113 || [[വൃദ്ധകേദാരം]] || hi || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6114 || [[മാറമ്പള്ളി]] || en || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6115 || [[ഹൈവേ (2014 ഹിന്ദി സിനിമ)]] || en || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6116 || [[ജയ്റൂൺ വാട്ടർ ക്ലോക്ക്]] || en || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6117 || [[തലയാപ്പൂര് ദേവി ക്ഷേത്രം]] || en || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6118 || [[വാസൊകൺജഷൻ]] || en || 66.8 || 33.2 || 
|-
| 6119 || [[നാരായണൻ കുട്ടി]] || en || 66.8 || 33.2 || 
|-
| 6120 || [[സ്മാർട്ട്ഷീറ്റ്]] || en || 66.8 || 33.2 || 
|-
| 6121 || [[അദിതി റായ്]] || en || 66.7 || 13.3 || 
|-
| 6122 || [[കോടഞ്ചേരി]] || en || 66.7 || 9.5 || 
|-
| 6123 || [[ഗോവിന്ദ് വസന്ത]] || en || 66.7 || 16.7 || 
|-
| 6124 || [[ഗ്രെറ്റ തൻബർഗ്]] || en || 66.7 || 25.9 || 
|-
| 6125 || [[ടെഡ് വാസ്]] || en || 66.7 || 29.6 || 
|-
| 6126 || [[രാജകോകില]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6127 || [[1744 വൈറ്റ് ആൾട്ടോ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6128 || [[അക്വസ് ഹ്യൂമർ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6129 || [[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി സ്റ്റേഡിയം]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6130 || [[അദാമോ, മൊസാംബിക്ക്]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6131 || [[അനകപ്പള്ളി (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6132 || [[അമോണിയം ബ്രോമേറ്റ്]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6133 || [[അരളിപ്പാണ്ടൻ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6134 || [[അലയമൺ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6135 || [[അലുമിനിയം മോണോഅയോഡൈഡ്]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6136 || [[ആനിക്കാട് (എറണാകുളം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6137 || [[എലൂരു  (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6138 || [[കടക്കരപ്പള്ളി]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6139 || [[കലഞ്ചോ അർബോറെസെൻസ്]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6140 || [[കാളിയാർ (ഗ്രാമം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6141 || [[കുളിമുറി]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6142 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഷാഹ്ദോൾ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6143 || [[ഗുണ്ടൂർ (ലോകസഭാ നിയോജകമണ്ഡലം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6144 || [[ജമ്മു (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6145 || [[തൻബർജിയ ഫ്രാഗ്രൻസ്]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6146 || [[ദാറുൽ മുസ്തഫ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6147 || [[നാഷണൽ ഹെൽത്ത് ആന്റ് ഫാമിലി പ്ലാനിങ് കമ്മീഷൻ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6148 || [[പാടിച്ചിറ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6149 || [[പാർസ് പ്ലാന]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6150 || [[പി. മാധവൻ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6151 || [[പുള്ള്]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6152 || [[പെരുമ്പല്ലൂർ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6153 || [[ഫോവിയോള]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6154 || [[മച്ചിലിപട്ടണം (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6155 || [[മണിപ്പാൽ-ടാറ്റ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ജംഷഡ്പൂർ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6156 || [[മറിയം അൽ-മൻസൂറി]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6157 || [[മിഡ്‌സമ്മർ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6158 || [[മിർസാപുർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6159 || [[മുസ്‌ലിം വിവാഹമോചന നിയമം, 1939]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6160 || [[രാജമുന്ദ്രി  (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6161 || [[ലീഫ് മാന്റിസ്]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6162 || [[ഷിർദി സായിബാബ പ്രസ്ഥാനം]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6163 || [[സഖി(മാഗസിൻ)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6164 || [[കേന്ദ്ര നാഡീവ്യൂഹം]] || en || 66.6 || 33.4 || 
|-
| 6165 || [[അരുൾമിഗു സ്വാമിനാഥ സ്വാമി ക്ഷേത്രം, സ്വാമിമല]] || en || 66.6 || 33.4 || 
|-
| 6166 || [[തീവ്ര വോട്ടർ പട്ടികാ പരിഷ്കരണം]] || en || 66.6 || 33.4 || 
|-
| 6167 || [[ദീ പാർട്ടൈ]] || en || 66.6 || 33.4 || 
|-
| 6168 || [[ചാൽക്കോലിത്തിക്]] || en || 66.6 || 33.4 || 
|-
| 6169 || [[ദ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്]] || en || 66.6 || 33.4 || 
|-
| 6170 || [[അൽതാഫ് മഹ്മൂദ്]] || en || 66.6 || 33.4 || 
|-
| 6171 || [[ക്രോണോമെട്രി]] || en || 66.5 || 33.5 || 
|-
| 6172 || [[പ്രംബനൻ ക്ഷേത്രസമുച്ചയ പ്രദേശം]] || en || 66.5 || 33.5 || 
|-
| 6173 || [[Mukul Shivputra]] || en || 66.5 || 33.5 || 
|-
| 6174 || [[ടെന്നസി വില്യംസ്]] || en || 66.5 || 33.5 || 
|-
| 6175 || [[ഡിസ്സോട്ടിസ് റോട്ടണ്ടിഫോളിയ]] || en || 66.4 || 33.6 || 
|-
| 6176 || [[മിഷ്തി]] || en || 66.4 || 33.6 || 
|-
| 6177 || [[സൈലാരിയ പോളിമോർഫ]] || en || 66.4 || 33.6 || 
|-
| 6178 || [[സാംസൺ]] || en || 66.3 || 33.7 || 
|-
| 6179 || [[ഹെഡ് ഓഫ് എ ബോയ്]] || en || 66.3 || 33.7 || 
|-
| 6180 || [[ആവർത്തക ഏകദം]] || en || 66.3 || 33.7 || 
|-
| 6181 || [[പാരാഫോവിയ]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6182 || [[സൗരയൂഥത്തിന്റെ രൂപീകരണവും പരിണാമവും]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6183 || [[ഹോറോളജി]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6184 || [[മഹോബ]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6185 || [[ളുഹാ നമസ്കാരം]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6186 || [[ഡിഗ്രി (താപനില)]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6187 || [[വരേണ്യത]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6188 || [[ഓറ (രോഗലക്ഷണം)]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6189 || [[മൾട്ടിഫോക്കൽ ഇൻട്രാഒക്യുലർ ലെൻസ്]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6190 || [[ഗഹാർ തടാകം]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6191 || [[മാളവിക നായർ (നടി)]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6192 || [[മാനസ വാരാണസി]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6193 || [[മഹ്ദി അമേൽ]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6194 || [[വില്ല്യം റൂബിൻ]] || en || 66.1 || 42.6 || 
|-
| 6195 || [[ദം (2016 ലെ സിനിമ)]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6196 || [[നന്ദകുമാർ സിംഗ് ചൗഹാൻ ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6197 || [[റബിയ ഖദീർ]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6198 || [[സ്കെയർവെയർ]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6199 || [[സ്യൂഡറാന്തമം റെറ്റിക്കുലേറ്റം]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6200 || [[തലൈമന്നാർ]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6201 || [[പ്ലാറ്റർ (അത്താഴം)]] || en || 66.0 || 34.0 || 
|-
| 6202 || [[ലാലെ ഓസ്മാനി]] || en || 66.0 || 34.0 || 
|-
| 6203 || [[ഒക്കുലാറിസ്റ്റ്]] || en || 66.0 || 34.0 || 
|-
| 6204 || [[എബിഒ ബ്ലഡ്ഗ്രൂപ്പ് സിസ്റ്റം]] || en || 66.0 || 34.0 || 
|-
| 6205 || [[നൈട്രൈൽ നിരോക്സീകരണം]] || en || 66.0 || 34.0 || 
|-
| 6206 || [[ഇൻഡിറാണ]] || en || 66.0 || 24.3 || 
|-
| 6207 || [[ഹിസാർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 66.0 || 34.0 || 
|-
| 6208 || [[Agricultural Research Station, Mannuthy]] || en || 66.0 || 34.0 || 
|-
| 6209 || [[ചാൺ (ഏകകം)]] || en || 65.9 || 34.1 || 
|-
| 6210 || [[കടുങ്ങല്ലൂർ]] || en || 65.9 || 34.1 || 
|-
| 6211 || [[ഹൈഫീമ]] || en || 65.9 || 34.1 || 
|-
| 6212 || [[വെക്കേഷൻ ഫ്രം ലവ്]] || en || 65.9 || 34.1 || 
|-
| 6213 || [[നഖോൺ സി തമ്മാരത്ത് പർവ്വതനിര]] || en || 65.9 || 34.1 || 
|-
| 6214 || [[Banu Taym]] || en || 65.9 || 34.1 || 
|-
| 6215 || [[അയാം ഗോറെംഗ്]] || en || 65.8 || 34.2 || 
|-
| 6216 || [[കേഡെറ്റ്സ് ഫ്യൂമിംഗ് ലിക്വിഡ്]] || en || 65.8 || 34.2 || 
|-
| 6217 || [[ഖമക്]] || en || 65.8 || 34.2 || 
|-
| 6218 || [[3.6 മീറ്റർ ദേവസ്ഥൽ ഒപ്റ്റിക്കൽ ടെലിസ്കോപ്പ്]] || en || 65.8 || 34.2 || 
|-
| 6219 || [[അനൂഭൂതിയില്ലായ്മ]] || en || 65.8 || 34.2 || 
|-
| 6220 || [[ലോകഭക്ഷ്യപദ്ധതി]] || en || 65.8 || 34.2 || 
|-
| 6221 || [[അനുബന്ധാസ്ഥികൂടം]] || en || 65.7 || 34.3 || 
|-
| 6222 || [[ദീപക് ബൈജ്]] || en || 65.7 || 34.3 || 
|-
| 6223 || [[നെക്രോബയോസിസ്]] || en || 65.7 || 34.3 || 
|-
| 6224 || [[സ്വപ്നലോകം]] || en || 65.7 || 34.3 || 
|-
| 6225 || [[ഗൗതമ മഹർഷി]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6226 || [[ഭാരവി (കവി)]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6227 || [[കനീസിയൂസ് തെക്കേക്കര]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6228 || [[ഗരം മസാല]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6229 || [[ഗാർഷുനി]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6230 || [[മെട്രോഡോറ]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6231 || [[സിസിജി (ജ്യോതിശാസ്ത്രം)]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6232 || [[അഫിനിറ്റി ഫോട്ടോ]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6233 || [[എഫ്.എ.സി.ടി സ്റ്റേഡിയം]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6234 || [[ഐറിസ് ഡൈലേറ്റർ പേശി]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6235 || [[തീവണ്ടിപ്പാത പുഴു]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6236 || [[കെ. ചപ്പാത്ത്]] || en || 65.5 || 34.5 || 
|-
| 6237 || [[മധുചന്ദ്രലേഖ]] || en || 65.5 || 34.5 || 
|-
| 6238 || [[ഗിരി മയൂരി]] || en || 65.5 || 34.5 || 
|-
| 6239 || [[അപർണ പി.നായർ]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6240 || [[എലിമെന്ററി ഒഎസ്]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6241 || [[കുട്ടിച്ചാത്തൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6242 || [[ജേക്കബ് ഗ്രിഗറി]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6243 || [[മൂലത്തറ]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6244 || [[മൺറോ വിളക്കുമാടം]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6245 || [[യൂഫോർബിയ മില്ലോട്ടി]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6246 || [[ടോറിക് ലെൻസ്]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6247 || [[Aster MIMS]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6248 || [[സോണി ലിവ്]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6249 || [[റോണി കെ ബേബി]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6250 || [[Geostationary orbit]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6251 || [[എപിടോക്സിൻ]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6252 || [[ഗലുൻഗൻ]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6253 || [[ഗ്ലൂക്കോസ് പരിശോധന]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6254 || [[പർട്ട്‌ഷെർസ് റെറ്റിനോപ്പതി]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6255 || [[ചിതറ]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6256 || [[ഫൈസ അഹ്മദ് ഖാൻ]] || en || 65.2 || 18.2 || 
|-
| 6257 || [[അനന്തപൂർ  (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6258 || [[കീറ്റൈറ്റ്]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6259 || [[കോട്ടൂർ പള്ളി]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6260 || [[ചെറുകോട്ടൂർ]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6261 || [[ബ്രൗൺ ക്രാബ് സ്പൈഡർ]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6262 || [[കീവ് ഇന്റർനാഷണൽ ഷോർട്ട് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവെൽ]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6263 || [[റിഡൗവ്വാൻ ടാഗി]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6264 || [[യങ് ഒട്ടോമൻസ്]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6265 || [[കോശപ്പെരുപ്പം]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6266 || [[എ. ഡി. തോമസ്]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6267 || [[പെട്രസ് പ്ലാൻഷ്യസ്]] || en || 65.1 || 34.9 || 
|-
| 6268 || [[എടവിലങ്ങ്]] || en || 65.1 || 34.9 || 
|-
| 6269 || [[പസങ്കയു റീജൻസി]] || en || 65.1 || 34.9 || 
|-
| 6270 || [[ലാബ് പ്ലോട്ട്]] || en || 65.1 || 34.9 || 
|-
| 6271 || [[ബാബു നാരായണൻ]] || en || 65.1 || 34.9 || 
|-
| 6272 || [[കോവിഡ് 19 സംബന്ധിച്ച അശാസ്ത്രീയ മാർഗ്ഗങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 65.1 || 34.9 || 
|-
| 6273 || [[അതിർരേഖാ വ്യക്തിത്വവൈകല്യം]] || en || 65.1 || 34.9 || 
|-
| 6274 || [[ത്രിലോക് ചന്ദ്ര ഗോയൽ]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6275 || [[കൂൾപാഡ്]] || en || 65.0 || 12.5 || 
|-
| 6276 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബസ്തി]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6277 || [[അമ്പാജിപേട്ട മണ്ഡൽ]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6278 || [[അരുൺ സാവോ]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6279 || [[കൊമ്മയാട്]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6280 || [[ബ്ലഡ് പ്രൊഡക്റ്റ്]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6281 || [[മൈറ്റ്]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6282 || [[ലെൻസ് കാപ്സ്യൂൾ]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6283 || [[വെമ്പായം]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6284 || [[ഇരുട്ട്]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6285 || [[Quarantine]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6286 || [[ജയ ദേവ്കോടാ]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6287 || [[പേഴ്സണൽ ഏരിയ നെറ്റ്‌വർക്ക്]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6288 || [[1728 (സംഖ്യ)]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6289 || [[ആർ. ശങ്കർ മന്ത്രിസഭ]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6290 || [[ഏഴുനിറങ്ങൾ.]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6291 || [[ചൈനീസ് സാഹിത്യം]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6292 || [[Toxoid]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6293 || [[കാർഷിക ടൂറിസം]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6294 || [[വായുവഴി പരാഗണം]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6295 || [[ചക്കരയുമ്മ]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6296 || [[തൊണ്ട]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6297 || [[Cyrus S. Poonawalla]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6298 || [[ഇഖ്റ ചൌധരി]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6299 || [[ജനനി അയ്യർ]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6300 || [[ബൈജു രവീന്ദ്രൻ]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6301 || [[ലസിക പ്ലേഗ്]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6302 || [[സെക്സ് എഡ്യൂക്കേഷൻ (ടിവി സീരീസ്)]] || en || 64.7 || 35.3 || 
|-
| 6303 || [[എംഎംആർവി വാക്സിൻ]] || en || 64.7 || 35.3 || 
|-
| 6304 || [[കല്യാൺ ഗ്രൂപ്പ്]] || en || 64.7 || 35.3 || 
|-
| 6305 || [[ഗർഷോം]] || en || 64.7 || 35.3 || 
|-
| 6306 || [[സ്റ്റുവർട്ട് കാലഘട്ടം]] || en || 64.7 || 35.3 || 
|-
| 6307 || [[ഐമഗ്, മംഗോളിയ]] || en || 64.7 || 35.3 || 
|-
| 6308 || [[മെസ്സിയർ 41]] || en || 64.6 || 35.4 || 
|-
| 6309 || [[കാഴ്സിനോളജി]] || en || 64.6 || 35.4 || 
|-
| 6310 || [[ലോക തേനീച്ച ദിനം]] || en || 64.6 || 35.4 || 
|-
| 6311 || [[നോബുയോഷി അരാകി]] || en || 64.6 || 35.4 || 
|-
| 6312 || [[ചെറെപനോവ് സ്റ്റീം ലോക്കോമോട്ടീവ്]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6313 || [[രണ്ടാം ഇ.എം.എസ്. മന്ത്രിസഭ]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6314 || [[ബർദ്വാൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6315 || [[അഡിക്ഷൻ മെഡിസിൻ]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6316 || [[അഫിനിറ്റി ഡിസൈനർ]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6317 || [[കോർണിയൽ ഇൻലെ]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6318 || [[Cashew Research Station, Madakkathara]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6319 || [[കുണ്ടന്നൂർ]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6320 || [[യൂനോ (കാർഡ് ഗെയിം)]] || en || 64.5 || 1.3 || 
|-
| 6321 || [[അജ്ജദ ആദിഭട്ള നാരായണ ദാസ്]] || en || 64.4 || 35.6 || 
|-
| 6322 || [[ഫോട്ടോറിഫ്രാക്റ്റീവ് കെരറ്റെക്ടമി]] || en || 64.4 || 35.6 || 
|-
| 6323 || [[മെക്കണോപ്സിസ് അക്യുലേറ്റ]] || en || 64.4 || 35.6 || 
|-
| 6324 || [[ഓഡ്രി ട്രഷ്കെ]] || en || 64.4 || 35.6 || 
|-
| 6325 || [[ഹൊമയൂൺ എർഷാദി]] || en || 64.4 || 35.6 || 
|-
| 6326 || [[ശ്രീനി മണവാട്ടിത്തവള]] || en || 64.3 || 28.9 || 
|-
| 6327 || [[David G. Mandelbaum]] || en || 64.3 || 35.7 || 
|-
| 6328 || [[ചാന്ദ്നി]] || en || 64.3 || 21.4 || 
|-
| 6329 || [[ചുന്നി ലാൽ സാഹു]] || en || 64.3 || 35.7 || 
|-
| 6330 || [[തിരുത്തൽ ലെൻസ്]] || en || 64.3 || 35.7 || 
|-
| 6331 || [[നന്ദ്യാൽ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 64.3 || 35.7 || 
|-
| 6332 || [[മദനോത്സവം (2023 ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 64.3 || 35.7 || 
|-
| 6333 || [[ശ്രീലങ്കൻ തേൻ കരടി]] || en || 64.3 || 35.7 || 
|-
| 6334 || [[സപ്രഷൻ (കണ്ണ്)]] || en || 64.3 || 35.7 || 
|-
| 6335 || [[Guttation]] || en || 64.2 || 35.8 || 
|-
| 6336 || [[റുമേഷ് രത്നായകെ]] || en || 64.2 || 35.8 || 
|-
| 6337 || [[ഛാസ്]] || en || 64.2 || 35.8 || 
|-
| 6338 || [[കേന്ദ്‍ദാര]] || en || 64.2 || 35.8 || 
|-
| 6339 || [[രാജ്‌നന്ദ്‌ഗാവ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 64.2 || 35.8 || 
|-
| 6340 || [[രതിമൂർച്ഛയില്ലായ്മ]] || en || 64.1 || 35.9 || 
|-
| 6341 || [[ജാഫറാബാദി എരുമ]] || en || 64.1 || 35.9 || 
|-
| 6342 || [[പ്ലെത്രോൺ]] || en || 64.1 || 35.9 || 
|-
| 6343 || [[അബ്ദുൽ ഹാഫിസ് മുഹമ്മദ് ബറകത്തുള്ള]] || en || 64.1 || 35.9 || 
|-
| 6344 || [[ഉംബ്ലാച്ചേരി]] || en || 64.1 || 35.9 || 
|-
| 6345 || [[മിട്ടി ഡാം]] || en || 64.1 || 35.9 || 
|-
| 6346 || [[Global Innovation Index]] || en || 64.0 || 36.0 || 
|-
| 6347 || [[അലവിയ്യ സാമ്രാജ്യം]] || en || 64.0 || 36.0 || 
|-
| 6348 || [[കാക്കിനഡ  (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 64.0 || 36.0 || 
|-
| 6349 || [[ഹിറ്റ്ലർ (മലയാളചലച്ചിത്രം)]] || en || 64.0 || 36.0 || 
|-
| 6350 || [[ഡയാഫൈസിസ്]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6351 || [[ലാക്രിമൽ സാക്ക്]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6352 || [[ഓക്സിജൻ ടെന്റ്]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6353 || [[പ്ലവോസാൻ]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6354 || [[അധോലോകം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6355 || [[മച്ചോയ് ഹിമാനി]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6356 || [[സ്മിത്‌സോണൈറ്റ്]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6357 || [[അഭിസരണ ശ്രേണി]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6358 || [[പുർഗി ഭാഷ]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6359 || [[ഗ്യാസ്ട്രോഎൻട്രോളജി]] || en || 63.8 || 36.2 || 
|-
| 6360 || [[ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം]] || en || 63.8 || 36.2 || 
|-
| 6361 || [[നാനൗത]] || en || 63.8 || 36.2 || 
|-
| 6362 || [[കെ.ആർ. സാവിത്രി]] || en || 63.8 || 36.2 || 
|-
| 6363 || [[ജേണൽ ഓഫ് മിഡ്‌വൈഫറി &amp; വിമൻസ് ഹെൽത്ത്]] || en || 63.8 || 36.2 || 
|-
| 6364 || [[ശജറതു ദുർറ്]] || en || 63.8 || 36.2 || 
|-
| 6365 || [[Sexual selection]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6366 || [[അനുകാന്തികത]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6367 || [[കാർക്കോട സാമ്രാജ്യം]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6368 || [[സിക്കിം രാജ്യം]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6369 || [[അറ്റോമിക് ടൂറിസം]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6370 || [[പ്യൂപ്പിലറി റിഫ്ലെക്സ്]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6371 || [[Mangifera]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6372 || [[മരുതമലൈ മുരുകൻ ക്ഷേത്രം]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6373 || [[അപർണ വിനോദ്]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6374 || [[സാന്തെലാസ്മ]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6375 || [[ഇന്ത്യയിലെ റെയിൽവേ കമ്പനികളുടെ പട്ടിക]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6376 || [[എപിയോണിതോമിമസ്]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6377 || [[ഖദീജ (നടി)]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6378 || [[സിൽവർ തയോസയനേറ്റ്]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6379 || [[സോണിത്പൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6380 || [[അമൃത ആചാര്യ]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6381 || [[ഫാത്തിമ മാതാവ്]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6382 || [[ഹലോ നമസ്തേ]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6383 || [[കാഴ്ച പരിശോധന ചാർട്ട്]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6384 || [[മൂന്നാം ബുദ്ധമതസമിതി]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6385 || [[പ്രയുക്ത കലകൾ]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6386 || [[വെള്ളം (2021-ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6387 || [[സോമചന്ദ്ര ഡി സിൽവ]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6388 || [[ഐ–ഹാൻഡ് കോഓർഡിനേഷൻ]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6389 || [[ലോംഗ്-ഫോക്കസ് ലെൻസ്]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6390 || [[ഭിവാനി-മഹേന്ദ്രഗഡ് ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6391 || [[അരിജ്ഞർ അണ്ണാ മെമ്മോറിയൽ കാൻസർ ഹോസ്പിറ്റൽ &amp; റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6392 || [[വല്ലപ്പുഴ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6393 || [[പ്യൂപ്പിൾ]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6394 || [[ഡെസിമെറ്റ് മെംബ്രേൻ]] || en || 63.4 || 36.6 || 
|-
| 6395 || [[നീലഗിരി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 63.4 || 36.6 || 
|-
| 6396 || [[രാത്രിയിലെ യാത്രക്കാർ]] || en || 63.4 || 36.6 || 
|-
| 6397 || [[Tarlochan Singh Kler]] || en || 63.4 || 36.6 || 
|-
| 6398 || [[കിൻദ ഗോത്രം]] || en || 63.4 || 36.6 || 
|-
| 6399 || [[അഫൊക്സെ]] || en || 63.3 || 36.7 || 
|-
| 6400 || [[ഒപ്റ്റിക്കൽ ലൈൻ ടെർമിനൽ]] || en || 63.3 || 36.7 || 
|-
| 6401 || [[നേത്ര പരിശോധന]] || en || 63.3 || 36.7 || 
|-
| 6402 || [[ഇന്ത്യൻ ബ്ലഡ്ഗ്രൂപ്പ് സിസ്റ്റം]] || en || 63.3 || 36.7 || 
|-
| 6403 || [[മർവൻ അട്ടപ്പട്ടു]] || en || 63.2 || 36.8 || 
|-
| 6404 || [[സുപ്പൈൻ പൊസിഷൻ]] || en || 63.2 || 36.8 || 
|-
| 6405 || [[ഒവേറിയൻ ടോർഷൻ]] || en || 63.2 || 36.8 || 
|-
| 6406 || [[ആന്നി ലൊറൈൻ സ്മിത്ത്]] || en || 63.2 || 31.6 || 
|-
| 6407 || [[ആവർത്തനം (ചലച്ചിത്രം‌)]] || en || 63.2 || 36.8 || 
|-
| 6408 || [[ബറൂച്ച് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 63.2 || 36.8 || 
|-
| 6409 || [[John Edward Gray]] || en || 63.1 || 20.3 || 
|-
| 6410 || [[ജയിംസ് ആൻഡ് ആലീസ്]] || en || 63.1 || 36.9 || 
|-
| 6411 || [[ഡൊണാൾഡ് ബെയ്ലി (സിവിൽ എഞ്ചിനീയർ)]] || en || 63.0 || 37.0 || 
|-
| 6412 || [[പേസ് (ഏകകം)]] || en || 63.0 || 37.0 || 
|-
| 6413 || [[J. M. Pahwa]] || en || 63.0 || 37.0 || 
|-
| 6414 || [[രാജ് ബി ഷെട്ടി]] || en || 63.0 || 37.0 || 
|-
| 6415 || [[ശ്രവണ കുമാരൻ]] || en || 62.9 || 37.1 || 
|-
| 6416 || [[കണ്ണിന്റെ ആയാസം]] || en || 62.9 || 37.1 || 
|-
| 6417 || [[ദുരന്ത മോഡലിംഗ്]] || en || 62.9 || 37.1 || 
|-
| 6418 || [[മാസ്റ്റർപീസ് (ടിവി സീരീസ്)]] || en || 62.9 || 37.1 || 
|-
| 6419 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, കല്ല്യാണി]] || en || 62.9 || 37.1 || 
|-
| 6420 || [[പ്രോബയോട്ടിക്]] || en || 62.9 || 37.1 || 
|-
| 6421 || [[സരോവരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 62.9 || 37.1 || 
|-
| 6422 || [[തരാന ബക്]] || en || 62.8 || 37.2 || 
|-
| 6423 || [[തത്തമ്മേ പൂച്ച പൂച്ച]] || en || 62.8 || 37.2 || 
|-
| 6424 || [[ഓണപ്പുടവ]] || en || 62.8 || 37.2 || 
|-
| 6425 || [[നിഷേധി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6426 || [[ലൗലി ആനന്ദ്]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6427 || [[ദുലീപ് മെൻഡിസ്]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6428 || [[കേരളത്തിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6429 || [[ആനക്കുളം]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6430 || [[ഉള്ളാൽ സിറ്റി മുനിസിപ്പൽ]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6431 || [[ഓവാൻ തടാകം]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6432 || [[ഫോട്ടോസെൻസിറ്റിവിറ്റി]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6433 || [[മായാനി പക്ഷി സങ്കേതം]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6434 || [[അസ്മാ ഖാൻ]] || en || 62.6 || 37.4 || 
|-
| 6435 || [[പുലി, നാന്റോ]] || en || 62.6 || 37.4 || 
|-
| 6436 || [[ഇരിക്കു... എം. ഡി. അകത്തുണ്ട്]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6437 || [[കല്ലുഞാവൽ]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6438 || [[കർണൂൽ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6439 || [[ട്രീൻ (ഉപകരണം)]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6440 || [[ത്രെഡ് (ആപ്പ്)]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6441 || [[മഞ്ചുമല]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6442 || [[യൂറോപ്യൻ പനങ്കാക്ക]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6443 || [[രാജു മുരുകൻ]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6444 || [[ശഅ്റേ മുബാറക് ഗ്രാൻഡ് മസ്ജിദ്]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6445 || [[ശ്രുതി ലക്ഷ്മി]] || en || 62.5 || 25.0 || 
|-
| 6446 || [[ഷീന: ക്വീൻ‌ ഓഫ് ദി ജംഗിൾ]] || en || 62.5 || 31.2 || 
|-
| 6447 || [[മൈക്രോആന്റിബോഡി]] || en || 62.4 || 37.6 || 
|-
| 6448 || [[Paolo Savi]] || en || 62.4 || 25.5 || 
|-
| 6449 || [[ഇൻട്രാവെനസ് ഷുഗർ സൊലൂഷൻ]] || en || 62.4 || 37.6 || 
|-
| 6450 || [[പോത്തീസ്]] || en || 62.4 || 37.6 || 
|-
| 6451 || [[നാഗപട്ടണം ലോക്സഭാമണ്ഡലം]] || en || 62.4 || 37.6 || 
|-
| 6452 || [[ബ്രാസിക്കേൽസ്]] || en || 62.3 || 15.3 || 
|-
| 6453 || [[മന്ദാകിനി (നടി)]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6454 || [[മൈലാപ്പൂർ താലൂക്ക്]] || en || 62.3 || 5.2 || 
|-
| 6455 || [[മാക്രോ ഫോട്ടോഗ്രാഫി]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6456 || [[പ്രോട്ടോതെക്ക പ്രോട്ടോതെക്ക സോപ്ഫി]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6457 || [[ഷാർലറ്റ് ആൻഡേഴ്സൺ]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6458 || [[വൈഡ്-ആംഗിൾ ലെൻസ്]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6459 || [[റോട്ടാ വൈറസ് പ്രതിരോധ മരുന്ന്]] || en || 62.3 || 7.5 || 
|-
| 6460 || [[കീൽ-ബിൽഡ് ടൂക്കൻ]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6461 || [[നോനെയ്ൻ]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6462 || [[ഫൂലോ ജനോ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, ദുംക]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6463 || [[കേരളത്തിലെ തുറമുഖങ്ങൾ]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6464 || [[ബർത്ത് ഡിഫക്റ്റ്സ് റിസേർച്ച്]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6465 || [[അലിസോൺ]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6466 || [[ആശകൾ ആയിരം]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6467 || [[ചെറിയ രാജഹംസം]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6468 || [[സി/2019 ക്യൂ4 (ബോറിസോവ്)]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6469 || [[കണ്ണിലൊഴിക്കുന്ന തുള്ളിമരുന്നുകൾ]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6470 || [[കാൻസർ ഹോസ്പിറ്റൽ &amp; റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ഗ്വാളിയോർ]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6471 || [[ഫോവിയൽ അവാസ്കുലർ സോൺ]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6472 || [[ആർട്ടറിറ്റിസ്]] || en || 62.1 || 37.9 || 
|-
| 6473 || [[സുത്ത പിടക]] || en || 62.1 || 37.9 || 
|-
| 6474 || [[ജസ്റ്റീഷ്യ]] || en || 62.1 || 11.9 || 
|-
| 6475 || [[ഏകലവ്യൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 62.1 || 37.9 || 
|-
| 6476 || [[കൂമൻ (2022 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 62.1 || 37.9 || 
|-
| 6477 || [[ജനറൽ അനസ്തീസിയ]] || en || 62.1 || 37.9 || 
|-
| 6478 || [[അപ്പർ കാംപ്ബെൽ തടാകം]] || en || 62.0 || 38.0 || 
|-
| 6479 || [[ഏറ്റവും കൂടുതൽ പേർ കണ്ട അഭിമുഖങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 62.0 || 31.5 || 
|-
| 6480 || [[കൂടല്ലൂർ (കോട്ടയം)]] || en || 62.0 || 38.0 || 
|-
| 6481 || [[സെൻ്റ് ജൂഡ്സ് പള്ളി, ചുണ്ടേൽ]] || en || 62.0 || 38.0 || 
|-
| 6482 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബീബിനഗർ]] || en || 62.0 || 38.0 || 
|-
| 6483 || [[ഡവലപ്മെന്റ് ഹെൽ]] || en || 61.9 || 38.1 || 
|-
| 6484 || [[ഭ്രമരി]] || en || 61.9 || 38.1 || 
|-
| 6485 || [[ഗാർഡൻ ടൂറിസം]] || en || 61.9 || 38.1 || 
|-
| 6486 || [[അൽ ത്വബരി]] || en || 61.9 || 38.1 || 
|-
| 6487 || [[എന്ററോസെലെ]] || en || 61.9 || 38.1 || 
|-
| 6488 || [[പ്രഭാതസന്ധ്യ]] || en || 61.9 || 38.1 || 
|-
| 6489 || [[അന്ന ഷരിഹിന]] || en || 61.9 || 38.1 || 
|-
| 6490 || [[പൗള ബീർ]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6491 || [[ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6492 || [[ഇബ്‌നു ഖുദാമ]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6493 || [[ലൈം വാട്ടർ]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6494 || [[They Don't Care About Us]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6495 || [[ഓപ്പൻഹൈമർ (2023 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6496 || [[ഗാന്ധി, ഫൈറ്റർ വിത്തൗട്ട് എ സ്വോർഡ്]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6497 || [[ജോൺ പോൾ II കാത്തലിക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ലുബ്ലിൻ]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6498 || [[താര കല്യാൺ]] || en || 61.8 || 16.2 || 
|-
| 6499 || [[തുപ്പൽ പ്രാണി]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6500 || [[സോയം ബാപ്പു റാവു]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6501 || [[ബാൻഡിറ്റ് ക്വീൻ]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6502 || [[കർമ്മല മാതാവ്]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6503 || [[Jugal Kishore Sharma]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6504 || [[സയ്യിദ് അബ്ദുൽ മാലിക്]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6505 || [[ഉത്തമചോളൻ]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6506 || [[വന്നു കണ്ടു കീഴടക്കി]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6507 || [[താരകാസുരൻ]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6508 || [[ഇമ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ ജി]] || en || 61.6 || 38.4 || 
|-
| 6509 || [[കപ്പ വറുത്തത്]] || en || 61.6 || 38.4 || 
|-
| 6510 || [[കോഡിംഗ്ടൺ മാഗ്നിഫയർ]] || en || 61.6 || 38.4 || 
|-
| 6511 || [[വിക്ടോറിയ ലിയോങ്]] || en || 61.6 || 38.4 || 
|-
| 6512 || [[രണ്ടാം ബുദ്ധമതസമിതി]] || en || 61.6 || 38.4 || 
|-
| 6513 || [[Neolitsea cassia]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6514 || [[കേശവ് ചന്ദ്ര സെൻ]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6515 || [[ഗോവ നിയമസഭയിലെ നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6516 || [[ചാംഗ് സാംഗ്]] || en || 61.5 || 15.4 || 
|-
| 6517 || [[ചാന്ദിനി ശ്രീധരൻ]] || en || 61.5 || 7.7 || 
|-
| 6518 || [[തച്ചമ്പാറ]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6519 || [[നിത്യ മാമ്മൻ]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6520 || [[പനച്ചമൂട്]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6521 || [[പൂർണിത]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6522 || [[പെപ്പർ റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ, പന്നിയൂർ]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6523 || [[സേതു ലക്ഷ്മി]] || en || 61.5 || 34.6 || 
|-
| 6524 || [[ലോസ്റ്റ് ഇൻ ട്രാൻസ്ലേഷൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6525 || [[കാനിസാരോ രാസപ്രവർത്തനം]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6526 || [[ജിൻകോ ബൈലൊബ]] || en || 61.4 || 38.6 || 
|-
| 6527 || [[ആലുംപീടിക]] || en || 61.4 || 38.6 || 
|-
| 6528 || [[തിരുവോത്രിയൂർ ത്യാഗയ്യാർ]] || en || 61.4 || 38.6 || 
|-
| 6529 || [[അർബുദ ചികിൽസ]] || en || 61.4 || 6.0 || 
|-
| 6530 || [[ജൂഡിത്ത് സീലാൻഡർ]] || en || 61.3 || 42.0 || 
|-
| 6531 || [[പീഡിയാട്രിക് സർജറി]] || en || 61.3 || 38.7 || 
|-
| 6532 || [[അൾട്രാ വൈഡ് ആംഗിൾ ലെൻസ്]] || en || 61.3 || 38.7 || 
|-
| 6533 || [[മചുരിറ്റാസ്]] || en || 61.2 || 38.8 || 
|-
| 6534 || [[ഹെർഷീ കമ്പനി]] || en || 61.2 || 38.8 || 
|-
| 6535 || [[ജൽസ (2022 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 61.2 || 38.8 || 
|-
| 6536 || [[വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)]] || en || 61.2 || 38.8 || 
|-
| 6537 || [[ജനം (1993 film)]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6538 || [[ദൈവ ദശകം]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6539 || [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കോളറ ആന്റ് എന്ററിക് ഡിസീസസ്]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6540 || [[ബ്ലാംബംഗാൻ ഉപദ്വീപ്]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6541 || [[മുഹമ്മദ് സലാ]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6542 || [[വിഭക്തവ്യക്തിത്വം]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6543 || [[ആലിയ ഭട്ട് ഫിലിംഗ്രഫി]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6544 || [[റീഡിങ് സ്റ്റോൺ]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6545 || [[മുഴപ്പാല]] || en || 61.0 || 39.0 || 
|-
| 6546 || [[നല്ലനൂറ]] || en || 61.0 || 24.9 || 
|-
| 6547 || [[നേസോലാക്രിമൽ ഡക്റ്റ്]] || en || 61.0 || 39.0 || 
|-
| 6548 || [[Ashok Laxmanrao Kukade]] || en || 61.0 || 39.0 || 
|-
| 6549 || [[എൻ.എസ്.എസ് കോളേജ്,മഞ്ചേരി]] || en || 61.0 || 39.0 || 
|-
| 6550 || [[അക്വ വിറ്റ]] || en || 60.9 || 39.1 || 
|-
| 6551 || [[ഐബോളിന്റെ മുൻഭാഗം]] || en || 60.9 || 39.1 || 
|-
| 6552 || [[ഡോക്ടർ ഹു]] || en || 60.9 || 39.1 || 
|-
| 6553 || [[അയോഡിൻ പെന്റോക്സൈഡ്]] || en || 60.9 || 39.1 || 
|-
| 6554 || [[ത്രി സ്തൂപങ്ങൾ (സിഖ് മതം)]] || en || 60.9 || 6.7 || 
|-
| 6555 || [[Eugenia]] || en || 60.9 || 39.1 || 
|-
| 6556 || [[മൈൻക്രാഫ്റ്റ്]] || en || 60.9 || 39.1 || 
|-
| 6557 || [[ഡിസ്ക് (ഗണിതശാസ്ത്രം)]] || en || 60.9 || 39.1 || 
|-
| 6558 || [[ഗ്രൌണ്ട് സീറോ]] || en || 60.8 || 39.2 || 
|-
| 6559 || [[കോർണിയൽ റിഫ്ലക്സ്]] || en || 60.8 || 39.2 || 
|-
| 6560 || [[റീഡ് ഹോഫ്മൻ]] || en || 60.8 || 39.2 || 
|-
| 6561 || [[ഖുംബു ഹിമാനി]] || en || 60.8 || 39.2 || 
|-
| 6562 || [[മാമ്പള്ളി ശാസനം]] || en || 60.7 || 39.3 || 
|-
| 6563 || [[അമിനോ എസ്റ്റർ]] || en || 60.7 || 39.3 || 
|-
| 6564 || [[മോണോയർ ചാർട്ട്]] || en || 60.7 || 39.3 || 
|-
| 6565 || [[ലാ സലെറ്റ് മാതാവ്]] || en || 60.7 || 39.3 || 
|-
| 6566 || [[ഇന്ത്യൻ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പ്, 2019]] || en || 60.7 || 1.9 || 
|-
| 6567 || [[രോഹിൽഖണ്ഡ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 60.7 || 39.3 || 
|-
| 6568 || [[മലപ്പുറം ഹാജി മഹാനായ ജോജി]] || en || 60.6 || 39.4 || 
|-
| 6569 || [[ഓലകെട്ടിയമ്പലം]] || en || 60.6 || 39.4 || 
|-
| 6570 || [[ബ്ലാക്ക് (മലയാളചലച്ചിത്രം)]] || en || 60.6 || 39.4 || 
|-
| 6571 || [[സിലിണ്ട്രിക്കൽ ലെൻസ്]] || en || 60.6 || 39.4 || 
|-
| 6572 || [[പൂണിത്തുറ]] || en || 60.6 || 39.4 || 
|-
| 6573 || [[ഉപ്പുതോട്]] || en || 60.6 || 39.4 || 
|-
| 6574 || [[ഇലക്ട്രോമെറിക് പ്രഭാവം]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6575 || [[കന്യാകുമാരി രൂപതയുടെ ചർച്ച് ഓഫ് സൌത്ത് ഇന്ത്യ]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6576 || [[അരുൾമിഗു ചോലമലൈ മുരുകൻ ക്ഷേത്രം, പഴമുതിർച്ചോലൈ]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6577 || [[ആന്റി എക്സ്]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6578 || [[ഘൂർണന ആരം]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6579 || [[വടക്കൻ സത്രപർ]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6580 || [[പുത്തൻ കോവിലകം]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6581 || [[മാറ്റൊലി]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6582 || [[റ്റുബാക്കോ മൊസൈക്ക് വൈറസ്]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6583 || [[രായമംഗലം]] || en || 60.4 || 39.6 || 
|-
| 6584 || [[സിസിഎം മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ദുർഗ്]] || en || 60.4 || 39.6 || 
|-
| 6585 || [[ലങ്കാനെക്ടസ് കൊറുഗാറ്റസ്]] || en || 60.4 || 34.5 || 
|-
| 6586 || [[മൊണ്ടിയേസീ]] || en || 60.4 || 35.9 || 
|-
| 6587 || [[എക്സ്ടെൻഷൻ ട്യൂബ്]] || en || 60.4 || 39.6 || 
|-
| 6588 || [[എക്സൊഫ്താൽമോമീറ്റർ]] || en || 60.3 || 39.7 || 
|-
| 6589 || [[തൻ‌ബെർ‌ജിയ ഗ്രാൻ‌ഡിഫ്ലോറ]] || en || 60.3 || 39.7 || 
|-
| 6590 || [[അതിഥി അശോക്]] || en || 60.3 || 17.4 || 
|-
| 6591 || [[പഴഞ്ഞിക്കടവ്]] || en || 60.3 || 39.7 || 
|-
| 6592 || [[വെരിറ്റാസ് (ബഹിരാകാശപേടകം)]] || en || 60.3 || 39.7 || 
|-
| 6593 || [[ഹാഷിമികൾ (ജോർദ്ദാൻ)]] || en || 60.3 || 39.7 || 
|-
| 6594 || [[കൊപ്പൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 60.3 || 39.7 || 
|-
| 6595 || [[Isothermal process]] || en || 60.2 || 39.8 || 
|-
| 6596 || [[ടാനി പിപിറ്റ്]] || en || 60.2 || 39.8 || 
|-
| 6597 || [[പ്രമോദ്യ വിക്രമസിംഗെ]] || en || 60.2 || 39.8 || 
|-
| 6598 || [[റീജ്യണൽ കോമ്പ്രഹെൻസീവ് എക്കണോമിക് പാർട്ണർഷിപ്]] || en || 60.2 || 39.8 || 
|-
| 6599 || [[പെണ്ണുക്കര]] || en || 60.1 || 39.9 || 
|-
| 6600 || [[മാരവർമൻ രാജസിംഹൻ ഒന്നാമൻ]] || en || 60.1 || 39.9 || 
|-
| 6601 || [[കോഗ്നിറ്റീവ് സയൻസ്]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6602 || [[44. റെഗുനാഥപുരം പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6603 || [[M. K. Krishna Menon]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6604 || [[അമേത്തി]] || en || 60.0 || 24.0 || 
|-
| 6605 || [[ആന്റികിർസ്റ്റോസ്]] || en || 60.0 || 20.0 || 
|-
| 6606 || [[ആൻസി ആന്റണി]] || en || 60.0 || 26.7 || 
|-
| 6607 || [[കമേസ്ഫേസിയ എപിഫോർമിസ്]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6608 || [[കുമ്പളങ്ങി നൈറ്റ്സ്]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6609 || [[കേരളീയ സുഗുണ ബോധിനി]] || en || 60.0 || 20.0 || 
|-
| 6610 || [[തവ്ദ (നദി)]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6611 || [[തുറ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6612 || [[നാഷണൽ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് സ്ട്രീറ്റ് വെണ്ടേഴ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6613 || [[നിദ അല്ലാം]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6614 || [[പണ്ടോറ പേപ്പറുകൾ]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6615 || [[പുല്ലൂർ]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6616 || [[ബിപിൻ ജോസ്]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6617 || [[മുഹൂർത്തം പതിനൊന്ന് മുപ്പതിന്]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6618 || [[മുൽ.ആപിൻ]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6619 || [[മ്ലാപ്പാറ]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6620 || [[യൂറോത്തെമിസ്]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6621 || [[രണ്ടു മുഖങ്ങൾ]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6622 || [[ലാൻസ് നായിക്]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6623 || [[വലൂച ഡെകാസ്ട്രോ]] || en || 60.0 || 20.0 || 
|-
| 6624 || [[ശാരദ പ്രീത]] || en || 60.0 || 20.0 || 
|-
| 6625 || [[ഷറഫുദ്ദീൻ]] || en || 60.0 || 6.7 || 
|-
| 6626 || [[സി.എം.എസ്സ്.കോളേജ്.എച്ച്.എസ്സ്.കോട്ടയം]] || en || 59.9 || 40.1 || 
|-
| 6627 || [[ഡിസ്റ്റിക്കിയ]] || en || 59.9 || 40.1 || 
|-
| 6628 || [[അമൽ സിൽവ]] || en || 59.8 || 40.2 || 
|-
| 6629 || [[അസ്റ്റേലിയേസീ]] || en || 59.8 || 43.8 || 
|-
| 6630 || [[കാഞ്ഞിരങ്ങാട്, വയനാട്]] || en || 59.8 || 40.2 || 
|-
| 6631 || [[ഹസാരിബാഗ് ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 59.8 || 40.2 || 
|-
| 6632 || [[സന്ധി വേദന]] || en || 59.7 || 40.3 || 
|-
| 6633 || [[ദി ബിയർ (ടിവി സീരീസ്)]] || en || 59.7 || 40.3 || 
|-
| 6634 || [[പഠനയാത്ര]] || en || 59.7 || 40.3 || 
|-
| 6635 || [[സുഗൗളി ഉടമ്പടി]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6636 || [[സുമേഷ് അച്ചുതൻ]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6637 || [[സാരംഗപാണി]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6638 || [[സിൽച്ചാർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6639 || [[തിലൻ തുഷാര]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6640 || [[എൽസ കിഡ്സൺ]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6641 || [[ഓട്ടോഡെസ്ക് 3ഡിഎസ് മാക്സ്]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6642 || [[അപവർത്തന ദോഷം]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6643 || [[കൊളാറ്ററൽ ബ്യൂട്ടി]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6644 || [[ലോക വന്യജീവി ദിനം]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6645 || [[ഇന്ത്യയിലെ 10 രൂപ നോട്ട്]] || en || 59.5 || 13.8 || 
|-
| 6646 || [[എസ്.വി.ഐ.എം.എസ് - ശ്രീ പാർവ്വതി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഫോർ വിമെൻ]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6647 || [[ധർമ്മം]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6648 || [[ഭാവ്ന പാനി]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6649 || [[സമീറ ഇസ്ലാം]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6650 || [[ഡബിൾ ആസ്ട്രറോയ്ഡ് റീഡിറൿഷൻ മിഷൻ]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6651 || [[എഡ്മണ്ട് ലാൻഡോൾട്ട്]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6652 || [[ആന്റണി രാജു]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6653 || [[ഒരു നോക്കു കാണാൻ]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6654 || [[വൈക്കം റോഡ് തീവണ്ടിയാപ്പീസ്]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6655 || [[എക്സ്കർഷൻ]] || en || 59.4 || 40.6 || 
|-
| 6656 || [[ബർത്ത് (ജേണൽ)]] || en || 59.4 || 40.6 || 
|-
| 6657 || [[വടു]] || en || 59.4 || 40.6 || 
|-
| 6658 || [[അവതാർ: ദി വേ ഓഫ് വാട്ടർ]] || en || 59.4 || 40.6 || 
|-
| 6659 || [[ഡയോക്സേൻ ടെട്രാകീറ്റോൺ]] || en || 59.4 || 40.6 || 
|-
| 6660 || [[പാപനാശ മുദലിയാർ]] || en || 59.4 || 40.6 || 
|-
| 6661 || [[മഠത്തിപ്പറമ്പ്]] || en || 59.4 || 40.6 || 
|-
| 6662 || [[ഓഷ്യാനിയ ഫുട്ബോൾ കോൺഫെഡറേഷൻ]] || en || 59.3 || 40.7 || 
|-
| 6663 || [[ജിയോഫാഗിനി]] || en || 59.3 || 40.7 || 
|-
| 6664 || [[മൈഹർ ബാൻഡ്]] || en || 59.3 || 40.7 || 
|-
| 6665 || [[ഒ‌.എൻ‌.വി. സാഹിത്യ അവാർഡ്]] || en || 59.3 || 40.7 || 
|-
| 6666 || [[കനുമുരു രഘുരാമകൃഷ്ണ രാജു]] || en || 59.3 || 40.7 || 
|-
| 6667 || [[പായിപ്പാട് (ആലപ്പുഴ)]] || en || 59.3 || 40.7 || 
|-
| 6668 || [[ഫസലി കലണ്ടർ]] || en || 59.2 || 40.8 || 
|-
| 6669 || [[ആൽക്കഹോളിക് ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്]] || en || 59.2 || 40.8 || 
|-
| 6670 || [[ചേമഞ്ചേരി]] || en || 59.2 || 40.8 || 
|-
| 6671 || [[ജോഡി കോമെർ]] || en || 59.2 || 40.8 || 
|-
| 6672 || [[ശ്യാം ഷാ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 59.2 || 40.8 || 
|-
| 6673 || [[ഹസൻ ദിയാബ്]] || en || 59.2 || 40.8 || 
|-
| 6674 || [[ജയപ്രഭാ മേനോൻ]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6675 || [[ഇസ്‌ലാം മതം കേരളത്തിൽ]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6676 || [[Western kukri]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6677 || [[ഒക്യുലർ ഹൈപ്പർ‌ടെൻഷൻ]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6678 || [[കടമ്പേരി]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6679 || [[സ്റ്റീവ് ചെൻ]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6680 || [[ടാർ തടാകം]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6681 || [[വൈറ്റ് ഹൌസിലെ ഇഫ്താർ വിരുന്ന്]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6682 || [[റെക്സം എ. എഫ്. സി.]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6683 || [[സോയിൽ ഗ്യാസ്]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6684 || [[ഫ്ലോറൻസ് റൈസ്]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6685 || [[മുൻഷി നവാൽ കിഷോർ]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6686 || [[ഇൻട്രാഒകുലർ പ്രഷർ]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6687 || [[കിസ്‌മത്ത്]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6688 || [[ധുബ്രി ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6689 || [[ഹൈഡാത്തോഡ്]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6690 || [[വറഖ ഇബ്നു നൌഫൽ]] || en || 58.9 || 41.1 || 
|-
| 6691 || [[കാട്രിൻ മൊഴി]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6692 || [[Bishnupada Mukhopadhyaya]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6693 || [[Manus friarbird]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6694 || [[ഉഷ]] || en || 58.8 || 29.4 || 
|-
| 6695 || [[കരിങ്ങാരി]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6696 || [[നർക്കോട്ടിക് ഡ്രഗ്സ് ആന്റ് സൈക്കോട്രാപിക് സബ്സ്റ്റൻസസ് ആക്റ്റ് (സുഡാൻ)]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6697 || [[പെരിഫോവിയ]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6698 || [[പൊട്ടാസ്യം അഡിപേറ്റ്]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6699 || [[പ്രാദേശിക വർത്തകൾ]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6700 || [[മലയ് ഉപദ്വീപ്]] || en || 58.8 || 23.5 || 
|-
| 6701 || [[മേഘാലയയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6702 || [[സത്യവാണി]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6703 || [[നികടബിന്ദു]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6704 || [[ARP spoofing]] || en || 58.8 || 0.0 || 
|-
| 6705 || [[ചൊറിത്തവളകൾ]] || en || 58.7 || 25.7 || 
|-
| 6706 || [[നവോമി അക്കി]] || en || 58.7 || 41.3 || 
|-
| 6707 || [[തേൻതുള്ളി]] || en || 58.7 || 41.3 || 
|-
| 6708 || [[ക്രിസ് പ്രാറ്റ്]] || en || 58.7 || 41.3 || 
|-
| 6709 || [[ധീര (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 58.7 || 41.3 || 
|-
| 6710 || [[നകാനോ ടകേക്കോ]] || en || 58.5 || 41.5 || 
|-
| 6711 || [[ആരം]] || en || 58.5 || 41.5 || 
|-
| 6712 || [[മഹാദേവൻ (നടൻ)]] || en || 58.5 || 41.5 || 
|-
| 6713 || [[സൈപറേസീ]] || en || 58.4 || 18.9 || 
|-
| 6714 || [[ഭാവന (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 58.4 || 41.6 || 
|-
| 6715 || [[കൊളീജിയം സംവിധാനം (ഇന്ത്യ)]] || en || 58.4 || 41.6 || 
|-
| 6716 || [[മയാൾജിയ]] || en || 58.4 || 41.6 || 
|-
| 6717 || [[12 ഇയേഴ്സ് എ സ്ലേവ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 58.3 || 41.7 || 
|-
| 6718 || [[John Ebnezar]] || en || 58.3 || 41.7 || 
|-
| 6719 || [[അഞ്ജന മേനോൻ]] || en || 58.3 || 25.0 || 
|-
| 6720 || [[ഒഫിയോഫാഗസ് കലിംഗ]] || en || 58.3 || 41.7 || 
|-
| 6721 || [[കീത്ത് എല്ലിസൺ]] || en || 58.3 || 41.7 || 
|-
| 6722 || [[കുരുക്ഷേത്ര (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 58.3 || 41.7 || 
|-
| 6723 || [[ചേരി വിശ്വനാഥ്]] || en || 58.3 || 41.7 || 
|-
| 6724 || [[തൊഴിൽ അല്ലെങ്കിൽ ജയിൽ]] || en || 58.3 || 41.7 || 
|-
| 6725 || [[ലീമ ബാബു]] || en || 58.3 || 25.0 || 
|-
| 6726 || [[സുകന്യ(നടി)]] || en || 58.3 || 33.3 || 
|-
| 6727 || [[സോമനാഥ് ലാഹിരി]] || en || 58.3 || 25.0 || 
|-
| 6728 || [[കോട്ടൺ വൂൾ സ്പോട്ട്]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6729 || [[താരാട്ട് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6730 || [[വിനു ജോബ് കുഴിമണ്ണിൽ]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6731 || [[കൊറോണ (ഒപ്റ്റിക്കൽ പ്രതിഭാസം)]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6732 || [[സയണിസ്റ്റ് കമ്മീഷൻ]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6733 || [[കുപ്പടിത്തറ]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6734 || [[പി.ആർ. തിലകം]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6735 || [[ചരിത്രാത്മക ഭാഷാശാസ്ത്രം]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6736 || [[ക്രിസ്റ്റീൻ അൽവൈൻ]] || en || 58.1 || 41.9 || 
|-
| 6737 || [[ദുംക ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 58.1 || 41.9 || 
|-
| 6738 || [[മസ്ഗൗഫ്]] || en || 58.1 || 41.9 || 
|-
| 6739 || [[നാർമർ]] || en || 58.1 || 41.9 || 
|-
| 6740 || [[പച്ചടി]] || en || 58.1 || 41.9 || 
|-
| 6741 || [[സൂഫിയും സുജാതയും]] || en || 58.1 || 41.9 || 
|-
| 6742 || [[ജെ. വില്യംസ് (സംവിധായകൻ)]] || en || 58.0 || 42.0 || 
|-
| 6743 || [[തിരുനക്കര]] || en || 58.0 || 42.0 || 
|-
| 6744 || [[റാഫി മഞ്ഞളി]] || en || 58.0 || 42.0 || 
|-
| 6745 || [[സൾഫ്യൂരസ് അമ്ലം]] || en || 58.0 || 42.0 || 
|-
| 6746 || [[ചാർകോട്ട്–ബൗച്ചാർഡ് അന്യൂറിസം]] || en || 58.0 || 42.0 || 
|-
| 6747 || [[ധൻബാദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 58.0 || 42.0 || 
|-
| 6748 || [[കുലുക്കല്ലൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6749 || [[രാജർഷി ദശരഥ് ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അയോധ്യ]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6750 || [[ബെല്ല ഛാവ്]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6751 || [[എലനോർ കാറൊതേഴ്സ്]] || en || 57.9 || 36.8 || 
|-
| 6752 || [[ടിനൊലിയസ് എബുർനെഗുട്ട]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6753 || [[മഹാദേവപ്പ രാംപുരെ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6754 || [[മൈക്രൊഫോട്ടോഗ്രാഫ്]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6755 || [[മൈൻഡ്ഹണ്ടർ (ടിവി പരമ്പര)]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6756 || [[റൂബിഡിയം അയോഡൈഡ്]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6757 || [[യോഗ് രാജ് സിംഗ്]] || en || 57.9 || 19.5 || 
|-
| 6758 || [[കാഞ്ഞിരമറ്റം]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6759 || [[കളക്കാട് രാത്തവള]] || en || 57.8 || 7.9 || 
|-
| 6760 || [[ജേണൽ ഓഫ് പീഡിയാട്രിക് ആൻഡ് അഡോളസന്റ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6761 || [[പോയ്സൺ അനുപാതം]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6762 || [[Pilea]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6763 || [[ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ട]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6764 || [[ഫ്ലൈറ്റ് ഗിയർ]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6765 || [[അലൈംഗികത]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6766 || [[ആലപ്പാട് (തൃശൂർ)]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6767 || [[ദുലീപ് സമരവീര]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6768 || [[ലൂസി (ബഹിരാകാശപേടകം)]] || en || 57.7 || 42.3 || 
|-
| 6769 || [[കടുങ്കോൻ]] || en || 57.7 || 42.3 || 
|-
| 6770 || [[ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് അഗ്രികൾച്ചറൽ റിസർച്ച്]] || en || 57.7 || 42.3 || 
|-
| 6771 || [[ക്രിസ്റ്റഫർ തോമസ് നൈറ്റ്]] || en || 57.6 || 42.4 || 
|-
| 6772 || [[ഡോ. ശ്യാമ പ്രസാദ് മൂഖർജി തുരങ്കം]] || en || 57.6 || 42.4 || 
|-
| 6773 || [[മാർസ് റോവർ]] || en || 57.6 || 42.4 || 
|-
| 6774 || [[മനുഷ്യമൃഗം]] || en || 57.6 || 42.4 || 
|-
| 6775 || [[ഡിപ്ലോപ്പിയ]] || en || 57.5 || 42.5 || 
|-
| 6776 || [[നീലച്ചിന്നൻ]] || en || 57.5 || 31.1 || 
|-
| 6777 || [[കോളയാട്]] || en || 57.5 || 42.5 || 
|-
| 6778 || [[രണ്ടാം പിണറായി വിജയൻ മന്ത്രിസഭ]] || en || 57.5 || 42.5 || 
|-
| 6779 || [[ഹാസൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 57.5 || 42.5 || 
|-
| 6780 || [[പ്രോക്സിമെറ്റാകൈൻ]] || en || 57.5 || 42.5 || 
|-
| 6781 || [[വാരണാസി ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 57.4 || 42.6 || 
|-
| 6782 || [[അശ്മീകരണം]] || en || 57.4 || 42.6 || 
|-
| 6783 || [[നാൻസി ഒബുചോവ്സ്കി]] || en || 57.4 || 42.6 || 
|-
| 6784 || [[പുറക്കാട്]] || en || 57.4 || 42.6 || 
|-
| 6785 || [[വെന്നിമല]] || en || 57.4 || 42.6 || 
|-
| 6786 || [[റ്റുമാറോ നെവർ ഡൈസ്]] || en || 57.3 || 42.7 || 
|-
| 6787 || [[തിരുവനന്തപുരം ബോളി]] || en || 57.3 || 42.7 || 
|-
| 6788 || [[പാൻ-ഏഷ്യനിസം]] || en || 57.2 || 42.8 || 
|-
| 6789 || [[ക്ലിനിക്]] || en || 57.2 || 42.8 || 
|-
| 6790 || [[പെരി ഓർബിറ്റൽ ഹെമറ്റോമ]] || en || 57.2 || 42.8 || 
|-
| 6791 || [[List of Tamil film actresses]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6792 || [[Nanmanda]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6793 || [[അമേറ്റിന]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6794 || [[കടങ്ങോട്]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6795 || [[ഗാന്ധാരി അമ്മൻ കോവിൽ]] || en || 57.1 || 28.6 || 
|-
| 6796 || [[നിംപ്കിഷ് തടാകം]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6797 || [[പ്രാചി തെഹ്ലാൻ]] || en || 57.1 || 35.7 || 
|-
| 6798 || [[വി കെ വിസ്മയ]] || en || 57.1 || 28.6 || 
|-
| 6799 || [[ശ്രീ വെങ്കടേശ്വര മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6800 || [[ശ്രീനിവാസൻ ജെയിൻ]] || en || 57.1 || 14.3 || 
|-
| 6801 || [[സമ്മാനം(ചലച്ചിത്രം)]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6802 || [[സഹില ഛദ്ദ]] || en || 57.1 || 28.6 || 
|-
| 6803 || [[സീറോഫ്താൽമിയ]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6804 || [[മഹാവിഷ്‌ണു]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6805 || [[John Hardy (geneticist)]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6806 || [[ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6807 || [[ഓപ് ഖാൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6808 || [[റോഡപകടം]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6809 || [[കാട്ടുചുണ്ടെലി]] || en || 57.1 || 31.8 || 
|-
| 6810 || [[എൻസെഫലൈറ്റിസ്]] || en || 57.0 || 43.0 || 
|-
| 6811 || [[നാൽപത്തിയൊന്ന് (41)]] || en || 57.0 || 43.0 || 
|-
| 6812 || [[ഗോൺബോ രംഗ്ജോൺ]] || en || 57.0 || 43.0 || 
|-
| 6813 || [[സുപ്രീം വാർ കൗൺസിൽ]] || en || 57.0 || 43.0 || 
|-
| 6814 || [[ഉർഫ്]] || en || 56.9 || 43.1 || 
|-
| 6815 || [[വെർജിൽ വാൻ ഡൈക്ക്]] || en || 56.9 || 43.1 || 
|-
| 6816 || [[ബൈഫോക്കൽ ലെൻസ്]] || en || 56.9 || 43.1 || 
|-
| 6817 || [[ഖുദാ ബക്ഷ്]] || en || 56.9 || 43.1 || 
|-
| 6818 || [[സ്ലീറ]] || en || 56.8 || 43.2 || 
|-
| 6819 || [[അൺഡക്കേയ്ൻ]] || en || 56.8 || 43.2 || 
|-
| 6820 || [[മഹാമേഘവാഹനസാമ്രാജ്യം]] || en || 56.8 || 43.2 || 
|-
| 6821 || [[അസ്മ ബിൻത് ഉമൈസ്]] || en || 56.7 || 43.3 || 
|-
| 6822 || [[സുൻഡോകു]] || en || 56.7 || 43.3 || 
|-
| 6823 || [[ടെറിജിയം (കൺജങ്റ്റൈവ)]] || en || 56.7 || 43.3 || 
|-
| 6824 || [[സ്കോട്ടോമ]] || en || 56.7 || 43.3 || 
|-
| 6825 || [[തിരംഗ പോയിന്റ്]] || en || 56.7 || 43.3 || 
|-
| 6826 || [[ഭാരത് സ്റ്റേജ് എമിഷൻ മാനദണ്ഡങ്ങൾ]] || en || 56.7 || 43.3 || 
|-
| 6827 || [[കാക്കോത്തിക്കാവിലെ അപ്പൂപ്പൻ താടികൾ]] || en || 56.6 || 43.4 || 
|-
| 6828 || [[കോർട്ടാന]] || en || 56.6 || 3.4 || 
|-
| 6829 || [[വെബ്സൈറ്റ് ഫൂട്ടർ]] || en || 56.6 || 43.4 || 
|-
| 6830 || [[റോസിഡുകൾ]] || en || 56.6 || 6.1 || 
|-
| 6831 || [[ജി. പ്രജിത്]] || en || 56.6 || 43.4 || 
|-
| 6832 || [[ടിബറ്റൻ വെള്ളി]] || en || 56.6 || 43.4 || 
|-
| 6833 || [[കുക്കുമിസ്]] || en || 56.6 || 20.0 || 
|-
| 6834 || [[പീറ്റർ ഹെയ്ൻ]] || en || 56.6 || 43.4 || 
|-
| 6835 || [[രാരീരം]] || en || 56.6 || 43.4 || 
|-
| 6836 || [[മലേഷ്യയിലെ ശ്രീലങ്കക്കാർ]] || en || 56.5 || 43.5 || 
|-
| 6837 || [[ഫീ ളിലാലിൽ ഖുർആൻ]] || en || 56.5 || 43.5 || 
|-
| 6838 || [[വാഫി കാമ്പസ് കാളികാവ്]] || en || 56.5 || 43.5 || 
|-
| 6839 || [[സബൻഗൌ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 56.5 || 43.5 || 
|-
| 6840 || [[യോനോ, സൈറ്റാമ]] || en || 56.5 || 43.5 || 
|-
| 6841 || [[ഞീഴൂർ]] || en || 56.4 || 43.6 || 
|-
| 6842 || [[ഷെഫാലി ജരിവാല]] || en || 56.4 || 43.6 || 
|-
| 6843 || [[ജാൻ എ മൻ]] || en || 56.4 || 43.6 || 
|-
| 6844 || [[മല്ലികശ്ശേരി]] || en || 56.4 || 43.6 || 
|-
| 6845 || [[വൈറസിഡ്]] || en || 56.4 || 43.6 || 
|-
| 6846 || [[അഹമ്മദ് അലി (എഴുത്തുകാരൻ)]] || en || 56.3 || 43.7 || 
|-
| 6847 || [[ആന്ധ്ര ഇക്ഷ്വാകു]] || en || 56.3 || 43.7 || 
|-
| 6848 || [[നീലക്കവിളൻ വേലിത്തത്ത]] || en || 56.3 || 43.7 || 
|-
| 6849 || [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6850 || [[ഉമേഷ് വസിറാണി]] || en || 56.2 || 37.5 || 
|-
| 6851 || [[കണ്ടീരവ ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6852 || [[ദി നേറ്റിവിറ്റി സ്റ്റോറി]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6853 || [[പതിനാലാം രാവ്]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6854 || [[പ്ലം ബ്രാൻഡി]] || en || 56.2 || 37.5 || 
|-
| 6855 || [[ബോമാൻസ് മെംബ്രേൻ]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6856 || [[മോൾസ് ഗ്രന്ഥി]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6857 || [[റോസിൻ ജോളി]] || en || 56.2 || 31.2 || 
|-
| 6858 || [[ആലഞ്ചേരി]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6859 || [[ദക്ഷിണ അറേബ്യയിലെ അപ്പസ്തോലിക് വികാരിയേറ്റ്]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6860 || [[മൾട്ടിഫോക്കൽ ഡിഫ്രാക്റ്റീവ് ലെൻസ്]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6861 || [[സ്റ്റാറി മോസ്റ്റ്]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6862 || [[മോഹൻ മാണ്ഡവി]] || en || 56.1 || 43.9 || 
|-
| 6863 || [[സുൽത്താൻകട]] || en || 56.1 || 43.9 || 
|-
| 6864 || [[ചിന്മയ വിശ്വവിദ്യാപീഠ്]] || en || 56.1 || 43.9 || 
|-
| 6865 || [[ബതര കാല]] || en || 56.1 || 43.9 || 
|-
| 6866 || [[മാരീചി (ബുദ്ധിസം)]] || en || 56.1 || 43.9 || 
|-
| 6867 || [[ഓക്സിജൻ കോൺസണ്ട്രേറ്റർ]] || en || 56.0 || 44.0 || 
|-
| 6868 || [[സിൽവർ ഹൈപ്പോബ്രോമൈറ്റ്]] || en || 56.0 || 44.0 || 
|-
| 6869 || [[ഈസ്റ്റിവേഷൻ (സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 56.0 || 47.2 || 
|-
| 6870 || [[ക്ലോസ്-അപ്പ് ലെൻസ്]] || en || 56.0 || 44.0 || 
|-
| 6871 || [[ജോർജ് കുര്യൻ]] || en || 56.0 || 44.0 || 
|-
| 6872 || [[ഗോവിന്ദൻ പള്ളിക്കാപ്പിൽ]] || en || 56.0 || 44.0 || 
|-
| 6873 || [[സിഗ്നൽ (സോഫ്റ്റ്‍വെയർ)]] || en || 55.9 || 44.1 || 
|-
| 6874 || [[താപീയ ആയാസം]] || en || 55.9 || 44.1 || 
|-
| 6875 || [[ലക്കിടി തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 55.9 || 44.1 || 
|-
| 6876 || [[ലാക്രിമൽ പങ്റ്റം]] || en || 55.8 || 44.2 || 
|-
| 6877 || [[സാഹിത്യ കലാ പരിഷത്ത്]] || en || 55.8 || 44.2 || 
|-
| 6878 || [[ഫുൽ‌മിനേറ്റിംഗ് സിൽ‌വർ‌]] || en || 55.8 || 44.2 || 
|-
| 6879 || [[കോൺട്രാഇൻഡിക്കേഷൻ]] || en || 55.8 || 44.2 || 
|-
| 6880 || [[പതിനെൺമേൽ‍കണക്ക്]] || en || 55.8 || 44.2 || 
|-
| 6881 || [[മറവൻതുരുത്ത്]] || en || 55.8 || 44.2 || 
|-
| 6882 || [[രാജ് കലേഷ്]] || en || 55.8 || 44.2 || 
|-
| 6883 || [[പ്രകമ്പനം]] || en || 55.7 || 44.3 || 
|-
| 6884 || [[പയ്യനാട് സ്റ്റേഡിയം]] || en || 55.7 || 19.6 || 
|-
| 6885 || [[ബർമിംഗ്ഹാം വിമൻസ് ഫെർട്ടിലിറ്റി സെന്റർ]] || en || 55.7 || 44.3 || 
|-
| 6886 || [[ബബ്ബു മാൻ]] || en || 55.7 || 3.8 || 
|-
| 6887 || [[ഓൾഹ ഫ്രാങ്കോ]] || en || 55.7 || 44.3 || 
|-
| 6888 || [[മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് കൗൺസിൽ (യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം)]] || en || 55.7 || 44.3 || 
|-
| 6889 || [[പെർസിവറൻസ് (റോവർ)]] || en || 55.7 || 44.3 || 
|-
| 6890 || [[അപൂർവി ചന്ദേല]] || en || 55.6 || 8.0 || 
|-
| 6891 || [[അമാറ്റിറ്റ്‌ലാനിയ സിക്വിയ]] || en || 55.6 || 44.4 || 
|-
| 6892 || [[എസ്തർ അനിൽ]] || en || 55.6 || 22.2 || 
|-
| 6893 || [[ചാഡ് ഹർലി]] || en || 55.6 || 44.4 || 
|-
| 6894 || [[താരാ വാലി കോഠി]] || en || 55.6 || 44.4 || 
|-
| 6895 || [[നളിനി ബേക്കൽ]] || en || 55.6 || 33.3 || 
|-
| 6896 || [[ഫസ്റ്റ് ബെൽ]] || en || 55.6 || 44.4 || 
|-
| 6897 || [[മരിച്ചവരുടെ ദിവസം]] || en || 55.6 || 99.8 || 
|-
| 6898 || [[ലുബ്ന ഖാലിദ് അൽ ഖാസിമി]] || en || 55.6 || 33.3 || 
|-
| 6899 || [[സൈനബ് ബിൻത് ഉമർ ബിൻ കിൻദി]] || en || 55.6 || 44.4 || 
|-
| 6900 || [[ഓപ്പോ]] || en || 55.5 || 2.1 || 
|-
| 6901 || [[പിൻ‌ഹോൾ ഒക്ലൂഡർ]] || en || 55.5 || 44.5 || 
|-
| 6902 || [[മകസ്സാർ കടലിടുക്ക്]] || en || 55.5 || 44.5 || 
|-
| 6903 || [[ബാനു   ധുൽ]] || en || 55.5 || 44.5 || 
|-
| 6904 || [[വാലി ഓഫ് ദ ടോംബ്]] || en || 55.5 || 44.5 || 
|-
| 6905 || [[റാഫേൽ മാലാഖ]] || en || 55.4 || 44.6 || 
|-
| 6906 || [[ഇഗ്നിപഞ്ചർ]] || en || 55.4 || 44.6 || 
|-
| 6907 || [[ജാവേദ് കരീം]] || en || 55.4 || 44.6 || 
|-
| 6908 || [[ട്രൈഫോക്കൽ ലെൻസ്]] || en || 55.4 || 44.6 || 
|-
| 6909 || [[ഇന്റർനാഷണൽ ജേണൽ ഓഫ് ഗൈനക്കോളജി &amp; ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ്]] || en || 55.3 || 44.7 || 
|-
| 6910 || [[ജീവദാമൻ]] || en || 55.3 || 44.7 || 
|-
| 6911 || [[മക്കഫീ]] || en || 55.3 || 44.7 || 
|-
| 6912 || [[സ്റ്റീവിയ (ജനുസ്)]] || en || 55.3 || 30.2 || 
|-
| 6913 || [[Hamirpur (Himachal ഹാമിർപൂർ (ഹിമാചൽ പ്രദേശ്) (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 55.3 || 44.7 || 
|-
| 6914 || [[പിയറി അലൈൻ ബിറ്റോട്ട്]] || en || 55.3 || 44.7 || 
|-
| 6915 || [[Prasanna Jayawardene]] || en || 55.2 || 44.8 || 
|-
| 6916 || [[കീനു റീവ്സ്]] || en || 55.2 || 44.8 || 
|-
| 6917 || [[കർണാൽ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 55.2 || 44.8 || 
|-
| 6918 || [[രേഖാംശം 1 കിഴക്ക്]] || en || 55.2 || 44.8 || 
|-
| 6919 || [[സമമർദ്ദ പ്രക്രിയ]] || en || 55.2 || 44.8 || 
|-
| 6920 || [[ഐബോളിന്റെ പിൻഭാഗം]] || en || 55.1 || 44.9 || 
|-
| 6921 || [[Arohana]] || en || 55.1 || 44.9 || 
|-
| 6922 || [[കടശ്ശിക്കടവ്]] || en || 55.1 || 44.9 || 
|-
| 6923 || [[സ്വിൻഹോയുടെ കൊടുങ്കാറ്റ് പെട്രൽ]] || en || 55.1 || 44.9 || 
|-
| 6924 || [[മുസ്ഹഫ്]] || en || 55.1 || 44.9 || 
|-
| 6925 || [[ജോൺ വാക്കർ (പ്രോഗ്രാമർ)]] || en || 55.1 || 44.9 || 
|-
| 6926 || [[മുകുന്ദൻ ഉണ്ണി അസോസിയേറ്റ്സ്]] || en || 55.1 || 44.9 || 
|-
| 6927 || [[അബു ദർദ]] || en || 55.0 || 45.0 || 
|-
| 6928 || [[1/7]] || en || 55.0 || 45.0 || 
|-
| 6929 || [[Venad Pathrika]] || en || 55.0 || 45.0 || 
|-
| 6930 || [[ധർമ്മപുരി സുബ്ബരായർ]] || en || 55.0 || 45.0 || 
|-
| 6931 || [[മീനാ ഗണേഷ്]] || en || 55.0 || 45.0 || 
|-
| 6932 || [[ആംശിക സ്വേദനം]] || en || 55.0 || 45.0 || 
|-
| 6933 || [[ഐഡന്റിഫിക്കേഷൻ കീ]] || en || 55.0 || 45.0 || 
|-
| 6934 || [[പബ്ലിക്ക് ഹെൽത്ത് ഇംഗ്ലണ്ട്]] || en || 54.9 || 45.1 || 
|-
| 6935 || [[സിരി പശു]] || en || 54.9 || 45.1 || 
|-
| 6936 || [[കണിയാൻകുന്ന്]] || en || 54.9 || 45.1 || 
|-
| 6937 || [[ഒരു മുത്തം മണിമുത്തം]] || en || 54.9 || 45.1 || 
|-
| 6938 || [[വെടിക്കെട്ട് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 54.9 || 45.1 || 
|-
| 6939 || [[സന്ദീപ് വാരിയർ]] || en || 54.9 || 45.1 || 
|-
| 6940 || [[ആട്ടക്കഥ (പാലി ഭാഷയിൽ)]] || en || 54.9 || 24.4 || 
|-
| 6941 || [[അനന്തലക്ഷ്മി സദഗോപൻ]] || en || 54.9 || 45.1 || 
|-
| 6942 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, സിദ്ദിപേട്ട്]] || en || 54.8 || 45.2 || 
|-
| 6943 || [[ഹവിൽദാർ]] || en || 54.8 || 45.2 || 
|-
| 6944 || [[അക്കോമോഡേറ്റീവ് ഇൻസഫിഷ്യൻസി]] || en || 54.8 || 45.2 || 
|-
| 6945 || [[ദേവസ്ഥൽ ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 54.8 || 45.2 || 
|-
| 6946 || [[നെടുമ്പുറം]] || en || 54.8 || 45.2 || 
|-
| 6947 || [[മറ്റേർണൽ ആന്റ് ചൈൽഡ് ഹെൽത്ത് ജേണൽ]] || en || 54.8 || 45.2 || 
|-
| 6948 || [[സാമിയ സുലുഹു]] || en || 54.7 || 45.3 || 
|-
| 6949 || [[ഉസ്ബെക്ക് റെയിൽവേയ്സ്]] || en || 54.7 || 45.3 || 
|-
| 6950 || [[റയൽ മാഡ്രിഡ്]] || en || 54.7 || 45.3 || 
|-
| 6951 || [[ജെഫ്രി റൈറ്റ്]] || en || 54.6 || 45.4 || 
|-
| 6952 || [[കിഴപ്പറയാർ]] || en || 54.6 || 45.4 || 
|-
| 6953 || [[സ്മോംബീ]] || en || 54.6 || 47.4 || 
|-
| 6954 || [[പൂനം റാണി]] || en || 54.6 || 35.2 || 
|-
| 6955 || [[ഓക്സിജൻ മാസ്ക്ക്]] || en || 54.6 || 45.4 || 
|-
| 6956 || [[Fuchs spot]] || en || 54.5 || 45.5 || 
|-
| 6957 || [[ഓഡി ആർഎസ്ക്യു]] || en || 54.5 || 36.4 || 
|-
| 6958 || [[കോളേജ് കുമാരൻ]] || en || 54.5 || 45.5 || 
|-
| 6959 || [[താമരച്ചാൽ]] || en || 54.5 || 45.5 || 
|-
| 6960 || [[പൈദാല ഗുരുമൂർത്തി ശാസ്ത്രി]] || en || 54.5 || 45.5 || 
|-
| 6961 || [[ബക്സ ജില്ല]] || en || 54.5 || 45.5 || 
|-
| 6962 || [[യശസ്വി ജയ്‌സ്വാൾ]] || en || 54.5 || 45.5 || 
|-
| 6963 || [[ഗോഡ്ഡ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 54.5 || 45.5 || 
|-
| 6964 || [[ഐക്കാസിനേസീ]] || en || 54.4 || 8.6 || 
|-
| 6965 || [[ഹിമാലയൻ ബസ്സാർഡ്]] || en || 54.4 || 45.6 || 
|-
| 6966 || [[സ്റ്റെഫാനി സിംബാലിസ്റ്റ്]] || en || 54.3 || 45.7 || 
|-
| 6967 || [[ഫോർക്ക് നാക്കൻ തവളകൾ]] || en || 54.3 || 46.4 || 
|-
| 6968 || [[വക്രതാവ്യാസാർദ്ധം]] || en || 54.1 || 45.9 || 
|-
| 6969 || [[കേരള മുസ്‌ലിം കൾച്ചറൽ സെന്റർ]] || en || 54.1 || 45.9 || 
|-
| 6970 || [[ബാർക്ക് മാന്റിസ്]] || en || 54.1 || 45.9 || 
|-
| 6971 || [[ടി.എൻ.എ. പെരുമാൾ]] || en || 54.0 || 42.9 || 
|-
| 6972 || [[ദിബ്രുഗഡ് ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 53.9 || 46.1 || 
|-
| 6973 || [[കേരളത്തിലെ സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങൾ]] || en || 53.9 || 39.2 || 
|-
| 6974 || [[സ്വകാര്യത]] || en || 53.9 || 46.1 || 
|-
| 6975 || [[അഗത്തോഡസ് ഓസ്റ്റന്റാലിസ്]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6976 || [[കൂട്ടുകാട്]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6977 || [[ചണ്ഡീഗഢിലെ ഭരണാധികാരികളുടെ പട്ടിക]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6978 || [[ചതുർദണ്ഡിപ്രകാശിക]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6979 || [[തകഴി തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6980 || [[പോഞ്ഞാശേരി]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6981 || [[മാരാരിക്കുളം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6982 || [[മാളവിക മേനോൻ]] || en || 53.8 || 23.1 || 
|-
| 6983 || [[വില്ല്യം സോവർ]] || en || 53.8 || 11.0 || 
|-
| 6984 || [[സൂചിമുന തുരപ്പൻ]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6985 || [[ക്രോക്കർ പർവതനിരകൾ]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6986 || [[വില്യം ആർതർ ലൂയിസ്]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6987 || [[സെക്കൻഡറി ലെൻസ്]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6988 || [[Circular segment]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6989 || [[ചെർഡൈൻ റൂട്ട്]] || en || 53.7 || 46.3 || 
|-
| 6990 || [[റിക്കോ മുരാനക]] || en || 53.7 || 46.3 || 
|-
| 6991 || [[ബാല (നടൻ)]] || en || 53.7 || 46.3 || 
|-
| 6992 || [[ഇമ്മ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ ഇ]] || en || 53.7 || 46.3 || 
|-
| 6993 || [[കാരാക്കുറിശ്ശി]] || en || 53.7 || 46.3 || 
|-
| 6994 || [[ജേണൽ ഓഫ് ഹ്യൂമൻ റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് സയൻസസ്]] || en || 53.7 || 46.3 || 
|-
| 6995 || [[കുരു രാജ്യം]] || en || 53.6 || 46.4 || 
|-
| 6996 || [[സീലോഹായിലെ കുളം]] || en || 53.6 || 46.4 || 
|-
| 6997 || [[പൂവിരിയും പുലരി]] || en || 53.6 || 46.4 || 
|-
| 6998 || [[മെൻഥൈൽ അസറ്റേറ്റ്]] || en || 53.6 || 46.4 || 
|-
| 6999 || [[സിർസ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 53.6 || 46.4 || 
|-
| 7000 || [[ബിർ താവിൽ]] || en || 53.6 || 46.4 || 
|-
| 7001 || [[സൂര്യകാന്തഃ]] || en || 53.6 || 18.5 || 
|-
| 7002 || [[ഇമ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ എ]] || en || 53.5 || 46.5 || 
|-
| 7003 || [[കായേന മനസാ ബുദ്ധ്യാ...]] || sa || 53.5 || 46.5 || 
|-
| 7004 || [[മിഹിരകുലൻ]] || en || 53.5 || 46.5 || 
|-
| 7005 || [[ഗുമ്മ തനുജാ റാണി]] || en || 53.5 || 46.5 || 
|-
| 7006 || [[മാക്യുല ലൂട്ടിയ]] || en || 53.4 || 46.6 || 
|-
| 7007 || [[ആര്യ സതീഷ് ബാബു]] || en || 53.3 || 26.7 || 
|-
| 7008 || [[ഇ ഒ എസ്-01]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7009 || [[ഇരട്ടനക്ഷത്രം]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7010 || [[കാലടി, മലപ്പുറം]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7011 || [[പള്ളത്ത് രാമൻ]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7012 || [[ബീന (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7013 || [[മണ്ണിന്റെ മാറിൽ]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7014 || [[മുണ്ടരുത്തി]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7015 || [[രുചിര പെരേര]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7016 || [[Johann Christian Polycarp Erxleben]] || en || 53.3 || 31.4 || 
|-
| 7017 || [[പന്നി കൃഷി]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7018 || [[ബ്ലിസ്റ്റർ ബീറ്റിൽ]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7019 || [[ലൂയിസിയ]] || en || 53.3 || 43.8 || 
|-
| 7020 || [[ക്രിസ് ടക്കർ]] || en || 53.2 || 4.1 || 
|-
| 7021 || [[റാഫേൽ തട്ടിൽ]] || en || 53.2 || 46.8 || 
|-
| 7022 || [[കുൽഹർ]] || en || 53.2 || 20.8 || 
|-
| 7023 || [[ടോണിക് വാട്ടർ]] || en || 53.2 || 46.8 || 
|-
| 7024 || [[72-ാമത് ഷിൻബു സ്ക്വാഡ്രൺ]] || en || 53.1 || 46.9 || 
|-
| 7025 || [[മദ്ദില ഗുരുമൂർത്തി]] || en || 53.1 || 46.9 || 
|-
| 7026 || [[കരിയില പ്രാണികൾ]] || en || 53.1 || 46.9 || 
|-
| 7027 || [[ഹാറൂൺ അൽ റഷീദ്]] || en || 53.1 || 46.9 || 
|-
| 7028 || [[ടെലികൺവെർട്ടർ]] || en || 53.0 || 47.0 || 
|-
| 7029 || [[ടെക്കോഫൈല്ലേസീ]] || en || 53.0 || 39.2 || 
|-
| 7030 || [[അമല റോസ് കുര്യൻ]] || en || 52.9 || 23.5 || 
|-
| 7031 || [[ചെറിയാൻ കൽപകവാടി]] || en || 52.9 || 47.1 || 
|-
| 7032 || [[പൊന്നമ്മ ബാബു]] || en || 52.9 || 35.3 || 
|-
| 7033 || [[സോഡിയം അഡിപേറ്റ്]] || en || 52.9 || 47.1 || 
|-
| 7034 || [[ബറോങ് (ഐതിഹ്യം)]] || en || 52.9 || 47.1 || 
|-
| 7035 || [[കരണപദ്ധതി]] || en || 52.8 || 47.2 || 
|-
| 7036 || [[ടി.എ. റസാക്ക്]] || en || 52.7 || 36.3 || 
|-
| 7037 || [[ഗ്രാഫോസ്കോപ്പ്]] || en || 52.7 || 47.3 || 
|-
| 7038 || [[കാട്ടുവരയണ്ണാൻ]] || en || 52.7 || 37.2 || 
|-
| 7039 || [[അസ്അദ് മദനി]] || en || 52.7 || 47.3 || 
|-
| 7040 || [[ഹെപറ്റൈറ്റിസ് എ വാക്സിൻ]] || en || 52.6 || 71.7 || 
|-
| 7041 || [[Plesiomorphy and symplesiomorphy]] || en || 52.6 || 47.4 || 
|-
| 7042 || [[ഇമ്മ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ ഡി]] || en || 52.6 || 47.4 || 
|-
| 7043 || [[Vidya Vanam]] || en || 52.6 || 47.4 || 
|-
| 7044 || [[മെസ്സിയർ 94]] || en || 52.6 || 47.4 || 
|-
| 7045 || [[ഡ്രീംവർക്സ് അനിമേഷൻ]] || en || 52.6 || 2.2 || 
|-
| 7046 || [[ഫോട്ടോഡെർമറ്റൈറ്റിസ്]] || en || 52.6 || 47.4 || 
|-
| 7047 || [[പച്മറി ടെലിസ്കോപ്പ് അറേ]] || en || 52.5 || 47.5 || 
|-
| 7048 || [[Kateryna Kalytko]] || en || 52.5 || 47.5 || 
|-
| 7049 || [[ഹെലൻ മക്ക്രോറി]] || en || 52.5 || 5.9 || 
|-
| 7050 || [[Sampurna raga]] || en || 52.5 || 47.5 || 
|-
| 7051 || [[റുബിഡിയം ഫ്ലൂറൈഡ്]] || en || 52.5 || 47.5 || 
|-
| 7052 || [[കൊറ്റിപ്പാണ്ടൻ]] || en || 52.4 || 47.6 || 
|-
| 7053 || [[നവോമിച്ചി മാറ്റ്സുമോട്ടോ]] || en || 52.4 || 47.6 || 
|-
| 7054 || [[രഥചക്രം]] || en || 52.4 || 47.6 || 
|-
| 7055 || [[ഹളർമൌത്ത്]] || en || 52.4 || 47.6 || 
|-
| 7056 || [[ഫോട്ടോഗ്രാഫ് 51 (നാടകം)]] || en || 52.3 || 47.7 || 
|-
| 7057 || [[അനു മോഹൻ]] || en || 52.2 || 47.8 || 
|-
| 7058 || [[Ijo Temple]] || en || 52.2 || 47.8 || 
|-
| 7059 || [[പ്രദർശനോൽസുകത]] || en || 52.2 || 47.8 || 
|-
| 7060 || [[ഭാരതീയ പൗര സുരക്ഷാ സംഹിത]] || ta || 52.2 || 47.8 || 
|-
| 7061 || [[ലി വെൻലിയാങ്]] || en || 52.2 || 47.8 || 
|-
| 7062 || [[പക്ഷി മുട്ട]] || en || 52.1 || 47.9 || 
|-
| 7063 || [[ഓക്സാലിഡേസീ]] || en || 52.1 || 79.6 || 
|-
| 7064 || [[സൈബീരിയൻ ഹസ്കി]] || en || 52.1 || 47.9 || 
|-
| 7065 || [[റെജി ചെറിയാൻ]] || en || 52.0 || 48.0 || 
|-
| 7066 || [[ഷിമോഗ ജില്ല]] || en || 52.0 || 9.2 || 
|-
| 7067 || [[കിറ്റ് ഹാരിങ്ടൺ]] || en || 52.0 || 9.0 || 
|-
| 7068 || [[ശരീരം തുളയ്ക്കൽ]] || en || 52.0 || 28.2 || 
|-
| 7069 || [[ഇമ്മ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ എം]] || en || 52.0 || 48.0 || 
|-
| 7070 || [[ബിജുലി കലിത മേധി]] || en || 52.0 || 48.0 || 
|-
| 7071 || [[ലളിത് മാത്തൂർ]] || en || 52.0 || 18.3 || 
|-
| 7072 || [[ആൻ കത്രീന കോൾമാൻ]] || en || 51.9 || 48.1 || 
|-
| 7073 || [[ബാബ്   അൽ-ജിനാൻ]] || en || 51.9 || 48.1 || 
|-
| 7074 || [[നർക്കോട്ടിക് ഡ്രഗ്സ് ആന്റ് സൈക്കോട്രാപിക് സബ്സ്റ്റൻസസ് ആക്റ്റ്]] || en || 51.9 || 48.1 || 
|-
| 7075 || [[ലോക ഗണിത ദിനം]] || en || 51.9 || 48.1 || 
|-
| 7076 || [[ലെമൺ (ജ്യാമിതി)]] || en || 51.8 || 48.2 || 
|-
| 7077 || [[അരിയാന സയീദ്]] || en || 51.8 || 48.2 || 
|-
| 7078 || [[ശ്ലാമകളി]] || en || 51.8 || 48.2 || 
|-
| 7079 || [[ഹങ്ഗാക്കു ഗോസെൻ]] || en || 51.7 || 48.3 || 
|-
| 7080 || [[ആഗമങ്ങൾ (ബുദ്ധമതം)]] || en || 51.7 || 48.3 || 
|-
| 7081 || [[വില്യം കെൻറിഡ്ജ്]] || en || 51.7 || 36.2 || 
|-
| 7082 || [[നുവാൻ സോയ്സ]] || en || 51.7 || 48.3 || 
|-
| 7083 || [[ഷെവർലെ അപ്‌ലാൻഡർ]] || en || 51.7 || 48.3 || 
|-
| 7084 || [[അറ്റലാന്റ ബി.സി.]] || en || 51.7 || 48.3 || 
|-
| 7085 || [[യൂട്രൈൻ അഡിനോസർകോമ]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7086 || [[ജിൻബോ യുകിക്കോ]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7087 || [[അൽഥാനി കുടുംബം]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7088 || [[ഗ്രേറ്റ് വെസ്സൽ]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7089 || [[ദേവി എസ്]] || en || 51.6 || 41.9 || 
|-
| 7090 || [[സെൻട്രാത്തെറം]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7091 || [[സ്ക്ലീറൈറ്റിസ്]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7092 || [[ഇന്ത്യൻ 3 പൈസ നാണയം]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7093 || [[1975 ബ്രസീൽ-പടിഞ്ഞാറൻ ജർമ്മനി ആണവ കരാർ]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7094 || [[ഒന്നാം ബുദ്ധമതസമിതി]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7095 || [[പാരാമെട്രിറ്റിസ്]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7096 || [[C/O സൈറ ബാനു]] || en || 51.5 || 0.8 || 
|-
| 7097 || [[ബാർപേട്ട ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7098 || [[ബാക്ട്രിയയിലെ അഗാതോക്ലിസ്]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7099 || [[Outer Manipur (Lok Sabha constituency)]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7100 || [[മോണോഗ്രാഫ്]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7101 || [[അരുന്ധതി സുബ്രഹ്മണ്യം]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7102 || [[കാത് ലാബ്]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7103 || [[ലോക ബഹിരാകാശ വാരം]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7104 || [[ഡേവിസ് ചിറമ്മൽ]] || en || 51.4 || 48.6 || 
|-
| 7105 || [[ഹോഫ്മാൻ പുനഃക്രമീകരണം]] || en || 51.4 || 48.6 || 
|-
| 7106 || [[മെഡിസിറ്റി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 51.4 || 48.6 || 
|-
| 7107 || [[മിറികേസീ]] || en || 51.4 || 28.6 || 
|-
| 7108 || [[ലോക്കൽ അനസ്തെറ്റിക്]] || en || 51.4 || 48.6 || 
|-
| 7109 || [[മരനച്ചെലി]] || en || 51.4 || 33.7 || 
|-
| 7110 || [[Ramanlal Gokaldas Saraiya]] || en || 51.4 || 48.6 || 
|-
| 7111 || [[ലിംബ്-മാമറി സിൻഡ്രോം]] || en || 51.4 || 48.6 || 
|-
| 7112 || [[Edward Frederick Kelaart]] || en || 51.3 || 47.5 || 
|-
| 7113 || [[അമാബി]] || en || 51.3 || 48.7 || 
|-
| 7114 || [[ഗാർസീനിയ കഡേലിയാന]] || en || 51.3 || 35.1 || 
|-
| 7115 || [[നോറ എഡ്ഡിംഗ്ടൺ]] || en || 51.2 || 48.8 || 
|-
| 7116 || [[ആരിയന ഗ്രാൻഡെ]] || en || 51.2 || 0.4 || 
|-
| 7117 || [[മുഖമുദ്ര (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 51.2 || 48.8 || 
|-
| 7118 || [[ൠബിക്ക]] || en || 51.2 || 48.8 || 
|-
| 7119 || [[കോഴിക്കിളിപ്പൊന്നൻ]] || en || 51.2 || 48.8 || 
|-
| 7120 || [[തുലൈഹ]] || en || 51.2 || 48.8 || 
|-
| 7121 || [[നിഴൽ മൂടിയ നിറങ്ങൾ]] || en || 51.2 || 48.8 || 
|-
| 7122 || [[ഗൗരവ് ഗൊഗോയ്]] || en || 51.2 || 48.8 || 
|-
| 7123 || [[ഡച്ച് പ്രതിരോധം]] || en || 51.1 || 13.0 || 
|-
| 7124 || [[ന്യൂറോട്ടോളജി]] || en || 51.1 || 48.9 || 
|-
| 7125 || [[ലേർണിയൻ ഹൈഡ്ര]] || en || 51.1 || 48.9 || 
|-
| 7126 || [[ഒ.പി ജയ്ഷ]] || en || 51.0 || 0.3 || 
|-
| 7127 || [[നാളെ ബാ]] || en || 51.0 || 49.0 || 
|-
| 7128 || [[കൃസ്ത്യൻ ഗോട്‌ഫ്രീഡ് ഡാനിയേൽ നീസ് വൺ എസെൻബെക്ക്]] || en || 51.0 || 19.6 || 
|-
| 7129 || [[അസ്‌ക്‌ളിപ്പിയാസ്]] || en || 51.0 || 22.9 || 
|-
| 7130 || [[യുവാൽ നോഅ ഹരാരി]] || en || 51.0 || 6.8 || 
|-
| 7131 || [[ബഹദൂർഗഡ് കോട്ട]] || en || 50.9 || 49.1 || 
|-
| 7132 || [[സെൻട്രൽ റെറ്റിനൽ വെയിൻ ഒക്ലൂഷൻ]] || en || 50.9 || 49.1 || 
|-
| 7133 || [[ബാബിനോവ് റോഡ്]] || en || 50.9 || 49.1 || 
|-
| 7134 || [[ട്രിക്കിയാസിസ്]] || en || 50.8 || 49.2 || 
|-
| 7135 || [[കോൾവ (പെർം ക്രായ്)]] || en || 50.7 || 49.3 || 
|-
| 7136 || [[രാജവീഥി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 50.7 || 49.3 || 
|-
| 7137 || [[ഷോൺ പാർക്കർ]] || en || 50.7 || 49.3 || 
|-
| 7138 || [[ലൈക്കനോളജി]] || en || 50.7 || 49.3 || 
|-
| 7139 || [[റായ്ബറേലി]] || en || 50.7 || 49.3 || 
|-
| 7140 || [[കണ്ണിമര തേക്ക്]] || en || 50.6 || 49.4 || 
|-
| 7141 || [[ആന്റി-ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈൽ]] || en || 50.6 || 49.4 || 
|-
| 7142 || [[ഇ. ഗായത്രി]] || en || 50.6 || 23.8 || 
|-
| 7143 || [[മൂത്തേടത്ത് ഹൈസ്കൂൾ]] || en || 50.5 || 49.5 || 
|-
| 7144 || [[അലാസ് പൂർവോ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 50.5 || 49.5 || 
|-
| 7145 || [[ഫീമെയിൽ  ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] || en || 50.5 || 49.5 || 
|-
| 7146 || [[ശാന്താ റാവു]] || en || 50.5 || 36.2 || 
|-
| 7147 || [[രാംകമൽ സെൻ]] || en || 50.5 || 49.5 || 
|-
| 7148 || [[സ്പൈറോമീറ്റർ]] || en || 50.4 || 49.6 || 
|-
| 7149 || [[Jeton Kelmendi]] || en || 50.3 || 49.7 || 
|-
| 7150 || [[അഞ്ച് നയാ പൈസ നാണയം]] || en || 50.3 || 49.7 || 
|-
| 7151 || [[വെർബനേസി]] || en || 50.3 || 34.1 || 
|-
| 7152 || [[യർമൂക്ക് നദി]] || en || 50.3 || 49.7 || 
|-
| 7153 || [[ഇയാൻ ഗ്ലെൻ]] || en || 50.0 || 5.4 || 
|-
| 7154 || [[1/4]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7155 || [[Anupa Barla]] || en || 50.0 || 16.7 || 
|-
| 7156 || [[Cynarospermum asperrimum]] || ceb || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7157 || [[GNOME Display Manager]] || en || 50.0 || 36.4 || 
|-
| 7158 || [[Gbrainy]] || en || 50.0 || 37.5 || 
|-
| 7159 || [[Muthumani]] || en || 50.0 || 45.0 || 
|-
| 7160 || [[Thankamani Kutty]] || en || 50.0 || 25.0 || 
|-
| 7161 || [[Tiliacora acuminata]] || ceb || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7162 || [[Vavul Mala]] || en || 50.0 || 37.5 || 
|-
| 7163 || [[അഭിനന്ദൻ വർദ്ധമാൻ]] || en || 50.0 || 25.0 || 
|-
| 7164 || [[അറക്കുളം]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7165 || [[ആനയ്ക്കാംപൊയിൽ]] || en || 50.0 || 37.5 || 
|-
| 7166 || [[ഇബ്ൻ അൽ ഖതീബ്]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7167 || [[ഉദയതാര]] || en || 50.0 || 30.0 || 
|-
| 7168 || [[കാളിദാസ (പ്രാണി)]] || en || 50.0 || 25.0 || 
|-
| 7169 || [[കൃഷ്ണ പ്രഭ]] || en || 50.0 || 30.0 || 
|-
| 7170 || [[കൊച്ചു തമ്പുരാട്ടി]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7171 || [[കോളേജ് ഫോർ ഹയർ ടിബറ്റൻ സ്റ്റഡീസ്, സാറാ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7172 || [[കർണ്ണാടകസംഗീതജ്ഞരുടെ പട്ടിക]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7173 || [[ഗോരഹബ്ബ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7174 || [[ചതുർശൃംഗം]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7175 || [[തുറമുഖം (2023 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7176 || [[തുറവൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7177 || [[തെലങ്കാനയിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7178 || [[ദാറുൽ ഉലൂം ദയൂബന്ദ്]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7179 || [[ദീപ നായർ]] || en || 50.0 || 25.0 || 
|-
| 7180 || [[നാസിസം]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7181 || [[നിധി റസ്ദാൻ]] || en || 50.0 || 37.5 || 
|-
| 7182 || [[നൈക്ക് അപ്പാച്ചെ]] || en || 50.0 || 12.5 || 
|-
| 7183 || [[പകർച്ചവ്യാധികളുടെ പട്ടിക]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7184 || [[പരാന്തക ചോളൻ രണ്ടാമൻ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7185 || [[പള്ളിക്കത്തോട്]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7186 || [[പുട്ട മഹേഷ് കുമാർ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7187 || [[പെട്രസ് അപിയാനസ്]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7188 || [[പ്രാൺ നാഥ് ഥാപ്പർ]] || en || 50.0 || 9.1 || 
|-
| 7189 || [[ഫ്യുട്ടുന പ്ലേറ്റ്]] || it || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7190 || [[ബാരാമുള്ള ( ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7191 || [[ബീറ്റ കാനം വെനാറ്റിക്കോറം]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7192 || [[ബെർഗർ പെയിന്റ്സ്]] || en || 50.0 || 42.9 || 
|-
| 7193 || [[ബ്രഹ്മാസ്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7194 || [[ഭരണിക്കാവ് ശിവകുമാർ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7195 || [[മണവാളശ്ശേരി]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7196 || [[മന്ദാരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7197 || [[മസ്കോട്ട് ഹോട്ടൽ]] || en || 50.0 || 33.3 || 
|-
| 7198 || [[മാക് ഒഎസ് ബിഗ് സർ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7199 || [[മുചുകുന്ദ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7200 || [[മുസല്ല]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7201 || [[മുഹമ്മദ് സലിം]] || en || 50.0 || 10.0 || 
|-
| 7202 || [[മേച്ചിൽ സമ്മർദ്ദം]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7203 || [[മൊബൈൽ ഫോണുകളിൽ ചിത്രീകരിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7204 || [[റോബർട്ട് ഡിക്സൺ ക്രെയിൻ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7205 || [[ലണ്ടൻ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7206 || [[ലേഖ കെ.സി.]] || en || 50.0 || 40.0 || 
|-
| 7207 || [[വശ്യമന്ത്രം]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7208 || [[വിശാഖപട്ടണം (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7209 || [[വേഗം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7210 || [[ശ്രീ അയ്യപ്പ കോളേജ്, ഇരമല്ലിക്കര]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7211 || [[ഷീന: ക്വീൻ ഓഫ് ദി ജംഗിൾ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7212 || [[സെൻട്രൽ എവിയൻ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7213 || [[മാളവിക സരുക്കായ്]] || en || 49.9 || 41.6 || 
|-
| 7214 || [[ഫ്രേസർ സ്റ്റോഡാർട്ട്]] || en || 49.8 || 13.0 || 
|-
| 7215 || [[ഗൽതാജി]] || en || 49.7 || 50.3 || 
|-
| 7216 || [[കലേസിയോൺ]] || en || 49.7 || 50.3 || 
|-
| 7217 || [[ഷർമൺ ജാക്സൺ]] || en || 49.7 || 50.3 || 
|-
| 7218 || [[മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യാലിറ്റി]] || en || 49.6 || 50.4 || 
|-
| 7219 || [[ലിഡാർ (LIDAR) ഉപയോഗിച്ച് ഗതാഗത നിയമം നടപ്പാക്കൽ]] || en || 49.6 || 50.4 || 
|-
| 7220 || [[മെറ്റ്ഫോർമിൻ]] || en || 49.6 || 0.7 || 
|-
| 7221 || [[ജവഹർ പോയിന്റ്]] || en || 49.5 || 50.5 || 
|-
| 7222 || [[അശ്വിനി അക്കുഞ്ഞി]] || en || 49.5 || 33.1 || 
|-
| 7223 || [[ഗോവയിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 49.4 || 3.1 || 
|-
| 7224 || [[ഗൺപൗഡർ സാമ്രാജ്യങ്ങൾ]] || en || 49.3 || 50.7 || 
|-
| 7225 || [[ബൈറാൻ ഖാൻ]] || en || 49.3 || 50.7 || 
|-
| 7226 || [[ആലു നഹ്‌യാൻ]] || en || 49.3 || 50.7 || 
|-
| 7227 || [[നാഷണൽ ക്യാപിറ്റൽ റീജിയൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 49.3 || 50.7 || 
|-
| 7228 || [[കിഫായതുല്ലാഹ് ദഹ്ലവി]] || en || 49.3 || 50.7 || 
|-
| 7229 || [[സ്യൂഡോമയോപ്പിയ]] || en || 49.3 || 50.7 || 
|-
| 7230 || [[ജേണൽ ഓഫ് പെരിനാറ്റോളജി]] || en || 49.2 || 50.8 || 
|-
| 7231 || [[അന്ധേരി സ്പോർട്സ് കോംപ്ലക്സ്]] || en || 49.2 || 12.6 || 
|-
| 7232 || [[ഏഴാം രാത്രി]] || en || 49.2 || 50.8 || 
|-
| 7233 || [[ഹുയാൻ സാങ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 49.2 || 42.6 || 
|-
| 7234 || [[വെളിയത്തുനാട്]] || en || 49.1 || 50.9 || 
|-
| 7235 || [[സ്കാർലെറ്റ് ജൊഹാൻസൻ]] || en || 49.1 || 1.7 || 
|-
| 7236 || [[അഹ്‌മദ് സഈദ് ദഹ്‌ലവി]] || en || 49.1 || 50.9 || 
|-
| 7237 || [[എക്തര]] || en || 49.1 || 50.9 || 
|-
| 7238 || [[ഐഗെൻഗ്രൌ]] || en || 49.1 || 50.9 || 
|-
| 7239 || [[ആഗ്രഹം]] || en || 49.1 || 50.9 || 
|-
| 7240 || [[അന്ന ഗൺ]] || en || 49.1 || 25.7 || 
|-
| 7241 || [[കേരളത്തിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ]] || en || 49.0 || 51.0 || 
|-
| 7242 || [[എടവണ്ണ]] || en || 48.9 || 10.6 || 
|-
| 7243 || [[അൽ-വലീദ്   ഇബ്നു   ഉത്ബാ   ഇബ്ൻ   റാബിയ]] || en || 48.9 || 51.1 || 
|-
| 7244 || [[നടീനടന്മാരെ ആവശ്യമുണ്ട്]] || en || 48.9 || 51.1 || 
|-
| 7245 || [[ലാ സൂപ്പർബാ]] || en || 48.9 || 51.1 || 
|-
| 7246 || [[ഗോവിന്ദസ്വാമി]] || en || 48.8 || 39.0 || 
|-
| 7247 || [[അലീഷ്യ കീസ്]] || en || 48.8 || 0.0 || 
|-
| 7248 || [[സിഞ്ചിബർ]] || en || 48.8 || 13.7 || 
|-
| 7249 || [[അവതെലെ ബെ]] || en || 48.8 || 51.2 || 
|-
| 7250 || [[ഒമർ അഹ്‌മദ്]] || en || 48.7 || 51.3 || 
|-
| 7251 || [[ഒറ്റപ്പാലം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 48.7 || 51.3 || 
|-
| 7252 || [[ശാലിനി ഭാരത്]] || en || 48.7 || 51.3 || 
|-
| 7253 || [[ഏജന്റ് വിനോദ് (2012 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 48.7 || 51.3 || 
|-
| 7254 || [[ഹാരി പോട്ടർ (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)]] || en || 48.7 || 51.3 || 
|-
| 7255 || [[നാസി ലെമാക്]] || en || 48.7 || 51.3 || 
|-
| 7256 || [[മാനിഹോട്ട്]] || en || 48.7 || 18.3 || 
|-
| 7257 || [[അൽ ദഹബി]] || en || 48.6 || 51.4 || 
|-
| 7258 || [[പോണ്ടിച്ചേരി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 48.6 || 51.4 || 
|-
| 7259 || [[അരുൾമിഗു സുബ്രഹ്മണ്യ സ്വാമി ക്ഷേത്രം, തിരുത്തണി]] || en || 48.5 || 51.5 || 
|-
| 7260 || [[പോൾ കലാനിധി]] || en || 48.5 || 52.0 || 
|-
| 7261 || [[ആൻഡി ഗാർഷ്യ]] || en || 48.4 || 20.7 || 
|-
| 7262 || [[ബോസുംത്വി തടാകം]] || en || 48.4 || 51.6 || 
|-
| 7263 || [[മക്കറാങ്ക]] || en || 48.3 || 49.2 || 
|-
| 7264 || [[ജർമ്മൻ ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.]] || en || 48.3 || 51.7 || 
|-
| 7265 || [[2025 തിരുവനന്തപുരം മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] || en || 48.2 || 51.8 || 
|-
| 7266 || [[മൈക്രൊഗ്രഫി]] || en || 48.2 || 51.8 || 
|-
| 7267 || [[ജനത ഗാരേജ്]] || en || 48.2 || 2.1 || 
|-
| 7268 || [[Sarojini Yogeswaran]] || en || 48.2 || 9.7 || 
|-
| 7269 || [[ഷോൺ മെൻഡസ്]] || en || 48.2 || 3.4 || 
|-
| 7270 || [[ബഹിമ രോഗം]] || en || 48.1 || 51.9 || 
|-
| 7271 || [[മന്നംകുഴി സ്റ്റേഡിയം]] || en || 48.1 || 51.9 || 
|-
| 7272 || [[ലിലാ ദേവി]] || en || 48.1 || 51.9 || 
|-
| 7273 || [[വി.കെ.എൻ. മേനോൻ ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 48.1 || 51.9 || 
|-
| 7274 || [[ആനുലസ് ഓഫ് സിൻ]] || en || 48.1 || 51.9 || 
|-
| 7275 || [[സോളാർ ഓർബിറ്റർ]] || en || 48.0 || 52.0 || 
|-
| 7276 || [[കാന്താരെല്ല]] || en || 47.9 || 52.1 || 
|-
| 7277 || [[അമ്മാർ ഇബ്നു യാസിർ]] || en || 47.9 || 2.7 || 
|-
| 7278 || [[മുണ്ടിഞ്ചിയേസീ]] || en || 47.9 || 41.1 || 
|-
| 7279 || [[അഷ്ടബന്ധം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 47.8 || 52.2 || 
|-
| 7280 || [[കിക്ക്ലീ]] || en || 47.8 || 52.2 || 
|-
| 7281 || [[കൊല്ലങ്കോട് തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 47.8 || 52.2 || 
|-
| 7282 || [[ഖഗാരിയ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 47.8 || 52.2 || 
|-
| 7283 || [[പതിനഞ്ചാം സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യം]] || en || 47.8 || 52.2 || 
|-
| 7284 || [[കന്നുകാലി, മൃഗ വിജ്ഞാന കോളേജ്, മണ്ണുത്തി]] || en || 47.7 || 52.3 || 
|-
| 7285 || [[കണ്ണിന്റെ പോസ്റ്റീരിയർ ചേമ്പർ]] || en || 47.7 || 52.3 || 
|-
| 7286 || [[സുബൈദ ഭായ്]] || en || 47.7 || 67.6 || 
|-
| 7287 || [[എൽ ഗോൾഫ് തടാകം]] || en || 47.6 || 52.4 || 
|-
| 7288 || [[ക്രിസ് കൊളംബസ് (ചലച്ചിത്രകാരൻ)]] || en || 47.6 || 52.4 || 
|-
| 7289 || [[മാറാത്തനാട്]] || en || 47.6 || 52.4 || 
|-
| 7290 || [[മൂലാധാര]] || en || 47.5 || 52.5 || 
|-
| 7291 || [[സസ്യങ്ങളുടെ ദ്രുതപ്രതികരണം]] || en || 47.5 || 56.3 || 
|-
| 7292 || [[വിയറ്റ്നാം കോളനി]] || en || 47.5 || 52.5 || 
|-
| 7293 || [[ബാപത്ല (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 47.4 || 52.6 || 
|-
| 7294 || [[രാമ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഹോസ്പിറ്റൽ &amp; റിസർച്ച് സെന്റർ, കാൺപൂർ]] || en || 47.4 || 52.6 || 
|-
| 7295 || [[തേവലക്കര]] || en || 47.3 || 26.4 || 
|-
| 7296 || [[തെന്നത്തൂർ]] || en || 47.3 || 52.7 || 
|-
| 7297 || [[നോസ്റ്റോക്ക്]] || en || 47.3 || 52.7 || 
|-
| 7298 || [[കൈറ സഗോർസ്കി]] || en || 47.3 || 52.7 || 
|-
| 7299 || [[ലിയോപോൾഡ് മാൻഡിക്]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7300 || [[News Corp]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7301 || [[പാർസ് പ്ലിക്കാറ്റ]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7302 || [[പ്രൈസ്ന]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7303 || [[ഷെയ്‌ക്ക് ദർവേഷ് സാഹേബ്]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7304 || [[ചിന്നക്കനാൽ]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7305 || [[തേവള്ളി]] || en || 47.2 || 29.6 || 
|-
| 7306 || [[ലിൻഡ ഹാമിൽട്ടൺ]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7307 || [[Natalia Vorozhbyt]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7308 || [[വിഷ്വൽ സ്നോ]] || en || 47.1 || 52.9 || 
|-
| 7309 || [[സിഡ് ഫീൽഡ്]] || en || 47.1 || 17.6 || 
|-
| 7310 || [[റ്റാബിപ്പൂച്ച]] || en || 47.1 || 52.9 || 
|-
| 7311 || [[ലോർഹോ എസ് പ്ഫോസെ]] || en || 47.1 || 52.9 || 
|-
| 7312 || [[ഡെയ്സി റിഡ്‍ലീ]] || en || 47.0 || 3.4 || 
|-
| 7313 || [[ഏട്ടക്കൂരി]] || en || 47.0 || 43.9 || 
|-
| 7314 || [[അശ്വിനി വൈഷ്ണവ്]] || en || 46.9 || 53.1 || 
|-
| 7315 || [[താറ എയർ വിമാനം 193]] || en || 46.9 || 16.0 || 
|-
| 7316 || [[റഹീം സ്റ്റെർലിങ്]] || en || 46.8 || 5.1 || 
|-
| 7317 || [[അരികേസരി മാരവർമൻ]] || en || 46.8 || 53.2 || 
|-
| 7318 || [[പെക്കിംഗ് യൂണിയൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 46.8 || 53.2 || 
|-
| 7319 || [[ഒലിവർ ഹാർട്ട് (എക്കണോമിസ്റ്റ്)]] || en || 46.8 || 45.7 || 
|-
| 7320 || [[ചാൾസ് കെ. കാവോ]] || en || 46.7 || 12.0 || 
|-
| 7321 || [[കോപ്പർ ഐ.യു.ഡി]] || en || 46.7 || 53.3 || 
|-
| 7322 || [[ഇസ്‌ലാം ന്യൂസീലൻഡിൽ]] || en || 46.7 || 20.0 || 
|-
| 7323 || [[ജ്യോതി ഹെഗ്ഡെ]] || en || 46.7 || 46.7 || 
|-
| 7324 || [[ജനറൽ ആറ്റോമിക്സ് എം.ക്യു-1 പ്രെഡേറ്റർ]] || en || 46.7 || 53.3 || 
|-
| 7325 || [[ഗോളുണ്ട എലി]] || en || 46.7 || 38.1 || 
|-
| 7326 || [[സാമൂഹിക സമത്വം]] || en || 46.6 || 53.4 || 
|-
| 7327 || [[അരുവിയന്മാർ]] || en || 46.6 || 19.9 || 
|-
| 7328 || [[ഷിബു തെക്കുംപുറം]] || en || 46.5 || 53.5 || 
|-
| 7329 || [[സെമാഫോർ (പ്രോഗ്രാമിങ്ങ്)]] || en || 46.5 || 53.5 || 
|-
| 7330 || [[മഞ്ഞക്കരു]] || en || 46.4 || 53.6 || 
|-
| 7331 || [[ശ്രീ ജയരാജചൂഢാമണി]] || en || 46.4 || 53.6 || 
|-
| 7332 || [[കോവിലകം]] || en || 46.3 || 53.7 || 
|-
| 7333 || [[ഭീമശങ്കർ വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 46.3 || 43.8 || 
|-
| 7334 || [[സ്റ്റാൻ‌ഹോപ്പ് ലെൻസ്]] || en || 46.3 || 53.7 || 
|-
| 7335 || [[ഓക്സിബുപ്രോകൈൻ]] || en || 46.2 || 53.8 || 
|-
| 7336 || [[ആർ രാജലക്ഷ്മി (ശാസ്ത്രഞ്ജ)]] || en || 46.2 || 46.2 || 
|-
| 7337 || [[ഉഛിപ്പുലി]] || en || 46.2 || 7.7 || 
|-
| 7338 || [[കുപ്‌വാര ജില്ല]] || en || 46.2 || 46.2 || 
|-
| 7339 || [[പ്രവീൺ സ്വാമി]] || en || 46.2 || 53.8 || 
|-
| 7340 || [[ബബിത കുമാരി]] || en || 46.1 || 4.2 || 
|-
| 7341 || [[മച്ഛലി (പെൺ കടുവ)]] || en || 46.0 || 0.0 || 
|-
| 7342 || [[മീലിയ]] || en || 46.0 || 14.5 || 
|-
| 7343 || [[അഹ്‌ലെ ഹദീഥ്]] || en || 46.0 || 54.0 || 
|-
| 7344 || [[വിശപ്പില്ലായ്മ]] || en || 45.9 || 54.1 || 
|-
| 7345 || [[ആനമല പാറത്തവള]] || en || 45.9 || 48.9 || 
|-
| 7346 || [[ഗൂഗിൾ അല്ലോ]] || en || 45.9 || 0.0 || 
|-
| 7347 || [[അമ്പലപ്പുഴ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 45.8 || 54.2 || 
|-
| 7348 || [[ജോജോ റാബിറ്റ്]] || en || 45.8 || 54.2 || 
|-
| 7349 || [[മൈക്ക് ക്രീഗർ]] || en || 45.8 || 54.2 || 
|-
| 7350 || [[ടീയാൻ]] || en || 45.8 || 35.3 || 
|-
| 7351 || [[ഭാവ്നഗർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 45.8 || 54.2 || 
|-
| 7352 || [[ജവാനും മുല്ലപ്പൂവും]] || en || 45.8 || 54.2 || 
|-
| 7353 || [[ബ്രിജ്ഗോപാൽ ഹർകിഷൻ ലോയ]] || en || 45.8 || 54.2 || 
|-
| 7354 || [[ലേഡി മാക്ബെത്ത് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 45.7 || 54.3 || 
|-
| 7355 || [[കാർബോണിൽ ഗ്രൂപ്പ്]] || en || 45.7 || 54.3 || 
|-
| 7356 || [[ലോക പൈതൃക ദിനം]] || en || 45.7 || 54.3 || 
|-
| 7357 || [[വാടകവീട്ടിലെ അതിഥി]] || en || 45.7 || 54.3 || 
|-
| 7358 || [[സമവ്യാപ്ത പ്രക്രിയ]] || en || 45.7 || 54.3 || 
|-
| 7359 || [[മുഹമ്മദ് യാക്കൂബ് നാനൗതവി]] || en || 45.7 || 54.3 || 
|-
| 7360 || [[സഫൂറ സർഗാർ]] || en || 45.7 || 54.3 || 
|-
| 7361 || [[Murtaza Hasan Chandpuri]] || en || 45.6 || 54.4 || 
|-
| 7362 || [[വെള്ളവാലൻ എലി]] || en || 45.6 || 32.6 || 
|-
| 7363 || [[ചെറി ദ്വീപ് (അന്റാർട്ടിക്ക)]] || en || 45.6 || 54.4 || 
|-
| 7364 || [[21st സെഞ്ചുറി ഫോക്സ്]] || en || 45.6 || 54.4 || 
|-
| 7365 || [[വെണ്മണി മഹൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] || en || 45.6 || 54.4 || 
|-
| 7366 || [[ഗുണ്ടൻ അനിവാരിതാചാരി]] || en || 45.5 || 54.5 || 
|-
| 7367 || [[ലക്ഷ്മി ചന്ദ്രവംശി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, പാലമു]] || en || 45.5 || 54.5 || 
|-
| 7368 || [[നോക്കുകൂലി]] || en || 45.5 || 54.5 || 
|-
| 7369 || [[ഉത്തണ്ഡ വേലായുധസ്വാമി കോവിൽ, ഊതിയൂർ]] || en || 45.5 || 54.5 || 
|-
| 7370 || [[ആശ അരവിന്ദ്]] || en || 45.5 || 40.9 || 
|-
| 7371 || [[ഗായത്രി അയ്യർ]] || en || 45.5 || 36.4 || 
|-
| 7372 || [[പി. രാമമൂർത്തി]] || en || 45.5 || 9.1 || 
|-
| 7373 || [[അക്കൊമഡേറ്റീവ് ഇൻഫെസിലിറ്റി]] || en || 45.4 || 54.6 || 
|-
| 7374 || [[ലെസ്ലി കരോൺ]] || en || 45.3 || 54.7 || 
|-
| 7375 || [[അജ്മാൻ സ്പെഷ്യാലിറ്റി ജനറൽ ആശുപത്രി]] || en || 45.3 || 54.7 || 
|-
| 7376 || [[Mohammad Al-Hasan Al-Dido]] || en || 45.3 || 54.7 || 
|-
| 7377 || [[ഇൻഫിനിറ്റ് സ്ക്രോളിംഗ്]] || en || 45.3 || 54.7 || 
|-
| 7378 || [[ക്യാപ്റ്റൻ സൗരഭ് കാലിയ]] || en || 45.3 || 54.7 || 
|-
| 7379 || [[ഫണ്ടസ് (കണ്ണ്)]] || en || 45.3 || 54.7 || 
|-
| 7380 || [[വാൽനട്ട്]] || en || 45.2 || 54.8 || 
|-
| 7381 || [[ആനന്ദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 45.2 || 54.8 || 
|-
| 7382 || [[Enzyme Commission number]] || en || 45.2 || 40.0 || 
|-
| 7383 || [[സാഹിബ് സിംഗ് വർമ്മ]] || en || 45.1 || 54.9 || 
|-
| 7384 || [[ഫൈല്ലാന്തസ്]] || en || 45.1 || 4.3 || 
|-
| 7385 || [[Aporosa]] || en || 45.1 || 54.9 || 
|-
| 7386 || [[ഡിയോഗോ ജോട്ട]] || en || 45.1 || 54.9 || 
|-
| 7387 || [[റെവല്യൂഷണറി മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 45.0 || 55.0 || 
|-
| 7388 || [[ഷിസുക ഗോസെൻ]] || en || 45.0 || 55.0 || 
|-
| 7389 || [[സ്റ്റെയിൻബർഗ് ക്യൂബേസ്]] || en || 44.9 || 55.1 || 
|-
| 7390 || [[കുന്നൻ അണ്ണാൻ]] || en || 44.9 || 32.9 || 
|-
| 7391 || [[മിസോറാമിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 44.8 || 55.2 || 
|-
| 7392 || [[രവീഷ് കുമാർ]] || en || 44.8 || 55.2 || 
|-
| 7393 || [[വെയ്ബാക്ക് മെഷീൻ]] || en || 44.8 || 6.7 || 
|-
| 7394 || [[കറുത്ത വരയുള്ള വാലാബി]] || en || 44.8 || 55.2 || 
|-
| 7395 || [[റാപ്പിഡ് റെസ്പോൺസ് ടീം (മെഡിസിൻ)]] || en || 44.8 || 55.2 || 
|-
| 7396 || [[മുക്കം മുസ്ലീം അനാഥാലയം (MAMO)]] || en || 44.8 || 55.2 || 
|-
| 7397 || [[മുസ്തഫ അസ്സിബാഇ]] || en || 44.7 || 55.3 || 
|-
| 7398 || [[ടൈഗർ ഹിൽ, കാർഗിൽ]] || en || 44.7 || 55.3 || 
|-
| 7399 || [[കത്തീറ്റർ]] || en || 44.7 || 55.3 || 
|-
| 7400 || [[എപ്പിസ്ലീറ]] || en || 44.7 || 55.3 || 
|-
| 7401 || [[ലോകേഷ് കനഗരാജ്]] || en || 44.6 || 55.4 || 
|-
| 7402 || [[തുവ്വൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 44.6 || 55.4 || 
|-
| 7403 || [[ഹിഫ്‌സുറഹ്‌മാൻ സിയോഹർവി]] || en || 44.5 || 55.5 || 
|-
| 7404 || [[അവിഷ്ക ഗുണവർദ്ധനെ]] || en || 44.5 || 55.5 || 
|-
| 7405 || [[പെർസ്പെക്ടീവ്സ് ഓൺ സെക്ഷ്വൽ ആൻഡ് റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് ഹെൽത്ത്]] || en || 44.5 || 55.5 || 
|-
| 7406 || [[Gouania microcarpa]] || ceb || 44.4 || 55.6 || 
|-
| 7407 || [[Ratsasan]] || en || 44.4 || 27.8 || 
|-
| 7408 || [[അന്ന കാതറീന വളയിൽ]] || en || 44.4 || 33.3 || 
|-
| 7409 || [[അലൈ ദർവാസ]] || en || 44.4 || 50.0 || 
|-
| 7410 || [[കലാഭവൻ അബി]] || en || 44.4 || 16.7 || 
|-
| 7411 || [[കെയ്റ്റി ബോമൻ]] || en || 44.4 || 44.4 || 
|-
| 7412 || [[ന്യൂക്ലിക്ക് ആസിഡ് ടെസ്റ്റ്]] || en || 44.4 || 55.6 || 
|-
| 7413 || [[മേലോരം]] || en || 44.4 || 55.6 || 
|-
| 7414 || [[റാപ്പിഡ് ആന്റിജൻ ടെസ്റ്റ്]] || en || 44.4 || 55.6 || 
|-
| 7415 || [[റാക്കോഫറസ് ടാരോയെൻസിസ്]] || en || 44.4 || 62.4 || 
|-
| 7416 || [[സോങ്കാർ-അലതാവു ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 44.4 || 55.6 || 
|-
| 7417 || [[ലിയൻ പെയ്ൻ]] || en || 44.4 || 0.0 || 
|-
| 7418 || [[പുനസ്സംയോജക ഡിഎൻഎ]] || en || 44.3 || 55.7 || 
|-
| 7419 || [[ദയാംഗ് ദ്വീപ്]] || en || 44.3 || 85.1 || 
|-
| 7420 || [[ബൗറിംഗ് &amp; ലേഡി കഴ്സൺ ഹോസ്പിറ്റൽസ്]] || en || 44.2 || 55.8 || 
|-
| 7421 || [[ലളിത ബാബർ]] || en || 44.1 || 0.1 || 
|-
| 7422 || [[നേസോഫാരിൻജിയൽ സ്വാബ്]] || en || 44.1 || 55.9 || 
|-
| 7423 || [[ശ്രീ സുബ്രഹ്മന്യ വിഗ്രഹം]] || en || 44.1 || 55.9 || 
|-
| 7424 || [[ഒസ്ബെക്കിയ]] || en || 44.1 || 71.1 || 
|-
| 7425 || [[വെർനലൈസേഷൻ]] || en || 44.1 || 55.9 || 
|-
| 7426 || [[റെയ്നർ വിസ്സ്]] || en || 44.1 || 38.4 || 
|-
| 7427 || [[എം.ആർ. പൂവമ്മ]] || en || 44.1 || 0.0 || 
|-
| 7428 || [[കാമ്പിയം]] || en || 44.0 || 56.0 || 
|-
| 7429 || [[ആർത്തർ ബി മക്ക്ഡൊനാൾഡ്]] || en || 44.0 || 45.1 || 
|-
| 7430 || [[ആലിഫാറ്റിക് സംയുക്തങ്ങൾ]] || en || 44.0 || 68.0 || 
|-
| 7431 || [[ഉൾമേസീ]] || en || 43.9 || 22.8 || 
|-
| 7432 || [[വിന്നിത്സ]] || en || 43.9 || 56.1 || 
|-
| 7433 || [[കർണാടകയിലെ ജില്ലകൾ]] || en || 43.9 || 34.8 || 
|-
| 7434 || [[നിസാമാബാദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 43.9 || 56.1 || 
|-
| 7435 || [[ഗണേഷ് ശങ്കർ വിദ്യാർത്ഥി]] || en || 43.8 || 56.2 || 
|-
| 7436 || [[ഫൗസിയ കൂഫി]] || en || 43.8 || 56.2 || 
|-
| 7437 || [[ചിറകില്ലാത്ത പ്രാണി]] || en || 43.8 || 69.0 || 
|-
| 7438 || [[പാസ്സിഫ്ലോറേസി]] || en || 43.8 || 68.1 || 
|-
| 7439 || [[എന്റെ മോഹങ്ങൾ പൂവണിഞ്ഞു]] || en || 43.8 || 56.2 || 
|-
| 7440 || [[ഗില്ലെർമോ ലാസോ]] || fr || 43.8 || 56.2 || 
|-
| 7441 || [[മുഹമ്മദൻ ആംഗ്ലോ-ഓറിയന്റൽ കോളേജ്]] || en || 43.7 || 56.3 || 
|-
| 7442 || [[ബാവാ പ്യാരാ ഗുഹകൾ]] || en || 43.7 || 56.3 || 
|-
| 7443 || [[കരൾ മാറ്റിവയ്ക്കൽ]] || en || 43.7 || 56.3 || 
|-
| 7444 || [[പിയർലൂജി കൊളീന]] || en || 43.6 || 56.4 || 
|-
| 7445 || [[ലാക്രിമൽ അപ്പാരറ്റസ്]] || en || 43.6 || 56.4 || 
|-
| 7446 || [[പുതുക്കാട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]] || en || 43.6 || 32.5 || 
|-
| 7447 || [[റോബർട്ട് ടെമ്പിൾട്ടൺ]] || en || 43.6 || 18.6 || 
|-
| 7448 || [[ലഹരി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 43.6 || 56.4 || 
|-
| 7449 || [[രാജ് ബീഗം]] || en || 43.5 || 43.2 || 
|-
| 7450 || [[അനു ഇമ്മാനുവേൽ]] || en || 43.5 || 21.1 || 
|-
| 7451 || [[ഓഫീസ് ഓഫ് ഹൈക്കമ്മീഷണർ ഫോർ ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ്]] || en || 43.5 || 56.5 || 
|-
| 7452 || [[ചർച്ച് മിഷൻ സൊസൈറ്റി]] || en || 43.5 || 8.7 || 
|-
| 7453 || [[റോഡുകളുടെയും കോണുകളുടെയും പാളി]] || en || 43.5 || 56.5 || 
|-
| 7454 || [[വിഷൻ ഡിസോർഡർ]] || en || 43.5 || 56.5 || 
|-
| 7455 || [[ശ്രീലക്ഷ്മി]] || en || 43.5 || 43.5 || 
|-
| 7456 || [[ലൂസി കളപ്പുരയ്ക്കൽ]] || en || 43.4 || 56.6 || 
|-
| 7457 || [[ലാക്രിമൽ ലേക്ക്]] || en || 43.4 || 56.6 || 
|-
| 7458 || [[കണ്ണിലെ ചുവപ്പ്]] || en || 43.4 || 56.6 || 
|-
| 7459 || [[സന്തോഷ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 43.4 || 56.6 || 
|-
| 7460 || [[ലോസ്വ]] || en || 43.4 || 56.6 || 
|-
| 7461 || [[Rebati Tripura]] || en || 43.3 || 56.7 || 
|-
| 7462 || [[ആഡം ലെവിൻ]] || en || 43.3 || 56.7 || 
|-
| 7463 || [[ദാവീദ് (മൈക്കലാഞ്ചലോ)]] || en || 43.3 || 56.7 || 
|-
| 7464 || [[ആമിർ ഇബ്നു അബീ അൽ-ബുക്കൈർ അൽ-ലൈസി]] || en || 43.2 || 56.8 || 
|-
| 7465 || [[രാഷ്ട്ര സന്ത് തുക്ദോജി റീജിയണൽ കാൻസർ ഹോസ്പിറ്റൽ &amp; റിസർച്ച് സെന്റർ]] || en || 43.2 || 56.8 || 
|-
| 7466 || [[മലമുത്തൻ തുമ്പികൾ]] || en || 43.2 || 46.5 || 
|-
| 7467 || [[എലുമലൈ]] || en || 43.2 || 38.2 || 
|-
| 7468 || [[സിക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 43.2 || 56.8 || 
|-
| 7469 || [[Abd al-Rahman ibn Abd Allah al-Ghafiqi]] || en || 43.2 || 56.8 || 
|-
| 7470 || [[Renuka Ravindran]] || en || 43.0 || 15.6 || 
|-
| 7471 || [[പോൾ ഡി ഷെയു]] || en || 43.0 || 57.0 || 
|-
| 7472 || [[ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിറ്റഴിക്കപ്പെട്ട റീമിക്സ് ആൽബങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 42.9 || 60.4 || 
|-
| 7473 || [[1/3]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7474 || [[1/6]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7475 || [[Aswathi Menon]] || en || 42.9 || 50.0 || 
|-
| 7476 || [[ഇസബെൽ ക്ലിഫ്റ്റൺ കൂക്സൺ]] || en || 42.9 || 50.0 || 
|-
| 7477 || [[എതിർപ്പുകൾ]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7478 || [[കാഥറീൻ ഇസവ്]] || en || 42.9 || 42.9 || 
|-
| 7479 || [[ജ്യൂസ് ജാക്കിംഗ്]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7480 || [[പെഡപ്പരുപുടി]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7481 || [[ഫിംഗർ (ഏകകം)]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7482 || [[ബെഗോണിയ കോക്കിനിയ]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7483 || [[മദ്രാസ് സ്റ്റാൻഡേർഡ്]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7484 || [[രാധാ ബാലകൃഷ്ണൻ]] || en || 42.9 || 42.9 || 
|-
| 7485 || [[രേണുക അരുൺ]] || en || 42.9 || 47.6 || 
|-
| 7486 || [[ശ്രീനിവാസൻ (ചലച്ചിത്രരംഗം)]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7487 || [[സിങ്ക് ക്ലോറേറ്റ്]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7488 || [[സുനു ലക്ഷ്മി]] || en || 42.9 || 21.4 || 
|-
| 7489 || [[ലെയ്‌ല അമെദ്‌ദാഹ്]] || en || 42.8 || 57.0 || 
|-
| 7490 || [[ഇന്റർനെറ്റ് ആർകൈവ്]] || en || 42.8 || 12.1 || 
|-
| 7491 || [[ഓട്ടോആന്റിബോഡി]] || en || 42.7 || 57.3 || 
|-
| 7492 || [[ആദില ഹാസിം]] || en || 42.7 || 57.3 || 
|-
| 7493 || [[രക്തപ്പകർച്ച]] || en || 42.7 || 57.3 || 
|-
| 7494 || [[വിവേക് രാമസ്വാമി]] || en || 42.7 || 57.3 || 
|-
| 7495 || [[ഡ്രേക്ക്]] || en || 42.7 || 0.3 || 
|-
| 7496 || [[മാൽവോയിഡീ]] || en || 42.7 || 10.3 || 
|-
| 7497 || [[ഓട്ടോളജി]] || en || 42.6 || 57.4 || 
|-
| 7498 || [[Wislow Island]] || en || 42.6 || 57.4 || 
|-
| 7499 || [[എച്ച്.എ.എൽ. പ്രചണ്ഡ്]] || en || 42.6 || 57.4 || 
|-
| 7500 || [[ഡയസ്‌കൊറിയ]] || en || 42.6 || 32.1 || 
|-
| 7501 || [[രംഗഭൂമി (യുദ്ധം)]] || en || 42.6 || 11.8 || 
|-
| 7502 || [[ഗുർഗാവ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 42.5 || 57.5 || 
|-
| 7503 || [[ബെഡോമിക്സാലസ്]] || en || 42.5 || 57.5 || 
|-
| 7504 || [[ഹൈ-ത്രൂപുട്ട് സ്ക്രീനിംഗ്]] || en || 42.5 || 57.5 || 
|-
| 7505 || [[നദ്‌വത്തുൽ ഉലമ]] || en || 42.4 || 57.6 || 
|-
| 7506 || [[കണ്ടശ്ശാംകടവ് ജലോത്സവം]] || en || 42.4 || 57.6 || 
|-
| 7507 || [[വിജു ഷാ]] || en || 42.4 || 57.6 || 
|-
| 7508 || [[എല്ലി ഗൗഡിങ്]] || en || 42.4 || 3.9 || 
|-
| 7509 || [[ആൻ റാസ്മുസ്സൻ]] || en || 42.3 || 57.7 || 
|-
| 7510 || [[വിജയലളിത]] || en || 42.3 || 19.2 || 
|-
| 7511 || [[മാത്യു മക്കോനഹെ]] || en || 42.2 || 57.8 || 
|-
| 7512 || [[മാൽവി പശു]] || en || 42.2 || 57.8 || 
|-
| 7513 || [[വാം-ഹോട്ട് ഇന്റർ ഗലാക്ടിക് മീഡിയം]] || en || 42.2 || 63.7 || 
|-
| 7514 || [[ക്രമപ്രതിഫലനം]] || en || 42.2 || 57.8 || 
|-
| 7515 || [[ഗോപാല ദാസൻ]] || en || 42.2 || 57.8 || 
|-
| 7516 || [[ഇന്ത്യയുടെ കാലാവസ്ഥ]] || en || 42.2 || 57.8 || 
|-
| 7517 || [[യാസ്‌മിൻ മുജാഹിദ്]] || en || 42.2 || 57.8 || 
|-
| 7518 || [[ബ്രാസ്സിക്ക]] || en || 42.1 || 22.8 || 
|-
| 7519 || [[2019 ബാലാകോട്ട് വ്യോമാക്രമണം]] || en || 42.1 || 2.6 || 
|-
| 7520 || [[ഇന്ദ്രാദേവി]] || en || 42.1 || 57.9 || 
|-
| 7521 || [[ടിക്മഗഢ് ജില്ല]] || en || 42.1 || 57.9 || 
|-
| 7522 || [[റോബർട്ട്സ്ഗഞ്ച് (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 42.1 || 0.0 || 
|-
| 7523 || [[കേഷ]] || en || 42.1 || 0.0 || 
|-
| 7524 || [[കോൺസ്റ്റിറ്റുവെന്റ് അസംബ്ലി ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 42.0 || 58.0 || 
|-
| 7525 || [[വിരിപാറ തടയണ]] || en || 42.0 || 58.0 || 
|-
| 7526 || [[സനാഉല്ലാഹ് അമൃത്സരി]] || en || 42.0 || 58.0 || 
|-
| 7527 || [[അരാവമുദൻ]] || en || 42.0 || 58.0 || 
|-
| 7528 || [[കോട്പ 2003]] || en || 42.0 || 58.0 || 
|-
| 7529 || [[അനന്തനാഗ് (ലോകസഭാ മണ്ഡലം).]] || en || 41.9 || 58.1 || 
|-
| 7530 || [[യുവ പുരസ്കാരം]] || en || 41.9 || 58.1 || 
|-
| 7531 || [[ഒപ്പിലിയേസീ]] || en || 41.9 || 20.2 || 
|-
| 7532 || [[ഖാലിദ് ഇബ്നു അൽ-ബുക്കൈർ]] || en || 41.9 || 58.1 || 
|-
| 7533 || [[ടോബ തടാകം]] || en || 41.8 || 15.2 || 
|-
| 7534 || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] || en || 41.8 || 25.4 || 
|-
| 7535 || [[ശ്രീരാമ ചന്ദ്ര ഭഞ്ജ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 41.8 || 58.2 || 
|-
| 7536 || [[പെറ്റ്യൂണിയ]] || en || 41.8 || 10.5 || 
|-
| 7537 || [[ചെറുചുണ്ടെലി]] || en || 41.8 || 23.9 || 
|-
| 7538 || [[ഇന്റർപ്രെറ്റർ ഓഫ് മാലഡീസ്]] || en || 41.7 || 58.3 || 
|-
| 7539 || [[INS ഖുക്രി (എഫ് 149)]] || en || 41.7 || 58.3 || 
|-
| 7540 || [[ഒന്നാംവട്ടം കണ്ടപ്പോൾ]] || en || 41.7 || 58.3 || 
|-
| 7541 || [[വസുന്ധര ദേവി]] || en || 41.7 || 58.3 || 
|-
| 7542 || [[Sometimes I Feel Like a Motherless Child]] || en || 41.7 || 50.0 || 
|-
| 7543 || [[അമൃത മീര വിജയൻ]] || en || 41.7 || 8.3 || 
|-
| 7544 || [[നിമിഷ സുരേഷ്]] || en || 41.7 || 25.0 || 
|-
| 7545 || [[ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ (1972-ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 41.7 || 25.0 || 
|-
| 7546 || [[ലെൻസ് (ജ്യാമിതി)]] || en || 41.6 || 58.4 || 
|-
| 7547 || [[യാക്കൂബ് മേമൻ]] || en || 41.6 || 3.1 || 
|-
| 7548 || [[ഭൗസാഹബ് മാരുതി തലേക്കറുടെ ശിരച്ഛേദം]] || en || 41.5 || 41.3 || 
|-
| 7549 || [[കോശാത്മഹത്യ]] || en || 41.5 || 58.5 || 
|-
| 7550 || [[അധിചക്രജം]] || en || 41.5 || 58.5 || 
|-
| 7551 || [[ഡിഫ്തീരിയ വാക്സിൻ]] || en || 41.4 || 14.9 || 
|-
| 7552 || [[അൽ സുനൻ അൽ സുഗ്റ]] || en || 41.4 || 58.6 || 
|-
| 7553 || [[അഖീൽ   ഇബ്നു   അൽ-ബുക്കയർ]] || en || 41.4 || 58.6 || 
|-
| 7554 || [[സർഗാലയ ആർട്സ് &amp; ക്രാഫ്റ്റ്സ് വില്ലേജ്]] || en || 41.4 || 58.6 || 
|-
| 7555 || [[ഡോ. സമ്പൂർണാനന്ദ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 41.3 || 58.7 || 
|-
| 7556 || [[Shaheen Bagh protests]] || en || 41.3 || 58.7 || 
|-
| 7557 || [[അഷ്‌റഫ് ഹംസ]] || en || 41.3 || 58.7 || 
|-
| 7558 || [[ബഹിരാകാശ നിരീക്ഷണാലയം]] || en || 41.3 || 58.7 || 
|-
| 7559 || [[സ്ലേറ്റ്]] || en || 41.3 || 22.8 || 
|-
| 7560 || [[UTC+07:00]] || en || 41.2 || 1.7 || 
|-
| 7561 || [[ഇൻഫ്ലുവെൻസ വാക്സിൻ]] || en || 41.2 || 2.8 || 
|-
| 7562 || [[കല്ലൻ കീരൻ]] || en || 41.2 || 58.8 || 
|-
| 7563 || [[ഇന്ത്യൻ മരപ്പല്ലി]] || en || 41.2 || 45.5 || 
|-
| 7564 || [[മോർട്ടെൻ ത്രാണെ ബ്രൂണിക്]] || en || 41.2 || 32.0 || 
|-
| 7565 || [[അലൂമിനിയം മോണോക്സൈഡ്]] || en || 41.2 || 58.8 || 
|-
| 7566 || [[ചണ്ഡിഗഡ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 41.2 || 58.8 || 
|-
| 7567 || [[പെസീസ]] || en || 41.2 || 58.8 || 
|-
| 7568 || [[പൈറല്ലാഹി]] || en || 41.2 || 5.9 || 
|-
| 7569 || [[മുഖങ്ങൾ]] || en || 41.2 || 58.8 || 
|-
| 7570 || [[ഓക്സാലിഡേൽസ്]] || en || 41.1 || 40.1 || 
|-
| 7571 || [[അബ്ഷെറോൺ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 41.1 || 58.9 || 
|-
| 7572 || [[ബീറ്റ് ഇറ്റ്]] || en || 41.0 || 0.0 || 
|-
| 7573 || [[ചാലക്കുടി തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 41.0 || 39.5 || 
|-
| 7574 || [[മെനിഞ്ചൊകോക്കൽ വാക്സിൻ]] || en || 41.0 || 3.5 || 
|-
| 7575 || [[എക്സ്റ്റേണൽ ലിമിറ്റിങ് മെംബ്രേൻ]] || en || 40.9 || 59.1 || 
|-
| 7576 || [[സ്മിത സബർവാൾ]] || en || 40.9 || 9.1 || 
|-
| 7577 || [[അസീസ് അൽ ഹസൻ ഘൗരി]] || en || 40.9 || 59.1 || 
|-
| 7578 || [[മുഖ്യധാരാനക്ഷത്രം]] || en || 40.8 || 59.2 || 
|-
| 7579 || [[പഞ്ചാരക്കൊല്ലി]] || en || 40.7 || 42.7 || 
|-
| 7580 || [[പർവീൺ തൽഹ]] || en || 40.7 || 44.4 || 
|-
| 7581 || [[റോബർട്ടോ ഫിർമിനോ]] || en || 40.7 || 59.3 || 
|-
| 7582 || [[റ്റെപ്പൽ]] || en || 40.7 || 59.3 || 
|-
| 7583 || [[ഇലാഗ്നേസീ]] || en || 40.6 || 43.7 || 
|-
| 7584 || [[ഹിജാബോഫോബിയ]] || en || 40.6 || 59.4 || 
|-
| 7585 || [[കുന്നൻ പാറാൻ]] || en || 40.6 || 44.0 || 
|-
| 7586 || [[ആർത്രോപോഡോളജി]] || en || 40.6 || 59.4 || 
|-
| 7587 || [[ഗജകേസരിയോഗം]] || en || 40.6 || 59.4 || 
|-
| 7588 || [[ബ്ലൂ ഒറിജിൻ]] || en || 40.6 || 59.4 || 
|-
| 7589 || [[എ എഫ് എം യൂസഫ് ഹൈദർ]] || en || 40.6 || 59.4 || 
|-
| 7590 || [[Cajanus goensis]] || ceb || 40.6 || 32.1 || 
|-
| 7591 || [[സിയാഉസ്സലാം]] || en || 40.6 || 59.4 || 
|-
| 7592 || [[സൗമ്യജിത്ത് ഘോഷ്]] || en || 40.6 || 0.2 || 
|-
| 7593 || [[ലിജിൻ ജോസ്]] || en || 40.6 || 36.6 || 
|-
| 7594 || [[വെണ്മണി വിഷ്ണു നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] || en || 40.5 || 59.5 || 
|-
| 7595 || [[തരാനെ അലിദൂസ്തി]] || en || 40.5 || 46.4 || 
|-
| 7596 || [[Bela Bhatia]] || en || 40.5 || 1.2 || 
|-
| 7597 || [[കോശി-ഷ്വാർസ്‌ അസമവാക്യം]] || en || 40.5 || 59.5 || 
|-
| 7598 || [[ഡി.ടി.എച്ച് ടി.വി]] || en || 40.5 || 2.8 || 
|-
| 7599 || [[ദ്വാരാവതി]] || en || 40.4 || 52.9 || 
|-
| 7600 || [[ഒഡോആർഡോ ബെക്കാരി]] || en || 40.4 || 43.1 || 
|-
| 7601 || [[ദ കോൺജൂറിങ്ങ്]] || en || 40.4 || 11.8 || 
|-
| 7602 || [[സിറേനിയ]] || en || 40.3 || 16.0 || 
|-
| 7603 || [[ജിരി ആൾട്ടോ]] || en || 40.3 || 59.7 || 
|-
| 7604 || [[ഇന്ത്യയുടെ തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 40.3 || 15.4 || 
|-
| 7605 || [[സാറ മുഹമ്മദ്]] || en || 40.3 || 59.7 || 
|-
| 7606 || [[വിസ് ഖലീഫ]] || en || 40.2 || 0.2 || 
|-
| 7607 || [[ഫ്രഞ്ച് മാരിഗോൾഡ്]] || en || 40.2 || 7.9 || 
|-
| 7608 || [[ലേക്ക് സെന്റാറം ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 40.2 || 59.8 || 
|-
| 7609 || [[ഐറിഡെക്ടമി]] || en || 40.2 || 59.8 || 
|-
| 7610 || [[നവ്സാരി ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 40.2 || 59.8 || 
|-
| 7611 || [[ചിക്കൻപോക്സ് വാക്സിൻ]] || en || 40.1 || 1.9 || 
|-
| 7612 || [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഗവൺമെൻ്റ് വുമൺ ആൻഡ് ചിൽഡ്രൻസ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 40.1 || 59.9 || 
|-
| 7613 || [[ഡയറക്ടറി ഓഫ് ഓപ്പൺ ആക്സസ് ജേ‍ർണൽസ്]] || en || 40.0 || 46.5 || 
|-
| 7614 || [[Ishaara Nair]] || en || 40.0 || 40.0 || 
|-
| 7615 || [[Petrea volubilis]] || es || 40.0 || 40.0 || 
|-
| 7616 || [[അട്ടനാറി]] || en || 40.0 || 20.0 || 
|-
| 7617 || [[ഓർക്കോൺ വാലി]] || en || 40.0 || 59.6 || 
|-
| 7618 || [[കൽകൂന്തൽ]] || en || 40.0 || 60.0 || 
|-
| 7619 || [[പ്രതിധ്വനി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 40.0 || 30.0 || 
|-
| 7620 || [[മംമ്ത ചന്ദ്രകാർ]] || en || 40.0 || 40.0 || 
|-
| 7621 || [[മാലിനി അവസ്തി]] || en || 40.0 || 40.0 || 
|-
| 7622 || [[മുഖം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 40.0 || 60.0 || 
|-
| 7623 || [[മുഹമ്മദ് മുസ്തഫ]] || en || 40.0 || 60.0 || 
|-
| 7624 || [[മെസ്റ്റിസോ]] || en || 40.0 || 60.0 || 
|-
| 7625 || [[രാംനാഥ് ഗോയങ്കെ അവാർഡുകൾ]] || en || 40.0 || 60.0 || 
|-
| 7626 || [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 40.0 || 60.0 || 
|-
| 7627 || [[സത്യവാണി മുത്തു]] || en || 40.0 || 55.0 || 
|-
| 7628 || [[കാൾ കൃസ്ത്യൻ മെസ്]] || en || 39.9 || 18.3 || 
|-
| 7629 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, നിസാമാബാദ്]] || en || 39.8 || 60.2 || 
|-
| 7630 || [[സ്ത്രീ ലൈംഗിക ഉത്തേജന വൈകല്യം]] || en || 39.8 || 60.2 || 
|-
| 7631 || [[ഓൾമുവീ]] || en || 39.8 || 15.7 || 
|-
| 7632 || [[ഒലിവിയേ ജിറൂഡ്]] || en || 39.7 || 2.3 || 
|-
| 7633 || [[Dieurostus dussumieri]] || en || 39.7 || 53.3 || 
|-
| 7634 || [[ഡാമിയൻ മാർലി]] || en || 39.7 || 0.0 || 
|-
| 7635 || [[കോഡി സിംപ്സൺ]] || en || 39.7 || 0.0 || 
|-
| 7636 || [[ഓപ്പൺബിബ്ലിയോ]] || en || 39.7 || 23.6 || 
|-
| 7637 || [[സോങ്ഘ]] || en || 39.6 || 11.0 || 
|-
| 7638 || [[നൈൽ ഡെൽറ്റ]] || en || 39.6 || 60.4 || 
|-
| 7639 || [[നഹീദ് ഹത്താർ]] || en || 39.6 || 31.0 || 
|-
| 7640 || [[സ്പൈറാംഗിൾ]] || en || 39.6 || 60.4 || 
|-
| 7641 || [[ജാൻങ്ങ്-ഇ-ആസാദി സ്മാരകം]] || en || 39.5 || 23.7 || 
|-
| 7642 || [[ജലപാളിപ്രവർത്തനം]] || en || 39.5 || 60.5 || 
|-
| 7643 || [[ജൈവമാലിന്യം]] || en || 39.5 || 60.5 || 
|-
| 7644 || [[അനശ്വര രാജൻ]] || en || 39.4 || 60.6 || 
|-
| 7645 || [[അപു ജോൺ ജോസഫ്]] || en || 39.4 || 60.6 || 
|-
| 7646 || [[ജമിനി നദി]] || en || 39.3 || 60.7 || 
|-
| 7647 || [[ഹോവാർഡ് ഗാർഡ്നർ]] || en || 39.3 || 8.2 || 
|-
| 7648 || [[അഹ്‌മദ് അൽ യാക്കൂബി (ചരിത്രകാരൻ)]] || en || 39.3 || 60.7 || 
|-
| 7649 || [[ജ്യോത്സ്ന മഹന്ത്]] || en || 39.3 || 60.7 || 
|-
| 7650 || [[റബീഅ് ഹസനി നദ്‌വി]] || en || 39.3 || 60.7 || 
|-
| 7651 || [[സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങൾ]] || en || 39.3 || 60.7 || 
|-
| 7652 || [[മൻസൂർ നുഅ്മാനി]] || en || 39.3 || 60.7 || 
|-
| 7653 || [[ടട്ടിൽ ധൂമകേതു]] || en || 39.1 || 20.6 || 
|-
| 7654 || [[സിതി നൂർ ജന്ന ജൊഹന്ദിനി]] || en || 39.1 || 60.9 || 
|-
| 7655 || [[സുഫ്‌യാൻ അൽ ഥൗരി]] || en || 39.1 || 60.9 || 
|-
| 7656 || [[മിർസിനേസ്സിയ]] || en || 39.1 || 48.0 || 
|-
| 7657 || [[സൂട്ടോപ്യ]] || en || 39.1 || 2.2 || 
|-
| 7658 || [[ഉമേദ റാം ബെനിവാൾ]] || en || 39.0 || 61.0 || 
|-
| 7659 || [[ബാബ ഫരീദ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 39.0 || 61.0 || 
|-
| 7660 || [[ബാബിലോണിയൻ നക്ഷത്ര കാറ്റലോഗ്]] || en || 39.0 || 61.0 || 
|-
| 7661 || [[സെയ്സ് ഗ്രന്ഥി]] || en || 39.0 || 61.0 || 
|-
| 7662 || [[ശ്രീ വെങ്കിടേശ്വര മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ]] || en || 39.0 || 61.0 || 
|-
| 7663 || [[ആഫ്രിക്കൻ മാരിഗോൾഡ്]] || en || 39.0 || 1.9 || 
|-
| 7664 || [[മഞ്ചു റെ]] || en || 38.9 || 21.5 || 
|-
| 7665 || [[ഡേവിഡ് (പേര്)]] || en || 38.9 || 61.1 || 
|-
| 7666 || [[ഡേവിഡ്‌ ഡോബ്രിക്ക്]] || en || 38.9 || 61.1 || 
|-
| 7667 || [[കർപൂരി ഠാക്കൂർ]] || en || 38.9 || 5.6 || 
|-
| 7668 || [[സതീഷ് രഞ്ജൻ ദാസ്]] || en || 38.9 || 11.1 || 
|-
| 7669 || [[സച്ചിൻ ബൻസാൽ]] || en || 38.8 || 7.2 || 
|-
| 7670 || [[ബബിൾസ് (ചിമ്പാൻസി)]] || en || 38.8 || 2.7 || 
|-
| 7671 || [[റിയോ 2]] || en || 38.8 || 1.9 || 
|-
| 7672 || [[റാണാ അയ്യൂബ്]] || en || 38.8 || 48.5 || 
|-
| 7673 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, മഹ്ബൂബ്നഗർ]] || en || 38.8 || 61.3 || 
|-
| 7674 || [[വലീദ് ഖാലിദി]] || en || 38.7 || 61.3 || 
|-
| 7675 || [[Utricularia aurea]] || en || 38.7 || 61.3 || 
|-
| 7676 || [[നഹപാന]] || en || 38.7 || 61.3 || 
|-
| 7677 || [[സൂറ]] || en || 38.7 || 61.3 || 
|-
| 7678 || [[ടൈഫോയ്ഡ് വാക്സിൻ]] || en || 38.7 || 9.2 || 
|-
| 7679 || [[കർവ ചൗത്ത്]] || en || 38.7 || 9.1 || 
|-
| 7680 || [[മാർട്ടിൻ ഫ്രീമാൻ]] || en || 38.6 || 26.9 || 
|-
| 7681 || [[സീറം (രക്തം)]] || en || 38.6 || 61.4 || 
|-
| 7682 || [[സിസാൽപീനിയ]] || en || 38.6 || 8.2 || 
|-
| 7683 || [[QRP പ്രവർത്തനം]] || en || 38.6 || 61.4 || 
|-
| 7684 || [[സ്വതന്ത്ര വിപണി]] || en || 38.5 || 61.5 || 
|-
| 7685 || [[ബി-ട്രീ]] || en || 38.5 || 61.5 || 
|-
| 7686 || [[ഡഫേദാർ]] || en || 38.5 || 61.5 || 
|-
| 7687 || [[ബ്രൂക്കേസിയ നാന]] || en || 38.5 || 61.5 || 
|-
| 7688 || [[മൂങ്ങാപ്പാറ]] || en || 38.5 || 61.5 || 
|-
| 7689 || [[മോണിക്ക മേയർ]] || en || 38.5 || 53.8 || 
|-
| 7690 || [[സേക്രഡ് ഹാർട്ട് ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, തലശ്ശേരി]] || en || 38.5 || 53.8 || 
|-
| 7691 || [[അന്നാബെൽ വാലിസ്]] || en || 38.4 || 8.1 || 
|-
| 7692 || [[ഹാൻഡ് (ഏകകം)]] || en || 38.4 || 61.6 || 
|-
| 7693 || [[Mangal Das Pakvasa]] || en || 38.3 || 39.8 || 
|-
| 7694 || [[ദി ആർട്ട് ഓഫ് കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രോഗ്രാംമിംഗ്]] || en || 38.3 || 10.4 || 
|-
| 7695 || [[പൊക്കിൾക്കൊടി]] || en || 38.3 || 61.7 || 
|-
| 7696 || [[Molluginaceae]] || en || 38.3 || 47.3 || 
|-
| 7697 || [[Ubud]] || en || 38.2 || 61.8 || 
|-
| 7698 || [[അദ്നാൻ]] || en || 38.2 || 2.6 || 
|-
| 7699 || [[മുംബൈ സിറ്റി എഫ് സി]] || en || 38.2 || 50.9 || 
|-
| 7700 || [[ഏഡിയ ആർക്ടിപെന്നിസ്]] || en || 38.2 || 61.8 || 
|-
| 7701 || [[വൾവാർ കാൻസർ]] || en || 38.2 || 61.8 || 
|-
| 7702 || [[അകാലി പ്രസ്ഥാനം]] || en || 38.1 || 61.9 || 
|-
| 7703 || [[അമോസ് ഓസ്]] || en || 38.1 || 9.7 || 
|-
| 7704 || [[പെട്രൊ ഫെർണാണ്ടോ]] || en || 38.1 || 29.8 || 
|-
| 7705 || [[William Harry Evans]] || en || 38.1 || 5.6 || 
|-
| 7706 || [[ക്ലാസ് ഡോജോ]] || en || 38.1 || 30.8 || 
|-
| 7707 || [[ഹനാൻ അൽ ഹുറൂബ്]] || en || 38.1 || 72.0 || 
|-
| 7708 || [[ഊർമ്മിള ഉണ്ണി]] || en || 38.1 || 4.8 || 
|-
| 7709 || [[തമിഴിസൈ സൗന്ദരരാജൻ]] || en || 38.1 || 52.4 || 
|-
| 7710 || [[ദിവ്യ പദ്മിനി]] || en || 38.1 || 33.3 || 
|-
| 7711 || [[മൈക്കൽ യങ്ങ്]] || en || 38.1 || 20.0 || 
|-
| 7712 || [[സന്ദീപ് ടൊമർ]] || en || 38.1 || 10.9 || 
|-
| 7713 || [[അനിസോമാസ്റ്റിയ]] || en || 38.0 || 62.0 || 
|-
| 7714 || [[കലാപ്രിയ]] || ta || 38.0 || 62.0 || 
|-
| 7715 || [[മനോജ് കുമാർ (ഗുസ്തിക്കാരൻ)]] || en || 38.0 || 4.6 || 
|-
| 7716 || [[വിക്ടോറിയ ആശുപത്രി (ബാംഗ്ലൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്)]] || en || 38.0 || 62.0 || 
|-
| 7717 || [[അവ്താർ സിംഗ്]] || en || 38.0 || 9.9 || 
|-
| 7718 || [[ചട്ടയും മുണ്ടും]] || en || 37.9 || 62.1 || 
|-
| 7719 || [[ഐറ്റേസീ]] || en || 37.9 || 11.4 || 
|-
| 7720 || [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി സ്മാരകം]] || en || 37.9 || 62.1 || 
|-
| 7721 || [[സ്ട്രൈക്നോസ് ടോക്സിഫെറ]] || en || 37.9 || 62.1 || 
|-
| 7722 || [[വഹ്ഷി ഇബ്നു ഹർബ്]] || en || 37.9 || 62.1 || 
|-
| 7723 || [[വൃത്താംശം]] || en || 37.9 || 62.1 || 
|-
| 7724 || [[സുരേശന്റെയും സുമലതയുടെയും ഹൃദയഹാരിയായ പ്രണയകഥ]] || en || 37.9 || 62.1 || 
|-
| 7725 || [[ജിയാനി ഇൻഫന്റിനോ]] || en || 37.8 || 14.2 || 
|-
| 7726 || [[എക്കോടൈപ്പ്]] || en || 37.8 || 62.2 || 
|-
| 7727 || [[ഇന്ത്യൻ 2 പൈസ നാണയം]] || en || 37.8 || 62.2 || 
|-
| 7728 || [[മൈക്കൽ സെൽസ്]] || en || 37.8 || 62.2 || 
|-
| 7729 || [[അസ്‌ട്രാഗാലസ്]] || en || 37.7 || 5.4 || 
|-
| 7730 || [[എസ് ജെ സൂര്യ]] || ta || 37.6 || 62.4 || 
|-
| 7731 || [[റിക്ഷാവണ്ടി]] || en || 37.6 || 16.5 || 
|-
| 7732 || [[നിഹാദ് അവദ്]] || en || 37.5 || 62.5 || 
|-
| 7733 || [[നീന വരക്കി]] || en || 37.5 || 12.5 || 
|-
| 7734 || [[ബാബ   (അലവിസം)]] || en || 37.5 || 62.5 || 
|-
| 7735 || [[റബേക്ക സന്തോഷ്]] || en || 37.5 || 37.5 || 
|-
| 7736 || [[വഖാൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 37.5 || 62.5 || 
|-
| 7737 || [[ഹൻസ ജീവ‌്‌രാജ് മെഹ്ത]] || en || 37.5 || 50.0 || 
|-
| 7738 || [[സിയാൽ, കപൂർത്തല]] || en || 37.4 || 48.3 || 
|-
| 7739 || [[ശാന്തകുമാരി]] || en || 37.4 || 62.6 || 
|-
| 7740 || [[താമ്പരം-തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 37.4 || 62.6 || 
|-
| 7741 || [[ഹോൾ ബ്ലഡ്]] || en || 37.4 || 62.6 || 
|-
| 7742 || [[സബ്സ്പെഷ്യാലിറ്റി]] || en || 37.3 || 62.7 || 
|-
| 7743 || [[വിനിഷ്യസും ടോമും]] || en || 37.3 || 20.6 || 
|-
| 7744 || [[പോൾ സംബോൾ]] || en || 37.3 || 62.7 || 
|-
| 7745 || [[അർട്ടുറോ വിദാൽ]] || en || 37.3 || 3.7 || 
|-
| 7746 || [[ഗംഗോത്രി ഭന്ദാരി]] || en || 37.3 || 64.6 || 
|-
| 7747 || [[സവിത ശാസ്ത്രി]] || en || 37.2 || 62.8 || 
|-
| 7748 || [[വെറിയർ എൽവിൻ]] || en || 37.2 || 19.5 || 
|-
| 7749 || [[ജാംനഗർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 37.2 || 62.8 || 
|-
| 7750 || [[കാതറിൻ വാട്ടർസ്റ്റൺ]] || en || 37.2 || 30.3 || 
|-
| 7751 || [[ബർദോലി ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 37.1 || 62.9 || 
|-
| 7752 || [[വിവേചനം]] || en || 37.1 || 62.9 || 
|-
| 7753 || [[ജനറൽ ദിനപത്രം]] || en || 37.1 || 28.0 || 
|-
| 7754 || [[മരിയൻ പ്രത്യക്ഷീകരണങ്ങൾ]] || en || 37.1 || 62.9 || 
|-
| 7755 || [[നാഗര (വാദ്യോപകരണം)]] || en || 37.1 || 62.9 || 
|-
| 7756 || [[പ്രഭാ ആത്രെ]] || en || 37.0 || 51.9 || 
|-
| 7757 || [[ഫാത്തിമ ഷാ]] || en || 37.0 || 63.0 || 
|-
| 7758 || [[മുഹമ്മദ് സഅദ് കാന്ധ്ലവി]] || en || 37.0 || 63.0 || 
|-
| 7759 || [[അർട്ടിക്കേസീ]] || en || 37.0 || 28.5 || 
|-
| 7760 || [[ഇറാസ് ലഖ്‌നൗ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 37.0 || 63.0 || 
|-
| 7761 || [[പുഞ്ജഫലം]] || en || 37.0 || 20.0 || 
|-
| 7762 || [[ശിശിരനിദ്ര]] || en || 36.9 || 1.7 || 
|-
| 7763 || [[മഹാരാഷ്ട്ര യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 36.9 || 63.1 || 
|-
| 7764 || [[കറ്റാലൻ പ്രാരംഭനീക്കം]] || en || 36.9 || 9.9 || 
|-
| 7765 || [[ജാലിയൻവാല ബാഗ്]] || en || 36.8 || 63.2 || 
|-
| 7766 || [[ഡെൽസി നൈനാൻ]] || en || 36.8 || 52.6 || 
|-
| 7767 || [[പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ]] || en || 36.8 || 36.8 || 
|-
| 7768 || [[തൂക്കുപാലം]] || en || 36.8 || 63.2 || 
|-
| 7769 || [[സർക്കാരി ഹിരിയ പ്രാഥമിക ശാലെ, കാസർഗോടു]] || en || 36.7 || 63.3 || 
|-
| 7770 || [[സ്റ്റീവ് കരെൽ]] || en || 36.7 || 63.3 || 
|-
| 7771 || [[കോൾഡ്പ്ലേ]] || en || 36.7 || 4.0 || 
|-
| 7772 || [[ജോൺ ക്രസിൻസ്‌കി]] || en || 36.7 || 63.3 || 
|-
| 7773 || [[ടെറിജിയം]] || en || 36.7 || 63.3 || 
|-
| 7774 || [[പ്രൊബോസിഡേ]] || en || 36.7 || 20.2 || 
|-
| 7775 || [[കർസൻ ദാസ് മുൾജി]] || en || 36.6 || 63.4 || 
|-
| 7776 || [[അനസ് ഇബ്ൻ മാലിക്]] || en || 36.6 || 63.4 || 
|-
| 7777 || [[പ്രധാൻ മന്ത്രി കൃഷി സിഞ്ചായ് യോജന]] || en || 36.6 || 63.4 || 
|-
| 7778 || [[കാരക്‌സ്]] || en || 36.5 || 3.1 || 
|-
| 7779 || [[മാസ് (മാൽദീവ് ഫിഷ്)]] || en || 36.5 || 63.5 || 
|-
| 7780 || [[ഗീതാഞ്ജലി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 36.5 || 63.5 || 
|-
| 7781 || [[സിറാജ് വഹ്ഹാജ്]] || en || 36.5 || 63.5 || 
|-
| 7782 || [[ജേസൺ ഡെറുലൊ]] || en || 36.5 || 0.0 || 
|-
| 7783 || [[സജൻ പ്രകാശ്]] || en || 36.5 || 22.4 || 
|-
| 7784 || [[മഹെഷ് ദത്താനി]] || en || 36.4 || 37.4 || 
|-
| 7785 || [[രേണുക യാദവ്]] || en || 36.4 || 64.9 || 
|-
| 7786 || [[PDF.js]] || en || 36.4 || 45.5 || 
|-
| 7787 || [[അയോർട്ടോ ഇലിയാക് ഒക്ലൂസീവ് ഡിസീസ്]] || en || 36.4 || 54.5 || 
|-
| 7788 || [[ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ് നെറ്റ്‌വർക്ക്]] || en || 36.4 || 63.6 || 
|-
| 7789 || [[യൂലിയ നചലോവ]] || en || 36.4 || 54.5 || 
|-
| 7790 || [[ലോസ് ഇൻകാസ്]] || en || 36.4 || 45.5 || 
|-
| 7791 || [[പോളിയോ വാക്സിൻ]] || en || 36.3 || 26.6 || 
|-
| 7792 || [[അജ്മാൻ (ഗോത്രം)]] || en || 36.3 || 63.7 || 
|-
| 7793 || [[ഷ്രെക്ക് ഫോറെവർ ആഫ്റ്റർ]] || en || 36.3 || 1.3 || 
|-
| 7794 || [[ഫാത്തിമ ബിൻത് അസദ്]] || en || 36.3 || 26.7 || 
|-
| 7795 || [[കപ്പാരേസീ]] || en || 36.3 || 7.1 || 
|-
| 7796 || [[ടിപ്പുവിന്റെ കരവാൾ]] || en || 36.3 || 16.3 || 
|-
| 7797 || [[അഞ്ചാംപനി വാക്സിൻ]] || en || 36.3 || 4.6 || 
|-
| 7798 || [[ടുല്ലിമോൺസ്ട്രം]] || en || 36.2 || 24.4 || 
|-
| 7799 || [[സായാഹ്നം]] || en || 36.2 || 13.9 || 
|-
| 7800 || [[കണ്ടങ്കരി]] || en || 36.2 || 63.8 || 
|-
| 7801 || [[കബാലി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 36.2 || 4.8 || 
|-
| 7802 || [[ഒരാൾപൊക്കം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 36.2 || 19.2 || 
|-
| 7803 || [[മദ്ധ്യേഷ്യയിലെ ബുദ്ധമതം]] || en || 36.2 || 63.8 || 
|-
| 7804 || [[ഓർക്കുക വല്ലപ്പോഴും]] || en || 36.1 || 63.9 || 
|-
| 7805 || [[സാജൻ (സംവിധായകൻ)]] || en || 36.1 || 63.9 || 
|-
| 7806 || [[റെബേക്ക ക്രംപ്ലർ]] || en || 36.1 || 21.3 || 
|-
| 7807 || [[സാൽവഡോറേസീ]] || en || 36.0 || 43.2 || 
|-
| 7808 || [[മീഡിയൻ ലീതൽ ഡോസ്]] || en || 36.0 || 38.8 || 
|-
| 7809 || [[ആർടെമി ബബിനോവ്]] || en || 36.0 || 64.0 || 
|-
| 7810 || [[ക്രൗറോസിസ് വൾവ]] || en || 36.0 || 64.0 || 
|-
| 7811 || [[നൈനാ ശർമ]] || en || 36.0 || 64.0 || 
|-
| 7812 || [[പി. എൻ. ഹക്സർ]] || en || 36.0 || 4.0 || 
|-
| 7813 || [[ഫോണി ചുഴലിക്കാറ്റ്]] || en || 36.0 || 48.0 || 
|-
| 7814 || [[ചക്ക പ്രഥമൻ]] || en || 35.9 || 64.1 || 
|-
| 7815 || [[ഓപ്പൺ ലൈബ്രറി]] || en || 35.9 || 23.3 || 
|-
| 7816 || [[സീൻ പോൾ]] || en || 35.9 || 0.2 || 
|-
| 7817 || [[ആക്സൽ റോസ്]] || en || 35.9 || 0.1 || 
|-
| 7818 || [[രിദ്ദ യുദ്ധങ്ങൾ]] || en || 35.9 || 64.1 || 
|-
| 7819 || [[ഡാലിയ മുജാഹിദ്]] || en || 35.8 || 64.2 || 
|-
| 7820 || [[കോഹ (Koha)]] || en || 35.8 || 6.1 || 
|-
| 7821 || [[പാങ്കോട്]] || en || 35.8 || 64.2 || 
|-
| 7822 || [[ആൻഡ്രോയ്ഡ് വെയർ]] || en || 35.8 || 5.3 || 
|-
| 7823 || [[പഡാസ് നദി]] || en || 35.8 || 64.2 || 
|-
| 7824 || [[അനാഗ്ര നദി]] || en || 35.7 || 33.0 || 
|-
| 7825 || [[H5P]] || en || 35.7 || 57.1 || 
|-
| 7826 || [[Pilea nummulariifolia]] || en || 35.7 || 64.3 || 
|-
| 7827 || [[സുന്ദരിമാരെ സൂക്ഷിക്കുക]] || en || 35.7 || 64.3 || 
|-
| 7828 || [[ബോറിഡേ]] || en || 35.7 || 63.9 || 
|-
| 7829 || [[Avarohana]] || en || 35.6 || 64.4 || 
|-
| 7830 || [[ഹഥ്റാസ് കൂട്ടബലാത്സംഗവും കൊലപാതകവും (2020)]] || en || 35.6 || 64.4 || 
|-
| 7831 || [[വിഷ്ണു ശർമ്മ (ഛായാഗ്രാഹകൻ)]] || en || 35.6 || 71.6 || 
|-
| 7832 || [[ഇബ്‌നുൽ ഫുറാത്]] || en || 35.6 || 64.4 || 
|-
| 7833 || [[മുതീഉർറഹ്മാൻ നിസാമി]] || en || 35.6 || 14.9 || 
|-
| 7834 || [[ആപ്പ് സ്റ്റോർ (ഐ.ഒ.എസ്.)]] || en || 35.6 || 1.7 || 
|-
| 7835 || [[ഫെന്റാനിൽ]] || en || 35.6 || 64.4 || 
|-
| 7836 || [[മിനി പമ്പ, മലപ്പുറം]] || en || 35.6 || 64.4 || 
|-
| 7837 || [[സ്‌പോട്ട്‌ലൈറ്റ്‌]] || en || 35.5 || 0.9 || 
|-
| 7838 || [[ഡേവിഡ് ആന്റിൻ]] || en || 35.5 || 9.7 || 
|-
| 7839 || [[ഡേവിഡ് ജെ തൗലോസ്]] || en || 35.5 || 49.2 || 
|-
| 7840 || [[കാസ്സിനി പ്രൊജക്ഷൻ]] || en || 35.5 || 64.5 || 
|-
| 7841 || [[കട്ട്സുക്കോ സറുഹാഷി]] || en || 35.5 || 65.9 || 
|-
| 7842 || [[സുനിൽ ഖിൽനാനി]] || en || 35.4 || 14.2 || 
|-
| 7843 || [[അൽ-വാലിദ്   ഇബ്നു   അൽ-വലീദ്]] || en || 35.4 || 64.6 || 
|-
| 7844 || [[മോണോസെക്ഷ്വാലിറ്റി]] || en || 35.4 || 64.6 || 
|-
| 7845 || [[സ്‌ട്രാറ്റജിക് പെട്രോളിയം റിസർവ് (ഇന്ത്യ)]] || en || 35.4 || 59.9 || 
|-
| 7846 || [[പിങ്ക് (ഗായിക)]] || en || 35.4 || 0.0 || 
|-
| 7847 || [[എഡിസ്വാൻ]] || en || 35.3 || 11.4 || 
|-
| 7848 || [[യെനിസി നദി]] || en || 35.3 || 23.3 || 
|-
| 7849 || [[എലേന അപ്രിലേവ]] || en || 35.3 || 58.8 || 
|-
| 7850 || [[കണ്ണൂർ ശ്രീലത]] || en || 35.3 || 35.3 || 
|-
| 7851 || [[സ്മാൾ മഗല്ലെനിക് ക്ലൗഡ്]] || en || 35.3 || 10.1 || 
|-
| 7852 || [[ഹെപറ്റൈറ്റിസ് ബി വാക്സിൻ]] || en || 35.2 || 3.2 || 
|-
| 7853 || [[അൽ ഉർവത്തുൽ വുഥ്ഖ]] || en || 35.2 || 64.8 || 
|-
| 7854 || [[തിയാഗോ അൽക്കാന്ററ]] || en || 35.1 || 64.9 || 
|-
| 7855 || [[ഫ്രാൻസസ് ഓൽധം കെസ്ലി]] || en || 35.1 || 40.5 || 
|-
| 7856 || [[മുഹമ്മദ് ഖാസിം നാനൗതവി]] || en || 35.1 || 64.9 || 
|-
| 7857 || [[Nadakkal]] || en || 35.1 || 64.9 || 
|-
| 7858 || [[റോസി സ്റ്റീഫൻസൺ-ഗുഡ്നൈറ്റ്]] || en || 35.1 || 64.9 || 
|-
| 7859 || [[ഖാലിദ് റഹ്മാൻ]] || en || 35.0 || 45.0 || 
|-
| 7860 || [[ഫ്രാൻസ്-സിറിയ യുദ്ധം (1920)]] || en || 35.0 || 65.0 || 
|-
| 7861 || [[ഹീലിയം -3]] || en || 35.0 || 65.0 || 
|-
| 7862 || [[ബിഗ്‌ഫൂട്ട്]] || en || 35.0 || 6.3 || 
|-
| 7863 || [[നിയൽ ഹൊറൻ]] || en || 34.9 || 0.9 || 
|-
| 7864 || [[സ്‌മോൾ സാറ്റലൈറ് വെഹിക്കിൾ]] || en || 34.9 || 65.1 || 
|-
| 7865 || [[പോൾ ബെയാറ്റി]] || en || 34.9 || 29.9 || 
|-
| 7866 || [[മോണ്ടിനിയേസി]] || en || 34.9 || 42.5 || 
|-
| 7867 || [[ഫിലിപ് ലുഡ്‌വിഗ് സ്റ്റേഷ്യസ് മുള്ളർ]] || en || 34.8 || 28.3 || 
|-
| 7868 || [[ലാമ്പ്റൈസ്]] || en || 34.8 || 65.2 || 
|-
| 7869 || [[കേരള ഫുട്ബോൾ ടീം]] || en || 34.8 || 65.2 || 
|-
| 7870 || [[മാർസീലിയ]] || en || 34.8 || 65.2 || 
|-
| 7871 || [[ബി.സി.ജി വാക്സിൻ]] || en || 34.8 || 4.4 || 
|-
| 7872 || [[ഏനാനല്ലൂർ]] || en || 34.7 || 65.3 || 
|-
| 7873 || [[സെലീൻ ഡിയോൺ]] || en || 34.7 || 0.1 || 
|-
| 7874 || [[ഖേതാ റാം]] || en || 34.6 || 48.0 || 
|-
| 7875 || [[അർഷദ് മദനി]] || en || 34.6 || 65.4 || 
|-
| 7876 || [[റൈനോവൈറസ്]] || en || 34.6 || 65.4 || 
|-
| 7877 || [[പിയേർസ് മോർഗൻ]] || en || 34.6 || 0.9 || 
|-
| 7878 || [[ജോളി ചിറയത്ത്]] || en || 34.6 || 65.4 || 
|-
| 7879 || [[നീലി-രവി]] || en || 34.5 || 65.5 || 
|-
| 7880 || [[പത്മതീർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 34.5 || 65.5 || 
|-
| 7881 || [[ആരക്കുഴ]] || en || 34.5 || 65.5 || 
|-
| 7882 || [[മനസ്സിൽ ഒരു മഞ്ഞുതുള്ളി]] || en || 34.5 || 65.5 || 
|-
| 7883 || [[ക്ലെറിഡേ]] || en || 34.5 || 8.2 || 
|-
| 7884 || [[വരിസെല്ല സോസ്റ്റർ]] || en || 34.5 || 9.4 || 
|-
| 7885 || [[ഗുർമീത് സിംഗ്]] || en || 34.4 || 13.2 || 
|-
| 7886 || [[ജൂലൈ 14 ന് നടന്ന ഇറാഖ് വിപ്ലവം]] || en || 34.4 || 65.6 || 
|-
| 7887 || [[അക്കാനിയേസീ]] || en || 34.3 || 41.2 || 
|-
| 7888 || [[Solanum trilobatum]] || en || 34.3 || 41.8 || 
|-
| 7889 || [[ഗുണ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 34.3 || 65.7 || 
|-
| 7890 || [[ജീൻ പിയറേ സോവേജ്]] || en || 34.2 || 60.2 || 
|-
| 7891 || [[ആയുഷ് മന്ത്രാലയം]] || en || 34.2 || 26.2 || 
|-
| 7892 || [[UTC−04:00]] || en || 34.2 || 57.9 || 
|-
| 7893 || [[ഹണ്ടർ ഗാതറർ]] || en || 34.2 || 65.8 || 
|-
| 7894 || [[Brucellosis vaccine]] || en || 34.1 || 65.9 || 
|-
| 7895 || [[Pooja Umashankar]] || en || 34.1 || 61.4 || 
|-
| 7896 || [[നടാലിയ ഡയർ]] || en || 34.1 || 58.8 || 
|-
| 7897 || [[അങ്കിത് ശർമ്മ (കായിക താരം)]] || en || 34.1 || 0.2 || 
|-
| 7898 || [[ജോണി ഗലെക്കി]] || en || 34.1 || 20.2 || 
|-
| 7899 || [[പി.എ. ഇബ്റാഹിം ഹാജി]] || en || 34.1 || 65.9 || 
|-
| 7900 || [[യൂറോപ്പിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന പരമാധികാര രാജ്യങ്ങളുടെയും ആശ്രിത പ്രദേശങ്ങളുടെയും പട്ടിക]] || en || 34.1 || 30.3 || 
|-
| 7901 || [[ബംഗ്ലാദേശ് റെയിൽവേ]] || en || 34.0 || 63.0 || 
|-
| 7902 || [[പുക്കിയോകൾ]] || en || 34.0 || 39.5 || 
|-
| 7903 || [[കാപ്രിഫോളിയെസീ]] || en || 34.0 || 20.2 || 
|-
| 7904 || [[പണ്ഡിറ്റ് ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 33.9 || 66.1 || 
|-
| 7905 || [[മലാഫിസിൻറ്]] || en || 33.9 || 2.4 || 
|-
| 7906 || [[ബി‌ബി‌സി അമേരിക്ക]] || en || 33.8 || 66.2 || 
|-
| 7907 || [[ല കാസ ദെ പാപ്പെൽ]] || en || 33.8 || 66.6 || 
|-
| 7908 || [[ഖിലാഫത്തും രാജവാഴ്ചയും (പുസ്തകം)]] || en || 33.8 || 66.2 || 
|-
| 7909 || [[ലോഹിതപ്പൂ]] || sv || 33.8 || 53.6 || 
|-
| 7910 || [[Doctor Who]] || de || 33.7 || 66.3 || 
|-
| 7911 || [[അഹ്‌മദ് സകീ യമാനി]] || en || 33.7 || 66.3 || 
|-
| 7912 || [[എലിസബെറ്റ ഡാമി]] || en || 33.7 || 64.2 || 
|-
| 7913 || [[മനസ്സിന്റെ തീർത്ഥ യാത്ര]] || en || 33.7 || 66.3 || 
|-
| 7914 || [[ഗോവയിലെ മുസ് ലിങ്ങൾ]] || en || 33.6 || 5.7 || 
|-
| 7915 || [[ലോറേൽസ്]] || en || 33.6 || 8.0 || 
|-
| 7916 || [[മർലാബ്സ് ഇൻകോര്പറേഷൻ]] || en || 33.6 || 12.3 || 
|-
| 7917 || [[സെറിബ്രൽ പാൾസി]] || en || 33.6 || 66.4 || 
|-
| 7918 || [[Peterson's algorithm]] || en || 33.5 || 66.5 || 
|-
| 7919 || [[അനാക്കാർഡിയം]] || en || 33.4 || 64.4 || 
|-
| 7920 || [[ഐസ്ലിംഗ് ഫ്രാൻസിയോസി]] || en || 33.4 || 40.4 || 
|-
| 7921 || [[ടോം ക്രൂയ്‌സ്]] || en || 33.3 || 0.6 || 
|-
| 7922 || [[ആലിസ് വോക്കർ]] || en || 33.3 || 22.2 || 
|-
| 7923 || [[അഞ്ജും മൗഡ്ഗിൽ]] || en || 33.3 || 58.3 || 
|-
| 7924 || [[ആനി ദിവ്യ]] || en || 33.3 || 55.6 || 
|-
| 7925 || [[കല്യാണി മേനോൻ]] || en || 33.3 || 58.3 || 
|-
| 7926 || [[കാളിദാസ ലനാറ്റ]] || en || 33.3 || 33.3 || 
|-
| 7927 || [[കുസ്ലിപൂർ]] || en || 33.3 || 33.3 || 
|-
| 7928 || [[ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം]] || en || 33.3 || 5.6 || 
|-
| 7929 || [[മാപ്പുസാക്ഷി  (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 33.3 || 25.0 || 
|-
| 7930 || [[മേഘന നായർ]] || en || 33.3 || 13.3 || 
|-
| 7931 || [[യോഗമുള്ളവൾ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 33.3 || 25.0 || 
|-
| 7932 || [[വിമോചനസമരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 33.3 || 25.0 || 
|-
| 7933 || [[സി.ബി. ഗീത]] || en || 33.3 || 40.0 || 
|-
| 7934 || [[സീമ ജി നായർ]] || en || 33.3 || 52.4 || 
|-
| 7935 || [[Dicliptera paniculata]] || ceb || 33.3 || 66.7 || 
|-
| 7936 || [[ഇസ്‌ലാം ഓൺലൈൻ]] || en || 33.3 || 66.7 || 
|-
| 7937 || [[ഊരക്കാട്]] || en || 33.3 || 66.7 || 
|-
| 7938 || [[ഏലം റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ, പാമ്പാടുപാറ]] || en || 33.3 || 66.7 || 
|-
| 7939 || [[ഏലക്ക]] || en || 33.3 || 66.7 || 
|-
| 7940 || [[സീനത്തുന്നിസ]] || en || 33.3 || 66.7 || 
|-
| 7941 || [[വിക്ടോറിയ മെമ്മോറിയൽ, കൊൽക്കത്ത]] || en || 33.3 || 12.6 || 
|-
| 7942 || [[സ്റ്റാഗ് വണ്ടുകൾ]] || en || 33.3 || 10.3 || 
|-
| 7943 || [[ദുബ്‌ന]] || en || 33.2 || 34.9 || 
|-
| 7944 || [[ഡേവിഡ് ക്രാതോൾ]] || en || 33.1 || 61.2 || 
|-
| 7945 || [[അസ്മ ബിൻത് അബു ബക്കർ]] || en || 33.1 || 26.4 || 
|-
| 7946 || [[ജ്ഞാനക്കൂത്തൻ]] || en || 33.1 || 47.1 || 
|-
| 7947 || [[ഫോർട്ട് ഹെയർ സർവ്വകലാശാല]] || en || 33.1 || 8.2 || 
|-
| 7948 || [[എം എം മണി]] || en || 33.0 || 72.1 || 
|-
| 7949 || [[വില്ലൻ ചുമ വാക്സിൻ]] || en || 33.0 || 5.2 || 
|-
| 7950 || [[മീനടം]] || en || 33.0 || 67.0 || 
|-
| 7951 || [[നെവർലാന്റ് റാഞ്ച്]] || en || 32.9 || 4.5 || 
|-
| 7952 || [[സീമ അന്റിൽ]] || en || 32.9 || 24.8 || 
|-
| 7953 || [[അക്കു യാദവ്]] || en || 32.9 || 38.2 || 
|-
| 7954 || [[അരെംപുടി]] || en || 32.8 || 67.2 || 
|-
| 7955 || [[സികാർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 32.8 || 67.2 || 
|-
| 7956 || [[ജപ്പാൻ മസ്തിഷ്ക ജ്വര പ്രതിരോധമരുന്ന്]] || en || 32.8 || 72.2 || 
|-
| 7957 || [[അൽ മുത്തഖി അൽ ഹിന്ദി]] || en || 32.8 || 67.2 || 
|-
| 7958 || [[ഹൈ-ടെക് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, റൂർക്കല]] || en || 32.8 || 67.2 || 
|-
| 7959 || [[ജീവലക്ഷണങ്ങൾ]] || en || 32.7 || 14.3 || 
|-
| 7960 || [[Priscilla Susan Bury]] || en || 32.7 || 51.6 || 
|-
| 7961 || [[ദം പുഖ്ത്]] || en || 32.7 || 67.3 || 
|-
| 7962 || [[ബ്രേവ് (2012 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 32.7 || 13.7 || 
|-
| 7963 || [[കാരിക്കേസീ]] || en || 32.6 || 68.6 || 
|-
| 7964 || [[ചെൻജിയാങ് കൗണ്ടി]] || en || 32.6 || 25.9 || 
|-
| 7965 || [[നരേന്ദ്രൻ കമ്മീഷൻ]] || en || 32.6 || 67.4 || 
|-
| 7966 || [[നെസ്ലെ]] || en || 32.6 || 67.4 || 
|-
| 7967 || [[ഡിസ്പേസ്]] || en || 32.6 || 37.6 || 
|-
| 7968 || [[ഷാസിസ്]] || en || 32.6 || 67.4 || 
|-
| 7969 || [[പാച്ചുവും അത്ഭുത വിളക്കും]] || en || 32.5 || 67.5 || 
|-
| 7970 || [[സിമ്പ്ലിഫറോൺ]] || en || 32.5 || 67.5 || 
|-
| 7971 || [[കൗൺസിൽ ഓൺ അമേരിക്കൻ-ഇസ്‌ലാമിക് റിലേഷൻസ് (CAIR)]] || en || 32.4 || 67.6 || 
|-
| 7972 || [[നാലാം ബുദ്ധമതസമിതി]] || en || 32.4 || 67.6 || 
|-
| 7973 || [[പബ്മെഡ്]] || en || 32.4 || 12.4 || 
|-
| 7974 || [[ഹീന സിദ്ദു]] || en || 32.4 || 8.0 || 
|-
| 7975 || [[അമരീന്ദർ സിംഗ് രാജ വാറിംഗ്]] || en || 32.3 || 45.6 || 
|-
| 7976 || [[ആഇശ ബിൻത് തൽഹ]] || en || 32.3 || 67.7 || 
|-
| 7977 || [[എൽ കൊണ്ടൊർ പാസ (പാട്ട്)]] || en || 32.3 || 48.4 || 
|-
| 7978 || [[ആൻഡ്രോയ്ഡ് സ്റ്റുഡിയോ]] || en || 32.3 || 40.2 || 
|-
| 7979 || [[കണ്ണിന്റെ പരിക്ക്]] || en || 32.2 || 67.8 || 
|-
| 7980 || [[മാതൃദിനം]] || en || 32.2 || 1.2 || 
|-
| 7981 || [[ബി.വി. അബ്ദുല്ലക്കോയ]] || en || 32.1 || 67.9 || 
|-
| 7982 || [[2016 - ലെ ജെ.എൻ .യു രാജ്യദ്രോഹ വിവാദം]] || en || 32.0 || 5.3 || 
|-
| 7983 || [[വരുമായിൻ നിറം സിവപ്പ്]] || en || 32.0 || 68.0 || 
|-
| 7984 || [[ഹേയ് ജൂഡ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 32.0 || 68.0 || 
|-
| 7985 || [[നിഴൽയുദ്ധം]] || en || 32.0 || 68.0 || 
|-
| 7986 || [[വിഴുതി]] || en || 32.0 || 32.5 || 
|-
| 7987 || [[ആയിഷ (ചലചിത്രം)]] || en || 32.0 || 68.0 || 
|-
| 7988 || [[അൻവർഷാ കശ്മീരി]] || en || 31.9 || 68.1 || 
|-
| 7989 || [[അന്താരാഷ്ട്ര വന്യജീവി ചലച്ചിത്രോത്സവം]] || en || 31.9 || 49.2 || 
|-
| 7990 || [[കൊല്ലം പരപ്പ്]] || en || 31.9 || 68.1 || 
|-
| 7991 || [[എൽ.കെ.ജി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 31.8 || 59.1 || 
|-
| 7992 || [[നക്ഷത്രരൂപീകരണം]] || en || 31.8 || 68.2 || 
|-
| 7993 || [[നാന അസ്മാഅ്]] || en || 31.8 || 68.2 || 
|-
| 7994 || [[ഫാത്വിമ ബിൻത് മുൻദിർ]] || en || 31.8 || 68.2 || 
|-
| 7995 || [[ഫീൽഡ്-ഇഫക്റ്റ് ട്രാൻസിസ്റ്റർ]] || en || 31.8 || 68.2 || 
|-
| 7996 || [[മലയിടംതുരുത്ത്]] || en || 31.8 || 68.2 || 
|-
| 7997 || [[മാർലെൻ ഡുമാസ്]] || en || 31.8 || 50.0 || 
|-
| 7998 || [[കോസ്മോസ് (ചെടി)]] || en || 31.8 || 4.1 || 
|-
| 7999 || [[ഭൂകമ്പം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 31.8 || 68.2 || 
|-
| 8000 || [[സിയറ]] || en || 31.8 || 0.0 || 
|}</text>
      <sha1>czbq1x8jvz258dyk9h2tuz8ahl5a23b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652540</id>
      <parentid>4652470</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:53:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>ക്രമം → ക്രമസംഖ്യ</comment>
      <origin>4652540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181668" sha1="qerm3i3bafb9swuqtqa8i6jyt6v734n" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മുഴുവൻ ലേഖനപ്പട്ടികയുടെ ഭാഗം 4/7 (ക്രമസംഖ്യ 6001–8000). യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ ക്രമത്തിൽ. സൂചിക: [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക]]}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമസംഖ്യ !! ലേഖനം !! ഉറവിട ഭാഷ !! യന്ത്രപരിഭാഷ % !! മനുഷ്യതിരുത്തൽ % !! പൈലറ്റിൽ തിരുത്തിയോ
|-
| 6001 || [[ദീപക് ജോയ്]] || en || 68.4 || 31.6 || 
|-
| 6002 || [[ബിജൊയ ചക്രവർത്തി]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6003 || [[Ramniklal K. Gandhi]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6004 || [[വഴിയോരക്കച്ചവട സംരക്ഷണ-നിയന്ത്രണ നിയമം, 2014]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6005 || [[സി.ആർ. രാജഗോപാലൻ]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6006 || [[രോമാഞ്ചം]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6007 || [[ജെയ്‌ഗർ ചാർട്ട്]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6008 || [[ഡെസ്പിക്കബിൾ മി 3]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6009 || [[ഡോ. രാജ്കുമാർ രഞ്ജൻ സിംഗ്]] || en || 68.3 || 31.7 || 
|-
| 6010 || [[ത്വിപ്ര രാജ്യം]] || en || 68.2 || 31.8 || 
|-
| 6011 || [[പ്രേത വല]] || en || 68.2 || 31.8 || 
|-
| 6012 || [[ബൂസ്സ]] || en || 68.2 || 31.8 || 
|-
| 6013 || [[റിച്ച ഛദ്ദ]] || en || 68.2 || 31.8 || 
|-
| 6014 || [[ഡൈ ഹൈഡ്രജൻ മോണോക്സൈഡ് പരോപകാര കിംവദന്തി]] || en || 68.2 || 19.2 || 
|-
| 6015 || [[P. V. A. Mohandas]] || en || 68.2 || 31.8 || 
|-
| 6016 || [[മെറി ലോഡ്ജ് പാലസ്]] || en || 68.2 || 31.8 || 
|-
| 6017 || [[വലിയ കുഴൽമൂക്കൻ തിരവെട്ടി]] || en || 68.2 || 31.8 || 
|-
| 6018 || [[ശരീഫ അൽഖതീബ്]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6019 || [[അൽ മസ്ഊദി]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6020 || [[അല-ആർച്ച നദി]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6021 || [[കൺപീലി]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6022 || [[മഞ്ഞച്ചുണ്ടൻ ഉറുമിവാലൻ]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6023 || [[Mahmud al-Alusi]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6024 || [[പട്രീഷ്യ ആലിസൺ]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6025 || [[പ്രോണിങ്]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6026 || [[ഗോഗിൾസ്]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6027 || [[നോസോഫോബിയ]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6028 || [[ബാലലൈംഗികാതിക്രമസംഖ്യ]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6029 || [[ലാസ്‍സ്ലോ വജ്ഡ (ഫിഗർ സ്ക്കേറ്റർ)]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6030 || [[Maerua oblongifolia]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6031 || [[സോഷ്യൽ ഡിസ്റ്റൻസിംഗ്]] || en || 68.1 || 31.9 || 
|-
| 6032 || [[കേരള ഗവൺമെന്റ് സെക്രട്ടേറിയേറ്റ്]] || en || 68.0 || 32.0 || 
|-
| 6033 || [[ചോറഞ്ചിയോസിസ്]] || en || 68.0 || 32.0 || 
|-
| 6034 || [[അനുസുയ യുക്കി]] || en || 68.0 || 32.0 || 
|-
| 6035 || [[ധോഡിയ-കുക്ന ഭാഷ]] || en || 68.0 || 32.0 || 
|-
| 6036 || [[നരസപുരം (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 68.0 || 32.0 || 
|-
| 6037 || [[ലാക്രിമൽ പാപ്പില്ല]] || en || 68.0 || 32.0 || 
|-
| 6038 || [[വൈറൽ റിസർച്ച് ആന്റ് ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് ലബോറട്ടറീസ്]] || en || 67.9 || 32.1 || 
|-
| 6039 || [[മസൂദ് പെസെഷ്കിയാൻ]] || en || 67.9 || 32.1 || 
|-
| 6040 || [[വർഗീസ് മാമ്മൻ]] || en || 67.9 || 32.1 || 
|-
| 6041 || [[ഫുനാംബുലസ്]] || en || 67.9 || 33.6 || 
|-
| 6042 || [[ചന്തു ചേകവർ]] || en || 67.9 || 32.1 || 
|-
| 6043 || [[ജെ. ചിത്തരഞ്ജൻ]] || en || 67.9 || 32.1 || 
|-
| 6044 || [[ടെറാറ്റോമ]] || en || 67.9 || 32.1 || 
|-
| 6045 || [[Subunit vaccine]] || en || 67.8 || 32.2 || 
|-
| 6046 || [[അടൽ ഭുജൽ യോജന]] || en || 67.8 || 32.2 || 
|-
| 6047 || [[ഡക്ഷൻ]] || en || 67.8 || 32.2 || 
|-
| 6048 || [[പ്രിയ സഹോദരിമാർ]] || en || 67.8 || 32.2 || 
|-
| 6049 || [[ജിഎച്ച്എസ് അപകട സൂചകചിത്രം]] || en || 67.8 || 32.2 || 
|-
| 6050 || [[ബ്ലഡ്–റെറ്റിനൽ ബാരിയർ]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6051 || [[പഞ്ചാബ് കലണ്ടർ]] || en || 67.7 || 30.8 || 
|-
| 6052 || [[ദ്വാരപാലൻ]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6053 || [[അബ്സ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6054 || [[ചോട്ടി സരയു]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6055 || [[ബെറിലിയം ബ്രോമൈഡ്]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6056 || [[മോട്ടോർ ഹെഡ്]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6057 || [[വെങ്കിടേശാനന്ദ സരസ്വതി]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6058 || [[അഗ്നികുൽ കോസ്മോസ്]] || en || 67.7 || 32.3 || 
|-
| 6059 || [[ഫ്രിത്ജോഫ് ഷോൺ]] || en || 67.6 || 32.4 || 
|-
| 6060 || [[അർലെം ബ്രൂവെറീസ് ഗൗണ്ട്]] || en || 67.6 || 32.4 || 
|-
| 6061 || [[കംപാരേറ്റീവ് അനാട്ടമി]] || en || 67.6 || 32.4 || 
|-
| 6062 || [[Venkataramana Bhagavathar]] || en || 67.6 || 32.4 || 
|-
| 6063 || [[മിൻഡോ ഹാർലിക്യുൻ]] || en || 67.6 || 32.4 || 
|-
| 6064 || [[Automated lamellar keratoplasty]] || en || 67.5 || 32.5 || 
|-
| 6065 || [[ആ​യു​ഷ്മാ​ൻ ഖു​റാ​ന]] || en || 67.5 || 32.5 || 
|-
| 6066 || [[ദി ബോട്ട് (2018 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 67.5 || 32.5 || 
|-
| 6067 || [[കൊന്നത്തടി]] || en || 67.5 || 32.5 || 
|-
| 6068 || [[Alternanthera]] || en || 67.5 || 32.5 || 
|-
| 6069 || [[പാറയിലക്കുരുവി]] || en || 67.5 || 32.5 || 
|-
| 6070 || [[അർജുൻ ഡെന്നിസ് (വൈസ് ചാൻസ്ലർ)]] || en || 67.4 || 32.6 || 
|-
| 6071 || [[ചെറി-റെഡ് സ്പോട്ട്]] || en || 67.4 || 32.6 || 
|-
| 6072 || [[ഉറക്കം വരാത്ത രാത്രികൾ]] || en || 67.4 || 32.6 || 
|-
| 6073 || [[റായ്പൂർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 67.4 || 32.6 || 
|-
| 6074 || [[റുബീഡിയം സയനൈഡ്]] || en || 67.4 || 32.6 || 
|-
| 6075 || [[ബുള്ളറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 67.4 || 32.6 || 
|-
| 6076 || [[പശ്ചിമ സുലവേസി]] || en || 67.4 || 32.6 || 
|-
| 6077 || [[ഗെഗെർ]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6078 || [[റുബിഡിയം കാർബണേറ്റ്]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6079 || [[സദാചാരം]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6080 || [[മിഷേൽ ഫെയർലി]] || en || 67.3 || 5.5 || 
|-
| 6081 || [[പൂജിത മേനോൻ]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6082 || [[ബൈനോക്കുലർ റിവാൾറി]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6083 || [[ലിവ് ഫ്രീ ഓർ ഡൈ ഹാർഡ്]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6084 || [[മഞ്ഞ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6085 || [[ഹോംഫ്രെഗഞ്ച് കൂട്ടക്കൊല]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6086 || [[ആവഡി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6087 || [[ഇസ്‌ലാമിന്റെ പ്രചാരവും വളർച്ചയും]] || en || 67.3 || 32.7 || 
|-
| 6088 || [[ലാക്രിമൽ ഗ്രന്ഥി]] || en || 67.2 || 32.8 || 
|-
| 6089 || [[സുജാത മോഹൻ (ഡോക്ടർ)]] || en || 67.2 || 32.8 || 
|-
| 6090 || [[ഐയാ ഇലു]] || en || 67.2 || 32.8 || 
|-
| 6091 || [[ലെസിത്തിഡേസീ]] || en || 67.2 || 50.9 || 
|-
| 6092 || [[അധിചക്രാഭം]] || en || 67.2 || 32.8 || 
|-
| 6093 || [[തണ്ണീർ മത്തൻ ദിനങ്ങൾ]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6094 || [[ഹോട്ടൽ കാലിഫോർണിയ  (മലയാളചലച്ചിത്രം)]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6095 || [[മുത്തു (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6096 || [[സംരംഭം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6097 || [[അന്വേഷിപ്പിൻ കണ്ടെത്തും]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6098 || [[അർദ]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6099 || [[കബളിപ്പിക്കൽ (വൈദ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6100 || [[അഡ്ജസ്റ്റബിൾ-ഫോക്കസ് കണ്ണടകൾ]] || en || 67.1 || 32.9 || 
|-
| 6101 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ചിന്ദ്വാര]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6102 || [[അമൃത പ്രകാശ്]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6103 || [[മുട്ടം, കണ്ണൂർ]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6104 || [[ലെൻസ് (ഭൂഗർഭശാസ്ത്രം)]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6105 || [[വുമൺസ് ഹെൽത്ത് ഇഷ്യൂസ് (ജേണൽ)]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6106 || [[ദ്യുലോകം]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6107 || [[പ്യൂപ്പിലോമീറ്റർ]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6108 || [[മിൽട്ടൺ ഫ്രോം]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6109 || [[ഒട്ടോമൻ സിവിൽ കോഡ്]] || en || 67.0 || 33.0 || 
|-
| 6110 || [[ഇഷ്ഹ് (നദി)]] || en || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6111 || [[സ്ക്വയർ വൺ]] || en || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6112 || [[ഉമാ നാഥ് സിംഗ് ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6113 || [[വൃദ്ധകേദാരം]] || hi || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6114 || [[മാറമ്പള്ളി]] || en || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6115 || [[ഹൈവേ (2014 ഹിന്ദി സിനിമ)]] || en || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6116 || [[ജയ്റൂൺ വാട്ടർ ക്ലോക്ക്]] || en || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6117 || [[തലയാപ്പൂര് ദേവി ക്ഷേത്രം]] || en || 66.9 || 33.1 || 
|-
| 6118 || [[വാസൊകൺജഷൻ]] || en || 66.8 || 33.2 || 
|-
| 6119 || [[നാരായണൻ കുട്ടി]] || en || 66.8 || 33.2 || 
|-
| 6120 || [[സ്മാർട്ട്ഷീറ്റ്]] || en || 66.8 || 33.2 || 
|-
| 6121 || [[അദിതി റായ്]] || en || 66.7 || 13.3 || 
|-
| 6122 || [[കോടഞ്ചേരി]] || en || 66.7 || 9.5 || 
|-
| 6123 || [[ഗോവിന്ദ് വസന്ത]] || en || 66.7 || 16.7 || 
|-
| 6124 || [[ഗ്രെറ്റ തൻബർഗ്]] || en || 66.7 || 25.9 || 
|-
| 6125 || [[ടെഡ് വാസ്]] || en || 66.7 || 29.6 || 
|-
| 6126 || [[രാജകോകില]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6127 || [[1744 വൈറ്റ് ആൾട്ടോ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6128 || [[അക്വസ് ഹ്യൂമർ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6129 || [[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി സ്റ്റേഡിയം]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6130 || [[അദാമോ, മൊസാംബിക്ക്]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6131 || [[അനകപ്പള്ളി (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6132 || [[അമോണിയം ബ്രോമേറ്റ്]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6133 || [[അരളിപ്പാണ്ടൻ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6134 || [[അലയമൺ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6135 || [[അലുമിനിയം മോണോഅയോഡൈഡ്]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6136 || [[ആനിക്കാട് (എറണാകുളം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6137 || [[എലൂരു  (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6138 || [[കടക്കരപ്പള്ളി]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6139 || [[കലഞ്ചോ അർബോറെസെൻസ്]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6140 || [[കാളിയാർ (ഗ്രാമം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6141 || [[കുളിമുറി]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6142 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഷാഹ്ദോൾ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6143 || [[ഗുണ്ടൂർ (ലോകസഭാ നിയോജകമണ്ഡലം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6144 || [[ജമ്മു (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6145 || [[തൻബർജിയ ഫ്രാഗ്രൻസ്]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6146 || [[ദാറുൽ മുസ്തഫ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6147 || [[നാഷണൽ ഹെൽത്ത് ആന്റ് ഫാമിലി പ്ലാനിങ് കമ്മീഷൻ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6148 || [[പാടിച്ചിറ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6149 || [[പാർസ് പ്ലാന]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6150 || [[പി. മാധവൻ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6151 || [[പുള്ള്]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6152 || [[പെരുമ്പല്ലൂർ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6153 || [[ഫോവിയോള]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6154 || [[മച്ചിലിപട്ടണം (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6155 || [[മണിപ്പാൽ-ടാറ്റ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ജംഷഡ്പൂർ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6156 || [[മറിയം അൽ-മൻസൂറി]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6157 || [[മിഡ്‌സമ്മർ]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6158 || [[മിർസാപുർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6159 || [[മുസ്‌ലിം വിവാഹമോചന നിയമം, 1939]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6160 || [[രാജമുന്ദ്രി  (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6161 || [[ലീഫ് മാന്റിസ്]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6162 || [[ഷിർദി സായിബാബ പ്രസ്ഥാനം]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6163 || [[സഖി(മാഗസിൻ)]] || en || 66.7 || 33.3 || 
|-
| 6164 || [[കേന്ദ്ര നാഡീവ്യൂഹം]] || en || 66.6 || 33.4 || 
|-
| 6165 || [[അരുൾമിഗു സ്വാമിനാഥ സ്വാമി ക്ഷേത്രം, സ്വാമിമല]] || en || 66.6 || 33.4 || 
|-
| 6166 || [[തീവ്ര വോട്ടർ പട്ടികാ പരിഷ്കരണം]] || en || 66.6 || 33.4 || 
|-
| 6167 || [[ദീ പാർട്ടൈ]] || en || 66.6 || 33.4 || 
|-
| 6168 || [[ചാൽക്കോലിത്തിക്]] || en || 66.6 || 33.4 || 
|-
| 6169 || [[ദ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്]] || en || 66.6 || 33.4 || 
|-
| 6170 || [[അൽതാഫ് മഹ്മൂദ്]] || en || 66.6 || 33.4 || 
|-
| 6171 || [[ക്രോണോമെട്രി]] || en || 66.5 || 33.5 || 
|-
| 6172 || [[പ്രംബനൻ ക്ഷേത്രസമുച്ചയ പ്രദേശം]] || en || 66.5 || 33.5 || 
|-
| 6173 || [[Mukul Shivputra]] || en || 66.5 || 33.5 || 
|-
| 6174 || [[ടെന്നസി വില്യംസ്]] || en || 66.5 || 33.5 || 
|-
| 6175 || [[ഡിസ്സോട്ടിസ് റോട്ടണ്ടിഫോളിയ]] || en || 66.4 || 33.6 || 
|-
| 6176 || [[മിഷ്തി]] || en || 66.4 || 33.6 || 
|-
| 6177 || [[സൈലാരിയ പോളിമോർഫ]] || en || 66.4 || 33.6 || 
|-
| 6178 || [[സാംസൺ]] || en || 66.3 || 33.7 || 
|-
| 6179 || [[ഹെഡ് ഓഫ് എ ബോയ്]] || en || 66.3 || 33.7 || 
|-
| 6180 || [[ആവർത്തക ഏകദം]] || en || 66.3 || 33.7 || 
|-
| 6181 || [[പാരാഫോവിയ]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6182 || [[സൗരയൂഥത്തിന്റെ രൂപീകരണവും പരിണാമവും]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6183 || [[ഹോറോളജി]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6184 || [[മഹോബ]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6185 || [[ളുഹാ നമസ്കാരം]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6186 || [[ഡിഗ്രി (താപനില)]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6187 || [[വരേണ്യത]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6188 || [[ഓറ (രോഗലക്ഷണം)]] || en || 66.2 || 33.8 || 
|-
| 6189 || [[മൾട്ടിഫോക്കൽ ഇൻട്രാഒക്യുലർ ലെൻസ്]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6190 || [[ഗഹാർ തടാകം]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6191 || [[മാളവിക നായർ (നടി)]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6192 || [[മാനസ വാരാണസി]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6193 || [[മഹ്ദി അമേൽ]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6194 || [[വില്ല്യം റൂബിൻ]] || en || 66.1 || 42.6 || 
|-
| 6195 || [[ദം (2016 ലെ സിനിമ)]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6196 || [[നന്ദകുമാർ സിംഗ് ചൗഹാൻ ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6197 || [[റബിയ ഖദീർ]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6198 || [[സ്കെയർവെയർ]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6199 || [[സ്യൂഡറാന്തമം റെറ്റിക്കുലേറ്റം]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6200 || [[തലൈമന്നാർ]] || en || 66.1 || 33.9 || 
|-
| 6201 || [[പ്ലാറ്റർ (അത്താഴം)]] || en || 66.0 || 34.0 || 
|-
| 6202 || [[ലാലെ ഓസ്മാനി]] || en || 66.0 || 34.0 || 
|-
| 6203 || [[ഒക്കുലാറിസ്റ്റ്]] || en || 66.0 || 34.0 || 
|-
| 6204 || [[എബിഒ ബ്ലഡ്ഗ്രൂപ്പ് സിസ്റ്റം]] || en || 66.0 || 34.0 || 
|-
| 6205 || [[നൈട്രൈൽ നിരോക്സീകരണം]] || en || 66.0 || 34.0 || 
|-
| 6206 || [[ഇൻഡിറാണ]] || en || 66.0 || 24.3 || 
|-
| 6207 || [[ഹിസാർ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 66.0 || 34.0 || 
|-
| 6208 || [[Agricultural Research Station, Mannuthy]] || en || 66.0 || 34.0 || 
|-
| 6209 || [[ചാൺ (ഏകകം)]] || en || 65.9 || 34.1 || 
|-
| 6210 || [[കടുങ്ങല്ലൂർ]] || en || 65.9 || 34.1 || 
|-
| 6211 || [[ഹൈഫീമ]] || en || 65.9 || 34.1 || 
|-
| 6212 || [[വെക്കേഷൻ ഫ്രം ലവ്]] || en || 65.9 || 34.1 || 
|-
| 6213 || [[നഖോൺ സി തമ്മാരത്ത് പർവ്വതനിര]] || en || 65.9 || 34.1 || 
|-
| 6214 || [[Banu Taym]] || en || 65.9 || 34.1 || 
|-
| 6215 || [[അയാം ഗോറെംഗ്]] || en || 65.8 || 34.2 || 
|-
| 6216 || [[കേഡെറ്റ്സ് ഫ്യൂമിംഗ് ലിക്വിഡ്]] || en || 65.8 || 34.2 || 
|-
| 6217 || [[ഖമക്]] || en || 65.8 || 34.2 || 
|-
| 6218 || [[3.6 മീറ്റർ ദേവസ്ഥൽ ഒപ്റ്റിക്കൽ ടെലിസ്കോപ്പ്]] || en || 65.8 || 34.2 || 
|-
| 6219 || [[അനൂഭൂതിയില്ലായ്മ]] || en || 65.8 || 34.2 || 
|-
| 6220 || [[ലോകഭക്ഷ്യപദ്ധതി]] || en || 65.8 || 34.2 || 
|-
| 6221 || [[അനുബന്ധാസ്ഥികൂടം]] || en || 65.7 || 34.3 || 
|-
| 6222 || [[ദീപക് ബൈജ്]] || en || 65.7 || 34.3 || 
|-
| 6223 || [[നെക്രോബയോസിസ്]] || en || 65.7 || 34.3 || 
|-
| 6224 || [[സ്വപ്നലോകം]] || en || 65.7 || 34.3 || 
|-
| 6225 || [[ഗൗതമ മഹർഷി]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6226 || [[ഭാരവി (കവി)]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6227 || [[കനീസിയൂസ് തെക്കേക്കര]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6228 || [[ഗരം മസാല]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6229 || [[ഗാർഷുനി]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6230 || [[മെട്രോഡോറ]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6231 || [[സിസിജി (ജ്യോതിശാസ്ത്രം)]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6232 || [[അഫിനിറ്റി ഫോട്ടോ]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6233 || [[എഫ്.എ.സി.ടി സ്റ്റേഡിയം]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6234 || [[ഐറിസ് ഡൈലേറ്റർ പേശി]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6235 || [[തീവണ്ടിപ്പാത പുഴു]] || en || 65.6 || 34.4 || 
|-
| 6236 || [[കെ. ചപ്പാത്ത്]] || en || 65.5 || 34.5 || 
|-
| 6237 || [[മധുചന്ദ്രലേഖ]] || en || 65.5 || 34.5 || 
|-
| 6238 || [[ഗിരി മയൂരി]] || en || 65.5 || 34.5 || 
|-
| 6239 || [[അപർണ പി.നായർ]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6240 || [[എലിമെന്ററി ഒഎസ്]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6241 || [[കുട്ടിച്ചാത്തൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6242 || [[ജേക്കബ് ഗ്രിഗറി]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6243 || [[മൂലത്തറ]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6244 || [[മൺറോ വിളക്കുമാടം]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6245 || [[യൂഫോർബിയ മില്ലോട്ടി]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6246 || [[ടോറിക് ലെൻസ്]] || en || 65.4 || 34.6 || 
|-
| 6247 || [[Aster MIMS]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6248 || [[സോണി ലിവ്]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6249 || [[റോണി കെ ബേബി]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6250 || [[Geostationary orbit]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6251 || [[എപിടോക്സിൻ]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6252 || [[ഗലുൻഗൻ]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6253 || [[ഗ്ലൂക്കോസ് പരിശോധന]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6254 || [[പർട്ട്‌ഷെർസ് റെറ്റിനോപ്പതി]] || en || 65.3 || 34.7 || 
|-
| 6255 || [[ചിതറ]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6256 || [[ഫൈസ അഹ്മദ് ഖാൻ]] || en || 65.2 || 18.2 || 
|-
| 6257 || [[അനന്തപൂർ  (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6258 || [[കീറ്റൈറ്റ്]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6259 || [[കോട്ടൂർ പള്ളി]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6260 || [[ചെറുകോട്ടൂർ]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6261 || [[ബ്രൗൺ ക്രാബ് സ്പൈഡർ]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6262 || [[കീവ് ഇന്റർനാഷണൽ ഷോർട്ട് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവെൽ]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6263 || [[റിഡൗവ്വാൻ ടാഗി]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6264 || [[യങ് ഒട്ടോമൻസ്]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6265 || [[കോശപ്പെരുപ്പം]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6266 || [[എ. ഡി. തോമസ്]] || en || 65.2 || 34.8 || 
|-
| 6267 || [[പെട്രസ് പ്ലാൻഷ്യസ്]] || en || 65.1 || 34.9 || 
|-
| 6268 || [[എടവിലങ്ങ്]] || en || 65.1 || 34.9 || 
|-
| 6269 || [[പസങ്കയു റീജൻസി]] || en || 65.1 || 34.9 || 
|-
| 6270 || [[ലാബ് പ്ലോട്ട്]] || en || 65.1 || 34.9 || 
|-
| 6271 || [[ബാബു നാരായണൻ]] || en || 65.1 || 34.9 || 
|-
| 6272 || [[കോവിഡ് 19 സംബന്ധിച്ച അശാസ്ത്രീയ മാർഗ്ഗങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 65.1 || 34.9 || 
|-
| 6273 || [[അതിർരേഖാ വ്യക്തിത്വവൈകല്യം]] || en || 65.1 || 34.9 || 
|-
| 6274 || [[ത്രിലോക് ചന്ദ്ര ഗോയൽ]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6275 || [[കൂൾപാഡ്]] || en || 65.0 || 12.5 || 
|-
| 6276 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബസ്തി]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6277 || [[അമ്പാജിപേട്ട മണ്ഡൽ]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6278 || [[അരുൺ സാവോ]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6279 || [[കൊമ്മയാട്]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6280 || [[ബ്ലഡ് പ്രൊഡക്റ്റ്]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6281 || [[മൈറ്റ്]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6282 || [[ലെൻസ് കാപ്സ്യൂൾ]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6283 || [[വെമ്പായം]] || en || 65.0 || 35.0 || 
|-
| 6284 || [[ഇരുട്ട്]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6285 || [[Quarantine]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6286 || [[ജയ ദേവ്കോടാ]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6287 || [[പേഴ്സണൽ ഏരിയ നെറ്റ്‌വർക്ക്]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6288 || [[1728 (സംഖ്യ)]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6289 || [[ആർ. ശങ്കർ മന്ത്രിസഭ]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6290 || [[ഏഴുനിറങ്ങൾ.]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6291 || [[ചൈനീസ് സാഹിത്യം]] || en || 64.9 || 35.1 || 
|-
| 6292 || [[Toxoid]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6293 || [[കാർഷിക ടൂറിസം]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6294 || [[വായുവഴി പരാഗണം]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6295 || [[ചക്കരയുമ്മ]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6296 || [[തൊണ്ട]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6297 || [[Cyrus S. Poonawalla]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6298 || [[ഇഖ്റ ചൌധരി]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6299 || [[ജനനി അയ്യർ]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6300 || [[ബൈജു രവീന്ദ്രൻ]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6301 || [[ലസിക പ്ലേഗ്]] || en || 64.8 || 35.2 || 
|-
| 6302 || [[സെക്സ് എഡ്യൂക്കേഷൻ (ടിവി സീരീസ്)]] || en || 64.7 || 35.3 || 
|-
| 6303 || [[എംഎംആർവി വാക്സിൻ]] || en || 64.7 || 35.3 || 
|-
| 6304 || [[കല്യാൺ ഗ്രൂപ്പ്]] || en || 64.7 || 35.3 || 
|-
| 6305 || [[ഗർഷോം]] || en || 64.7 || 35.3 || 
|-
| 6306 || [[സ്റ്റുവർട്ട് കാലഘട്ടം]] || en || 64.7 || 35.3 || 
|-
| 6307 || [[ഐമഗ്, മംഗോളിയ]] || en || 64.7 || 35.3 || 
|-
| 6308 || [[മെസ്സിയർ 41]] || en || 64.6 || 35.4 || 
|-
| 6309 || [[കാഴ്സിനോളജി]] || en || 64.6 || 35.4 || 
|-
| 6310 || [[ലോക തേനീച്ച ദിനം]] || en || 64.6 || 35.4 || 
|-
| 6311 || [[നോബുയോഷി അരാകി]] || en || 64.6 || 35.4 || 
|-
| 6312 || [[ചെറെപനോവ് സ്റ്റീം ലോക്കോമോട്ടീവ്]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6313 || [[രണ്ടാം ഇ.എം.എസ്. മന്ത്രിസഭ]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6314 || [[ബർദ്വാൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6315 || [[അഡിക്ഷൻ മെഡിസിൻ]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6316 || [[അഫിനിറ്റി ഡിസൈനർ]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6317 || [[കോർണിയൽ ഇൻലെ]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6318 || [[Cashew Research Station, Madakkathara]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6319 || [[കുണ്ടന്നൂർ]] || en || 64.5 || 35.5 || 
|-
| 6320 || [[യൂനോ (കാർഡ് ഗെയിം)]] || en || 64.5 || 1.3 || 
|-
| 6321 || [[അജ്ജദ ആദിഭട്ള നാരായണ ദാസ്]] || en || 64.4 || 35.6 || 
|-
| 6322 || [[ഫോട്ടോറിഫ്രാക്റ്റീവ് കെരറ്റെക്ടമി]] || en || 64.4 || 35.6 || 
|-
| 6323 || [[മെക്കണോപ്സിസ് അക്യുലേറ്റ]] || en || 64.4 || 35.6 || 
|-
| 6324 || [[ഓഡ്രി ട്രഷ്കെ]] || en || 64.4 || 35.6 || 
|-
| 6325 || [[ഹൊമയൂൺ എർഷാദി]] || en || 64.4 || 35.6 || 
|-
| 6326 || [[ശ്രീനി മണവാട്ടിത്തവള]] || en || 64.3 || 28.9 || 
|-
| 6327 || [[David G. Mandelbaum]] || en || 64.3 || 35.7 || 
|-
| 6328 || [[ചാന്ദ്നി]] || en || 64.3 || 21.4 || 
|-
| 6329 || [[ചുന്നി ലാൽ സാഹു]] || en || 64.3 || 35.7 || 
|-
| 6330 || [[തിരുത്തൽ ലെൻസ്]] || en || 64.3 || 35.7 || 
|-
| 6331 || [[നന്ദ്യാൽ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 64.3 || 35.7 || 
|-
| 6332 || [[മദനോത്സവം (2023 ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 64.3 || 35.7 || 
|-
| 6333 || [[ശ്രീലങ്കൻ തേൻ കരടി]] || en || 64.3 || 35.7 || 
|-
| 6334 || [[സപ്രഷൻ (കണ്ണ്)]] || en || 64.3 || 35.7 || 
|-
| 6335 || [[Guttation]] || en || 64.2 || 35.8 || 
|-
| 6336 || [[റുമേഷ് രത്നായകെ]] || en || 64.2 || 35.8 || 
|-
| 6337 || [[ഛാസ്]] || en || 64.2 || 35.8 || 
|-
| 6338 || [[കേന്ദ്‍ദാര]] || en || 64.2 || 35.8 || 
|-
| 6339 || [[രാജ്‌നന്ദ്‌ഗാവ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 64.2 || 35.8 || 
|-
| 6340 || [[രതിമൂർച്ഛയില്ലായ്മ]] || en || 64.1 || 35.9 || 
|-
| 6341 || [[ജാഫറാബാദി എരുമ]] || en || 64.1 || 35.9 || 
|-
| 6342 || [[പ്ലെത്രോൺ]] || en || 64.1 || 35.9 || 
|-
| 6343 || [[അബ്ദുൽ ഹാഫിസ് മുഹമ്മദ് ബറകത്തുള്ള]] || en || 64.1 || 35.9 || 
|-
| 6344 || [[ഉംബ്ലാച്ചേരി]] || en || 64.1 || 35.9 || 
|-
| 6345 || [[മിട്ടി ഡാം]] || en || 64.1 || 35.9 || 
|-
| 6346 || [[Global Innovation Index]] || en || 64.0 || 36.0 || 
|-
| 6347 || [[അലവിയ്യ സാമ്രാജ്യം]] || en || 64.0 || 36.0 || 
|-
| 6348 || [[കാക്കിനഡ  (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 64.0 || 36.0 || 
|-
| 6349 || [[ഹിറ്റ്ലർ (മലയാളചലച്ചിത്രം)]] || en || 64.0 || 36.0 || 
|-
| 6350 || [[ഡയാഫൈസിസ്]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6351 || [[ലാക്രിമൽ സാക്ക്]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6352 || [[ഓക്സിജൻ ടെന്റ്]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6353 || [[പ്ലവോസാൻ]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6354 || [[അധോലോകം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6355 || [[മച്ചോയ് ഹിമാനി]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6356 || [[സ്മിത്‌സോണൈറ്റ്]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6357 || [[അഭിസരണ ശ്രേണി]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6358 || [[പുർഗി ഭാഷ]] || en || 63.9 || 36.1 || 
|-
| 6359 || [[ഗ്യാസ്ട്രോഎൻട്രോളജി]] || en || 63.8 || 36.2 || 
|-
| 6360 || [[ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം]] || en || 63.8 || 36.2 || 
|-
| 6361 || [[നാനൗത]] || en || 63.8 || 36.2 || 
|-
| 6362 || [[കെ.ആർ. സാവിത്രി]] || en || 63.8 || 36.2 || 
|-
| 6363 || [[ജേണൽ ഓഫ് മിഡ്‌വൈഫറി &amp; വിമൻസ് ഹെൽത്ത്]] || en || 63.8 || 36.2 || 
|-
| 6364 || [[ശജറതു ദുർറ്]] || en || 63.8 || 36.2 || 
|-
| 6365 || [[Sexual selection]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6366 || [[അനുകാന്തികത]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6367 || [[കാർക്കോട സാമ്രാജ്യം]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6368 || [[സിക്കിം രാജ്യം]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6369 || [[അറ്റോമിക് ടൂറിസം]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6370 || [[പ്യൂപ്പിലറി റിഫ്ലെക്സ്]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6371 || [[Mangifera]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6372 || [[മരുതമലൈ മുരുകൻ ക്ഷേത്രം]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6373 || [[അപർണ വിനോദ്]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6374 || [[സാന്തെലാസ്മ]] || en || 63.7 || 36.3 || 
|-
| 6375 || [[ഇന്ത്യയിലെ റെയിൽവേ കമ്പനികളുടെ പട്ടിക]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6376 || [[എപിയോണിതോമിമസ്]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6377 || [[ഖദീജ (നടി)]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6378 || [[സിൽവർ തയോസയനേറ്റ്]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6379 || [[സോണിത്പൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6380 || [[അമൃത ആചാര്യ]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6381 || [[ഫാത്തിമ മാതാവ്]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6382 || [[ഹലോ നമസ്തേ]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6383 || [[കാഴ്ച പരിശോധന ചാർട്ട്]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6384 || [[മൂന്നാം ബുദ്ധമതസമിതി]] || en || 63.6 || 36.4 || 
|-
| 6385 || [[പ്രയുക്ത കലകൾ]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6386 || [[വെള്ളം (2021-ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6387 || [[സോമചന്ദ്ര ഡി സിൽവ]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6388 || [[ഐ–ഹാൻഡ് കോഓർഡിനേഷൻ]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6389 || [[ലോംഗ്-ഫോക്കസ് ലെൻസ്]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6390 || [[ഭിവാനി-മഹേന്ദ്രഗഡ് ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6391 || [[അരിജ്ഞർ അണ്ണാ മെമ്മോറിയൽ കാൻസർ ഹോസ്പിറ്റൽ &amp; റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6392 || [[വല്ലപ്പുഴ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6393 || [[പ്യൂപ്പിൾ]] || en || 63.5 || 36.5 || 
|-
| 6394 || [[ഡെസിമെറ്റ് മെംബ്രേൻ]] || en || 63.4 || 36.6 || 
|-
| 6395 || [[നീലഗിരി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 63.4 || 36.6 || 
|-
| 6396 || [[രാത്രിയിലെ യാത്രക്കാർ]] || en || 63.4 || 36.6 || 
|-
| 6397 || [[Tarlochan Singh Kler]] || en || 63.4 || 36.6 || 
|-
| 6398 || [[കിൻദ ഗോത്രം]] || en || 63.4 || 36.6 || 
|-
| 6399 || [[അഫൊക്സെ]] || en || 63.3 || 36.7 || 
|-
| 6400 || [[ഒപ്റ്റിക്കൽ ലൈൻ ടെർമിനൽ]] || en || 63.3 || 36.7 || 
|-
| 6401 || [[നേത്ര പരിശോധന]] || en || 63.3 || 36.7 || 
|-
| 6402 || [[ഇന്ത്യൻ ബ്ലഡ്ഗ്രൂപ്പ് സിസ്റ്റം]] || en || 63.3 || 36.7 || 
|-
| 6403 || [[മർവൻ അട്ടപ്പട്ടു]] || en || 63.2 || 36.8 || 
|-
| 6404 || [[സുപ്പൈൻ പൊസിഷൻ]] || en || 63.2 || 36.8 || 
|-
| 6405 || [[ഒവേറിയൻ ടോർഷൻ]] || en || 63.2 || 36.8 || 
|-
| 6406 || [[ആന്നി ലൊറൈൻ സ്മിത്ത്]] || en || 63.2 || 31.6 || 
|-
| 6407 || [[ആവർത്തനം (ചലച്ചിത്രം‌)]] || en || 63.2 || 36.8 || 
|-
| 6408 || [[ബറൂച്ച് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 63.2 || 36.8 || 
|-
| 6409 || [[John Edward Gray]] || en || 63.1 || 20.3 || 
|-
| 6410 || [[ജയിംസ് ആൻഡ് ആലീസ്]] || en || 63.1 || 36.9 || 
|-
| 6411 || [[ഡൊണാൾഡ് ബെയ്ലി (സിവിൽ എഞ്ചിനീയർ)]] || en || 63.0 || 37.0 || 
|-
| 6412 || [[പേസ് (ഏകകം)]] || en || 63.0 || 37.0 || 
|-
| 6413 || [[J. M. Pahwa]] || en || 63.0 || 37.0 || 
|-
| 6414 || [[രാജ് ബി ഷെട്ടി]] || en || 63.0 || 37.0 || 
|-
| 6415 || [[ശ്രവണ കുമാരൻ]] || en || 62.9 || 37.1 || 
|-
| 6416 || [[കണ്ണിന്റെ ആയാസം]] || en || 62.9 || 37.1 || 
|-
| 6417 || [[ദുരന്ത മോഡലിംഗ്]] || en || 62.9 || 37.1 || 
|-
| 6418 || [[മാസ്റ്റർപീസ് (ടിവി സീരീസ്)]] || en || 62.9 || 37.1 || 
|-
| 6419 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, കല്ല്യാണി]] || en || 62.9 || 37.1 || 
|-
| 6420 || [[പ്രോബയോട്ടിക്]] || en || 62.9 || 37.1 || 
|-
| 6421 || [[സരോവരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 62.9 || 37.1 || 
|-
| 6422 || [[തരാന ബക്]] || en || 62.8 || 37.2 || 
|-
| 6423 || [[തത്തമ്മേ പൂച്ച പൂച്ച]] || en || 62.8 || 37.2 || 
|-
| 6424 || [[ഓണപ്പുടവ]] || en || 62.8 || 37.2 || 
|-
| 6425 || [[നിഷേധി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6426 || [[ലൗലി ആനന്ദ്]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6427 || [[ദുലീപ് മെൻഡിസ്]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6428 || [[കേരളത്തിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6429 || [[ആനക്കുളം]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6430 || [[ഉള്ളാൽ സിറ്റി മുനിസിപ്പൽ]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6431 || [[ഓവാൻ തടാകം]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6432 || [[ഫോട്ടോസെൻസിറ്റിവിറ്റി]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6433 || [[മായാനി പക്ഷി സങ്കേതം]] || en || 62.7 || 37.3 || 
|-
| 6434 || [[അസ്മാ ഖാൻ]] || en || 62.6 || 37.4 || 
|-
| 6435 || [[പുലി, നാന്റോ]] || en || 62.6 || 37.4 || 
|-
| 6436 || [[ഇരിക്കു... എം. ഡി. അകത്തുണ്ട്]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6437 || [[കല്ലുഞാവൽ]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6438 || [[കർണൂൽ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6439 || [[ട്രീൻ (ഉപകരണം)]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6440 || [[ത്രെഡ് (ആപ്പ്)]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6441 || [[മഞ്ചുമല]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6442 || [[യൂറോപ്യൻ പനങ്കാക്ക]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6443 || [[രാജു മുരുകൻ]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6444 || [[ശഅ്റേ മുബാറക് ഗ്രാൻഡ് മസ്ജിദ്]] || en || 62.5 || 37.5 || 
|-
| 6445 || [[ശ്രുതി ലക്ഷ്മി]] || en || 62.5 || 25.0 || 
|-
| 6446 || [[ഷീന: ക്വീൻ‌ ഓഫ് ദി ജംഗിൾ]] || en || 62.5 || 31.2 || 
|-
| 6447 || [[മൈക്രോആന്റിബോഡി]] || en || 62.4 || 37.6 || 
|-
| 6448 || [[Paolo Savi]] || en || 62.4 || 25.5 || 
|-
| 6449 || [[ഇൻട്രാവെനസ് ഷുഗർ സൊലൂഷൻ]] || en || 62.4 || 37.6 || 
|-
| 6450 || [[പോത്തീസ്]] || en || 62.4 || 37.6 || 
|-
| 6451 || [[നാഗപട്ടണം ലോക്സഭാമണ്ഡലം]] || en || 62.4 || 37.6 || 
|-
| 6452 || [[ബ്രാസിക്കേൽസ്]] || en || 62.3 || 15.3 || 
|-
| 6453 || [[മന്ദാകിനി (നടി)]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6454 || [[മൈലാപ്പൂർ താലൂക്ക്]] || en || 62.3 || 5.2 || 
|-
| 6455 || [[മാക്രോ ഫോട്ടോഗ്രാഫി]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6456 || [[പ്രോട്ടോതെക്ക പ്രോട്ടോതെക്ക സോപ്ഫി]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6457 || [[ഷാർലറ്റ് ആൻഡേഴ്സൺ]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6458 || [[വൈഡ്-ആംഗിൾ ലെൻസ്]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6459 || [[റോട്ടാ വൈറസ് പ്രതിരോധ മരുന്ന്]] || en || 62.3 || 7.5 || 
|-
| 6460 || [[കീൽ-ബിൽഡ് ടൂക്കൻ]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6461 || [[നോനെയ്ൻ]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6462 || [[ഫൂലോ ജനോ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, ദുംക]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6463 || [[കേരളത്തിലെ തുറമുഖങ്ങൾ]] || en || 62.3 || 37.7 || 
|-
| 6464 || [[ബർത്ത് ഡിഫക്റ്റ്സ് റിസേർച്ച്]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6465 || [[അലിസോൺ]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6466 || [[ആശകൾ ആയിരം]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6467 || [[ചെറിയ രാജഹംസം]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6468 || [[സി/2019 ക്യൂ4 (ബോറിസോവ്)]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6469 || [[കണ്ണിലൊഴിക്കുന്ന തുള്ളിമരുന്നുകൾ]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6470 || [[കാൻസർ ഹോസ്പിറ്റൽ &amp; റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ഗ്വാളിയോർ]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6471 || [[ഫോവിയൽ അവാസ്കുലർ സോൺ]] || en || 62.2 || 37.8 || 
|-
| 6472 || [[ആർട്ടറിറ്റിസ്]] || en || 62.1 || 37.9 || 
|-
| 6473 || [[സുത്ത പിടക]] || en || 62.1 || 37.9 || 
|-
| 6474 || [[ജസ്റ്റീഷ്യ]] || en || 62.1 || 11.9 || 
|-
| 6475 || [[ഏകലവ്യൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 62.1 || 37.9 || 
|-
| 6476 || [[കൂമൻ (2022 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 62.1 || 37.9 || 
|-
| 6477 || [[ജനറൽ അനസ്തീസിയ]] || en || 62.1 || 37.9 || 
|-
| 6478 || [[അപ്പർ കാംപ്ബെൽ തടാകം]] || en || 62.0 || 38.0 || 
|-
| 6479 || [[ഏറ്റവും കൂടുതൽ പേർ കണ്ട അഭിമുഖങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 62.0 || 31.5 || 
|-
| 6480 || [[കൂടല്ലൂർ (കോട്ടയം)]] || en || 62.0 || 38.0 || 
|-
| 6481 || [[സെൻ്റ് ജൂഡ്സ് പള്ളി, ചുണ്ടേൽ]] || en || 62.0 || 38.0 || 
|-
| 6482 || [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബീബിനഗർ]] || en || 62.0 || 38.0 || 
|-
| 6483 || [[ഡവലപ്മെന്റ് ഹെൽ]] || en || 61.9 || 38.1 || 
|-
| 6484 || [[ഭ്രമരി]] || en || 61.9 || 38.1 || 
|-
| 6485 || [[ഗാർഡൻ ടൂറിസം]] || en || 61.9 || 38.1 || 
|-
| 6486 || [[അൽ ത്വബരി]] || en || 61.9 || 38.1 || 
|-
| 6487 || [[എന്ററോസെലെ]] || en || 61.9 || 38.1 || 
|-
| 6488 || [[പ്രഭാതസന്ധ്യ]] || en || 61.9 || 38.1 || 
|-
| 6489 || [[അന്ന ഷരിഹിന]] || en || 61.9 || 38.1 || 
|-
| 6490 || [[പൗള ബീർ]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6491 || [[ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6492 || [[ഇബ്‌നു ഖുദാമ]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6493 || [[ലൈം വാട്ടർ]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6494 || [[They Don't Care About Us]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6495 || [[ഓപ്പൻഹൈമർ (2023 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6496 || [[ഗാന്ധി, ഫൈറ്റർ വിത്തൗട്ട് എ സ്വോർഡ്]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6497 || [[ജോൺ പോൾ II കാത്തലിക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ലുബ്ലിൻ]] || en || 61.8 || 38.2 || 
|-
| 6498 || [[താര കല്യാൺ]] || en || 61.8 || 16.2 || 
|-
| 6499 || [[തുപ്പൽ പ്രാണി]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6500 || [[സോയം ബാപ്പു റാവു]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6501 || [[ബാൻഡിറ്റ് ക്വീൻ]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6502 || [[കർമ്മല മാതാവ്]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6503 || [[Jugal Kishore Sharma]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6504 || [[സയ്യിദ് അബ്ദുൽ മാലിക്]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6505 || [[ഉത്തമചോളൻ]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6506 || [[വന്നു കണ്ടു കീഴടക്കി]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6507 || [[താരകാസുരൻ]] || en || 61.7 || 38.3 || 
|-
| 6508 || [[ഇമ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ ജി]] || en || 61.6 || 38.4 || 
|-
| 6509 || [[കപ്പ വറുത്തത്]] || en || 61.6 || 38.4 || 
|-
| 6510 || [[കോഡിംഗ്ടൺ മാഗ്നിഫയർ]] || en || 61.6 || 38.4 || 
|-
| 6511 || [[വിക്ടോറിയ ലിയോങ്]] || en || 61.6 || 38.4 || 
|-
| 6512 || [[രണ്ടാം ബുദ്ധമതസമിതി]] || en || 61.6 || 38.4 || 
|-
| 6513 || [[Neolitsea cassia]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6514 || [[കേശവ് ചന്ദ്ര സെൻ]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6515 || [[ഗോവ നിയമസഭയിലെ നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6516 || [[ചാംഗ് സാംഗ്]] || en || 61.5 || 15.4 || 
|-
| 6517 || [[ചാന്ദിനി ശ്രീധരൻ]] || en || 61.5 || 7.7 || 
|-
| 6518 || [[തച്ചമ്പാറ]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6519 || [[നിത്യ മാമ്മൻ]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6520 || [[പനച്ചമൂട്]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6521 || [[പൂർണിത]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6522 || [[പെപ്പർ റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ, പന്നിയൂർ]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6523 || [[സേതു ലക്ഷ്മി]] || en || 61.5 || 34.6 || 
|-
| 6524 || [[ലോസ്റ്റ് ഇൻ ട്രാൻസ്ലേഷൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6525 || [[കാനിസാരോ രാസപ്രവർത്തനം]] || en || 61.5 || 38.5 || 
|-
| 6526 || [[ജിൻകോ ബൈലൊബ]] || en || 61.4 || 38.6 || 
|-
| 6527 || [[ആലുംപീടിക]] || en || 61.4 || 38.6 || 
|-
| 6528 || [[തിരുവോത്രിയൂർ ത്യാഗയ്യാർ]] || en || 61.4 || 38.6 || 
|-
| 6529 || [[അർബുദ ചികിൽസ]] || en || 61.4 || 6.0 || 
|-
| 6530 || [[ജൂഡിത്ത് സീലാൻഡർ]] || en || 61.3 || 42.0 || 
|-
| 6531 || [[പീഡിയാട്രിക് സർജറി]] || en || 61.3 || 38.7 || 
|-
| 6532 || [[അൾട്രാ വൈഡ് ആംഗിൾ ലെൻസ്]] || en || 61.3 || 38.7 || 
|-
| 6533 || [[മചുരിറ്റാസ്]] || en || 61.2 || 38.8 || 
|-
| 6534 || [[ഹെർഷീ കമ്പനി]] || en || 61.2 || 38.8 || 
|-
| 6535 || [[ജൽസ (2022 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 61.2 || 38.8 || 
|-
| 6536 || [[വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)]] || en || 61.2 || 38.8 || 
|-
| 6537 || [[ജനം (1993 film)]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6538 || [[ദൈവ ദശകം]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6539 || [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കോളറ ആന്റ് എന്ററിക് ഡിസീസസ്]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6540 || [[ബ്ലാംബംഗാൻ ഉപദ്വീപ്]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6541 || [[മുഹമ്മദ് സലാ]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6542 || [[വിഭക്തവ്യക്തിത്വം]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6543 || [[ആലിയ ഭട്ട് ഫിലിംഗ്രഫി]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6544 || [[റീഡിങ് സ്റ്റോൺ]] || en || 61.1 || 38.9 || 
|-
| 6545 || [[മുഴപ്പാല]] || en || 61.0 || 39.0 || 
|-
| 6546 || [[നല്ലനൂറ]] || en || 61.0 || 24.9 || 
|-
| 6547 || [[നേസോലാക്രിമൽ ഡക്റ്റ്]] || en || 61.0 || 39.0 || 
|-
| 6548 || [[Ashok Laxmanrao Kukade]] || en || 61.0 || 39.0 || 
|-
| 6549 || [[എൻ.എസ്.എസ് കോളേജ്,മഞ്ചേരി]] || en || 61.0 || 39.0 || 
|-
| 6550 || [[അക്വ വിറ്റ]] || en || 60.9 || 39.1 || 
|-
| 6551 || [[ഐബോളിന്റെ മുൻഭാഗം]] || en || 60.9 || 39.1 || 
|-
| 6552 || [[ഡോക്ടർ ഹു]] || en || 60.9 || 39.1 || 
|-
| 6553 || [[അയോഡിൻ പെന്റോക്സൈഡ്]] || en || 60.9 || 39.1 || 
|-
| 6554 || [[ത്രി സ്തൂപങ്ങൾ (സിഖ് മതം)]] || en || 60.9 || 6.7 || 
|-
| 6555 || [[Eugenia]] || en || 60.9 || 39.1 || 
|-
| 6556 || [[മൈൻക്രാഫ്റ്റ്]] || en || 60.9 || 39.1 || 
|-
| 6557 || [[ഡിസ്ക് (ഗണിതശാസ്ത്രം)]] || en || 60.9 || 39.1 || 
|-
| 6558 || [[ഗ്രൌണ്ട് സീറോ]] || en || 60.8 || 39.2 || 
|-
| 6559 || [[കോർണിയൽ റിഫ്ലക്സ്]] || en || 60.8 || 39.2 || 
|-
| 6560 || [[റീഡ് ഹോഫ്മൻ]] || en || 60.8 || 39.2 || 
|-
| 6561 || [[ഖുംബു ഹിമാനി]] || en || 60.8 || 39.2 || 
|-
| 6562 || [[മാമ്പള്ളി ശാസനം]] || en || 60.7 || 39.3 || 
|-
| 6563 || [[അമിനോ എസ്റ്റർ]] || en || 60.7 || 39.3 || 
|-
| 6564 || [[മോണോയർ ചാർട്ട്]] || en || 60.7 || 39.3 || 
|-
| 6565 || [[ലാ സലെറ്റ് മാതാവ്]] || en || 60.7 || 39.3 || 
|-
| 6566 || [[ഇന്ത്യൻ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പ്, 2019]] || en || 60.7 || 1.9 || 
|-
| 6567 || [[രോഹിൽഖണ്ഡ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 60.7 || 39.3 || 
|-
| 6568 || [[മലപ്പുറം ഹാജി മഹാനായ ജോജി]] || en || 60.6 || 39.4 || 
|-
| 6569 || [[ഓലകെട്ടിയമ്പലം]] || en || 60.6 || 39.4 || 
|-
| 6570 || [[ബ്ലാക്ക് (മലയാളചലച്ചിത്രം)]] || en || 60.6 || 39.4 || 
|-
| 6571 || [[സിലിണ്ട്രിക്കൽ ലെൻസ്]] || en || 60.6 || 39.4 || 
|-
| 6572 || [[പൂണിത്തുറ]] || en || 60.6 || 39.4 || 
|-
| 6573 || [[ഉപ്പുതോട്]] || en || 60.6 || 39.4 || 
|-
| 6574 || [[ഇലക്ട്രോമെറിക് പ്രഭാവം]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6575 || [[കന്യാകുമാരി രൂപതയുടെ ചർച്ച് ഓഫ് സൌത്ത് ഇന്ത്യ]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6576 || [[അരുൾമിഗു ചോലമലൈ മുരുകൻ ക്ഷേത്രം, പഴമുതിർച്ചോലൈ]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6577 || [[ആന്റി എക്സ്]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6578 || [[ഘൂർണന ആരം]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6579 || [[വടക്കൻ സത്രപർ]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6580 || [[പുത്തൻ കോവിലകം]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6581 || [[മാറ്റൊലി]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6582 || [[റ്റുബാക്കോ മൊസൈക്ക് വൈറസ്]] || en || 60.5 || 39.5 || 
|-
| 6583 || [[രായമംഗലം]] || en || 60.4 || 39.6 || 
|-
| 6584 || [[സിസിഎം മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ദുർഗ്]] || en || 60.4 || 39.6 || 
|-
| 6585 || [[ലങ്കാനെക്ടസ് കൊറുഗാറ്റസ്]] || en || 60.4 || 34.5 || 
|-
| 6586 || [[മൊണ്ടിയേസീ]] || en || 60.4 || 35.9 || 
|-
| 6587 || [[എക്സ്ടെൻഷൻ ട്യൂബ്]] || en || 60.4 || 39.6 || 
|-
| 6588 || [[എക്സൊഫ്താൽമോമീറ്റർ]] || en || 60.3 || 39.7 || 
|-
| 6589 || [[തൻ‌ബെർ‌ജിയ ഗ്രാൻ‌ഡിഫ്ലോറ]] || en || 60.3 || 39.7 || 
|-
| 6590 || [[അതിഥി അശോക്]] || en || 60.3 || 17.4 || 
|-
| 6591 || [[പഴഞ്ഞിക്കടവ്]] || en || 60.3 || 39.7 || 
|-
| 6592 || [[വെരിറ്റാസ് (ബഹിരാകാശപേടകം)]] || en || 60.3 || 39.7 || 
|-
| 6593 || [[ഹാഷിമികൾ (ജോർദ്ദാൻ)]] || en || 60.3 || 39.7 || 
|-
| 6594 || [[കൊപ്പൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 60.3 || 39.7 || 
|-
| 6595 || [[Isothermal process]] || en || 60.2 || 39.8 || 
|-
| 6596 || [[ടാനി പിപിറ്റ്]] || en || 60.2 || 39.8 || 
|-
| 6597 || [[പ്രമോദ്യ വിക്രമസിംഗെ]] || en || 60.2 || 39.8 || 
|-
| 6598 || [[റീജ്യണൽ കോമ്പ്രഹെൻസീവ് എക്കണോമിക് പാർട്ണർഷിപ്]] || en || 60.2 || 39.8 || 
|-
| 6599 || [[പെണ്ണുക്കര]] || en || 60.1 || 39.9 || 
|-
| 6600 || [[മാരവർമൻ രാജസിംഹൻ ഒന്നാമൻ]] || en || 60.1 || 39.9 || 
|-
| 6601 || [[കോഗ്നിറ്റീവ് സയൻസ്]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6602 || [[44. റെഗുനാഥപുരം പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6603 || [[M. K. Krishna Menon]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6604 || [[അമേത്തി]] || en || 60.0 || 24.0 || 
|-
| 6605 || [[ആന്റികിർസ്റ്റോസ്]] || en || 60.0 || 20.0 || 
|-
| 6606 || [[ആൻസി ആന്റണി]] || en || 60.0 || 26.7 || 
|-
| 6607 || [[കമേസ്ഫേസിയ എപിഫോർമിസ്]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6608 || [[കുമ്പളങ്ങി നൈറ്റ്സ്]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6609 || [[കേരളീയ സുഗുണ ബോധിനി]] || en || 60.0 || 20.0 || 
|-
| 6610 || [[തവ്ദ (നദി)]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6611 || [[തുറ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6612 || [[നാഷണൽ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് സ്ട്രീറ്റ് വെണ്ടേഴ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6613 || [[നിദ അല്ലാം]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6614 || [[പണ്ടോറ പേപ്പറുകൾ]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6615 || [[പുല്ലൂർ]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6616 || [[ബിപിൻ ജോസ്]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6617 || [[മുഹൂർത്തം പതിനൊന്ന് മുപ്പതിന്]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6618 || [[മുൽ.ആപിൻ]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6619 || [[മ്ലാപ്പാറ]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6620 || [[യൂറോത്തെമിസ്]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6621 || [[രണ്ടു മുഖങ്ങൾ]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6622 || [[ലാൻസ് നായിക്]] || en || 60.0 || 40.0 || 
|-
| 6623 || [[വലൂച ഡെകാസ്ട്രോ]] || en || 60.0 || 20.0 || 
|-
| 6624 || [[ശാരദ പ്രീത]] || en || 60.0 || 20.0 || 
|-
| 6625 || [[ഷറഫുദ്ദീൻ]] || en || 60.0 || 6.7 || 
|-
| 6626 || [[സി.എം.എസ്സ്.കോളേജ്.എച്ച്.എസ്സ്.കോട്ടയം]] || en || 59.9 || 40.1 || 
|-
| 6627 || [[ഡിസ്റ്റിക്കിയ]] || en || 59.9 || 40.1 || 
|-
| 6628 || [[അമൽ സിൽവ]] || en || 59.8 || 40.2 || 
|-
| 6629 || [[അസ്റ്റേലിയേസീ]] || en || 59.8 || 43.8 || 
|-
| 6630 || [[കാഞ്ഞിരങ്ങാട്, വയനാട്]] || en || 59.8 || 40.2 || 
|-
| 6631 || [[ഹസാരിബാഗ് ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 59.8 || 40.2 || 
|-
| 6632 || [[സന്ധി വേദന]] || en || 59.7 || 40.3 || 
|-
| 6633 || [[ദി ബിയർ (ടിവി സീരീസ്)]] || en || 59.7 || 40.3 || 
|-
| 6634 || [[പഠനയാത്ര]] || en || 59.7 || 40.3 || 
|-
| 6635 || [[സുഗൗളി ഉടമ്പടി]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6636 || [[സുമേഷ് അച്ചുതൻ]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6637 || [[സാരംഗപാണി]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6638 || [[സിൽച്ചാർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6639 || [[തിലൻ തുഷാര]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6640 || [[എൽസ കിഡ്സൺ]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6641 || [[ഓട്ടോഡെസ്ക് 3ഡിഎസ് മാക്സ്]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6642 || [[അപവർത്തന ദോഷം]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6643 || [[കൊളാറ്ററൽ ബ്യൂട്ടി]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6644 || [[ലോക വന്യജീവി ദിനം]] || en || 59.6 || 40.4 || 
|-
| 6645 || [[ഇന്ത്യയിലെ 10 രൂപ നോട്ട്]] || en || 59.5 || 13.8 || 
|-
| 6646 || [[എസ്.വി.ഐ.എം.എസ് - ശ്രീ പാർവ്വതി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഫോർ വിമെൻ]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6647 || [[ധർമ്മം]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6648 || [[ഭാവ്ന പാനി]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6649 || [[സമീറ ഇസ്ലാം]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6650 || [[ഡബിൾ ആസ്ട്രറോയ്ഡ് റീഡിറൿഷൻ മിഷൻ]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6651 || [[എഡ്മണ്ട് ലാൻഡോൾട്ട്]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6652 || [[ആന്റണി രാജു]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6653 || [[ഒരു നോക്കു കാണാൻ]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6654 || [[വൈക്കം റോഡ് തീവണ്ടിയാപ്പീസ്]] || en || 59.5 || 40.5 || 
|-
| 6655 || [[എക്സ്കർഷൻ]] || en || 59.4 || 40.6 || 
|-
| 6656 || [[ബർത്ത് (ജേണൽ)]] || en || 59.4 || 40.6 || 
|-
| 6657 || [[വടു]] || en || 59.4 || 40.6 || 
|-
| 6658 || [[അവതാർ: ദി വേ ഓഫ് വാട്ടർ]] || en || 59.4 || 40.6 || 
|-
| 6659 || [[ഡയോക്സേൻ ടെട്രാകീറ്റോൺ]] || en || 59.4 || 40.6 || 
|-
| 6660 || [[പാപനാശ മുദലിയാർ]] || en || 59.4 || 40.6 || 
|-
| 6661 || [[മഠത്തിപ്പറമ്പ്]] || en || 59.4 || 40.6 || 
|-
| 6662 || [[ഓഷ്യാനിയ ഫുട്ബോൾ കോൺഫെഡറേഷൻ]] || en || 59.3 || 40.7 || 
|-
| 6663 || [[ജിയോഫാഗിനി]] || en || 59.3 || 40.7 || 
|-
| 6664 || [[മൈഹർ ബാൻഡ്]] || en || 59.3 || 40.7 || 
|-
| 6665 || [[ഒ‌.എൻ‌.വി. സാഹിത്യ അവാർഡ്]] || en || 59.3 || 40.7 || 
|-
| 6666 || [[കനുമുരു രഘുരാമകൃഷ്ണ രാജു]] || en || 59.3 || 40.7 || 
|-
| 6667 || [[പായിപ്പാട് (ആലപ്പുഴ)]] || en || 59.3 || 40.7 || 
|-
| 6668 || [[ഫസലി കലണ്ടർ]] || en || 59.2 || 40.8 || 
|-
| 6669 || [[ആൽക്കഹോളിക് ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്]] || en || 59.2 || 40.8 || 
|-
| 6670 || [[ചേമഞ്ചേരി]] || en || 59.2 || 40.8 || 
|-
| 6671 || [[ജോഡി കോമെർ]] || en || 59.2 || 40.8 || 
|-
| 6672 || [[ശ്യാം ഷാ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 59.2 || 40.8 || 
|-
| 6673 || [[ഹസൻ ദിയാബ്]] || en || 59.2 || 40.8 || 
|-
| 6674 || [[ജയപ്രഭാ മേനോൻ]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6675 || [[ഇസ്‌ലാം മതം കേരളത്തിൽ]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6676 || [[Western kukri]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6677 || [[ഒക്യുലർ ഹൈപ്പർ‌ടെൻഷൻ]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6678 || [[കടമ്പേരി]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6679 || [[സ്റ്റീവ് ചെൻ]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6680 || [[ടാർ തടാകം]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6681 || [[വൈറ്റ് ഹൌസിലെ ഇഫ്താർ വിരുന്ന്]] || en || 59.1 || 40.9 || 
|-
| 6682 || [[റെക്സം എ. എഫ്. സി.]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6683 || [[സോയിൽ ഗ്യാസ്]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6684 || [[ഫ്ലോറൻസ് റൈസ്]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6685 || [[മുൻഷി നവാൽ കിഷോർ]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6686 || [[ഇൻട്രാഒകുലർ പ്രഷർ]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6687 || [[കിസ്‌മത്ത്]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6688 || [[ധുബ്രി ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6689 || [[ഹൈഡാത്തോഡ്]] || en || 59.0 || 41.0 || 
|-
| 6690 || [[വറഖ ഇബ്നു നൌഫൽ]] || en || 58.9 || 41.1 || 
|-
| 6691 || [[കാട്രിൻ മൊഴി]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6692 || [[Bishnupada Mukhopadhyaya]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6693 || [[Manus friarbird]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6694 || [[ഉഷ]] || en || 58.8 || 29.4 || 
|-
| 6695 || [[കരിങ്ങാരി]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6696 || [[നർക്കോട്ടിക് ഡ്രഗ്സ് ആന്റ് സൈക്കോട്രാപിക് സബ്സ്റ്റൻസസ് ആക്റ്റ് (സുഡാൻ)]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6697 || [[പെരിഫോവിയ]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6698 || [[പൊട്ടാസ്യം അഡിപേറ്റ്]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6699 || [[പ്രാദേശിക വർത്തകൾ]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6700 || [[മലയ് ഉപദ്വീപ്]] || en || 58.8 || 23.5 || 
|-
| 6701 || [[മേഘാലയയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6702 || [[സത്യവാണി]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6703 || [[നികടബിന്ദു]] || en || 58.8 || 41.2 || 
|-
| 6704 || [[ARP spoofing]] || en || 58.8 || 0.0 || 
|-
| 6705 || [[ചൊറിത്തവളകൾ]] || en || 58.7 || 25.7 || 
|-
| 6706 || [[നവോമി അക്കി]] || en || 58.7 || 41.3 || 
|-
| 6707 || [[തേൻതുള്ളി]] || en || 58.7 || 41.3 || 
|-
| 6708 || [[ക്രിസ് പ്രാറ്റ്]] || en || 58.7 || 41.3 || 
|-
| 6709 || [[ധീര (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 58.7 || 41.3 || 
|-
| 6710 || [[നകാനോ ടകേക്കോ]] || en || 58.5 || 41.5 || 
|-
| 6711 || [[ആരം]] || en || 58.5 || 41.5 || 
|-
| 6712 || [[മഹാദേവൻ (നടൻ)]] || en || 58.5 || 41.5 || 
|-
| 6713 || [[സൈപറേസീ]] || en || 58.4 || 18.9 || 
|-
| 6714 || [[ഭാവന (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 58.4 || 41.6 || 
|-
| 6715 || [[കൊളീജിയം സംവിധാനം (ഇന്ത്യ)]] || en || 58.4 || 41.6 || 
|-
| 6716 || [[മയാൾജിയ]] || en || 58.4 || 41.6 || 
|-
| 6717 || [[12 ഇയേഴ്സ് എ സ്ലേവ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 58.3 || 41.7 || 
|-
| 6718 || [[John Ebnezar]] || en || 58.3 || 41.7 || 
|-
| 6719 || [[അഞ്ജന മേനോൻ]] || en || 58.3 || 25.0 || 
|-
| 6720 || [[ഒഫിയോഫാഗസ് കലിംഗ]] || en || 58.3 || 41.7 || 
|-
| 6721 || [[കീത്ത് എല്ലിസൺ]] || en || 58.3 || 41.7 || 
|-
| 6722 || [[കുരുക്ഷേത്ര (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 58.3 || 41.7 || 
|-
| 6723 || [[ചേരി വിശ്വനാഥ്]] || en || 58.3 || 41.7 || 
|-
| 6724 || [[തൊഴിൽ അല്ലെങ്കിൽ ജയിൽ]] || en || 58.3 || 41.7 || 
|-
| 6725 || [[ലീമ ബാബു]] || en || 58.3 || 25.0 || 
|-
| 6726 || [[സുകന്യ(നടി)]] || en || 58.3 || 33.3 || 
|-
| 6727 || [[സോമനാഥ് ലാഹിരി]] || en || 58.3 || 25.0 || 
|-
| 6728 || [[കോട്ടൺ വൂൾ സ്പോട്ട്]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6729 || [[താരാട്ട് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6730 || [[വിനു ജോബ് കുഴിമണ്ണിൽ]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6731 || [[കൊറോണ (ഒപ്റ്റിക്കൽ പ്രതിഭാസം)]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6732 || [[സയണിസ്റ്റ് കമ്മീഷൻ]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6733 || [[കുപ്പടിത്തറ]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6734 || [[പി.ആർ. തിലകം]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6735 || [[ചരിത്രാത്മക ഭാഷാശാസ്ത്രം]] || en || 58.2 || 41.8 || 
|-
| 6736 || [[ക്രിസ്റ്റീൻ അൽവൈൻ]] || en || 58.1 || 41.9 || 
|-
| 6737 || [[ദുംക ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 58.1 || 41.9 || 
|-
| 6738 || [[മസ്ഗൗഫ്]] || en || 58.1 || 41.9 || 
|-
| 6739 || [[നാർമർ]] || en || 58.1 || 41.9 || 
|-
| 6740 || [[പച്ചടി]] || en || 58.1 || 41.9 || 
|-
| 6741 || [[സൂഫിയും സുജാതയും]] || en || 58.1 || 41.9 || 
|-
| 6742 || [[ജെ. വില്യംസ് (സംവിധായകൻ)]] || en || 58.0 || 42.0 || 
|-
| 6743 || [[തിരുനക്കര]] || en || 58.0 || 42.0 || 
|-
| 6744 || [[റാഫി മഞ്ഞളി]] || en || 58.0 || 42.0 || 
|-
| 6745 || [[സൾഫ്യൂരസ് അമ്ലം]] || en || 58.0 || 42.0 || 
|-
| 6746 || [[ചാർകോട്ട്–ബൗച്ചാർഡ് അന്യൂറിസം]] || en || 58.0 || 42.0 || 
|-
| 6747 || [[ധൻബാദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 58.0 || 42.0 || 
|-
| 6748 || [[കുലുക്കല്ലൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6749 || [[രാജർഷി ദശരഥ് ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അയോധ്യ]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6750 || [[ബെല്ല ഛാവ്]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6751 || [[എലനോർ കാറൊതേഴ്സ്]] || en || 57.9 || 36.8 || 
|-
| 6752 || [[ടിനൊലിയസ് എബുർനെഗുട്ട]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6753 || [[മഹാദേവപ്പ രാംപുരെ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6754 || [[മൈക്രൊഫോട്ടോഗ്രാഫ്]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6755 || [[മൈൻഡ്ഹണ്ടർ (ടിവി പരമ്പര)]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6756 || [[റൂബിഡിയം അയോഡൈഡ്]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6757 || [[യോഗ് രാജ് സിംഗ്]] || en || 57.9 || 19.5 || 
|-
| 6758 || [[കാഞ്ഞിരമറ്റം]] || en || 57.9 || 42.1 || 
|-
| 6759 || [[കളക്കാട് രാത്തവള]] || en || 57.8 || 7.9 || 
|-
| 6760 || [[ജേണൽ ഓഫ് പീഡിയാട്രിക് ആൻഡ് അഡോളസന്റ് ഗൈനക്കോളജി]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6761 || [[പോയ്സൺ അനുപാതം]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6762 || [[Pilea]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6763 || [[ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ട]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6764 || [[ഫ്ലൈറ്റ് ഗിയർ]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6765 || [[അലൈംഗികത]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6766 || [[ആലപ്പാട് (തൃശൂർ)]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6767 || [[ദുലീപ് സമരവീര]] || en || 57.8 || 42.2 || 
|-
| 6768 || [[ലൂസി (ബഹിരാകാശപേടകം)]] || en || 57.7 || 42.3 || 
|-
| 6769 || [[കടുങ്കോൻ]] || en || 57.7 || 42.3 || 
|-
| 6770 || [[ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് അഗ്രികൾച്ചറൽ റിസർച്ച്]] || en || 57.7 || 42.3 || 
|-
| 6771 || [[ക്രിസ്റ്റഫർ തോമസ് നൈറ്റ്]] || en || 57.6 || 42.4 || 
|-
| 6772 || [[ഡോ. ശ്യാമ പ്രസാദ് മൂഖർജി തുരങ്കം]] || en || 57.6 || 42.4 || 
|-
| 6773 || [[മാർസ് റോവർ]] || en || 57.6 || 42.4 || 
|-
| 6774 || [[മനുഷ്യമൃഗം]] || en || 57.6 || 42.4 || 
|-
| 6775 || [[ഡിപ്ലോപ്പിയ]] || en || 57.5 || 42.5 || 
|-
| 6776 || [[നീലച്ചിന്നൻ]] || en || 57.5 || 31.1 || 
|-
| 6777 || [[കോളയാട്]] || en || 57.5 || 42.5 || 
|-
| 6778 || [[രണ്ടാം പിണറായി വിജയൻ മന്ത്രിസഭ]] || en || 57.5 || 42.5 || 
|-
| 6779 || [[ഹാസൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 57.5 || 42.5 || 
|-
| 6780 || [[പ്രോക്സിമെറ്റാകൈൻ]] || en || 57.5 || 42.5 || 
|-
| 6781 || [[വാരണാസി ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 57.4 || 42.6 || 
|-
| 6782 || [[അശ്മീകരണം]] || en || 57.4 || 42.6 || 
|-
| 6783 || [[നാൻസി ഒബുചോവ്സ്കി]] || en || 57.4 || 42.6 || 
|-
| 6784 || [[പുറക്കാട്]] || en || 57.4 || 42.6 || 
|-
| 6785 || [[വെന്നിമല]] || en || 57.4 || 42.6 || 
|-
| 6786 || [[റ്റുമാറോ നെവർ ഡൈസ്]] || en || 57.3 || 42.7 || 
|-
| 6787 || [[തിരുവനന്തപുരം ബോളി]] || en || 57.3 || 42.7 || 
|-
| 6788 || [[പാൻ-ഏഷ്യനിസം]] || en || 57.2 || 42.8 || 
|-
| 6789 || [[ക്ലിനിക്]] || en || 57.2 || 42.8 || 
|-
| 6790 || [[പെരി ഓർബിറ്റൽ ഹെമറ്റോമ]] || en || 57.2 || 42.8 || 
|-
| 6791 || [[List of Tamil film actresses]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6792 || [[Nanmanda]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6793 || [[അമേറ്റിന]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6794 || [[കടങ്ങോട്]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6795 || [[ഗാന്ധാരി അമ്മൻ കോവിൽ]] || en || 57.1 || 28.6 || 
|-
| 6796 || [[നിംപ്കിഷ് തടാകം]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6797 || [[പ്രാചി തെഹ്ലാൻ]] || en || 57.1 || 35.7 || 
|-
| 6798 || [[വി കെ വിസ്മയ]] || en || 57.1 || 28.6 || 
|-
| 6799 || [[ശ്രീ വെങ്കടേശ്വര മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6800 || [[ശ്രീനിവാസൻ ജെയിൻ]] || en || 57.1 || 14.3 || 
|-
| 6801 || [[സമ്മാനം(ചലച്ചിത്രം)]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6802 || [[സഹില ഛദ്ദ]] || en || 57.1 || 28.6 || 
|-
| 6803 || [[സീറോഫ്താൽമിയ]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6804 || [[മഹാവിഷ്‌ണു]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6805 || [[John Hardy (geneticist)]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6806 || [[ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6807 || [[ഓപ് ഖാൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6808 || [[റോഡപകടം]] || en || 57.1 || 42.9 || 
|-
| 6809 || [[കാട്ടുചുണ്ടെലി]] || en || 57.1 || 31.8 || 
|-
| 6810 || [[എൻസെഫലൈറ്റിസ്]] || en || 57.0 || 43.0 || 
|-
| 6811 || [[നാൽപത്തിയൊന്ന് (41)]] || en || 57.0 || 43.0 || 
|-
| 6812 || [[ഗോൺബോ രംഗ്ജോൺ]] || en || 57.0 || 43.0 || 
|-
| 6813 || [[സുപ്രീം വാർ കൗൺസിൽ]] || en || 57.0 || 43.0 || 
|-
| 6814 || [[ഉർഫ്]] || en || 56.9 || 43.1 || 
|-
| 6815 || [[വെർജിൽ വാൻ ഡൈക്ക്]] || en || 56.9 || 43.1 || 
|-
| 6816 || [[ബൈഫോക്കൽ ലെൻസ്]] || en || 56.9 || 43.1 || 
|-
| 6817 || [[ഖുദാ ബക്ഷ്]] || en || 56.9 || 43.1 || 
|-
| 6818 || [[സ്ലീറ]] || en || 56.8 || 43.2 || 
|-
| 6819 || [[അൺഡക്കേയ്ൻ]] || en || 56.8 || 43.2 || 
|-
| 6820 || [[മഹാമേഘവാഹനസാമ്രാജ്യം]] || en || 56.8 || 43.2 || 
|-
| 6821 || [[അസ്മ ബിൻത് ഉമൈസ്]] || en || 56.7 || 43.3 || 
|-
| 6822 || [[സുൻഡോകു]] || en || 56.7 || 43.3 || 
|-
| 6823 || [[ടെറിജിയം (കൺജങ്റ്റൈവ)]] || en || 56.7 || 43.3 || 
|-
| 6824 || [[സ്കോട്ടോമ]] || en || 56.7 || 43.3 || 
|-
| 6825 || [[തിരംഗ പോയിന്റ്]] || en || 56.7 || 43.3 || 
|-
| 6826 || [[ഭാരത് സ്റ്റേജ് എമിഷൻ മാനദണ്ഡങ്ങൾ]] || en || 56.7 || 43.3 || 
|-
| 6827 || [[കാക്കോത്തിക്കാവിലെ അപ്പൂപ്പൻ താടികൾ]] || en || 56.6 || 43.4 || 
|-
| 6828 || [[കോർട്ടാന]] || en || 56.6 || 3.4 || 
|-
| 6829 || [[വെബ്സൈറ്റ് ഫൂട്ടർ]] || en || 56.6 || 43.4 || 
|-
| 6830 || [[റോസിഡുകൾ]] || en || 56.6 || 6.1 || 
|-
| 6831 || [[ജി. പ്രജിത്]] || en || 56.6 || 43.4 || 
|-
| 6832 || [[ടിബറ്റൻ വെള്ളി]] || en || 56.6 || 43.4 || 
|-
| 6833 || [[കുക്കുമിസ്]] || en || 56.6 || 20.0 || 
|-
| 6834 || [[പീറ്റർ ഹെയ്ൻ]] || en || 56.6 || 43.4 || 
|-
| 6835 || [[രാരീരം]] || en || 56.6 || 43.4 || 
|-
| 6836 || [[മലേഷ്യയിലെ ശ്രീലങ്കക്കാർ]] || en || 56.5 || 43.5 || 
|-
| 6837 || [[ഫീ ളിലാലിൽ ഖുർആൻ]] || en || 56.5 || 43.5 || 
|-
| 6838 || [[വാഫി കാമ്പസ് കാളികാവ്]] || en || 56.5 || 43.5 || 
|-
| 6839 || [[സബൻഗൌ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 56.5 || 43.5 || 
|-
| 6840 || [[യോനോ, സൈറ്റാമ]] || en || 56.5 || 43.5 || 
|-
| 6841 || [[ഞീഴൂർ]] || en || 56.4 || 43.6 || 
|-
| 6842 || [[ഷെഫാലി ജരിവാല]] || en || 56.4 || 43.6 || 
|-
| 6843 || [[ജാൻ എ മൻ]] || en || 56.4 || 43.6 || 
|-
| 6844 || [[മല്ലികശ്ശേരി]] || en || 56.4 || 43.6 || 
|-
| 6845 || [[വൈറസിഡ്]] || en || 56.4 || 43.6 || 
|-
| 6846 || [[അഹമ്മദ് അലി (എഴുത്തുകാരൻ)]] || en || 56.3 || 43.7 || 
|-
| 6847 || [[ആന്ധ്ര ഇക്ഷ്വാകു]] || en || 56.3 || 43.7 || 
|-
| 6848 || [[നീലക്കവിളൻ വേലിത്തത്ത]] || en || 56.3 || 43.7 || 
|-
| 6849 || [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6850 || [[ഉമേഷ് വസിറാണി]] || en || 56.2 || 37.5 || 
|-
| 6851 || [[കണ്ടീരവ ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6852 || [[ദി നേറ്റിവിറ്റി സ്റ്റോറി]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6853 || [[പതിനാലാം രാവ്]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6854 || [[പ്ലം ബ്രാൻഡി]] || en || 56.2 || 37.5 || 
|-
| 6855 || [[ബോമാൻസ് മെംബ്രേൻ]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6856 || [[മോൾസ് ഗ്രന്ഥി]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6857 || [[റോസിൻ ജോളി]] || en || 56.2 || 31.2 || 
|-
| 6858 || [[ആലഞ്ചേരി]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6859 || [[ദക്ഷിണ അറേബ്യയിലെ അപ്പസ്തോലിക് വികാരിയേറ്റ്]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6860 || [[മൾട്ടിഫോക്കൽ ഡിഫ്രാക്റ്റീവ് ലെൻസ്]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6861 || [[സ്റ്റാറി മോസ്റ്റ്]] || en || 56.2 || 43.8 || 
|-
| 6862 || [[മോഹൻ മാണ്ഡവി]] || en || 56.1 || 43.9 || 
|-
| 6863 || [[സുൽത്താൻകട]] || en || 56.1 || 43.9 || 
|-
| 6864 || [[ചിന്മയ വിശ്വവിദ്യാപീഠ്]] || en || 56.1 || 43.9 || 
|-
| 6865 || [[ബതര കാല]] || en || 56.1 || 43.9 || 
|-
| 6866 || [[മാരീചി (ബുദ്ധിസം)]] || en || 56.1 || 43.9 || 
|-
| 6867 || [[ഓക്സിജൻ കോൺസണ്ട്രേറ്റർ]] || en || 56.0 || 44.0 || 
|-
| 6868 || [[സിൽവർ ഹൈപ്പോബ്രോമൈറ്റ്]] || en || 56.0 || 44.0 || 
|-
| 6869 || [[ഈസ്റ്റിവേഷൻ (സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 56.0 || 47.2 || 
|-
| 6870 || [[ക്ലോസ്-അപ്പ് ലെൻസ്]] || en || 56.0 || 44.0 || 
|-
| 6871 || [[ജോർജ് കുര്യൻ]] || en || 56.0 || 44.0 || 
|-
| 6872 || [[ഗോവിന്ദൻ പള്ളിക്കാപ്പിൽ]] || en || 56.0 || 44.0 || 
|-
| 6873 || [[സിഗ്നൽ (സോഫ്റ്റ്‍വെയർ)]] || en || 55.9 || 44.1 || 
|-
| 6874 || [[താപീയ ആയാസം]] || en || 55.9 || 44.1 || 
|-
| 6875 || [[ലക്കിടി തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 55.9 || 44.1 || 
|-
| 6876 || [[ലാക്രിമൽ പങ്റ്റം]] || en || 55.8 || 44.2 || 
|-
| 6877 || [[സാഹിത്യ കലാ പരിഷത്ത്]] || en || 55.8 || 44.2 || 
|-
| 6878 || [[ഫുൽ‌മിനേറ്റിംഗ് സിൽ‌വർ‌]] || en || 55.8 || 44.2 || 
|-
| 6879 || [[കോൺട്രാഇൻഡിക്കേഷൻ]] || en || 55.8 || 44.2 || 
|-
| 6880 || [[പതിനെൺമേൽ‍കണക്ക്]] || en || 55.8 || 44.2 || 
|-
| 6881 || [[മറവൻതുരുത്ത്]] || en || 55.8 || 44.2 || 
|-
| 6882 || [[രാജ് കലേഷ്]] || en || 55.8 || 44.2 || 
|-
| 6883 || [[പ്രകമ്പനം]] || en || 55.7 || 44.3 || 
|-
| 6884 || [[പയ്യനാട് സ്റ്റേഡിയം]] || en || 55.7 || 19.6 || 
|-
| 6885 || [[ബർമിംഗ്ഹാം വിമൻസ് ഫെർട്ടിലിറ്റി സെന്റർ]] || en || 55.7 || 44.3 || 
|-
| 6886 || [[ബബ്ബു മാൻ]] || en || 55.7 || 3.8 || 
|-
| 6887 || [[ഓൾഹ ഫ്രാങ്കോ]] || en || 55.7 || 44.3 || 
|-
| 6888 || [[മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് കൗൺസിൽ (യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം)]] || en || 55.7 || 44.3 || 
|-
| 6889 || [[പെർസിവറൻസ് (റോവർ)]] || en || 55.7 || 44.3 || 
|-
| 6890 || [[അപൂർവി ചന്ദേല]] || en || 55.6 || 8.0 || 
|-
| 6891 || [[അമാറ്റിറ്റ്‌ലാനിയ സിക്വിയ]] || en || 55.6 || 44.4 || 
|-
| 6892 || [[എസ്തർ അനിൽ]] || en || 55.6 || 22.2 || 
|-
| 6893 || [[ചാഡ് ഹർലി]] || en || 55.6 || 44.4 || 
|-
| 6894 || [[താരാ വാലി കോഠി]] || en || 55.6 || 44.4 || 
|-
| 6895 || [[നളിനി ബേക്കൽ]] || en || 55.6 || 33.3 || 
|-
| 6896 || [[ഫസ്റ്റ് ബെൽ]] || en || 55.6 || 44.4 || 
|-
| 6897 || [[മരിച്ചവരുടെ ദിവസം]] || en || 55.6 || 99.8 || 
|-
| 6898 || [[ലുബ്ന ഖാലിദ് അൽ ഖാസിമി]] || en || 55.6 || 33.3 || 
|-
| 6899 || [[സൈനബ് ബിൻത് ഉമർ ബിൻ കിൻദി]] || en || 55.6 || 44.4 || 
|-
| 6900 || [[ഓപ്പോ]] || en || 55.5 || 2.1 || 
|-
| 6901 || [[പിൻ‌ഹോൾ ഒക്ലൂഡർ]] || en || 55.5 || 44.5 || 
|-
| 6902 || [[മകസ്സാർ കടലിടുക്ക്]] || en || 55.5 || 44.5 || 
|-
| 6903 || [[ബാനു   ധുൽ]] || en || 55.5 || 44.5 || 
|-
| 6904 || [[വാലി ഓഫ് ദ ടോംബ്]] || en || 55.5 || 44.5 || 
|-
| 6905 || [[റാഫേൽ മാലാഖ]] || en || 55.4 || 44.6 || 
|-
| 6906 || [[ഇഗ്നിപഞ്ചർ]] || en || 55.4 || 44.6 || 
|-
| 6907 || [[ജാവേദ് കരീം]] || en || 55.4 || 44.6 || 
|-
| 6908 || [[ട്രൈഫോക്കൽ ലെൻസ്]] || en || 55.4 || 44.6 || 
|-
| 6909 || [[ഇന്റർനാഷണൽ ജേണൽ ഓഫ് ഗൈനക്കോളജി &amp; ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ്]] || en || 55.3 || 44.7 || 
|-
| 6910 || [[ജീവദാമൻ]] || en || 55.3 || 44.7 || 
|-
| 6911 || [[മക്കഫീ]] || en || 55.3 || 44.7 || 
|-
| 6912 || [[സ്റ്റീവിയ (ജനുസ്)]] || en || 55.3 || 30.2 || 
|-
| 6913 || [[Hamirpur (Himachal ഹാമിർപൂർ (ഹിമാചൽ പ്രദേശ്) (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 55.3 || 44.7 || 
|-
| 6914 || [[പിയറി അലൈൻ ബിറ്റോട്ട്]] || en || 55.3 || 44.7 || 
|-
| 6915 || [[Prasanna Jayawardene]] || en || 55.2 || 44.8 || 
|-
| 6916 || [[കീനു റീവ്സ്]] || en || 55.2 || 44.8 || 
|-
| 6917 || [[കർണാൽ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 55.2 || 44.8 || 
|-
| 6918 || [[രേഖാംശം 1 കിഴക്ക്]] || en || 55.2 || 44.8 || 
|-
| 6919 || [[സമമർദ്ദ പ്രക്രിയ]] || en || 55.2 || 44.8 || 
|-
| 6920 || [[ഐബോളിന്റെ പിൻഭാഗം]] || en || 55.1 || 44.9 || 
|-
| 6921 || [[Arohana]] || en || 55.1 || 44.9 || 
|-
| 6922 || [[കടശ്ശിക്കടവ്]] || en || 55.1 || 44.9 || 
|-
| 6923 || [[സ്വിൻഹോയുടെ കൊടുങ്കാറ്റ് പെട്രൽ]] || en || 55.1 || 44.9 || 
|-
| 6924 || [[മുസ്ഹഫ്]] || en || 55.1 || 44.9 || 
|-
| 6925 || [[ജോൺ വാക്കർ (പ്രോഗ്രാമർ)]] || en || 55.1 || 44.9 || 
|-
| 6926 || [[മുകുന്ദൻ ഉണ്ണി അസോസിയേറ്റ്സ്]] || en || 55.1 || 44.9 || 
|-
| 6927 || [[അബു ദർദ]] || en || 55.0 || 45.0 || 
|-
| 6928 || [[1/7]] || en || 55.0 || 45.0 || 
|-
| 6929 || [[Venad Pathrika]] || en || 55.0 || 45.0 || 
|-
| 6930 || [[ധർമ്മപുരി സുബ്ബരായർ]] || en || 55.0 || 45.0 || 
|-
| 6931 || [[മീനാ ഗണേഷ്]] || en || 55.0 || 45.0 || 
|-
| 6932 || [[ആംശിക സ്വേദനം]] || en || 55.0 || 45.0 || 
|-
| 6933 || [[ഐഡന്റിഫിക്കേഷൻ കീ]] || en || 55.0 || 45.0 || 
|-
| 6934 || [[പബ്ലിക്ക് ഹെൽത്ത് ഇംഗ്ലണ്ട്]] || en || 54.9 || 45.1 || 
|-
| 6935 || [[സിരി പശു]] || en || 54.9 || 45.1 || 
|-
| 6936 || [[കണിയാൻകുന്ന്]] || en || 54.9 || 45.1 || 
|-
| 6937 || [[ഒരു മുത്തം മണിമുത്തം]] || en || 54.9 || 45.1 || 
|-
| 6938 || [[വെടിക്കെട്ട് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 54.9 || 45.1 || 
|-
| 6939 || [[സന്ദീപ് വാരിയർ]] || en || 54.9 || 45.1 || 
|-
| 6940 || [[ആട്ടക്കഥ (പാലി ഭാഷയിൽ)]] || en || 54.9 || 24.4 || 
|-
| 6941 || [[അനന്തലക്ഷ്മി സദഗോപൻ]] || en || 54.9 || 45.1 || 
|-
| 6942 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, സിദ്ദിപേട്ട്]] || en || 54.8 || 45.2 || 
|-
| 6943 || [[ഹവിൽദാർ]] || en || 54.8 || 45.2 || 
|-
| 6944 || [[അക്കോമോഡേറ്റീവ് ഇൻസഫിഷ്യൻസി]] || en || 54.8 || 45.2 || 
|-
| 6945 || [[ദേവസ്ഥൽ ഒബ്സർവേറ്ററി]] || en || 54.8 || 45.2 || 
|-
| 6946 || [[നെടുമ്പുറം]] || en || 54.8 || 45.2 || 
|-
| 6947 || [[മറ്റേർണൽ ആന്റ് ചൈൽഡ് ഹെൽത്ത് ജേണൽ]] || en || 54.8 || 45.2 || 
|-
| 6948 || [[സാമിയ സുലുഹു]] || en || 54.7 || 45.3 || 
|-
| 6949 || [[ഉസ്ബെക്ക് റെയിൽവേയ്സ്]] || en || 54.7 || 45.3 || 
|-
| 6950 || [[റയൽ മാഡ്രിഡ്]] || en || 54.7 || 45.3 || 
|-
| 6951 || [[ജെഫ്രി റൈറ്റ്]] || en || 54.6 || 45.4 || 
|-
| 6952 || [[കിഴപ്പറയാർ]] || en || 54.6 || 45.4 || 
|-
| 6953 || [[സ്മോംബീ]] || en || 54.6 || 47.4 || 
|-
| 6954 || [[പൂനം റാണി]] || en || 54.6 || 35.2 || 
|-
| 6955 || [[ഓക്സിജൻ മാസ്ക്ക്]] || en || 54.6 || 45.4 || 
|-
| 6956 || [[Fuchs spot]] || en || 54.5 || 45.5 || 
|-
| 6957 || [[ഓഡി ആർഎസ്ക്യു]] || en || 54.5 || 36.4 || 
|-
| 6958 || [[കോളേജ് കുമാരൻ]] || en || 54.5 || 45.5 || 
|-
| 6959 || [[താമരച്ചാൽ]] || en || 54.5 || 45.5 || 
|-
| 6960 || [[പൈദാല ഗുരുമൂർത്തി ശാസ്ത്രി]] || en || 54.5 || 45.5 || 
|-
| 6961 || [[ബക്സ ജില്ല]] || en || 54.5 || 45.5 || 
|-
| 6962 || [[യശസ്വി ജയ്‌സ്വാൾ]] || en || 54.5 || 45.5 || 
|-
| 6963 || [[ഗോഡ്ഡ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 54.5 || 45.5 || 
|-
| 6964 || [[ഐക്കാസിനേസീ]] || en || 54.4 || 8.6 || 
|-
| 6965 || [[ഹിമാലയൻ ബസ്സാർഡ്]] || en || 54.4 || 45.6 || 
|-
| 6966 || [[സ്റ്റെഫാനി സിംബാലിസ്റ്റ്]] || en || 54.3 || 45.7 || 
|-
| 6967 || [[ഫോർക്ക് നാക്കൻ തവളകൾ]] || en || 54.3 || 46.4 || 
|-
| 6968 || [[വക്രതാവ്യാസാർദ്ധം]] || en || 54.1 || 45.9 || 
|-
| 6969 || [[കേരള മുസ്‌ലിം കൾച്ചറൽ സെന്റർ]] || en || 54.1 || 45.9 || 
|-
| 6970 || [[ബാർക്ക് മാന്റിസ്]] || en || 54.1 || 45.9 || 
|-
| 6971 || [[ടി.എൻ.എ. പെരുമാൾ]] || en || 54.0 || 42.9 || 
|-
| 6972 || [[ദിബ്രുഗഡ് ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 53.9 || 46.1 || 
|-
| 6973 || [[കേരളത്തിലെ സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങൾ]] || en || 53.9 || 39.2 || 
|-
| 6974 || [[സ്വകാര്യത]] || en || 53.9 || 46.1 || 
|-
| 6975 || [[അഗത്തോഡസ് ഓസ്റ്റന്റാലിസ്]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6976 || [[കൂട്ടുകാട്]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6977 || [[ചണ്ഡീഗഢിലെ ഭരണാധികാരികളുടെ പട്ടിക]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6978 || [[ചതുർദണ്ഡിപ്രകാശിക]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6979 || [[തകഴി തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6980 || [[പോഞ്ഞാശേരി]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6981 || [[മാരാരിക്കുളം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6982 || [[മാളവിക മേനോൻ]] || en || 53.8 || 23.1 || 
|-
| 6983 || [[വില്ല്യം സോവർ]] || en || 53.8 || 11.0 || 
|-
| 6984 || [[സൂചിമുന തുരപ്പൻ]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6985 || [[ക്രോക്കർ പർവതനിരകൾ]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6986 || [[വില്യം ആർതർ ലൂയിസ്]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6987 || [[സെക്കൻഡറി ലെൻസ്]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6988 || [[Circular segment]] || en || 53.8 || 46.2 || 
|-
| 6989 || [[ചെർഡൈൻ റൂട്ട്]] || en || 53.7 || 46.3 || 
|-
| 6990 || [[റിക്കോ മുരാനക]] || en || 53.7 || 46.3 || 
|-
| 6991 || [[ബാല (നടൻ)]] || en || 53.7 || 46.3 || 
|-
| 6992 || [[ഇമ്മ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ ഇ]] || en || 53.7 || 46.3 || 
|-
| 6993 || [[കാരാക്കുറിശ്ശി]] || en || 53.7 || 46.3 || 
|-
| 6994 || [[ജേണൽ ഓഫ് ഹ്യൂമൻ റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് സയൻസസ്]] || en || 53.7 || 46.3 || 
|-
| 6995 || [[കുരു രാജ്യം]] || en || 53.6 || 46.4 || 
|-
| 6996 || [[സീലോഹായിലെ കുളം]] || en || 53.6 || 46.4 || 
|-
| 6997 || [[പൂവിരിയും പുലരി]] || en || 53.6 || 46.4 || 
|-
| 6998 || [[മെൻഥൈൽ അസറ്റേറ്റ്]] || en || 53.6 || 46.4 || 
|-
| 6999 || [[സിർസ (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 53.6 || 46.4 || 
|-
| 7000 || [[ബിർ താവിൽ]] || en || 53.6 || 46.4 || 
|-
| 7001 || [[സൂര്യകാന്തഃ]] || en || 53.6 || 18.5 || 
|-
| 7002 || [[ഇമ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ എ]] || en || 53.5 || 46.5 || 
|-
| 7003 || [[കായേന മനസാ ബുദ്ധ്യാ...]] || sa || 53.5 || 46.5 || 
|-
| 7004 || [[മിഹിരകുലൻ]] || en || 53.5 || 46.5 || 
|-
| 7005 || [[ഗുമ്മ തനുജാ റാണി]] || en || 53.5 || 46.5 || 
|-
| 7006 || [[മാക്യുല ലൂട്ടിയ]] || en || 53.4 || 46.6 || 
|-
| 7007 || [[ആര്യ സതീഷ് ബാബു]] || en || 53.3 || 26.7 || 
|-
| 7008 || [[ഇ ഒ എസ്-01]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7009 || [[ഇരട്ടനക്ഷത്രം]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7010 || [[കാലടി, മലപ്പുറം]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7011 || [[പള്ളത്ത് രാമൻ]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7012 || [[ബീന (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7013 || [[മണ്ണിന്റെ മാറിൽ]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7014 || [[മുണ്ടരുത്തി]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7015 || [[രുചിര പെരേര]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7016 || [[Johann Christian Polycarp Erxleben]] || en || 53.3 || 31.4 || 
|-
| 7017 || [[പന്നി കൃഷി]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7018 || [[ബ്ലിസ്റ്റർ ബീറ്റിൽ]] || en || 53.3 || 46.7 || 
|-
| 7019 || [[ലൂയിസിയ]] || en || 53.3 || 43.8 || 
|-
| 7020 || [[ക്രിസ് ടക്കർ]] || en || 53.2 || 4.1 || 
|-
| 7021 || [[റാഫേൽ തട്ടിൽ]] || en || 53.2 || 46.8 || 
|-
| 7022 || [[കുൽഹർ]] || en || 53.2 || 20.8 || 
|-
| 7023 || [[ടോണിക് വാട്ടർ]] || en || 53.2 || 46.8 || 
|-
| 7024 || [[72-ാമത് ഷിൻബു സ്ക്വാഡ്രൺ]] || en || 53.1 || 46.9 || 
|-
| 7025 || [[മദ്ദില ഗുരുമൂർത്തി]] || en || 53.1 || 46.9 || 
|-
| 7026 || [[കരിയില പ്രാണികൾ]] || en || 53.1 || 46.9 || 
|-
| 7027 || [[ഹാറൂൺ അൽ റഷീദ്]] || en || 53.1 || 46.9 || 
|-
| 7028 || [[ടെലികൺവെർട്ടർ]] || en || 53.0 || 47.0 || 
|-
| 7029 || [[ടെക്കോഫൈല്ലേസീ]] || en || 53.0 || 39.2 || 
|-
| 7030 || [[അമല റോസ് കുര്യൻ]] || en || 52.9 || 23.5 || 
|-
| 7031 || [[ചെറിയാൻ കൽപകവാടി]] || en || 52.9 || 47.1 || 
|-
| 7032 || [[പൊന്നമ്മ ബാബു]] || en || 52.9 || 35.3 || 
|-
| 7033 || [[സോഡിയം അഡിപേറ്റ്]] || en || 52.9 || 47.1 || 
|-
| 7034 || [[ബറോങ് (ഐതിഹ്യം)]] || en || 52.9 || 47.1 || 
|-
| 7035 || [[കരണപദ്ധതി]] || en || 52.8 || 47.2 || 
|-
| 7036 || [[ടി.എ. റസാക്ക്]] || en || 52.7 || 36.3 || 
|-
| 7037 || [[ഗ്രാഫോസ്കോപ്പ്]] || en || 52.7 || 47.3 || 
|-
| 7038 || [[കാട്ടുവരയണ്ണാൻ]] || en || 52.7 || 37.2 || 
|-
| 7039 || [[അസ്അദ് മദനി]] || en || 52.7 || 47.3 || 
|-
| 7040 || [[ഹെപറ്റൈറ്റിസ് എ വാക്സിൻ]] || en || 52.6 || 71.7 || 
|-
| 7041 || [[Plesiomorphy and symplesiomorphy]] || en || 52.6 || 47.4 || 
|-
| 7042 || [[ഇമ്മ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ ഡി]] || en || 52.6 || 47.4 || 
|-
| 7043 || [[Vidya Vanam]] || en || 52.6 || 47.4 || 
|-
| 7044 || [[മെസ്സിയർ 94]] || en || 52.6 || 47.4 || 
|-
| 7045 || [[ഡ്രീംവർക്സ് അനിമേഷൻ]] || en || 52.6 || 2.2 || 
|-
| 7046 || [[ഫോട്ടോഡെർമറ്റൈറ്റിസ്]] || en || 52.6 || 47.4 || 
|-
| 7047 || [[പച്മറി ടെലിസ്കോപ്പ് അറേ]] || en || 52.5 || 47.5 || 
|-
| 7048 || [[Kateryna Kalytko]] || en || 52.5 || 47.5 || 
|-
| 7049 || [[ഹെലൻ മക്ക്രോറി]] || en || 52.5 || 5.9 || 
|-
| 7050 || [[Sampurna raga]] || en || 52.5 || 47.5 || 
|-
| 7051 || [[റുബിഡിയം ഫ്ലൂറൈഡ്]] || en || 52.5 || 47.5 || 
|-
| 7052 || [[കൊറ്റിപ്പാണ്ടൻ]] || en || 52.4 || 47.6 || 
|-
| 7053 || [[നവോമിച്ചി മാറ്റ്സുമോട്ടോ]] || en || 52.4 || 47.6 || 
|-
| 7054 || [[രഥചക്രം]] || en || 52.4 || 47.6 || 
|-
| 7055 || [[ഹളർമൌത്ത്]] || en || 52.4 || 47.6 || 
|-
| 7056 || [[ഫോട്ടോഗ്രാഫ് 51 (നാടകം)]] || en || 52.3 || 47.7 || 
|-
| 7057 || [[അനു മോഹൻ]] || en || 52.2 || 47.8 || 
|-
| 7058 || [[Ijo Temple]] || en || 52.2 || 47.8 || 
|-
| 7059 || [[പ്രദർശനോൽസുകത]] || en || 52.2 || 47.8 || 
|-
| 7060 || [[ഭാരതീയ പൗര സുരക്ഷാ സംഹിത]] || ta || 52.2 || 47.8 || 
|-
| 7061 || [[ലി വെൻലിയാങ്]] || en || 52.2 || 47.8 || 
|-
| 7062 || [[പക്ഷി മുട്ട]] || en || 52.1 || 47.9 || 
|-
| 7063 || [[ഓക്സാലിഡേസീ]] || en || 52.1 || 79.6 || 
|-
| 7064 || [[സൈബീരിയൻ ഹസ്കി]] || en || 52.1 || 47.9 || 
|-
| 7065 || [[റെജി ചെറിയാൻ]] || en || 52.0 || 48.0 || 
|-
| 7066 || [[ഷിമോഗ ജില്ല]] || en || 52.0 || 9.2 || 
|-
| 7067 || [[കിറ്റ് ഹാരിങ്ടൺ]] || en || 52.0 || 9.0 || 
|-
| 7068 || [[ശരീരം തുളയ്ക്കൽ]] || en || 52.0 || 28.2 || 
|-
| 7069 || [[ഇമ്മ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ എം]] || en || 52.0 || 48.0 || 
|-
| 7070 || [[ബിജുലി കലിത മേധി]] || en || 52.0 || 48.0 || 
|-
| 7071 || [[ലളിത് മാത്തൂർ]] || en || 52.0 || 18.3 || 
|-
| 7072 || [[ആൻ കത്രീന കോൾമാൻ]] || en || 51.9 || 48.1 || 
|-
| 7073 || [[ബാബ്   അൽ-ജിനാൻ]] || en || 51.9 || 48.1 || 
|-
| 7074 || [[നർക്കോട്ടിക് ഡ്രഗ്സ് ആന്റ് സൈക്കോട്രാപിക് സബ്സ്റ്റൻസസ് ആക്റ്റ്]] || en || 51.9 || 48.1 || 
|-
| 7075 || [[ലോക ഗണിത ദിനം]] || en || 51.9 || 48.1 || 
|-
| 7076 || [[ലെമൺ (ജ്യാമിതി)]] || en || 51.8 || 48.2 || 
|-
| 7077 || [[അരിയാന സയീദ്]] || en || 51.8 || 48.2 || 
|-
| 7078 || [[ശ്ലാമകളി]] || en || 51.8 || 48.2 || 
|-
| 7079 || [[ഹങ്ഗാക്കു ഗോസെൻ]] || en || 51.7 || 48.3 || 
|-
| 7080 || [[ആഗമങ്ങൾ (ബുദ്ധമതം)]] || en || 51.7 || 48.3 || 
|-
| 7081 || [[വില്യം കെൻറിഡ്ജ്]] || en || 51.7 || 36.2 || 
|-
| 7082 || [[നുവാൻ സോയ്സ]] || en || 51.7 || 48.3 || 
|-
| 7083 || [[ഷെവർലെ അപ്‌ലാൻഡർ]] || en || 51.7 || 48.3 || 
|-
| 7084 || [[അറ്റലാന്റ ബി.സി.]] || en || 51.7 || 48.3 || 
|-
| 7085 || [[യൂട്രൈൻ അഡിനോസർകോമ]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7086 || [[ജിൻബോ യുകിക്കോ]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7087 || [[അൽഥാനി കുടുംബം]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7088 || [[ഗ്രേറ്റ് വെസ്സൽ]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7089 || [[ദേവി എസ്]] || en || 51.6 || 41.9 || 
|-
| 7090 || [[സെൻട്രാത്തെറം]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7091 || [[സ്ക്ലീറൈറ്റിസ്]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7092 || [[ഇന്ത്യൻ 3 പൈസ നാണയം]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7093 || [[1975 ബ്രസീൽ-പടിഞ്ഞാറൻ ജർമ്മനി ആണവ കരാർ]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7094 || [[ഒന്നാം ബുദ്ധമതസമിതി]] || en || 51.6 || 48.4 || 
|-
| 7095 || [[പാരാമെട്രിറ്റിസ്]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7096 || [[C/O സൈറ ബാനു]] || en || 51.5 || 0.8 || 
|-
| 7097 || [[ബാർപേട്ട ലോകസഭാ മണ്ഡലം]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7098 || [[ബാക്ട്രിയയിലെ അഗാതോക്ലിസ്]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7099 || [[Outer Manipur (Lok Sabha constituency)]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7100 || [[മോണോഗ്രാഫ്]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7101 || [[അരുന്ധതി സുബ്രഹ്മണ്യം]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7102 || [[കാത് ലാബ്]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7103 || [[ലോക ബഹിരാകാശ വാരം]] || en || 51.5 || 48.5 || 
|-
| 7104 || [[ഡേവിസ് ചിറമ്മൽ]] || en || 51.4 || 48.6 || 
|-
| 7105 || [[ഹോഫ്മാൻ പുനഃക്രമീകരണം]] || en || 51.4 || 48.6 || 
|-
| 7106 || [[മെഡിസിറ്റി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 51.4 || 48.6 || 
|-
| 7107 || [[മിറികേസീ]] || en || 51.4 || 28.6 || 
|-
| 7108 || [[ലോക്കൽ അനസ്തെറ്റിക്]] || en || 51.4 || 48.6 || 
|-
| 7109 || [[മരനച്ചെലി]] || en || 51.4 || 33.7 || 
|-
| 7110 || [[Ramanlal Gokaldas Saraiya]] || en || 51.4 || 48.6 || 
|-
| 7111 || [[ലിംബ്-മാമറി സിൻഡ്രോം]] || en || 51.4 || 48.6 || 
|-
| 7112 || [[Edward Frederick Kelaart]] || en || 51.3 || 47.5 || 
|-
| 7113 || [[അമാബി]] || en || 51.3 || 48.7 || 
|-
| 7114 || [[ഗാർസീനിയ കഡേലിയാന]] || en || 51.3 || 35.1 || 
|-
| 7115 || [[നോറ എഡ്ഡിംഗ്ടൺ]] || en || 51.2 || 48.8 || 
|-
| 7116 || [[ആരിയന ഗ്രാൻഡെ]] || en || 51.2 || 0.4 || 
|-
| 7117 || [[മുഖമുദ്ര (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 51.2 || 48.8 || 
|-
| 7118 || [[ൠബിക്ക]] || en || 51.2 || 48.8 || 
|-
| 7119 || [[കോഴിക്കിളിപ്പൊന്നൻ]] || en || 51.2 || 48.8 || 
|-
| 7120 || [[തുലൈഹ]] || en || 51.2 || 48.8 || 
|-
| 7121 || [[നിഴൽ മൂടിയ നിറങ്ങൾ]] || en || 51.2 || 48.8 || 
|-
| 7122 || [[ഗൗരവ് ഗൊഗോയ്]] || en || 51.2 || 48.8 || 
|-
| 7123 || [[ഡച്ച് പ്രതിരോധം]] || en || 51.1 || 13.0 || 
|-
| 7124 || [[ന്യൂറോട്ടോളജി]] || en || 51.1 || 48.9 || 
|-
| 7125 || [[ലേർണിയൻ ഹൈഡ്ര]] || en || 51.1 || 48.9 || 
|-
| 7126 || [[ഒ.പി ജയ്ഷ]] || en || 51.0 || 0.3 || 
|-
| 7127 || [[നാളെ ബാ]] || en || 51.0 || 49.0 || 
|-
| 7128 || [[കൃസ്ത്യൻ ഗോട്‌ഫ്രീഡ് ഡാനിയേൽ നീസ് വൺ എസെൻബെക്ക്]] || en || 51.0 || 19.6 || 
|-
| 7129 || [[അസ്‌ക്‌ളിപ്പിയാസ്]] || en || 51.0 || 22.9 || 
|-
| 7130 || [[യുവാൽ നോഅ ഹരാരി]] || en || 51.0 || 6.8 || 
|-
| 7131 || [[ബഹദൂർഗഡ് കോട്ട]] || en || 50.9 || 49.1 || 
|-
| 7132 || [[സെൻട്രൽ റെറ്റിനൽ വെയിൻ ഒക്ലൂഷൻ]] || en || 50.9 || 49.1 || 
|-
| 7133 || [[ബാബിനോവ് റോഡ്]] || en || 50.9 || 49.1 || 
|-
| 7134 || [[ട്രിക്കിയാസിസ്]] || en || 50.8 || 49.2 || 
|-
| 7135 || [[കോൾവ (പെർം ക്രായ്)]] || en || 50.7 || 49.3 || 
|-
| 7136 || [[രാജവീഥി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 50.7 || 49.3 || 
|-
| 7137 || [[ഷോൺ പാർക്കർ]] || en || 50.7 || 49.3 || 
|-
| 7138 || [[ലൈക്കനോളജി]] || en || 50.7 || 49.3 || 
|-
| 7139 || [[റായ്ബറേലി]] || en || 50.7 || 49.3 || 
|-
| 7140 || [[കണ്ണിമര തേക്ക്]] || en || 50.6 || 49.4 || 
|-
| 7141 || [[ആന്റി-ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈൽ]] || en || 50.6 || 49.4 || 
|-
| 7142 || [[ഇ. ഗായത്രി]] || en || 50.6 || 23.8 || 
|-
| 7143 || [[മൂത്തേടത്ത് ഹൈസ്കൂൾ]] || en || 50.5 || 49.5 || 
|-
| 7144 || [[അലാസ് പൂർവോ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 50.5 || 49.5 || 
|-
| 7145 || [[ഫീമെയിൽ  ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] || en || 50.5 || 49.5 || 
|-
| 7146 || [[ശാന്താ റാവു]] || en || 50.5 || 36.2 || 
|-
| 7147 || [[രാംകമൽ സെൻ]] || en || 50.5 || 49.5 || 
|-
| 7148 || [[സ്പൈറോമീറ്റർ]] || en || 50.4 || 49.6 || 
|-
| 7149 || [[Jeton Kelmendi]] || en || 50.3 || 49.7 || 
|-
| 7150 || [[അഞ്ച് നയാ പൈസ നാണയം]] || en || 50.3 || 49.7 || 
|-
| 7151 || [[വെർബനേസി]] || en || 50.3 || 34.1 || 
|-
| 7152 || [[യർമൂക്ക് നദി]] || en || 50.3 || 49.7 || 
|-
| 7153 || [[ഇയാൻ ഗ്ലെൻ]] || en || 50.0 || 5.4 || 
|-
| 7154 || [[1/4]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7155 || [[Anupa Barla]] || en || 50.0 || 16.7 || 
|-
| 7156 || [[Cynarospermum asperrimum]] || ceb || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7157 || [[GNOME Display Manager]] || en || 50.0 || 36.4 || 
|-
| 7158 || [[Gbrainy]] || en || 50.0 || 37.5 || 
|-
| 7159 || [[Muthumani]] || en || 50.0 || 45.0 || 
|-
| 7160 || [[Thankamani Kutty]] || en || 50.0 || 25.0 || 
|-
| 7161 || [[Tiliacora acuminata]] || ceb || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7162 || [[Vavul Mala]] || en || 50.0 || 37.5 || 
|-
| 7163 || [[അഭിനന്ദൻ വർദ്ധമാൻ]] || en || 50.0 || 25.0 || 
|-
| 7164 || [[അറക്കുളം]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7165 || [[ആനയ്ക്കാംപൊയിൽ]] || en || 50.0 || 37.5 || 
|-
| 7166 || [[ഇബ്ൻ അൽ ഖതീബ്]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7167 || [[ഉദയതാര]] || en || 50.0 || 30.0 || 
|-
| 7168 || [[കാളിദാസ (പ്രാണി)]] || en || 50.0 || 25.0 || 
|-
| 7169 || [[കൃഷ്ണ പ്രഭ]] || en || 50.0 || 30.0 || 
|-
| 7170 || [[കൊച്ചു തമ്പുരാട്ടി]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7171 || [[കോളേജ് ഫോർ ഹയർ ടിബറ്റൻ സ്റ്റഡീസ്, സാറാ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7172 || [[കർണ്ണാടകസംഗീതജ്ഞരുടെ പട്ടിക]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7173 || [[ഗോരഹബ്ബ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7174 || [[ചതുർശൃംഗം]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7175 || [[തുറമുഖം (2023 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7176 || [[തുറവൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7177 || [[തെലങ്കാനയിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7178 || [[ദാറുൽ ഉലൂം ദയൂബന്ദ്]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7179 || [[ദീപ നായർ]] || en || 50.0 || 25.0 || 
|-
| 7180 || [[നാസിസം]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7181 || [[നിധി റസ്ദാൻ]] || en || 50.0 || 37.5 || 
|-
| 7182 || [[നൈക്ക് അപ്പാച്ചെ]] || en || 50.0 || 12.5 || 
|-
| 7183 || [[പകർച്ചവ്യാധികളുടെ പട്ടിക]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7184 || [[പരാന്തക ചോളൻ രണ്ടാമൻ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7185 || [[പള്ളിക്കത്തോട്]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7186 || [[പുട്ട മഹേഷ് കുമാർ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7187 || [[പെട്രസ് അപിയാനസ്]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7188 || [[പ്രാൺ നാഥ് ഥാപ്പർ]] || en || 50.0 || 9.1 || 
|-
| 7189 || [[ഫ്യുട്ടുന പ്ലേറ്റ്]] || it || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7190 || [[ബാരാമുള്ള ( ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7191 || [[ബീറ്റ കാനം വെനാറ്റിക്കോറം]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7192 || [[ബെർഗർ പെയിന്റ്സ്]] || en || 50.0 || 42.9 || 
|-
| 7193 || [[ബ്രഹ്മാസ്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7194 || [[ഭരണിക്കാവ് ശിവകുമാർ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7195 || [[മണവാളശ്ശേരി]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7196 || [[മന്ദാരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7197 || [[മസ്കോട്ട് ഹോട്ടൽ]] || en || 50.0 || 33.3 || 
|-
| 7198 || [[മാക് ഒഎസ് ബിഗ് സർ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7199 || [[മുചുകുന്ദ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7200 || [[മുസല്ല]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7201 || [[മുഹമ്മദ് സലിം]] || en || 50.0 || 10.0 || 
|-
| 7202 || [[മേച്ചിൽ സമ്മർദ്ദം]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7203 || [[മൊബൈൽ ഫോണുകളിൽ ചിത്രീകരിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7204 || [[റോബർട്ട് ഡിക്സൺ ക്രെയിൻ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7205 || [[ലണ്ടൻ]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7206 || [[ലേഖ കെ.സി.]] || en || 50.0 || 40.0 || 
|-
| 7207 || [[വശ്യമന്ത്രം]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7208 || [[വിശാഖപട്ടണം (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7209 || [[വേഗം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7210 || [[ശ്രീ അയ്യപ്പ കോളേജ്, ഇരമല്ലിക്കര]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7211 || [[ഷീന: ക്വീൻ ഓഫ് ദി ജംഗിൾ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7212 || [[സെൻട്രൽ എവിയൻ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] || en || 50.0 || 50.0 || 
|-
| 7213 || [[മാളവിക സരുക്കായ്]] || en || 49.9 || 41.6 || 
|-
| 7214 || [[ഫ്രേസർ സ്റ്റോഡാർട്ട്]] || en || 49.8 || 13.0 || 
|-
| 7215 || [[ഗൽതാജി]] || en || 49.7 || 50.3 || 
|-
| 7216 || [[കലേസിയോൺ]] || en || 49.7 || 50.3 || 
|-
| 7217 || [[ഷർമൺ ജാക്സൺ]] || en || 49.7 || 50.3 || 
|-
| 7218 || [[മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യാലിറ്റി]] || en || 49.6 || 50.4 || 
|-
| 7219 || [[ലിഡാർ (LIDAR) ഉപയോഗിച്ച് ഗതാഗത നിയമം നടപ്പാക്കൽ]] || en || 49.6 || 50.4 || 
|-
| 7220 || [[മെറ്റ്ഫോർമിൻ]] || en || 49.6 || 0.7 || 
|-
| 7221 || [[ജവഹർ പോയിന്റ്]] || en || 49.5 || 50.5 || 
|-
| 7222 || [[അശ്വിനി അക്കുഞ്ഞി]] || en || 49.5 || 33.1 || 
|-
| 7223 || [[ഗോവയിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] || en || 49.4 || 3.1 || 
|-
| 7224 || [[ഗൺപൗഡർ സാമ്രാജ്യങ്ങൾ]] || en || 49.3 || 50.7 || 
|-
| 7225 || [[ബൈറാൻ ഖാൻ]] || en || 49.3 || 50.7 || 
|-
| 7226 || [[ആലു നഹ്‌യാൻ]] || en || 49.3 || 50.7 || 
|-
| 7227 || [[നാഷണൽ ക്യാപിറ്റൽ റീജിയൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 49.3 || 50.7 || 
|-
| 7228 || [[കിഫായതുല്ലാഹ് ദഹ്ലവി]] || en || 49.3 || 50.7 || 
|-
| 7229 || [[സ്യൂഡോമയോപ്പിയ]] || en || 49.3 || 50.7 || 
|-
| 7230 || [[ജേണൽ ഓഫ് പെരിനാറ്റോളജി]] || en || 49.2 || 50.8 || 
|-
| 7231 || [[അന്ധേരി സ്പോർട്സ് കോംപ്ലക്സ്]] || en || 49.2 || 12.6 || 
|-
| 7232 || [[ഏഴാം രാത്രി]] || en || 49.2 || 50.8 || 
|-
| 7233 || [[ഹുയാൻ സാങ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 49.2 || 42.6 || 
|-
| 7234 || [[വെളിയത്തുനാട്]] || en || 49.1 || 50.9 || 
|-
| 7235 || [[സ്കാർലെറ്റ് ജൊഹാൻസൻ]] || en || 49.1 || 1.7 || 
|-
| 7236 || [[അഹ്‌മദ് സഈദ് ദഹ്‌ലവി]] || en || 49.1 || 50.9 || 
|-
| 7237 || [[എക്തര]] || en || 49.1 || 50.9 || 
|-
| 7238 || [[ഐഗെൻഗ്രൌ]] || en || 49.1 || 50.9 || 
|-
| 7239 || [[ആഗ്രഹം]] || en || 49.1 || 50.9 || 
|-
| 7240 || [[അന്ന ഗൺ]] || en || 49.1 || 25.7 || 
|-
| 7241 || [[കേരളത്തിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ]] || en || 49.0 || 51.0 || 
|-
| 7242 || [[എടവണ്ണ]] || en || 48.9 || 10.6 || 
|-
| 7243 || [[അൽ-വലീദ്   ഇബ്നു   ഉത്ബാ   ഇബ്ൻ   റാബിയ]] || en || 48.9 || 51.1 || 
|-
| 7244 || [[നടീനടന്മാരെ ആവശ്യമുണ്ട്]] || en || 48.9 || 51.1 || 
|-
| 7245 || [[ലാ സൂപ്പർബാ]] || en || 48.9 || 51.1 || 
|-
| 7246 || [[ഗോവിന്ദസ്വാമി]] || en || 48.8 || 39.0 || 
|-
| 7247 || [[അലീഷ്യ കീസ്]] || en || 48.8 || 0.0 || 
|-
| 7248 || [[സിഞ്ചിബർ]] || en || 48.8 || 13.7 || 
|-
| 7249 || [[അവതെലെ ബെ]] || en || 48.8 || 51.2 || 
|-
| 7250 || [[ഒമർ അഹ്‌മദ്]] || en || 48.7 || 51.3 || 
|-
| 7251 || [[ഒറ്റപ്പാലം തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 48.7 || 51.3 || 
|-
| 7252 || [[ശാലിനി ഭാരത്]] || en || 48.7 || 51.3 || 
|-
| 7253 || [[ഏജന്റ് വിനോദ് (2012 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 48.7 || 51.3 || 
|-
| 7254 || [[ഹാരി പോട്ടർ (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)]] || en || 48.7 || 51.3 || 
|-
| 7255 || [[നാസി ലെമാക്]] || en || 48.7 || 51.3 || 
|-
| 7256 || [[മാനിഹോട്ട്]] || en || 48.7 || 18.3 || 
|-
| 7257 || [[അൽ ദഹബി]] || en || 48.6 || 51.4 || 
|-
| 7258 || [[പോണ്ടിച്ചേരി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 48.6 || 51.4 || 
|-
| 7259 || [[അരുൾമിഗു സുബ്രഹ്മണ്യ സ്വാമി ക്ഷേത്രം, തിരുത്തണി]] || en || 48.5 || 51.5 || 
|-
| 7260 || [[പോൾ കലാനിധി]] || en || 48.5 || 52.0 || 
|-
| 7261 || [[ആൻഡി ഗാർഷ്യ]] || en || 48.4 || 20.7 || 
|-
| 7262 || [[ബോസുംത്വി തടാകം]] || en || 48.4 || 51.6 || 
|-
| 7263 || [[മക്കറാങ്ക]] || en || 48.3 || 49.2 || 
|-
| 7264 || [[ജർമ്മൻ ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.]] || en || 48.3 || 51.7 || 
|-
| 7265 || [[2025 തിരുവനന്തപുരം മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] || en || 48.2 || 51.8 || 
|-
| 7266 || [[മൈക്രൊഗ്രഫി]] || en || 48.2 || 51.8 || 
|-
| 7267 || [[ജനത ഗാരേജ്]] || en || 48.2 || 2.1 || 
|-
| 7268 || [[Sarojini Yogeswaran]] || en || 48.2 || 9.7 || 
|-
| 7269 || [[ഷോൺ മെൻഡസ്]] || en || 48.2 || 3.4 || 
|-
| 7270 || [[ബഹിമ രോഗം]] || en || 48.1 || 51.9 || 
|-
| 7271 || [[മന്നംകുഴി സ്റ്റേഡിയം]] || en || 48.1 || 51.9 || 
|-
| 7272 || [[ലിലാ ദേവി]] || en || 48.1 || 51.9 || 
|-
| 7273 || [[വി.കെ.എൻ. മേനോൻ ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 48.1 || 51.9 || 
|-
| 7274 || [[ആനുലസ് ഓഫ് സിൻ]] || en || 48.1 || 51.9 || 
|-
| 7275 || [[സോളാർ ഓർബിറ്റർ]] || en || 48.0 || 52.0 || 
|-
| 7276 || [[കാന്താരെല്ല]] || en || 47.9 || 52.1 || 
|-
| 7277 || [[അമ്മാർ ഇബ്നു യാസിർ]] || en || 47.9 || 2.7 || 
|-
| 7278 || [[മുണ്ടിഞ്ചിയേസീ]] || en || 47.9 || 41.1 || 
|-
| 7279 || [[അഷ്ടബന്ധം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 47.8 || 52.2 || 
|-
| 7280 || [[കിക്ക്ലീ]] || en || 47.8 || 52.2 || 
|-
| 7281 || [[കൊല്ലങ്കോട് തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 47.8 || 52.2 || 
|-
| 7282 || [[ഖഗാരിയ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 47.8 || 52.2 || 
|-
| 7283 || [[പതിനഞ്ചാം സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യം]] || en || 47.8 || 52.2 || 
|-
| 7284 || [[കന്നുകാലി, മൃഗ വിജ്ഞാന കോളേജ്, മണ്ണുത്തി]] || en || 47.7 || 52.3 || 
|-
| 7285 || [[കണ്ണിന്റെ പോസ്റ്റീരിയർ ചേമ്പർ]] || en || 47.7 || 52.3 || 
|-
| 7286 || [[സുബൈദ ഭായ്]] || en || 47.7 || 67.6 || 
|-
| 7287 || [[എൽ ഗോൾഫ് തടാകം]] || en || 47.6 || 52.4 || 
|-
| 7288 || [[ക്രിസ് കൊളംബസ് (ചലച്ചിത്രകാരൻ)]] || en || 47.6 || 52.4 || 
|-
| 7289 || [[മാറാത്തനാട്]] || en || 47.6 || 52.4 || 
|-
| 7290 || [[മൂലാധാര]] || en || 47.5 || 52.5 || 
|-
| 7291 || [[സസ്യങ്ങളുടെ ദ്രുതപ്രതികരണം]] || en || 47.5 || 56.3 || 
|-
| 7292 || [[വിയറ്റ്നാം കോളനി]] || en || 47.5 || 52.5 || 
|-
| 7293 || [[ബാപത്ല (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 47.4 || 52.6 || 
|-
| 7294 || [[രാമ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഹോസ്പിറ്റൽ &amp; റിസർച്ച് സെന്റർ, കാൺപൂർ]] || en || 47.4 || 52.6 || 
|-
| 7295 || [[തേവലക്കര]] || en || 47.3 || 26.4 || 
|-
| 7296 || [[തെന്നത്തൂർ]] || en || 47.3 || 52.7 || 
|-
| 7297 || [[നോസ്റ്റോക്ക്]] || en || 47.3 || 52.7 || 
|-
| 7298 || [[കൈറ സഗോർസ്കി]] || en || 47.3 || 52.7 || 
|-
| 7299 || [[ലിയോപോൾഡ് മാൻഡിക്]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7300 || [[News Corp]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7301 || [[പാർസ് പ്ലിക്കാറ്റ]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7302 || [[പ്രൈസ്ന]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7303 || [[ഷെയ്‌ക്ക് ദർവേഷ് സാഹേബ്]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7304 || [[ചിന്നക്കനാൽ]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7305 || [[തേവള്ളി]] || en || 47.2 || 29.6 || 
|-
| 7306 || [[ലിൻഡ ഹാമിൽട്ടൺ]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7307 || [[Natalia Vorozhbyt]] || en || 47.2 || 52.8 || 
|-
| 7308 || [[വിഷ്വൽ സ്നോ]] || en || 47.1 || 52.9 || 
|-
| 7309 || [[സിഡ് ഫീൽഡ്]] || en || 47.1 || 17.6 || 
|-
| 7310 || [[റ്റാബിപ്പൂച്ച]] || en || 47.1 || 52.9 || 
|-
| 7311 || [[ലോർഹോ എസ് പ്ഫോസെ]] || en || 47.1 || 52.9 || 
|-
| 7312 || [[ഡെയ്സി റിഡ്‍ലീ]] || en || 47.0 || 3.4 || 
|-
| 7313 || [[ഏട്ടക്കൂരി]] || en || 47.0 || 43.9 || 
|-
| 7314 || [[അശ്വിനി വൈഷ്ണവ്]] || en || 46.9 || 53.1 || 
|-
| 7315 || [[താറ എയർ വിമാനം 193]] || en || 46.9 || 16.0 || 
|-
| 7316 || [[റഹീം സ്റ്റെർലിങ്]] || en || 46.8 || 5.1 || 
|-
| 7317 || [[അരികേസരി മാരവർമൻ]] || en || 46.8 || 53.2 || 
|-
| 7318 || [[പെക്കിംഗ് യൂണിയൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 46.8 || 53.2 || 
|-
| 7319 || [[ഒലിവർ ഹാർട്ട് (എക്കണോമിസ്റ്റ്)]] || en || 46.8 || 45.7 || 
|-
| 7320 || [[ചാൾസ് കെ. കാവോ]] || en || 46.7 || 12.0 || 
|-
| 7321 || [[കോപ്പർ ഐ.യു.ഡി]] || en || 46.7 || 53.3 || 
|-
| 7322 || [[ഇസ്‌ലാം ന്യൂസീലൻഡിൽ]] || en || 46.7 || 20.0 || 
|-
| 7323 || [[ജ്യോതി ഹെഗ്ഡെ]] || en || 46.7 || 46.7 || 
|-
| 7324 || [[ജനറൽ ആറ്റോമിക്സ് എം.ക്യു-1 പ്രെഡേറ്റർ]] || en || 46.7 || 53.3 || 
|-
| 7325 || [[ഗോളുണ്ട എലി]] || en || 46.7 || 38.1 || 
|-
| 7326 || [[സാമൂഹിക സമത്വം]] || en || 46.6 || 53.4 || 
|-
| 7327 || [[അരുവിയന്മാർ]] || en || 46.6 || 19.9 || 
|-
| 7328 || [[ഷിബു തെക്കുംപുറം]] || en || 46.5 || 53.5 || 
|-
| 7329 || [[സെമാഫോർ (പ്രോഗ്രാമിങ്ങ്)]] || en || 46.5 || 53.5 || 
|-
| 7330 || [[മഞ്ഞക്കരു]] || en || 46.4 || 53.6 || 
|-
| 7331 || [[ശ്രീ ജയരാജചൂഢാമണി]] || en || 46.4 || 53.6 || 
|-
| 7332 || [[കോവിലകം]] || en || 46.3 || 53.7 || 
|-
| 7333 || [[ഭീമശങ്കർ വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 46.3 || 43.8 || 
|-
| 7334 || [[സ്റ്റാൻ‌ഹോപ്പ് ലെൻസ്]] || en || 46.3 || 53.7 || 
|-
| 7335 || [[ഓക്സിബുപ്രോകൈൻ]] || en || 46.2 || 53.8 || 
|-
| 7336 || [[ആർ രാജലക്ഷ്മി (ശാസ്ത്രഞ്ജ)]] || en || 46.2 || 46.2 || 
|-
| 7337 || [[ഉഛിപ്പുലി]] || en || 46.2 || 7.7 || 
|-
| 7338 || [[കുപ്‌വാര ജില്ല]] || en || 46.2 || 46.2 || 
|-
| 7339 || [[പ്രവീൺ സ്വാമി]] || en || 46.2 || 53.8 || 
|-
| 7340 || [[ബബിത കുമാരി]] || en || 46.1 || 4.2 || 
|-
| 7341 || [[മച്ഛലി (പെൺ കടുവ)]] || en || 46.0 || 0.0 || 
|-
| 7342 || [[മീലിയ]] || en || 46.0 || 14.5 || 
|-
| 7343 || [[അഹ്‌ലെ ഹദീഥ്]] || en || 46.0 || 54.0 || 
|-
| 7344 || [[വിശപ്പില്ലായ്മ]] || en || 45.9 || 54.1 || 
|-
| 7345 || [[ആനമല പാറത്തവള]] || en || 45.9 || 48.9 || 
|-
| 7346 || [[ഗൂഗിൾ അല്ലോ]] || en || 45.9 || 0.0 || 
|-
| 7347 || [[അമ്പലപ്പുഴ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 45.8 || 54.2 || 
|-
| 7348 || [[ജോജോ റാബിറ്റ്]] || en || 45.8 || 54.2 || 
|-
| 7349 || [[മൈക്ക് ക്രീഗർ]] || en || 45.8 || 54.2 || 
|-
| 7350 || [[ടീയാൻ]] || en || 45.8 || 35.3 || 
|-
| 7351 || [[ഭാവ്നഗർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 45.8 || 54.2 || 
|-
| 7352 || [[ജവാനും മുല്ലപ്പൂവും]] || en || 45.8 || 54.2 || 
|-
| 7353 || [[ബ്രിജ്ഗോപാൽ ഹർകിഷൻ ലോയ]] || en || 45.8 || 54.2 || 
|-
| 7354 || [[ലേഡി മാക്ബെത്ത് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 45.7 || 54.3 || 
|-
| 7355 || [[കാർബോണിൽ ഗ്രൂപ്പ്]] || en || 45.7 || 54.3 || 
|-
| 7356 || [[ലോക പൈതൃക ദിനം]] || en || 45.7 || 54.3 || 
|-
| 7357 || [[വാടകവീട്ടിലെ അതിഥി]] || en || 45.7 || 54.3 || 
|-
| 7358 || [[സമവ്യാപ്ത പ്രക്രിയ]] || en || 45.7 || 54.3 || 
|-
| 7359 || [[മുഹമ്മദ് യാക്കൂബ് നാനൗതവി]] || en || 45.7 || 54.3 || 
|-
| 7360 || [[സഫൂറ സർഗാർ]] || en || 45.7 || 54.3 || 
|-
| 7361 || [[Murtaza Hasan Chandpuri]] || en || 45.6 || 54.4 || 
|-
| 7362 || [[വെള്ളവാലൻ എലി]] || en || 45.6 || 32.6 || 
|-
| 7363 || [[ചെറി ദ്വീപ് (അന്റാർട്ടിക്ക)]] || en || 45.6 || 54.4 || 
|-
| 7364 || [[21st സെഞ്ചുറി ഫോക്സ്]] || en || 45.6 || 54.4 || 
|-
| 7365 || [[വെണ്മണി മഹൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] || en || 45.6 || 54.4 || 
|-
| 7366 || [[ഗുണ്ടൻ അനിവാരിതാചാരി]] || en || 45.5 || 54.5 || 
|-
| 7367 || [[ലക്ഷ്മി ചന്ദ്രവംശി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, പാലമു]] || en || 45.5 || 54.5 || 
|-
| 7368 || [[നോക്കുകൂലി]] || en || 45.5 || 54.5 || 
|-
| 7369 || [[ഉത്തണ്ഡ വേലായുധസ്വാമി കോവിൽ, ഊതിയൂർ]] || en || 45.5 || 54.5 || 
|-
| 7370 || [[ആശ അരവിന്ദ്]] || en || 45.5 || 40.9 || 
|-
| 7371 || [[ഗായത്രി അയ്യർ]] || en || 45.5 || 36.4 || 
|-
| 7372 || [[പി. രാമമൂർത്തി]] || en || 45.5 || 9.1 || 
|-
| 7373 || [[അക്കൊമഡേറ്റീവ് ഇൻഫെസിലിറ്റി]] || en || 45.4 || 54.6 || 
|-
| 7374 || [[ലെസ്ലി കരോൺ]] || en || 45.3 || 54.7 || 
|-
| 7375 || [[അജ്മാൻ സ്പെഷ്യാലിറ്റി ജനറൽ ആശുപത്രി]] || en || 45.3 || 54.7 || 
|-
| 7376 || [[Mohammad Al-Hasan Al-Dido]] || en || 45.3 || 54.7 || 
|-
| 7377 || [[ഇൻഫിനിറ്റ് സ്ക്രോളിംഗ്]] || en || 45.3 || 54.7 || 
|-
| 7378 || [[ക്യാപ്റ്റൻ സൗരഭ് കാലിയ]] || en || 45.3 || 54.7 || 
|-
| 7379 || [[ഫണ്ടസ് (കണ്ണ്)]] || en || 45.3 || 54.7 || 
|-
| 7380 || [[വാൽനട്ട്]] || en || 45.2 || 54.8 || 
|-
| 7381 || [[ആനന്ദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 45.2 || 54.8 || 
|-
| 7382 || [[Enzyme Commission number]] || en || 45.2 || 40.0 || 
|-
| 7383 || [[സാഹിബ് സിംഗ് വർമ്മ]] || en || 45.1 || 54.9 || 
|-
| 7384 || [[ഫൈല്ലാന്തസ്]] || en || 45.1 || 4.3 || 
|-
| 7385 || [[Aporosa]] || en || 45.1 || 54.9 || 
|-
| 7386 || [[ഡിയോഗോ ജോട്ട]] || en || 45.1 || 54.9 || 
|-
| 7387 || [[റെവല്യൂഷണറി മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 45.0 || 55.0 || 
|-
| 7388 || [[ഷിസുക ഗോസെൻ]] || en || 45.0 || 55.0 || 
|-
| 7389 || [[സ്റ്റെയിൻബർഗ് ക്യൂബേസ്]] || en || 44.9 || 55.1 || 
|-
| 7390 || [[കുന്നൻ അണ്ണാൻ]] || en || 44.9 || 32.9 || 
|-
| 7391 || [[മിസോറാമിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 44.8 || 55.2 || 
|-
| 7392 || [[രവീഷ് കുമാർ]] || en || 44.8 || 55.2 || 
|-
| 7393 || [[വെയ്ബാക്ക് മെഷീൻ]] || en || 44.8 || 6.7 || 
|-
| 7394 || [[കറുത്ത വരയുള്ള വാലാബി]] || en || 44.8 || 55.2 || 
|-
| 7395 || [[റാപ്പിഡ് റെസ്പോൺസ് ടീം (മെഡിസിൻ)]] || en || 44.8 || 55.2 || 
|-
| 7396 || [[മുക്കം മുസ്ലീം അനാഥാലയം (MAMO)]] || en || 44.8 || 55.2 || 
|-
| 7397 || [[മുസ്തഫ അസ്സിബാഇ]] || en || 44.7 || 55.3 || 
|-
| 7398 || [[ടൈഗർ ഹിൽ, കാർഗിൽ]] || en || 44.7 || 55.3 || 
|-
| 7399 || [[കത്തീറ്റർ]] || en || 44.7 || 55.3 || 
|-
| 7400 || [[എപ്പിസ്ലീറ]] || en || 44.7 || 55.3 || 
|-
| 7401 || [[ലോകേഷ് കനഗരാജ്]] || en || 44.6 || 55.4 || 
|-
| 7402 || [[തുവ്വൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 44.6 || 55.4 || 
|-
| 7403 || [[ഹിഫ്‌സുറഹ്‌മാൻ സിയോഹർവി]] || en || 44.5 || 55.5 || 
|-
| 7404 || [[അവിഷ്ക ഗുണവർദ്ധനെ]] || en || 44.5 || 55.5 || 
|-
| 7405 || [[പെർസ്പെക്ടീവ്സ് ഓൺ സെക്ഷ്വൽ ആൻഡ് റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് ഹെൽത്ത്]] || en || 44.5 || 55.5 || 
|-
| 7406 || [[Gouania microcarpa]] || ceb || 44.4 || 55.6 || 
|-
| 7407 || [[Ratsasan]] || en || 44.4 || 27.8 || 
|-
| 7408 || [[അന്ന കാതറീന വളയിൽ]] || en || 44.4 || 33.3 || 
|-
| 7409 || [[അലൈ ദർവാസ]] || en || 44.4 || 50.0 || 
|-
| 7410 || [[കലാഭവൻ അബി]] || en || 44.4 || 16.7 || 
|-
| 7411 || [[കെയ്റ്റി ബോമൻ]] || en || 44.4 || 44.4 || 
|-
| 7412 || [[ന്യൂക്ലിക്ക് ആസിഡ് ടെസ്റ്റ്]] || en || 44.4 || 55.6 || 
|-
| 7413 || [[മേലോരം]] || en || 44.4 || 55.6 || 
|-
| 7414 || [[റാപ്പിഡ് ആന്റിജൻ ടെസ്റ്റ്]] || en || 44.4 || 55.6 || 
|-
| 7415 || [[റാക്കോഫറസ് ടാരോയെൻസിസ്]] || en || 44.4 || 62.4 || 
|-
| 7416 || [[സോങ്കാർ-അലതാവു ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 44.4 || 55.6 || 
|-
| 7417 || [[ലിയൻ പെയ്ൻ]] || en || 44.4 || 0.0 || 
|-
| 7418 || [[പുനസ്സംയോജക ഡിഎൻഎ]] || en || 44.3 || 55.7 || 
|-
| 7419 || [[ദയാംഗ് ദ്വീപ്]] || en || 44.3 || 85.1 || 
|-
| 7420 || [[ബൗറിംഗ് &amp; ലേഡി കഴ്സൺ ഹോസ്പിറ്റൽസ്]] || en || 44.2 || 55.8 || 
|-
| 7421 || [[ലളിത ബാബർ]] || en || 44.1 || 0.1 || 
|-
| 7422 || [[നേസോഫാരിൻജിയൽ സ്വാബ്]] || en || 44.1 || 55.9 || 
|-
| 7423 || [[ശ്രീ സുബ്രഹ്മന്യ വിഗ്രഹം]] || en || 44.1 || 55.9 || 
|-
| 7424 || [[ഒസ്ബെക്കിയ]] || en || 44.1 || 71.1 || 
|-
| 7425 || [[വെർനലൈസേഷൻ]] || en || 44.1 || 55.9 || 
|-
| 7426 || [[റെയ്നർ വിസ്സ്]] || en || 44.1 || 38.4 || 
|-
| 7427 || [[എം.ആർ. പൂവമ്മ]] || en || 44.1 || 0.0 || 
|-
| 7428 || [[കാമ്പിയം]] || en || 44.0 || 56.0 || 
|-
| 7429 || [[ആർത്തർ ബി മക്ക്ഡൊനാൾഡ്]] || en || 44.0 || 45.1 || 
|-
| 7430 || [[ആലിഫാറ്റിക് സംയുക്തങ്ങൾ]] || en || 44.0 || 68.0 || 
|-
| 7431 || [[ഉൾമേസീ]] || en || 43.9 || 22.8 || 
|-
| 7432 || [[വിന്നിത്സ]] || en || 43.9 || 56.1 || 
|-
| 7433 || [[കർണാടകയിലെ ജില്ലകൾ]] || en || 43.9 || 34.8 || 
|-
| 7434 || [[നിസാമാബാദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 43.9 || 56.1 || 
|-
| 7435 || [[ഗണേഷ് ശങ്കർ വിദ്യാർത്ഥി]] || en || 43.8 || 56.2 || 
|-
| 7436 || [[ഫൗസിയ കൂഫി]] || en || 43.8 || 56.2 || 
|-
| 7437 || [[ചിറകില്ലാത്ത പ്രാണി]] || en || 43.8 || 69.0 || 
|-
| 7438 || [[പാസ്സിഫ്ലോറേസി]] || en || 43.8 || 68.1 || 
|-
| 7439 || [[എന്റെ മോഹങ്ങൾ പൂവണിഞ്ഞു]] || en || 43.8 || 56.2 || 
|-
| 7440 || [[ഗില്ലെർമോ ലാസോ]] || fr || 43.8 || 56.2 || 
|-
| 7441 || [[മുഹമ്മദൻ ആംഗ്ലോ-ഓറിയന്റൽ കോളേജ്]] || en || 43.7 || 56.3 || 
|-
| 7442 || [[ബാവാ പ്യാരാ ഗുഹകൾ]] || en || 43.7 || 56.3 || 
|-
| 7443 || [[കരൾ മാറ്റിവയ്ക്കൽ]] || en || 43.7 || 56.3 || 
|-
| 7444 || [[പിയർലൂജി കൊളീന]] || en || 43.6 || 56.4 || 
|-
| 7445 || [[ലാക്രിമൽ അപ്പാരറ്റസ്]] || en || 43.6 || 56.4 || 
|-
| 7446 || [[പുതുക്കാട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]] || en || 43.6 || 32.5 || 
|-
| 7447 || [[റോബർട്ട് ടെമ്പിൾട്ടൺ]] || en || 43.6 || 18.6 || 
|-
| 7448 || [[ലഹരി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 43.6 || 56.4 || 
|-
| 7449 || [[രാജ് ബീഗം]] || en || 43.5 || 43.2 || 
|-
| 7450 || [[അനു ഇമ്മാനുവേൽ]] || en || 43.5 || 21.1 || 
|-
| 7451 || [[ഓഫീസ് ഓഫ് ഹൈക്കമ്മീഷണർ ഫോർ ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ്]] || en || 43.5 || 56.5 || 
|-
| 7452 || [[ചർച്ച് മിഷൻ സൊസൈറ്റി]] || en || 43.5 || 8.7 || 
|-
| 7453 || [[റോഡുകളുടെയും കോണുകളുടെയും പാളി]] || en || 43.5 || 56.5 || 
|-
| 7454 || [[വിഷൻ ഡിസോർഡർ]] || en || 43.5 || 56.5 || 
|-
| 7455 || [[ശ്രീലക്ഷ്മി]] || en || 43.5 || 43.5 || 
|-
| 7456 || [[ലൂസി കളപ്പുരയ്ക്കൽ]] || en || 43.4 || 56.6 || 
|-
| 7457 || [[ലാക്രിമൽ ലേക്ക്]] || en || 43.4 || 56.6 || 
|-
| 7458 || [[കണ്ണിലെ ചുവപ്പ്]] || en || 43.4 || 56.6 || 
|-
| 7459 || [[സന്തോഷ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 43.4 || 56.6 || 
|-
| 7460 || [[ലോസ്വ]] || en || 43.4 || 56.6 || 
|-
| 7461 || [[Rebati Tripura]] || en || 43.3 || 56.7 || 
|-
| 7462 || [[ആഡം ലെവിൻ]] || en || 43.3 || 56.7 || 
|-
| 7463 || [[ദാവീദ് (മൈക്കലാഞ്ചലോ)]] || en || 43.3 || 56.7 || 
|-
| 7464 || [[ആമിർ ഇബ്നു അബീ അൽ-ബുക്കൈർ അൽ-ലൈസി]] || en || 43.2 || 56.8 || 
|-
| 7465 || [[രാഷ്ട്ര സന്ത് തുക്ദോജി റീജിയണൽ കാൻസർ ഹോസ്പിറ്റൽ &amp; റിസർച്ച് സെന്റർ]] || en || 43.2 || 56.8 || 
|-
| 7466 || [[മലമുത്തൻ തുമ്പികൾ]] || en || 43.2 || 46.5 || 
|-
| 7467 || [[എലുമലൈ]] || en || 43.2 || 38.2 || 
|-
| 7468 || [[സിക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 43.2 || 56.8 || 
|-
| 7469 || [[Abd al-Rahman ibn Abd Allah al-Ghafiqi]] || en || 43.2 || 56.8 || 
|-
| 7470 || [[Renuka Ravindran]] || en || 43.0 || 15.6 || 
|-
| 7471 || [[പോൾ ഡി ഷെയു]] || en || 43.0 || 57.0 || 
|-
| 7472 || [[ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിറ്റഴിക്കപ്പെട്ട റീമിക്സ് ആൽബങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 42.9 || 60.4 || 
|-
| 7473 || [[1/3]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7474 || [[1/6]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7475 || [[Aswathi Menon]] || en || 42.9 || 50.0 || 
|-
| 7476 || [[ഇസബെൽ ക്ലിഫ്റ്റൺ കൂക്സൺ]] || en || 42.9 || 50.0 || 
|-
| 7477 || [[എതിർപ്പുകൾ]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7478 || [[കാഥറീൻ ഇസവ്]] || en || 42.9 || 42.9 || 
|-
| 7479 || [[ജ്യൂസ് ജാക്കിംഗ്]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7480 || [[പെഡപ്പരുപുടി]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7481 || [[ഫിംഗർ (ഏകകം)]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7482 || [[ബെഗോണിയ കോക്കിനിയ]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7483 || [[മദ്രാസ് സ്റ്റാൻഡേർഡ്]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7484 || [[രാധാ ബാലകൃഷ്ണൻ]] || en || 42.9 || 42.9 || 
|-
| 7485 || [[രേണുക അരുൺ]] || en || 42.9 || 47.6 || 
|-
| 7486 || [[ശ്രീനിവാസൻ (ചലച്ചിത്രരംഗം)]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7487 || [[സിങ്ക് ക്ലോറേറ്റ്]] || en || 42.9 || 57.1 || 
|-
| 7488 || [[സുനു ലക്ഷ്മി]] || en || 42.9 || 21.4 || 
|-
| 7489 || [[ലെയ്‌ല അമെദ്‌ദാഹ്]] || en || 42.8 || 57.0 || 
|-
| 7490 || [[ഇന്റർനെറ്റ് ആർകൈവ്]] || en || 42.8 || 12.1 || 
|-
| 7491 || [[ഓട്ടോആന്റിബോഡി]] || en || 42.7 || 57.3 || 
|-
| 7492 || [[ആദില ഹാസിം]] || en || 42.7 || 57.3 || 
|-
| 7493 || [[രക്തപ്പകർച്ച]] || en || 42.7 || 57.3 || 
|-
| 7494 || [[വിവേക് രാമസ്വാമി]] || en || 42.7 || 57.3 || 
|-
| 7495 || [[ഡ്രേക്ക്]] || en || 42.7 || 0.3 || 
|-
| 7496 || [[മാൽവോയിഡീ]] || en || 42.7 || 10.3 || 
|-
| 7497 || [[ഓട്ടോളജി]] || en || 42.6 || 57.4 || 
|-
| 7498 || [[Wislow Island]] || en || 42.6 || 57.4 || 
|-
| 7499 || [[എച്ച്.എ.എൽ. പ്രചണ്ഡ്]] || en || 42.6 || 57.4 || 
|-
| 7500 || [[ഡയസ്‌കൊറിയ]] || en || 42.6 || 32.1 || 
|-
| 7501 || [[രംഗഭൂമി (യുദ്ധം)]] || en || 42.6 || 11.8 || 
|-
| 7502 || [[ഗുർഗാവ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 42.5 || 57.5 || 
|-
| 7503 || [[ബെഡോമിക്സാലസ്]] || en || 42.5 || 57.5 || 
|-
| 7504 || [[ഹൈ-ത്രൂപുട്ട് സ്ക്രീനിംഗ്]] || en || 42.5 || 57.5 || 
|-
| 7505 || [[നദ്‌വത്തുൽ ഉലമ]] || en || 42.4 || 57.6 || 
|-
| 7506 || [[കണ്ടശ്ശാംകടവ് ജലോത്സവം]] || en || 42.4 || 57.6 || 
|-
| 7507 || [[വിജു ഷാ]] || en || 42.4 || 57.6 || 
|-
| 7508 || [[എല്ലി ഗൗഡിങ്]] || en || 42.4 || 3.9 || 
|-
| 7509 || [[ആൻ റാസ്മുസ്സൻ]] || en || 42.3 || 57.7 || 
|-
| 7510 || [[വിജയലളിത]] || en || 42.3 || 19.2 || 
|-
| 7511 || [[മാത്യു മക്കോനഹെ]] || en || 42.2 || 57.8 || 
|-
| 7512 || [[മാൽവി പശു]] || en || 42.2 || 57.8 || 
|-
| 7513 || [[വാം-ഹോട്ട് ഇന്റർ ഗലാക്ടിക് മീഡിയം]] || en || 42.2 || 63.7 || 
|-
| 7514 || [[ക്രമപ്രതിഫലനം]] || en || 42.2 || 57.8 || 
|-
| 7515 || [[ഗോപാല ദാസൻ]] || en || 42.2 || 57.8 || 
|-
| 7516 || [[ഇന്ത്യയുടെ കാലാവസ്ഥ]] || en || 42.2 || 57.8 || 
|-
| 7517 || [[യാസ്‌മിൻ മുജാഹിദ്]] || en || 42.2 || 57.8 || 
|-
| 7518 || [[ബ്രാസ്സിക്ക]] || en || 42.1 || 22.8 || 
|-
| 7519 || [[2019 ബാലാകോട്ട് വ്യോമാക്രമണം]] || en || 42.1 || 2.6 || 
|-
| 7520 || [[ഇന്ദ്രാദേവി]] || en || 42.1 || 57.9 || 
|-
| 7521 || [[ടിക്മഗഢ് ജില്ല]] || en || 42.1 || 57.9 || 
|-
| 7522 || [[റോബർട്ട്സ്ഗഞ്ച് (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 42.1 || 0.0 || 
|-
| 7523 || [[കേഷ]] || en || 42.1 || 0.0 || 
|-
| 7524 || [[കോൺസ്റ്റിറ്റുവെന്റ് അസംബ്ലി ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 42.0 || 58.0 || 
|-
| 7525 || [[വിരിപാറ തടയണ]] || en || 42.0 || 58.0 || 
|-
| 7526 || [[സനാഉല്ലാഹ് അമൃത്സരി]] || en || 42.0 || 58.0 || 
|-
| 7527 || [[അരാവമുദൻ]] || en || 42.0 || 58.0 || 
|-
| 7528 || [[കോട്പ 2003]] || en || 42.0 || 58.0 || 
|-
| 7529 || [[അനന്തനാഗ് (ലോകസഭാ മണ്ഡലം).]] || en || 41.9 || 58.1 || 
|-
| 7530 || [[യുവ പുരസ്കാരം]] || en || 41.9 || 58.1 || 
|-
| 7531 || [[ഒപ്പിലിയേസീ]] || en || 41.9 || 20.2 || 
|-
| 7532 || [[ഖാലിദ് ഇബ്നു അൽ-ബുക്കൈർ]] || en || 41.9 || 58.1 || 
|-
| 7533 || [[ടോബ തടാകം]] || en || 41.8 || 15.2 || 
|-
| 7534 || [[പാൽത്തുമ്പികൾ]] || en || 41.8 || 25.4 || 
|-
| 7535 || [[ശ്രീരാമ ചന്ദ്ര ഭഞ്ജ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 41.8 || 58.2 || 
|-
| 7536 || [[പെറ്റ്യൂണിയ]] || en || 41.8 || 10.5 || 
|-
| 7537 || [[ചെറുചുണ്ടെലി]] || en || 41.8 || 23.9 || 
|-
| 7538 || [[ഇന്റർപ്രെറ്റർ ഓഫ് മാലഡീസ്]] || en || 41.7 || 58.3 || 
|-
| 7539 || [[INS ഖുക്രി (എഫ് 149)]] || en || 41.7 || 58.3 || 
|-
| 7540 || [[ഒന്നാംവട്ടം കണ്ടപ്പോൾ]] || en || 41.7 || 58.3 || 
|-
| 7541 || [[വസുന്ധര ദേവി]] || en || 41.7 || 58.3 || 
|-
| 7542 || [[Sometimes I Feel Like a Motherless Child]] || en || 41.7 || 50.0 || 
|-
| 7543 || [[അമൃത മീര വിജയൻ]] || en || 41.7 || 8.3 || 
|-
| 7544 || [[നിമിഷ സുരേഷ്]] || en || 41.7 || 25.0 || 
|-
| 7545 || [[ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ (1972-ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 41.7 || 25.0 || 
|-
| 7546 || [[ലെൻസ് (ജ്യാമിതി)]] || en || 41.6 || 58.4 || 
|-
| 7547 || [[യാക്കൂബ് മേമൻ]] || en || 41.6 || 3.1 || 
|-
| 7548 || [[ഭൗസാഹബ് മാരുതി തലേക്കറുടെ ശിരച്ഛേദം]] || en || 41.5 || 41.3 || 
|-
| 7549 || [[കോശാത്മഹത്യ]] || en || 41.5 || 58.5 || 
|-
| 7550 || [[അധിചക്രജം]] || en || 41.5 || 58.5 || 
|-
| 7551 || [[ഡിഫ്തീരിയ വാക്സിൻ]] || en || 41.4 || 14.9 || 
|-
| 7552 || [[അൽ സുനൻ അൽ സുഗ്റ]] || en || 41.4 || 58.6 || 
|-
| 7553 || [[അഖീൽ   ഇബ്നു   അൽ-ബുക്കയർ]] || en || 41.4 || 58.6 || 
|-
| 7554 || [[സർഗാലയ ആർട്സ് &amp; ക്രാഫ്റ്റ്സ് വില്ലേജ്]] || en || 41.4 || 58.6 || 
|-
| 7555 || [[ഡോ. സമ്പൂർണാനന്ദ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 41.3 || 58.7 || 
|-
| 7556 || [[Shaheen Bagh protests]] || en || 41.3 || 58.7 || 
|-
| 7557 || [[അഷ്‌റഫ് ഹംസ]] || en || 41.3 || 58.7 || 
|-
| 7558 || [[ബഹിരാകാശ നിരീക്ഷണാലയം]] || en || 41.3 || 58.7 || 
|-
| 7559 || [[സ്ലേറ്റ്]] || en || 41.3 || 22.8 || 
|-
| 7560 || [[UTC+07:00]] || en || 41.2 || 1.7 || 
|-
| 7561 || [[ഇൻഫ്ലുവെൻസ വാക്സിൻ]] || en || 41.2 || 2.8 || 
|-
| 7562 || [[കല്ലൻ കീരൻ]] || en || 41.2 || 58.8 || 
|-
| 7563 || [[ഇന്ത്യൻ മരപ്പല്ലി]] || en || 41.2 || 45.5 || 
|-
| 7564 || [[മോർട്ടെൻ ത്രാണെ ബ്രൂണിക്]] || en || 41.2 || 32.0 || 
|-
| 7565 || [[അലൂമിനിയം മോണോക്സൈഡ്]] || en || 41.2 || 58.8 || 
|-
| 7566 || [[ചണ്ഡിഗഡ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)]] || en || 41.2 || 58.8 || 
|-
| 7567 || [[പെസീസ]] || en || 41.2 || 58.8 || 
|-
| 7568 || [[പൈറല്ലാഹി]] || en || 41.2 || 5.9 || 
|-
| 7569 || [[മുഖങ്ങൾ]] || en || 41.2 || 58.8 || 
|-
| 7570 || [[ഓക്സാലിഡേൽസ്]] || en || 41.1 || 40.1 || 
|-
| 7571 || [[അബ്ഷെറോൺ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 41.1 || 58.9 || 
|-
| 7572 || [[ബീറ്റ് ഇറ്റ്]] || en || 41.0 || 0.0 || 
|-
| 7573 || [[ചാലക്കുടി തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 41.0 || 39.5 || 
|-
| 7574 || [[മെനിഞ്ചൊകോക്കൽ വാക്സിൻ]] || en || 41.0 || 3.5 || 
|-
| 7575 || [[എക്സ്റ്റേണൽ ലിമിറ്റിങ് മെംബ്രേൻ]] || en || 40.9 || 59.1 || 
|-
| 7576 || [[സ്മിത സബർവാൾ]] || en || 40.9 || 9.1 || 
|-
| 7577 || [[അസീസ് അൽ ഹസൻ ഘൗരി]] || en || 40.9 || 59.1 || 
|-
| 7578 || [[മുഖ്യധാരാനക്ഷത്രം]] || en || 40.8 || 59.2 || 
|-
| 7579 || [[പഞ്ചാരക്കൊല്ലി]] || en || 40.7 || 42.7 || 
|-
| 7580 || [[പർവീൺ തൽഹ]] || en || 40.7 || 44.4 || 
|-
| 7581 || [[റോബർട്ടോ ഫിർമിനോ]] || en || 40.7 || 59.3 || 
|-
| 7582 || [[റ്റെപ്പൽ]] || en || 40.7 || 59.3 || 
|-
| 7583 || [[ഇലാഗ്നേസീ]] || en || 40.6 || 43.7 || 
|-
| 7584 || [[ഹിജാബോഫോബിയ]] || en || 40.6 || 59.4 || 
|-
| 7585 || [[കുന്നൻ പാറാൻ]] || en || 40.6 || 44.0 || 
|-
| 7586 || [[ആർത്രോപോഡോളജി]] || en || 40.6 || 59.4 || 
|-
| 7587 || [[ഗജകേസരിയോഗം]] || en || 40.6 || 59.4 || 
|-
| 7588 || [[ബ്ലൂ ഒറിജിൻ]] || en || 40.6 || 59.4 || 
|-
| 7589 || [[എ എഫ് എം യൂസഫ് ഹൈദർ]] || en || 40.6 || 59.4 || 
|-
| 7590 || [[Cajanus goensis]] || ceb || 40.6 || 32.1 || 
|-
| 7591 || [[സിയാഉസ്സലാം]] || en || 40.6 || 59.4 || 
|-
| 7592 || [[സൗമ്യജിത്ത് ഘോഷ്]] || en || 40.6 || 0.2 || 
|-
| 7593 || [[ലിജിൻ ജോസ്]] || en || 40.6 || 36.6 || 
|-
| 7594 || [[വെണ്മണി വിഷ്ണു നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] || en || 40.5 || 59.5 || 
|-
| 7595 || [[തരാനെ അലിദൂസ്തി]] || en || 40.5 || 46.4 || 
|-
| 7596 || [[Bela Bhatia]] || en || 40.5 || 1.2 || 
|-
| 7597 || [[കോശി-ഷ്വാർസ്‌ അസമവാക്യം]] || en || 40.5 || 59.5 || 
|-
| 7598 || [[ഡി.ടി.എച്ച് ടി.വി]] || en || 40.5 || 2.8 || 
|-
| 7599 || [[ദ്വാരാവതി]] || en || 40.4 || 52.9 || 
|-
| 7600 || [[ഒഡോആർഡോ ബെക്കാരി]] || en || 40.4 || 43.1 || 
|-
| 7601 || [[ദ കോൺജൂറിങ്ങ്]] || en || 40.4 || 11.8 || 
|-
| 7602 || [[സിറേനിയ]] || en || 40.3 || 16.0 || 
|-
| 7603 || [[ജിരി ആൾട്ടോ]] || en || 40.3 || 59.7 || 
|-
| 7604 || [[ഇന്ത്യയുടെ തലസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 40.3 || 15.4 || 
|-
| 7605 || [[സാറ മുഹമ്മദ്]] || en || 40.3 || 59.7 || 
|-
| 7606 || [[വിസ് ഖലീഫ]] || en || 40.2 || 0.2 || 
|-
| 7607 || [[ഫ്രഞ്ച് മാരിഗോൾഡ്]] || en || 40.2 || 7.9 || 
|-
| 7608 || [[ലേക്ക് സെന്റാറം ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 40.2 || 59.8 || 
|-
| 7609 || [[ഐറിഡെക്ടമി]] || en || 40.2 || 59.8 || 
|-
| 7610 || [[നവ്സാരി ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 40.2 || 59.8 || 
|-
| 7611 || [[ചിക്കൻപോക്സ് വാക്സിൻ]] || en || 40.1 || 1.9 || 
|-
| 7612 || [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഗവൺമെൻ്റ് വുമൺ ആൻഡ് ചിൽഡ്രൻസ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 40.1 || 59.9 || 
|-
| 7613 || [[ഡയറക്ടറി ഓഫ് ഓപ്പൺ ആക്സസ് ജേ‍ർണൽസ്]] || en || 40.0 || 46.5 || 
|-
| 7614 || [[Ishaara Nair]] || en || 40.0 || 40.0 || 
|-
| 7615 || [[Petrea volubilis]] || es || 40.0 || 40.0 || 
|-
| 7616 || [[അട്ടനാറി]] || en || 40.0 || 20.0 || 
|-
| 7617 || [[ഓർക്കോൺ വാലി]] || en || 40.0 || 59.6 || 
|-
| 7618 || [[കൽകൂന്തൽ]] || en || 40.0 || 60.0 || 
|-
| 7619 || [[പ്രതിധ്വനി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 40.0 || 30.0 || 
|-
| 7620 || [[മംമ്ത ചന്ദ്രകാർ]] || en || 40.0 || 40.0 || 
|-
| 7621 || [[മാലിനി അവസ്തി]] || en || 40.0 || 40.0 || 
|-
| 7622 || [[മുഖം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 40.0 || 60.0 || 
|-
| 7623 || [[മുഹമ്മദ് മുസ്തഫ]] || en || 40.0 || 60.0 || 
|-
| 7624 || [[മെസ്റ്റിസോ]] || en || 40.0 || 60.0 || 
|-
| 7625 || [[രാംനാഥ് ഗോയങ്കെ അവാർഡുകൾ]] || en || 40.0 || 60.0 || 
|-
| 7626 || [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 40.0 || 60.0 || 
|-
| 7627 || [[സത്യവാണി മുത്തു]] || en || 40.0 || 55.0 || 
|-
| 7628 || [[കാൾ കൃസ്ത്യൻ മെസ്]] || en || 39.9 || 18.3 || 
|-
| 7629 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, നിസാമാബാദ്]] || en || 39.8 || 60.2 || 
|-
| 7630 || [[സ്ത്രീ ലൈംഗിക ഉത്തേജന വൈകല്യം]] || en || 39.8 || 60.2 || 
|-
| 7631 || [[ഓൾമുവീ]] || en || 39.8 || 15.7 || 
|-
| 7632 || [[ഒലിവിയേ ജിറൂഡ്]] || en || 39.7 || 2.3 || 
|-
| 7633 || [[Dieurostus dussumieri]] || en || 39.7 || 53.3 || 
|-
| 7634 || [[ഡാമിയൻ മാർലി]] || en || 39.7 || 0.0 || 
|-
| 7635 || [[കോഡി സിംപ്സൺ]] || en || 39.7 || 0.0 || 
|-
| 7636 || [[ഓപ്പൺബിബ്ലിയോ]] || en || 39.7 || 23.6 || 
|-
| 7637 || [[സോങ്ഘ]] || en || 39.6 || 11.0 || 
|-
| 7638 || [[നൈൽ ഡെൽറ്റ]] || en || 39.6 || 60.4 || 
|-
| 7639 || [[നഹീദ് ഹത്താർ]] || en || 39.6 || 31.0 || 
|-
| 7640 || [[സ്പൈറാംഗിൾ]] || en || 39.6 || 60.4 || 
|-
| 7641 || [[ജാൻങ്ങ്-ഇ-ആസാദി സ്മാരകം]] || en || 39.5 || 23.7 || 
|-
| 7642 || [[ജലപാളിപ്രവർത്തനം]] || en || 39.5 || 60.5 || 
|-
| 7643 || [[ജൈവമാലിന്യം]] || en || 39.5 || 60.5 || 
|-
| 7644 || [[അനശ്വര രാജൻ]] || en || 39.4 || 60.6 || 
|-
| 7645 || [[അപു ജോൺ ജോസഫ്]] || en || 39.4 || 60.6 || 
|-
| 7646 || [[ജമിനി നദി]] || en || 39.3 || 60.7 || 
|-
| 7647 || [[ഹോവാർഡ് ഗാർഡ്നർ]] || en || 39.3 || 8.2 || 
|-
| 7648 || [[അഹ്‌മദ് അൽ യാക്കൂബി (ചരിത്രകാരൻ)]] || en || 39.3 || 60.7 || 
|-
| 7649 || [[ജ്യോത്സ്ന മഹന്ത്]] || en || 39.3 || 60.7 || 
|-
| 7650 || [[റബീഅ് ഹസനി നദ്‌വി]] || en || 39.3 || 60.7 || 
|-
| 7651 || [[സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങൾ]] || en || 39.3 || 60.7 || 
|-
| 7652 || [[മൻസൂർ നുഅ്മാനി]] || en || 39.3 || 60.7 || 
|-
| 7653 || [[ടട്ടിൽ ധൂമകേതു]] || en || 39.1 || 20.6 || 
|-
| 7654 || [[സിതി നൂർ ജന്ന ജൊഹന്ദിനി]] || en || 39.1 || 60.9 || 
|-
| 7655 || [[സുഫ്‌യാൻ അൽ ഥൗരി]] || en || 39.1 || 60.9 || 
|-
| 7656 || [[മിർസിനേസ്സിയ]] || en || 39.1 || 48.0 || 
|-
| 7657 || [[സൂട്ടോപ്യ]] || en || 39.1 || 2.2 || 
|-
| 7658 || [[ഉമേദ റാം ബെനിവാൾ]] || en || 39.0 || 61.0 || 
|-
| 7659 || [[ബാബ ഫരീദ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 39.0 || 61.0 || 
|-
| 7660 || [[ബാബിലോണിയൻ നക്ഷത്ര കാറ്റലോഗ്]] || en || 39.0 || 61.0 || 
|-
| 7661 || [[സെയ്സ് ഗ്രന്ഥി]] || en || 39.0 || 61.0 || 
|-
| 7662 || [[ശ്രീ വെങ്കിടേശ്വര മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ]] || en || 39.0 || 61.0 || 
|-
| 7663 || [[ആഫ്രിക്കൻ മാരിഗോൾഡ്]] || en || 39.0 || 1.9 || 
|-
| 7664 || [[മഞ്ചു റെ]] || en || 38.9 || 21.5 || 
|-
| 7665 || [[ഡേവിഡ് (പേര്)]] || en || 38.9 || 61.1 || 
|-
| 7666 || [[ഡേവിഡ്‌ ഡോബ്രിക്ക്]] || en || 38.9 || 61.1 || 
|-
| 7667 || [[കർപൂരി ഠാക്കൂർ]] || en || 38.9 || 5.6 || 
|-
| 7668 || [[സതീഷ് രഞ്ജൻ ദാസ്]] || en || 38.9 || 11.1 || 
|-
| 7669 || [[സച്ചിൻ ബൻസാൽ]] || en || 38.8 || 7.2 || 
|-
| 7670 || [[ബബിൾസ് (ചിമ്പാൻസി)]] || en || 38.8 || 2.7 || 
|-
| 7671 || [[റിയോ 2]] || en || 38.8 || 1.9 || 
|-
| 7672 || [[റാണാ അയ്യൂബ്]] || en || 38.8 || 48.5 || 
|-
| 7673 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, മഹ്ബൂബ്നഗർ]] || en || 38.8 || 61.3 || 
|-
| 7674 || [[വലീദ് ഖാലിദി]] || en || 38.7 || 61.3 || 
|-
| 7675 || [[Utricularia aurea]] || en || 38.7 || 61.3 || 
|-
| 7676 || [[നഹപാന]] || en || 38.7 || 61.3 || 
|-
| 7677 || [[സൂറ]] || en || 38.7 || 61.3 || 
|-
| 7678 || [[ടൈഫോയ്ഡ് വാക്സിൻ]] || en || 38.7 || 9.2 || 
|-
| 7679 || [[കർവ ചൗത്ത്]] || en || 38.7 || 9.1 || 
|-
| 7680 || [[മാർട്ടിൻ ഫ്രീമാൻ]] || en || 38.6 || 26.9 || 
|-
| 7681 || [[സീറം (രക്തം)]] || en || 38.6 || 61.4 || 
|-
| 7682 || [[സിസാൽപീനിയ]] || en || 38.6 || 8.2 || 
|-
| 7683 || [[QRP പ്രവർത്തനം]] || en || 38.6 || 61.4 || 
|-
| 7684 || [[സ്വതന്ത്ര വിപണി]] || en || 38.5 || 61.5 || 
|-
| 7685 || [[ബി-ട്രീ]] || en || 38.5 || 61.5 || 
|-
| 7686 || [[ഡഫേദാർ]] || en || 38.5 || 61.5 || 
|-
| 7687 || [[ബ്രൂക്കേസിയ നാന]] || en || 38.5 || 61.5 || 
|-
| 7688 || [[മൂങ്ങാപ്പാറ]] || en || 38.5 || 61.5 || 
|-
| 7689 || [[മോണിക്ക മേയർ]] || en || 38.5 || 53.8 || 
|-
| 7690 || [[സേക്രഡ് ഹാർട്ട് ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, തലശ്ശേരി]] || en || 38.5 || 53.8 || 
|-
| 7691 || [[അന്നാബെൽ വാലിസ്]] || en || 38.4 || 8.1 || 
|-
| 7692 || [[ഹാൻഡ് (ഏകകം)]] || en || 38.4 || 61.6 || 
|-
| 7693 || [[Mangal Das Pakvasa]] || en || 38.3 || 39.8 || 
|-
| 7694 || [[ദി ആർട്ട് ഓഫ് കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രോഗ്രാംമിംഗ്]] || en || 38.3 || 10.4 || 
|-
| 7695 || [[പൊക്കിൾക്കൊടി]] || en || 38.3 || 61.7 || 
|-
| 7696 || [[Molluginaceae]] || en || 38.3 || 47.3 || 
|-
| 7697 || [[Ubud]] || en || 38.2 || 61.8 || 
|-
| 7698 || [[അദ്നാൻ]] || en || 38.2 || 2.6 || 
|-
| 7699 || [[മുംബൈ സിറ്റി എഫ് സി]] || en || 38.2 || 50.9 || 
|-
| 7700 || [[ഏഡിയ ആർക്ടിപെന്നിസ്]] || en || 38.2 || 61.8 || 
|-
| 7701 || [[വൾവാർ കാൻസർ]] || en || 38.2 || 61.8 || 
|-
| 7702 || [[അകാലി പ്രസ്ഥാനം]] || en || 38.1 || 61.9 || 
|-
| 7703 || [[അമോസ് ഓസ്]] || en || 38.1 || 9.7 || 
|-
| 7704 || [[പെട്രൊ ഫെർണാണ്ടോ]] || en || 38.1 || 29.8 || 
|-
| 7705 || [[William Harry Evans]] || en || 38.1 || 5.6 || 
|-
| 7706 || [[ക്ലാസ് ഡോജോ]] || en || 38.1 || 30.8 || 
|-
| 7707 || [[ഹനാൻ അൽ ഹുറൂബ്]] || en || 38.1 || 72.0 || 
|-
| 7708 || [[ഊർമ്മിള ഉണ്ണി]] || en || 38.1 || 4.8 || 
|-
| 7709 || [[തമിഴിസൈ സൗന്ദരരാജൻ]] || en || 38.1 || 52.4 || 
|-
| 7710 || [[ദിവ്യ പദ്മിനി]] || en || 38.1 || 33.3 || 
|-
| 7711 || [[മൈക്കൽ യങ്ങ്]] || en || 38.1 || 20.0 || 
|-
| 7712 || [[സന്ദീപ് ടൊമർ]] || en || 38.1 || 10.9 || 
|-
| 7713 || [[അനിസോമാസ്റ്റിയ]] || en || 38.0 || 62.0 || 
|-
| 7714 || [[കലാപ്രിയ]] || ta || 38.0 || 62.0 || 
|-
| 7715 || [[മനോജ് കുമാർ (ഗുസ്തിക്കാരൻ)]] || en || 38.0 || 4.6 || 
|-
| 7716 || [[വിക്ടോറിയ ആശുപത്രി (ബാംഗ്ലൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്)]] || en || 38.0 || 62.0 || 
|-
| 7717 || [[അവ്താർ സിംഗ്]] || en || 38.0 || 9.9 || 
|-
| 7718 || [[ചട്ടയും മുണ്ടും]] || en || 37.9 || 62.1 || 
|-
| 7719 || [[ഐറ്റേസീ]] || en || 37.9 || 11.4 || 
|-
| 7720 || [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി സ്മാരകം]] || en || 37.9 || 62.1 || 
|-
| 7721 || [[സ്ട്രൈക്നോസ് ടോക്സിഫെറ]] || en || 37.9 || 62.1 || 
|-
| 7722 || [[വഹ്ഷി ഇബ്നു ഹർബ്]] || en || 37.9 || 62.1 || 
|-
| 7723 || [[വൃത്താംശം]] || en || 37.9 || 62.1 || 
|-
| 7724 || [[സുരേശന്റെയും സുമലതയുടെയും ഹൃദയഹാരിയായ പ്രണയകഥ]] || en || 37.9 || 62.1 || 
|-
| 7725 || [[ജിയാനി ഇൻഫന്റിനോ]] || en || 37.8 || 14.2 || 
|-
| 7726 || [[എക്കോടൈപ്പ്]] || en || 37.8 || 62.2 || 
|-
| 7727 || [[ഇന്ത്യൻ 2 പൈസ നാണയം]] || en || 37.8 || 62.2 || 
|-
| 7728 || [[മൈക്കൽ സെൽസ്]] || en || 37.8 || 62.2 || 
|-
| 7729 || [[അസ്‌ട്രാഗാലസ്]] || en || 37.7 || 5.4 || 
|-
| 7730 || [[എസ് ജെ സൂര്യ]] || ta || 37.6 || 62.4 || 
|-
| 7731 || [[റിക്ഷാവണ്ടി]] || en || 37.6 || 16.5 || 
|-
| 7732 || [[നിഹാദ് അവദ്]] || en || 37.5 || 62.5 || 
|-
| 7733 || [[നീന വരക്കി]] || en || 37.5 || 12.5 || 
|-
| 7734 || [[ബാബ   (അലവിസം)]] || en || 37.5 || 62.5 || 
|-
| 7735 || [[റബേക്ക സന്തോഷ്]] || en || 37.5 || 37.5 || 
|-
| 7736 || [[വഖാൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 37.5 || 62.5 || 
|-
| 7737 || [[ഹൻസ ജീവ‌്‌രാജ് മെഹ്ത]] || en || 37.5 || 50.0 || 
|-
| 7738 || [[സിയാൽ, കപൂർത്തല]] || en || 37.4 || 48.3 || 
|-
| 7739 || [[ശാന്തകുമാരി]] || en || 37.4 || 62.6 || 
|-
| 7740 || [[താമ്പരം-തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്]] || en || 37.4 || 62.6 || 
|-
| 7741 || [[ഹോൾ ബ്ലഡ്]] || en || 37.4 || 62.6 || 
|-
| 7742 || [[സബ്സ്പെഷ്യാലിറ്റി]] || en || 37.3 || 62.7 || 
|-
| 7743 || [[വിനിഷ്യസും ടോമും]] || en || 37.3 || 20.6 || 
|-
| 7744 || [[പോൾ സംബോൾ]] || en || 37.3 || 62.7 || 
|-
| 7745 || [[അർട്ടുറോ വിദാൽ]] || en || 37.3 || 3.7 || 
|-
| 7746 || [[ഗംഗോത്രി ഭന്ദാരി]] || en || 37.3 || 64.6 || 
|-
| 7747 || [[സവിത ശാസ്ത്രി]] || en || 37.2 || 62.8 || 
|-
| 7748 || [[വെറിയർ എൽവിൻ]] || en || 37.2 || 19.5 || 
|-
| 7749 || [[ജാംനഗർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 37.2 || 62.8 || 
|-
| 7750 || [[കാതറിൻ വാട്ടർസ്റ്റൺ]] || en || 37.2 || 30.3 || 
|-
| 7751 || [[ബർദോലി ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 37.1 || 62.9 || 
|-
| 7752 || [[വിവേചനം]] || en || 37.1 || 62.9 || 
|-
| 7753 || [[ജനറൽ ദിനപത്രം]] || en || 37.1 || 28.0 || 
|-
| 7754 || [[മരിയൻ പ്രത്യക്ഷീകരണങ്ങൾ]] || en || 37.1 || 62.9 || 
|-
| 7755 || [[നാഗര (വാദ്യോപകരണം)]] || en || 37.1 || 62.9 || 
|-
| 7756 || [[പ്രഭാ ആത്രെ]] || en || 37.0 || 51.9 || 
|-
| 7757 || [[ഫാത്തിമ ഷാ]] || en || 37.0 || 63.0 || 
|-
| 7758 || [[മുഹമ്മദ് സഅദ് കാന്ധ്ലവി]] || en || 37.0 || 63.0 || 
|-
| 7759 || [[അർട്ടിക്കേസീ]] || en || 37.0 || 28.5 || 
|-
| 7760 || [[ഇറാസ് ലഖ്‌നൗ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 37.0 || 63.0 || 
|-
| 7761 || [[പുഞ്ജഫലം]] || en || 37.0 || 20.0 || 
|-
| 7762 || [[ശിശിരനിദ്ര]] || en || 36.9 || 1.7 || 
|-
| 7763 || [[മഹാരാഷ്ട്ര യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 36.9 || 63.1 || 
|-
| 7764 || [[കറ്റാലൻ പ്രാരംഭനീക്കം]] || en || 36.9 || 9.9 || 
|-
| 7765 || [[ജാലിയൻവാല ബാഗ്]] || en || 36.8 || 63.2 || 
|-
| 7766 || [[ഡെൽസി നൈനാൻ]] || en || 36.8 || 52.6 || 
|-
| 7767 || [[പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ]] || en || 36.8 || 36.8 || 
|-
| 7768 || [[തൂക്കുപാലം]] || en || 36.8 || 63.2 || 
|-
| 7769 || [[സർക്കാരി ഹിരിയ പ്രാഥമിക ശാലെ, കാസർഗോടു]] || en || 36.7 || 63.3 || 
|-
| 7770 || [[സ്റ്റീവ് കരെൽ]] || en || 36.7 || 63.3 || 
|-
| 7771 || [[കോൾഡ്പ്ലേ]] || en || 36.7 || 4.0 || 
|-
| 7772 || [[ജോൺ ക്രസിൻസ്‌കി]] || en || 36.7 || 63.3 || 
|-
| 7773 || [[ടെറിജിയം]] || en || 36.7 || 63.3 || 
|-
| 7774 || [[പ്രൊബോസിഡേ]] || en || 36.7 || 20.2 || 
|-
| 7775 || [[കർസൻ ദാസ് മുൾജി]] || en || 36.6 || 63.4 || 
|-
| 7776 || [[അനസ് ഇബ്ൻ മാലിക്]] || en || 36.6 || 63.4 || 
|-
| 7777 || [[പ്രധാൻ മന്ത്രി കൃഷി സിഞ്ചായ് യോജന]] || en || 36.6 || 63.4 || 
|-
| 7778 || [[കാരക്‌സ്]] || en || 36.5 || 3.1 || 
|-
| 7779 || [[മാസ് (മാൽദീവ് ഫിഷ്)]] || en || 36.5 || 63.5 || 
|-
| 7780 || [[ഗീതാഞ്ജലി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 36.5 || 63.5 || 
|-
| 7781 || [[സിറാജ് വഹ്ഹാജ്]] || en || 36.5 || 63.5 || 
|-
| 7782 || [[ജേസൺ ഡെറുലൊ]] || en || 36.5 || 0.0 || 
|-
| 7783 || [[സജൻ പ്രകാശ്]] || en || 36.5 || 22.4 || 
|-
| 7784 || [[മഹെഷ് ദത്താനി]] || en || 36.4 || 37.4 || 
|-
| 7785 || [[രേണുക യാദവ്]] || en || 36.4 || 64.9 || 
|-
| 7786 || [[PDF.js]] || en || 36.4 || 45.5 || 
|-
| 7787 || [[അയോർട്ടോ ഇലിയാക് ഒക്ലൂസീവ് ഡിസീസ്]] || en || 36.4 || 54.5 || 
|-
| 7788 || [[ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ് നെറ്റ്‌വർക്ക്]] || en || 36.4 || 63.6 || 
|-
| 7789 || [[യൂലിയ നചലോവ]] || en || 36.4 || 54.5 || 
|-
| 7790 || [[ലോസ് ഇൻകാസ്]] || en || 36.4 || 45.5 || 
|-
| 7791 || [[പോളിയോ വാക്സിൻ]] || en || 36.3 || 26.6 || 
|-
| 7792 || [[അജ്മാൻ (ഗോത്രം)]] || en || 36.3 || 63.7 || 
|-
| 7793 || [[ഷ്രെക്ക് ഫോറെവർ ആഫ്റ്റർ]] || en || 36.3 || 1.3 || 
|-
| 7794 || [[ഫാത്തിമ ബിൻത് അസദ്]] || en || 36.3 || 26.7 || 
|-
| 7795 || [[കപ്പാരേസീ]] || en || 36.3 || 7.1 || 
|-
| 7796 || [[ടിപ്പുവിന്റെ കരവാൾ]] || en || 36.3 || 16.3 || 
|-
| 7797 || [[അഞ്ചാംപനി വാക്സിൻ]] || en || 36.3 || 4.6 || 
|-
| 7798 || [[ടുല്ലിമോൺസ്ട്രം]] || en || 36.2 || 24.4 || 
|-
| 7799 || [[സായാഹ്നം]] || en || 36.2 || 13.9 || 
|-
| 7800 || [[കണ്ടങ്കരി]] || en || 36.2 || 63.8 || 
|-
| 7801 || [[കബാലി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 36.2 || 4.8 || 
|-
| 7802 || [[ഒരാൾപൊക്കം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 36.2 || 19.2 || 
|-
| 7803 || [[മദ്ധ്യേഷ്യയിലെ ബുദ്ധമതം]] || en || 36.2 || 63.8 || 
|-
| 7804 || [[ഓർക്കുക വല്ലപ്പോഴും]] || en || 36.1 || 63.9 || 
|-
| 7805 || [[സാജൻ (സംവിധായകൻ)]] || en || 36.1 || 63.9 || 
|-
| 7806 || [[റെബേക്ക ക്രംപ്ലർ]] || en || 36.1 || 21.3 || 
|-
| 7807 || [[സാൽവഡോറേസീ]] || en || 36.0 || 43.2 || 
|-
| 7808 || [[മീഡിയൻ ലീതൽ ഡോസ്]] || en || 36.0 || 38.8 || 
|-
| 7809 || [[ആർടെമി ബബിനോവ്]] || en || 36.0 || 64.0 || 
|-
| 7810 || [[ക്രൗറോസിസ് വൾവ]] || en || 36.0 || 64.0 || 
|-
| 7811 || [[നൈനാ ശർമ]] || en || 36.0 || 64.0 || 
|-
| 7812 || [[പി. എൻ. ഹക്സർ]] || en || 36.0 || 4.0 || 
|-
| 7813 || [[ഫോണി ചുഴലിക്കാറ്റ്]] || en || 36.0 || 48.0 || 
|-
| 7814 || [[ചക്ക പ്രഥമൻ]] || en || 35.9 || 64.1 || 
|-
| 7815 || [[ഓപ്പൺ ലൈബ്രറി]] || en || 35.9 || 23.3 || 
|-
| 7816 || [[സീൻ പോൾ]] || en || 35.9 || 0.2 || 
|-
| 7817 || [[ആക്സൽ റോസ്]] || en || 35.9 || 0.1 || 
|-
| 7818 || [[രിദ്ദ യുദ്ധങ്ങൾ]] || en || 35.9 || 64.1 || 
|-
| 7819 || [[ഡാലിയ മുജാഹിദ്]] || en || 35.8 || 64.2 || 
|-
| 7820 || [[കോഹ (Koha)]] || en || 35.8 || 6.1 || 
|-
| 7821 || [[പാങ്കോട്]] || en || 35.8 || 64.2 || 
|-
| 7822 || [[ആൻഡ്രോയ്ഡ് വെയർ]] || en || 35.8 || 5.3 || 
|-
| 7823 || [[പഡാസ് നദി]] || en || 35.8 || 64.2 || 
|-
| 7824 || [[അനാഗ്ര നദി]] || en || 35.7 || 33.0 || 
|-
| 7825 || [[H5P]] || en || 35.7 || 57.1 || 
|-
| 7826 || [[Pilea nummulariifolia]] || en || 35.7 || 64.3 || 
|-
| 7827 || [[സുന്ദരിമാരെ സൂക്ഷിക്കുക]] || en || 35.7 || 64.3 || 
|-
| 7828 || [[ബോറിഡേ]] || en || 35.7 || 63.9 || 
|-
| 7829 || [[Avarohana]] || en || 35.6 || 64.4 || 
|-
| 7830 || [[ഹഥ്റാസ് കൂട്ടബലാത്സംഗവും കൊലപാതകവും (2020)]] || en || 35.6 || 64.4 || 
|-
| 7831 || [[വിഷ്ണു ശർമ്മ (ഛായാഗ്രാഹകൻ)]] || en || 35.6 || 71.6 || 
|-
| 7832 || [[ഇബ്‌നുൽ ഫുറാത്]] || en || 35.6 || 64.4 || 
|-
| 7833 || [[മുതീഉർറഹ്മാൻ നിസാമി]] || en || 35.6 || 14.9 || 
|-
| 7834 || [[ആപ്പ് സ്റ്റോർ (ഐ.ഒ.എസ്.)]] || en || 35.6 || 1.7 || 
|-
| 7835 || [[ഫെന്റാനിൽ]] || en || 35.6 || 64.4 || 
|-
| 7836 || [[മിനി പമ്പ, മലപ്പുറം]] || en || 35.6 || 64.4 || 
|-
| 7837 || [[സ്‌പോട്ട്‌ലൈറ്റ്‌]] || en || 35.5 || 0.9 || 
|-
| 7838 || [[ഡേവിഡ് ആന്റിൻ]] || en || 35.5 || 9.7 || 
|-
| 7839 || [[ഡേവിഡ് ജെ തൗലോസ്]] || en || 35.5 || 49.2 || 
|-
| 7840 || [[കാസ്സിനി പ്രൊജക്ഷൻ]] || en || 35.5 || 64.5 || 
|-
| 7841 || [[കട്ട്സുക്കോ സറുഹാഷി]] || en || 35.5 || 65.9 || 
|-
| 7842 || [[സുനിൽ ഖിൽനാനി]] || en || 35.4 || 14.2 || 
|-
| 7843 || [[അൽ-വാലിദ്   ഇബ്നു   അൽ-വലീദ്]] || en || 35.4 || 64.6 || 
|-
| 7844 || [[മോണോസെക്ഷ്വാലിറ്റി]] || en || 35.4 || 64.6 || 
|-
| 7845 || [[സ്‌ട്രാറ്റജിക് പെട്രോളിയം റിസർവ് (ഇന്ത്യ)]] || en || 35.4 || 59.9 || 
|-
| 7846 || [[പിങ്ക് (ഗായിക)]] || en || 35.4 || 0.0 || 
|-
| 7847 || [[എഡിസ്വാൻ]] || en || 35.3 || 11.4 || 
|-
| 7848 || [[യെനിസി നദി]] || en || 35.3 || 23.3 || 
|-
| 7849 || [[എലേന അപ്രിലേവ]] || en || 35.3 || 58.8 || 
|-
| 7850 || [[കണ്ണൂർ ശ്രീലത]] || en || 35.3 || 35.3 || 
|-
| 7851 || [[സ്മാൾ മഗല്ലെനിക് ക്ലൗഡ്]] || en || 35.3 || 10.1 || 
|-
| 7852 || [[ഹെപറ്റൈറ്റിസ് ബി വാക്സിൻ]] || en || 35.2 || 3.2 || 
|-
| 7853 || [[അൽ ഉർവത്തുൽ വുഥ്ഖ]] || en || 35.2 || 64.8 || 
|-
| 7854 || [[തിയാഗോ അൽക്കാന്ററ]] || en || 35.1 || 64.9 || 
|-
| 7855 || [[ഫ്രാൻസസ് ഓൽധം കെസ്ലി]] || en || 35.1 || 40.5 || 
|-
| 7856 || [[മുഹമ്മദ് ഖാസിം നാനൗതവി]] || en || 35.1 || 64.9 || 
|-
| 7857 || [[Nadakkal]] || en || 35.1 || 64.9 || 
|-
| 7858 || [[റോസി സ്റ്റീഫൻസൺ-ഗുഡ്നൈറ്റ്]] || en || 35.1 || 64.9 || 
|-
| 7859 || [[ഖാലിദ് റഹ്മാൻ]] || en || 35.0 || 45.0 || 
|-
| 7860 || [[ഫ്രാൻസ്-സിറിയ യുദ്ധം (1920)]] || en || 35.0 || 65.0 || 
|-
| 7861 || [[ഹീലിയം -3]] || en || 35.0 || 65.0 || 
|-
| 7862 || [[ബിഗ്‌ഫൂട്ട്]] || en || 35.0 || 6.3 || 
|-
| 7863 || [[നിയൽ ഹൊറൻ]] || en || 34.9 || 0.9 || 
|-
| 7864 || [[സ്‌മോൾ സാറ്റലൈറ് വെഹിക്കിൾ]] || en || 34.9 || 65.1 || 
|-
| 7865 || [[പോൾ ബെയാറ്റി]] || en || 34.9 || 29.9 || 
|-
| 7866 || [[മോണ്ടിനിയേസി]] || en || 34.9 || 42.5 || 
|-
| 7867 || [[ഫിലിപ് ലുഡ്‌വിഗ് സ്റ്റേഷ്യസ് മുള്ളർ]] || en || 34.8 || 28.3 || 
|-
| 7868 || [[ലാമ്പ്റൈസ്]] || en || 34.8 || 65.2 || 
|-
| 7869 || [[കേരള ഫുട്ബോൾ ടീം]] || en || 34.8 || 65.2 || 
|-
| 7870 || [[മാർസീലിയ]] || en || 34.8 || 65.2 || 
|-
| 7871 || [[ബി.സി.ജി വാക്സിൻ]] || en || 34.8 || 4.4 || 
|-
| 7872 || [[ഏനാനല്ലൂർ]] || en || 34.7 || 65.3 || 
|-
| 7873 || [[സെലീൻ ഡിയോൺ]] || en || 34.7 || 0.1 || 
|-
| 7874 || [[ഖേതാ റാം]] || en || 34.6 || 48.0 || 
|-
| 7875 || [[അർഷദ് മദനി]] || en || 34.6 || 65.4 || 
|-
| 7876 || [[റൈനോവൈറസ്]] || en || 34.6 || 65.4 || 
|-
| 7877 || [[പിയേർസ് മോർഗൻ]] || en || 34.6 || 0.9 || 
|-
| 7878 || [[ജോളി ചിറയത്ത്]] || en || 34.6 || 65.4 || 
|-
| 7879 || [[നീലി-രവി]] || en || 34.5 || 65.5 || 
|-
| 7880 || [[പത്മതീർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 34.5 || 65.5 || 
|-
| 7881 || [[ആരക്കുഴ]] || en || 34.5 || 65.5 || 
|-
| 7882 || [[മനസ്സിൽ ഒരു മഞ്ഞുതുള്ളി]] || en || 34.5 || 65.5 || 
|-
| 7883 || [[ക്ലെറിഡേ]] || en || 34.5 || 8.2 || 
|-
| 7884 || [[വരിസെല്ല സോസ്റ്റർ]] || en || 34.5 || 9.4 || 
|-
| 7885 || [[ഗുർമീത് സിംഗ്]] || en || 34.4 || 13.2 || 
|-
| 7886 || [[ജൂലൈ 14 ന് നടന്ന ഇറാഖ് വിപ്ലവം]] || en || 34.4 || 65.6 || 
|-
| 7887 || [[അക്കാനിയേസീ]] || en || 34.3 || 41.2 || 
|-
| 7888 || [[Solanum trilobatum]] || en || 34.3 || 41.8 || 
|-
| 7889 || [[ഗുണ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] || en || 34.3 || 65.7 || 
|-
| 7890 || [[ജീൻ പിയറേ സോവേജ്]] || en || 34.2 || 60.2 || 
|-
| 7891 || [[ആയുഷ് മന്ത്രാലയം]] || en || 34.2 || 26.2 || 
|-
| 7892 || [[UTC−04:00]] || en || 34.2 || 57.9 || 
|-
| 7893 || [[ഹണ്ടർ ഗാതറർ]] || en || 34.2 || 65.8 || 
|-
| 7894 || [[Brucellosis vaccine]] || en || 34.1 || 65.9 || 
|-
| 7895 || [[Pooja Umashankar]] || en || 34.1 || 61.4 || 
|-
| 7896 || [[നടാലിയ ഡയർ]] || en || 34.1 || 58.8 || 
|-
| 7897 || [[അങ്കിത് ശർമ്മ (കായിക താരം)]] || en || 34.1 || 0.2 || 
|-
| 7898 || [[ജോണി ഗലെക്കി]] || en || 34.1 || 20.2 || 
|-
| 7899 || [[പി.എ. ഇബ്റാഹിം ഹാജി]] || en || 34.1 || 65.9 || 
|-
| 7900 || [[യൂറോപ്പിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന പരമാധികാര രാജ്യങ്ങളുടെയും ആശ്രിത പ്രദേശങ്ങളുടെയും പട്ടിക]] || en || 34.1 || 30.3 || 
|-
| 7901 || [[ബംഗ്ലാദേശ് റെയിൽവേ]] || en || 34.0 || 63.0 || 
|-
| 7902 || [[പുക്കിയോകൾ]] || en || 34.0 || 39.5 || 
|-
| 7903 || [[കാപ്രിഫോളിയെസീ]] || en || 34.0 || 20.2 || 
|-
| 7904 || [[പണ്ഡിറ്റ് ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 33.9 || 66.1 || 
|-
| 7905 || [[മലാഫിസിൻറ്]] || en || 33.9 || 2.4 || 
|-
| 7906 || [[ബി‌ബി‌സി അമേരിക്ക]] || en || 33.8 || 66.2 || 
|-
| 7907 || [[ല കാസ ദെ പാപ്പെൽ]] || en || 33.8 || 66.6 || 
|-
| 7908 || [[ഖിലാഫത്തും രാജവാഴ്ചയും (പുസ്തകം)]] || en || 33.8 || 66.2 || 
|-
| 7909 || [[ലോഹിതപ്പൂ]] || sv || 33.8 || 53.6 || 
|-
| 7910 || [[Doctor Who]] || de || 33.7 || 66.3 || 
|-
| 7911 || [[അഹ്‌മദ് സകീ യമാനി]] || en || 33.7 || 66.3 || 
|-
| 7912 || [[എലിസബെറ്റ ഡാമി]] || en || 33.7 || 64.2 || 
|-
| 7913 || [[മനസ്സിന്റെ തീർത്ഥ യാത്ര]] || en || 33.7 || 66.3 || 
|-
| 7914 || [[ഗോവയിലെ മുസ് ലിങ്ങൾ]] || en || 33.6 || 5.7 || 
|-
| 7915 || [[ലോറേൽസ്]] || en || 33.6 || 8.0 || 
|-
| 7916 || [[മർലാബ്സ് ഇൻകോര്പറേഷൻ]] || en || 33.6 || 12.3 || 
|-
| 7917 || [[സെറിബ്രൽ പാൾസി]] || en || 33.6 || 66.4 || 
|-
| 7918 || [[Peterson's algorithm]] || en || 33.5 || 66.5 || 
|-
| 7919 || [[അനാക്കാർഡിയം]] || en || 33.4 || 64.4 || 
|-
| 7920 || [[ഐസ്ലിംഗ് ഫ്രാൻസിയോസി]] || en || 33.4 || 40.4 || 
|-
| 7921 || [[ടോം ക്രൂയ്‌സ്]] || en || 33.3 || 0.6 || 
|-
| 7922 || [[ആലിസ് വോക്കർ]] || en || 33.3 || 22.2 || 
|-
| 7923 || [[അഞ്ജും മൗഡ്ഗിൽ]] || en || 33.3 || 58.3 || 
|-
| 7924 || [[ആനി ദിവ്യ]] || en || 33.3 || 55.6 || 
|-
| 7925 || [[കല്യാണി മേനോൻ]] || en || 33.3 || 58.3 || 
|-
| 7926 || [[കാളിദാസ ലനാറ്റ]] || en || 33.3 || 33.3 || 
|-
| 7927 || [[കുസ്ലിപൂർ]] || en || 33.3 || 33.3 || 
|-
| 7928 || [[ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം]] || en || 33.3 || 5.6 || 
|-
| 7929 || [[മാപ്പുസാക്ഷി  (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 33.3 || 25.0 || 
|-
| 7930 || [[മേഘന നായർ]] || en || 33.3 || 13.3 || 
|-
| 7931 || [[യോഗമുള്ളവൾ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 33.3 || 25.0 || 
|-
| 7932 || [[വിമോചനസമരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 33.3 || 25.0 || 
|-
| 7933 || [[സി.ബി. ഗീത]] || en || 33.3 || 40.0 || 
|-
| 7934 || [[സീമ ജി നായർ]] || en || 33.3 || 52.4 || 
|-
| 7935 || [[Dicliptera paniculata]] || ceb || 33.3 || 66.7 || 
|-
| 7936 || [[ഇസ്‌ലാം ഓൺലൈൻ]] || en || 33.3 || 66.7 || 
|-
| 7937 || [[ഊരക്കാട്]] || en || 33.3 || 66.7 || 
|-
| 7938 || [[ഏലം റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ, പാമ്പാടുപാറ]] || en || 33.3 || 66.7 || 
|-
| 7939 || [[ഏലക്ക]] || en || 33.3 || 66.7 || 
|-
| 7940 || [[സീനത്തുന്നിസ]] || en || 33.3 || 66.7 || 
|-
| 7941 || [[വിക്ടോറിയ മെമ്മോറിയൽ, കൊൽക്കത്ത]] || en || 33.3 || 12.6 || 
|-
| 7942 || [[സ്റ്റാഗ് വണ്ടുകൾ]] || en || 33.3 || 10.3 || 
|-
| 7943 || [[ദുബ്‌ന]] || en || 33.2 || 34.9 || 
|-
| 7944 || [[ഡേവിഡ് ക്രാതോൾ]] || en || 33.1 || 61.2 || 
|-
| 7945 || [[അസ്മ ബിൻത് അബു ബക്കർ]] || en || 33.1 || 26.4 || 
|-
| 7946 || [[ജ്ഞാനക്കൂത്തൻ]] || en || 33.1 || 47.1 || 
|-
| 7947 || [[ഫോർട്ട് ഹെയർ സർവ്വകലാശാല]] || en || 33.1 || 8.2 || 
|-
| 7948 || [[എം എം മണി]] || en || 33.0 || 72.1 || 
|-
| 7949 || [[വില്ലൻ ചുമ വാക്സിൻ]] || en || 33.0 || 5.2 || 
|-
| 7950 || [[മീനടം]] || en || 33.0 || 67.0 || 
|-
| 7951 || [[നെവർലാന്റ് റാഞ്ച്]] || en || 32.9 || 4.5 || 
|-
| 7952 || [[സീമ അന്റിൽ]] || en || 32.9 || 24.8 || 
|-
| 7953 || [[അക്കു യാദവ്]] || en || 32.9 || 38.2 || 
|-
| 7954 || [[അരെംപുടി]] || en || 32.8 || 67.2 || 
|-
| 7955 || [[സികാർ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 32.8 || 67.2 || 
|-
| 7956 || [[ജപ്പാൻ മസ്തിഷ്ക ജ്വര പ്രതിരോധമരുന്ന്]] || en || 32.8 || 72.2 || 
|-
| 7957 || [[അൽ മുത്തഖി അൽ ഹിന്ദി]] || en || 32.8 || 67.2 || 
|-
| 7958 || [[ഹൈ-ടെക് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, റൂർക്കല]] || en || 32.8 || 67.2 || 
|-
| 7959 || [[ജീവലക്ഷണങ്ങൾ]] || en || 32.7 || 14.3 || 
|-
| 7960 || [[Priscilla Susan Bury]] || en || 32.7 || 51.6 || 
|-
| 7961 || [[ദം പുഖ്ത്]] || en || 32.7 || 67.3 || 
|-
| 7962 || [[ബ്രേവ് (2012 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 32.7 || 13.7 || 
|-
| 7963 || [[കാരിക്കേസീ]] || en || 32.6 || 68.6 || 
|-
| 7964 || [[ചെൻജിയാങ് കൗണ്ടി]] || en || 32.6 || 25.9 || 
|-
| 7965 || [[നരേന്ദ്രൻ കമ്മീഷൻ]] || en || 32.6 || 67.4 || 
|-
| 7966 || [[നെസ്ലെ]] || en || 32.6 || 67.4 || 
|-
| 7967 || [[ഡിസ്പേസ്]] || en || 32.6 || 37.6 || 
|-
| 7968 || [[ഷാസിസ്]] || en || 32.6 || 67.4 || 
|-
| 7969 || [[പാച്ചുവും അത്ഭുത വിളക്കും]] || en || 32.5 || 67.5 || 
|-
| 7970 || [[സിമ്പ്ലിഫറോൺ]] || en || 32.5 || 67.5 || 
|-
| 7971 || [[കൗൺസിൽ ഓൺ അമേരിക്കൻ-ഇസ്‌ലാമിക് റിലേഷൻസ് (CAIR)]] || en || 32.4 || 67.6 || 
|-
| 7972 || [[നാലാം ബുദ്ധമതസമിതി]] || en || 32.4 || 67.6 || 
|-
| 7973 || [[പബ്മെഡ്]] || en || 32.4 || 12.4 || 
|-
| 7974 || [[ഹീന സിദ്ദു]] || en || 32.4 || 8.0 || 
|-
| 7975 || [[അമരീന്ദർ സിംഗ് രാജ വാറിംഗ്]] || en || 32.3 || 45.6 || 
|-
| 7976 || [[ആഇശ ബിൻത് തൽഹ]] || en || 32.3 || 67.7 || 
|-
| 7977 || [[എൽ കൊണ്ടൊർ പാസ (പാട്ട്)]] || en || 32.3 || 48.4 || 
|-
| 7978 || [[ആൻഡ്രോയ്ഡ് സ്റ്റുഡിയോ]] || en || 32.3 || 40.2 || 
|-
| 7979 || [[കണ്ണിന്റെ പരിക്ക്]] || en || 32.2 || 67.8 || 
|-
| 7980 || [[മാതൃദിനം]] || en || 32.2 || 1.2 || 
|-
| 7981 || [[ബി.വി. അബ്ദുല്ലക്കോയ]] || en || 32.1 || 67.9 || 
|-
| 7982 || [[2016 - ലെ ജെ.എൻ .യു രാജ്യദ്രോഹ വിവാദം]] || en || 32.0 || 5.3 || 
|-
| 7983 || [[വരുമായിൻ നിറം സിവപ്പ്]] || en || 32.0 || 68.0 || 
|-
| 7984 || [[ഹേയ് ജൂഡ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 32.0 || 68.0 || 
|-
| 7985 || [[നിഴൽയുദ്ധം]] || en || 32.0 || 68.0 || 
|-
| 7986 || [[വിഴുതി]] || en || 32.0 || 32.5 || 
|-
| 7987 || [[ആയിഷ (ചലചിത്രം)]] || en || 32.0 || 68.0 || 
|-
| 7988 || [[അൻവർഷാ കശ്മീരി]] || en || 31.9 || 68.1 || 
|-
| 7989 || [[അന്താരാഷ്ട്ര വന്യജീവി ചലച്ചിത്രോത്സവം]] || en || 31.9 || 49.2 || 
|-
| 7990 || [[കൊല്ലം പരപ്പ്]] || en || 31.9 || 68.1 || 
|-
| 7991 || [[എൽ.കെ.ജി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 31.8 || 59.1 || 
|-
| 7992 || [[നക്ഷത്രരൂപീകരണം]] || en || 31.8 || 68.2 || 
|-
| 7993 || [[നാന അസ്മാഅ്]] || en || 31.8 || 68.2 || 
|-
| 7994 || [[ഫാത്വിമ ബിൻത് മുൻദിർ]] || en || 31.8 || 68.2 || 
|-
| 7995 || [[ഫീൽഡ്-ഇഫക്റ്റ് ട്രാൻസിസ്റ്റർ]] || en || 31.8 || 68.2 || 
|-
| 7996 || [[മലയിടംതുരുത്ത്]] || en || 31.8 || 68.2 || 
|-
| 7997 || [[മാർലെൻ ഡുമാസ്]] || en || 31.8 || 50.0 || 
|-
| 7998 || [[കോസ്മോസ് (ചെടി)]] || en || 31.8 || 4.1 || 
|-
| 7999 || [[ഭൂകമ്പം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 31.8 || 68.2 || 
|-
| 8000 || [[സിയറ]] || en || 31.8 || 0.0 || 
|}</text>
      <sha1>qerm3i3bafb9swuqtqa8i6jyt6v734n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/5</title>
    <ns>2</ns>
    <id>669754</id>
    <revision>
      <id>4652471</id>
      <timestamp>2026-08-02T09:15:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>CX ലേഖനങ്ങളുടെ മുഴുവൻ പട്ടിക — യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം അനുസരിച്ച്, ഭാഗം 5</comment>
      <origin>4652471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="180499" sha1="h0s2bui8z2lbrgxod2lu54veps8pvm7" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മുഴുവൻ ലേഖനപ്പട്ടികയുടെ ഭാഗം 5/7 (ക്രമം 8001–10000). യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ ക്രമത്തിൽ. സൂചിക: [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക]]}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമം !! ലേഖനം !! ഉറവിട ഭാഷ !! യന്ത്രപരിഭാഷ % !! മനുഷ്യതിരുത്തൽ % !! പൈലറ്റിൽ തിരുത്തിയോ
|-
| 8001 || [[അമുദൻ]] || en || 31.8 || 73.0 || 
|-
| 8002 || [[പുള്ളി നെല്ലിക്കോഴി]] || en || 31.8 || 39.2 || 
|-
| 8003 || [[മഖാൻലാൽ ചതുർവേദി]] || en || 31.7 || 46.3 || 
|-
| 8004 || [[UTC+07:20]] || en || 31.7 || 46.0 || 
|-
| 8005 || [[ലെന്റിബുലറിയേസീ]] || en || 31.7 || 75.2 || 
|-
| 8006 || [[ജയന്തോ നാഥ് ചൗധുരി]] || en || 31.7 || 7.3 || 
|-
| 8007 || [[അഹമ്മദ് ഹുസൈൻ, മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ]] || en || 31.7 || 52.6 || 
|-
| 8008 || [[ക്ലൂസിയേസീ]] || en || 31.7 || 45.1 || 
|-
| 8009 || [[സ്നൂപ് ഡോഗ്]] || en || 31.7 || 0.0 || 
|-
| 8010 || [[ആരോൺ പോൾ]] || en || 31.6 || 35.4 || 
|-
| 8011 || [[അൽ ത്വബ്റാനി]] || en || 31.6 || 68.4 || 
|-
| 8012 || [[സുപ്രിയ ഗുപ്ത മോഹിലെ]] || en || 31.6 || 68.4 || 
|-
| 8013 || [[പല്ലൂർ]] || en || 31.6 || 41.4 || 
|-
| 8014 || [[കല്ലൻഗുട്ട്]] || en || 31.6 || 10.5 || 
|-
| 8015 || [[കേരള മ്യൂസിയം]] || en || 31.6 || 47.4 || 
|-
| 8016 || [[പൂങ്കോതൈ ആലടി അരുണ]] || en || 31.6 || 52.6 || 
|-
| 8017 || [[ലിക്വിഡ് പ്രൊപൽഷൻ സിസ്റ്റംസ് സെന്റർ]] || en || 31.6 || 63.2 || 
|-
| 8018 || [[ശൂദ്രകൻ]] || en || 31.6 || 26.0 || 
|-
| 8019 || [[ഗണപതി വിഘ്നേഷ്]] || en || 31.5 || 68.5 || 
|-
| 8020 || [[Kevin Mitnick]] || en || 31.5 || 4.4 || 
|-
| 8021 || [[ഫാരൽ വില്യംസ്]] || en || 31.5 || 0.0 || 
|-
| 8022 || [[വറവിടൽ]] || en || 31.5 || 68.5 || 
|-
| 8023 || [[സുനൻ ഇബ്‌നു മാജ]] || en || 31.5 || 68.5 || 
|-
| 8024 || [[ഉട്താ പഞ്ചാബ്]] || en || 31.5 || 4.3 || 
|-
| 8025 || [[എന്റോപ്റ്റിക് ഫിനോമിന]] || en || 31.5 || 68.5 || 
|-
| 8026 || [[മാർട്ടിൻ ഷോർട്ട്]] || en || 31.5 || 6.3 || 
|-
| 8027 || [[പേവിഷ പ്രതിരോധ മരുന്ന്]] || en || 31.5 || 6.1 || 
|-
| 8028 || [[സൈമൺ ക്വാർട്ടർമാൻ]] || en || 31.5 || 68.5 || 
|-
| 8029 || [[സൈമൺ ഹെർബർഗ്]] || en || 31.5 || 29.1 || 
|-
| 8030 || [[ദുത്തീ ചന്ദ്‌]] || en || 31.4 || 9.9 || 
|-
| 8031 || [[ജ്യോതിമണി]] || en || 31.4 || 62.9 || 
|-
| 8032 || [[മൗലിനോങ്]] || en || 31.4 || 68.6 || 
|-
| 8033 || [[മുആവാസ്   ഇബ്നു   അംർ]] || en || 31.4 || 68.6 || 
|-
| 8034 || [[മൈക്കൽ ജാക്സൺ വീഡിയോ വാൻഗ്വാർഡ് പുരസ്കാരം]] || en || 31.4 || 67.8 || 
|-
| 8035 || [[മാരിയ ഉൽഫ]] || en || 31.3 || 68.7 || 
|-
| 8036 || [[റോയൽ സൗദി എയർഫോഴ്സ് മ്യൂസിയം]] || en || 31.3 || 68.7 || 
|-
| 8037 || [[മിർസ മസ്റൂർ  അഹമദ്]] || en || 31.3 || 12.5 || 
|-
| 8038 || [[Anju Aravind]] || en || 31.2 || 25.0 || 
|-
| 8039 || [[അവ്നിത ബിർ]] || en || 31.2 || 37.5 || 
|-
| 8040 || [[ഇമാൻ ചക്രബർത്തി]] || en || 31.2 || 56.2 || 
|-
| 8041 || [[മൈക്രോസ്റ്റേഷൻ]] || en || 31.2 || 68.8 || 
|-
| 8042 || [[സ്യൂഡെറാന്തമം ക്രെനുലാറ്റം]] || en || 31.2 || 68.8 || 
|-
| 8043 || [[രവിദാസ്]] || en || 31.2 || 14.5 || 
|-
| 8044 || [[നമിത ടോപ്പോ]] || en || 31.2 || 22.5 || 
|-
| 8045 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, സംഗറെഡ്ഡി]] || en || 31.2 || 68.8 || 
|-
| 8046 || [[ഹിന്ദു അൺഡിവൈഡഡ് ഫാമിലി]] || en || 31.2 || 68.8 || 
|-
| 8047 || [[2016 ഉറി ഭീകരാക്രമണം]] || en || 31.1 || 3.1 || 
|-
| 8048 || [[ഒലോഫ് സ്വാട്‌സ്]] || en || 31.1 || 37.9 || 
|-
| 8049 || [[തിരുവഞ്ചേരി കാവ്]] || en || 31.1 || 68.9 || 
|-
| 8050 || [[ബാതിൻഡ]] || en || 31.1 || 42.2 || 
|-
| 8051 || [[ചെയിൻ സിംഗ്]] || en || 31.0 || 32.6 || 
|-
| 8052 || [[ആബേൽ 2142]] || en || 31.0 || 69.0 || 
|-
| 8053 || [[സാഷാ തിരുപ്പതി]] || en || 31.0 || 65.5 || 
|-
| 8054 || [[നീർ മുത്തന്മാർ]] || en || 31.0 || 19.3 || 
|-
| 8055 || [[പെല്ലിയോണിയ റെപ്പെൻസ്]] || en || 31.0 || 69.0 || 
|-
| 8056 || [[സ്റ്റിംങ്ങ്]] || en || 30.9 || 0.6 || 
|-
| 8057 || [[ജെറോണിമൊ സ്റ്റിൽട്ടൺ]] || en || 30.9 || 35.6 || 
|-
| 8058 || [[Anax indicus]] || en || 30.9 || 56.3 || 
|-
| 8059 || [[ക്രിസ് മാർട്ടിൻ]] || en || 30.8 || 0.0 || 
|-
| 8060 || [[ദുർഗ്ഗാ ഘോട്ടെ]] || en || 30.8 || 29.5 || 
|-
| 8061 || [[Rhaphidophora pertusa]] || ceb || 30.8 || 69.2 || 
|-
| 8062 || [[തോട്ടുമുക്കം]] || en || 30.8 || 38.5 || 
|-
| 8063 || [[മെസ്സിയർ 49]] || en || 30.8 || 53.8 || 
|-
| 8064 || [[രാത്രിവണ്ടി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 30.8 || 23.1 || 
|-
| 8065 || [[സിമ്പിൾ ഡെസ്ക്ടോപ്പ് ഡിസ്പ്ളേ മാനേജർ]] || en || 30.8 || 53.8 || 
|-
| 8066 || [[ഹെർബെർട്ട് ഫൊൺ കരാജൻ]] || en || 30.8 || 0.0 || 
|-
| 8067 || [[ഭൂമടക്കുകൾ]] || en || 30.7 || 69.3 || 
|-
| 8068 || [[ചെമ്മന്തട്ട]] || en || 30.7 || 49.3 || 
|-
| 8069 || [[ദായോം പന്ത്രണ്ടും]] || en || 30.6 || 69.4 || 
|-
| 8070 || [[മാധുരി]] || en || 30.6 || 69.4 || 
|-
| 8071 || [[കടവൂർ, എറണാകുളം]] || en || 30.6 || 18.6 || 
|-
| 8072 || [[പനാമ പേപ്പേർസ്]] || en || 30.5 || 2.4 || 
|-
| 8073 || [[കുള്ളൻ വർണ്ണത്തുമ്പി]] || en || 30.5 || 55.0 || 
|-
| 8074 || [[വരത്തൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 30.4 || 4.3 || 
|-
| 8075 || [[സ്റ്റിക്ക് മാന്റിസ്]] || en || 30.4 || 69.6 || 
|-
| 8076 || [[പുഷ്പക്കൃഷി]] || en || 30.4 || 8.7 || 
|-
| 8077 || [[Red collared dove]] || en || 30.4 || 69.6 || 
|-
| 8078 || [[ബേല ഷെൻഡെ]] || en || 30.3 || 60.6 || 
|-
| 8079 || [[പലസ്തീൻ സർവേ]] || en || 30.3 || 69.7 || 
|-
| 8080 || [[എലിയാസ് കനേറ്റി]] || en || 30.2 || 69.8 || 
|-
| 8081 || [[ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 30.2 || 69.8 || 
|-
| 8082 || [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി (നടി)]] || en || 30.2 || 69.8 || 
|-
| 8083 || [[ജെയിംസ് ബ്രൌൺ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 30.2 || 69.8 || 
|-
| 8084 || [[ഔൺസ്]] || en || 30.2 || 69.8 || 
|-
| 8085 || [[പെനാങ്ങ് ടൈംസ് സ്ക്വയർ]] || en || 30.1 || 82.2 || 
|-
| 8086 || [[അരയന്നം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 30.1 || 69.9 || 
|-
| 8087 || [[ആദ ജഫ്രി]] || en || 30.1 || 39.4 || 
|-
| 8088 || [[നൃത്തം ചെയ്യുന്ന പെൺകുട്ടി (മോഹൻജൊദാരോ)]] || en || 30.1 || 20.5 || 
|-
| 8089 || [[അയോണിക പോൾ]] || en || 30.1 || 40.6 || 
|-
| 8090 || [[നിർവാണ]] || en || 30.1 || 0.0 || 
|-
| 8091 || [[ബിൽ ബ്രൈസൺ]] || en || 30.1 || 28.7 || 
|-
| 8092 || [[ഡൺകൻ ഹാൽഡെയിൻ]] || en || 30.0 || 38.1 || 
|-
| 8093 || [[Ceriagrion chromothorax]] || en || 30.0 || 50.0 || 
|-
| 8094 || [[അൾജീരിയൻ യുദ്ധം]] || en || 30.0 || 70.0 || 
|-
| 8095 || [[ഇമ്മീഡിയറ്റ് പേയ്മെന്റ് സർവ്വീസ്]] || en || 30.0 || 50.0 || 
|-
| 8096 || [[ഡ്രോൺ]] || en || 30.0 || 33.3 || 
|-
| 8097 || [[നാഷണൽ പേയ്മെന്റ്സ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 30.0 || 24.0 || 
|-
| 8098 || [[പുര ഗോവ ലവാഹ്]] || en || 30.0 || 65.0 || 
|-
| 8099 || [[മീര (നടി)]] || en || 30.0 || 40.0 || 
|-
| 8100 || [[യോഷിനോറി ഉഷുമി]] || en || 30.0 || 66.2 || 
|-
| 8101 || [[ലക്ഷണ (നടി)]] || en || 30.0 || 20.0 || 
|-
| 8102 || [[ഹ്യൂമൻ പാപ്പില്ലോമ വൈറസ്]] || en || 30.0 || 1.0 || 
|-
| 8103 || [[പ്രകാശ് നഞ്ചപ്പ]] || en || 29.9 || 20.0 || 
|-
| 8104 || [[ഗായത്രി അരുൺ]] || en || 29.9 || 70.1 || 
|-
| 8105 || [[വാർദ്ധക്യം]] || en || 29.9 || 70.1 || 
|-
| 8106 || [[മാനവ്ജിത്ത് സിംഗ് സന്ധു]] || en || 29.8 || 16.6 || 
|-
| 8107 || [[കേന്ദ്രകം]] || en || 29.8 || 70.2 || 
|-
| 8108 || [[സ്വാൾബാർഡ് ആഗോള വിത്തു സംരക്ഷണ നിലവറ]] || en || 29.7 || 19.3 || 
|-
| 8109 || [[മെറിൽ വിൻ ഡേവീസ്]] || en || 29.7 || 70.3 || 
|-
| 8110 || [[അക്കാദേവി]] || en || 29.7 || 70.3 || 
|-
| 8111 || [[പിക്സെൽ സ്മാർട്ഫോൺ]] || en || 29.7 || 0.8 || 
|-
| 8112 || [[ആർ. പ്രസന്നൻ]] || en || 29.7 || 70.3 || 
|-
| 8113 || [[മോണോക്രോടാലിൻ]] || de || 29.6 || 70.4 || 
|-
| 8114 || [[കുഞ്ഞൻ രാത്തവള]] || en || 29.5 || 8.1 || 
|-
| 8115 || [[അനുരക്തി]] || en || 29.5 || 16.6 || 
|-
| 8116 || [[ചതുരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 29.5 || 70.5 || 
|-
| 8117 || [[പഞ്ചാബി വസ്ത്രരീതികൾ]] || en || 29.5 || 7.5 || 
|-
| 8118 || [[ആസ്സിയ]] || en || 29.4 || 32.6 || 
|-
| 8119 || [[അൽ ഖാസിമി രാജകുടുംബം]] || en || 29.4 || 70.6 || 
|-
| 8120 || [[മരിയ റോയ്]] || en || 29.4 || 17.6 || 
|-
| 8121 || [[കരിക്കാട്, തൃശൂർ]] || en || 29.4 || 23.9 || 
|-
| 8122 || [[ഭ്രമാത്മക സാഹിത്യം]] || en || 29.3 || 12.4 || 
|-
| 8123 || [[പുലാപ്ര ബാലകൃഷ്ണൻ]] || en || 29.3 || 70.7 || 
|-
| 8124 || [[ഉമ്മുൽ ബനീൻ]] || en || 29.3 || 28.3 || 
|-
| 8125 || [[2016 കേന്ദ്ര ബജറ്റ്]] || en || 29.3 || 15.5 || 
|-
| 8126 || [[ഓപ്പൺഡോർ (Open DOAR)]] || en || 29.3 || 80.6 || 
|-
| 8127 || [[ലിച്ചാവി (രാജവംശം)]] || en || 29.3 || 57.8 || 
|-
| 8128 || [[നിംഫേസീ]] || en || 29.2 || 5.7 || 
|-
| 8129 || [[Una district]] || en || 29.2 || 4.2 || 
|-
| 8130 || [[പാർശ്വമൂലം]] || en || 29.1 || 33.8 || 
|-
| 8131 || [[ഗെലാറ്റി മൊണാസ്ട്രി]] || en || 29.1 || 22.7 || 
|-
| 8132 || [[ഖ്ലോങ് ഫനോം ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 29.1 || 70.9 || 
|-
| 8133 || [[നർസിംഗ് പഞ്ചം യാദവ്]] || en || 29.1 || 6.4 || 
|-
| 8134 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ സോഷ്യൽ പോളിസി ആൻഡ് അണ്ടർസ്റ്റാൻഡിങ്]] || en || 29.1 || 70.9 || 
|-
| 8135 || [[എൽട്ടൺ ജോൺ]] || en || 29.1 || 0.0 || 
|-
| 8136 || [[ഒക്നേസീ]] || en || 29.1 || 3.0 || 
|-
| 8137 || [[റിച്ചാർഡ് വിൽസ്റ്റാറ്റർ]] || en || 29.1 || 6.9 || 
|-
| 8138 || [[ഹെഡ്വിഗ് ഹ്രികക്]] || en || 29.0 || 71.0 || 
|-
| 8139 || [[റെഡ് ടൈഡ്]] || en || 29.0 || 3.1 || 
|-
| 8140 || [[ഗന്ധർവ വിവാഹം]] || en || 29.0 || 4.3 || 
|-
| 8141 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബനാറസ് ഹിന്ദു യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 29.0 || 71.0 || 
|-
| 8142 || [[നൂഗാ]] || en || 29.0 || 9.2 || 
|-
| 8143 || [[അപ്പ് (2009 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 28.9 || 3.1 || 
|-
| 8144 || [[ചുടു രാജവംശം]] || en || 28.9 || 71.1 || 
|-
| 8145 || [[വിയറ്റ്നാം അപജയത്തിൻറെ ചരിത്രം]] || en || 28.9 || 16.7 || 
|-
| 8146 || [[ജോൺ ലെജൻഡ്]] || en || 28.9 || 0.0 || 
|-
| 8147 || [[എല്ലി കെൻഡ്രിക്]] || en || 28.9 || 35.6 || 
|-
| 8148 || [[ബൃഹത്‍ശൂന്യത]] || en || 28.9 || 71.1 || 
|-
| 8149 || [[സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ]] || en || 28.9 || 71.1 || 
|-
| 8150 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, പട്യാല]] || en || 28.9 || 71.1 || 
|-
| 8151 || [[സമത്വപുരം]] || en || 28.8 || 70.3 || 
|-
| 8152 || [[നീർക്കാവലന്മാർ]] || en || 28.8 || 48.6 || 
|-
| 8153 || [[Abdul Hakim Sialkoti]] || en || 28.8 || 71.2 || 
|-
| 8154 || [[അൽമെജെസ്റ്റ്]] || en || 28.8 || 71.2 || 
|-
| 8155 || [[മീനാക്ഷി ചിത്തരജ്ഞൻ]] || en || 28.8 || 39.9 || 
|-
| 8156 || [[റുബെല്ല വാക്സിൻ]] || en || 28.8 || 9.2 || 
|-
| 8157 || [[സൽമാൻ അബൂ സിത്ത]] || en || 28.8 || 71.2 || 
|-
| 8158 || [[ചിയെൻ ഷിയുങ് വു]] || en || 28.8 || 1.2 || 
|-
| 8159 || [[നാസിക്]] || en || 28.7 || 3.3 || 
|-
| 8160 || [[വിർജിൻ ഗലാക്ടിക് കമ്പനി]] || en || 28.7 || 1.9 || 
|-
| 8161 || [[ഫെർഗി]] || en || 28.7 || 1.6 || 
|-
| 8162 || [[ബെഹ്ദാദ് എസ്ഫബൊദ്]] || en || 28.7 || 77.2 || 
|-
| 8163 || [[ആലിസൈക്ലിക് സംയുക്തങ്ങൾ]] || en || 28.6 || 63.8 || 
|-
| 8164 || [[പുഷ്ടിമാർഗ്ഗ്]] || en || 28.6 || 71.4 || 
|-
| 8165 || [[മറീന അമറാൽ]] || en || 28.6 || 42.9 || 
|-
| 8166 || [[മിഷനറീസ് ഓഫ് ചാരിറ്റി]] || en || 28.6 || 71.4 || 
|-
| 8167 || [[മൂന്നാമതൊരാൾ]] || en || 28.6 || 23.8 || 
|-
| 8168 || [[രമണി ചന്ദ്രൻ(തമിഴ് നോവലിസ്റ്റ്)]] || en || 28.6 || 57.1 || 
|-
| 8169 || [[റിതിക സിങ്]] || en || 28.6 || 66.7 || 
|-
| 8170 || [[ഷിപ്പിങ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 28.6 || 50.0 || 
|-
| 8171 || [[സ്യൂഡോടെറിജിയം]] || en || 28.6 || 71.4 || 
|-
| 8172 || [[മാള ജൂതപ്പള്ളി]] || en || 28.6 || 68.5 || 
|-
| 8173 || [[മൊളക്ക]] || en || 28.5 || 69.8 || 
|-
| 8174 || [[മിഷേൽ മൊണാഗൻ]] || en || 28.5 || 35.5 || 
|-
| 8175 || [[2016 റിയോ ഒളിംപിക്സിലെ ഗുസ്തി മത്സരങ്ങൾ]] || en || 28.5 || 13.2 || 
|-
| 8176 || [[മ്യൂസേസീ]] || en || 28.5 || 26.6 || 
|-
| 8177 || [[മാൻ്റെൽബ്രോട്ട് ഗണം]] || en || 28.5 || 71.5 || 
|-
| 8178 || [[ഐകാൻ]] || en || 28.5 || 1.3 || 
|-
| 8179 || [[ഫരീദാബാദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 28.5 || 71.5 || 
|-
| 8180 || [[നീലഗിരി ഓന്ത്]] || en || 28.5 || 26.8 || 
|-
| 8181 || [[ഹിന്ദു വ്യക്തി നിയമം]] || en || 28.4 || 71.6 || 
|-
| 8182 || [[ഹെലൻ അല്ലിങ്ഹാം]] || en || 28.4 || 45.1 || 
|-
| 8183 || [[മെയ്ക്കിങ് എ ലിവിങ്]] || en || 28.4 || 36.8 || 
|-
| 8184 || [[ജമീല ബൂഹിറദ്]] || en || 28.4 || 71.6 || 
|-
| 8185 || [[നോർത്ത് ഈസ്റ്റേൺ ഇന്ദിരാഗാന്ധി റീജിയണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹെൽത്ത് ആൻഡ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 28.4 || 71.6 || 
|-
| 8186 || [[ആൻഡ്രൂ റോബർ‌ട്ട്സൺ]] || en || 28.3 || 71.7 || 
|-
| 8187 || [[മാർഗോട്ട് വാൾസ്റ്റോം]] || en || 28.3 || 2.4 || 
|-
| 8188 || [[പ്രോട്ടിയോമിക്സ്]] || en || 28.3 || 2.8 || 
|-
| 8189 || [[ഇബ്ൻ അൽ ഖൈസറാനി]] || en || 28.3 || 71.7 || 
|-
| 8190 || [[മാതുരീദി]] || en || 28.3 || 71.7 || 
|-
| 8191 || [[ഇലക്ട്രോണിക് ഹെൽത്ത് റെക്കോർഡ്]] || en || 28.3 || 1.9 || 
|-
| 8192 || [[മെലാസ്റ്റൊമാറ്റേസീ]] || en || 28.2 || 85.0 || 
|-
| 8193 || [[ക്രൈം നമ്പർ: 89]] || en || 28.2 || 63.6 || 
|-
| 8194 || [[ഫൈറ്റ് ഫോർ $15]] || en || 28.2 || 71.8 || 
|-
| 8195 || [[തം തഥാ കൃപയാവിഷ്ടം...]] || sa || 28.2 || 71.8 || 
|-
| 8196 || [[500 ഉം 1000 ഉം ഇന്ത്യൻ രൂപാ നോട്ടുകളുടെ നാണയമൂല്യം ഇല്ലാതാക്കൽ, 2016]] || en || 28.2 || 18.5 || 
|-
| 8197 || [[മുസ്‌ലിം അമേരിക്കൻ സൊസൈറ്റി]] || en || 28.2 || 71.8 || 
|-
| 8198 || [[കോർസിയേസീ]] || en || 28.2 || 43.5 || 
|-
| 8199 || [[തേങ്ങാചമ്മന്തി]] || en || 28.1 || 71.9 || 
|-
| 8200 || [[മൈക്കൽ ബുബ്ലെ]] || en || 28.1 || 0.0 || 
|-
| 8201 || [[ഷ്രെക്ക് 2]] || en || 28.1 || 3.7 || 
|-
| 8202 || [[ന്യൂമോകോക്കൽ വാക്സിൻ]] || en || 28.1 || 2.7 || 
|-
| 8203 || [[ഡെക്കാൻ കോളേജ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 28.1 || 71.9 || 
|-
| 8204 || [[ഗഫൂർ വൈ ഏലിയാസ്]] || en || 28.0 || 72.0 || 
|-
| 8205 || [[അക്റ്റിനിഡിയേസീ]] || en || 28.0 || 31.7 || 
|-
| 8206 || [[മങ്ങിയ കാഴ്ച]] || en || 28.0 || 72.0 || 
|-
| 8207 || [[എലിയൻ ഗോൺസാലെസ്]] || en || 28.0 || 0.0 || 
|-
| 8208 || [[സലഫ്]] || en || 28.0 || 43.6 || 
|-
| 8209 || [[ഹെമിസ് ആശ്രമം]] || en || 27.9 || 33.7 || 
|-
| 8210 || [[ചാപിള്ള പ്രസവം]] || en || 27.9 || 7.9 || 
|-
| 8211 || [[മഞ്ഞപ്പനി പ്രതിരോധമരുന്ന്]] || en || 27.8 || 28.1 || 
|-
| 8212 || [[മൊലുഗോ]] || en || 27.8 || 80.5 || 
|-
| 8213 || [[ഹാർപർ ലീ]] || en || 27.8 || 0.6 || 
|-
| 8214 || [[പി.സി. സോളങ്കി]] || en || 27.8 || 72.2 || 
|-
| 8215 || [[മേറി അഡേല ബ്ലാഗ്]] || en || 27.8 || 50.0 || 
|-
| 8216 || [[ഡി. രാജ]] || en || 27.8 || 72.4 || 
|-
| 8217 || [[സാനിയ ഇയ്യപ്പൻ]] || en || 27.7 || 33.1 || 
|-
| 8218 || [[ആരേഖം]] || en || 27.7 || 34.2 || 
|-
| 8219 || [[ഹാരി ഓപ്പൺഹൈമർ പാലം]] || en || 27.6 || 75.0 || 
|-
| 8220 || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] || en || 27.5 || 31.8 || 
|-
| 8221 || [[അഹ്‌ൽ അൽ റയ്യ്]] || en || 27.5 || 72.5 || 
|-
| 8222 || [[ഝബുവ ജില്ല]] || en || 27.5 || 37.5 || 
|-
| 8223 || [[ലുക്മാൻ അവറാൻ]] || en || 27.5 || 72.5 || 
|-
| 8224 || [[നെല്ലായി തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 27.5 || 62.9 || 
|-
| 8225 || [[അൽ അന്തലൂസ്]] || en || 27.5 || 72.5 || 
|-
| 8226 || [[ത്രസ്റ്റ് ബെയറിങ്]] || en || 27.4 || 72.6 || 
|-
| 8227 || [[നെൽസോണിയ കാനസെൻസ്]] || en || 27.4 || 67.9 || 
|-
| 8228 || [[വാക്‌സിനേഷൻ]] || en || 27.4 || 1.6 || 
|-
| 8229 || [[പെരിയാന്ത്]] || en || 27.4 || 27.2 || 
|-
| 8230 || [[ബനൂ ഹനീഫ]] || en || 27.4 || 72.6 || 
|-
| 8231 || [[പോക്കറ്റടിക്കാരി]] || en || 27.4 || 72.6 || 
|-
| 8232 || [[ഗണിതവും ഭൗതികശാസ്ത്രവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം]] || en || 27.3 || 65.1 || 
|-
| 8233 || [[സാന്തോസൈലം]] || en || 27.3 || 13.8 || 
|-
| 8234 || [[ആറുപടൈ വീട് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 27.3 || 72.7 || 
|-
| 8235 || [[പാർത്തനോകാർപ്പി]] || en || 27.3 || 12.6 || 
|-
| 8236 || [[ജോസ് തിയേറ്റർ]] || en || 27.3 || 49.8 || 
|-
| 8237 || [[4ഡി ചലച്ചിത്രം]] || en || 27.3 || 72.7 || 
|-
| 8238 || [[GThumb]] || en || 27.3 || 54.5 || 
|-
| 8239 || [[Reissantia indica]] || ceb || 27.3 || 72.7 || 
|-
| 8240 || [[എടവണ്ണപ്പാറ]] || en || 27.3 || 9.1 || 
|-
| 8241 || [[ഖുൽഅ്]] || en || 27.3 || 20.5 || 
|-
| 8242 || [[ടെസ്‍ല]] || en || 27.3 || 72.7 || 
|-
| 8243 || [[ഡൈവെർട്ടികുലിറ്റിസ്]] || en || 27.3 || 72.7 || 
|-
| 8244 || [[പി. ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] || en || 27.3 || 72.7 || 
|-
| 8245 || [[പ്രണീത് കൗർ]] || en || 27.3 || 31.8 || 
|-
| 8246 || [[രമാകാന്ത് അച്‌രേക്കർ]] || en || 27.3 || 36.3 || 
|-
| 8247 || [[റിന ബാനർജി]] || en || 27.3 || 54.5 || 
|-
| 8248 || [[കൊട്ടോണിയ]] || en || 27.3 || 76.8 || 
|-
| 8249 || [[വേൾഡ്കാറ്റ് (വിശ്വഗ്രന്ഥസൂചി)]] || en || 27.3 || 19.5 || 
|-
| 8250 || [[Johann Baptist Fischer]] || en || 27.3 || 47.7 || 
|-
| 8251 || [[ഡാഡി യാങ്കി]] || en || 27.2 || 1.3 || 
|-
| 8252 || [[അന്ന ഹീർ]] || en || 27.2 || 72.8 || 
|-
| 8253 || [[നഗർകുർണൂൽ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 27.2 || 72.8 || 
|-
| 8254 || [[ബക്കറ്റ്]] || en || 27.2 || 54.3 || 
|-
| 8255 || [[കൻസുൽ ഉമ്മാൽ]] || en || 27.2 || 72.8 || 
|-
| 8256 || [[ഫോംഗ് നാ-കെ ബാംഗ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 27.2 || 72.8 || 
|-
| 8257 || [[ആർത്തർ ദാന്തോ]] || en || 27.2 || 6.9 || 
|-
| 8258 || [[ആൻഡ്രോയ്ഡ് മാർഷ്മെലോ]] || en || 27.2 || 13.9 || 
|-
| 8259 || [[ദിവ്യ ദത്ത]] || en || 27.1 || 1.4 || 
|-
| 8260 || [[മിക്കോഷി]] || en || 27.1 || 66.1 || 
|-
| 8261 || [[ആസിഫ ഖുറൈശി]] || en || 27.0 || 73.0 || 
|-
| 8262 || [[സാക്ഷി മാലിക്]] || en || 27.0 || 9.4 || 
|-
| 8263 || [[ഷ്രെക്ക്]] || en || 27.0 || 4.4 || 
|-
| 8264 || [[ഡിജിറ്റ് (ഏകകം)]] || en || 26.9 || 73.1 || 
|-
| 8265 || [[കെ. എൻ. ഗോവിന്ദാചാര്യ]] || en || 26.9 || 13.1 || 
|-
| 8266 || [[സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്കുള്ള സ്തുതിഗീതം]] || en || 26.9 || 42.0 || 
|-
| 8267 || [[ആദിമ മെസൊപ്പൊട്ടേമിയൻ ഏകകങ്ങൾ]] || en || 26.9 || 73.1 || 
|-
| 8268 || [[ഇന്റർഗലാക്ടിക് ഡസ്റ്റ്]] || en || 26.9 || 92.6 || 
|-
| 8269 || [[അലാ മുറാബിത്]] || en || 26.9 || 73.1 || 
|-
| 8270 || [[ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 26.9 || 0.8 || 
|-
| 8271 || [[കുനാൽ നയ്യാർ]] || en || 26.8 || 42.8 || 
|-
| 8272 || [[സലീം കൗസാർ]] || en || 26.8 || 53.8 || 
|-
| 8273 || [[കൊർദോവ എമിറേറ്റ്]] || en || 26.8 || 73.2 || 
|-
| 8274 || [[മൈക്കാവ്]] || en || 26.8 || 73.2 || 
|-
| 8275 || [[റോബർട്ട് കെർ]] || en || 26.8 || 44.0 || 
|-
| 8276 || [[ജനിപുടം]] || en || 26.7 || 73.3 || 
|-
| 8277 || [[നടുവേദന]] || en || 26.7 || 73.3 || 
|-
| 8278 || [[റെയ്‌മണ്ട് ലോറന്റ്]] || en || 26.7 || 36.0 || 
|-
| 8279 || [[കോടതി സമക്ഷം ബാലൻ വക്കീൽ]] || en || 26.7 || 40.0 || 
|-
| 8280 || [[ബിമൽ ഗുരുങ്]] || en || 26.7 || 13.3 || 
|-
| 8281 || [[ബ്രിജിദ ബൽത്താർ]] || en || 26.7 || 60.0 || 
|-
| 8282 || [[മൃഗങ്ങൾ ഇസ്‌ലാമികവീക്ഷണത്തിൽ]] || en || 26.7 || 73.3 || 
|-
| 8283 || [[സൂര്യ ഗോപി]] || en || 26.7 || 60.0 || 
|-
| 8284 || [[ട്രാവൻകൂർ ഹൗസ്]] || en || 26.6 || 30.2 || 
|-
| 8285 || [[അവയവം മാറ്റിവയ്ക്കൽ]] || en || 26.6 || 3.7 || 
|-
| 8286 || [[കന്നാബേസീ]] || en || 26.6 || 18.4 || 
|-
| 8287 || [[ഏകാരവൃത്തം]] || en || 26.6 || 48.6 || 
|-
| 8288 || [[കിടങ്ങൂർ കോളജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിങ്]] || en || 26.5 || 39.1 || 
|-
| 8289 || [[Ram Gopal (author)]] || en || 26.5 || 36.0 || 
|-
| 8290 || [[കോളറ വാക്സിൻ]] || en || 26.4 || 30.0 || 
|-
| 8291 || [[ഇസ്‌ലാം യമനിൽ]] || en || 26.4 || 73.6 || 
|-
| 8292 || [[ജോവക്കിം ഫ്രാങ്ക്]] || en || 26.4 || 44.4 || 
|-
| 8293 || [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് സൂപ്പർ ഫെസിലിറ്റി ഹോസ്പിറ്റൽ, അസംഗഢ്]] || en || 26.4 || 73.6 || 
|-
| 8294 || [[കാന്ററുടെ ഡയഗണൽ ആർഗ്യുമെന്റ്]] || en || 26.3 || 33.3 || 
|-
| 8295 || [[അലി ഇബ്ൻ അൽ മദീനി]] || en || 26.3 || 73.7 || 
|-
| 8296 || [[ക്ലോഡിയ കിം]] || en || 26.3 || 63.2 || 
|-
| 8297 || [[ജനാധിപൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 26.3 || 36.8 || 
|-
| 8298 || [[നീലിമ ഷേഖ്]] || en || 26.3 || 42.1 || 
|-
| 8299 || [[പ്രിയങ്ക ഗാന്ധി]] || en || 26.3 || 36.8 || 
|-
| 8300 || [[ഫിലോളജി]] || en || 26.3 || 73.7 || 
|-
| 8301 || [[മധുബാല രഘുനാഥ്]] || en || 26.3 || 15.8 || 
|-
| 8302 || [[ദീനവാൻ ദ്വീപ്]] || en || 26.3 || 66.2 || 
|-
| 8303 || [[Janak Raj Talwar]] || en || 26.3 || 73.7 || 
|-
| 8304 || [[കിവിപ്പഴം]] || en || 26.3 || 14.4 || 
|-
| 8305 || [[പൊൻതൂവൽ]] || en || 26.3 || 73.7 || 
|-
| 8306 || [[ഇന്ത്യൻ മുജാഹിദീൻ]] || en || 26.2 || 71.4 || 
|-
| 8307 || [[ബെര്യ]] || en || 26.2 || 56.8 || 
|-
| 8308 || [[കോയിവൂൾഫ്]] || en || 26.2 || 3.5 || 
|-
| 8309 || [[പോർച്ചുഗീസ് ശവക്കല്ലറ, കൊല്ലം]] || en || 26.2 || 8.2 || 
|-
| 8310 || [[അഫ്സൽ ഗുരു]] || en || 26.1 || 2.0 || 
|-
| 8311 || [[കീട-ദംശന മസ്തിഷ്കവീക്ക പ്രതിരോധ വാക്സിൻ]] || en || 26.1 || 12.4 || 
|-
| 8312 || [[സ്റ്റീവൻ ടെയ്ലർ]] || en || 26.1 || 0.0 || 
|-
| 8313 || [[ഇൽഹാൻ ഉമർ]] || en || 26.1 || 73.9 || 
|-
| 8314 || [[വില്യം ഹെൻറി ഹാർവി]] || en || 26.1 || 3.4 || 
|-
| 8315 || [[ഫാത്വിമ അൽ സമർഖന്ദി]] || en || 26.1 || 73.9 || 
|-
| 8316 || [[സ്വപ്ന സ്ഖലനം]] || en || 26.1 || 73.9 || 
|-
| 8317 || [[ബംഗ്ലാദേശ് സൈന്യം]] || en || 26.1 || 31.4 || 
|-
| 8318 || [[ആസ്പെർജെർ സിൻഡ്രോം]] || en || 26.0 || 74.0 || 
|-
| 8319 || [[സീ ജുൻ]] || en || 26.0 || 45.2 || 
|-
| 8320 || [[ജംബോൻഗാൻ ദ്വീപ്]] || en || 26.0 || 77.0 || 
|-
| 8321 || [[അദാല പ്രഭാകര റെഡ്ഡി]] || en || 26.0 || 74.0 || 
|-
| 8322 || [[Enya]] || en || 26.0 || 6.7 || 
|-
| 8323 || [[ലോക ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ സംഘടന]] || en || 25.9 || 11.0 || 
|-
| 8324 || [[കനി കുസൃതി]] || en || 25.9 || 55.6 || 
|-
| 8325 || [[ന്യൂ അസെർബൈജാൻ പാർട്ടി]] || en || 25.9 || 7.4 || 
|-
| 8326 || [[ശിവജി (നടൻ)]] || en || 25.9 || 74.1 || 
|-
| 8327 || [[സരസ്വതി റാനെ]] || en || 25.9 || 66.7 || 
|-
| 8328 || [[ബൽജീന്ദർ സിംഗ്]] || en || 25.9 || 20.9 || 
|-
| 8329 || [[ലാസ്ലോ ബൈറോ]] || en || 25.9 || 68.1 || 
|-
| 8330 || [[മിഷേൽ ലി (ബാഡ്മിന്റൺ)]] || en || 25.9 || 7.6 || 
|-
| 8331 || [[റിയോ (2011 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 25.8 || 5.9 || 
|-
| 8332 || [[മൂലകങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളുടെ പേരുകൾ]] || en || 25.8 || 69.0 || 
|-
| 8333 || [[സഹ്റാവി ജനത]] || en || 25.8 || 74.2 || 
|-
| 8334 || [[സ്റ്റാലിൻ ശിവദാസ്‌]] || en || 25.8 || 74.2 || 
|-
| 8335 || [[പെഡ്രോ സാഞ്ചസ്]] || en || 25.7 || 74.3 || 
|-
| 8336 || [[വള്ളിക്കുന്ന് തീവണ്ടി നിലയം]] || en || 25.7 || 23.6 || 
|-
| 8337 || [[റിച്ചാർഡ് മാഡൻ]] || en || 25.7 || 74.3 || 
|-
| 8338 || [[ഗാൾ]] || en || 25.6 || 51.3 || 
|-
| 8339 || [[കെ-വൈർ ശസ്ത്രക്രിയ]] || en || 25.6 || 42.3 || 
|-
| 8340 || [[റഫ്ലീസിയേസീ]] || en || 25.6 || 9.2 || 
|-
| 8341 || [[ഓർമ്മയുടെ അറകൾ]] || en || 25.6 || 50.6 || 
|-
| 8342 || [[അന ബ്രുൻ]] || en || 25.6 || 74.4 || 
|-
| 8343 || [[ശിവ് വർമ്മ]] || en || 25.6 || 9.3 || 
|-
| 8344 || [[അഹ്കാം]] || en || 25.5 || 74.5 || 
|-
| 8345 || [[ജനറൽ ഷെർമാൻ (മരം)]] || en || 25.5 || 9.1 || 
|-
| 8346 || [[പറവ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 25.5 || 53.2 || 
|-
| 8347 || [[ഭാൻഗ്ര]] || en || 25.4 || 13.2 || 
|-
| 8348 || [[ഗുരു ഹർ ഗോബിന്ദ്]] || en || 25.4 || 14.4 || 
|-
| 8349 || [[സംവഹനവ്യൂഹം]] || en || 25.4 || 41.8 || 
|-
| 8350 || [[വാച്ച്മെൻ (ടിവി പരമ്പര)]] || en || 25.4 || 74.6 || 
|-
| 8351 || [[തൈമേലേസീ]] || en || 25.3 || 6.7 || 
|-
| 8352 || [[സബാഹ് ബിൻ ജാബിർ ഒന്നാമൻ]] || en || 25.3 || 74.7 || 
|-
| 8353 || [[ജെസ്നറേസീ]] || en || 25.3 || 37.9 || 
|-
| 8354 || [[നിഴൽ കോമരം]] || en || 25.3 || 42.0 || 
|-
| 8355 || [[മനു അട്ട്രി]] || en || 25.3 || 23.8 || 
|-
| 8356 || [[ചിത്രകീടം]] || en || 25.3 || 12.7 || 
|-
| 8357 || [[വൈ ഐ എഫ് ഐ]] || en || 25.3 || 74.7 || 
|-
| 8358 || [[ലിൻ മാർഗുലിസ്]] || en || 25.3 || 25.8 || 
|-
| 8359 || [[ഗൂഗിൾ കീപ്പ്]] || en || 25.2 || 92.7 || 
|-
| 8360 || [[Lepidagathis]] || en || 25.2 || 48.6 || 
|-
| 8361 || [[ഷ്രെക്ക് ദ തേർഡ്]] || en || 25.2 || 8.6 || 
|-
| 8362 || [[രാഗിണി ദേവി]] || en || 25.1 || 74.9 || 
|-
| 8363 || [[അലക്സിസ് സിപ്രസ്]] || en || 25.0 || 0.6 || 
|-
| 8364 || [[ദ പോലീസ്]] || en || 25.0 || 0.0 || 
|-
| 8365 || [[Ariyittuvazhcha Kovilakam]] || en || 25.0 || 50.0 || 
|-
| 8366 || [[Goykanadi]] || en || 25.0 || 62.5 || 
|-
| 8367 || [[Punam Barla]] || en || 25.0 || 50.0 || 
|-
| 8368 || [[അൽ മൊഹാദ് ഖിലാഫത്ത്]] || en || 25.0 || 75.0 || 
|-
| 8369 || [[ഐ ആർ 8]] || en || 25.0 || 75.0 || 
|-
| 8370 || [[ചെഞ്ച ഡേവിസ്]] || en || 25.0 || 25.0 || 
|-
| 8371 || [[ദിഷ പതാനി]] || en || 25.0 || 55.0 || 
|-
| 8372 || [[പടിഞ്ഞാറേ വെമ്പല്ലൂർ]] || en || 25.0 || 50.0 || 
|-
| 8373 || [[പണ്ഡിറ്റ്. ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, ചമ്പ]] || en || 25.0 || 75.0 || 
|-
| 8374 || [[ഫാത്വിമ അൽ ബതൈഹിയ]] || en || 25.0 || 75.0 || 
|-
| 8375 || [[മട്ടി (വാഴയിനം)]] || ta || 25.0 || 75.0 || 
|-
| 8376 || [[ലല്ലു അനൂപ്]] || en || 25.0 || 18.8 || 
|-
| 8377 || [[സത്രം]] || en || 25.0 || 75.0 || 
|-
| 8378 || [[സീതാരാമ കല്യാണം]] || en || 25.0 || 35.0 || 
|-
| 8379 || [[ഹർഷിണി മുകുന്ദൻ]] || en || 25.0 || 75.0 || 
|-
| 8380 || [[Great knot]] || en || 25.0 || 7.6 || 
|-
| 8381 || [[മാർഗരിറ്റ വിത് സ്റ്റ്രവ്]] || en || 24.9 || 14.5 || 
|-
| 8382 || [[അഡെനിയ]] || en || 24.9 || 11.9 || 
|-
| 8383 || [[പടിഞ്ഞാറെ ചിറ]] || en || 24.8 || 56.8 || 
|-
| 8384 || [[മൂൺവാക്ക് (ഡാൻസ്)]] || en || 24.8 || 6.3 || 
|-
| 8385 || [[കോബാലമിൻ]] || en || 24.8 || 75.2 || 
|-
| 8386 || [[തത്ത്വചിന്തകരും ഊണുമേശയും (ഡൈനിംഗ് തത്ത്വചിന്തകരുടെ പ്രശ്നം)]] || en || 24.8 || 75.2 || 
|-
| 8387 || [[വസൂരി വാക്‌സിൻ]] || en || 24.7 || 1.6 || 
|-
| 8388 || [[സൗദി അറേബ്യയിലെ ഇസ്ലാമിക പൈതൃകങ്ങളുടെ നശീകരണം]] || en || 24.7 || 8.0 || 
|-
| 8389 || [[മുഹമ്മദ് അബ്ദു]] || en || 24.7 || 75.3 || 
|-
| 8390 || [[ആനക്കുളവി]] || en || 24.7 || 47.5 || 
|-
| 8391 || [[ബർമിംഗ്ഹാം ഖുർആൻ ഏടുകൾ]] || en || 24.6 || 27.4 || 
|-
| 8392 || [[നാഗൂർ ഇ. എം. ഹനീഫ]] || en || 24.6 || 68.2 || 
|-
| 8393 || [[ശരത് കമൽ]] || en || 24.6 || 11.2 || 
|-
| 8394 || [[വില്ല്യം ജോസെഫ് ഹാമെർ]] || en || 24.6 || 3.8 || 
|-
| 8395 || [[കാരിസ് വാൻ ഹൗട്ടൻ]] || en || 24.6 || 34.8 || 
|-
| 8396 || [[കെംപെ ഗൗഡ I]] || en || 24.6 || 75.4 || 
|-
| 8397 || [[ഏഷ്യാനെറ്റ് സാറ്റലൈറ്റ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്]] || en || 24.5 || 75.5 || 
|-
| 8398 || [[പിക്കഡില്ലി സർക്കസ്]] || en || 24.5 || 75.5 || 
|-
| 8399 || [[അനുപർണ റോയ്]] || en || 24.5 || 75.5 || 
|-
| 8400 || [[ലഘുഭക്ഷണം]] || en || 24.5 || 29.2 || 
|-
| 8401 || [[അൽ ദാറഖുത്നി]] || en || 24.5 || 75.5 || 
|-
| 8402 || [[ഇംപീരിയൽ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ]] || en || 24.5 || 75.5 || 
|-
| 8403 || [[ബംഗളൂരു എഫ്. സി.]] || en || 24.5 || 23.1 || 
|-
| 8404 || [[ബൊലെഞ്ചർ പാറത്തവള]] || en || 24.4 || 15.2 || 
|-
| 8405 || [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകളുടെ രാഷ്ട്രീയം]] || en || 24.4 || 9.8 || 
|-
| 8406 || [[മൊംഗാബേ]] || en || 24.4 || 75.6 || 
|-
| 8407 || [[എ ഫാന്റസ്റ്റിക് വുമൺ]] || en || 24.4 || 41.4 || 
|-
| 8408 || [[ഥമൂദ്]] || en || 24.3 || 37.0 || 
|-
| 8409 || [[അൽ-യമാമ]] || en || 24.3 || 75.7 || 
|-
| 8410 || [[ഒരു മാടപ്രാവിന്റെ കഥ]] || en || 24.2 || 75.8 || 
|-
| 8411 || [[ചാലി പാലാ]] || en || 24.2 || 75.8 || 
|-
| 8412 || [[സൈസിജിയം ബെഡ്ഡോമി]] || en || 24.2 || 75.8 || 
|-
| 8413 || [[ഹുസൈൻ അഹ്‌മദ് മദനി]] || en || 24.2 || 75.8 || 
|-
| 8414 || [[ലേഡീ ബേർഡ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 24.1 || 5.1 || 
|-
| 8415 || [[ജിഗ്നേഷ് മേവാനി]] || en || 24.1 || 88.2 || 
|-
| 8416 || [[കാൾ ഡ്രെയിസ്]] || en || 24.1 || 78.9 || 
|-
| 8417 || [[Anantnath Swami Temple]] || en || 24.0 || 45.5 || 
|-
| 8418 || [[ഉമ്മു ദർദ്ദാഅ് അസ്സുഗ്റ]] || en || 24.0 || 76.0 || 
|-
| 8419 || [[ഒമാൻ എയർ]] || en || 24.0 || 76.0 || 
|-
| 8420 || [[ഗ്രന്ഥാലയ&amp;വിവര ശാസ്ത്രം]] || en || 23.9 || 9.0 || 
|-
| 8421 || [[The 1947 Partition Archive]] || en || 23.9 || 67.7 || 
|-
| 8422 || [[നാഷണൽ കൗൺസിൽ ഓഫ് എഡ്യൂക്കേഷണൽ റിസർച്ച് ആന്റ് ട്രെയിനിങ്]] || en || 23.9 || 54.3 || 
|-
| 8423 || [[സൈനബ് ബിൻത് അൽ കമാൽ]] || en || 23.9 || 76.1 || 
|-
| 8424 || [[സൈനബ് ബിൻത് മുഹമ്മദ്]] || en || 23.9 || 30.7 || 
|-
| 8425 || [[തമിഴ് ഈഴം]] || en || 23.9 || 0.6 || 
|-
| 8426 || [[ലിറ്റ്‌സിയ]] || en || 23.9 || 36.7 || 
|-
| 8427 || [[കൃഷ്ണ ഹതീസിംഗ്]] || en || 23.9 || 42.5 || 
|-
| 8428 || [[തെസ്സലോനിക്കിയിലെ പാലിയോക്രിസ്റ്റ്യൻ ബൈസന്റൈൻ ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങൾ]] || en || 23.8 || 62.3 || 
|-
| 8429 || [[ജീവനാംശം]] || en || 23.8 || 76.2 || 
|-
| 8430 || [[മീറ്റർ കൺവെൻഷൻ]] || en || 23.8 || 76.2 || 
|-
| 8431 || [[സഹീഹ് ഇബ്ൻ ഹിബ്ബാൻ]] || en || 23.8 || 76.2 || 
|-
| 8432 || [[സോള സ്ൿരിപ്റ്റുര]] || en || 23.8 || 76.2 || 
|-
| 8433 || [[ഗോഗുലം കേരള എഫ്.സി.]] || en || 23.8 || 9.5 || 
|-
| 8434 || [[ഷകേരെ ഖലീലി]] || en || 23.8 || 76.2 || 
|-
| 8435 || [[സ്വപോഷികൾ]] || en || 23.7 || 11.4 || 
|-
| 8436 || [[സി.പി. സുരേന്ദ്രൻ]] || en || 23.7 || 76.3 || 
|-
| 8437 || [[മുളവാലൻ തുമ്പികൾ]] || en || 23.7 || 18.3 || 
|-
| 8438 || [[Gandikota]] || en || 23.7 || 39.1 || 
|-
| 8439 || [[തമാശ (ചലചിത്രം)]] || en || 23.6 || 76.4 || 
|-
| 8440 || [[ഡ്രഗ്സ് ആൻഡ് കോസ്മെറ്റിക്സ് ആക്റ്റ്, 1940]] || en || 23.6 || 64.1 || 
|-
| 8441 || [[മുണ്ടിവീക്കം വാക്സിൻ]] || en || 23.6 || 9.7 || 
|-
| 8442 || [[Litecoin]] || en || 23.5 || 70.6 || 
|-
| 8443 || [[പുര പരഹ്യാൻഗൻ അഗുങ് ജഗത്കർത്ത]] || en || 23.5 || 76.5 || 
|-
| 8444 || [[കാൾ അർബൻ]] || en || 23.5 || 5.6 || 
|-
| 8445 || [[നജ്മുദ്ദീൻ അൽ തൂഫി]] || en || 23.5 || 76.5 || 
|-
| 8446 || [[സ്റ്റീൽ അതോറിറ്റി ഇന്ത്യാ ലിമിറ്റഡ്]] || en || 23.5 || 13.6 || 
|-
| 8447 || [[കാറ്റൽ ഹുയുക്]] || en || 23.4 || 1.6 || 
|-
| 8448 || [[ബ്രഷ്]] || en || 23.4 || 53.3 || 
|-
| 8449 || [[നെപ്പന്തസ്]] || en || 23.4 || 8.5 || 
|-
| 8450 || [[സസ്യഭോജനസമ്പ്രദായം]] || en || 23.4 || 76.6 || 
|-
| 8451 || [[നിക്കൊ ടൊഷൊ-ഗു]] || en || 23.4 || 4.0 || 
|-
| 8452 || [[ഫത്ഹുൽബാരി]] || en || 23.4 || 11.5 || 
|-
| 8453 || [[സപ്തഗ്രാം]] || en || 23.3 || 36.7 || 
|-
| 8454 || [[ജറൂസലം കലാപം (1920)]] || en || 23.3 || 76.7 || 
|-
| 8455 || [[വാട്ടർ സല്യൂട്ട്]] || en || 23.3 || 76.7 || 
|-
| 8456 || [[വാർബെർഗ് റേഡിയോ സ്റ്റേഷൻ]] || en || 23.3 || 61.0 || 
|-
| 8457 || [[ഫാസിസത്തിന്റെ നിർവചനങ്ങൾ]] || en || 23.3 || 7.6 || 
|-
| 8458 || [[കെ. സി. ത്യാഗി]] || en || 23.3 || 13.6 || 
|-
| 8459 || [[2012 വേനൽക്കാല പാരാലിമ്പിക്സിൽ ഇന്ത്യ]] || en || 23.3 || 52.4 || 
|-
| 8460 || [[പെപ്പർ ആന്റ് കാരറ്റ്]] || en || 23.3 || 60.3 || 
|-
| 8461 || [[രാമ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ &amp; റിസർച്ച് സെന്റർ, ഹാപൂർ]] || en || 23.3 || 76.7 || 
|-
| 8462 || [[ഇറ്റാലിയൻ സൂപ്പർ കപ്പ്]] || en || 23.2 || 76.8 || 
|-
| 8463 || [[ചാന്ദ്രപര്യവേഷണം]] || en || 23.2 || 73.2 || 
|-
| 8464 || [[കിങ് ഫൈസൽ പുരസ്കാരം]] || en || 23.2 || 76.8 || 
|-
| 8465 || [[അപ്പെൻഡിസെക്ടമി ശസ്ത്രക്രിയ]] || en || 23.1 || 19.1 || 
|-
| 8466 || [[മനോജ് പരമഹംസ]] || en || 23.1 || 9.6 || 
|-
| 8467 || [[ഗ്വെൻടോളിൻ  ക്രിസ്റ്റി]] || en || 23.1 || 60.0 || 
|-
| 8468 || [[ആര്യങ്കാവ് കൊള്ളസംഘം]] || en || 23.1 || 30.8 || 
|-
| 8469 || [[ഫ്ലാസ്ക് (വെബ് ചട്ടക്കൂട്)]] || en || 23.1 || 53.8 || 
|-
| 8470 || [[ഫ്ലോറ]] || en || 23.1 || 76.9 || 
|-
| 8471 || [[ബാട്രക്കോളജി]] || en || 23.1 || 76.9 || 
|-
| 8472 || [[സുവർണ്ണ സിംഹാസനം]] || en || 23.1 || 76.9 || 
|-
| 8473 || [[ആലൂ പൊറോട്ട]] || en || 23.1 || 41.4 || 
|-
| 8474 || [[സഹ്യാദ്രി കാട്ടെലി]] || en || 23.0 || 64.7 || 
|-
| 8475 || [[സിറോപീജിയ]] || en || 23.0 || 45.5 || 
|-
| 8476 || [[ജയ് ഹിന്ദ്]] || en || 23.0 || 24.5 || 
|-
| 8477 || [[ബോംബെ ജിംഖാന സ്റ്റേഡിയം]] || en || 22.9 || 65.9 || 
|-
| 8478 || [[സാക്കറി ക്വിന്റോ]] || en || 22.9 || 36.9 || 
|-
| 8479 || [[നെമാസ്പിസ് കൊട്ടിയൂരെൻസിസ്]] || en || 22.9 || 67.1 || 
|-
| 8480 || [[തെർമോപ്പിലി യുദ്ധം]] || en || 22.9 || 77.1 || 
|-
| 8481 || [[കലോജി നാരായണ റാവു യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 22.9 || 77.1 || 
|-
| 8482 || [[ആംപ്ലിക്‌സസ്]] || en || 22.9 || 45.7 || 
|-
| 8483 || [[പഞ്ചാബികൾ]] || en || 22.8 || 2.4 || 
|-
| 8484 || [[ഹെയാൽഡ്ടൌൺ കോമ്പ്രിഹെൻസീവ് സ്ക്കൂൾ]] || en || 22.8 || 94.8 || 
|-
| 8485 || [[മതാകിങ് ദ്വീപ്]] || en || 22.8 || 47.8 || 
|-
| 8486 || [[പുരാ ബേസാകി]] || en || 22.8 || 10.4 || 
|-
| 8487 || [[Adele Goldberg (computer scientist)]] || en || 22.8 || 70.0 || 
|-
| 8488 || [[വിശ്വേശ്വരയ്യ ഇന്റസ്ട്രിയൽ ആന്റ് ടെക്നോളജിക്കൽ മ്യൂസിയം]] || en || 22.7 || 40.9 || 
|-
| 8489 || [[കോൺഗ്രഷ്യണൽ ഗോൾഡ് മെഡൽ]] || en || 22.7 || 13.7 || 
|-
| 8490 || [[ഢാക് ഖുരംപൂർ]] || en || 22.7 || 70.7 || 
|-
| 8491 || [[ടബുല റോജേരിയാന]] || en || 22.7 || 77.3 || 
|-
| 8492 || [[ഓട്ടിസം സ്പെൿട്രം]] || en || 22.7 || 77.3 || 
|-
| 8493 || [[ഇബ്‌നു ഹിശാം]] || en || 22.6 || 77.4 || 
|-
| 8494 || [[മ്യൂസിയം   ഓഫ്   ഇസ്ലാമിക്   ആർട്ട്,   ഗസ്നി]] || en || 22.6 || 77.4 || 
|-
| 8495 || [[നിലത്തന്മാർ]] || en || 22.6 || 70.5 || 
|-
| 8496 || [[വെങ്ങനെല്ലൂർ]] || en || 22.6 || 53.4 || 
|-
| 8497 || [[Salem Junction railway station]] || en || 22.6 || 9.7 || 
|-
| 8498 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ റെപ്പോസിറ്ററി]] || en || 22.6 || 9.8 || 
|-
| 8499 || [[അൽ മുഅ്ജം അസ്സഗീർ]] || en || 22.5 || 77.5 || 
|-
| 8500 || [[ഢാക് ഖാട്ടി]] || en || 22.5 || 69.8 || 
|-
| 8501 || [[ഗോഡി മീഡിയ]] || en || 22.5 || 77.5 || 
|-
| 8502 || [[വടക്കേച്ചിറ]] || en || 22.5 || 38.8 || 
|-
| 8503 || [[ഡാക് ബുല്ല റായ്]] || en || 22.4 || 71.7 || 
|-
| 8504 || [[എക്സ്പോണെൻഷ്യൽ വളർച്ച]] || en || 22.4 || 26.3 || 
|-
| 8505 || [[മാറു, കാഠ്മണ്ഡു]] || en || 22.4 || 32.6 || 
|-
| 8506 || [[‍ഡാക് ബലലോൻ]] || en || 22.4 || 71.6 || 
|-
| 8507 || [[അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്ൻ ജഹ്ഷ്]] || en || 22.3 || 77.7 || 
|-
| 8508 || [[നിക്കോളായ് കോസ്റ്റർ വാൾഡൊ]] || en || 22.3 || 4.3 || 
|-
| 8509 || [[ടെറ്റനസ് വാക്സിൻ]] || en || 22.3 || 62.6 || 
|-
| 8510 || [[അബ്‌ദുല്ലാഹ് ബിൻ അലവി അൽ ഹദ്ദാദ്]] || en || 22.3 || 77.7 || 
|-
| 8511 || [[ആദേശ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്]] || en || 22.3 || 77.7 || 
|-
| 8512 || [[ടോയ് സ്റ്റോറി]] || en || 22.3 || 3.0 || 
|-
| 8513 || [[എയ്‌ഞ്ചെലസ് നോവസ്]] || en || 22.3 || 61.0 || 
|-
| 8514 || [[അതിഥി രവി]] || en || 22.2 || 44.4 || 
|-
| 8515 || [[പാസഡീന]] || en || 22.2 || 77.8 || 
|-
| 8516 || [[പാർച്ച്ഡ്]] || en || 22.2 || 37.0 || 
|-
| 8517 || [[ബുലൂഗ് അൽ മറാം]] || en || 22.2 || 77.8 || 
|-
| 8518 || [[ഷിഗെല്ല]] || en || 22.2 || 77.8 || 
|-
| 8519 || [[ഗോറ (നോവൽ)]] || en || 22.2 || 37.2 || 
|-
| 8520 || [[ക്രിസ് പൈൻ]] || en || 22.2 || 45.4 || 
|-
| 8521 || [[എച്ച് ഐ ബി വാക്സിൻ]] || en || 22.2 || 3.6 || 
|-
| 8522 || [[എ ഡോഗ്സ് ലൈഫ്]] || en || 22.2 || 50.3 || 
|-
| 8523 || [[Walter Elliot (naturalist)]] || en || 22.2 || 21.9 || 
|-
| 8524 || [[എയ്ഡൻ ഗില്ലൻ]] || en || 22.2 || 43.4 || 
|-
| 8525 || [[സണ്ണിസൈഡ്]] || en || 22.1 || 33.4 || 
|-
| 8526 || [[സാറ സിൽവർമാൻ]] || en || 22.1 || 33.7 || 
|-
| 8527 || [[വിക്കിഫങ്ഷൻസ്]] || en || 22.1 || 77.9 || 
|-
| 8528 || [[ഡേവിഡ് ബോയി]] || en || 22.1 || 0.4 || 
|-
| 8529 || [[പ്രോട്ടോപ്റ്റിറസ്]] || en || 22.1 || 87.4 || 
|-
| 8530 || [[ജോർജ് റെഡ്ഡി]] || en || 22.1 || 75.1 || 
|-
| 8531 || [[ഡോക്ടർ ഓഫ് എജ്യൂക്കേഷൻ ( ഡി.എഡ്)]] || en || 22.0 || 0.4 || 
|-
| 8532 || [[ഡോട്ടർ (2016 ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 22.0 || 33.6 || 
|-
| 8533 || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics]] || en || 22.0 || 21.0 || 
|-
| 8534 || [[വിസാരണൈ]] || en || 22.0 || 12.3 || 
|-
| 8535 || [[റിച്ചാർഡ് ലിങ്ക്ലേറ്റർ]] || en || 22.0 || 78.0 || 
|-
| 8536 || [[സിമ്പ്ലിഫൈഡ് മോളിക്യൂലാർ-ഇൻപുട് ലൈൻ‌-എൻട്രി സിസ്റ്റം]] || en || 22.0 || 16.2 || 
|-
| 8537 || [[ഹന്നാ മുറെ]] || en || 21.9 || 25.2 || 
|-
| 8538 || [[സിമ സമർ]] || en || 21.9 || 78.1 || 
|-
| 8539 || [[Ambika Bumb]] || en || 21.9 || 48.8 || 
|-
| 8540 || [[ദാവൂദ് അൽ ളാഹിരി]] || en || 21.9 || 78.1 || 
|-
| 8541 || [[സെലെനിസെറിയസ് ജനുസ്സ്]] || en || 21.9 || 78.1 || 
|-
| 8542 || [[സെബുന്നീസ]] || en || 21.9 || 8.6 || 
|-
| 8543 || [[കൊറോണ വൈറസ് രോഗം 2019]] || en || 21.8 || 78.2 || 
|-
| 8544 || [[മത്രോഹ് ഗവർണ്ണറേറ്റ്]] || en || 21.8 || 26.4 || 
|-
| 8545 || [[പുഷ്പ പ്രധാൻ]] || en || 21.8 || 35.9 || 
|-
| 8546 || [[അയ്‌മീൻ]] || en || 21.8 || 78.2 || 
|-
| 8547 || [[ലിൻഡ സർസോർ]] || en || 21.8 || 10.9 || 
|-
| 8548 || [[കുർക്കുമ]] || en || 21.8 || 11.5 || 
|-
| 8549 || [[വാർധ നദി]] || en || 21.7 || 19.1 || 
|-
| 8550 || [[സുപ്രിയ സാഹു]] || en || 21.7 || 43.5 || 
|-
| 8551 || [[സട്ടു]] || en || 21.7 || 56.3 || 
|-
| 8552 || [[ഖുഷ്ബീർ കൗർ]] || en || 21.7 || 23.9 || 
|-
| 8553 || [[സസ്യപ്രജനനം]] || en || 21.7 || 15.5 || 
|-
| 8554 || [[ആന്ത്രോപിക് ഏകകങ്ങൾ (അളവെടുപ്പ്)]] || en || 21.7 || 78.3 || 
|-
| 8555 || [[ക്യൂബിറ്റ് (ഏകകം)]] || en || 21.7 || 78.3 || 
|-
| 8556 || [[ഗോലിയാത്ത്]] || en || 21.7 || 12.8 || 
|-
| 8557 || [[ഏക്കോൺ]] || en || 21.6 || 1.1 || 
|-
| 8558 || [[ദില്ലി കൊച്ചിൻ ഹൗസ്]] || en || 21.6 || 11.3 || 
|-
| 8559 || [[എലറ്റേറിയ]] || en || 21.6 || 27.2 || 
|-
| 8560 || [[ഡോ. യശ്വന്ത് സിംഗ് പാർമർ ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 21.6 || 78.4 || 
|-
| 8561 || [[പ്യോംങ്യാംഗ്,]] || en || 21.6 || 2.4 || 
|-
| 8562 || [[മൈക്കൽ കോസ്റ്റെർലിറ്റ്സ്]] || en || 21.6 || 86.7 || 
|-
| 8563 || [[ബ്രയാൻ ആഡംസ്]] || en || 21.6 || 0.0 || 
|-
| 8564 || [[ബ്രാസ്സിക്കേസീ]] || en || 21.5 || 20.6 || 
|-
| 8565 || [[ലിഡീസ് കൂട്ടക്കൊല]] || en || 21.5 || 5.9 || 
|-
| 8566 || [[കുര ല്പാഷണം]] || en || 21.4 || 78.6 || 
|-
| 8567 || [[നാഷണൽ സ്കിൽ ഡവലപ്പ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ]] || en || 21.4 || 35.7 || 
|-
| 8568 || [[മൃണാളിനി മുഖർജി]] || en || 21.4 || 35.7 || 
|-
| 8569 || [[സ്റ്റിഫ് പേഴ്സൺ സിൻഡ്രോം]] || en || 21.4 || 78.6 || 
|-
| 8570 || [[സർവ്വേ ഓഫ് പലസ്തീൻ (ആംഗ്ലോ-അമേരിക്കൻ കമ്മിറ്റി)]] || en || 21.4 || 78.6 || 
|-
| 8571 || [[കാജോൾ അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ]] || en || 21.4 || 59.9 || 
|-
| 8572 || [[കോമൊറിയൻ ഭാഷ]] || en || 21.4 || 30.6 || 
|-
| 8573 || [[ബെർണി മാക്ക്‌]] || en || 21.4 || 13.8 || 
|-
| 8574 || [[ആചാര്യ ജഗദീഷ് ചന്ദ്രബോസ് കോളേജ്, കൽക്കത്ത]] || en || 21.4 || 67.6 || 
|-
| 8575 || [[സ്പാർട്ട]] || en || 21.3 || 78.7 || 
|-
| 8576 || [[Indirana beddomii]] || en || 21.3 || 16.7 || 
|-
| 8577 || [[ഷാനവാസ് കെ. ബാവക്കുട്ടി]] || en || 21.3 || 78.7 || 
|-
| 8578 || [[ഹാർഫ്ബസ്]] || en || 21.3 || 51.4 || 
|-
| 8579 || [[കാകതീയ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 21.3 || 78.7 || 
|-
| 8580 || [[അഗുങ്ങ് പർവ്വതം]] || en || 21.3 || 56.0 || 
|-
| 8581 || [[പതാക സത്യാഗ്രഹം]] || en || 21.3 || 0.8 || 
|-
| 8582 || [[വണ്ടൻമേട്]] || en || 21.3 || 62.3 || 
|-
| 8583 || [[മഡഗാസ്കർ പദ്ധതി]] || en || 21.2 || 10.2 || 
|-
| 8584 || [[ബോഡോ–കോച്ച് ഭാഷകൾ]] || en || 21.2 || 42.3 || 
|-
| 8585 || [[ലോക പാൽ ദിനം]] || en || 21.2 || 98.2 || 
|-
| 8586 || [[കിണ്വനം]] || en || 21.1 || 78.9 || 
|-
| 8587 || [[മസ്‌ലഹ]] || en || 21.1 || 78.9 || 
|-
| 8588 || [[സെപ്സിസ്]] || simple || 21.1 || 78.9 || 
|-
| 8589 || [[സേഡി സിങ്ക്]] || en || 21.1 || 38.2 || 
|-
| 8590 || [[സെവാൻ ദ്വീപ്]] || en || 21.1 || 84.6 || 
|-
| 8591 || [[ഇമ്മ്യൂണോഹീമറ്റോളജി]] || en || 21.1 || 78.9 || 
|-
| 8592 || [[താരാപഥാന്തര നക്ഷത്രം]] || en || 21.1 || 19.5 || 
|-
| 8593 || [[കാവൽ ദൈവം]] || ta || 21.1 || 78.9 || 
|-
| 8594 || [[ഡേവിഡ് കൊയെപ്പ്]] || en || 21.1 || 16.8 || 
|-
| 8595 || [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ]] || en || 21.1 || 16.0 || 
|-
| 8596 || [[അബു അൽ നജീബ് സുഹ്രവർദി]] || en || 21.1 || 78.9 || 
|-
| 8597 || [[ക്യാമ്പ് അരിഫ്ജൻ]] || en || 21.1 || 36.8 || 
|-
| 8598 || [[ഗുപ്‌ത്‌]] || en || 21.1 || 28.9 || 
|-
| 8599 || [[ഹംഗ്പൻ ദാദ]] || en || 21.1 || 36.8 || 
|-
| 8600 || [[സ്വാൽബാർഡ്]] || en || 21.0 || 3.5 || 
|-
| 8601 || [[റ്റാരന്റുല (പുസ്തകം)]] || en || 21.0 || 68.6 || 
|-
| 8602 || [[മെയ്‌സി വില്യംസ്]] || en || 21.0 || 65.1 || 
|-
| 8603 || [[ശ്രിശ് ചന്ദ്ര ഘോഷ്]] || en || 21.0 || 47.8 || 
|-
| 8604 || [[സത്താർ ദ്വീപ്]] || en || 21.0 || 79.0 || 
|-
| 8605 || [[ഗ്രേറ്റ് ബസ്റ്റാഡ്]] || en || 21.0 || 1.3 || 
|-
| 8606 || [[അസ്പരാഗേസീ]] || en || 20.9 || 2.7 || 
|-
| 8607 || [[ലൂപ്പിങ് രോഗം]] || en || 20.9 || 36.3 || 
|-
| 8608 || [[ഇംതിയാസ് ഖുറേശി]] || en || 20.9 || 79.1 || 
|-
| 8609 || [[സാമിനിസം പ്രസ്ഥാനം]] || en || 20.9 || 79.1 || 
|-
| 8610 || [[Subhas Brigade]] || en || 20.9 || 68.9 || 
|-
| 8611 || [[ചാറ്റ്ജിപിറ്റി]] || en || 20.8 || 79.2 || 
|-
| 8612 || [[സൈനബ് ചൗധരി]] || en || 20.8 || 79.2 || 
|-
| 8613 || [[2016 സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ നീന്തൽ മത്സരം]] || en || 20.8 || 16.2 || 
|-
| 8614 || [[റീജിയണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 20.7 || 79.3 || 
|-
| 8615 || [[സോറിൻ ഒ.എസ്]] || en || 20.7 || 79.3 || 
|-
| 8616 || [[മെറിഡിയൻ (നോവൽ)]] || en || 20.7 || 22.0 || 
|-
| 8617 || [[ജഗ്‌ജിത് കൗർ]] || en || 20.7 || 79.3 || 
|-
| 8618 || [[ഉഗാണ്ടയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 20.7 || 6.8 || 
|-
| 8619 || [[നിഴൽത്തുമ്പികൾ]] || en || 20.7 || 56.1 || 
|-
| 8620 || [[ക്ലാര റോക്ക്മോർ]] || en || 20.6 || 7.9 || 
|-
| 8621 || [[ഡാക് ചൈർ]] || en || 20.6 || 74.5 || 
|-
| 8622 || [[ക്രോട്ടൻ]] || en || 20.6 || 43.4 || 
|-
| 8623 || [[ഉമ്മു അയ്മൻ (ബറക)]] || en || 20.6 || 11.9 || 
|-
| 8624 || [[എസ്കിമോ]] || en || 20.6 || 6.5 || 
|-
| 8625 || [[പിലിഭിത്ത് കടുവ സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം]] || en || 20.6 || 79.4 || 
|-
| 8626 || [[ഫാൻറ കേക്ക്]] || en || 20.6 || 79.4 || 
|-
| 8627 || [[വിക്കിട്രിബ്യൂൺ]] || en || 20.6 || 17.6 || 
|-
| 8628 || [[ഡെയ്‌സി (വിവക്ഷകൾ)]] || en || 20.6 || 0.6 || 
|-
| 8629 || [[ഫ്ലാങ്ക് പ്രാരംഭനീക്കം]] || en || 20.6 || 13.7 || 
|-
| 8630 || [[വളരുന്ന പുതിയ വിദ്യാഭ്യാസ രീതി]] || en || 20.6 || 5.9 || 
|-
| 8631 || [[പിയറി എഡ്മണ്ട് ബോയിസിയേർ]] || en || 20.5 || 21.3 || 
|-
| 8632 || [[സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യേഴ്സ് കത്തീഡ്രൽ, കോട്ടർ]] || en || 20.5 || 79.5 || 
|-
| 8633 || [[ഫാത്വിമ അൽ ഫുദൈലിയ]] || en || 20.5 || 79.5 || 
|-
| 8634 || [[റൈഹാന ബിൻ സയ്ദ്]] || en || 20.5 || 22.4 || 
|-
| 8635 || [[സഖാറാം അർജുൻ]] || en || 20.5 || 79.5 || 
|-
| 8636 || [[സവാബ്]] || en || 20.5 || 79.5 || 
|-
| 8637 || [[സൈക്കിൾ റിക്ഷ]] || en || 20.4 || 6.4 || 
|-
| 8638 || [[വിൻക]] || en || 20.4 || 19.1 || 
|-
| 8639 || [[സ്മാർത്ത സമ്പ്രദായം]] || en || 20.4 || 79.6 || 
|-
| 8640 || [[ശരീഫേറ്റ് ഓഫ് മക്ക]] || en || 20.4 || 79.6 || 
|-
| 8641 || [[ടുർടുക്]] || en || 20.4 || 38.8 || 
|-
| 8642 || [[ഗ്രാനഡ എമിറേറ്റ്]] || en || 20.4 || 79.6 || 
|-
| 8643 || [[ബാനു   ഷുജ]] || en || 20.4 || 79.6 || 
|-
| 8644 || [[ബ്ലോയിംഗ് ഇൻ ദ വിൻഡ്]] || en || 20.4 || 9.7 || 
|-
| 8645 || [[മോൾദോവായിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 20.4 || 2.9 || 
|-
| 8646 || [[മൈക്കൽ ജാക്സന്റെ സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം]] || en || 20.4 || 0.1 || 
|-
| 8647 || [[2016 ഒളിമ്പിക്സിലെ ബാഡ്മിന്റൺ മത്സരം]] || en || 20.3 || 39.5 || 
|-
| 8648 || [[കൊർദോവ ഖിലാഫത്ത്]] || en || 20.3 || 79.7 || 
|-
| 8649 || [[ഇഗ്നാസ് തിർക്കി]] || en || 20.3 || 75.4 || 
|-
| 8650 || [[സുഹ്രവർദിയ]] || en || 20.3 || 79.7 || 
|-
| 8651 || [[ഒയ്മ്യാകോൺ]] || en || 20.3 || 79.7 || 
|-
| 8652 || [[റാഞ്ചി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ന്യൂറോ സൈക്യാട്രി ആൻഡ് അലൈഡ് സയൻസസ്]] || en || 20.3 || 79.7 || 
|-
| 8653 || [[ഒ സി എൽ സി]] || en || 20.2 || 8.8 || 
|-
| 8654 || [[ലിയോപോൾഡ് കോർ]] || en || 20.2 || 3.7 || 
|-
| 8655 || [[ഓർക്കിഡ് മാന്റിസ്]] || en || 20.2 || 44.6 || 
|-
| 8656 || [[തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബം]] || en || 20.2 || 2.5 || 
|-
| 8657 || [[കോസി നദി]] || en || 20.2 || 0.8 || 
|-
| 8658 || [[എർണ പെട്രി]] || en || 20.1 || 90.5 || 
|-
| 8659 || [[Thomas Horsfield]] || en || 20.1 || 23.5 || 
|-
| 8660 || [[പുത്തരിയങ്കം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 20.1 || 79.9 || 
|-
| 8661 || [[അനി ചോയിങ് ദ്രോൽമ]] || en || 20.0 || 51.3 || 
|-
| 8662 || [[Anu Raghavan]] || en || 20.0 || 60.0 || 
|-
| 8663 || [[Badung Regency]] || en || 20.0 || 80.0 || 
|-
| 8664 || [[Bombo legüero]] || en || 20.0 || 60.0 || 
|-
| 8665 || [[കവര്]] || en || 20.0 || 24.0 || 
|-
| 8666 || [[ഗ്രീഷ്മ അയനാന്തം]] || en || 20.0 || 62.6 || 
|-
| 8667 || [[ചുനി കോടാൽ]] || en || 20.0 || 73.3 || 
|-
| 8668 || [[തുത്രൂക്ക]] || en || 20.0 || 60.0 || 
|-
| 8669 || [[മിറെയ്ൽ കസ്സാർ]] || en || 20.0 || 60.0 || 
|-
| 8670 || [[യു.ആർ. റാവു സാറ്റ്ലൈറ്റ് സെന്റർ]] || en || 20.0 || 46.7 || 
|-
| 8671 || [[സ്പേസ് ആപ്ലിക്കേഷൻസ് സെന്റർ]] || en || 20.0 || 50.0 || 
|-
| 8672 || [[ഹാൽഷ്ടാറ്റ്]] || en || 20.0 || 8.0 || 
|-
| 8673 || [[ക്ലാഡ്]] || en || 20.0 || 8.8 || 
|-
| 8674 || [[ബംഗാളിന്റെ വിഭജനം (1947)]] || en || 20.0 || 26.3 || 
|-
| 8675 || [[ബിയാന്ത് സിംഗ്]] || en || 19.9 || 4.3 || 
|-
| 8676 || [[John Gilbert Baker]] || en || 19.9 || 72.4 || 
|-
| 8677 || [[അലൂമിനിയം ഫോസ്‌ഫൈഡ്]] || en || 19.8 || 63.5 || 
|-
| 8678 || [[ഡെങ്ഫെങ്]] || en || 19.8 || 27.5 || 
|-
| 8679 || [[മെഗാൻ എബോട്ട്]] || en || 19.8 || 40.3 || 
|-
| 8680 || [[ട്രെയിൻ ടു ബുസാൻ]] || en || 19.8 || 5.0 || 
|-
| 8681 || [[കെ. ചന്ദ്രു]] || en || 19.8 || 80.2 || 
|-
| 8682 || [[മുസ്‌നദ് അൽ ശാഫി]] || en || 19.8 || 80.2 || 
|-
| 8683 || [[സൈപ്രസിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 19.7 || 42.0 || 
|-
| 8684 || [[വിധിവിശ്വാസം ഇസ്‌ലാമിൽ]] || en || 19.7 || 80.3 || 
|-
| 8685 || [[മില്ല്യൺ ഡെത്ത് സ്റ്റഡി]] || en || 19.7 || 66.6 || 
|-
| 8686 || [[Louis Claude Richard]] || en || 19.7 || 81.3 || 
|-
| 8687 || [[മൂർസ്]] || en || 19.7 || 1.0 || 
|-
| 8688 || [[ചിശ്തിയ്യ]] || en || 19.6 || 7.4 || 
|-
| 8689 || [[സർജുബാല ദേവി]] || en || 19.6 || 65.5 || 
|-
| 8690 || [[സ്റ്റീഫൻ ദുജാരിക്]] || en || 19.6 || 56.3 || 
|-
| 8691 || [[സന്തോഷ് കുമാർ മിത്ര]] || en || 19.6 || 65.1 || 
|-
| 8692 || [[Ibn Hazm]] || en || 19.6 || 80.4 || 
|-
| 8693 || [[ഗോപിനാഥ് പിള്ള]] || en || 19.6 || 2.8 || 
|-
| 8694 || [[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire]] || en || 19.5 || 3.4 || 
|-
| 8695 || [[ഐഡി ഫ്രെഷ് ഫുഡ്]] || en || 19.5 || 80.5 || 
|-
| 8696 || [[ജെ.പി. മോർഗൻ]] || en || 19.5 || 1.7 || 
|-
| 8697 || [[സമി ഡേവിസ്, ജൂനിയർ]] || en || 19.5 || 1.4 || 
|-
| 8698 || [[ഐല ഫിഷർ]] || en || 19.4 || 41.1 || 
|-
| 8699 || [[ഇബ്‌നു കഥീർ]] || en || 19.4 || 80.6 || 
|-
| 8700 || [[ഖുതുബാത്ത് (പുസ്തകം))]] || en || 19.4 || 80.6 || 
|-
| 8701 || [[ജെ. ജെ. എബ്രാംസ്]] || en || 19.3 || 6.0 || 
|-
| 8702 || [[സിഇഎൽടിഎ]] || en || 19.3 || 2.1 || 
|-
| 8703 || [[മെട്രോ വാർത്ത]] || en || 19.3 || 63.9 || 
|-
| 8704 || [[ഫ്ലോറൻസ് ആഗസ്റ്റ മെറിയം ബൈലി]] || en || 19.3 || 6.9 || 
|-
| 8705 || [[പ്രാൻഗിൻ മാൾ]] || en || 19.3 || 85.3 || 
|-
| 8706 || [[ഹിന്ദ് ബിൻത് ഫൈസൽ അൽ ഖാസിമി]] || en || 19.2 || 80.8 || 
|-
| 8707 || [[റ്റ്സൗ ഷ്വേചിൻ]] || en || 19.2 || 3.8 || 
|-
| 8708 || [[Danish Mujtaba]] || en || 19.2 || 26.3 || 
|-
| 8709 || [[ചിയാങ് കെയ് ഷെക്]] || en || 19.1 || 1.9 || 
|-
| 8710 || [[വീറ്റോ]] || en || 19.1 || 80.9 || 
|-
| 8711 || [[വി. പി. കൃഷ്ണൻ]] || en || 19.1 || 80.9 || 
|-
| 8712 || [[മാത്ത്യു ഈവൻസ്]] || en || 19.1 || 32.8 || 
|-
| 8713 || [[ശരണ്യ ശ്രീനിവാസ്]] || en || 19.1 || 22.0 || 
|-
| 8714 || [[ബെറി ഗോർഡി]] || en || 19.1 || 0.0 || 
|-
| 8715 || [[ഹരീഷ് ഉത്തമൻ]] || en || 19.1 || 80.9 || 
|-
| 8716 || [[ഗൊസ്സീപിയം]] || en || 19.1 || 4.0 || 
|-
| 8717 || [[പോർട്ടുലാക്കേസീ]] || en || 19.1 || 46.8 || 
|-
| 8718 || [[Lena Söderberg]] || en || 19.1 || 58.5 || 
|-
| 8719 || [[ഒലിവിയ കോൾമാൻ]] || en || 19.0 || 21.4 || 
|-
| 8720 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഷാജഹാൻപൂർ]] || en || 19.0 || 81.0 || 
|-
| 8721 || [[കാർമെൻ ഇജോഗോ]] || en || 19.0 || 28.6 || 
|-
| 8722 || [[ഡബിൾ ബാരൽ]] || en || 19.0 || 9.5 || 
|-
| 8723 || [[ജെയ്മി ഡോർനൻ]] || en || 19.0 || 47.5 || 
|-
| 8724 || [[ഫൂൽമണി ദാസി കേസ്]] || en || 19.0 || 81.0 || 
|-
| 8725 || [[ടോയ് സ്റ്റോറി 2]] || en || 19.0 || 4.4 || 
|-
| 8726 || [[കില്ലിങ് ഈവ്]] || en || 19.0 || 81.0 || 
|-
| 8727 || [[മുസൈലിമ]] || en || 19.0 || 81.0 || 
|-
| 8728 || [[അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുത്തപ്പെട്ട സ്‌ഫോടക ഉപകരണം]] || en || 18.9 || 1.1 || 
|-
| 8729 || [[ടോം ഹിഡിൽസ്റ്റൺ]] || en || 18.9 || 56.6 || 
|-
| 8730 || [[ഐസക് ഹെംസ്റ്റഡ്ഡ്-റൈറ്റ്]] || en || 18.9 || 42.0 || 
|-
| 8731 || [[വിവേകികളായ മൂന്ന് കുരങ്ങന്മാർ]] || en || 18.8 || 23.4 || 
|-
| 8732 || [[നിരന്തരവും സമഗ്രവുമായ മൂല്യനിർണ്ണയം]] || en || 18.8 || 29.7 || 
|-
| 8733 || [[ഇന്റർ ടൈറ്റിൽ]] || en || 18.8 || 24.0 || 
|-
| 8734 || [[ഓക്സൈഡ്]] || en || 18.8 || 23.4 || 
|-
| 8735 || [[Ashok Kumar (field hockey)]] || en || 18.8 || 25.0 || 
|-
| 8736 || [[Gnote]] || en || 18.8 || 81.2 || 
|-
| 8737 || [[അണുബാധ]] || en || 18.8 || 81.2 || 
|-
| 8738 || [[ശ്രീകൃഷ്ണലീല (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 18.8 || 25.0 || 
|-
| 8739 || [[സുശാന്ത് സിങ് രജപുത്]] || en || 18.8 || 47.9 || 
|-
| 8740 || [[ലെസ്റ്റർ സിറ്റി എഫ്. സി.]] || en || 18.7 || 1.9 || 
|-
| 8741 || [[എൽവാസിലെ ഗാരിസൺ ബോഡർ പട്ടണവും അതിന്റെ കോട്ടകളും]] || en || 18.7 || 56.5 || 
|-
| 8742 || [[Martin Vahl]] || en || 18.7 || 65.6 || 
|-
| 8743 || [[ഉർവഷി ഭൂട്ടാലിയ]] || en || 18.6 || 35.1 || 
|-
| 8744 || [[ടിക്ക് ടോക്ക്]] || en || 18.6 || 66.1 || 
|-
| 8745 || [[കെംഇൻഫർമാറ്റിക്സ്]] || en || 18.6 || 14.0 || 
|-
| 8746 || [[വീർ സുരേന്ദ്ര സായ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]] || en || 18.6 || 81.4 || 
|-
| 8747 || [[എർലാൻഗെൻ (ജർമ്മനി)]] || en || 18.6 || 46.3 || 
|-
| 8748 || [[മെക്സിക്കോ കടലിടുക്ക്]] || en || 18.6 || 0.9 || 
|-
| 8749 || [[ഭൂതോച്ചാടനം]] || en || 18.6 || 81.4 || 
|-
| 8750 || [[ഹെൻറി വുഡ് വാർഡ്]] || en || 18.6 || 5.4 || 
|-
| 8751 || [[അബ്ദുല്ലാഹ് അൽ ഖൈസി]] || en || 18.6 || 81.4 || 
|-
| 8752 || [[ബാങ്കറുടെ അൽഗോരിതം]] || en || 18.6 || 81.4 || 
|-
| 8753 || [[സഗ്ലൂൽ നജ്ജാർ]] || en || 18.6 || 36.1 || 
|-
| 8754 || [[യാൻ ഒബ്ലാക്ക്]] || en || 18.5 || 81.5 || 
|-
| 8755 || [[സഹതാപം]] || en || 18.5 || 81.5 || 
|-
| 8756 || [[ഓക്സാലിസ്]] || en || 18.5 || 7.4 || 
|-
| 8757 || [[തൊപ്പിഹനുമാൻ കുരങ്ങ്]] || en || 18.5 || 21.3 || 
|-
| 8758 || [[സ്ട്രോബിലാന്തസ്]] || en || 18.5 || 12.0 || 
|-
| 8759 || [[സ്വിനോയ്, കാസ്പിയൻ കടൽ]] || en || 18.5 || 95.7 || 
|-
| 8760 || [[കോളോ (അഗ്നിപർവ്വതം)]] || en || 18.5 || 76.7 || 
|-
| 8761 || [[യു.വി.എസ് തടാകം]] || en || 18.5 || 26.5 || 
|-
| 8762 || [[ഓഫിയോറൈസ]] || en || 18.5 || 17.2 || 
|-
| 8763 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഫിറോസാബാദ്]] || en || 18.5 || 81.5 || 
|-
| 8764 || [[ഡ്വൈറ്റ് ഐസനോവർ]] || en || 18.5 || 0.4 || 
|-
| 8765 || [[ഗിംലി ഗ്ലൈഡർ]] || en || 18.4 || 81.6 || 
|-
| 8766 || [[ടൈഗർ വെള്ളച്ചാട്ടം]] || en || 18.4 || 82.8 || 
|-
| 8767 || [[എൽപി (ഗായിക)]] || en || 18.4 || 5.3 || 
|-
| 8768 || [[കെവിൻ സിസ്‌ട്രോം]] || en || 18.4 || 81.6 || 
|-
| 8769 || [[കുരങ്ങുവെറ്റില]] || en || 18.4 || 31.4 || 
|-
| 8770 || [[ഇറിഡേസീ]] || en || 18.4 || 18.2 || 
|-
| 8771 || [[മോൺസ്റ്റേഴ്‌സ്, ഇൻക്]] || en || 18.4 || 4.2 || 
|-
| 8772 || [[വെൽഹാം ഗേൾസ് സ്കൂൾ]] || en || 18.3 || 12.7 || 
|-
| 8773 || [[ഇറാം കൂട്ടക്കൊല]] || en || 18.3 || 76.5 || 
|-
| 8774 || [[ഇന്ത്യയിലെ ഫെഡറലിസം]] || en || 18.3 || 81.7 || 
|-
| 8775 || [[പരാഗണസ്ഥലം (സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 18.3 || 81.7 || 
|-
| 8776 || [[രാജേഷ് മുരുകേശൻ]] || en || 18.3 || 74.6 || 
|-
| 8777 || [[ഇനിഡ് മേരി ബ്ലൈറ്റൺ]] || en || 18.3 || 3.3 || 
|-
| 8778 || [[ദില്ലി റിഡ്ജ്]] || en || 18.2 || 58.1 || 
|-
| 8779 || [[വൻകരകൾ തമ്മിലുള്ള അതിർത്തികൾ]] || en || 18.2 || 9.9 || 
|-
| 8780 || [[ഇന്റൽ എഡിസൺ]] || en || 18.2 || 5.3 || 
|-
| 8781 || [[ഭേൽപൂരി]] || en || 18.2 || 24.1 || 
|-
| 8782 || [[Frédéric Cuvier]] || en || 18.2 || 79.1 || 
|-
| 8783 || [[Neha Goyal]] || en || 18.2 || 72.7 || 
|-
| 8784 || [[അൽ ഖുബൈസിയാത്]] || en || 18.2 || 81.8 || 
|-
| 8785 || [[മുക്തിക ഉപനിഷത്ത്]] || en || 18.2 || 59.1 || 
|-
| 8786 || [[ലുബ്ന അൽ ഖുർതുബ]] || en || 18.2 || 81.8 || 
|-
| 8787 || [[ലെൻ അയ്യപ്പ]] || en || 18.2 || 36.4 || 
|-
| 8788 || [[Savannakhet]] || en || 18.2 || 0.0 || 
|-
| 8789 || [[ടൊറാജ]] || en || 18.1 || 9.2 || 
|-
| 8790 || [[വനിതാ ചരിത്ര മാസം]] || en || 18.1 || 70.6 || 
|-
| 8791 || [[സ്ഥൂലപരിണാമം]] || en || 18.1 || 34.4 || 
|-
| 8792 || [[ഫാഗേസീ]] || en || 18.1 || 38.1 || 
|-
| 8793 || [[ആത്മാറാം പാണ്ഡുരംഗ്]] || en || 18.0 || 82.0 || 
|-
| 8794 || [[ബാങ്കോക്ക് സമ്മേളനം]] || en || 18.0 || 20.4 || 
|-
| 8795 || [[ജിഷ്ണു ബാലകൃഷ്ണൻ]] || en || 18.0 || 82.0 || 
|-
| 8796 || [[ഫിലിഡ്രേസീ]] || en || 18.0 || 53.6 || 
|-
| 8797 || [[കാലിപ്പർ]] || en || 18.0 || 82.0 || 
|-
| 8798 || [[ഒസിറ്റാൻ]] || en || 18.0 || 0.4 || 
|-
| 8799 || [[കട്ടിൽമാടം ക്ഷേത്രം]] || en || 18.0 || 63.5 || 
|-
| 8800 || [[റേ ചാൾസ്]] || en || 17.9 || 0.0 || 
|-
| 8801 || [[ഉസ്താദ് അഹ്മദ് ലാഹോരി]] || en || 17.9 || 60.6 || 
|-
| 8802 || [[രുദ്രമ ദേവി]] || en || 17.9 || 16.3 || 
|-
| 8803 || [[ഉറാപ്]] || en || 17.9 || 82.1 || 
|-
| 8804 || [[ചാൾസ് അമ്മി കട്ടർ]] || en || 17.9 || 22.0 || 
|-
| 8805 || [[ഡ്രഗ്‌ബാങ്ക്]] || en || 17.9 || 26.7 || 
|-
| 8806 || [[ഹെന്രി ഫയോൾ]] || en || 17.8 || 11.1 || 
|-
| 8807 || [[ആമിന അസ്സിൽമി]] || en || 17.8 || 82.2 || 
|-
| 8808 || [[സാറ ടെസ്ഡെൽ]] || en || 17.8 || 72.4 || 
|-
| 8809 || [[പഞ്ചാബിന്റെ നാടൻപാട്ടുകൾ]] || en || 17.7 || 19.2 || 
|-
| 8810 || [[മുന്ന മൈക്കേൽ]] || en || 17.7 || 29.2 || 
|-
| 8811 || [[പഞ്ചാബി സിനിമകൾ]] || en || 17.7 || 5.8 || 
|-
| 8812 || [[രോഹൻ ബൊപ്പണ്ണ]] || en || 17.7 || 2.2 || 
|-
| 8813 || [[Indian Mutiny Medal]] || en || 17.7 || 57.1 || 
|-
| 8814 || [[ലെയ്ത്തിന്റെ ആമ]] || en || 17.7 || 31.7 || 
|-
| 8815 || [[ലാബ്രിന്ത്]] || en || 17.7 || 3.9 || 
|-
| 8816 || [[മാറ്റെയിസ് ഡി ലിഗ്റ്റ്]] || en || 17.6 || 82.4 || 
|-
| 8817 || [[അൽ ദാരിമി]] || en || 17.6 || 82.4 || 
|-
| 8818 || [[സൂരജ് തേലക്കാട്]] || en || 17.6 || 82.4 || 
|-
| 8819 || [[ഇറാനിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 17.5 || 6.3 || 
|-
| 8820 || [[തിരുപ്പതി (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 17.5 || 82.5 || 
|-
| 8821 || [[ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ സ്റ്റേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 17.5 || 82.5 || 
|-
| 8822 || [[മൈക്കൽ ബി. ജോർഡൻ]] || en || 17.5 || 5.0 || 
|-
| 8823 || [[Coimbatore Junction railway station]] || en || 17.5 || 46.2 || 
|-
| 8824 || [[പഞ്ചരാത്രം]] || en || 17.4 || 82.6 || 
|-
| 8825 || [[റൂളർ (അളവ് ഉപകരണം)]] || en || 17.4 || 82.6 || 
|-
| 8826 || [[വില്ല്യം ഹൈഡ് വൂളാസ്റ്റൺ]] || en || 17.4 || 10.3 || 
|-
| 8827 || [[മീനാക്ഷി മുഖർജി]] || en || 17.4 || 60.4 || 
|-
| 8828 || [[വെളുത്ത രാജാക്കന്മാർ (ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ഇംഗ്ലിഷ് രാജമാർ)]] || en || 17.4 || 7.7 || 
|-
| 8829 || [[ബർസറേസീ]] || en || 17.4 || 6.9 || 
|-
| 8830 || [[ഇപ്പോമിയ]] || en || 17.4 || 11.0 || 
|-
| 8831 || [[കാർഗിൽ വിജയ് ദിവസ്]] || en || 17.4 || 82.6 || 
|-
| 8832 || [[തിരുക്കലമ്പൂർ]] || en || 17.4 || 78.3 || 
|-
| 8833 || [[മലയാള അക്കങ്ങൾ]] || en || 17.4 || 82.6 || 
|-
| 8834 || [[സൻകി സാമ്രാജ്യം]] || en || 17.4 || 82.6 || 
|-
| 8835 || [[എംഗെൽസ്ബെർഗ്ഗ് അയേൺ വർക്ക്സ്]] || en || 17.3 || 60.3 || 
|-
| 8836 || [[അലക്സ് ഓക്‌സ്‌ലേഡ്-ചേംബർ‌ലിൻ]] || en || 17.3 || 82.7 || 
|-
| 8837 || [[ആൺ]] || en || 17.3 || 82.7 || 
|-
| 8838 || [[ഭാരത് ഇലക്ട്രോണിക്സ് ലിമിറ്റഡ്]] || en || 17.3 || 19.2 || 
|-
| 8839 || [[മക്തൂം രാജകുടുംബം]] || en || 17.3 || 82.7 || 
|-
| 8840 || [[അമാര മജീദ്]] || en || 17.2 || 82.8 || 
|-
| 8841 || [[ഗൂർഖ ജന്മുക്തി മോർച്ച]] || en || 17.2 || 3.4 || 
|-
| 8842 || [[മോണ എൽത്താഹെ]] || en || 17.2 || 6.9 || 
|-
| 8843 || [[നരഭോജി മരം]] || en || 17.2 || 9.0 || 
|-
| 8844 || [[Foucault pendulum]] || en || 17.2 || 33.1 || 
|-
| 8845 || [[മാക്രുക്]] || en || 17.1 || 12.4 || 
|-
| 8846 || [[ജോർഡൻ ഹെൻഡേഴ്സൺ]] || en || 17.1 || 82.9 || 
|-
| 8847 || [[വാണിജ്യവൽക്കരണം]] || en || 17.1 || 70.0 || 
|-
| 8848 || [[മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥ]] || en || 17.1 || 2.0 || 
|-
| 8849 || [[ഖാൻ സാഹിബ് (പദവി)]] || en || 17.0 || 83.0 || 
|-
| 8850 || [[സെലാജിനെല്ല]] || en || 17.0 || 6.6 || 
|-
| 8851 || [[വിശുദ്ധ സൂനോറോ]] || en || 17.0 || 30.2 || 
|-
| 8852 || [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സീരിയൽ നമ്പർ]] || en || 17.0 || 17.0 || 
|-
| 8853 || [[Valayapatti A. R. Subramaniam]] || en || 16.9 || 40.5 || 
|-
| 8854 || [[ക്ലെയർ ഫോയ്]] || en || 16.9 || 35.0 || 
|-
| 8855 || [[ദ ഇന്നർ ഐ(ഡോക്യുമെന്ററി)]] || en || 16.9 || 51.3 || 
|-
| 8856 || [[സ്ത്രീ വന്ധ്യംകരണം]] || en || 16.9 || 83.1 || 
|-
| 8857 || [[പ്രജേഷ് സെൻ]] || en || 16.9 || 83.1 || 
|-
| 8858 || [[ആമുഖം]] || en || 16.9 || 49.4 || 
|-
| 8859 || [[ശരീഫ് (സ്ഥാനപ്പേര്)]] || en || 16.9 || 83.1 || 
|-
| 8860 || [[ചന്ദി പ്രസാദ് ഭട്ട്]] || en || 16.9 || 9.1 || 
|-
| 8861 || [[സൂങ് മെയ് ലിങ്]] || en || 16.8 || 29.4 || 
|-
| 8862 || [[ഹദീഥ് നിവേദകരുടെ ജീവചരിത്ര വിശകലനം]] || en || 16.8 || 83.2 || 
|-
| 8863 || [[സെന്തിപ്പീ]] || en || 16.8 || 49.2 || 
|-
| 8864 || [[മരത്തവളകൾ]] || en || 16.8 || 42.1 || 
|-
| 8865 || [[സക്കരിയ മുഹമ്മദ്]] || en || 16.7 || 75.5 || 
|-
| 8866 || [[ജൂലിയ റിങ്വുഡ് കോസ്റ്റൺ]] || en || 16.7 || 9.4 || 
|-
| 8867 || [[ഫാബിയാന ക്ലോഡിനോ]] || en || 16.7 || 7.5 || 
|-
| 8868 || [[K. T. Achaya]] || en || 16.7 || 66.7 || 
|-
| 8869 || [[Mohammed Riaz]] || en || 16.7 || 50.0 || 
|-
| 8870 || [[ചാരമൂങ്ങ]] || en || 16.7 || 5.6 || 
|-
| 8871 || [[ദുർബ ബാനർജി]] || en || 16.7 || 66.7 || 
|-
| 8872 || [[പ്രിയംവദ നടരാജൻ]] || en || 16.7 || 66.7 || 
|-
| 8873 || [[ബൊക്കാറോ വിമാനത്താവളം]] || en || 16.7 || 58.3 || 
|-
| 8874 || [[ലൂസി കുര്യൻ]] || en || 16.7 || 62.5 || 
|-
| 8875 || [[സായുധ സേന പതാക ദിനം]] || en || 16.7 || 72.2 || 
|-
| 8876 || [[സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഉത്തർപ്രദേശ് v. രാജ് നാരായൺ]] || en || 16.7 || 25.0 || 
|-
| 8877 || [[Abd al-Rahman al-Awza'i]] || en || 16.7 || 83.3 || 
|-
| 8878 || [[അൽ ശിഫ ബിൻത് അബ്ദുല്ലാഹ്]] || en || 16.7 || 83.3 || 
|-
| 8879 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബഹ്റൈച്ച്]] || en || 16.7 || 83.3 || 
|-
| 8880 || [[ജയലളിത (നടി)]] || en || 16.7 || 83.3 || 
|-
| 8881 || [[മുസ്‌നദ് അൽ ഫിർദൗസ്]] || en || 16.7 || 83.3 || 
|-
| 8882 || [[അൻസെം കൈഫർ]] || en || 16.6 || 5.9 || 
|-
| 8883 || [[കാണിപ്പയ്യൂർ]] || en || 16.6 || 47.7 || 
|-
| 8884 || [[യു എൻ നമ്പർ]] || en || 16.6 || 30.7 || 
|-
| 8885 || [[എബിസി ആഫ്രിക്ക]] || en || 16.6 || 55.1 || 
|-
| 8886 || [[സ്റ്റാർലിങ്ക്]] || en || 16.5 || 83.5 || 
|-
| 8887 || [[സലേഷ്യ]] || en || 16.5 || 59.8 || 
|-
| 8888 || [[ലോക വെള്ളപ്പാണ്ട് ദിനം]] || en || 16.5 || 13.7 || 
|-
| 8889 || [[ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമായെ ഹിന്ദ്]] || en || 16.5 || 83.5 || 
|-
| 8890 || [[മെഡിക്കൽ സബ്‌ജക്ട് ഹെഡിങ്ങ്സ്]] || en || 16.5 || 10.0 || 
|-
| 8891 || [[റുഫൈദ അൽ-അസ് ലമിയ]] || en || 16.5 || 8.9 || 
|-
| 8892 || [[All India United Democratic Front]] || en || 16.5 || 69.1 || 
|-
| 8893 || [[എസ്.ആർ. രാമസ്വാമി]] || en || 16.4 || 10.3 || 
|-
| 8894 || [[ചിത്രാക്ഷരമുദ്ര]] || en || 16.4 || 83.6 || 
|-
| 8895 || [[ഫിഫ വനിതാ ലോകകപ്പ്]] || en || 16.4 || 10.4 || 
|-
| 8896 || [[Cinema of Djibouti]] || en || 16.4 || 67.4 || 
|-
| 8897 || [[എലിവാലൻ ഓർക്കിഡുകൾ]] || en || 16.4 || 4.3 || 
|-
| 8898 || [[എൻ.ആർ. അനിൽകുമാർ]] || en || 16.4 || 91.5 || 
|-
| 8899 || [[ബെങ് ആർ. ഹോംസ്റ്റ്രോം]] || en || 16.3 || 32.5 || 
|-
| 8900 || [[അസ്സബാസ്]] || en || 16.3 || 83.7 || 
|-
| 8901 || [[കെൻ ഹാം]] || en || 16.3 || 94.0 || 
|-
| 8902 || [[ടോം സോയർ അബ്രോഡ്]] || en || 16.3 || 88.0 || 
|-
| 8903 || [[വടക്കു കിഴക്കൻ ഇന്ത്യ]] || en || 16.2 || 2.3 || 
|-
| 8904 || [[രത്‌ന ഫാബ്രി]] || en || 16.2 || 83.8 || 
|-
| 8905 || [[രാസവസ്തുക്കളെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള അന്താരാഷ്ട്രരീതി]] || en || 16.2 || 27.1 || 
|-
| 8906 || [[ഹൈഡ്രോക്സി ഗ്രൂപ്പ്]] || en || 16.2 || 25.0 || 
|-
| 8907 || [[ഗ്വാരാനീ ഭാഷ]] || en || 16.2 || 5.0 || 
|-
| 8908 || [[ഫത് വ]] || en || 16.1 || 1.0 || 
|-
| 8909 || [[അറിഞ്ഞിൽ]] || en || 16.1 || 83.9 || 
|-
| 8910 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, എറ്റ]] || en || 16.1 || 83.9 || 
|-
| 8911 || [[ഢാക് ഖൽവാര]] || en || 16.0 || 56.8 || 
|-
| 8912 || [[ഗുഡ്ബൈ ബഫാന]] || en || 15.9 || 17.7 || 
|-
| 8913 || [[പൗസ് (ഏകകം)]] || en || 15.9 || 84.1 || 
|-
| 8914 || [[ആസഫ് അലി]] || en || 15.8 || 42.5 || 
|-
| 8915 || [[ഹൈമനോപ്റ്റെറ]] || en || 15.8 || 11.2 || 
|-
| 8916 || [[നികിത മിഖാൽകോവ്]] || en || 15.8 || 5.6 || 
|-
| 8917 || [[ഫോർഡിസം]] || en || 15.8 || 84.2 || 
|-
| 8918 || [[സ്ത്രീകൾ തമ്മിലുള്ള ലൈംഗിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ]] || en || 15.8 || 84.2 || 
|-
| 8919 || [[ജേസൺ മോമോവ]] || en || 15.8 || 44.3 || 
|-
| 8920 || [[ഫാത്തിമ ബിൻത് അൽ ഖത്താബ്]] || en || 15.8 || 84.2 || 
|-
| 8921 || [[കാപ]] || en || 15.8 || 5.3 || 
|-
| 8922 || [[ഡാക്ക് ചചോകി]] || en || 15.8 || 58.8 || 
|-
| 8923 || [[രുദ്രാക്ഷം]] || en || 15.8 || 84.2 || 
|-
| 8924 || [[സുചിത്ര മുരളി]] || en || 15.8 || 10.5 || 
|-
| 8925 || [[പ്രസിഡൻഷ്യൽ മെഡൽ ഓഫ് ഫ്രീഡം]] || en || 15.8 || 38.9 || 
|-
| 8926 || [[അഥരി]] || en || 15.7 || 84.3 || 
|-
| 8927 || [[ജോൺ ആൻഡേഴ്‌സൺ]] || en || 15.7 || 23.9 || 
|-
| 8928 || [[സുനൻ അൽ ദാറഖുത്നി]] || en || 15.7 || 84.3 || 
|-
| 8929 || [[ളാഹിർ]] || en || 15.7 || 84.3 || 
|-
| 8930 || [[Sanah Moidutty]] || en || 15.7 || 54.5 || 
|-
| 8931 || [[പിയേർ-എമെറിക് ഓബാമേയാങ്]] || en || 15.7 || 84.3 || 
|-
| 8932 || [[ഐസോയേസീ]] || en || 15.6 || 8.6 || 
|-
| 8933 || [[ചൂഫു]] || en || 15.6 || 14.7 || 
|-
| 8934 || [[യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ]] || en || 15.6 || 59.9 || 
|-
| 8935 || [[തോമസ് പാട്രിക് ഹ്യൂസ്]] || en || 15.6 || 84.4 || 
|-
| 8936 || [[Thomas Pennant]] || en || 15.5 || 4.5 || 
|-
| 8937 || [[മ്യൂസ]] || en || 15.5 || 3.5 || 
|-
| 8938 || [[ബിറ്റോട്ട്സ്  സ്പോട്ടുകൾ]] || en || 15.5 || 84.5 || 
|-
| 8939 || [[ദ ബോൺ സുപ്രീമസി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 15.5 || 15.4 || 
|-
| 8940 || [[ഫ്രഡ് ആസ്റ്റെയർ]] || en || 15.5 || 0.7 || 
|-
| 8941 || [[റോഷൻ മഹാനാമ]] || en || 15.5 || 34.5 || 
|-
| 8942 || [[സർവോദയപ്രസ്ഥാനം]] || en || 15.5 || 14.9 || 
|-
| 8943 || [[ആംഗ്ലോ-ഖാസി യുദ്ധം]] || en || 15.4 || 74.7 || 
|-
| 8944 || [[ഉമ്മു ഖുൽ‍സും ബിൻത് ഉക്ബ]] || en || 15.4 || 46.6 || 
|-
| 8945 || [[ഉബ്സുനുർ ഹോളോ]] || en || 15.4 || 40.0 || 
|-
| 8946 || [[ചെസ്സ് ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 15.4 || 70.3 || 
|-
| 8947 || [[അസ്സുനൻ അൽ കുബ്റ]] || en || 15.4 || 84.6 || 
|-
| 8948 || [[അൽ ഖൈസുറാൻ]] || en || 15.4 || 84.6 || 
|-
| 8949 || [[അൽ ജാമിഅ് അസ്സഗീർ]] || en || 15.4 || 84.6 || 
|-
| 8950 || [[ഏർക്കര രാമൻ നമ്പൂതിരി]] || en || 15.4 || 84.6 || 
|-
| 8951 || [[കൊളാറ്ററൽ നാശനഷ്ടം]] || en || 15.4 || 84.6 || 
|-
| 8952 || [[പുല്ലൂരാംപാറ]] || en || 15.4 || 46.2 || 
|-
| 8953 || [[ഹിന്ദു കൗൺസിൽ, റഷ്യ]] || en || 15.4 || 84.6 || 
|-
| 8954 || [[ഇസ്താംബൂൾ കനാൽ]] || en || 15.4 || 13.1 || 
|-
| 8955 || [[4കെ റെസല്യൂഷൻ]] || en || 15.3 || 84.7 || 
|-
| 8956 || [[റോണാഡ് ഡ്വാർകിൻ]] || en || 15.3 || 14.8 || 
|-
| 8957 || [[കാർമ്മലൈറ്റ്‌സ്‌ ഓഫ്‌ മേരി ഇമ്മാകുലേറ്റ്‌]] || en || 15.3 || 11.1 || 
|-
| 8958 || [[മൈക്കിൾ ജെ. സാൻഡെൽ]] || en || 15.3 || 20.2 || 
|-
| 8959 || [[അൽ സബാഹ് രാജകുടുംബം]] || en || 15.3 || 84.7 || 
|-
| 8960 || [[ജംതാര- സബ്കാ നമ്പർ ആയേഗാ]] || en || 15.3 || 84.7 || 
|-
| 8961 || [[ഇന്റർനാഷണൽ ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ലൈബ്രറി അസ്സോസിയേഷൻ ആന്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ]] || en || 15.2 || 21.7 || 
|-
| 8962 || [[കൊളിമ നദി]] || en || 15.2 || 3.3 || 
|-
| 8963 || [[ആലിസ് ഗായ്-ബ്ലേക്ക്]] || en || 15.2 || 1.8 || 
|-
| 8964 || [[ജോൺ ഒലിവർ]] || en || 15.2 || 48.6 || 
|-
| 8965 || [[ഫെസ്, മൊറോക്കോ]] || en || 15.1 || 2.9 || 
|-
| 8966 || [[ഫ്യൂച്ചർ ഷോക്ക്]] || en || 15.1 || 1.4 || 
|-
| 8967 || [[ലാർസൻസ് ഓപ്പണിംഗ്]] || en || 15.1 || 18.1 || 
|-
| 8968 || [[ബാക്ക്ഹോ ലോഡർ]] || en || 15.1 || 84.9 || 
|-
| 8969 || [[ജമാലുദ്ദീൻ അൽ മിസ്സി]] || en || 15.1 || 84.9 || 
|-
| 8970 || [[ഷോയിച്ചി യോക്കോയി]] || en || 15.1 || 84.9 || 
|-
| 8971 || [[തുറന്ന ജാലകം (വർണ്ണ ചിത്രം)]] || en || 15.1 || 38.1 || 
|-
| 8972 || [[അലി ബൂമെഞ്ചൽ]] || en || 15.1 || 84.9 || 
|-
| 8973 || [[ജോൺ ബ്രാഡ്ലി വെസ്റ്റ്]] || en || 15.1 || 73.2 || 
|-
| 8974 || [[ഹിമം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 15.0 || 85.0 || 
|-
| 8975 || [[രണ്ടാം ഭാഷ]] || en || 15.0 || 23.3 || 
|-
| 8976 || [[ജെയിംസ് കുക്കിന്റെ മരണം]] || en || 15.0 || 85.0 || 
|-
| 8977 || [[സിദ്ധം ലിപി]] || en || 15.0 || 85.0 || 
|-
| 8978 || [[ബാബർനാമ]] || en || 14.9 || 16.5 || 
|-
| 8979 || [[പോഗോനാറ്റം]] || en || 14.9 || 53.8 || 
|-
| 8980 || [[സഹാനുഭൂതി]] || en || 14.9 || 85.1 || 
|-
| 8981 || [[അഗർത്തല ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 14.9 || 85.1 || 
|-
| 8982 || [[ഫർദ്]] || en || 14.8 || 85.2 || 
|-
| 8983 || [[ബാനു   ദാമ്ര]] || en || 14.8 || 85.2 || 
|-
| 8984 || [[മുനീറ അൽ ഖുബൈസി]] || en || 14.8 || 85.2 || 
|-
| 8985 || [[മേഘന വിൻസെന്റ്]] || en || 14.8 || 25.9 || 
|-
| 8986 || [[ഭക്ഷ്യ കാർഷിക സംഘടന]] || en || 14.7 || 0.7 || 
|-
| 8987 || [[ഫെറൻ കോറോമിനാസ്]] || en || 14.7 || 42.9 || 
|-
| 8988 || [[കൊല്ലെഗൽ]] || en || 14.7 || 14.7 || 
|-
| 8989 || [[സുബോധ് റോയ്]] || en || 14.7 || 86.6 || 
|-
| 8990 || [[ഹരിഫുൺചായ്]] || en || 14.7 || 56.3 || 
|-
| 8991 || [[യെൻ ലിയെങ്കെ]] || en || 14.7 || 41.4 || 
|-
| 8992 || [[റീച്ചാർഡ് ഹെന്റേർസൺ (ബയോളജിസ്റ്റ്)]] || en || 14.7 || 53.4 || 
|-
| 8993 || [[ദുംഗർപൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 14.7 || 85.3 || 
|-
| 8994 || [[തസ്നീം സെഹറാ ഹുസൈൻ]] || en || 14.6 || 21.5 || 
|-
| 8995 || [[അനന്താവൂർ]] || en || 14.6 || 34.6 || 
|-
| 8996 || [[ചാഡ്‍വിക്ക് ബോസ്മൻ]] || en || 14.6 || 84.1 || 
|-
| 8997 || [[ഫഖ്റുന്നിസ]] || en || 14.5 || 85.5 || 
|-
| 8998 || [[ഓഫിയോഗ്ലോസം]] || en || 14.5 || 64.6 || 
|-
| 8999 || [[പൂങ്കുല]] || en || 14.5 || 8.9 || 
|-
| 9000 || [[റ്റാണ്ടി ന്യൂട്ടൺ]] || en || 14.5 || 85.5 || 
|-
| 9001 || [[മിങ്ടിയാവോ യുദ്ധം]] || en || 14.5 || 85.2 || 
|-
| 9002 || [[ആൽബർട്ട് സ്പീയർ]] || en || 14.5 || 2.2 || 
|-
| 9003 || [[അഷുർബാനിപാൽ]] || en || 14.4 || 3.6 || 
|-
| 9004 || [[ട്രെവർ നോവ]] || en || 14.4 || 85.6 || 
|-
| 9005 || [[ഏഞ്ചല ബാസെറ്റ്]] || en || 14.4 || 21.5 || 
|-
| 9006 || [[മരക്കാശാവ്(Memecylon grande)]] || en || 14.4 || 67.9 || 
|-
| 9007 || [[ഗുരു ചെങ്ങന്നൂർ രാമൻ പിള്ള]] || en || 14.4 || 55.5 || 
|-
| 9008 || [[ഇലയുടെ ഗാപ്]] || en || 14.4 || 22.9 || 
|-
| 9009 || [[ചതുരാജി]] || en || 14.3 || 49.8 || 
|-
| 9010 || [[J. Lewis Bonhote]] || en || 14.3 || 60.9 || 
|-
| 9011 || [[2019 ഇന്ത്യ–പാക്കിസ്ഥാൻ സംഘർഷം]] || en || 14.3 || 76.2 || 
|-
| 9012 || [[Drymaria cordata]] || ceb || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9013 || [[Leucas angularis]] || vi || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9014 || [[Micrococca mercurialis]] || ceb || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9015 || [[Sri C. Achutha Menon Government College]] || en || 14.3 || 52.4 || 
|-
| 9016 || [[അവാത ബൈപാർടിറ്റ]] || en || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9017 || [[അൽ അഹ്മദി, കുവൈത്ത്]] || en || 14.3 || 28.6 || 
|-
| 9018 || [[ആനത്താലി]] || sv || 14.3 || 14.3 || 
|-
| 9019 || [[ആനി-മേരി]] || en || 14.3 || 7.1 || 
|-
| 9020 || [[ആർക്കിയോളജിക്കൽ മ്യൂസിയം ആൻഡ് പോർട്രെയിറ്റ് ഗാലറി, ഗോവ]] || en || 14.3 || 64.3 || 
|-
| 9021 || [[കരിമുത്തിൾ]] || ceb || 14.3 || 0.0 || 
|-
| 9022 || [[ദേശീയ ഉത്തേജക വിരുദ്ധ ഏജൻസി]] || en || 14.3 || 86.1 || 
|-
| 9023 || [[നീരജ് പാണ്ഡെ]] || en || 14.3 || 17.9 || 
|-
| 9024 || [[പാരീസ് സെന്റ് ജെർമെയ്ൻ എഫ്സി]] || en || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9025 || [[പ്ലാൻ സി സ്റ്റുഡിയോസ്]] || en || 14.3 || 35.7 || 
|-
| 9026 || [[ബെന്റ്ലി]] || en || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9027 || [[മംഗഫ്]] || en || 14.3 || 64.3 || 
|-
| 9028 || [[മിനോക്സിഡിൽ]] || en || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9029 || [[വഴിയോരക്കച്ചവടം]] || en || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9030 || [[N. G. Ranga]] || en || 14.3 || 31.5 || 
|-
| 9031 || [[Janet Museveni]] || en || 14.2 || 44.2 || 
|-
| 9032 || [[ഡേവിഡ് ലോയ്ഡ് ജോർജ്ജ്]] || en || 14.2 || 85.8 || 
|-
| 9033 || [[റോസ് ലെസ്ലി]] || en || 14.2 || 42.2 || 
|-
| 9034 || [[ഹിർപോറ വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 14.2 || 16.2 || 
|-
| 9035 || [[സെഞ്ചുറി എഗ്]] || en || 14.2 || 13.6 || 
|-
| 9036 || [[ലിൻഡേണിയേസീ]] || en || 14.2 || 91.5 || 
|-
| 9037 || [[ഇബ്‌നുൽ ഖയ്യിം അൽ ജൗസിയ്യ]] || en || 14.1 || 85.9 || 
|-
| 9038 || [[K-ration]] || en || 14.1 || 2.6 || 
|-
| 9039 || [[നരവംശശാസ്ത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം]] || en || 14.1 || 9.5 || 
|-
| 9040 || [[മാധവ് പ്രസാദ് ത്രിപാഠി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 14.1 || 85.9 || 
|-
| 9041 || [[Theodoric Valeton]] || fr || 14.1 || 6.7 || 
|-
| 9042 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1970)]] || en || 14.1 || 85.9 || 
|-
| 9043 || [[സർദാർ പട്ടേൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബിക്കാനീർ]] || en || 14.1 || 85.9 || 
|-
| 9044 || [[മാലഗ സിഎഫ്]] || en || 14.1 || 14.5 || 
|-
| 9045 || [[പഞ്ച തക്ത്]] || en || 14.1 || 39.1 || 
|-
| 9046 || [[ഫോക്സസ് (ഗായിക)]] || en || 14.0 || 38.8 || 
|-
| 9047 || [[ഗ‍ജ്നീർ വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 14.0 || 84.5 || 
|-
| 9048 || [[മിനാംഗ്കാബാ ജനത]] || en || 14.0 || 7.1 || 
|-
| 9049 || [[ജംനപ്യാരി]] || en || 13.9 || 39.6 || 
|-
| 9050 || [[ഉമറിന്റെ ഉടമ്പടി(Pact of Umar)]] || en || 13.9 || 86.1 || 
|-
| 9051 || [[മാറ്റ് സ്മിത്ത് (അഭിനേതാവ്)]] || en || 13.9 || 51.3 || 
|-
| 9052 || [[കുമാർ സാനു]] || en || 13.9 || 1.1 || 
|-
| 9053 || [[പഞ്ചാബി സംഗീതം]] || en || 13.9 || 6.1 || 
|-
| 9054 || [[സേവിംഗ് പ്രൈവറ്റ് റയാൻ]] || en || 13.9 || 22.3 || 
|-
| 9055 || [[അയ്യപ്പൻകോവിൽ]] || en || 13.9 || 55.4 || 
|-
| 9056 || [[അശോകവദന]] || en || 13.8 || 69.0 || 
|-
| 9057 || [[നത്തോലി]] || en || 13.8 || 86.2 || 
|-
| 9058 || [[മുസ്‌നദ് അബൂഅവാന]] || en || 13.8 || 86.2 || 
|-
| 9059 || [[വടക്കേ അമേരിക്കൻ സിനിമ]] || en || 13.8 || 37.2 || 
|-
| 9060 || [[ഇന്ത്യൻ ഒളിമ്പിക് അസോസിയേഷൻ]] || en || 13.8 || 3.3 || 
|-
| 9061 || [[വാഹെ ഗുരു]] || en || 13.7 || 5.8 || 
|-
| 9062 || [[ഒഴൂർ]] || en || 13.7 || 63.5 || 
|-
| 9063 || [[ഇറാനിയൻ ഭാഷകൾ]] || en || 13.7 || 3.2 || 
|-
| 9064 || [[ബൂസൈദ് രാജകുടുംബം]] || en || 13.6 || 86.4 || 
|-
| 9065 || [[മലയാളമൊഴികൾ]] || en || 13.6 || 86.4 || 
|-
| 9066 || [[പഞ്ചാബി ബത്തി]] || en || 13.6 || 82.4 || 
|-
| 9067 || [[കല്ലുന്തി]] || en || 13.6 || 86.4 || 
|-
| 9068 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, പ്രതാപ്ഗഡ്]] || en || 13.6 || 86.4 || 
|-
| 9069 || [[അലൻ റിക്മൻ]] || en || 13.6 || 32.2 || 
|-
| 9070 || [[ഗമ്മെൽസ്റ്റാഡ് ചർച്ച് ടൗൺ]] || en || 13.5 || 62.8 || 
|-
| 9071 || [[മഴവിൽ കളനാശിനികൾ]] || en || 13.5 || 17.4 || 
|-
| 9072 || [[ജോർജീനിയോ വൈനാൾഡം]] || en || 13.5 || 86.5 || 
|-
| 9073 || [[ട്രൂ ഡിറ്റക്റ്റീവ് (സീസൺ 3)]] || en || 13.5 || 5.4 || 
|-
| 9074 || [[തൻസീമാത്ത് (ഒട്ടോമൻ തുർക്കി)]] || en || 13.5 || 86.5 || 
|-
| 9075 || [[Mount Merapi]] || en || 13.5 || 26.8 || 
|-
| 9076 || [[Thomas Hardwicke]] || en || 13.5 || 37.6 || 
|-
| 9077 || [[ജൽകാരിഭായ്]] || en || 13.5 || 29.0 || 
|-
| 9078 || [[ബാച്ച്‌ലർ]] || en || 13.5 || 86.5 || 
|-
| 9079 || [[മിഗുവാഷ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 13.4 || 23.4 || 
|-
| 9080 || [[ജോസഫ്]] || en || 13.4 || 0.0 || 
|-
| 9081 || [[ഇജ്‌മാഅ്]] || en || 13.4 || 86.6 || 
|-
| 9082 || [[നികൊലായ് നൊസ്കൊവ്]] || en || 13.4 || 21.8 || 
|-
| 9083 || [[നാട്ടിലക്കിളി]] || en || 13.4 || 59.9 || 
|-
| 9084 || [[മിർത്തോ]] || en || 13.3 || 85.5 || 
|-
| 9085 || [[ജെൻസി ആന്റണി]] || en || 13.3 || 33.3 || 
|-
| 9086 || [[ഷാഫ്റ്റ്‌മെന്റ് (ഏകകം)]] || en || 13.3 || 86.7 || 
|-
| 9087 || [[ഹബക്കുൿ]] || en || 13.3 || 86.7 || 
|-
| 9088 || [[അലസ്ഡർ മാക്ലിന്റയർ]] || en || 13.3 || 2.6 || 
|-
| 9089 || [[റോസമുണ്ട് പൈക്ക്]] || en || 13.3 || 37.1 || 
|-
| 9090 || [[ഫിജിയൻ സിനിമ]] || en || 13.3 || 10.1 || 
|-
| 9091 || [[Amelia Kyambadde]] || en || 13.2 || 35.0 || 
|-
| 9092 || [[മെറ്റൽ ഹാലൈഡ് വിളക്ക്]] || en || 13.2 || 7.1 || 
|-
| 9093 || [[ദ തേർഡ് ലൈഫ് ഓഫ് ഗ്രാഞ്ച് കോപ്പ്ലാന്റ്]] || en || 13.2 || 33.6 || 
|-
| 9094 || [[ഭവായ്]] || en || 13.2 || 7.1 || 
|-
| 9095 || [[Molar mass]] || en || 13.2 || 18.2 || 
|-
| 9096 || [[Thalaivaa (film)]] || en || 13.2 || 21.1 || 
|-
| 9097 || [[ഡൈസൾഫിറാം]] || en || 13.2 || 86.8 || 
|-
| 9098 || [[ഹൈ-ടെക് മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; ഹോസ്പിറ്റൽ, ഭുവനേശ്വർ]] || en || 13.2 || 86.8 || 
|-
| 9099 || [[Edith Cowan]] || en || 13.1 || 13.9 || 
|-
| 9100 || [[Special Bureau for India]] || en || 13.1 || 2.8 || 
|-
| 9101 || [[ഗായത്രി രഘുറാം]] || en || 13.0 || 78.3 || 
|-
| 9102 || [[വിജയ് സൂപ്പറും പൗർണമിയും]] || en || 13.0 || 8.7 || 
|-
| 9103 || [[മിന്നീ ഏർൾ സിയേഴ്സ്]] || en || 13.0 || 62.6 || 
|-
| 9104 || [[ബി. എൻ. റാവു]] || en || 13.0 || 87.0 || 
|-
| 9105 || [[കേരള കത്തോലിക്ക യുവജന പ്രസ്ഥാനം]] || en || 13.0 || 11.6 || 
|-
| 9106 || [[ധാക്ക് നരാഗ് ഷാ പൂർ]] || en || 13.0 || 77.0 || 
|-
| 9107 || [[എ ബഗ്‌സ് ലൈഫ്]] || en || 13.0 || 4.2 || 
|-
| 9108 || [[മൂഡീ ദ്വീപ്]] || en || 13.0 || 80.6 || 
|-
| 9109 || [[ജോസഫ് മെൻഗെളെ]] || en || 13.0 || 5.8 || 
|-
| 9110 || [[ബിച്ചോർ]] || en || 12.9 || 27.3 || 
|-
| 9111 || [[വിക്കി കൗശൽ]] || en || 12.9 || 3.2 || 
|-
| 9112 || [[സെറ ഡെ ട്രമുണ്ടാന]] || en || 12.9 || 0.0 || 
|-
| 9113 || [[ഫിലേസിയേസീ]] || en || 12.9 || 62.2 || 
|-
| 9114 || [[ഇൻഫർ​ണോ]] || en || 12.8 || 0.0 || 
|-
| 9115 || [[അൽ മുഅ്ജം അൽ ഔസത്]] || en || 12.8 || 87.2 || 
|-
| 9116 || [[ഹലീമ അൽ-സഅദിയ്യ]] || en || 12.8 || 81.7 || 
|-
| 9117 || [[രാജമാതാ വിജയ രാജെ സിന്ധ്യ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഭിൽവാര]] || en || 12.8 || 87.2 || 
|-
| 9118 || [[ബോസ്നിയ ഹെർസിഗോവിനായിലെ വിദ്യാഭ്യാസരീതി]] || en || 12.8 || 51.9 || 
|-
| 9119 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഹർദോയ്]] || en || 12.8 || 87.2 || 
|-
| 9120 || [[പുനീത് ഇസ്സാർ]] || en || 12.8 || 87.2 || 
|-
| 9121 || [[ടോണി ജാ]] || en || 12.7 || 5.5 || 
|-
| 9122 || [[കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ ബയോളജി]] || en || 12.7 || 3.4 || 
|-
| 9123 || [[മലാന, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്]] || en || 12.7 || 21.1 || 
|-
| 9124 || [[കുമാറ വ്യാസ]] || en || 12.6 || 89.8 || 
|-
| 9125 || [[ഇറാൻ സിനിമ]] || en || 12.6 || 1.9 || 
|-
| 9126 || [[ബടാക്]] || en || 12.6 || 6.1 || 
|-
| 9127 || [[Nikitha Narayan]] || en || 12.5 || 34.5 || 
|-
| 9128 || [[ബംഗാൾ വാരിയേഴ്സ്]] || en || 12.5 || 9.4 || 
|-
| 9129 || [[വെള്ളപ്പൈൻ എണ്ണ]] || en || 12.5 || 63.6 || 
|-
| 9130 || [[ഗ്രന്ഥി (സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 12.5 || 15.4 || 
|-
| 9131 || [[ചിറ്റൂർ ജില്ല]] || en || 12.5 || 33.5 || 
|-
| 9132 || [[സിക്സ്റ്റി ഡോം മോസ്ക്]] || en || 12.4 || 15.2 || 
|-
| 9133 || [[അന്താരാഷ്ട്ര മാരിടൈം സംഘടന]] || en || 12.4 || 4.4 || 
|-
| 9134 || [[സ്റ്റെഫീ ഡിസൂസ]] || en || 12.4 || 77.0 || 
|-
| 9135 || [[UTC+09:00]] || en || 12.4 || 35.2 || 
|-
| 9136 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, കിയോഞ്ജർ]] || en || 12.3 || 87.7 || 
|-
| 9137 || [[അമരമ്പലം]] || en || 12.3 || 13.8 || 
|-
| 9138 || [[പഞ്ചാബിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ (ഇന്ത്യ)]] || en || 12.3 || 2.1 || 
|-
| 9139 || [[ഹസ്രത്ത് മൊഹാനി]] || en || 12.3 || 54.7 || 
|-
| 9140 || [[ഏജ് ഓഫ് കൺസെന്റ് ആക്റ്റ്, 1891]] || en || 12.3 || 87.7 || 
|-
| 9141 || [[മേരി ഡെയ്‌സി ആർണോൾഡ്]] || en || 12.3 || 20.0 || 
|-
| 9142 || [[പട്ടം എ. താണുപിള്ള മന്ത്രിസഭ]] || en || 12.3 || 87.7 || 
|-
| 9143 || [[മൂൺവാക്ക് (ആത്മകഥ)]] || en || 12.3 || 0.0 || 
|-
| 9144 || [[തെന്നുവണ്ടി നായ]] || en || 12.3 || 87.7 || 
|-
| 9145 || [[Robert Wight]] || en || 12.3 || 2.1 || 
|-
| 9146 || [[റില, ബൾഗേറിയ]] || en || 12.2 || 6.1 || 
|-
| 9147 || [[അക്രേഷൻ ഡിസ്ക്]] || en || 12.2 || 33.7 || 
|-
| 9148 || [[ജുഗ്നുമഃ ദ ഫേബിൾ]] || en || 12.2 || 87.8 || 
|-
| 9149 || [[ടോണി ഗാറ്റ്ലിഫ്]] || en || 12.2 || 75.5 || 
|-
| 9150 || [[ഹരിഹർ കോട്ട]] || en || 12.2 || 87.8 || 
|-
| 9151 || [[ഫയൽ ഫോർമാറ്റ്]] || en || 12.2 || 87.8 || 
|-
| 9152 || [[ബാർമർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 12.1 || 87.9 || 
|-
| 9153 || [[ലസികാഗ്രന്ഥി]] || en || 12.1 || 6.3 || 
|-
| 9154 || [[വർഗ്ഗീകരണം (ഗ്രന്ഥശാലാശാസ്ത്രത്തിൽ)]] || en || 12.1 || 8.3 || 
|-
| 9155 || [[ഇന്ത്യൻ ദേശീയത]] || en || 12.1 || 18.3 || 
|-
| 9156 || [[ഡുൾസെ മരിയ]] || en || 12.1 || 26.2 || 
|-
| 9157 || [[മജ്‌മൂഅ് അൽ സവാഇദ്]] || en || 12.0 || 88.0 || 
|-
| 9158 || [[സ്കോഗ് സ്കൈർകൊ ഗാർഡൻ]] || en || 12.0 || 11.4 || 
|-
| 9159 || [[Vernonia]] || en || 12.0 || 28.5 || 
|-
| 9160 || [[Isabella Valancy Crawford]] || en || 12.0 || 18.5 || 
|-
| 9161 || [[ഹൊറിസോണ്ടൽ ഡയറക്ഷനൾ ഡ്രില്ലിംഗ്]] || en || 12.0 || 88.0 || 
|-
| 9162 || [[മാണ്ഡു, മദ്ധ്യപ്രദേശ്]] || sa || 12.0 || 88.0 || 
|-
| 9163 || [[യൂസഫ് മെഹർ ആലി]] || en || 12.0 || 70.9 || 
|-
| 9164 || [[പട്ടാഭി സീതാരാമയ്യ]] || en || 11.9 || 6.1 || 
|-
| 9165 || [[ദ ബോണ്ട്‌]] || en || 11.9 || 25.5 || 
|-
| 9166 || [[സോമാറ്റോസെൻസറി സിസ്റ്റം]] || en || 11.9 || 88.1 || 
|-
| 9167 || [[ബ്രിട്ടീഷ് കമ്മിറ്റി ഓഫ് ദി ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്.]] || en || 11.9 || 5.6 || 
|-
| 9168 || [[ക്രിസ്റ്റഫർ ഹെംസ്വർത്ത്]] || en || 11.9 || 48.4 || 
|-
| 9169 || [[നെൽസൺ മണ്ടേല ബേ മെട്രോപൊളിറ്റൻ മുനിസിപ്പാലിറ്റി]] || en || 11.9 || 11.0 || 
|-
| 9170 || [[അരാവാക്കൻ ഭാഷകൾ]] || en || 11.9 || 3.2 || 
|-
| 9171 || [[ഴാൻ നെരൂദ]] || en || 11.9 || 62.5 || 
|-
| 9172 || [[ജോർജി മാർകോവ്]] || en || 11.9 || 20.2 || 
|-
| 9173 || [[മൃണാൾ പാണ്ഡെ]] || en || 11.9 || 38.4 || 
|-
| 9174 || [[വിക്ടോറിയൻ കാലഘട്ടം]] || en || 11.8 || 0.6 || 
|-
| 9175 || [[നവാൽ സൗഫി]] || en || 11.8 || 88.2 || 
|-
| 9176 || [[ബാലിനീസ് അമ്പലം]] || en || 11.8 || 42.8 || 
|-
| 9177 || [[എലിസബത്ത് ബ്ലാക്ക്വെൽ]] || en || 11.8 || 6.2 || 
|-
| 9178 || [[ഓഗസ്റ്റ് ലാൻഡ്മെസ്സർ]] || en || 11.8 || 76.5 || 
|-
| 9179 || [[Fibrous tunic of eyeball]] || en || 11.8 || 88.2 || 
|-
| 9180 || [[വലെൻസിയ താഇഫ]] || en || 11.8 || 88.2 || 
|-
| 9181 || [[Hans Frank]] || en || 11.7 || 5.3 || 
|-
| 9182 || [[നേറ്റലി ഇമ്മാനുവൽ]] || en || 11.7 || 78.1 || 
|-
| 9183 || [[സൻഗയ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 11.7 || 55.7 || 
|-
| 9184 || [[UTC+08:30]] || en || 11.7 || 47.8 || 
|-
| 9185 || [[UTC+05:40]] || en || 11.6 || 39.5 || 
|-
| 9186 || [[ജനീവ കരാർ]] || en || 11.6 || 88.4 || 
|-
| 9187 || [[ബ്രേ ദ്വീപ്]] || en || 11.6 || 80.0 || 
|-
| 9188 || [[അഷുരാദേഹ് ദ്വീപ്]] || en || 11.6 || 50.5 || 
|-
| 9189 || [[കിനിയ ആബെ]] || en || 11.5 || 88.5 || 
|-
| 9190 || [[കോറിയോഅമ്നിയോണിറ്റിസ്]] || en || 11.5 || 88.5 || 
|-
| 9191 || [[ഫാത്വിമ അൽ ഫിഹ്‌രി]] || en || 11.5 || 88.5 || 
|-
| 9192 || [[രുക്ഷ്മണിബെൻ ദീപ്ചന്ദ് ഗാർഡി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 11.5 || 88.5 || 
|-
| 9193 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഫത്തേപൂർ]] || en || 11.5 || 88.5 || 
|-
| 9194 || [[ഫ്രെഡ് കിൽഗർ]] || en || 11.5 || 8.6 || 
|-
| 9195 || [[ഇന്ത്യയിലെ 50 രൂപ നോട്ട്]] || en || 11.5 || 34.3 || 
|-
| 9196 || [[ആർയുഎച്ച്എസ് കോളേജ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ജയ്പൂർ]] || en || 11.5 || 88.5 || 
|-
| 9197 || [[ഫെലോ ഓഫ് ദ റോയൽ സൊസൈറ്റി]] || en || 11.4 || 42.4 || 
|-
| 9198 || [[മഹിള രാഷ്ട്രീയ സംഘ]] || en || 11.4 || 0.0 || 
|-
| 9199 || [[ഗരംഭ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 11.4 || 31.9 || 
|-
| 9200 || [[Smoked egg]] || en || 11.4 || 86.5 || 
|-
| 9201 || [[അൽമൊറാവിദ് സാമ്രാജ്യം]] || en || 11.4 || 88.6 || 
|-
| 9202 || [[ഭാരോദ്വഹനം]] || en || 11.4 || 9.2 || 
|-
| 9203 || [[വില്ലാറിയൽ സിഎഫ്]] || en || 11.4 || 7.8 || 
|-
| 9204 || [[UTC+06:30]] || en || 11.4 || 50.9 || 
|-
| 9205 || [[ഇൻ മയ് ഫീലിംങ്സ്]] || en || 11.4 || 56.7 || 
|-
| 9206 || [[മരിയോ ജെ.മൊലിന]] || en || 11.4 || 2.3 || 
|-
| 9207 || [[അഹമ്മദാബാദിലെ പോളുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 11.4 || 88.6 || 
|-
| 9208 || [[സിഡ (ജീനസ്)]] || en || 11.3 || 52.2 || 
|-
| 9209 || [[ഭൂമിശാസ്‌ത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം]] || en || 11.3 || 8.4 || 
|-
| 9210 || [[എറിയോക്കോളേസീ]] || en || 11.3 || 97.4 || 
|-
| 9211 || [[അബു ഭുജാനാ (സ്വഹാബാ)]] || en || 11.3 || 88.7 || 
|-
| 9212 || [[ഉത്തര ജക്കാർത്ത]] || en || 11.3 || 60.3 || 
|-
| 9213 || [[Majid Ali Jaunpuri]] || en || 11.3 || 88.7 || 
|-
| 9214 || [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റിലെ നഗരങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 11.3 || 5.7 || 
|-
| 9215 || [[പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ്]] || en || 11.3 || 24.9 || 
|-
| 9216 || [[പട്ട ഇലത്തവള]] || en || 11.2 || 12.1 || 
|-
| 9217 || [[നല്ലൂർ, കന്യാകുമാരി]] || en || 11.2 || 39.8 || 
|-
| 9218 || [[പണ്ഡിറ്റ് ദീൻദയാൽ ഉപാധ്യായ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ചുരു]] || en || 11.2 || 88.8 || 
|-
| 9219 || [[എലഫന്റ ദ്വീപ്]] || en || 11.2 || 52.2 || 
|-
| 9220 || [[സെൻട്രൽ ബോർഡ്‌ ഓഫ് സെക്കന്ററി എജ്യുക്കേഷൻ]] || en || 11.2 || 41.2 || 
|-
| 9221 || [[കാസ്കോ വിയെജോ, പനാമ]] || en || 11.1 || 14.5 || 
|-
| 9222 || [[ആറ്റുവഞ്ചി ഉലഞ്ഞപ്പോൾ]] || en || 11.1 || 88.9 || 
|-
| 9223 || [[Kritika Kamra]] || en || 11.1 || 11.1 || 
|-
| 9224 || [[അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു' അംറ് ഇബ്നുൽ ആസ്]] || en || 11.1 || 88.9 || 
|-
| 9225 || [[ക്രിസ് ഇവാൻസ്]] || en || 11.1 || 11.1 || 
|-
| 9226 || [[ടു ദി ലൈറ്റ്ഹൗസ്]] || en || 11.1 || 88.9 || 
|-
| 9227 || [[ഫക്കീർ മോഹൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 11.1 || 88.9 || 
|-
| 9228 || [[ഫ്രെഞ്ച് മാൻഡേറ്റ്]] || en || 11.1 || 88.9 || 
|-
| 9229 || [[രൂപേൻ]] || en || 11.1 || 5.6 || 
|-
| 9230 || [[ശരീഫിയൻ പരിഹാരം]] || en || 11.1 || 88.9 || 
|-
| 9231 || [[പഞ്ച ധർമ്മങ്ങൾ (സിഖ് മതം)]] || en || 11.1 || 83.2 || 
|-
| 9232 || [[ദ നെറ്റ് (2016ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 11.1 || 76.5 || 
|-
| 9233 || [[അനിൽ ബോർഡിയ]] || en || 11.1 || 43.0 || 
|-
| 9234 || [[കോവലൻ]] || en || 11.1 || 76.1 || 
|-
| 9235 || [[സ്നെയ്പ്പ് ദ്വീപ്]] || en || 11.1 || 62.6 || 
|-
| 9236 || [[ഗരിയെപ്പ് അണക്കെട്ട്]] || en || 11.1 || 9.1 || 
|-
| 9237 || [[സ്മൈലാക്കേസീ]] || en || 11.1 || 30.2 || 
|-
| 9238 || [[മലബാർ സ്‌നേക്ഹെഡ്]] || en || 11.1 || 88.9 || 
|-
| 9239 || [[യാവാൾ വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 11.0 || 71.8 || 
|-
| 9240 || [[ടി. ടി. വി. ദിനകരൻ]] || en || 11.0 || 9.5 || 
|-
| 9241 || [[ജൊഹാൻ കൃസ്ത്യൻ ഫബ്രീഷ്യസ്]] || en || 11.0 || 9.3 || 
|-
| 9242 || [[സംവൺ ലൈക്ക് യു (ചെറുകഥാസമാഹാരം)]] || en || 10.9 || 67.9 || 
|-
| 9243 || [[മഹാരാജ കൃഷ്ണ ചന്ദ്ര ഗജപതി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 10.9 || 89.1 || 
|-
| 9244 || [[മരവരമ്പൻ]] || en || 10.9 || 31.2 || 
|-
| 9245 || [[പോൾ അൻക]] || en || 10.9 || 0.4 || 
|-
| 9246 || [[ദ സെയിൽസ്‌മാൻ (2016ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 10.9 || 43.8 || 
|-
| 9247 || [[ആർ. പാർത്ഥിപൻ]] || en || 10.9 || 89.1 || 
|-
| 9248 || [[എം. എസ്. ധോണി: ദി അൺടോൾഡ് സ്‌റ്റോറി]] || en || 10.8 || 9.5 || 
|-
| 9249 || [[Political communication]] || en || 10.8 || 89.2 || 
|-
| 9250 || [[അശമ ഇബിൻ-അബ്ജാർ]] || en || 10.8 || 5.1 || 
|-
| 9251 || [[വിശാഖ സിങ് (അഭിനേത്രി)]] || en || 10.8 || 49.3 || 
|-
| 9252 || [[സൂചിവാലൻ കല്ലൻതുമ്പികൾ]] || en || 10.7 || 21.9 || 
|-
| 9253 || [[Prithipal Singh]] || en || 10.7 || 21.4 || 
|-
| 9254 || [[ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ലുധിയാന]] || en || 10.7 || 89.3 || 
|-
| 9255 || [[ജോർജെ ലെമേടെർ]] || en || 10.7 || 35.6 || 
|-
| 9256 || [[ഇന്ത്യയിലെ ഫുട്ബോൾ സ്റ്റേഡിയങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 10.7 || 59.3 || 
|-
| 9257 || [[പാസ്സിഫ്ലോറ]] || en || 10.7 || 7.1 || 
|-
| 9258 || [[ബർനാല]] || en || 10.6 || 13.7 || 
|-
| 9259 || [[വഴുതക്കാട്]] || en || 10.6 || 70.9 || 
|-
| 9260 || [[സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ചിറ്റോർഗഡ്]] || en || 10.6 || 89.4 || 
|-
| 9261 || [[പാരിസ് ലക്ഷ്മി]] || en || 10.6 || 7.0 || 
|-
| 9262 || [[കാർലോസ് സന്റാന]] || en || 10.6 || 0.0 || 
|-
| 9263 || [[വാലന്റീന നാപ്പി]] || en || 10.6 || 59.0 || 
|-
| 9264 || [[മെഹർഷാല അലി]] || en || 10.5 || 21.1 || 
|-
| 9265 || [[ശേഖർ പഥ്ക്]] || en || 10.5 || 14.7 || 
|-
| 9266 || [[ളാഹിരി മദ്‌ഹബ്]] || en || 10.5 || 89.5 || 
|-
| 9267 || [[ടോം സോയർ, ഡിറ്റക്റ്റീവ്]] || en || 10.5 || 28.4 || 
|-
| 9268 || [[രാജശേഖർ ബസു]] || en || 10.5 || 43.6 || 
|-
| 9269 || [[ഓറഞ്ച് നദി]] || en || 10.4 || 5.0 || 
|-
| 9270 || [[അൽമൻസൂർ]] || en || 10.4 || 89.6 || 
|-
| 9271 || [[ഫൗക്വിറിയേ]] || en || 10.4 || 31.7 || 
|-
| 9272 || [[സജാഹ്]] || en || 10.4 || 89.6 || 
|-
| 9273 || [[ഇസ്‌ലാമിക വസ്ത്രധാരണ രീതി]] || en || 10.4 || 9.1 || 
|-
| 9274 || [[കിരീടപ്പന്നൽ]] || en || 10.4 || 89.6 || 
|-
| 9275 || [[ശ്രീ അരബിന്ദോ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 10.3 || 89.7 || 
|-
| 9276 || [[ഇപ്രിന്റ്സ്]] || en || 10.3 || 32.6 || 
|-
| 9277 || [[റിച്ചാർഡ്‌ ഹാമൺഡ്]] || en || 10.3 || 28.9 || 
|-
| 9278 || [[ഡോണ ഗാംഗുലി]] || en || 10.3 || 7.2 || 
|-
| 9279 || [[ഡി. കെ. ജയരാമൻ]] || en || 10.2 || 19.2 || 
|-
| 9280 || [[ചെസ്സ് (വിവക്ഷകൾ)]] || en || 10.2 || 38.7 || 
|-
| 9281 || [[നാസികളുടെ പുസ്തകം കത്തിക്കൽ]] || en || 10.2 || 97.2 || 
|-
| 9282 || [[ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റ് അരങ്ങേറ്റത്തിൽ നേടിയ സെഞ്ചുറികളുടെ പട്ടിക]] || en || 10.2 || 89.8 || 
|-
| 9283 || [[പോളിമോർഫിസം (കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രം)]] || en || 10.2 || 72.5 || 
|-
| 9284 || [[ബൗദ്ധനാഥ്]] || en || 10.2 || 9.0 || 
|-
| 9285 || [[അപ്പർ മസ്താങ്]] || en || 10.2 || 39.5 || 
|-
| 9286 || [[ജയമംഗലി കൃഷ്ണമൃഗ സങ്കേതം]] || en || 10.1 || 0.0 || 
|-
| 9287 || [[മറുമരുന്ന്]] || en || 10.1 || 89.9 || 
|-
| 9288 || [[ഹലോ മദ്രാസ് ഗേൾ]] || en || 10.1 || 89.9 || 
|-
| 9289 || [[സി++ ക്ലാസുകൾ]] || en || 10.1 || 55.1 || 
|-
| 9290 || [[ഗജേന്ദർ സിങ് ബിഷ്ത്]] || en || 10.1 || 56.0 || 
|-
| 9291 || [[റെസീം]] || en || 10.1 || 29.3 || 
|-
| 9292 || [[മതരാഹിത്യം]] || en || 10.1 || 51.5 || 
|-
| 9293 || [[സൂങ് ചിങ് ലിങ്]] || en || 10.1 || 31.3 || 
|-
| 9294 || [[Amit Rohidas]] || en || 10.0 || 40.0 || 
|-
| 9295 || [[Jagbir Singh]] || en || 10.0 || 50.0 || 
|-
| 9296 || [[Priya Anand]] || en || 10.0 || 55.0 || 
|-
| 9297 || [[അലക അജിത്‌]] || en || 10.0 || 20.0 || 
|-
| 9298 || [[അൽ മൊറാവിദ് ദീനാർ]] || en || 10.0 || 90.0 || 
|-
| 9299 || [[ഉറി: ദി സർജിക്കൽ സ്ട്രൈക്ക്]] || en || 10.0 || 22.5 || 
|-
| 9300 || [[കമ്പംപതി നചികേത]] || en || 10.0 || 10.0 || 
|-
| 9301 || [[ഞാൻ മേരികുട്ടി]] || en || 10.0 || 16.7 || 
|-
| 9302 || [[പീരപ്പെട്ടിക്ക]] || ceb || 10.0 || 10.0 || 
|-
| 9303 || [[ബിശാഖ ദത്ത]] || en || 10.0 || 40.0 || 
|-
| 9304 || [[മുള്ളുരുക്കി]] || ceb || 10.0 || 10.0 || 
|-
| 9305 || [[രെറ്റ് അയെഴ്സ് ബട്ട്ലർ]] || en || 10.0 || 90.0 || 
|-
| 9306 || [[Routing Information Protocol]] || en || 10.0 || 85.6 || 
|-
| 9307 || [[ചെറു ഊരം]] || en || 10.0 || 3.7 || 
|-
| 9308 || [[Circa]] || en || 10.0 || 81.5 || 
|-
| 9309 || [[ഫ്രാങ്ക്ലിൻ ഡബ്ല്യു. ഡിക്സൺ]] || en || 10.0 || 85.2 || 
|-
| 9310 || [[മൊറോക്കൻ സിനിമ]] || en || 10.0 || 10.6 || 
|-
| 9311 || [[International Women of Courage Award]] || en || 9.9 || 32.9 || 
|-
| 9312 || [[സന്ധ്യക്കെന്തിനു സിന്ദൂരം]] || en || 9.9 || 90.1 || 
|-
| 9313 || [[ചിറ്റഗോങ് പോർട്ട് അഥോറിറ്റി]] || en || 9.9 || 27.4 || 
|-
| 9314 || [[പശ്ചിമേന്ത്യ]] || en || 9.9 || 7.7 || 
|-
| 9315 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, പാലി]] || en || 9.8 || 90.2 || 
|-
| 9316 || [[കാറ്റമരൻ]] || en || 9.8 || 90.2 || 
|-
| 9317 || [[പീറ്റ് ബൂട്ടിജിജ്]] || en || 9.8 || 3.9 || 
|-
| 9318 || [[കൂർഗ് സംസ്ഥാനം]] || en || 9.8 || 61.0 || 
|-
| 9319 || [[കടത്ത് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 9.8 || 90.2 || 
|-
| 9320 || [[മുസ്‌നദ് അഹ്‌മദ് ഇബ്ൻ ഹൻബൽ]] || en || 9.8 || 90.2 || 
|-
| 9321 || [[ഗ്രേറ്റ് സ്പോട്ടഡ് കിവി]] || en || 9.8 || 43.3 || 
|-
| 9322 || [[നെമോ (ഫയൽ മാനേജർ)]] || en || 9.7 || 91.3 || 
|-
| 9323 || [[സമ്മതപ്രായം]] || en || 9.7 || 90.3 || 
|-
| 9324 || [[ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വൈസ്രോയി -ഗവർണ്ണർ ജനറൽമാർ]] || en || 9.7 || 10.1 || 
|-
| 9325 || [[പട്ന പൈററ്റ്സ്]] || en || 9.7 || 9.7 || 
|-
| 9326 || [[രാസവസ്തുക്കളുടെ വിഷഫലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള റജിസ്ട്രി]] || en || 9.6 || 45.7 || 
|-
| 9327 || [[വോംസ് കൂട്ടക്കൊല (1096)]] || en || 9.6 || 90.4 || 
|-
| 9328 || [[ജോർജ് റോബർട്ട് വാട്ടർഹൗസ്]] || en || 9.6 || 15.9 || 
|-
| 9329 || [[വെസ്സന്തര ജാതക]] || en || 9.6 || 43.5 || 
|-
| 9330 || [[Hadizatou Mani]] || en || 9.6 || 91.5 || 
|-
| 9331 || [[നർഗിസ് ഫാഖരി]] || en || 9.5 || 54.2 || 
|-
| 9332 || [[പദ്മാസന (അമ്പലം)]] || en || 9.5 || 70.7 || 
|-
| 9333 || [[9 (2018 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 9.5 || 14.3 || 
|-
| 9334 || [[ബ്ലാക്ക് അഥീന]] || en || 9.5 || 2.4 || 
|-
| 9335 || [[ആക്ടിനോഡാഫ്‌നേ]] || en || 9.5 || 23.9 || 
|-
| 9336 || [[Tuol Sleng Genocide Museum]] || en || 9.5 || 87.0 || 
|-
| 9337 || [[ജപ്പാനിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 9.5 || 29.3 || 
|-
| 9338 || [[അബുൽമുഈൻ അൽ നസഫി]] || en || 9.5 || 90.5 || 
|-
| 9339 || [[കാനഡയിലെ വിദ്യാഭ്യാസസമ്പ്രദായം]] || en || 9.5 || 34.2 || 
|-
| 9340 || [[ഏകീകൃത പണമടയ്ക്കൽ സമ്പർക്കമുഖം (യുപിഐ)]] || en || 9.4 || 76.0 || 
|-
| 9341 || [[റെബ്ബി ജാക്സൺ]] || en || 9.4 || 33.8 || 
|-
| 9342 || [[അന്വേഷണാത്മക വിദ്യാഭ്യാസ രീതി]] || en || 9.4 || 93.3 || 
|-
| 9343 || [[ഡോൾബി അറ്റോസ്]] || en || 9.4 || 3.1 || 
|-
| 9344 || [[ഹഗിയോഗ്രഫി]] || en || 9.4 || 90.6 || 
|-
| 9345 || [[ക്യൂബിറ്റ്]] || en || 9.4 || 71.4 || 
|-
| 9346 || [[ഹോങ്കോങ്ങിന്റെ പതാക]] || en || 9.4 || 23.5 || 
|-
| 9347 || [[നിസ്കെയർ]] || en || 9.3 || 48.8 || 
|-
| 9348 || [[Dorothea Erxleben]] || en || 9.3 || 50.1 || 
|-
| 9349 || [[നൈജീരിയയിലെ കാച്ചിൽ ഉൽപ്പാദനം]] || en || 9.3 || 19.3 || 
|-
| 9350 || [[അലക്സാണ്ടർ ബേ വിമാനത്താവളം]] || en || 9.3 || 22.4 || 
|-
| 9351 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ബദൗൺ, യു.പി]] || en || 9.3 || 90.7 || 
|-
| 9352 || [[മധുസൂദൻ ഗുപ്ത]] || en || 9.3 || 88.5 || 
|-
| 9353 || [[കുലാല]] || en || 9.3 || 69.2 || 
|-
| 9354 || [[ടോണി ക്രൂസ്]] || en || 9.3 || 9.5 || 
|-
| 9355 || [[Tribhuwana Wijayatunggadewi]] || en || 9.3 || 5.8 || 
|-
| 9356 || [[നെഹ്റു മ്യൂസിയം ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി]] || en || 9.2 || 71.7 || 
|-
| 9357 || [[ജൂലി 2]] || en || 9.1 || 65.7 || 
|-
| 9358 || [[നാഷണൽ ഹെറാൾഡ്]] || en || 9.1 || 4.0 || 
|-
| 9359 || [[നീലം ജസ്‌വന്ത് സിങ്ങ്]] || en || 9.1 || 58.5 || 
|-
| 9360 || [[യാബ ബാഡോ]] || en || 9.1 || 42.4 || 
|-
| 9361 || [[എം കെ പ്രസാദ്]] || en || 9.1 || 80.8 || 
|-
| 9362 || [[ബൗറാം]] || en || 9.1 || 43.4 || 
|-
| 9363 || [[Coenraad Jacob Temminck]] || en || 9.1 || 18.6 || 
|-
| 9364 || [[കമ്പ്യൂട്ടർ ബാബ]] || en || 9.1 || 81.8 || 
|-
| 9365 || [[തിരുശേഷിപ്പ്]] || en || 9.1 || 90.9 || 
|-
| 9366 || [[ഥൗരി മദ്‌ഹബ്]] || en || 9.1 || 90.9 || 
|-
| 9367 || [[വിശാഖാ ഗൈഡ് ലൈൻസ്]] || en || 9.1 || 15.9 || 
|-
| 9368 || [[ബാറ്റിൽ ഓഫ് ദ സെക്സസ്(സിനിമ)]] || en || 9.1 || 68.5 || 
|-
| 9369 || [[വൈരംങ്കോട് വേല]] || en || 9.0 || 91.0 || 
|-
| 9370 || [[ഇന്ത്യയിലെ ബതടാകങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 9.0 || 16.6 || 
|-
| 9371 || [[ഗെറ്റാഫെ സി എഫ്]] || en || 9.0 || 3.4 || 
|-
| 9372 || [[ഇന്റർനാഷണൽ ഹോക്കി ഫെഡറേഷൻ]] || en || 9.0 || 26.1 || 
|-
| 9373 || [[മിസ് പൂജ]] || en || 9.0 || 8.0 || 
|-
| 9374 || [[ഇബ്ൻ അൽ സലാഹ്]] || en || 9.0 || 91.0 || 
|-
| 9375 || [[എൻ. റെഡ്ഡെപ്പ]] || en || 9.0 || 91.0 || 
|-
| 9376 || [[Jason Momoa]] || en || 9.0 || 37.9 || 
|-
| 9377 || [[പൂർണ്ണ സ്വരാജ്]] || en || 9.0 || 0.2 || 
|-
| 9378 || [[കുരവ]] || en || 8.9 || 91.1 || 
|-
| 9379 || [[പ്ലിറ്റ് വിറ്റ്സെ ലേക്‌സ്‌ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 8.9 || 3.9 || 
|-
| 9380 || [[ആക്കൻ കത്തീഡ്രൽ]] || en || 8.9 || 5.1 || 
|-
| 9381 || [[ജെന്നി ലിന്റ് ദ്വീപ്]] || en || 8.9 || 30.6 || 
|-
| 9382 || [[ഗിബ്സ് ഫ്രീ എനർജി]] || en || 8.9 || 6.4 || 
|-
| 9383 || [[അമ്മ കണക്ക്]] || en || 8.9 || 42.8 || 
|-
| 9384 || [[അശോക് ലെയ്‌ലാൻഡ്]] || en || 8.9 || 3.7 || 
|-
| 9385 || [[പാർവ്വതി ജയദേവൻ]] || en || 8.9 || 91.1 || 
|-
| 9386 || [[ഫ്രാ നഘോൺ സി അയുത്ഥയ പ്രവിശ്യ]] || en || 8.9 || 22.3 || 
|-
| 9387 || [[ആൾ ഇന്ത്യ കൗൺസിൽ ഫോർ ടെക്നിക്കൽ എജ്യൂക്കേഷൻ]] || en || 8.9 || 49.9 || 
|-
| 9388 || [[ബാമുവാൽ]] || en || 8.9 || 87.8 || 
|-
| 9389 || [[കോമ്പസ് (വരക്കാനുള്ള ഉപകരണം)]] || en || 8.9 || 4.0 || 
|-
| 9390 || [[സിൻ ഫൈൻ]] || en || 8.8 || 0.7 || 
|-
| 9391 || [[ഹാൾസിങ്ങ് ലാന്റിലെ അലംകൃതമായ ഫാംഹൗസുകൾ]] || en || 8.8 || 33.1 || 
|-
| 9392 || [[നഖ്ശബന്ദിയ്യ]] || en || 8.8 || 0.8 || 
|-
| 9393 || [[അവെഞ്ചേഴ്സ്: എൻഡ് ഗെയിം]] || en || 8.8 || 2.9 || 
|-
| 9394 || [[വാട്ട്സ്ക്കി]] || en || 8.8 || 0.0 || 
|-
| 9395 || [[ജെസ്സി ലിങ്കാർഡ്]] || en || 8.8 || 45.8 || 
|-
| 9396 || [[അന്ന ബോച്ച്]] || en || 8.8 || 54.3 || 
|-
| 9397 || [[ചിവേരെ ഭാഷ]] || en || 8.8 || 7.5 || 
|-
| 9398 || [[സുനൻ അബൂദാവൂദ്]] || en || 8.8 || 91.2 || 
|-
| 9399 || [[എർലിങ് ഹാലൻഡ്]] || en || 8.7 || 91.3 || 
|-
| 9400 || [[സവിത പൂനിയ]] || en || 8.7 || 93.0 || 
|-
| 9401 || [[പ്രണയ വിവാഹം]] || en || 8.7 || 17.4 || 
|-
| 9402 || [[ഷീൽഡ് മാന്റിസ്]] || en || 8.7 || 91.3 || 
|-
| 9403 || [[ഡ്രോട്ട്നിങ്കോം പാലസ്]] || en || 8.7 || 6.0 || 
|-
| 9404 || [[ഓപ്പൺ ആർകൈവ്സ് ഇനിഷറ്റിവ് പ്രോട്ടോക്കോൾ ഫോർ മെറ്റഡാറ്റ ഹാർവെസ്റ്റിങ്]] || en || 8.7 || 12.1 || 
|-
| 9405 || [[ഹെയ്ലി വില്യംസ്]] || en || 8.6 || 53.7 || 
|-
| 9406 || [[എ സ്യൂട്ടബിൾ ബോയ്]] || en || 8.6 || 22.5 || 
|-
| 9407 || [[Yusra Mardini]] || en || 8.6 || 43.7 || 
|-
| 9408 || [[മുസ്തഹബ്ബ്]] || en || 8.6 || 91.4 || 
|-
| 9409 || [[East India House]] || en || 8.6 || 63.4 || 
|-
| 9410 || [[ശങ്കർ ഗുഹ നിയോഗി]] || en || 8.6 || 92.3 || 
|-
| 9411 || [[വെങ്കിടേഷ് പ്രസാദ്‌]] || en || 8.5 || 33.2 || 
|-
| 9412 || [[2017 ഗോരഖ്പൂർ ആശുപത്രി മരണങ്ങൾ]] || en || 8.5 || 85.0 || 
|-
| 9413 || [[ഡ്വെയ്ൻ ജോൺസൺ]] || en || 8.5 || 4.7 || 
|-
| 9414 || [[കറുവപ്പട്ട]] || en || 8.5 || 91.5 || 
|-
| 9415 || [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, അദിലാബാദ്]] || en || 8.5 || 91.5 || 
|-
| 9416 || [[ഹൈഡറ്റലേസീ]] || en || 8.5 || 5.8 || 
|-
| 9417 || [[ഡെന്നിസ് മുക്വെഗെ]] || en || 8.5 || 88.9 || 
|-
| 9418 || [[Kavita Krishnan]] || en || 8.5 || 46.5 || 
|-
| 9419 || [[ചെറിയ ഉൾക്കടൽ]] || en || 8.4 || 5.4 || 
|-
| 9420 || [[വെയ്മർ റിപ്പബ്ലിക്]] || en || 8.4 || 3.1 || 
|-
| 9421 || [[UTC+05:30]] || en || 8.4 || 59.3 || 
|-
| 9422 || [[ജെറാർഡ് പിക്കെ]] || en || 8.4 || 4.4 || 
|-
| 9423 || [[ഇന്ത്യൻ 10 പൈസ നാണയം]] || en || 8.4 || 91.6 || 
|-
| 9424 || [[ദ വിലോ ട്രീ]] || en || 8.4 || 63.5 || 
|-
| 9425 || [[താവളം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 8.4 || 91.6 || 
|-
| 9426 || [[സഹസ്രാബ്ദ പുരസ്കാര സമസ്യകൾ]] || en || 8.3 || 85.4 || 
|-
| 9427 || [[ഇന്ത്യൻ ഡീപ് സ്പേസ് നെറ്റ്വർക്ക്]] || en || 8.3 || 20.8 || 
|-
| 9428 || [[നരോദ്നയ വോല്ല്യ]] || en || 8.3 || 4.2 || 
|-
| 9429 || [[നീലക്കണ്ണി ഇലത്തവള]] || en || 8.3 || 60.6 || 
|-
| 9430 || [[മർദിതരുടെ ബോധനശാസ്ത്രം]] || en || 8.3 || 7.8 || 
|-
| 9431 || [[മഹാലക്ഷ്മി അയ്യർ]] || en || 8.3 || 5.9 || 
|-
| 9432 || [[സൂക്ഷ്മബോധനം]] || en || 8.3 || 80.3 || 
|-
| 9433 || [[ലാസ്റ്റ് വീക്ക് ടുനൈറ്റ് വിത്ത് ജോൺ ഒലിവർ]] || en || 8.3 || 36.5 || 
|-
| 9434 || [[പ്രിയങ്കാ ചതുർവേദി]] || en || 8.3 || 39.7 || 
|-
| 9435 || [[Debtors' prison]] || en || 8.3 || 81.9 || 
|-
| 9436 || [[Potanthus]] || en || 8.3 || 20.7 || 
|-
| 9437 || [[ചെക്ക്മേറ്റ്]] || en || 8.3 || 4.4 || 
|-
| 9438 || [[ബെൽ ഫ്രൈസ് ഓഫ് ബെൽജിയം ആൻഡ് ഫ്രാൻസ്]] || en || 8.3 || 3.1 || 
|-
| 9439 || [[സാഡിയോ മാനേ]] || en || 8.3 || 7.8 || 
|-
| 9440 || [[ചാർളി ആൻഡ് ദ ഗ്രേറ്റ് ഗ്ലാസ് എലവേറ്റർ]] || en || 8.2 || 18.3 || 
|-
| 9441 || [[ഗീതാ ഗോപിനാഥ്]] || en || 8.2 || 99.8 || 
|-
| 9442 || [[ഫ്ലാഷ് പോയന്റ്]] || en || 8.2 || 24.0 || 
|-
| 9443 || [[ഖിയാസ്]] || en || 8.2 || 91.8 || 
|-
| 9444 || [[യുടിസി+01:30]] || en || 8.2 || 59.3 || 
|-
| 9445 || [[സുറിയാനി മലയാളം]] || en || 8.2 || 94.6 || 
|-
| 9446 || [[ഉബോൽ രതന]] || en || 8.2 || 54.3 || 
|-
| 9447 || [[ഇൻ ടു ദ വുഡ്സ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 8.2 || 2.7 || 
|-
| 9448 || [[ഗാന്ധി തൊപ്പി]] || en || 8.2 || 0.0 || 
|-
| 9449 || [[ബിന അഗർവാൾ]] || en || 8.1 || 21.1 || 
|-
| 9450 || [[സിറ്റുയിൻ]] || en || 8.1 || 16.6 || 
|-
| 9451 || [[ആൽവിൻ ജോർജ്]] || en || 8.1 || 17.8 || 
|-
| 9452 || [[ദ കളർ പർപ്പിൾ]] || en || 8.1 || 7.0 || 
|-
| 9453 || [[KEGG]] || en || 8.1 || 26.9 || 
|-
| 9454 || [[സോളോ (ശബ്ദട്രാക്ക്)]] || en || 8.1 || 86.8 || 
|-
| 9455 || [[ഖതാദ ഇബ്ൻ ഇദ്‌രീസ്]] || en || 8.1 || 91.9 || 
|-
| 9456 || [[ഭാജ്യ സംഖ്യകൾ]] || en || 8.1 || 0.0 || 
|-
| 9457 || [[റിക്കി ജെർവായിസ്]] || en || 8.0 || 92.0 || 
|-
| 9458 || [[വെക്ടർ ഗ്രാഫിക്സ് എഡിറ്റർ]] || en || 8.0 || 46.8 || 
|-
| 9459 || [[ജയ്‌പൂർ പിങ്ക് പാന്തേഴ്‌സ്]] || en || 8.0 || 16.0 || 
|-
| 9460 || [[ബി. ശശികുമാർ]] || en || 8.0 || 67.7 || 
|-
| 9461 || [[അങ്കം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 8.0 || 92.0 || 
|-
| 9462 || [[അഡ്മിറാൽറ്റി ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 8.0 || 98.1 || 
|-
| 9463 || [[എബ്രഹാം ബാരാക് സേലം]] || en || 8.0 || 50.9 || 
|-
| 9464 || [[ഗ്രാമി ലെജൻഡ് അവാർഡ്]] || en || 7.9 || 61.7 || 
|-
| 9465 || [[മുനയൻ]] || en || 7.9 || 84.0 || 
|-
| 9466 || [[ചപ്പാരപ്പടവ്]] || en || 7.9 || 15.9 || 
|-
| 9467 || [[കാൻഹയ ലാൽ മിശ്ര]] || en || 7.9 || 25.8 || 
|-
| 9468 || [[മാലിന്യ ശേഖരണം]] || en || 7.9 || 70.2 || 
|-
| 9469 || [[Fort St. George, India]] || en || 7.9 || 28.9 || 
|-
| 9470 || [[കാംബ്രിഡ്ജ് അന്താരാഷ്ട്ര പരീക്ഷ]] || en || 7.9 || 32.7 || 
|-
| 9471 || [[റോബർട്ട്‌  ഡൗണി ജൂനിയർ]] || en || 7.9 || 1.1 || 
|-
| 9472 || [[മലേഷ്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 7.9 || 7.3 || 
|-
| 9473 || [[ഗുരുജി ഒരു വാക്ക്]] || en || 7.9 || 92.1 || 
|-
| 9474 || [[കാമിനേനി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 7.8 || 92.2 || 
|-
| 9475 || [[ഭരത്പൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 7.8 || 92.2 || 
|-
| 9476 || [[ഫ്രാൻസിസ് മരിയൻ]] || en || 7.8 || 62.0 || 
|-
| 9477 || [[ഗ്രാസ് ഹിൽസ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 7.8 || 93.0 || 
|-
| 9478 || [[മെൽബോൺ ദ്വീപ്]] || en || 7.8 || 92.8 || 
|-
| 9479 || [[റാൻ ബോസിലെക്]] || en || 7.8 || 92.9 || 
|-
| 9480 || [[പ്രേമശില്പി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 7.8 || 92.2 || 
|-
| 9481 || [[ഇല നിന്ന പാട്]] || en || 7.7 || 93.1 || 
|-
| 9482 || [[ഗുരു ഹർ കൃഷൺ]] || en || 7.7 || 36.6 || 
|-
| 9483 || [[ഭാരത് പെട്രോളിയം കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ്]] || en || 7.7 || 26.9 || 
|-
| 9484 || [[മിന്ന കാന്ത്]] || en || 7.7 || 15.2 || 
|-
| 9485 || [[വിറ്റേസ്സീ]] || en || 7.6 || 64.6 || 
|-
| 9486 || [[UTC+09:30]] || en || 7.6 || 46.8 || 
|-
| 9487 || [[മതേതര വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 7.6 || 72.4 || 
|-
| 9488 || [[എ കിങ് ഇൻ ന്യൂയോർക്ക്‌]] || en || 7.6 || 33.4 || 
|-
| 9489 || [[പ്ലേസെർ, മസ്ബെയ്റ്റ്]] || en || 7.6 || 43.2 || 
|-
| 9490 || [[സാമന്തരാജ്യങ്ങൾ]] || en || 7.6 || 92.4 || 
|-
| 9491 || [[ജിബാൻ ഘോഷാൽ]] || en || 7.6 || 93.0 || 
|-
| 9492 || [[ആർ സി എ കണക്റ്റർ]] || en || 7.6 || 29.0 || 
|-
| 9493 || [[അൻസൺ പോൾ]] || en || 7.6 || 41.1 || 
|-
| 9494 || [[ബതേശ്വർ ദത്ത്]] || en || 7.6 || 26.2 || 
|-
| 9495 || [[അമീന ഗുരീബ്]] || en || 7.6 || 7.5 || 
|-
| 9496 || [[ഗ്ലോബ]] || en || 7.5 || 4.4 || 
|-
| 9497 || [[റീച്ചാർഡ് തലേർ]] || en || 7.5 || 51.6 || 
|-
| 9498 || [[കെവിൻ ഡി ബ്രൂണ]] || en || 7.5 || 45.8 || 
|-
| 9499 || [[Alfred Jodl]] || en || 7.5 || 4.7 || 
|-
| 9500 || [[വയലേസീ]] || en || 7.4 || 47.4 || 
|-
| 9501 || [[അൽകൊബാക മൊണാസ്ട്രി]] || en || 7.4 || 15.6 || 
|-
| 9502 || [[ഇഷ്കൂൾ തടാകം]] || en || 7.4 || 61.9 || 
|-
| 9503 || [[വേതാത്തിരി മഹരിഷി]] || en || 7.4 || 3.7 || 
|-
| 9504 || [[ഹൈക്ക്യു!!]] || en || 7.4 || 11.1 || 
|-
| 9505 || [[സുസുക്കി രീതി (വിദ്യാഭ്യാസം)]] || en || 7.4 || 2.1 || 
|-
| 9506 || [[കൈല്ലിംഗ]] || en || 7.4 || 79.1 || 
|-
| 9507 || [[2019 കോപ്പ അമേരിക്ക]] || en || 7.3 || 4.6 || 
|-
| 9508 || [[പാലക്കാട് റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ]] || en || 7.3 || 0.0 || 
|-
| 9509 || [[ഒകാപ്പി വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 7.3 || 13.6 || 
|-
| 9510 || [[ചുപ്കേ ചുപ്കേ രാത് ദിൻ]] || en || 7.3 || 39.1 || 
|-
| 9511 || [[മാർക്കസ് റാഷ്ഫോർഡ്]] || en || 7.3 || 42.2 || 
|-
| 9512 || [[ഭീമാ ഭോയ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 7.2 || 92.8 || 
|-
| 9513 || [[ഏറ്റവും കൂടുതൽ പേർ പങ്കെടുത്ത സംഗീത കച്ചേരികളുടെ പട്ടിക]] || en || 7.2 || 0.9 || 
|-
| 9514 || [[കിലിയൻ എംബാപ്പെ]] || en || 7.2 || 46.9 || 
|-
| 9515 || [[ഹെലൻ മേരി]] || en || 7.2 || 80.6 || 
|-
| 9516 || [[മോണ്ടിനെഗ്രോയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 7.2 || 19.4 || 
|-
| 9517 || [[വുഡ് ബുഫലൊ നാഷണൽ പാർക്ക്]] || en || 7.2 || 19.3 || 
|-
| 9518 || [[ലാവോസിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 7.2 || 10.1 || 
|-
| 9519 || [[ബംഗ്ലാദേശിലെ ഗതാഗതം]] || en || 7.2 || 38.2 || 
|-
| 9520 || [[രാജാ മഹേന്ദ്ര പ്രതാപ് സിങ്]] || en || 7.2 || 20.0 || 
|-
| 9521 || [[Fabales]] || en || 7.2 || 7.0 || 
|-
| 9522 || [[ആര്യാവർത്തം]] || en || 7.1 || 85.7 || 
|-
| 9523 || [[ജലനീലി]] || ceb || 7.1 || 92.9 || 
|-
| 9524 || [[പൂപ്പത്തി]] || en || 7.1 || 50.0 || 
|-
| 9525 || [[മുഹമ്മദ് അൽ ഇദ്‌രീസി]] || en || 7.1 || 92.9 || 
|-
| 9526 || [[മാൻസെൽ ദ്വീപ്]] || en || 7.1 || 54.1 || 
|-
| 9527 || [[ഹൈത്തിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 7.1 || 18.2 || 
|-
| 9528 || [[ലാന്റ് ഫാൾ ദ്വീപ്]] || en || 7.1 || 86.1 || 
|-
| 9529 || [[ബ്രോക്ക് ദ്വീപ്]] || en || 7.1 || 85.6 || 
|-
| 9530 || [[യുടിസി−00:25:21]] || en || 7.1 || 90.0 || 
|-
| 9531 || [[റൈറ്റേഴ്സ ബിൽഡിംഗ്]] || en || 7.1 || 58.4 || 
|-
| 9532 || [[ഇന്ത്യൻ സൂപ്പർ ലീഗ് ഫൈനൽ 2018]] || en || 7.1 || 22.8 || 
|-
| 9533 || [[പ്രാഥമിക വിദ്യാലയം]] || en || 7.1 || 18.9 || 
|-
| 9534 || [[ഉമ്മു ഹാകിം]] || en || 7.0 || 93.0 || 
|-
| 9535 || [[Kavita Krishnamurthy]] || en || 7.0 || 9.2 || 
|-
| 9536 || [[Susheela Raman]] || en || 7.0 || 21.6 || 
|-
| 9537 || [[കിശൻജി]] || en || 7.0 || 1.8 || 
|-
| 9538 || [[പരിണീതി ചോപ്ര]] || en || 7.0 || 7.0 || 
|-
| 9539 || [[വിദ്വേഷക്കുറ്റങ്ങൾ]] || en || 7.0 || 93.0 || 
|-
| 9540 || [[ഹിന്ദുസ്ഥാൻ പെട്രോളിയം കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ്]] || en || 7.0 || 16.3 || 
|-
| 9541 || [[ദ വൈറ്റ് ഹെൽമറ്റ്സ് (ഡോക്യുമെന്ററി)]] || en || 7.0 || 56.5 || 
|-
| 9542 || [[ഉപ്പിലിട്ടത്]] || en || 6.9 || 93.1 || 
|-
| 9543 || [[ചാൾസ് ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 6.9 || 93.6 || 
|-
| 9544 || [[സ്റ്റോക്ളെറ്റ് പാലസ്]] || en || 6.9 || 18.4 || 
|-
| 9545 || [[ബ്രെണ്ട ചാപ്മാൻ]] || en || 6.9 || 55.6 || 
|-
| 9546 || [[ബാഗൽക്കോട്ട് ജില്ല]] || en || 6.9 || 3.5 || 
|-
| 9547 || [[ബഗത്പൂർ ദർബാർ സ്ക്വൊയർ]] || en || 6.9 || 27.7 || 
|-
| 9548 || [[ഹുവാൻ ഹൊസേ അറിയോള]] || en || 6.9 || 37.5 || 
|-
| 9549 || [[അൽ-നുമാന് ഇബ്നു അംറ്]] || en || 6.8 || 93.2 || 
|-
| 9550 || [[ലോഫോടെൻ]] || en || 6.8 || 48.7 || 
|-
| 9551 || [[Nagarjun]] || en || 6.8 || 7.3 || 
|-
| 9552 || [[ജീൻ പൂൾ]] || en || 6.8 || 77.0 || 
|-
| 9553 || [[ഹ്യൂഗോ അവാർഡ്]] || en || 6.8 || 2.9 || 
|-
| 9554 || [[ദ മോണിങ് പോസ്റ്റ്]] || en || 6.8 || 3.1 || 
|-
| 9555 || [[അസ്സായി പന]] || en || 6.8 || 93.2 || 
|-
| 9556 || [[സുബ്‌ഹ് ഓഫ് കൊർദോവ]] || en || 6.8 || 93.2 || 
|-
| 9557 || [[ഹസൻ മിൻഹജ്]] || en || 6.8 || 93.2 || 
|-
| 9558 || [[കിനബാലു ഉദ്യാനം]] || en || 6.7 || 37.2 || 
|-
| 9559 || [[ക്ലോഡിയോ ബ്രാവോ]] || en || 6.7 || 5.1 || 
|-
| 9560 || [[ബ്ലെഡോ മരുഭൂമി]] || en || 6.7 || 42.1 || 
|-
| 9561 || [[ലിംഫോസൈറ്റ്]] || en || 6.7 || 6.5 || 
|-
| 9562 || [[ടുണീഷ്യൻ സിനിമ]] || en || 6.7 || 33.9 || 
|-
| 9563 || [[ദാറുൽ ഉലൂം നദ്‌വത്തുൽ ഉലമ]] || en || 6.7 || 93.3 || 
|-
| 9564 || [[നീലം ഡിയോ]] || en || 6.7 || 86.7 || 
|-
| 9565 || [[പീറ്റർ വോലബൻ]] || en || 6.7 || 13.3 || 
|-
| 9566 || [[മുസ്‌നദ് അബൂഹനീഫ]] || en || 6.7 || 93.3 || 
|-
| 9567 || [[എംബബാനി]] || en || 6.7 || 60.1 || 
|-
| 9568 || [[വിചാരണാ പ്രതിരോധശേഷി (അന്താരാഷ്ട്ര നിയമം)]] || en || 6.7 || 13.9 || 
|-
| 9569 || [[പൊനക കനകമ്മ]] || en || 6.6 || 33.9 || 
|-
| 9570 || [[Adima Changala]] || en || 6.6 || 64.1 || 
|-
| 9571 || [[പീരങ്കി വണ്ട്]] || en || 6.6 || 4.8 || 
|-
| 9572 || [[കിലിയൻ മർഫി]] || en || 6.6 || 32.5 || 
|-
| 9573 || [[അരാൽക്കം]] || en || 6.6 || 70.8 || 
|-
| 9574 || [[Sri Mariamman Temple, Medan]] || en || 6.6 || 80.8 || 
|-
| 9575 || [[A. C. N. Nambiar]] || en || 6.6 || 22.4 || 
|-
| 9576 || [[ജാനകി ആദി നാഗപ്പൻ]] || en || 6.6 || 48.4 || 
|-
| 9577 || [[മഗ്ദെലന ആൻഡേഴ്സൺ (ജനാധിപത്യസോഷ്യലിസ്റ്റ്)]] || en || 6.6 || 94.7 || 
|-
| 9578 || [[Geany]] || en || 6.6 || 87.5 || 
|-
| 9579 || [[അമ അട്ട ഐഡു]] || en || 6.6 || 38.9 || 
|-
| 9580 || [[എസ് എസ് രക്തഗ്രൂപ്പ് ടാറ്റൂ]] || en || 6.6 || 62.9 || 
|-
| 9581 || [[ആട് 2]] || en || 6.5 || 94.3 || 
|-
| 9582 || [[റോഡ്‌ ടെയ്‌ലർ]] || en || 6.5 || 6.8 || 
|-
| 9583 || [[തുറന്ന കൈ സ്മാരകം]] || en || 6.5 || 18.7 || 
|-
| 9584 || [[വടുവൂർ പക്ഷിസങ്കേതം]] || en || 6.5 || 23.8 || 
|-
| 9585 || [[അലെക്സാൻഡ്രിയഒകാസിയൊ-കോർടെസ്]] || en || 6.5 || 1.1 || 
|-
| 9586 || [[മൗഗ്ലി]] || en || 6.4 || 28.5 || 
|-
| 9587 || [[ഷെറാദ് മൊറു]] || en || 6.4 || 82.7 || 
|-
| 9588 || [[തോമിറിസ്]] || en || 6.4 || 44.6 || 
|-
| 9589 || [[പാവം പൂർണിമ]] || en || 6.4 || 62.3 || 
|-
| 9590 || [[ചിറ്റുമല]] || en || 6.4 || 91.7 || 
|-
| 9591 || [[രക്ഷാകർതൃപരിപാലനം]] || en || 6.4 || 8.2 || 
|-
| 9592 || [[നിക്കി ഹേലി]] || en || 6.4 || 41.4 || 
|-
| 9593 || [[ബർമ്മാനിയേസീ]] || en || 6.4 || 8.4 || 
|-
| 9594 || [[Howrah Junction railway station]] || en || 6.4 || 20.4 || 
|-
| 9595 || [[ക്ലീസോസ്റ്റൊമ]] || en || 6.4 || 51.2 || 
|-
| 9596 || [[Thengana-Moscow]] || en || 6.4 || 69.9 || 
|-
| 9597 || [[റോക്ക് കാർവിംഗ്സ് ഇൻ തനും]] || en || 6.3 || 5.4 || 
|-
| 9598 || [[ആരോഗ്യത്തിലെ ലിംഗ അസമത്വം]] || en || 6.3 || 95.4 || 
|-
| 9599 || [[വിൻസെന്റ് കോംപനി]] || en || 6.3 || 38.4 || 
|-
| 9600 || [[ഹാവേരി ജില്ല]] || en || 6.3 || 2.7 || 
|-
| 9601 || [[സെദ്ദ്]] || en || 6.3 || 3.3 || 
|-
| 9602 || [[ഓശാന]] || en || 6.2 || 93.8 || 
|-
| 9603 || [[ജർമ്മൻ കുരിശുയുദ്ധം-1096]] || en || 6.2 || 93.8 || 
|-
| 9604 || [[സെർജിയോ അഗ്വേറോ]] || en || 6.2 || 40.2 || 
|-
| 9605 || [[നോർവ്വേയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 6.2 || 2.4 || 
|-
| 9606 || [[കൊഡോബയിലെ ചരിത്ര നഗരം]] || en || 6.2 || 7.3 || 
|-
| 9607 || [[ബാന്റ് ഗ്യാപ്]] || en || 6.2 || 22.6 || 
|-
| 9608 || [[Baramulla district]] || en || 6.2 || 9.9 || 
|-
| 9609 || [[കോബർഗ് ദ്വീപ്]] || en || 6.1 || 41.6 || 
|-
| 9610 || [[ഇവാൻ ഇല്ലിച്ച്]] || en || 6.1 || 5.2 || 
|-
| 9611 || [[സ്കൈഫാൾ (ഗാനം)]] || en || 6.1 || 43.1 || 
|-
| 9612 || [[എ വുമൺ ഓഫ് പാരീസ്]] || en || 6.1 || 24.2 || 
|-
| 9613 || [[ജോർജ്യ ഒ കീഫ്]] || en || 6.1 || 3.4 || 
|-
| 9614 || [[സിറ്റി ഓഫ് ജോയ്]] || en || 6.1 || 38.3 || 
|-
| 9615 || [[എന്നപ്പടം വെങ്കടരാമ ഭാഗവതർ]] || en || 6.1 || 93.9 || 
|-
| 9616 || [[എർത്ത് സോംങ്ങ്]] || en || 6.1 || 0.8 || 
|-
| 9617 || [[Osamu Suzuki (businessman)]] || en || 6.1 || 93.9 || 
|-
| 9618 || [[ഡാനിയൽ സ്റ്ററിഡ്ജ്]] || en || 6.0 || 3.9 || 
|-
| 9619 || [[Dua Lipa]] || en || 6.0 || 43.2 || 
|-
| 9620 || [[Sarah Kanyike]] || en || 6.0 || 42.7 || 
|-
| 9621 || [[ടോമിയോക്ക സിൽക്ക് മിൽ]] || en || 6.0 || 17.9 || 
|-
| 9622 || [[ഹാരി ബ്രെയർലി]] || en || 6.0 || 28.0 || 
|-
| 9623 || [[ആക്സെന്റ്]] || en || 6.0 || 4.2 || 
|-
| 9624 || [[കരുവന്തുരുത്തി]] || en || 5.9 || 80.6 || 
|-
| 9625 || [[ഇൻഫ്ലിബ്‌നെറ്റ് (INFLIBNET)]] || en || 5.9 || 68.4 || 
|-
| 9626 || [[ക്വറി ലാങ്വേജ്]] || en || 5.9 || 19.2 || 
|-
| 9627 || [[നളിനി ബാല ദേവി]] || en || 5.9 || 36.9 || 
|-
| 9628 || [[ബ്രോക്കാസ് ബ്രെയിൻ]] || en || 5.9 || 94.9 || 
|-
| 9629 || [[ആചാര്യ വിദ്യാസാഗർ]] || en || 5.9 || 2.0 || 
|-
| 9630 || [[ഇന്ത്യൻ ക്രിസ്ത്യൻ മാര്യേജ് ആക്റ്റ്, 1872]] || en || 5.9 || 5.9 || 
|-
| 9631 || [[യുടിസി−11:00]] || en || 5.9 || 71.3 || 
|-
| 9632 || [[ഹിബ്ലിയ പ്യൂറ]] || en || 5.8 || 1.9 || 
|-
| 9633 || [[ഫിയോണ മുറ്റ്സി]] || en || 5.8 || 46.1 || 
|-
| 9634 || [[മൊമോർഡിക്ക ബാൽസമിന]] || en || 5.8 || 76.9 || 
|-
| 9635 || [[Ruellia tuberosa]] || en || 5.8 || 29.4 || 
|-
| 9636 || [[മിൽ ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 5.8 || 94.9 || 
|-
| 9637 || [[ലയോ നദി]] || en || 5.7 || 32.6 || 
|-
| 9638 || [[നമക്വാലാന്റ്]] || en || 5.7 || 18.3 || 
|-
| 9639 || [[ലോക ഡിജിറ്റൽ ലൈബ്രറി]] || en || 5.7 || 28.1 || 
|-
| 9640 || [[ഗാലക്ടിക് റോടേഷൻ കർവ്]] || en || 5.7 || 38.2 || 
|-
| 9641 || [[ചാരച്ചിലപ്പൻ]] || en || 5.7 || 13.7 || 
|-
| 9642 || [[സാൻ ഹോസെ, കോസ്റ്റ റീക]] || en || 5.7 || 1.1 || 
|-
| 9643 || [[ട്രൊവുലാൻ]] || en || 5.7 || 23.3 || 
|-
| 9644 || [[അദിതി റാവു ഹൈദരി]] || en || 5.7 || 46.6 || 
|-
| 9645 || [[ബിംഗുദു മോസ്ക്]] || en || 5.6 || 69.5 || 
|-
| 9646 || [[മില കൂനിസ്]] || en || 5.6 || 54.1 || 
|-
| 9647 || [[അശ്അരി]] || en || 5.6 || 94.4 || 
|-
| 9648 || [[നാനാവതി-മേത്ത കമ്മീഷൻ]] || en || 5.6 || 94.4 || 
|-
| 9649 || [[ബീജപത്രങ്ങൾ]] || en || 5.6 || 9.3 || 
|-
| 9650 || [[കോർണീലിയ സൊറാബ്ജി]] || en || 5.6 || 21.7 || 
|-
| 9651 || [[മസ്സി ദ്വീപ്]] || en || 5.6 || 94.1 || 
|-
| 9652 || [[കാർസ് (സിനിമ)]] || en || 5.5 || 4.0 || 
|-
| 9653 || [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ആമുഖം]] || en || 5.5 || 1.8 || 
|-
| 9654 || [[മേഖലകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം പാർലമെന്റ് നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ(1885-1918) പട്ടിക]] || en || 5.5 || 19.1 || 
|-
| 9655 || [[ബാഷ്പീകരണം]] || en || 5.5 || 49.6 || 
|-
| 9656 || [[ഷേർ ഖാൻ]] || en || 5.5 || 3.2 || 
|-
| 9657 || [[കാബെർനെ സോവിഞ്യോൺ]] || en || 5.5 || 1.8 || 
|-
| 9658 || [[നാനക് സിങ്ങ്]] || en || 5.5 || 46.1 || 
|-
| 9659 || [[India women's national football team]] || en || 5.5 || 16.4 || 
|-
| 9660 || [[തുഴച്ചിൽ]] || en || 5.5 || 3.2 || 
|-
| 9661 || [[എയർഫോഴ്സ് ദ്വീപ്]] || en || 5.5 || 64.6 || 
|-
| 9662 || [[കെ.ജി.ഫ് ചാപ്റ്റർ 1]] || en || 5.5 || 41.7 || 
|-
| 9663 || [[ബെസ്വാദ വിൽസൺ]] || en || 5.5 || 28.9 || 
|-
| 9664 || [[UTC+06:00]] || en || 5.5 || 50.1 || 
|-
| 9665 || [[Ranina Reddy]] || en || 5.5 || 14.9 || 
|-
| 9666 || [[ഹാൻ ചൈനയിലെ വെൻ ചക്രവർത്തി]] || en || 5.4 || 6.4 || 
|-
| 9667 || [[Cinema of Egypt]] || en || 5.4 || 4.5 || 
|-
| 9668 || [[ലാബ്രഡോർ, പംഗസിനാൻ]] || en || 5.4 || 20.0 || 
|-
| 9669 || [[ഡെസ്പിക്കബിൾ മി 2]] || en || 5.4 || 45.0 || 
|-
| 9670 || [[ബി. എസ്. കേശവൻ]] || en || 5.4 || 19.0 || 
|-
| 9671 || [[ശ്വേത പണ്ഡിറ്റ്]] || en || 5.4 || 9.5 || 
|-
| 9672 || [[ട്രെബ്ലിങ്ക ഉന്മൂലനത്താവളം]] || en || 5.4 || 25.0 || 
|-
| 9673 || [[റിയൽ സോസീഡാഡ്]] || en || 5.3 || 10.3 || 
|-
| 9674 || [[ഇന്ത്യൻ ചെസ്സ്]] || en || 5.3 || 30.0 || 
|-
| 9675 || [[ഗിൽ ദ്വീപ് (അസർബൈജാൻ)]] || en || 5.3 || 95.9 || 
|-
| 9676 || [[സന്റാലേസീ]] || en || 5.3 || 35.9 || 
|-
| 9677 || [[ഫോബ്സ്]] || en || 5.3 || 3.0 || 
|-
| 9678 || [[അർജുൻ റെഡ്ഡി]] || en || 5.3 || 1.8 || 
|-
| 9679 || [[ഖറാജ്]] || en || 5.3 || 94.7 || 
|-
| 9680 || [[ഇൻസ്പെക്ടർ ലെസ്ട്രേഡ്]] || en || 5.3 || 8.4 || 
|-
| 9681 || [[കരാക്കും കനാൽ]] || en || 5.2 || 93.0 || 
|-
| 9682 || [[അക്രോനിക്കിയ]] || en || 5.2 || 29.6 || 
|-
| 9683 || [[Stand in the Schoolhouse Door]] || en || 5.2 || 0.5 || 
|-
| 9684 || [[സെവിയ്യ എഫ് സി]] || en || 5.2 || 14.0 || 
|-
| 9685 || [[കേറ്റ് ബെക്കിൻസേൽ]] || en || 5.2 || 37.8 || 
|-
| 9686 || [[ഇക്വഡോറിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 5.2 || 13.0 || 
|-
| 9687 || [[അയർലന്റിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 5.2 || 2.5 || 
|-
| 9688 || [[ലൂയിസ് അബ്ബീമ]] || en || 5.2 || 51.2 || 
|-
| 9689 || [[റൻവീർ സിംഘ്]] || en || 5.1 || 48.8 || 
|-
| 9690 || [[ഫലൂൺ മൈൻ]] || en || 5.1 || 8.7 || 
|-
| 9691 || [[മൂന്നാർ തവള]] || en || 5.1 || 66.8 || 
|-
| 9692 || [[ഓസ്ട്രേലിയയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും ടെറിട്ടറികളും]] || en || 5.1 || 0.0 || 
|-
| 9693 || [[Vivian Malone Jones]] || en || 5.1 || 12.1 || 
|-
| 9694 || [[ബംഗളുരു ബുൾസ്]] || en || 5.1 || 7.7 || 
|-
| 9695 || [[ദ ഫോൾട്ട് ഇൻ അവർ സ്റ്റാർസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 5.1 || 36.2 || 
|-
| 9696 || [[മാരീ ഡ്രെസ്സ്ലെർ]] || en || 5.1 || 19.0 || 
|-
| 9697 || [[ഡനിയേൽ റൂതർഫോർഡ്]] || en || 5.1 || 22.5 || 
|-
| 9698 || [[സൗത് ട്വീഡ്സ്‌മുയിർ ദ്വീപ്]] || en || 5.1 || 95.3 || 
|-
| 9699 || [[റയാൻ ഗോസ്ലിങ്ങ്]] || en || 5.1 || 48.8 || 
|-
| 9700 || [[കൊളിഷൻ സിദ്ധാന്തം]] || en || 5.1 || 10.1 || 
|-
| 9701 || [[കാഷ്യ]] || en || 5.1 || 16.5 || 
|-
| 9702 || [[Panthathala]] || en || 5.0 || 95.1 || 
|-
| 9703 || [[അബ്രൂക്ക]] || en || 5.0 || 73.0 || 
|-
| 9704 || [[കരൺജിത്ത് സിങ്]] || en || 5.0 || 83.2 || 
|-
| 9705 || [[എഗ്‌ലിന്റൻ ദ്വീപ്]] || en || 5.0 || 60.8 || 
|-
| 9706 || [[ഓ.പി. രാമസ്വാമി റെഡ്ഡിയാർ]] || en || 5.0 || 64.5 || 
|-
| 9707 || [[പുലാവു ബ്രാണി]] || en || 5.0 || 56.7 || 
|-
| 9708 || [[റോബർട്ട് വിറ്റാക്കർ]] || en || 5.0 || 4.5 || 
|-
| 9709 || [[ബീജശീർഷം]] || en || 5.0 || 8.6 || 
|-
| 9710 || [[ചന്ദൻ നഗർ യുദ്ധം]] || en || 5.0 || 81.4 || 
|-
| 9711 || [[ബോദ്ധ്‌ഗയ ദ്വീപ്]] || en || 5.0 || 73.0 || 
|-
| 9712 || [[ഉപരിവൃതി (സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 5.0 || 40.6 || 
|-
| 9713 || [[ഡെലി അലീ]] || en || 5.0 || 45.6 || 
|-
| 9714 || [[പൊന്മുടിത്തവള]] || en || 5.0 || 55.9 || 
|-
| 9715 || [[Shehla Rashid Shora]] || en || 4.9 || 2.6 || 
|-
| 9716 || [[അദലജ് പടിക്കിണർ]] || en || 4.9 || 16.9 || 
|-
| 9717 || [[മൂക്കുത്തി]] || en || 4.9 || 71.4 || 
|-
| 9718 || [[രത്തനകോശിൻ രാജ്യം]] || en || 4.9 || 1.8 || 
|-
| 9719 || [[ധർമപുരി ബസ്സ് കത്തിക്കൽ]] || en || 4.9 || 61.8 || 
|-
| 9720 || [[ചിത്രവാവ്വൽ]] || en || 4.9 || 36.3 || 
|-
| 9721 || [[ലിംഗായെൻ, പൻഗസിനാൻ]] || en || 4.9 || 16.6 || 
|-
| 9722 || [[അലക്സാണ്ടർ ബേ, വടക്കൻ കേപ്]] || en || 4.9 || 18.2 || 
|-
| 9723 || [[സാറ (വെബ് അപ്പ്ലിക്കേഷൻ)]] || en || 4.9 || 65.5 || 
|-
| 9724 || [[ഭിട്ടാർകനിക കണ്ടൽക്കാടുകൾ]] || en || 4.8 || 25.8 || 
|-
| 9725 || [[മസ്കീന (ഈച്ച)]] || en || 4.8 || 32.9 || 
|-
| 9726 || [[കീലിംഗ് കർവ്]] || en || 4.8 || 36.1 || 
|-
| 9727 || [[പഡുരക്സ]] || en || 4.8 || 98.9 || 
|-
| 9728 || [[ആൽബർട്ടീന കാൾസൺ]] || en || 4.8 || 58.1 || 
|-
| 9729 || [[നാഡീസ്പന്ദനം]] || en || 4.8 || 25.5 || 
|-
| 9730 || [[എവറീസ്റ്റ് ഗാൽവാ]] || en || 4.8 || 95.2 || 
|-
| 9731 || [[തെലുഗു ടൈറ്റൻസ്]] || en || 4.8 || 7.1 || 
|-
| 9732 || [[നാസി തടങ്കൽപ്പാളയങ്ങളുടെ ഭാഗികപട്ടിക]] || en || 4.8 || 28.3 || 
|-
| 9733 || [[ഉമ്മു ശരീഖ്]] || en || 4.8 || 96.1 || 
|-
| 9734 || [[അണ്ഡാശയം (സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 4.7 || 8.6 || 
|-
| 9735 || [[Miria Obote]] || en || 4.7 || 49.2 || 
|-
| 9736 || [[കടാൻദുവാനിസ്]] || en || 4.7 || 1.5 || 
|-
| 9737 || [[മാൾട്ടയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 4.7 || 28.4 || 
|-
| 9738 || [[2018 പ്രോ കബഡി ലീഗ് സീസൺ]] || en || 4.7 || 3.1 || 
|-
| 9739 || [[ഇൽബർട്ട് ബിൽ]] || en || 4.7 || 83.0 || 
|-
| 9740 || [[യുടിസി+00:20]] || en || 4.7 || 81.6 || 
|-
| 9741 || [[റോബർട്ട് സ്വാൻ]] || en || 4.7 || 6.3 || 
|-
| 9742 || [[മാനന്തവാടി]] || en || 4.7 || 5.0 || 
|-
| 9743 || [[ആർ. ബിന്ദു]] || en || 4.7 || 23.3 || 
|-
| 9744 || [[1899]] || en || 4.7 || 1.4 || 
|-
| 9745 || [[നന്ദിവാഡ രത്നശ്രീ]] || en || 4.6 || 95.4 || 
|-
| 9746 || [[ആലത്തിയൂർ]] || en || 4.6 || 62.8 || 
|-
| 9747 || [[സ്റ്റീഫൻ കോൾബർട്ട്]] || en || 4.6 || 41.8 || 
|-
| 9748 || [[തുരുമ്പൻ രാജൻ]] || en || 4.6 || 72.7 || 
|-
| 9749 || [[Audacious (software)]] || en || 4.6 || 52.0 || 
|-
| 9750 || [[ദ ഹോബിറ്റ്: ദ ബാറ്റിൽ ഓഫ് ദ ഫൈവ്‌ ആർമീസ്]] || en || 4.6 || 3.7 || 
|-
| 9751 || [[എന്റമീബ ഹിസ്റ്റോലിറ്റിക്ക]] || en || 4.6 || 44.1 || 
|-
| 9752 || [[ഡെസ്പിക്കബിൾ മി]] || en || 4.6 || 38.3 || 
|-
| 9753 || [[പരിക്ഷണം]] || en || 4.6 || 21.2 || 
|-
| 9754 || [[തെരേസ എൽമെൻഡോർഫ്]] || en || 4.6 || 16.5 || 
|-
| 9755 || [[കാർത്തിക് സുബ്ബരാജ്]] || en || 4.5 || 18.2 || 
|-
| 9756 || [[ഇസ്രായേലിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 4.5 || 36.5 || 
|-
| 9757 || [[ചിലന്തിയുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ]] || en || 4.5 || 43.2 || 
|-
| 9758 || [[കഥാ സരിത് സാഗരം]] || en || 4.5 || 19.5 || 
|-
| 9759 || [[ബിജമൂലം]] || en || 4.5 || 22.6 || 
|-
| 9760 || [[അബ്സിഷൻ (പൊഴിയൽ)]] || en || 4.5 || 24.6 || 
|-
| 9761 || [[ബില്ലി ജീൻ]] || en || 4.5 || 0.0 || 
|-
| 9762 || [[ജലവാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ജലവാർ]] || en || 4.5 || 95.5 || 
|-
| 9763 || [[സീത മാതാ വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 4.5 || 17.2 || 
|-
| 9764 || [[റൊളാങ് ഫ്രൈസ്ലർ]] || en || 4.5 || 21.8 || 
|-
| 9765 || [[ഇലഞെട്ട് (സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 4.5 || 36.7 || 
|-
| 9766 || [[ബംഗ്ലാദേശ് കേഡ്റ്റ് കോർപ്സ്]] || en || 4.5 || 79.1 || 
|-
| 9767 || [[കീഴ്മാട്]] || en || 4.4 || 95.6 || 
|-
| 9768 || [[Clara Schumann]] || en || 4.4 || 16.4 || 
|-
| 9769 || [[UTC+05:00]] || en || 4.4 || 60.5 || 
|-
| 9770 || [[പേനാക്കത്തി]] || en || 4.4 || 56.9 || 
|-
| 9771 || [[ജൈവകീടനിയന്ത്രണം]] || en || 4.4 || 35.9 || 
|-
| 9772 || [[ജെയിംസ് ലവ്ലോക്ക്]] || en || 4.4 || 24.2 || 
|-
| 9773 || [[ബംഗ്ലാദേശിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 4.4 || 24.4 || 
|-
| 9774 || [[AbiWord]] || en || 4.4 || 83.2 || 
|-
| 9775 || [[ആ നേരം അൽപ്പ ദൂരം]] || en || 4.4 || 42.6 || 
|-
| 9776 || [[Lantana camara]] || en || 4.3 || 78.5 || 
|-
| 9777 || [[കന്യാകുമാരി വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 4.3 || 87.7 || 
|-
| 9778 || [[ചേന്നാസ് നാരായണൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] || en || 4.3 || 95.7 || 
|-
| 9779 || [[ഹല്ലെ  ബെറി]] || en || 4.3 || 1.4 || 
|-
| 9780 || [[കുണ്ടറ തീവണ്ടി നിലയം]] || en || 4.3 || 57.3 || 
|-
| 9781 || [[സ്മോക്കി റോബിൻസൺ]] || en || 4.3 || 4.6 || 
|-
| 9782 || [[ബീലു ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 4.3 || 45.8 || 
|-
| 9783 || [[സർഫസ് വെബ്]] || en || 4.3 || 55.8 || 
|-
| 9784 || [[ബാദാൻ (പേർഷ്യൻ ഗവർണ്ണർ)]] || en || 4.3 || 95.7 || 
|-
| 9785 || [[ബുള്ളിഫോം കോശം]] || en || 4.3 || 96.0 || 
|-
| 9786 || [[ഥാലി]] || en || 4.3 || 95.7 || 
|-
| 9787 || [[ബോർഷ്സ് കത്തീഡ്രൽ]] || en || 4.2 || 12.1 || 
|-
| 9788 || [[കെല്ലി ക്ലാർക്സസൺ]] || en || 4.2 || 34.6 || 
|-
| 9789 || [[ഉപഗ്രഹവേധ മിസൈൽ]] || en || 4.2 || 1.4 || 
|-
| 9790 || [[കാൽവിൻ ഹാരിസ്]] || en || 4.2 || 1.4 || 
|-
| 9791 || [[അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജിയുടെ കമ്പോള പരിഷ്ക്കാരങ്ങൾ]] || en || 4.2 || 2.1 || 
|-
| 9792 || [[ലെസോത്തോയിലെ നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 4.2 || 16.6 || 
|-
| 9793 || [[ചിറ്റോർഗർ ഉപരോധം]] || en || 4.2 || 66.5 || 
|-
| 9794 || [[കർട്ടിസ് മേഫീൽഡ്]] || en || 4.2 || 16.1 || 
|-
| 9795 || [[ശ്രീരംഗം]] || en || 4.2 || 16.8 || 
|-
| 9796 || [[ഹിജ്ലി തടങ്കൽപ്പാളയം]] || en || 4.2 || 42.6 || 
|-
| 9797 || [[Flutter (software)]] || en || 4.2 || 4.2 || 
|-
| 9798 || [[ചൈന (ഗുസ്തിക്കാരി)]] || en || 4.2 || 33.5 || 
|-
| 9799 || [[നേപ്പാളി ശിൽപകല]] || en || 4.2 || 74.3 || 
|-
| 9800 || [[വണ്ടലൂർ സംരക്ഷിത വനം]] || en || 4.1 || 36.3 || 
|-
| 9801 || [[ഇന്ത്യയിലെ കേന്ദ്ര സർവ്വകലാശാലകൾ]] || en || 4.1 || 98.1 || 
|-
| 9802 || [[ഡസ്കി ലാബറിന്ത്]] || en || 4.1 || 0.0 || 
|-
| 9803 || [[ബിനിത ടോപ്പോ]] || en || 4.1 || 13.8 || 
|-
| 9804 || [[ജേസൺ ബോൺ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 4.1 || 33.7 || 
|-
| 9805 || [[ടിറ്റൊ ജാക്സൺ]] || en || 4.1 || 4.9 || 
|-
| 9806 || [[ജൻഗിൽ]] || en || 4.1 || 52.3 || 
|-
| 9807 || [[Betty Amongi]] || en || 4.0 || 39.2 || 
|-
| 9808 || [[സെർബിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 4.0 || 5.0 || 
|-
| 9809 || [[അൾജീരിയായിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 4.0 || 99.8 || 
|-
| 9810 || [[എവനസെൻസ്]] || en || 4.0 || 4.1 || 
|-
| 9811 || [[ഫ്ളോ റിഡ]] || en || 4.0 || 28.8 || 
|-
| 9812 || [[റോമണ ക്യുംബി, ഏജ് 8]] || en || 4.0 || 15.5 || 
|-
| 9813 || [[അർമാൻ മാലിക്]] || en || 4.0 || 4.0 || 
|-
| 9814 || [[നോറ ജോൺസ്‌]] || en || 4.0 || 11.0 || 
|-
| 9815 || [[സാന്ദ്ര ബുള്ളക്ക്]] || en || 4.0 || 12.0 || 
|-
| 9816 || [[ഹാജി മസ്താൻ]] || en || 4.0 || 4.0 || 
|-
| 9817 || [[നാ. പാർത്ഥസാരഥി]] || en || 4.0 || 59.8 || 
|-
| 9818 || [[ജാപ്പനീസ് ഉത്സവങ്ങൾ (മറ്റ്സൂരി)]] || en || 4.0 || 15.5 || 
|-
| 9819 || [[നടൻ വാറ്റ്]] || en || 3.9 || 96.1 || 
|-
| 9820 || [[മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ പരിണാമം]] || en || 3.9 || 4.9 || 
|-
| 9821 || [[കർതുംഗ് ല ചുരം]] || en || 3.9 || 32.0 || 
|-
| 9822 || [[പാമീർ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 3.9 || 48.2 || 
|-
| 9823 || [[ഇഗ്വാസു ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 3.9 || 19.7 || 
|-
| 9824 || [[നോമ ഷേറെർ]] || en || 3.9 || 17.9 || 
|-
| 9825 || [[നീൽ ദർപൻ]] || en || 3.9 || 23.6 || 
|-
| 9826 || [[ചിത്രീകരണം]] || en || 3.9 || 36.9 || 
|-
| 9827 || [[ജോൺ പാപ് വർത്ത്]] || en || 3.9 || 17.4 || 
|-
| 9828 || [[House I]] || en || 3.9 || 72.8 || 
|-
| 9829 || [[പയനിയർ ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 3.9 || 93.1 || 
|-
| 9830 || [[മുബാറക് ബീഗം]] || en || 3.9 || 22.5 || 
|-
| 9831 || [[അകാന്തസ്]] || en || 3.9 || 56.9 || 
|-
| 9832 || [[ലയ്യൂൺ]] || en || 3.9 || 39.8 || 
|-
| 9833 || [[പാരാടൈപ്പ്]] || en || 3.9 || 22.7 || 
|-
| 9834 || [[എമ്പ്രാന്തിരി]] || en || 3.8 || 15.1 || 
|-
| 9835 || [[ചന്ദൻനഗർ]] || en || 3.8 || 12.5 || 
|-
| 9836 || [[ഗർഭാശയമുഖം]] || en || 3.8 || 0.0 || 
|-
| 9837 || [[ഡ്രാഗൺ ബാൾ സൂപ്പർ]] || en || 3.8 || 52.5 || 
|-
| 9838 || [[ബോസൻബർജിയ]] || en || 3.8 || 5.7 || 
|-
| 9839 || [[നൗറുവിലെ വിദ്യാഭ്യാസരീതി]] || en || 3.8 || 44.7 || 
|-
| 9840 || [[മാനുവൽ അന്റൊണിയൊ വസ്സാലോ എസ്സില്വ]] || en || 3.8 || 48.1 || 
|-
| 9841 || [[റീസ് വിതർസ്പൂൺ]] || en || 3.8 || 3.0 || 
|-
| 9842 || [[ഇനിറ്റാവോ, മിസാമിസ് ഒറിയെന്റാൽ]] || en || 3.7 || 31.0 || 
|-
| 9843 || [[കപാസ് ദ്വീപ്]] || en || 3.7 || 85.3 || 
|-
| 9844 || [[ക്ലാസ് മുറി]] || en || 3.7 || 0.0 || 
|-
| 9845 || [[ചാക്ക ഖാൻ]] || en || 3.7 || 13.5 || 
|-
| 9846 || [[കൊണ്ണാരേസി]] || en || 3.7 || 96.7 || 
|-
| 9847 || [[സഹ്യാദ്രി കടുവ സംരക്ഷണകേന്ദ്രം]] || en || 3.7 || 84.1 || 
|-
| 9848 || [[ബീൽസ്റ്റീൻ ഡാറ്റാബേസ്]] || en || 3.7 || 66.6 || 
|-
| 9849 || [[Aryad South]] || en || 3.7 || 97.2 || 
|-
| 9850 || [[ശോധ്ഗംഗ]] || en || 3.7 || 3.0 || 
|-
| 9851 || [[ഗ്വിനെത്ത്  പാൾട്രോ]] || en || 3.7 || 8.5 || 
|-
| 9852 || [[റാണി ദുർഗ്ഗാവതി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബന്ദ]] || en || 3.7 || 96.3 || 
|-
| 9853 || [[ക്രൊയേഷ്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 3.6 || 4.6 || 
|-
| 9854 || [[ഇന്ത്യയിലെ കാർഷികസർവ്വകലാശാലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 3.6 || 76.4 || 
|-
| 9855 || [[പുല്ലൻ]] || en || 3.6 || 70.4 || 
|-
| 9856 || [[ആസ്റ്ററിസം (ജ്യോതിഃശാസ്ത്രം)]] || en || 3.6 || 38.8 || 
|-
| 9857 || [[രാജഗോപാൽ പി. വി.]] || en || 3.6 || 6.7 || 
|-
| 9858 || [[കമീൽ പാലിയ]] || en || 3.6 || 36.3 || 
|-
| 9859 || [[Kavalam]] || en || 3.6 || 91.0 || 
|-
| 9860 || [[ജെയിൻ എയറേ]] || en || 3.6 || 2.6 || 
|-
| 9861 || [[മക്മില്ലൻ പ്രസാധകർ]] || en || 3.6 || 11.6 || 
|-
| 9862 || [[സൈനി സഹോദരികൾ]] || en || 3.6 || 55.1 || 
|-
| 9863 || [[ഐപി അഡ്രസ്സ് സ്പൂഫിങ്ങ്]] || en || 3.6 || 3.6 || 
|-
| 9864 || [[അൽബേനിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 3.6 || 2.7 || 
|-
| 9865 || [[മേരി സമർവിൽ]] || en || 3.6 || 1.7 || 
|-
| 9866 || [[Johnny Hallyday]] || en || 3.5 || 23.6 || 
|-
| 9867 || [[പാരിതോഷിക സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ]] || en || 3.5 || 21.9 || 
|-
| 9868 || [[സനേലി മുഹോലി]] || en || 3.5 || 15.8 || 
|-
| 9869 || [[പുഷ്പലത ദാസ്]] || en || 3.5 || 18.3 || 
|-
| 9870 || [[Riodinidae]] || en || 3.5 || 2.7 || 
|-
| 9871 || [[കേപ്പ് അറിഡ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 3.5 || 38.1 || 
|-
| 9872 || [[ഹാൻസ് കെൽസെൻ]] || en || 3.5 || 14.7 || 
|-
| 9873 || [[അവർ ഉണരുന്നു]] || en || 3.5 || 46.4 || 
|-
| 9874 || [[കാഞ്ചൻജംഗ സംരക്ഷിത പ്രദേശം]] || en || 3.5 || 59.1 || 
|-
| 9875 || [[നൗ യു സീ മീ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 3.5 || 27.6 || 
|-
| 9876 || [[John Berkenhout]] || en || 3.5 || 16.7 || 
|-
| 9877 || [[റിയാദ് മഹ്റേസ്]] || en || 3.5 || 6.4 || 
|-
| 9878 || [[ദേശീയ സിനിമ]] || en || 3.5 || 20.0 || 
|-
| 9879 || [[ബീബി റെക്സാ]] || en || 3.5 || 50.6 || 
|-
| 9880 || [[ഡെലിബ്‌ളാറ്റ്സ്‌കാ പെസ്‌കാര]] || en || 3.4 || 60.5 || 
|-
| 9881 || [[ജയരാജാദേവി]] || en || 3.4 || 96.6 || 
|-
| 9882 || [[ബ്രിട്ടീഷ് അക്കാഡമി ഓഫ് ഫിലിം ആന്റ് ടെലിവിഷൻ ആർട്ട്സ്]] || en || 3.4 || 1.1 || 
|-
| 9883 || [[മിർജാൻ കോട്ട]] || en || 3.4 || 97.6 || 
|-
| 9884 || [[നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ]] || en || 3.4 || 8.5 || 
|-
| 9885 || [[Revelation]] || en || 3.4 || 0.6 || 
|-
| 9886 || [[Sulagitti Narasamma]] || en || 3.4 || 75.5 || 
|-
| 9887 || [[ജാക്ക് വിൽഷെയർ]] || en || 3.4 || 41.8 || 
|-
| 9888 || [[പൊളില്ലോ ദ്വീപ്]] || en || 3.4 || 75.0 || 
|-
| 9889 || [[സ്റ്റെൽത്ത് ടെക്നോളജി]] || en || 3.4 || 1.1 || 
|-
| 9890 || [[ബിഹൈൻഡ് ദ ബ്യൂട്ടിഫുൾ ഫോർഎവർ]] || en || 3.4 || 14.5 || 
|-
| 9891 || [[സുവോളജിക്കൽ സർവെ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 3.4 || 2.6 || 
|-
| 9892 || [[ദ ലൈവ്സ് ഓഫ് അദർസ് (നോവൽ)]] || en || 3.3 || 88.2 || 
|-
| 9893 || [[ത്രിഭാഷാപദ്ധതി]] || en || 3.3 || 41.7 || 
|-
| 9894 || [[സെപിദെ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 3.3 || 39.9 || 
|-
| 9895 || [[Luís de Menezes Bragança]] || en || 3.3 || 10.0 || 
|-
| 9896 || [[പണ്ഡിറ്റ് രഘുനാഥ് മുർമു മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 3.3 || 96.7 || 
|-
| 9897 || [[Super Cup (India)]] || en || 3.3 || 77.5 || 
|-
| 9898 || [[അന്ന ലിന്ദ്]] || en || 3.2 || 20.8 || 
|-
| 9899 || [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ട്]] || en || 3.2 || 25.6 || 
|-
| 9900 || [[എറ്റിമോളജി]] || en || 3.2 || 96.8 || 
|-
| 9901 || [[രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രം]] || en || 3.2 || 9.7 || 
|-
| 9902 || [[മറകെലെ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 3.2 || 16.6 || 
|-
| 9903 || [[ലാൽ ഷഹബാസ് കലന്തർ ദർഗ]] || en || 3.2 || 59.6 || 
|-
| 9904 || [[കോത്താരി കമ്മിഷൻ]] || en || 3.2 || 29.2 || 
|-
| 9905 || [[അത്‌ലറ്റിക് ബിൽബാവോ]] || en || 3.2 || 22.6 || 
|-
| 9906 || [[ChEBI]] || en || 3.1 || 58.8 || 
|-
| 9907 || [[ലിപ്സ്റ്റിക് അണ്ടർ മൈ ബുർഖ]] || en || 3.1 || 83.2 || 
|-
| 9908 || [[Vajiralongkorn]] || en || 3.1 || 1.0 || 
|-
| 9909 || [[ക്ലീൻ ബാൻഡിറ്റ്]] || en || 3.1 || 3.1 || 
|-
| 9910 || [[വിദ്യാപതി]] || en || 3.1 || 84.4 || 
|-
| 9911 || [[ഭീമ സുൽത്താൻ രാജ്യം]] || en || 3.1 || 28.6 || 
|-
| 9912 || [[ഗ്രാം-പൊസിറ്റീവ് ബാക്റ്റീരിയ]] || en || 3.1 || 8.5 || 
|-
| 9913 || [[അൾജീരിയൻ  സിനിമ]] || en || 3.1 || 33.1 || 
|-
| 9914 || [[പാർശ്വമുകുളങ്ങൾ]] || en || 3.1 || 20.0 || 
|-
| 9915 || [[മൊസാംബിക്കിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 3.1 || 4.4 || 
|-
| 9916 || [[പുര കെഹെൻ]] || en || 3.1 || 70.0 || 
|-
| 9917 || [[ഘണ്ഡശാല, കൃഷ്ണ ജില്ല]] || en || 3.1 || 83.8 || 
|-
| 9918 || [[അർജുൻ രാം മേഘ്‌വാൾ]] || en || 3.0 || 27.3 || 
|-
| 9919 || [[സമ-ബജാവു]] || en || 3.0 || 26.4 || 
|-
| 9920 || [[ഷാഹി ബാജ]] || en || 3.0 || 71.5 || 
|-
| 9921 || [[ഫാന്റാസ്റ്റിക് ബീസ്റ്റ്സ് ആൻഡ് വേർ ടു ഫൈൻഡ് ദെം]] || en || 3.0 || 6.1 || 
|-
| 9922 || [[കെന്ദി ദ്വീപ്]] || en || 3.0 || 74.9 || 
|-
| 9923 || [[ബിക്കവൊലു മണ്ഡൽ]] || en || 3.0 || 48.9 || 
|-
| 9924 || [[Jessore District]] || en || 3.0 || 56.4 || 
|-
| 9925 || [[ദേശീയപാത 14 (ഇന്ത്യ)]] || en || 3.0 || 17.2 || 
|-
| 9926 || [[ഇ. ബി. വൈറ്റ്]] || en || 3.0 || 17.9 || 
|-
| 9927 || [[കാരെൻ സാന്റ്‍ലർ]] || en || 3.0 || 97.2 || 
|-
| 9928 || [[രമാദേവി ചൗധരി]] || en || 3.0 || 8.2 || 
|-
| 9929 || [[ബേർഡി (ഗായിക)]] || en || 3.0 || 33.6 || 
|-
| 9930 || [[ബസുമതി]] || en || 3.0 || 90.1 || 
|-
| 9931 || [[ഡുറോ ഡിഒസി]] || en || 3.0 || 27.5 || 
|-
| 9932 || [[കെ.വി. ജഗന്നാഥൻ]] || en || 2.9 || 61.7 || 
|-
| 9933 || [[പബ്‌ജി]] || en || 2.9 || 2.9 || 
|-
| 9934 || [[യു മുംബാ]] || en || 2.9 || 5.9 || 
|-
| 9935 || [[Dipika Murthy]] || en || 2.9 || 58.5 || 
|-
| 9936 || [[കേംബ്രിയൻ വിസ്ഫോടനം]] || en || 2.9 || 36.3 || 
|-
| 9937 || [[എറൗണ്ട് ദ വേൾഡ‍് ഇൻ എയ്റ്റി ഡേയ്സ്]] || en || 2.9 || 3.5 || 
|-
| 9938 || [[South-East Asian theatre of World War II]] || en || 2.9 || 27.6 || 
|-
| 9939 || [[കിം (നോവൽ)]] || en || 2.9 || 10.0 || 
|-
| 9940 || [[മ്യാ]] || en || 2.9 || 22.0 || 
|-
| 9941 || [[ബറാടങ് ദ്വീപ്]] || en || 2.9 || 30.7 || 
|-
| 9942 || [[നിമാറ്റിക്സ്]] || en || 2.9 || 11.7 || 
|-
| 9943 || [[ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക ചരിത്രം]] || en || 2.9 || 17.9 || 
|-
| 9944 || [[നെപ്പെന്തെസ് അരിസ്റ്റോലോകിയോയിഡിസ്]] || en || 2.9 || 5.2 || 
|-
| 9945 || [[സാംഗൊളി രായന്ന]] || en || 2.9 || 72.4 || 
|-
| 9946 || [[റോഡ് സ്റ്റിവാർട്ട്]] || en || 2.9 || 0.0 || 
|-
| 9947 || [[എ. ശ്രീനിവാസ രാഘവൻ]] || en || 2.9 || 60.3 || 
|-
| 9948 || [[K. P. K. Menon]] || en || 2.8 || 51.6 || 
|-
| 9949 || [[മിർസ സാഹിബാൻ]] || en || 2.8 || 2.0 || 
|-
| 9950 || [[വോൾഫ് ക്രീക്ക് മെറ്റിയോറൈറ്റ് ക്രേറ്റർ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 2.8 || 45.9 || 
|-
| 9951 || [[സ്റ്റിവാർട്ട് കോപ്ലാന്റ്]] || en || 2.8 || 16.9 || 
|-
| 9952 || [[Ambiga Sreenevasan]] || en || 2.8 || 19.2 || 
|-
| 9953 || [[പി.എൻ. ഓക്ക്]] || en || 2.8 || 3.8 || 
|-
| 9954 || [[സുഖോയ്]] || en || 2.8 || 2.8 || 
|-
| 9955 || [[മൗണ്ട് റിച്ച്മോണ്ട് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 2.8 || 65.9 || 
|-
| 9956 || [[ത്രില്ലർ (ഗാനം)/]] || en || 2.8 || 31.0 || 
|-
| 9957 || [[മാസിഡോണിയ റിപ്പബ്ലിക്കിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 2.8 || 60.1 || 
|-
| 9958 || [[ജെർമെയ്ൻ ജാക്സൺ]] || en || 2.8 || 0.0 || 
|-
| 9959 || [[ബസാല്ലേസീ]] || en || 2.8 || 53.6 || 
|-
| 9960 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്]] || en || 2.8 || 10.1 || 
|-
| 9961 || [[എഡിൻസൺ കവാനി]] || en || 2.7 || 40.7 || 
|-
| 9962 || [[ക്വാണ്ടം വിശിഷ്ടസ്ഥിതി]] || en || 2.7 || 16.5 || 
|-
| 9963 || [[ജസ്റ്റിൻ ഹെനിൻ]] || en || 2.7 || 1.7 || 
|-
| 9964 || [[സുഷിലി ഇലത്തവള]] || en || 2.7 || 37.9 || 
|-
| 9965 || [[ബിമൽ മിത്ര]] || en || 2.7 || 28.9 || 
|-
| 9966 || [[ഹോൺവേർട്ട്]] || en || 2.7 || 1.3 || 
|-
| 9967 || [[ബൊമ്മക്കൊലു]] || en || 2.7 || 25.6 || 
|-
| 9968 || [[ചാൾസ് മറി]] || en || 2.7 || 2.2 || 
|-
| 9969 || [[താൽ ഛാപ്പർ വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 2.7 || 17.5 || 
|-
| 9970 || [[ഡി. ദേവരാജ് ഉർസ്]] || en || 2.7 || 5.5 || 
|-
| 9971 || [[ഹാൽസ്‌കറാപ്റ്റർ]] || en || 2.7 || 18.4 || 
|-
| 9972 || [[നാച്ചുറൽ ഓറിഫിസ് ട്രാൻസ്ലൂമിനൽ എൻഡോസ്കോപ്പിക് സർജറി]] || en || 2.6 || 97.4 || 
|-
| 9973 || [[ഫെമിനിസ്റ്റ്സ് എഗൈൻസ്റ്റ് സെൻസർഷിപ്പ് (വാർത്താ നിരോധത്തിനെതിരെ സ്ത്രീസമത്വ വാദികൾ)]] || en || 2.6 || 66.4 || 
|-
| 9974 || [[ചക്രശില വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 2.6 || 42.7 || 
|-
| 9975 || [[ഹറ്റ-കുൾകൈൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 2.6 || 42.5 || 
|-
| 9976 || [[ഡേവിസ് ഫോസ്റ്റർ]] || en || 2.6 || 26.7 || 
|-
| 9977 || [[ക്യൂൻ ലത്തീഫ]] || en || 2.6 || 21.7 || 
|-
| 9978 || [[ലോർഡ് ഓഫ് ദ റിങ്സ് (ചലച്ചിത്രപരമ്പര)]] || en || 2.6 || 31.9 || 
|-
| 9979 || [[ഗ്രീൻ ഡെ]] || en || 2.6 || 30.0 || 
|-
| 9980 || [[Jayasudha]] || en || 2.6 || 12.5 || 
|-
| 9981 || [[മല നീർനായ]] || en || 2.6 || 5.0 || 
|-
| 9982 || [[യൂണിയൻ ജാക്ക്]] || en || 2.6 || 0.5 || 
|-
| 9983 || [[മാഗ്നറ്റിക് സസപ്റ്റിബിലിറ്റി]] || en || 2.6 || 35.9 || 
|-
| 9984 || [[ഹൈദരാബാദ് സംസ്ഥാനം (1948-56)]] || en || 2.6 || 10.1 || 
|-
| 9985 || [[പ്രവാസി ഭാരതീയ സമ്മാൻ]] || en || 2.6 || 2.1 || 
|-
| 9986 || [[ഓപ്ലിസ്മെനസ് കമ്പോസിറ്റസ്]] || en || 2.6 || 59.5 || 
|-
| 9987 || [[പ്ലേറ്റോയുടെ അക്കാദമി]] || en || 2.6 || 4.5 || 
|-
| 9988 || [[സാൻബീൽ ദ്വീപ്]] || en || 2.5 || 97.8 || 
|-
| 9989 || [[കുറ പാറ]] || en || 2.5 || 90.7 || 
|-
| 9990 || [[ഉമ്മു സുലൈം ബിൻത് മിൽഹാം]] || en || 2.5 || 33.2 || 
|-
| 9991 || [[മിറകാസ്റ്റ്]] || en || 2.5 || 4.5 || 
|-
| 9992 || [[ലിമസാവ]] || en || 2.5 || 35.1 || 
|-
| 9993 || [[ക്വാഡ്കോപ്റ്റർ]] || en || 2.5 || 4.9 || 
|-
| 9994 || [[മണ്ഡലൈ]] || en || 2.5 || 3.7 || 
|-
| 9995 || [[മാക്രൊഫേജ്]] || en || 2.5 || 40.1 || 
|-
| 9996 || [[മേരി പിക്ഫോർഡ്]] || en || 2.5 || 17.6 || 
|-
| 9997 || [[റാഫേൽ കരാർ വിവാദം]] || en || 2.4 || 34.7 || 
|-
| 9998 || [[സ്പോട്ടിഫൈ]] || en || 2.4 || 46.3 || 
|-
| 9999 || [[ബഹേറ]] || en || 2.4 || 36.0 || 
|-
| 10000 || [[പാരമോർ]] || en || 2.4 || 0.0 || 
|}</text>
      <sha1>h0s2bui8z2lbrgxod2lu54veps8pvm7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652541</id>
      <parentid>4652471</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:53:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>ക്രമം → ക്രമസംഖ്യ</comment>
      <origin>4652541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="180523" sha1="r4pdh5ef1iryh25egzfvsrn8b81430t" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മുഴുവൻ ലേഖനപ്പട്ടികയുടെ ഭാഗം 5/7 (ക്രമസംഖ്യ 8001–10000). യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ ക്രമത്തിൽ. സൂചിക: [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക]]}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമസംഖ്യ !! ലേഖനം !! ഉറവിട ഭാഷ !! യന്ത്രപരിഭാഷ % !! മനുഷ്യതിരുത്തൽ % !! പൈലറ്റിൽ തിരുത്തിയോ
|-
| 8001 || [[അമുദൻ]] || en || 31.8 || 73.0 || 
|-
| 8002 || [[പുള്ളി നെല്ലിക്കോഴി]] || en || 31.8 || 39.2 || 
|-
| 8003 || [[മഖാൻലാൽ ചതുർവേദി]] || en || 31.7 || 46.3 || 
|-
| 8004 || [[UTC+07:20]] || en || 31.7 || 46.0 || 
|-
| 8005 || [[ലെന്റിബുലറിയേസീ]] || en || 31.7 || 75.2 || 
|-
| 8006 || [[ജയന്തോ നാഥ് ചൗധുരി]] || en || 31.7 || 7.3 || 
|-
| 8007 || [[അഹമ്മദ് ഹുസൈൻ, മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ]] || en || 31.7 || 52.6 || 
|-
| 8008 || [[ക്ലൂസിയേസീ]] || en || 31.7 || 45.1 || 
|-
| 8009 || [[സ്നൂപ് ഡോഗ്]] || en || 31.7 || 0.0 || 
|-
| 8010 || [[ആരോൺ പോൾ]] || en || 31.6 || 35.4 || 
|-
| 8011 || [[അൽ ത്വബ്റാനി]] || en || 31.6 || 68.4 || 
|-
| 8012 || [[സുപ്രിയ ഗുപ്ത മോഹിലെ]] || en || 31.6 || 68.4 || 
|-
| 8013 || [[പല്ലൂർ]] || en || 31.6 || 41.4 || 
|-
| 8014 || [[കല്ലൻഗുട്ട്]] || en || 31.6 || 10.5 || 
|-
| 8015 || [[കേരള മ്യൂസിയം]] || en || 31.6 || 47.4 || 
|-
| 8016 || [[പൂങ്കോതൈ ആലടി അരുണ]] || en || 31.6 || 52.6 || 
|-
| 8017 || [[ലിക്വിഡ് പ്രൊപൽഷൻ സിസ്റ്റംസ് സെന്റർ]] || en || 31.6 || 63.2 || 
|-
| 8018 || [[ശൂദ്രകൻ]] || en || 31.6 || 26.0 || 
|-
| 8019 || [[ഗണപതി വിഘ്നേഷ്]] || en || 31.5 || 68.5 || 
|-
| 8020 || [[Kevin Mitnick]] || en || 31.5 || 4.4 || 
|-
| 8021 || [[ഫാരൽ വില്യംസ്]] || en || 31.5 || 0.0 || 
|-
| 8022 || [[വറവിടൽ]] || en || 31.5 || 68.5 || 
|-
| 8023 || [[സുനൻ ഇബ്‌നു മാജ]] || en || 31.5 || 68.5 || 
|-
| 8024 || [[ഉട്താ പഞ്ചാബ്]] || en || 31.5 || 4.3 || 
|-
| 8025 || [[എന്റോപ്റ്റിക് ഫിനോമിന]] || en || 31.5 || 68.5 || 
|-
| 8026 || [[മാർട്ടിൻ ഷോർട്ട്]] || en || 31.5 || 6.3 || 
|-
| 8027 || [[പേവിഷ പ്രതിരോധ മരുന്ന്]] || en || 31.5 || 6.1 || 
|-
| 8028 || [[സൈമൺ ക്വാർട്ടർമാൻ]] || en || 31.5 || 68.5 || 
|-
| 8029 || [[സൈമൺ ഹെർബർഗ്]] || en || 31.5 || 29.1 || 
|-
| 8030 || [[ദുത്തീ ചന്ദ്‌]] || en || 31.4 || 9.9 || 
|-
| 8031 || [[ജ്യോതിമണി]] || en || 31.4 || 62.9 || 
|-
| 8032 || [[മൗലിനോങ്]] || en || 31.4 || 68.6 || 
|-
| 8033 || [[മുആവാസ്   ഇബ്നു   അംർ]] || en || 31.4 || 68.6 || 
|-
| 8034 || [[മൈക്കൽ ജാക്സൺ വീഡിയോ വാൻഗ്വാർഡ് പുരസ്കാരം]] || en || 31.4 || 67.8 || 
|-
| 8035 || [[മാരിയ ഉൽഫ]] || en || 31.3 || 68.7 || 
|-
| 8036 || [[റോയൽ സൗദി എയർഫോഴ്സ് മ്യൂസിയം]] || en || 31.3 || 68.7 || 
|-
| 8037 || [[മിർസ മസ്റൂർ  അഹമദ്]] || en || 31.3 || 12.5 || 
|-
| 8038 || [[Anju Aravind]] || en || 31.2 || 25.0 || 
|-
| 8039 || [[അവ്നിത ബിർ]] || en || 31.2 || 37.5 || 
|-
| 8040 || [[ഇമാൻ ചക്രബർത്തി]] || en || 31.2 || 56.2 || 
|-
| 8041 || [[മൈക്രോസ്റ്റേഷൻ]] || en || 31.2 || 68.8 || 
|-
| 8042 || [[സ്യൂഡെറാന്തമം ക്രെനുലാറ്റം]] || en || 31.2 || 68.8 || 
|-
| 8043 || [[രവിദാസ്]] || en || 31.2 || 14.5 || 
|-
| 8044 || [[നമിത ടോപ്പോ]] || en || 31.2 || 22.5 || 
|-
| 8045 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, സംഗറെഡ്ഡി]] || en || 31.2 || 68.8 || 
|-
| 8046 || [[ഹിന്ദു അൺഡിവൈഡഡ് ഫാമിലി]] || en || 31.2 || 68.8 || 
|-
| 8047 || [[2016 ഉറി ഭീകരാക്രമണം]] || en || 31.1 || 3.1 || 
|-
| 8048 || [[ഒലോഫ് സ്വാട്‌സ്]] || en || 31.1 || 37.9 || 
|-
| 8049 || [[തിരുവഞ്ചേരി കാവ്]] || en || 31.1 || 68.9 || 
|-
| 8050 || [[ബാതിൻഡ]] || en || 31.1 || 42.2 || 
|-
| 8051 || [[ചെയിൻ സിംഗ്]] || en || 31.0 || 32.6 || 
|-
| 8052 || [[ആബേൽ 2142]] || en || 31.0 || 69.0 || 
|-
| 8053 || [[സാഷാ തിരുപ്പതി]] || en || 31.0 || 65.5 || 
|-
| 8054 || [[നീർ മുത്തന്മാർ]] || en || 31.0 || 19.3 || 
|-
| 8055 || [[പെല്ലിയോണിയ റെപ്പെൻസ്]] || en || 31.0 || 69.0 || 
|-
| 8056 || [[സ്റ്റിംങ്ങ്]] || en || 30.9 || 0.6 || 
|-
| 8057 || [[ജെറോണിമൊ സ്റ്റിൽട്ടൺ]] || en || 30.9 || 35.6 || 
|-
| 8058 || [[Anax indicus]] || en || 30.9 || 56.3 || 
|-
| 8059 || [[ക്രിസ് മാർട്ടിൻ]] || en || 30.8 || 0.0 || 
|-
| 8060 || [[ദുർഗ്ഗാ ഘോട്ടെ]] || en || 30.8 || 29.5 || 
|-
| 8061 || [[Rhaphidophora pertusa]] || ceb || 30.8 || 69.2 || 
|-
| 8062 || [[തോട്ടുമുക്കം]] || en || 30.8 || 38.5 || 
|-
| 8063 || [[മെസ്സിയർ 49]] || en || 30.8 || 53.8 || 
|-
| 8064 || [[രാത്രിവണ്ടി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 30.8 || 23.1 || 
|-
| 8065 || [[സിമ്പിൾ ഡെസ്ക്ടോപ്പ് ഡിസ്പ്ളേ മാനേജർ]] || en || 30.8 || 53.8 || 
|-
| 8066 || [[ഹെർബെർട്ട് ഫൊൺ കരാജൻ]] || en || 30.8 || 0.0 || 
|-
| 8067 || [[ഭൂമടക്കുകൾ]] || en || 30.7 || 69.3 || 
|-
| 8068 || [[ചെമ്മന്തട്ട]] || en || 30.7 || 49.3 || 
|-
| 8069 || [[ദായോം പന്ത്രണ്ടും]] || en || 30.6 || 69.4 || 
|-
| 8070 || [[മാധുരി]] || en || 30.6 || 69.4 || 
|-
| 8071 || [[കടവൂർ, എറണാകുളം]] || en || 30.6 || 18.6 || 
|-
| 8072 || [[പനാമ പേപ്പേർസ്]] || en || 30.5 || 2.4 || 
|-
| 8073 || [[കുള്ളൻ വർണ്ണത്തുമ്പി]] || en || 30.5 || 55.0 || 
|-
| 8074 || [[വരത്തൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 30.4 || 4.3 || 
|-
| 8075 || [[സ്റ്റിക്ക് മാന്റിസ്]] || en || 30.4 || 69.6 || 
|-
| 8076 || [[പുഷ്പക്കൃഷി]] || en || 30.4 || 8.7 || 
|-
| 8077 || [[Red collared dove]] || en || 30.4 || 69.6 || 
|-
| 8078 || [[ബേല ഷെൻഡെ]] || en || 30.3 || 60.6 || 
|-
| 8079 || [[പലസ്തീൻ സർവേ]] || en || 30.3 || 69.7 || 
|-
| 8080 || [[എലിയാസ് കനേറ്റി]] || en || 30.2 || 69.8 || 
|-
| 8081 || [[ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 30.2 || 69.8 || 
|-
| 8082 || [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി (നടി)]] || en || 30.2 || 69.8 || 
|-
| 8083 || [[ജെയിംസ് ബ്രൌൺ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 30.2 || 69.8 || 
|-
| 8084 || [[ഔൺസ്]] || en || 30.2 || 69.8 || 
|-
| 8085 || [[പെനാങ്ങ് ടൈംസ് സ്ക്വയർ]] || en || 30.1 || 82.2 || 
|-
| 8086 || [[അരയന്നം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 30.1 || 69.9 || 
|-
| 8087 || [[ആദ ജഫ്രി]] || en || 30.1 || 39.4 || 
|-
| 8088 || [[നൃത്തം ചെയ്യുന്ന പെൺകുട്ടി (മോഹൻജൊദാരോ)]] || en || 30.1 || 20.5 || 
|-
| 8089 || [[അയോണിക പോൾ]] || en || 30.1 || 40.6 || 
|-
| 8090 || [[നിർവാണ]] || en || 30.1 || 0.0 || 
|-
| 8091 || [[ബിൽ ബ്രൈസൺ]] || en || 30.1 || 28.7 || 
|-
| 8092 || [[ഡൺകൻ ഹാൽഡെയിൻ]] || en || 30.0 || 38.1 || 
|-
| 8093 || [[Ceriagrion chromothorax]] || en || 30.0 || 50.0 || 
|-
| 8094 || [[അൾജീരിയൻ യുദ്ധം]] || en || 30.0 || 70.0 || 
|-
| 8095 || [[ഇമ്മീഡിയറ്റ് പേയ്മെന്റ് സർവ്വീസ്]] || en || 30.0 || 50.0 || 
|-
| 8096 || [[ഡ്രോൺ]] || en || 30.0 || 33.3 || 
|-
| 8097 || [[നാഷണൽ പേയ്മെന്റ്സ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 30.0 || 24.0 || 
|-
| 8098 || [[പുര ഗോവ ലവാഹ്]] || en || 30.0 || 65.0 || 
|-
| 8099 || [[മീര (നടി)]] || en || 30.0 || 40.0 || 
|-
| 8100 || [[യോഷിനോറി ഉഷുമി]] || en || 30.0 || 66.2 || 
|-
| 8101 || [[ലക്ഷണ (നടി)]] || en || 30.0 || 20.0 || 
|-
| 8102 || [[ഹ്യൂമൻ പാപ്പില്ലോമ വൈറസ്]] || en || 30.0 || 1.0 || 
|-
| 8103 || [[പ്രകാശ് നഞ്ചപ്പ]] || en || 29.9 || 20.0 || 
|-
| 8104 || [[ഗായത്രി അരുൺ]] || en || 29.9 || 70.1 || 
|-
| 8105 || [[വാർദ്ധക്യം]] || en || 29.9 || 70.1 || 
|-
| 8106 || [[മാനവ്ജിത്ത് സിംഗ് സന്ധു]] || en || 29.8 || 16.6 || 
|-
| 8107 || [[കേന്ദ്രകം]] || en || 29.8 || 70.2 || 
|-
| 8108 || [[സ്വാൾബാർഡ് ആഗോള വിത്തു സംരക്ഷണ നിലവറ]] || en || 29.7 || 19.3 || 
|-
| 8109 || [[മെറിൽ വിൻ ഡേവീസ്]] || en || 29.7 || 70.3 || 
|-
| 8110 || [[അക്കാദേവി]] || en || 29.7 || 70.3 || 
|-
| 8111 || [[പിക്സെൽ സ്മാർട്ഫോൺ]] || en || 29.7 || 0.8 || 
|-
| 8112 || [[ആർ. പ്രസന്നൻ]] || en || 29.7 || 70.3 || 
|-
| 8113 || [[മോണോക്രോടാലിൻ]] || de || 29.6 || 70.4 || 
|-
| 8114 || [[കുഞ്ഞൻ രാത്തവള]] || en || 29.5 || 8.1 || 
|-
| 8115 || [[അനുരക്തി]] || en || 29.5 || 16.6 || 
|-
| 8116 || [[ചതുരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 29.5 || 70.5 || 
|-
| 8117 || [[പഞ്ചാബി വസ്ത്രരീതികൾ]] || en || 29.5 || 7.5 || 
|-
| 8118 || [[ആസ്സിയ]] || en || 29.4 || 32.6 || 
|-
| 8119 || [[അൽ ഖാസിമി രാജകുടുംബം]] || en || 29.4 || 70.6 || 
|-
| 8120 || [[മരിയ റോയ്]] || en || 29.4 || 17.6 || 
|-
| 8121 || [[കരിക്കാട്, തൃശൂർ]] || en || 29.4 || 23.9 || 
|-
| 8122 || [[ഭ്രമാത്മക സാഹിത്യം]] || en || 29.3 || 12.4 || 
|-
| 8123 || [[പുലാപ്ര ബാലകൃഷ്ണൻ]] || en || 29.3 || 70.7 || 
|-
| 8124 || [[ഉമ്മുൽ ബനീൻ]] || en || 29.3 || 28.3 || 
|-
| 8125 || [[2016 കേന്ദ്ര ബജറ്റ്]] || en || 29.3 || 15.5 || 
|-
| 8126 || [[ഓപ്പൺഡോർ (Open DOAR)]] || en || 29.3 || 80.6 || 
|-
| 8127 || [[ലിച്ചാവി (രാജവംശം)]] || en || 29.3 || 57.8 || 
|-
| 8128 || [[നിംഫേസീ]] || en || 29.2 || 5.7 || 
|-
| 8129 || [[Una district]] || en || 29.2 || 4.2 || 
|-
| 8130 || [[പാർശ്വമൂലം]] || en || 29.1 || 33.8 || 
|-
| 8131 || [[ഗെലാറ്റി മൊണാസ്ട്രി]] || en || 29.1 || 22.7 || 
|-
| 8132 || [[ഖ്ലോങ് ഫനോം ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 29.1 || 70.9 || 
|-
| 8133 || [[നർസിംഗ് പഞ്ചം യാദവ്]] || en || 29.1 || 6.4 || 
|-
| 8134 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ സോഷ്യൽ പോളിസി ആൻഡ് അണ്ടർസ്റ്റാൻഡിങ്]] || en || 29.1 || 70.9 || 
|-
| 8135 || [[എൽട്ടൺ ജോൺ]] || en || 29.1 || 0.0 || 
|-
| 8136 || [[ഒക്നേസീ]] || en || 29.1 || 3.0 || 
|-
| 8137 || [[റിച്ചാർഡ് വിൽസ്റ്റാറ്റർ]] || en || 29.1 || 6.9 || 
|-
| 8138 || [[ഹെഡ്വിഗ് ഹ്രികക്]] || en || 29.0 || 71.0 || 
|-
| 8139 || [[റെഡ് ടൈഡ്]] || en || 29.0 || 3.1 || 
|-
| 8140 || [[ഗന്ധർവ വിവാഹം]] || en || 29.0 || 4.3 || 
|-
| 8141 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബനാറസ് ഹിന്ദു യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 29.0 || 71.0 || 
|-
| 8142 || [[നൂഗാ]] || en || 29.0 || 9.2 || 
|-
| 8143 || [[അപ്പ് (2009 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 28.9 || 3.1 || 
|-
| 8144 || [[ചുടു രാജവംശം]] || en || 28.9 || 71.1 || 
|-
| 8145 || [[വിയറ്റ്നാം അപജയത്തിൻറെ ചരിത്രം]] || en || 28.9 || 16.7 || 
|-
| 8146 || [[ജോൺ ലെജൻഡ്]] || en || 28.9 || 0.0 || 
|-
| 8147 || [[എല്ലി കെൻഡ്രിക്]] || en || 28.9 || 35.6 || 
|-
| 8148 || [[ബൃഹത്‍ശൂന്യത]] || en || 28.9 || 71.1 || 
|-
| 8149 || [[സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ]] || en || 28.9 || 71.1 || 
|-
| 8150 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, പട്യാല]] || en || 28.9 || 71.1 || 
|-
| 8151 || [[സമത്വപുരം]] || en || 28.8 || 70.3 || 
|-
| 8152 || [[നീർക്കാവലന്മാർ]] || en || 28.8 || 48.6 || 
|-
| 8153 || [[Abdul Hakim Sialkoti]] || en || 28.8 || 71.2 || 
|-
| 8154 || [[അൽമെജെസ്റ്റ്]] || en || 28.8 || 71.2 || 
|-
| 8155 || [[മീനാക്ഷി ചിത്തരജ്ഞൻ]] || en || 28.8 || 39.9 || 
|-
| 8156 || [[റുബെല്ല വാക്സിൻ]] || en || 28.8 || 9.2 || 
|-
| 8157 || [[സൽമാൻ അബൂ സിത്ത]] || en || 28.8 || 71.2 || 
|-
| 8158 || [[ചിയെൻ ഷിയുങ് വു]] || en || 28.8 || 1.2 || 
|-
| 8159 || [[നാസിക്]] || en || 28.7 || 3.3 || 
|-
| 8160 || [[വിർജിൻ ഗലാക്ടിക് കമ്പനി]] || en || 28.7 || 1.9 || 
|-
| 8161 || [[ഫെർഗി]] || en || 28.7 || 1.6 || 
|-
| 8162 || [[ബെഹ്ദാദ് എസ്ഫബൊദ്]] || en || 28.7 || 77.2 || 
|-
| 8163 || [[ആലിസൈക്ലിക് സംയുക്തങ്ങൾ]] || en || 28.6 || 63.8 || 
|-
| 8164 || [[പുഷ്ടിമാർഗ്ഗ്]] || en || 28.6 || 71.4 || 
|-
| 8165 || [[മറീന അമറാൽ]] || en || 28.6 || 42.9 || 
|-
| 8166 || [[മിഷനറീസ് ഓഫ് ചാരിറ്റി]] || en || 28.6 || 71.4 || 
|-
| 8167 || [[മൂന്നാമതൊരാൾ]] || en || 28.6 || 23.8 || 
|-
| 8168 || [[രമണി ചന്ദ്രൻ(തമിഴ് നോവലിസ്റ്റ്)]] || en || 28.6 || 57.1 || 
|-
| 8169 || [[റിതിക സിങ്]] || en || 28.6 || 66.7 || 
|-
| 8170 || [[ഷിപ്പിങ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 28.6 || 50.0 || 
|-
| 8171 || [[സ്യൂഡോടെറിജിയം]] || en || 28.6 || 71.4 || 
|-
| 8172 || [[മാള ജൂതപ്പള്ളി]] || en || 28.6 || 68.5 || 
|-
| 8173 || [[മൊളക്ക]] || en || 28.5 || 69.8 || 
|-
| 8174 || [[മിഷേൽ മൊണാഗൻ]] || en || 28.5 || 35.5 || 
|-
| 8175 || [[2016 റിയോ ഒളിംപിക്സിലെ ഗുസ്തി മത്സരങ്ങൾ]] || en || 28.5 || 13.2 || 
|-
| 8176 || [[മ്യൂസേസീ]] || en || 28.5 || 26.6 || 
|-
| 8177 || [[മാൻ്റെൽബ്രോട്ട് ഗണം]] || en || 28.5 || 71.5 || 
|-
| 8178 || [[ഐകാൻ]] || en || 28.5 || 1.3 || 
|-
| 8179 || [[ഫരീദാബാദ് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 28.5 || 71.5 || 
|-
| 8180 || [[നീലഗിരി ഓന്ത്]] || en || 28.5 || 26.8 || 
|-
| 8181 || [[ഹിന്ദു വ്യക്തി നിയമം]] || en || 28.4 || 71.6 || 
|-
| 8182 || [[ഹെലൻ അല്ലിങ്ഹാം]] || en || 28.4 || 45.1 || 
|-
| 8183 || [[മെയ്ക്കിങ് എ ലിവിങ്]] || en || 28.4 || 36.8 || 
|-
| 8184 || [[ജമീല ബൂഹിറദ്]] || en || 28.4 || 71.6 || 
|-
| 8185 || [[നോർത്ത് ഈസ്റ്റേൺ ഇന്ദിരാഗാന്ധി റീജിയണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹെൽത്ത് ആൻഡ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 28.4 || 71.6 || 
|-
| 8186 || [[ആൻഡ്രൂ റോബർ‌ട്ട്സൺ]] || en || 28.3 || 71.7 || 
|-
| 8187 || [[മാർഗോട്ട് വാൾസ്റ്റോം]] || en || 28.3 || 2.4 || 
|-
| 8188 || [[പ്രോട്ടിയോമിക്സ്]] || en || 28.3 || 2.8 || 
|-
| 8189 || [[ഇബ്ൻ അൽ ഖൈസറാനി]] || en || 28.3 || 71.7 || 
|-
| 8190 || [[മാതുരീദി]] || en || 28.3 || 71.7 || 
|-
| 8191 || [[ഇലക്ട്രോണിക് ഹെൽത്ത് റെക്കോർഡ്]] || en || 28.3 || 1.9 || 
|-
| 8192 || [[മെലാസ്റ്റൊമാറ്റേസീ]] || en || 28.2 || 85.0 || 
|-
| 8193 || [[ക്രൈം നമ്പർ: 89]] || en || 28.2 || 63.6 || 
|-
| 8194 || [[ഫൈറ്റ് ഫോർ $15]] || en || 28.2 || 71.8 || 
|-
| 8195 || [[തം തഥാ കൃപയാവിഷ്ടം...]] || sa || 28.2 || 71.8 || 
|-
| 8196 || [[500 ഉം 1000 ഉം ഇന്ത്യൻ രൂപാ നോട്ടുകളുടെ നാണയമൂല്യം ഇല്ലാതാക്കൽ, 2016]] || en || 28.2 || 18.5 || 
|-
| 8197 || [[മുസ്‌ലിം അമേരിക്കൻ സൊസൈറ്റി]] || en || 28.2 || 71.8 || 
|-
| 8198 || [[കോർസിയേസീ]] || en || 28.2 || 43.5 || 
|-
| 8199 || [[തേങ്ങാചമ്മന്തി]] || en || 28.1 || 71.9 || 
|-
| 8200 || [[മൈക്കൽ ബുബ്ലെ]] || en || 28.1 || 0.0 || 
|-
| 8201 || [[ഷ്രെക്ക് 2]] || en || 28.1 || 3.7 || 
|-
| 8202 || [[ന്യൂമോകോക്കൽ വാക്സിൻ]] || en || 28.1 || 2.7 || 
|-
| 8203 || [[ഡെക്കാൻ കോളേജ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 28.1 || 71.9 || 
|-
| 8204 || [[ഗഫൂർ വൈ ഏലിയാസ്]] || en || 28.0 || 72.0 || 
|-
| 8205 || [[അക്റ്റിനിഡിയേസീ]] || en || 28.0 || 31.7 || 
|-
| 8206 || [[മങ്ങിയ കാഴ്ച]] || en || 28.0 || 72.0 || 
|-
| 8207 || [[എലിയൻ ഗോൺസാലെസ്]] || en || 28.0 || 0.0 || 
|-
| 8208 || [[സലഫ്]] || en || 28.0 || 43.6 || 
|-
| 8209 || [[ഹെമിസ് ആശ്രമം]] || en || 27.9 || 33.7 || 
|-
| 8210 || [[ചാപിള്ള പ്രസവം]] || en || 27.9 || 7.9 || 
|-
| 8211 || [[മഞ്ഞപ്പനി പ്രതിരോധമരുന്ന്]] || en || 27.8 || 28.1 || 
|-
| 8212 || [[മൊലുഗോ]] || en || 27.8 || 80.5 || 
|-
| 8213 || [[ഹാർപർ ലീ]] || en || 27.8 || 0.6 || 
|-
| 8214 || [[പി.സി. സോളങ്കി]] || en || 27.8 || 72.2 || 
|-
| 8215 || [[മേറി അഡേല ബ്ലാഗ്]] || en || 27.8 || 50.0 || 
|-
| 8216 || [[ഡി. രാജ]] || en || 27.8 || 72.4 || 
|-
| 8217 || [[സാനിയ ഇയ്യപ്പൻ]] || en || 27.7 || 33.1 || 
|-
| 8218 || [[ആരേഖം]] || en || 27.7 || 34.2 || 
|-
| 8219 || [[ഹാരി ഓപ്പൺഹൈമർ പാലം]] || en || 27.6 || 75.0 || 
|-
| 8220 || [[കടുവത്തുമ്പികൾ]] || en || 27.5 || 31.8 || 
|-
| 8221 || [[അഹ്‌ൽ അൽ റയ്യ്]] || en || 27.5 || 72.5 || 
|-
| 8222 || [[ഝബുവ ജില്ല]] || en || 27.5 || 37.5 || 
|-
| 8223 || [[ലുക്മാൻ അവറാൻ]] || en || 27.5 || 72.5 || 
|-
| 8224 || [[നെല്ലായി തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 27.5 || 62.9 || 
|-
| 8225 || [[അൽ അന്തലൂസ്]] || en || 27.5 || 72.5 || 
|-
| 8226 || [[ത്രസ്റ്റ് ബെയറിങ്]] || en || 27.4 || 72.6 || 
|-
| 8227 || [[നെൽസോണിയ കാനസെൻസ്]] || en || 27.4 || 67.9 || 
|-
| 8228 || [[വാക്‌സിനേഷൻ]] || en || 27.4 || 1.6 || 
|-
| 8229 || [[പെരിയാന്ത്]] || en || 27.4 || 27.2 || 
|-
| 8230 || [[ബനൂ ഹനീഫ]] || en || 27.4 || 72.6 || 
|-
| 8231 || [[പോക്കറ്റടിക്കാരി]] || en || 27.4 || 72.6 || 
|-
| 8232 || [[ഗണിതവും ഭൗതികശാസ്ത്രവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം]] || en || 27.3 || 65.1 || 
|-
| 8233 || [[സാന്തോസൈലം]] || en || 27.3 || 13.8 || 
|-
| 8234 || [[ആറുപടൈ വീട് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 27.3 || 72.7 || 
|-
| 8235 || [[പാർത്തനോകാർപ്പി]] || en || 27.3 || 12.6 || 
|-
| 8236 || [[ജോസ് തിയേറ്റർ]] || en || 27.3 || 49.8 || 
|-
| 8237 || [[4ഡി ചലച്ചിത്രം]] || en || 27.3 || 72.7 || 
|-
| 8238 || [[GThumb]] || en || 27.3 || 54.5 || 
|-
| 8239 || [[Reissantia indica]] || ceb || 27.3 || 72.7 || 
|-
| 8240 || [[എടവണ്ണപ്പാറ]] || en || 27.3 || 9.1 || 
|-
| 8241 || [[ഖുൽഅ്]] || en || 27.3 || 20.5 || 
|-
| 8242 || [[ടെസ്‍ല]] || en || 27.3 || 72.7 || 
|-
| 8243 || [[ഡൈവെർട്ടികുലിറ്റിസ്]] || en || 27.3 || 72.7 || 
|-
| 8244 || [[പി. ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] || en || 27.3 || 72.7 || 
|-
| 8245 || [[പ്രണീത് കൗർ]] || en || 27.3 || 31.8 || 
|-
| 8246 || [[രമാകാന്ത് അച്‌രേക്കർ]] || en || 27.3 || 36.3 || 
|-
| 8247 || [[റിന ബാനർജി]] || en || 27.3 || 54.5 || 
|-
| 8248 || [[കൊട്ടോണിയ]] || en || 27.3 || 76.8 || 
|-
| 8249 || [[വേൾഡ്കാറ്റ് (വിശ്വഗ്രന്ഥസൂചി)]] || en || 27.3 || 19.5 || 
|-
| 8250 || [[Johann Baptist Fischer]] || en || 27.3 || 47.7 || 
|-
| 8251 || [[ഡാഡി യാങ്കി]] || en || 27.2 || 1.3 || 
|-
| 8252 || [[അന്ന ഹീർ]] || en || 27.2 || 72.8 || 
|-
| 8253 || [[നഗർകുർണൂൽ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || en || 27.2 || 72.8 || 
|-
| 8254 || [[ബക്കറ്റ്]] || en || 27.2 || 54.3 || 
|-
| 8255 || [[കൻസുൽ ഉമ്മാൽ]] || en || 27.2 || 72.8 || 
|-
| 8256 || [[ഫോംഗ് നാ-കെ ബാംഗ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 27.2 || 72.8 || 
|-
| 8257 || [[ആർത്തർ ദാന്തോ]] || en || 27.2 || 6.9 || 
|-
| 8258 || [[ആൻഡ്രോയ്ഡ് മാർഷ്മെലോ]] || en || 27.2 || 13.9 || 
|-
| 8259 || [[ദിവ്യ ദത്ത]] || en || 27.1 || 1.4 || 
|-
| 8260 || [[മിക്കോഷി]] || en || 27.1 || 66.1 || 
|-
| 8261 || [[ആസിഫ ഖുറൈശി]] || en || 27.0 || 73.0 || 
|-
| 8262 || [[സാക്ഷി മാലിക്]] || en || 27.0 || 9.4 || 
|-
| 8263 || [[ഷ്രെക്ക്]] || en || 27.0 || 4.4 || 
|-
| 8264 || [[ഡിജിറ്റ് (ഏകകം)]] || en || 26.9 || 73.1 || 
|-
| 8265 || [[കെ. എൻ. ഗോവിന്ദാചാര്യ]] || en || 26.9 || 13.1 || 
|-
| 8266 || [[സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്കുള്ള സ്തുതിഗീതം]] || en || 26.9 || 42.0 || 
|-
| 8267 || [[ആദിമ മെസൊപ്പൊട്ടേമിയൻ ഏകകങ്ങൾ]] || en || 26.9 || 73.1 || 
|-
| 8268 || [[ഇന്റർഗലാക്ടിക് ഡസ്റ്റ്]] || en || 26.9 || 92.6 || 
|-
| 8269 || [[അലാ മുറാബിത്]] || en || 26.9 || 73.1 || 
|-
| 8270 || [[ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 26.9 || 0.8 || 
|-
| 8271 || [[കുനാൽ നയ്യാർ]] || en || 26.8 || 42.8 || 
|-
| 8272 || [[സലീം കൗസാർ]] || en || 26.8 || 53.8 || 
|-
| 8273 || [[കൊർദോവ എമിറേറ്റ്]] || en || 26.8 || 73.2 || 
|-
| 8274 || [[മൈക്കാവ്]] || en || 26.8 || 73.2 || 
|-
| 8275 || [[റോബർട്ട് കെർ]] || en || 26.8 || 44.0 || 
|-
| 8276 || [[ജനിപുടം]] || en || 26.7 || 73.3 || 
|-
| 8277 || [[നടുവേദന]] || en || 26.7 || 73.3 || 
|-
| 8278 || [[റെയ്‌മണ്ട് ലോറന്റ്]] || en || 26.7 || 36.0 || 
|-
| 8279 || [[കോടതി സമക്ഷം ബാലൻ വക്കീൽ]] || en || 26.7 || 40.0 || 
|-
| 8280 || [[ബിമൽ ഗുരുങ്]] || en || 26.7 || 13.3 || 
|-
| 8281 || [[ബ്രിജിദ ബൽത്താർ]] || en || 26.7 || 60.0 || 
|-
| 8282 || [[മൃഗങ്ങൾ ഇസ്‌ലാമികവീക്ഷണത്തിൽ]] || en || 26.7 || 73.3 || 
|-
| 8283 || [[സൂര്യ ഗോപി]] || en || 26.7 || 60.0 || 
|-
| 8284 || [[ട്രാവൻകൂർ ഹൗസ്]] || en || 26.6 || 30.2 || 
|-
| 8285 || [[അവയവം മാറ്റിവയ്ക്കൽ]] || en || 26.6 || 3.7 || 
|-
| 8286 || [[കന്നാബേസീ]] || en || 26.6 || 18.4 || 
|-
| 8287 || [[ഏകാരവൃത്തം]] || en || 26.6 || 48.6 || 
|-
| 8288 || [[കിടങ്ങൂർ കോളജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിങ്]] || en || 26.5 || 39.1 || 
|-
| 8289 || [[Ram Gopal (author)]] || en || 26.5 || 36.0 || 
|-
| 8290 || [[കോളറ വാക്സിൻ]] || en || 26.4 || 30.0 || 
|-
| 8291 || [[ഇസ്‌ലാം യമനിൽ]] || en || 26.4 || 73.6 || 
|-
| 8292 || [[ജോവക്കിം ഫ്രാങ്ക്]] || en || 26.4 || 44.4 || 
|-
| 8293 || [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് സൂപ്പർ ഫെസിലിറ്റി ഹോസ്പിറ്റൽ, അസംഗഢ്]] || en || 26.4 || 73.6 || 
|-
| 8294 || [[കാന്ററുടെ ഡയഗണൽ ആർഗ്യുമെന്റ്]] || en || 26.3 || 33.3 || 
|-
| 8295 || [[അലി ഇബ്ൻ അൽ മദീനി]] || en || 26.3 || 73.7 || 
|-
| 8296 || [[ക്ലോഡിയ കിം]] || en || 26.3 || 63.2 || 
|-
| 8297 || [[ജനാധിപൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 26.3 || 36.8 || 
|-
| 8298 || [[നീലിമ ഷേഖ്]] || en || 26.3 || 42.1 || 
|-
| 8299 || [[പ്രിയങ്ക ഗാന്ധി]] || en || 26.3 || 36.8 || 
|-
| 8300 || [[ഫിലോളജി]] || en || 26.3 || 73.7 || 
|-
| 8301 || [[മധുബാല രഘുനാഥ്]] || en || 26.3 || 15.8 || 
|-
| 8302 || [[ദീനവാൻ ദ്വീപ്]] || en || 26.3 || 66.2 || 
|-
| 8303 || [[Janak Raj Talwar]] || en || 26.3 || 73.7 || 
|-
| 8304 || [[കിവിപ്പഴം]] || en || 26.3 || 14.4 || 
|-
| 8305 || [[പൊൻതൂവൽ]] || en || 26.3 || 73.7 || 
|-
| 8306 || [[ഇന്ത്യൻ മുജാഹിദീൻ]] || en || 26.2 || 71.4 || 
|-
| 8307 || [[ബെര്യ]] || en || 26.2 || 56.8 || 
|-
| 8308 || [[കോയിവൂൾഫ്]] || en || 26.2 || 3.5 || 
|-
| 8309 || [[പോർച്ചുഗീസ് ശവക്കല്ലറ, കൊല്ലം]] || en || 26.2 || 8.2 || 
|-
| 8310 || [[അഫ്സൽ ഗുരു]] || en || 26.1 || 2.0 || 
|-
| 8311 || [[കീട-ദംശന മസ്തിഷ്കവീക്ക പ്രതിരോധ വാക്സിൻ]] || en || 26.1 || 12.4 || 
|-
| 8312 || [[സ്റ്റീവൻ ടെയ്ലർ]] || en || 26.1 || 0.0 || 
|-
| 8313 || [[ഇൽഹാൻ ഉമർ]] || en || 26.1 || 73.9 || 
|-
| 8314 || [[വില്യം ഹെൻറി ഹാർവി]] || en || 26.1 || 3.4 || 
|-
| 8315 || [[ഫാത്വിമ അൽ സമർഖന്ദി]] || en || 26.1 || 73.9 || 
|-
| 8316 || [[സ്വപ്ന സ്ഖലനം]] || en || 26.1 || 73.9 || 
|-
| 8317 || [[ബംഗ്ലാദേശ് സൈന്യം]] || en || 26.1 || 31.4 || 
|-
| 8318 || [[ആസ്പെർജെർ സിൻഡ്രോം]] || en || 26.0 || 74.0 || 
|-
| 8319 || [[സീ ജുൻ]] || en || 26.0 || 45.2 || 
|-
| 8320 || [[ജംബോൻഗാൻ ദ്വീപ്]] || en || 26.0 || 77.0 || 
|-
| 8321 || [[അദാല പ്രഭാകര റെഡ്ഡി]] || en || 26.0 || 74.0 || 
|-
| 8322 || [[Enya]] || en || 26.0 || 6.7 || 
|-
| 8323 || [[ലോക ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ സംഘടന]] || en || 25.9 || 11.0 || 
|-
| 8324 || [[കനി കുസൃതി]] || en || 25.9 || 55.6 || 
|-
| 8325 || [[ന്യൂ അസെർബൈജാൻ പാർട്ടി]] || en || 25.9 || 7.4 || 
|-
| 8326 || [[ശിവജി (നടൻ)]] || en || 25.9 || 74.1 || 
|-
| 8327 || [[സരസ്വതി റാനെ]] || en || 25.9 || 66.7 || 
|-
| 8328 || [[ബൽജീന്ദർ സിംഗ്]] || en || 25.9 || 20.9 || 
|-
| 8329 || [[ലാസ്ലോ ബൈറോ]] || en || 25.9 || 68.1 || 
|-
| 8330 || [[മിഷേൽ ലി (ബാഡ്മിന്റൺ)]] || en || 25.9 || 7.6 || 
|-
| 8331 || [[റിയോ (2011 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 25.8 || 5.9 || 
|-
| 8332 || [[മൂലകങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളുടെ പേരുകൾ]] || en || 25.8 || 69.0 || 
|-
| 8333 || [[സഹ്റാവി ജനത]] || en || 25.8 || 74.2 || 
|-
| 8334 || [[സ്റ്റാലിൻ ശിവദാസ്‌]] || en || 25.8 || 74.2 || 
|-
| 8335 || [[പെഡ്രോ സാഞ്ചസ്]] || en || 25.7 || 74.3 || 
|-
| 8336 || [[വള്ളിക്കുന്ന് തീവണ്ടി നിലയം]] || en || 25.7 || 23.6 || 
|-
| 8337 || [[റിച്ചാർഡ് മാഡൻ]] || en || 25.7 || 74.3 || 
|-
| 8338 || [[ഗാൾ]] || en || 25.6 || 51.3 || 
|-
| 8339 || [[കെ-വൈർ ശസ്ത്രക്രിയ]] || en || 25.6 || 42.3 || 
|-
| 8340 || [[റഫ്ലീസിയേസീ]] || en || 25.6 || 9.2 || 
|-
| 8341 || [[ഓർമ്മയുടെ അറകൾ]] || en || 25.6 || 50.6 || 
|-
| 8342 || [[അന ബ്രുൻ]] || en || 25.6 || 74.4 || 
|-
| 8343 || [[ശിവ് വർമ്മ]] || en || 25.6 || 9.3 || 
|-
| 8344 || [[അഹ്കാം]] || en || 25.5 || 74.5 || 
|-
| 8345 || [[ജനറൽ ഷെർമാൻ (മരം)]] || en || 25.5 || 9.1 || 
|-
| 8346 || [[പറവ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 25.5 || 53.2 || 
|-
| 8347 || [[ഭാൻഗ്ര]] || en || 25.4 || 13.2 || 
|-
| 8348 || [[ഗുരു ഹർ ഗോബിന്ദ്]] || en || 25.4 || 14.4 || 
|-
| 8349 || [[സംവഹനവ്യൂഹം]] || en || 25.4 || 41.8 || 
|-
| 8350 || [[വാച്ച്മെൻ (ടിവി പരമ്പര)]] || en || 25.4 || 74.6 || 
|-
| 8351 || [[തൈമേലേസീ]] || en || 25.3 || 6.7 || 
|-
| 8352 || [[സബാഹ് ബിൻ ജാബിർ ഒന്നാമൻ]] || en || 25.3 || 74.7 || 
|-
| 8353 || [[ജെസ്നറേസീ]] || en || 25.3 || 37.9 || 
|-
| 8354 || [[നിഴൽ കോമരം]] || en || 25.3 || 42.0 || 
|-
| 8355 || [[മനു അട്ട്രി]] || en || 25.3 || 23.8 || 
|-
| 8356 || [[ചിത്രകീടം]] || en || 25.3 || 12.7 || 
|-
| 8357 || [[വൈ ഐ എഫ് ഐ]] || en || 25.3 || 74.7 || 
|-
| 8358 || [[ലിൻ മാർഗുലിസ്]] || en || 25.3 || 25.8 || 
|-
| 8359 || [[ഗൂഗിൾ കീപ്പ്]] || en || 25.2 || 92.7 || 
|-
| 8360 || [[Lepidagathis]] || en || 25.2 || 48.6 || 
|-
| 8361 || [[ഷ്രെക്ക് ദ തേർഡ്]] || en || 25.2 || 8.6 || 
|-
| 8362 || [[രാഗിണി ദേവി]] || en || 25.1 || 74.9 || 
|-
| 8363 || [[അലക്സിസ് സിപ്രസ്]] || en || 25.0 || 0.6 || 
|-
| 8364 || [[ദ പോലീസ്]] || en || 25.0 || 0.0 || 
|-
| 8365 || [[Ariyittuvazhcha Kovilakam]] || en || 25.0 || 50.0 || 
|-
| 8366 || [[Goykanadi]] || en || 25.0 || 62.5 || 
|-
| 8367 || [[Punam Barla]] || en || 25.0 || 50.0 || 
|-
| 8368 || [[അൽ മൊഹാദ് ഖിലാഫത്ത്]] || en || 25.0 || 75.0 || 
|-
| 8369 || [[ഐ ആർ 8]] || en || 25.0 || 75.0 || 
|-
| 8370 || [[ചെഞ്ച ഡേവിസ്]] || en || 25.0 || 25.0 || 
|-
| 8371 || [[ദിഷ പതാനി]] || en || 25.0 || 55.0 || 
|-
| 8372 || [[പടിഞ്ഞാറേ വെമ്പല്ലൂർ]] || en || 25.0 || 50.0 || 
|-
| 8373 || [[പണ്ഡിറ്റ്. ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, ചമ്പ]] || en || 25.0 || 75.0 || 
|-
| 8374 || [[ഫാത്വിമ അൽ ബതൈഹിയ]] || en || 25.0 || 75.0 || 
|-
| 8375 || [[മട്ടി (വാഴയിനം)]] || ta || 25.0 || 75.0 || 
|-
| 8376 || [[ലല്ലു അനൂപ്]] || en || 25.0 || 18.8 || 
|-
| 8377 || [[സത്രം]] || en || 25.0 || 75.0 || 
|-
| 8378 || [[സീതാരാമ കല്യാണം]] || en || 25.0 || 35.0 || 
|-
| 8379 || [[ഹർഷിണി മുകുന്ദൻ]] || en || 25.0 || 75.0 || 
|-
| 8380 || [[Great knot]] || en || 25.0 || 7.6 || 
|-
| 8381 || [[മാർഗരിറ്റ വിത് സ്റ്റ്രവ്]] || en || 24.9 || 14.5 || 
|-
| 8382 || [[അഡെനിയ]] || en || 24.9 || 11.9 || 
|-
| 8383 || [[പടിഞ്ഞാറെ ചിറ]] || en || 24.8 || 56.8 || 
|-
| 8384 || [[മൂൺവാക്ക് (ഡാൻസ്)]] || en || 24.8 || 6.3 || 
|-
| 8385 || [[കോബാലമിൻ]] || en || 24.8 || 75.2 || 
|-
| 8386 || [[തത്ത്വചിന്തകരും ഊണുമേശയും (ഡൈനിംഗ് തത്ത്വചിന്തകരുടെ പ്രശ്നം)]] || en || 24.8 || 75.2 || 
|-
| 8387 || [[വസൂരി വാക്‌സിൻ]] || en || 24.7 || 1.6 || 
|-
| 8388 || [[സൗദി അറേബ്യയിലെ ഇസ്ലാമിക പൈതൃകങ്ങളുടെ നശീകരണം]] || en || 24.7 || 8.0 || 
|-
| 8389 || [[മുഹമ്മദ് അബ്ദു]] || en || 24.7 || 75.3 || 
|-
| 8390 || [[ആനക്കുളവി]] || en || 24.7 || 47.5 || 
|-
| 8391 || [[ബർമിംഗ്ഹാം ഖുർആൻ ഏടുകൾ]] || en || 24.6 || 27.4 || 
|-
| 8392 || [[നാഗൂർ ഇ. എം. ഹനീഫ]] || en || 24.6 || 68.2 || 
|-
| 8393 || [[ശരത് കമൽ]] || en || 24.6 || 11.2 || 
|-
| 8394 || [[വില്ല്യം ജോസെഫ് ഹാമെർ]] || en || 24.6 || 3.8 || 
|-
| 8395 || [[കാരിസ് വാൻ ഹൗട്ടൻ]] || en || 24.6 || 34.8 || 
|-
| 8396 || [[കെംപെ ഗൗഡ I]] || en || 24.6 || 75.4 || 
|-
| 8397 || [[ഏഷ്യാനെറ്റ് സാറ്റലൈറ്റ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്]] || en || 24.5 || 75.5 || 
|-
| 8398 || [[പിക്കഡില്ലി സർക്കസ്]] || en || 24.5 || 75.5 || 
|-
| 8399 || [[അനുപർണ റോയ്]] || en || 24.5 || 75.5 || 
|-
| 8400 || [[ലഘുഭക്ഷണം]] || en || 24.5 || 29.2 || 
|-
| 8401 || [[അൽ ദാറഖുത്നി]] || en || 24.5 || 75.5 || 
|-
| 8402 || [[ഇംപീരിയൽ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ]] || en || 24.5 || 75.5 || 
|-
| 8403 || [[ബംഗളൂരു എഫ്. സി.]] || en || 24.5 || 23.1 || 
|-
| 8404 || [[ബൊലെഞ്ചർ പാറത്തവള]] || en || 24.4 || 15.2 || 
|-
| 8405 || [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകളുടെ രാഷ്ട്രീയം]] || en || 24.4 || 9.8 || 
|-
| 8406 || [[മൊംഗാബേ]] || en || 24.4 || 75.6 || 
|-
| 8407 || [[എ ഫാന്റസ്റ്റിക് വുമൺ]] || en || 24.4 || 41.4 || 
|-
| 8408 || [[ഥമൂദ്]] || en || 24.3 || 37.0 || 
|-
| 8409 || [[അൽ-യമാമ]] || en || 24.3 || 75.7 || 
|-
| 8410 || [[ഒരു മാടപ്രാവിന്റെ കഥ]] || en || 24.2 || 75.8 || 
|-
| 8411 || [[ചാലി പാലാ]] || en || 24.2 || 75.8 || 
|-
| 8412 || [[സൈസിജിയം ബെഡ്ഡോമി]] || en || 24.2 || 75.8 || 
|-
| 8413 || [[ഹുസൈൻ അഹ്‌മദ് മദനി]] || en || 24.2 || 75.8 || 
|-
| 8414 || [[ലേഡീ ബേർഡ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 24.1 || 5.1 || 
|-
| 8415 || [[ജിഗ്നേഷ് മേവാനി]] || en || 24.1 || 88.2 || 
|-
| 8416 || [[കാൾ ഡ്രെയിസ്]] || en || 24.1 || 78.9 || 
|-
| 8417 || [[Anantnath Swami Temple]] || en || 24.0 || 45.5 || 
|-
| 8418 || [[ഉമ്മു ദർദ്ദാഅ് അസ്സുഗ്റ]] || en || 24.0 || 76.0 || 
|-
| 8419 || [[ഒമാൻ എയർ]] || en || 24.0 || 76.0 || 
|-
| 8420 || [[ഗ്രന്ഥാലയ&amp;വിവര ശാസ്ത്രം]] || en || 23.9 || 9.0 || 
|-
| 8421 || [[The 1947 Partition Archive]] || en || 23.9 || 67.7 || 
|-
| 8422 || [[നാഷണൽ കൗൺസിൽ ഓഫ് എഡ്യൂക്കേഷണൽ റിസർച്ച് ആന്റ് ട്രെയിനിങ്]] || en || 23.9 || 54.3 || 
|-
| 8423 || [[സൈനബ് ബിൻത് അൽ കമാൽ]] || en || 23.9 || 76.1 || 
|-
| 8424 || [[സൈനബ് ബിൻത് മുഹമ്മദ്]] || en || 23.9 || 30.7 || 
|-
| 8425 || [[തമിഴ് ഈഴം]] || en || 23.9 || 0.6 || 
|-
| 8426 || [[ലിറ്റ്‌സിയ]] || en || 23.9 || 36.7 || 
|-
| 8427 || [[കൃഷ്ണ ഹതീസിംഗ്]] || en || 23.9 || 42.5 || 
|-
| 8428 || [[തെസ്സലോനിക്കിയിലെ പാലിയോക്രിസ്റ്റ്യൻ ബൈസന്റൈൻ ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങൾ]] || en || 23.8 || 62.3 || 
|-
| 8429 || [[ജീവനാംശം]] || en || 23.8 || 76.2 || 
|-
| 8430 || [[മീറ്റർ കൺവെൻഷൻ]] || en || 23.8 || 76.2 || 
|-
| 8431 || [[സഹീഹ് ഇബ്ൻ ഹിബ്ബാൻ]] || en || 23.8 || 76.2 || 
|-
| 8432 || [[സോള സ്ൿരിപ്റ്റുര]] || en || 23.8 || 76.2 || 
|-
| 8433 || [[ഗോഗുലം കേരള എഫ്.സി.]] || en || 23.8 || 9.5 || 
|-
| 8434 || [[ഷകേരെ ഖലീലി]] || en || 23.8 || 76.2 || 
|-
| 8435 || [[സ്വപോഷികൾ]] || en || 23.7 || 11.4 || 
|-
| 8436 || [[സി.പി. സുരേന്ദ്രൻ]] || en || 23.7 || 76.3 || 
|-
| 8437 || [[മുളവാലൻ തുമ്പികൾ]] || en || 23.7 || 18.3 || 
|-
| 8438 || [[Gandikota]] || en || 23.7 || 39.1 || 
|-
| 8439 || [[തമാശ (ചലചിത്രം)]] || en || 23.6 || 76.4 || 
|-
| 8440 || [[ഡ്രഗ്സ് ആൻഡ് കോസ്മെറ്റിക്സ് ആക്റ്റ്, 1940]] || en || 23.6 || 64.1 || 
|-
| 8441 || [[മുണ്ടിവീക്കം വാക്സിൻ]] || en || 23.6 || 9.7 || 
|-
| 8442 || [[Litecoin]] || en || 23.5 || 70.6 || 
|-
| 8443 || [[പുര പരഹ്യാൻഗൻ അഗുങ് ജഗത്കർത്ത]] || en || 23.5 || 76.5 || 
|-
| 8444 || [[കാൾ അർബൻ]] || en || 23.5 || 5.6 || 
|-
| 8445 || [[നജ്മുദ്ദീൻ അൽ തൂഫി]] || en || 23.5 || 76.5 || 
|-
| 8446 || [[സ്റ്റീൽ അതോറിറ്റി ഇന്ത്യാ ലിമിറ്റഡ്]] || en || 23.5 || 13.6 || 
|-
| 8447 || [[കാറ്റൽ ഹുയുക്]] || en || 23.4 || 1.6 || 
|-
| 8448 || [[ബ്രഷ്]] || en || 23.4 || 53.3 || 
|-
| 8449 || [[നെപ്പന്തസ്]] || en || 23.4 || 8.5 || 
|-
| 8450 || [[സസ്യഭോജനസമ്പ്രദായം]] || en || 23.4 || 76.6 || 
|-
| 8451 || [[നിക്കൊ ടൊഷൊ-ഗു]] || en || 23.4 || 4.0 || 
|-
| 8452 || [[ഫത്ഹുൽബാരി]] || en || 23.4 || 11.5 || 
|-
| 8453 || [[സപ്തഗ്രാം]] || en || 23.3 || 36.7 || 
|-
| 8454 || [[ജറൂസലം കലാപം (1920)]] || en || 23.3 || 76.7 || 
|-
| 8455 || [[വാട്ടർ സല്യൂട്ട്]] || en || 23.3 || 76.7 || 
|-
| 8456 || [[വാർബെർഗ് റേഡിയോ സ്റ്റേഷൻ]] || en || 23.3 || 61.0 || 
|-
| 8457 || [[ഫാസിസത്തിന്റെ നിർവചനങ്ങൾ]] || en || 23.3 || 7.6 || 
|-
| 8458 || [[കെ. സി. ത്യാഗി]] || en || 23.3 || 13.6 || 
|-
| 8459 || [[2012 വേനൽക്കാല പാരാലിമ്പിക്സിൽ ഇന്ത്യ]] || en || 23.3 || 52.4 || 
|-
| 8460 || [[പെപ്പർ ആന്റ് കാരറ്റ്]] || en || 23.3 || 60.3 || 
|-
| 8461 || [[രാമ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ &amp; റിസർച്ച് സെന്റർ, ഹാപൂർ]] || en || 23.3 || 76.7 || 
|-
| 8462 || [[ഇറ്റാലിയൻ സൂപ്പർ കപ്പ്]] || en || 23.2 || 76.8 || 
|-
| 8463 || [[ചാന്ദ്രപര്യവേഷണം]] || en || 23.2 || 73.2 || 
|-
| 8464 || [[കിങ് ഫൈസൽ പുരസ്കാരം]] || en || 23.2 || 76.8 || 
|-
| 8465 || [[അപ്പെൻഡിസെക്ടമി ശസ്ത്രക്രിയ]] || en || 23.1 || 19.1 || 
|-
| 8466 || [[മനോജ് പരമഹംസ]] || en || 23.1 || 9.6 || 
|-
| 8467 || [[ഗ്വെൻടോളിൻ  ക്രിസ്റ്റി]] || en || 23.1 || 60.0 || 
|-
| 8468 || [[ആര്യങ്കാവ് കൊള്ളസംഘം]] || en || 23.1 || 30.8 || 
|-
| 8469 || [[ഫ്ലാസ്ക് (വെബ് ചട്ടക്കൂട്)]] || en || 23.1 || 53.8 || 
|-
| 8470 || [[ഫ്ലോറ]] || en || 23.1 || 76.9 || 
|-
| 8471 || [[ബാട്രക്കോളജി]] || en || 23.1 || 76.9 || 
|-
| 8472 || [[സുവർണ്ണ സിംഹാസനം]] || en || 23.1 || 76.9 || 
|-
| 8473 || [[ആലൂ പൊറോട്ട]] || en || 23.1 || 41.4 || 
|-
| 8474 || [[സഹ്യാദ്രി കാട്ടെലി]] || en || 23.0 || 64.7 || 
|-
| 8475 || [[സിറോപീജിയ]] || en || 23.0 || 45.5 || 
|-
| 8476 || [[ജയ് ഹിന്ദ്]] || en || 23.0 || 24.5 || 
|-
| 8477 || [[ബോംബെ ജിംഖാന സ്റ്റേഡിയം]] || en || 22.9 || 65.9 || 
|-
| 8478 || [[സാക്കറി ക്വിന്റോ]] || en || 22.9 || 36.9 || 
|-
| 8479 || [[നെമാസ്പിസ് കൊട്ടിയൂരെൻസിസ്]] || en || 22.9 || 67.1 || 
|-
| 8480 || [[തെർമോപ്പിലി യുദ്ധം]] || en || 22.9 || 77.1 || 
|-
| 8481 || [[കലോജി നാരായണ റാവു യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 22.9 || 77.1 || 
|-
| 8482 || [[ആംപ്ലിക്‌സസ്]] || en || 22.9 || 45.7 || 
|-
| 8483 || [[പഞ്ചാബികൾ]] || en || 22.8 || 2.4 || 
|-
| 8484 || [[ഹെയാൽഡ്ടൌൺ കോമ്പ്രിഹെൻസീവ് സ്ക്കൂൾ]] || en || 22.8 || 94.8 || 
|-
| 8485 || [[മതാകിങ് ദ്വീപ്]] || en || 22.8 || 47.8 || 
|-
| 8486 || [[പുരാ ബേസാകി]] || en || 22.8 || 10.4 || 
|-
| 8487 || [[Adele Goldberg (computer scientist)]] || en || 22.8 || 70.0 || 
|-
| 8488 || [[വിശ്വേശ്വരയ്യ ഇന്റസ്ട്രിയൽ ആന്റ് ടെക്നോളജിക്കൽ മ്യൂസിയം]] || en || 22.7 || 40.9 || 
|-
| 8489 || [[കോൺഗ്രഷ്യണൽ ഗോൾഡ് മെഡൽ]] || en || 22.7 || 13.7 || 
|-
| 8490 || [[ഢാക് ഖുരംപൂർ]] || en || 22.7 || 70.7 || 
|-
| 8491 || [[ടബുല റോജേരിയാന]] || en || 22.7 || 77.3 || 
|-
| 8492 || [[ഓട്ടിസം സ്പെൿട്രം]] || en || 22.7 || 77.3 || 
|-
| 8493 || [[ഇബ്‌നു ഹിശാം]] || en || 22.6 || 77.4 || 
|-
| 8494 || [[മ്യൂസിയം   ഓഫ്   ഇസ്ലാമിക്   ആർട്ട്,   ഗസ്നി]] || en || 22.6 || 77.4 || 
|-
| 8495 || [[നിലത്തന്മാർ]] || en || 22.6 || 70.5 || 
|-
| 8496 || [[വെങ്ങനെല്ലൂർ]] || en || 22.6 || 53.4 || 
|-
| 8497 || [[Salem Junction railway station]] || en || 22.6 || 9.7 || 
|-
| 8498 || [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ റെപ്പോസിറ്ററി]] || en || 22.6 || 9.8 || 
|-
| 8499 || [[അൽ മുഅ്ജം അസ്സഗീർ]] || en || 22.5 || 77.5 || 
|-
| 8500 || [[ഢാക് ഖാട്ടി]] || en || 22.5 || 69.8 || 
|-
| 8501 || [[ഗോഡി മീഡിയ]] || en || 22.5 || 77.5 || 
|-
| 8502 || [[വടക്കേച്ചിറ]] || en || 22.5 || 38.8 || 
|-
| 8503 || [[ഡാക് ബുല്ല റായ്]] || en || 22.4 || 71.7 || 
|-
| 8504 || [[എക്സ്പോണെൻഷ്യൽ വളർച്ച]] || en || 22.4 || 26.3 || 
|-
| 8505 || [[മാറു, കാഠ്മണ്ഡു]] || en || 22.4 || 32.6 || 
|-
| 8506 || [[‍ഡാക് ബലലോൻ]] || en || 22.4 || 71.6 || 
|-
| 8507 || [[അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്ൻ ജഹ്ഷ്]] || en || 22.3 || 77.7 || 
|-
| 8508 || [[നിക്കോളായ് കോസ്റ്റർ വാൾഡൊ]] || en || 22.3 || 4.3 || 
|-
| 8509 || [[ടെറ്റനസ് വാക്സിൻ]] || en || 22.3 || 62.6 || 
|-
| 8510 || [[അബ്‌ദുല്ലാഹ് ബിൻ അലവി അൽ ഹദ്ദാദ്]] || en || 22.3 || 77.7 || 
|-
| 8511 || [[ആദേശ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്]] || en || 22.3 || 77.7 || 
|-
| 8512 || [[ടോയ് സ്റ്റോറി]] || en || 22.3 || 3.0 || 
|-
| 8513 || [[എയ്‌ഞ്ചെലസ് നോവസ്]] || en || 22.3 || 61.0 || 
|-
| 8514 || [[അതിഥി രവി]] || en || 22.2 || 44.4 || 
|-
| 8515 || [[പാസഡീന]] || en || 22.2 || 77.8 || 
|-
| 8516 || [[പാർച്ച്ഡ്]] || en || 22.2 || 37.0 || 
|-
| 8517 || [[ബുലൂഗ് അൽ മറാം]] || en || 22.2 || 77.8 || 
|-
| 8518 || [[ഷിഗെല്ല]] || en || 22.2 || 77.8 || 
|-
| 8519 || [[ഗോറ (നോവൽ)]] || en || 22.2 || 37.2 || 
|-
| 8520 || [[ക്രിസ് പൈൻ]] || en || 22.2 || 45.4 || 
|-
| 8521 || [[എച്ച് ഐ ബി വാക്സിൻ]] || en || 22.2 || 3.6 || 
|-
| 8522 || [[എ ഡോഗ്സ് ലൈഫ്]] || en || 22.2 || 50.3 || 
|-
| 8523 || [[Walter Elliot (naturalist)]] || en || 22.2 || 21.9 || 
|-
| 8524 || [[എയ്ഡൻ ഗില്ലൻ]] || en || 22.2 || 43.4 || 
|-
| 8525 || [[സണ്ണിസൈഡ്]] || en || 22.1 || 33.4 || 
|-
| 8526 || [[സാറ സിൽവർമാൻ]] || en || 22.1 || 33.7 || 
|-
| 8527 || [[വിക്കിഫങ്ഷൻസ്]] || en || 22.1 || 77.9 || 
|-
| 8528 || [[ഡേവിഡ് ബോയി]] || en || 22.1 || 0.4 || 
|-
| 8529 || [[പ്രോട്ടോപ്റ്റിറസ്]] || en || 22.1 || 87.4 || 
|-
| 8530 || [[ജോർജ് റെഡ്ഡി]] || en || 22.1 || 75.1 || 
|-
| 8531 || [[ഡോക്ടർ ഓഫ് എജ്യൂക്കേഷൻ ( ഡി.എഡ്)]] || en || 22.0 || 0.4 || 
|-
| 8532 || [[ഡോട്ടർ (2016 ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 22.0 || 33.6 || 
|-
| 8533 || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics]] || en || 22.0 || 21.0 || 
|-
| 8534 || [[വിസാരണൈ]] || en || 22.0 || 12.3 || 
|-
| 8535 || [[റിച്ചാർഡ് ലിങ്ക്ലേറ്റർ]] || en || 22.0 || 78.0 || 
|-
| 8536 || [[സിമ്പ്ലിഫൈഡ് മോളിക്യൂലാർ-ഇൻപുട് ലൈൻ‌-എൻട്രി സിസ്റ്റം]] || en || 22.0 || 16.2 || 
|-
| 8537 || [[ഹന്നാ മുറെ]] || en || 21.9 || 25.2 || 
|-
| 8538 || [[സിമ സമർ]] || en || 21.9 || 78.1 || 
|-
| 8539 || [[Ambika Bumb]] || en || 21.9 || 48.8 || 
|-
| 8540 || [[ദാവൂദ് അൽ ളാഹിരി]] || en || 21.9 || 78.1 || 
|-
| 8541 || [[സെലെനിസെറിയസ് ജനുസ്സ്]] || en || 21.9 || 78.1 || 
|-
| 8542 || [[സെബുന്നീസ]] || en || 21.9 || 8.6 || 
|-
| 8543 || [[കൊറോണ വൈറസ് രോഗം 2019]] || en || 21.8 || 78.2 || 
|-
| 8544 || [[മത്രോഹ് ഗവർണ്ണറേറ്റ്]] || en || 21.8 || 26.4 || 
|-
| 8545 || [[പുഷ്പ പ്രധാൻ]] || en || 21.8 || 35.9 || 
|-
| 8546 || [[അയ്‌മീൻ]] || en || 21.8 || 78.2 || 
|-
| 8547 || [[ലിൻഡ സർസോർ]] || en || 21.8 || 10.9 || 
|-
| 8548 || [[കുർക്കുമ]] || en || 21.8 || 11.5 || 
|-
| 8549 || [[വാർധ നദി]] || en || 21.7 || 19.1 || 
|-
| 8550 || [[സുപ്രിയ സാഹു]] || en || 21.7 || 43.5 || 
|-
| 8551 || [[സട്ടു]] || en || 21.7 || 56.3 || 
|-
| 8552 || [[ഖുഷ്ബീർ കൗർ]] || en || 21.7 || 23.9 || 
|-
| 8553 || [[സസ്യപ്രജനനം]] || en || 21.7 || 15.5 || 
|-
| 8554 || [[ആന്ത്രോപിക് ഏകകങ്ങൾ (അളവെടുപ്പ്)]] || en || 21.7 || 78.3 || 
|-
| 8555 || [[ക്യൂബിറ്റ് (ഏകകം)]] || en || 21.7 || 78.3 || 
|-
| 8556 || [[ഗോലിയാത്ത്]] || en || 21.7 || 12.8 || 
|-
| 8557 || [[ഏക്കോൺ]] || en || 21.6 || 1.1 || 
|-
| 8558 || [[ദില്ലി കൊച്ചിൻ ഹൗസ്]] || en || 21.6 || 11.3 || 
|-
| 8559 || [[എലറ്റേറിയ]] || en || 21.6 || 27.2 || 
|-
| 8560 || [[ഡോ. യശ്വന്ത് സിംഗ് പാർമർ ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 21.6 || 78.4 || 
|-
| 8561 || [[പ്യോംങ്യാംഗ്,]] || en || 21.6 || 2.4 || 
|-
| 8562 || [[മൈക്കൽ കോസ്റ്റെർലിറ്റ്സ്]] || en || 21.6 || 86.7 || 
|-
| 8563 || [[ബ്രയാൻ ആഡംസ്]] || en || 21.6 || 0.0 || 
|-
| 8564 || [[ബ്രാസ്സിക്കേസീ]] || en || 21.5 || 20.6 || 
|-
| 8565 || [[ലിഡീസ് കൂട്ടക്കൊല]] || en || 21.5 || 5.9 || 
|-
| 8566 || [[കുര ല്പാഷണം]] || en || 21.4 || 78.6 || 
|-
| 8567 || [[നാഷണൽ സ്കിൽ ഡവലപ്പ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ]] || en || 21.4 || 35.7 || 
|-
| 8568 || [[മൃണാളിനി മുഖർജി]] || en || 21.4 || 35.7 || 
|-
| 8569 || [[സ്റ്റിഫ് പേഴ്സൺ സിൻഡ്രോം]] || en || 21.4 || 78.6 || 
|-
| 8570 || [[സർവ്വേ ഓഫ് പലസ്തീൻ (ആംഗ്ലോ-അമേരിക്കൻ കമ്മിറ്റി)]] || en || 21.4 || 78.6 || 
|-
| 8571 || [[കാജോൾ അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ]] || en || 21.4 || 59.9 || 
|-
| 8572 || [[കോമൊറിയൻ ഭാഷ]] || en || 21.4 || 30.6 || 
|-
| 8573 || [[ബെർണി മാക്ക്‌]] || en || 21.4 || 13.8 || 
|-
| 8574 || [[ആചാര്യ ജഗദീഷ് ചന്ദ്രബോസ് കോളേജ്, കൽക്കത്ത]] || en || 21.4 || 67.6 || 
|-
| 8575 || [[സ്പാർട്ട]] || en || 21.3 || 78.7 || 
|-
| 8576 || [[Indirana beddomii]] || en || 21.3 || 16.7 || 
|-
| 8577 || [[ഷാനവാസ് കെ. ബാവക്കുട്ടി]] || en || 21.3 || 78.7 || 
|-
| 8578 || [[ഹാർഫ്ബസ്]] || en || 21.3 || 51.4 || 
|-
| 8579 || [[കാകതീയ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 21.3 || 78.7 || 
|-
| 8580 || [[അഗുങ്ങ് പർവ്വതം]] || en || 21.3 || 56.0 || 
|-
| 8581 || [[പതാക സത്യാഗ്രഹം]] || en || 21.3 || 0.8 || 
|-
| 8582 || [[വണ്ടൻമേട്]] || en || 21.3 || 62.3 || 
|-
| 8583 || [[മഡഗാസ്കർ പദ്ധതി]] || en || 21.2 || 10.2 || 
|-
| 8584 || [[ബോഡോ–കോച്ച് ഭാഷകൾ]] || en || 21.2 || 42.3 || 
|-
| 8585 || [[ലോക പാൽ ദിനം]] || en || 21.2 || 98.2 || 
|-
| 8586 || [[കിണ്വനം]] || en || 21.1 || 78.9 || 
|-
| 8587 || [[മസ്‌ലഹ]] || en || 21.1 || 78.9 || 
|-
| 8588 || [[സെപ്സിസ്]] || simple || 21.1 || 78.9 || 
|-
| 8589 || [[സേഡി സിങ്ക്]] || en || 21.1 || 38.2 || 
|-
| 8590 || [[സെവാൻ ദ്വീപ്]] || en || 21.1 || 84.6 || 
|-
| 8591 || [[ഇമ്മ്യൂണോഹീമറ്റോളജി]] || en || 21.1 || 78.9 || 
|-
| 8592 || [[താരാപഥാന്തര നക്ഷത്രം]] || en || 21.1 || 19.5 || 
|-
| 8593 || [[കാവൽ ദൈവം]] || ta || 21.1 || 78.9 || 
|-
| 8594 || [[ഡേവിഡ് കൊയെപ്പ്]] || en || 21.1 || 16.8 || 
|-
| 8595 || [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ]] || en || 21.1 || 16.0 || 
|-
| 8596 || [[അബു അൽ നജീബ് സുഹ്രവർദി]] || en || 21.1 || 78.9 || 
|-
| 8597 || [[ക്യാമ്പ് അരിഫ്ജൻ]] || en || 21.1 || 36.8 || 
|-
| 8598 || [[ഗുപ്‌ത്‌]] || en || 21.1 || 28.9 || 
|-
| 8599 || [[ഹംഗ്പൻ ദാദ]] || en || 21.1 || 36.8 || 
|-
| 8600 || [[സ്വാൽബാർഡ്]] || en || 21.0 || 3.5 || 
|-
| 8601 || [[റ്റാരന്റുല (പുസ്തകം)]] || en || 21.0 || 68.6 || 
|-
| 8602 || [[മെയ്‌സി വില്യംസ്]] || en || 21.0 || 65.1 || 
|-
| 8603 || [[ശ്രിശ് ചന്ദ്ര ഘോഷ്]] || en || 21.0 || 47.8 || 
|-
| 8604 || [[സത്താർ ദ്വീപ്]] || en || 21.0 || 79.0 || 
|-
| 8605 || [[ഗ്രേറ്റ് ബസ്റ്റാഡ്]] || en || 21.0 || 1.3 || 
|-
| 8606 || [[അസ്പരാഗേസീ]] || en || 20.9 || 2.7 || 
|-
| 8607 || [[ലൂപ്പിങ് രോഗം]] || en || 20.9 || 36.3 || 
|-
| 8608 || [[ഇംതിയാസ് ഖുറേശി]] || en || 20.9 || 79.1 || 
|-
| 8609 || [[സാമിനിസം പ്രസ്ഥാനം]] || en || 20.9 || 79.1 || 
|-
| 8610 || [[Subhas Brigade]] || en || 20.9 || 68.9 || 
|-
| 8611 || [[ചാറ്റ്ജിപിറ്റി]] || en || 20.8 || 79.2 || 
|-
| 8612 || [[സൈനബ് ചൗധരി]] || en || 20.8 || 79.2 || 
|-
| 8613 || [[2016 സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ നീന്തൽ മത്സരം]] || en || 20.8 || 16.2 || 
|-
| 8614 || [[റീജിയണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 20.7 || 79.3 || 
|-
| 8615 || [[സോറിൻ ഒ.എസ്]] || en || 20.7 || 79.3 || 
|-
| 8616 || [[മെറിഡിയൻ (നോവൽ)]] || en || 20.7 || 22.0 || 
|-
| 8617 || [[ജഗ്‌ജിത് കൗർ]] || en || 20.7 || 79.3 || 
|-
| 8618 || [[ഉഗാണ്ടയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 20.7 || 6.8 || 
|-
| 8619 || [[നിഴൽത്തുമ്പികൾ]] || en || 20.7 || 56.1 || 
|-
| 8620 || [[ക്ലാര റോക്ക്മോർ]] || en || 20.6 || 7.9 || 
|-
| 8621 || [[ഡാക് ചൈർ]] || en || 20.6 || 74.5 || 
|-
| 8622 || [[ക്രോട്ടൻ]] || en || 20.6 || 43.4 || 
|-
| 8623 || [[ഉമ്മു അയ്മൻ (ബറക)]] || en || 20.6 || 11.9 || 
|-
| 8624 || [[എസ്കിമോ]] || en || 20.6 || 6.5 || 
|-
| 8625 || [[പിലിഭിത്ത് കടുവ സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം]] || en || 20.6 || 79.4 || 
|-
| 8626 || [[ഫാൻറ കേക്ക്]] || en || 20.6 || 79.4 || 
|-
| 8627 || [[വിക്കിട്രിബ്യൂൺ]] || en || 20.6 || 17.6 || 
|-
| 8628 || [[ഡെയ്‌സി (വിവക്ഷകൾ)]] || en || 20.6 || 0.6 || 
|-
| 8629 || [[ഫ്ലാങ്ക് പ്രാരംഭനീക്കം]] || en || 20.6 || 13.7 || 
|-
| 8630 || [[വളരുന്ന പുതിയ വിദ്യാഭ്യാസ രീതി]] || en || 20.6 || 5.9 || 
|-
| 8631 || [[പിയറി എഡ്മണ്ട് ബോയിസിയേർ]] || en || 20.5 || 21.3 || 
|-
| 8632 || [[സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യേഴ്സ് കത്തീഡ്രൽ, കോട്ടർ]] || en || 20.5 || 79.5 || 
|-
| 8633 || [[ഫാത്വിമ അൽ ഫുദൈലിയ]] || en || 20.5 || 79.5 || 
|-
| 8634 || [[റൈഹാന ബിൻ സയ്ദ്]] || en || 20.5 || 22.4 || 
|-
| 8635 || [[സഖാറാം അർജുൻ]] || en || 20.5 || 79.5 || 
|-
| 8636 || [[സവാബ്]] || en || 20.5 || 79.5 || 
|-
| 8637 || [[സൈക്കിൾ റിക്ഷ]] || en || 20.4 || 6.4 || 
|-
| 8638 || [[വിൻക]] || en || 20.4 || 19.1 || 
|-
| 8639 || [[സ്മാർത്ത സമ്പ്രദായം]] || en || 20.4 || 79.6 || 
|-
| 8640 || [[ശരീഫേറ്റ് ഓഫ് മക്ക]] || en || 20.4 || 79.6 || 
|-
| 8641 || [[ടുർടുക്]] || en || 20.4 || 38.8 || 
|-
| 8642 || [[ഗ്രാനഡ എമിറേറ്റ്]] || en || 20.4 || 79.6 || 
|-
| 8643 || [[ബാനു   ഷുജ]] || en || 20.4 || 79.6 || 
|-
| 8644 || [[ബ്ലോയിംഗ് ഇൻ ദ വിൻഡ്]] || en || 20.4 || 9.7 || 
|-
| 8645 || [[മോൾദോവായിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 20.4 || 2.9 || 
|-
| 8646 || [[മൈക്കൽ ജാക്സന്റെ സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം]] || en || 20.4 || 0.1 || 
|-
| 8647 || [[2016 ഒളിമ്പിക്സിലെ ബാഡ്മിന്റൺ മത്സരം]] || en || 20.3 || 39.5 || 
|-
| 8648 || [[കൊർദോവ ഖിലാഫത്ത്]] || en || 20.3 || 79.7 || 
|-
| 8649 || [[ഇഗ്നാസ് തിർക്കി]] || en || 20.3 || 75.4 || 
|-
| 8650 || [[സുഹ്രവർദിയ]] || en || 20.3 || 79.7 || 
|-
| 8651 || [[ഒയ്മ്യാകോൺ]] || en || 20.3 || 79.7 || 
|-
| 8652 || [[റാഞ്ചി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ന്യൂറോ സൈക്യാട്രി ആൻഡ് അലൈഡ് സയൻസസ്]] || en || 20.3 || 79.7 || 
|-
| 8653 || [[ഒ സി എൽ സി]] || en || 20.2 || 8.8 || 
|-
| 8654 || [[ലിയോപോൾഡ് കോർ]] || en || 20.2 || 3.7 || 
|-
| 8655 || [[ഓർക്കിഡ് മാന്റിസ്]] || en || 20.2 || 44.6 || 
|-
| 8656 || [[തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബം]] || en || 20.2 || 2.5 || 
|-
| 8657 || [[കോസി നദി]] || en || 20.2 || 0.8 || 
|-
| 8658 || [[എർണ പെട്രി]] || en || 20.1 || 90.5 || 
|-
| 8659 || [[Thomas Horsfield]] || en || 20.1 || 23.5 || 
|-
| 8660 || [[പുത്തരിയങ്കം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 20.1 || 79.9 || 
|-
| 8661 || [[അനി ചോയിങ് ദ്രോൽമ]] || en || 20.0 || 51.3 || 
|-
| 8662 || [[Anu Raghavan]] || en || 20.0 || 60.0 || 
|-
| 8663 || [[Badung Regency]] || en || 20.0 || 80.0 || 
|-
| 8664 || [[Bombo legüero]] || en || 20.0 || 60.0 || 
|-
| 8665 || [[കവര്]] || en || 20.0 || 24.0 || 
|-
| 8666 || [[ഗ്രീഷ്മ അയനാന്തം]] || en || 20.0 || 62.6 || 
|-
| 8667 || [[ചുനി കോടാൽ]] || en || 20.0 || 73.3 || 
|-
| 8668 || [[തുത്രൂക്ക]] || en || 20.0 || 60.0 || 
|-
| 8669 || [[മിറെയ്ൽ കസ്സാർ]] || en || 20.0 || 60.0 || 
|-
| 8670 || [[യു.ആർ. റാവു സാറ്റ്ലൈറ്റ് സെന്റർ]] || en || 20.0 || 46.7 || 
|-
| 8671 || [[സ്പേസ് ആപ്ലിക്കേഷൻസ് സെന്റർ]] || en || 20.0 || 50.0 || 
|-
| 8672 || [[ഹാൽഷ്ടാറ്റ്]] || en || 20.0 || 8.0 || 
|-
| 8673 || [[ക്ലാഡ്]] || en || 20.0 || 8.8 || 
|-
| 8674 || [[ബംഗാളിന്റെ വിഭജനം (1947)]] || en || 20.0 || 26.3 || 
|-
| 8675 || [[ബിയാന്ത് സിംഗ്]] || en || 19.9 || 4.3 || 
|-
| 8676 || [[John Gilbert Baker]] || en || 19.9 || 72.4 || 
|-
| 8677 || [[അലൂമിനിയം ഫോസ്‌ഫൈഡ്]] || en || 19.8 || 63.5 || 
|-
| 8678 || [[ഡെങ്ഫെങ്]] || en || 19.8 || 27.5 || 
|-
| 8679 || [[മെഗാൻ എബോട്ട്]] || en || 19.8 || 40.3 || 
|-
| 8680 || [[ട്രെയിൻ ടു ബുസാൻ]] || en || 19.8 || 5.0 || 
|-
| 8681 || [[കെ. ചന്ദ്രു]] || en || 19.8 || 80.2 || 
|-
| 8682 || [[മുസ്‌നദ് അൽ ശാഫി]] || en || 19.8 || 80.2 || 
|-
| 8683 || [[സൈപ്രസിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 19.7 || 42.0 || 
|-
| 8684 || [[വിധിവിശ്വാസം ഇസ്‌ലാമിൽ]] || en || 19.7 || 80.3 || 
|-
| 8685 || [[മില്ല്യൺ ഡെത്ത് സ്റ്റഡി]] || en || 19.7 || 66.6 || 
|-
| 8686 || [[Louis Claude Richard]] || en || 19.7 || 81.3 || 
|-
| 8687 || [[മൂർസ്]] || en || 19.7 || 1.0 || 
|-
| 8688 || [[ചിശ്തിയ്യ]] || en || 19.6 || 7.4 || 
|-
| 8689 || [[സർജുബാല ദേവി]] || en || 19.6 || 65.5 || 
|-
| 8690 || [[സ്റ്റീഫൻ ദുജാരിക്]] || en || 19.6 || 56.3 || 
|-
| 8691 || [[സന്തോഷ് കുമാർ മിത്ര]] || en || 19.6 || 65.1 || 
|-
| 8692 || [[Ibn Hazm]] || en || 19.6 || 80.4 || 
|-
| 8693 || [[ഗോപിനാഥ് പിള്ള]] || en || 19.6 || 2.8 || 
|-
| 8694 || [[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire]] || en || 19.5 || 3.4 || 
|-
| 8695 || [[ഐഡി ഫ്രെഷ് ഫുഡ്]] || en || 19.5 || 80.5 || 
|-
| 8696 || [[ജെ.പി. മോർഗൻ]] || en || 19.5 || 1.7 || 
|-
| 8697 || [[സമി ഡേവിസ്, ജൂനിയർ]] || en || 19.5 || 1.4 || 
|-
| 8698 || [[ഐല ഫിഷർ]] || en || 19.4 || 41.1 || 
|-
| 8699 || [[ഇബ്‌നു കഥീർ]] || en || 19.4 || 80.6 || 
|-
| 8700 || [[ഖുതുബാത്ത് (പുസ്തകം))]] || en || 19.4 || 80.6 || 
|-
| 8701 || [[ജെ. ജെ. എബ്രാംസ്]] || en || 19.3 || 6.0 || 
|-
| 8702 || [[സിഇഎൽടിഎ]] || en || 19.3 || 2.1 || 
|-
| 8703 || [[മെട്രോ വാർത്ത]] || en || 19.3 || 63.9 || 
|-
| 8704 || [[ഫ്ലോറൻസ് ആഗസ്റ്റ മെറിയം ബൈലി]] || en || 19.3 || 6.9 || 
|-
| 8705 || [[പ്രാൻഗിൻ മാൾ]] || en || 19.3 || 85.3 || 
|-
| 8706 || [[ഹിന്ദ് ബിൻത് ഫൈസൽ അൽ ഖാസിമി]] || en || 19.2 || 80.8 || 
|-
| 8707 || [[റ്റ്സൗ ഷ്വേചിൻ]] || en || 19.2 || 3.8 || 
|-
| 8708 || [[Danish Mujtaba]] || en || 19.2 || 26.3 || 
|-
| 8709 || [[ചിയാങ് കെയ് ഷെക്]] || en || 19.1 || 1.9 || 
|-
| 8710 || [[വീറ്റോ]] || en || 19.1 || 80.9 || 
|-
| 8711 || [[വി. പി. കൃഷ്ണൻ]] || en || 19.1 || 80.9 || 
|-
| 8712 || [[മാത്ത്യു ഈവൻസ്]] || en || 19.1 || 32.8 || 
|-
| 8713 || [[ശരണ്യ ശ്രീനിവാസ്]] || en || 19.1 || 22.0 || 
|-
| 8714 || [[ബെറി ഗോർഡി]] || en || 19.1 || 0.0 || 
|-
| 8715 || [[ഹരീഷ് ഉത്തമൻ]] || en || 19.1 || 80.9 || 
|-
| 8716 || [[ഗൊസ്സീപിയം]] || en || 19.1 || 4.0 || 
|-
| 8717 || [[പോർട്ടുലാക്കേസീ]] || en || 19.1 || 46.8 || 
|-
| 8718 || [[Lena Söderberg]] || en || 19.1 || 58.5 || 
|-
| 8719 || [[ഒലിവിയ കോൾമാൻ]] || en || 19.0 || 21.4 || 
|-
| 8720 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഷാജഹാൻപൂർ]] || en || 19.0 || 81.0 || 
|-
| 8721 || [[കാർമെൻ ഇജോഗോ]] || en || 19.0 || 28.6 || 
|-
| 8722 || [[ഡബിൾ ബാരൽ]] || en || 19.0 || 9.5 || 
|-
| 8723 || [[ജെയ്മി ഡോർനൻ]] || en || 19.0 || 47.5 || 
|-
| 8724 || [[ഫൂൽമണി ദാസി കേസ്]] || en || 19.0 || 81.0 || 
|-
| 8725 || [[ടോയ് സ്റ്റോറി 2]] || en || 19.0 || 4.4 || 
|-
| 8726 || [[കില്ലിങ് ഈവ്]] || en || 19.0 || 81.0 || 
|-
| 8727 || [[മുസൈലിമ]] || en || 19.0 || 81.0 || 
|-
| 8728 || [[അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുത്തപ്പെട്ട സ്‌ഫോടക ഉപകരണം]] || en || 18.9 || 1.1 || 
|-
| 8729 || [[ടോം ഹിഡിൽസ്റ്റൺ]] || en || 18.9 || 56.6 || 
|-
| 8730 || [[ഐസക് ഹെംസ്റ്റഡ്ഡ്-റൈറ്റ്]] || en || 18.9 || 42.0 || 
|-
| 8731 || [[വിവേകികളായ മൂന്ന് കുരങ്ങന്മാർ]] || en || 18.8 || 23.4 || 
|-
| 8732 || [[നിരന്തരവും സമഗ്രവുമായ മൂല്യനിർണ്ണയം]] || en || 18.8 || 29.7 || 
|-
| 8733 || [[ഇന്റർ ടൈറ്റിൽ]] || en || 18.8 || 24.0 || 
|-
| 8734 || [[ഓക്സൈഡ്]] || en || 18.8 || 23.4 || 
|-
| 8735 || [[Ashok Kumar (field hockey)]] || en || 18.8 || 25.0 || 
|-
| 8736 || [[Gnote]] || en || 18.8 || 81.2 || 
|-
| 8737 || [[അണുബാധ]] || en || 18.8 || 81.2 || 
|-
| 8738 || [[ശ്രീകൃഷ്ണലീല (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 18.8 || 25.0 || 
|-
| 8739 || [[സുശാന്ത് സിങ് രജപുത്]] || en || 18.8 || 47.9 || 
|-
| 8740 || [[ലെസ്റ്റർ സിറ്റി എഫ്. സി.]] || en || 18.7 || 1.9 || 
|-
| 8741 || [[എൽവാസിലെ ഗാരിസൺ ബോഡർ പട്ടണവും അതിന്റെ കോട്ടകളും]] || en || 18.7 || 56.5 || 
|-
| 8742 || [[Martin Vahl]] || en || 18.7 || 65.6 || 
|-
| 8743 || [[ഉർവഷി ഭൂട്ടാലിയ]] || en || 18.6 || 35.1 || 
|-
| 8744 || [[ടിക്ക് ടോക്ക്]] || en || 18.6 || 66.1 || 
|-
| 8745 || [[കെംഇൻഫർമാറ്റിക്സ്]] || en || 18.6 || 14.0 || 
|-
| 8746 || [[വീർ സുരേന്ദ്ര സായ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]] || en || 18.6 || 81.4 || 
|-
| 8747 || [[എർലാൻഗെൻ (ജർമ്മനി)]] || en || 18.6 || 46.3 || 
|-
| 8748 || [[മെക്സിക്കോ കടലിടുക്ക്]] || en || 18.6 || 0.9 || 
|-
| 8749 || [[ഭൂതോച്ചാടനം]] || en || 18.6 || 81.4 || 
|-
| 8750 || [[ഹെൻറി വുഡ് വാർഡ്]] || en || 18.6 || 5.4 || 
|-
| 8751 || [[അബ്ദുല്ലാഹ് അൽ ഖൈസി]] || en || 18.6 || 81.4 || 
|-
| 8752 || [[ബാങ്കറുടെ അൽഗോരിതം]] || en || 18.6 || 81.4 || 
|-
| 8753 || [[സഗ്ലൂൽ നജ്ജാർ]] || en || 18.6 || 36.1 || 
|-
| 8754 || [[യാൻ ഒബ്ലാക്ക്]] || en || 18.5 || 81.5 || 
|-
| 8755 || [[സഹതാപം]] || en || 18.5 || 81.5 || 
|-
| 8756 || [[ഓക്സാലിസ്]] || en || 18.5 || 7.4 || 
|-
| 8757 || [[തൊപ്പിഹനുമാൻ കുരങ്ങ്]] || en || 18.5 || 21.3 || 
|-
| 8758 || [[സ്ട്രോബിലാന്തസ്]] || en || 18.5 || 12.0 || 
|-
| 8759 || [[സ്വിനോയ്, കാസ്പിയൻ കടൽ]] || en || 18.5 || 95.7 || 
|-
| 8760 || [[കോളോ (അഗ്നിപർവ്വതം)]] || en || 18.5 || 76.7 || 
|-
| 8761 || [[യു.വി.എസ് തടാകം]] || en || 18.5 || 26.5 || 
|-
| 8762 || [[ഓഫിയോറൈസ]] || en || 18.5 || 17.2 || 
|-
| 8763 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഫിറോസാബാദ്]] || en || 18.5 || 81.5 || 
|-
| 8764 || [[ഡ്വൈറ്റ് ഐസനോവർ]] || en || 18.5 || 0.4 || 
|-
| 8765 || [[ഗിംലി ഗ്ലൈഡർ]] || en || 18.4 || 81.6 || 
|-
| 8766 || [[ടൈഗർ വെള്ളച്ചാട്ടം]] || en || 18.4 || 82.8 || 
|-
| 8767 || [[എൽപി (ഗായിക)]] || en || 18.4 || 5.3 || 
|-
| 8768 || [[കെവിൻ സിസ്‌ട്രോം]] || en || 18.4 || 81.6 || 
|-
| 8769 || [[കുരങ്ങുവെറ്റില]] || en || 18.4 || 31.4 || 
|-
| 8770 || [[ഇറിഡേസീ]] || en || 18.4 || 18.2 || 
|-
| 8771 || [[മോൺസ്റ്റേഴ്‌സ്, ഇൻക്]] || en || 18.4 || 4.2 || 
|-
| 8772 || [[വെൽഹാം ഗേൾസ് സ്കൂൾ]] || en || 18.3 || 12.7 || 
|-
| 8773 || [[ഇറാം കൂട്ടക്കൊല]] || en || 18.3 || 76.5 || 
|-
| 8774 || [[ഇന്ത്യയിലെ ഫെഡറലിസം]] || en || 18.3 || 81.7 || 
|-
| 8775 || [[പരാഗണസ്ഥലം (സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 18.3 || 81.7 || 
|-
| 8776 || [[രാജേഷ് മുരുകേശൻ]] || en || 18.3 || 74.6 || 
|-
| 8777 || [[ഇനിഡ് മേരി ബ്ലൈറ്റൺ]] || en || 18.3 || 3.3 || 
|-
| 8778 || [[ദില്ലി റിഡ്ജ്]] || en || 18.2 || 58.1 || 
|-
| 8779 || [[വൻകരകൾ തമ്മിലുള്ള അതിർത്തികൾ]] || en || 18.2 || 9.9 || 
|-
| 8780 || [[ഇന്റൽ എഡിസൺ]] || en || 18.2 || 5.3 || 
|-
| 8781 || [[ഭേൽപൂരി]] || en || 18.2 || 24.1 || 
|-
| 8782 || [[Frédéric Cuvier]] || en || 18.2 || 79.1 || 
|-
| 8783 || [[Neha Goyal]] || en || 18.2 || 72.7 || 
|-
| 8784 || [[അൽ ഖുബൈസിയാത്]] || en || 18.2 || 81.8 || 
|-
| 8785 || [[മുക്തിക ഉപനിഷത്ത്]] || en || 18.2 || 59.1 || 
|-
| 8786 || [[ലുബ്ന അൽ ഖുർതുബ]] || en || 18.2 || 81.8 || 
|-
| 8787 || [[ലെൻ അയ്യപ്പ]] || en || 18.2 || 36.4 || 
|-
| 8788 || [[Savannakhet]] || en || 18.2 || 0.0 || 
|-
| 8789 || [[ടൊറാജ]] || en || 18.1 || 9.2 || 
|-
| 8790 || [[വനിതാ ചരിത്ര മാസം]] || en || 18.1 || 70.6 || 
|-
| 8791 || [[സ്ഥൂലപരിണാമം]] || en || 18.1 || 34.4 || 
|-
| 8792 || [[ഫാഗേസീ]] || en || 18.1 || 38.1 || 
|-
| 8793 || [[ആത്മാറാം പാണ്ഡുരംഗ്]] || en || 18.0 || 82.0 || 
|-
| 8794 || [[ബാങ്കോക്ക് സമ്മേളനം]] || en || 18.0 || 20.4 || 
|-
| 8795 || [[ജിഷ്ണു ബാലകൃഷ്ണൻ]] || en || 18.0 || 82.0 || 
|-
| 8796 || [[ഫിലിഡ്രേസീ]] || en || 18.0 || 53.6 || 
|-
| 8797 || [[കാലിപ്പർ]] || en || 18.0 || 82.0 || 
|-
| 8798 || [[ഒസിറ്റാൻ]] || en || 18.0 || 0.4 || 
|-
| 8799 || [[കട്ടിൽമാടം ക്ഷേത്രം]] || en || 18.0 || 63.5 || 
|-
| 8800 || [[റേ ചാൾസ്]] || en || 17.9 || 0.0 || 
|-
| 8801 || [[ഉസ്താദ് അഹ്മദ് ലാഹോരി]] || en || 17.9 || 60.6 || 
|-
| 8802 || [[രുദ്രമ ദേവി]] || en || 17.9 || 16.3 || 
|-
| 8803 || [[ഉറാപ്]] || en || 17.9 || 82.1 || 
|-
| 8804 || [[ചാൾസ് അമ്മി കട്ടർ]] || en || 17.9 || 22.0 || 
|-
| 8805 || [[ഡ്രഗ്‌ബാങ്ക്]] || en || 17.9 || 26.7 || 
|-
| 8806 || [[ഹെന്രി ഫയോൾ]] || en || 17.8 || 11.1 || 
|-
| 8807 || [[ആമിന അസ്സിൽമി]] || en || 17.8 || 82.2 || 
|-
| 8808 || [[സാറ ടെസ്ഡെൽ]] || en || 17.8 || 72.4 || 
|-
| 8809 || [[പഞ്ചാബിന്റെ നാടൻപാട്ടുകൾ]] || en || 17.7 || 19.2 || 
|-
| 8810 || [[മുന്ന മൈക്കേൽ]] || en || 17.7 || 29.2 || 
|-
| 8811 || [[പഞ്ചാബി സിനിമകൾ]] || en || 17.7 || 5.8 || 
|-
| 8812 || [[രോഹൻ ബൊപ്പണ്ണ]] || en || 17.7 || 2.2 || 
|-
| 8813 || [[Indian Mutiny Medal]] || en || 17.7 || 57.1 || 
|-
| 8814 || [[ലെയ്ത്തിന്റെ ആമ]] || en || 17.7 || 31.7 || 
|-
| 8815 || [[ലാബ്രിന്ത്]] || en || 17.7 || 3.9 || 
|-
| 8816 || [[മാറ്റെയിസ് ഡി ലിഗ്റ്റ്]] || en || 17.6 || 82.4 || 
|-
| 8817 || [[അൽ ദാരിമി]] || en || 17.6 || 82.4 || 
|-
| 8818 || [[സൂരജ് തേലക്കാട്]] || en || 17.6 || 82.4 || 
|-
| 8819 || [[ഇറാനിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 17.5 || 6.3 || 
|-
| 8820 || [[തിരുപ്പതി (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം)]] || en || 17.5 || 82.5 || 
|-
| 8821 || [[ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ സ്റ്റേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 17.5 || 82.5 || 
|-
| 8822 || [[മൈക്കൽ ബി. ജോർഡൻ]] || en || 17.5 || 5.0 || 
|-
| 8823 || [[Coimbatore Junction railway station]] || en || 17.5 || 46.2 || 
|-
| 8824 || [[പഞ്ചരാത്രം]] || en || 17.4 || 82.6 || 
|-
| 8825 || [[റൂളർ (അളവ് ഉപകരണം)]] || en || 17.4 || 82.6 || 
|-
| 8826 || [[വില്ല്യം ഹൈഡ് വൂളാസ്റ്റൺ]] || en || 17.4 || 10.3 || 
|-
| 8827 || [[മീനാക്ഷി മുഖർജി]] || en || 17.4 || 60.4 || 
|-
| 8828 || [[വെളുത്ത രാജാക്കന്മാർ (ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ഇംഗ്ലിഷ് രാജമാർ)]] || en || 17.4 || 7.7 || 
|-
| 8829 || [[ബർസറേസീ]] || en || 17.4 || 6.9 || 
|-
| 8830 || [[ഇപ്പോമിയ]] || en || 17.4 || 11.0 || 
|-
| 8831 || [[കാർഗിൽ വിജയ് ദിവസ്]] || en || 17.4 || 82.6 || 
|-
| 8832 || [[തിരുക്കലമ്പൂർ]] || en || 17.4 || 78.3 || 
|-
| 8833 || [[മലയാള അക്കങ്ങൾ]] || en || 17.4 || 82.6 || 
|-
| 8834 || [[സൻകി സാമ്രാജ്യം]] || en || 17.4 || 82.6 || 
|-
| 8835 || [[എംഗെൽസ്ബെർഗ്ഗ് അയേൺ വർക്ക്സ്]] || en || 17.3 || 60.3 || 
|-
| 8836 || [[അലക്സ് ഓക്‌സ്‌ലേഡ്-ചേംബർ‌ലിൻ]] || en || 17.3 || 82.7 || 
|-
| 8837 || [[ആൺ]] || en || 17.3 || 82.7 || 
|-
| 8838 || [[ഭാരത് ഇലക്ട്രോണിക്സ് ലിമിറ്റഡ്]] || en || 17.3 || 19.2 || 
|-
| 8839 || [[മക്തൂം രാജകുടുംബം]] || en || 17.3 || 82.7 || 
|-
| 8840 || [[അമാര മജീദ്]] || en || 17.2 || 82.8 || 
|-
| 8841 || [[ഗൂർഖ ജന്മുക്തി മോർച്ച]] || en || 17.2 || 3.4 || 
|-
| 8842 || [[മോണ എൽത്താഹെ]] || en || 17.2 || 6.9 || 
|-
| 8843 || [[നരഭോജി മരം]] || en || 17.2 || 9.0 || 
|-
| 8844 || [[Foucault pendulum]] || en || 17.2 || 33.1 || 
|-
| 8845 || [[മാക്രുക്]] || en || 17.1 || 12.4 || 
|-
| 8846 || [[ജോർഡൻ ഹെൻഡേഴ്സൺ]] || en || 17.1 || 82.9 || 
|-
| 8847 || [[വാണിജ്യവൽക്കരണം]] || en || 17.1 || 70.0 || 
|-
| 8848 || [[മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥ]] || en || 17.1 || 2.0 || 
|-
| 8849 || [[ഖാൻ സാഹിബ് (പദവി)]] || en || 17.0 || 83.0 || 
|-
| 8850 || [[സെലാജിനെല്ല]] || en || 17.0 || 6.6 || 
|-
| 8851 || [[വിശുദ്ധ സൂനോറോ]] || en || 17.0 || 30.2 || 
|-
| 8852 || [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സീരിയൽ നമ്പർ]] || en || 17.0 || 17.0 || 
|-
| 8853 || [[Valayapatti A. R. Subramaniam]] || en || 16.9 || 40.5 || 
|-
| 8854 || [[ക്ലെയർ ഫോയ്]] || en || 16.9 || 35.0 || 
|-
| 8855 || [[ദ ഇന്നർ ഐ(ഡോക്യുമെന്ററി)]] || en || 16.9 || 51.3 || 
|-
| 8856 || [[സ്ത്രീ വന്ധ്യംകരണം]] || en || 16.9 || 83.1 || 
|-
| 8857 || [[പ്രജേഷ് സെൻ]] || en || 16.9 || 83.1 || 
|-
| 8858 || [[ആമുഖം]] || en || 16.9 || 49.4 || 
|-
| 8859 || [[ശരീഫ് (സ്ഥാനപ്പേര്)]] || en || 16.9 || 83.1 || 
|-
| 8860 || [[ചന്ദി പ്രസാദ് ഭട്ട്]] || en || 16.9 || 9.1 || 
|-
| 8861 || [[സൂങ് മെയ് ലിങ്]] || en || 16.8 || 29.4 || 
|-
| 8862 || [[ഹദീഥ് നിവേദകരുടെ ജീവചരിത്ര വിശകലനം]] || en || 16.8 || 83.2 || 
|-
| 8863 || [[സെന്തിപ്പീ]] || en || 16.8 || 49.2 || 
|-
| 8864 || [[മരത്തവളകൾ]] || en || 16.8 || 42.1 || 
|-
| 8865 || [[സക്കരിയ മുഹമ്മദ്]] || en || 16.7 || 75.5 || 
|-
| 8866 || [[ജൂലിയ റിങ്വുഡ് കോസ്റ്റൺ]] || en || 16.7 || 9.4 || 
|-
| 8867 || [[ഫാബിയാന ക്ലോഡിനോ]] || en || 16.7 || 7.5 || 
|-
| 8868 || [[K. T. Achaya]] || en || 16.7 || 66.7 || 
|-
| 8869 || [[Mohammed Riaz]] || en || 16.7 || 50.0 || 
|-
| 8870 || [[ചാരമൂങ്ങ]] || en || 16.7 || 5.6 || 
|-
| 8871 || [[ദുർബ ബാനർജി]] || en || 16.7 || 66.7 || 
|-
| 8872 || [[പ്രിയംവദ നടരാജൻ]] || en || 16.7 || 66.7 || 
|-
| 8873 || [[ബൊക്കാറോ വിമാനത്താവളം]] || en || 16.7 || 58.3 || 
|-
| 8874 || [[ലൂസി കുര്യൻ]] || en || 16.7 || 62.5 || 
|-
| 8875 || [[സായുധ സേന പതാക ദിനം]] || en || 16.7 || 72.2 || 
|-
| 8876 || [[സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഉത്തർപ്രദേശ് v. രാജ് നാരായൺ]] || en || 16.7 || 25.0 || 
|-
| 8877 || [[Abd al-Rahman al-Awza'i]] || en || 16.7 || 83.3 || 
|-
| 8878 || [[അൽ ശിഫ ബിൻത് അബ്ദുല്ലാഹ്]] || en || 16.7 || 83.3 || 
|-
| 8879 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബഹ്റൈച്ച്]] || en || 16.7 || 83.3 || 
|-
| 8880 || [[ജയലളിത (നടി)]] || en || 16.7 || 83.3 || 
|-
| 8881 || [[മുസ്‌നദ് അൽ ഫിർദൗസ്]] || en || 16.7 || 83.3 || 
|-
| 8882 || [[അൻസെം കൈഫർ]] || en || 16.6 || 5.9 || 
|-
| 8883 || [[കാണിപ്പയ്യൂർ]] || en || 16.6 || 47.7 || 
|-
| 8884 || [[യു എൻ നമ്പർ]] || en || 16.6 || 30.7 || 
|-
| 8885 || [[എബിസി ആഫ്രിക്ക]] || en || 16.6 || 55.1 || 
|-
| 8886 || [[സ്റ്റാർലിങ്ക്]] || en || 16.5 || 83.5 || 
|-
| 8887 || [[സലേഷ്യ]] || en || 16.5 || 59.8 || 
|-
| 8888 || [[ലോക വെള്ളപ്പാണ്ട് ദിനം]] || en || 16.5 || 13.7 || 
|-
| 8889 || [[ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമായെ ഹിന്ദ്]] || en || 16.5 || 83.5 || 
|-
| 8890 || [[മെഡിക്കൽ സബ്‌ജക്ട് ഹെഡിങ്ങ്സ്]] || en || 16.5 || 10.0 || 
|-
| 8891 || [[റുഫൈദ അൽ-അസ് ലമിയ]] || en || 16.5 || 8.9 || 
|-
| 8892 || [[All India United Democratic Front]] || en || 16.5 || 69.1 || 
|-
| 8893 || [[എസ്.ആർ. രാമസ്വാമി]] || en || 16.4 || 10.3 || 
|-
| 8894 || [[ചിത്രാക്ഷരമുദ്ര]] || en || 16.4 || 83.6 || 
|-
| 8895 || [[ഫിഫ വനിതാ ലോകകപ്പ്]] || en || 16.4 || 10.4 || 
|-
| 8896 || [[Cinema of Djibouti]] || en || 16.4 || 67.4 || 
|-
| 8897 || [[എലിവാലൻ ഓർക്കിഡുകൾ]] || en || 16.4 || 4.3 || 
|-
| 8898 || [[എൻ.ആർ. അനിൽകുമാർ]] || en || 16.4 || 91.5 || 
|-
| 8899 || [[ബെങ് ആർ. ഹോംസ്റ്റ്രോം]] || en || 16.3 || 32.5 || 
|-
| 8900 || [[അസ്സബാസ്]] || en || 16.3 || 83.7 || 
|-
| 8901 || [[കെൻ ഹാം]] || en || 16.3 || 94.0 || 
|-
| 8902 || [[ടോം സോയർ അബ്രോഡ്]] || en || 16.3 || 88.0 || 
|-
| 8903 || [[വടക്കു കിഴക്കൻ ഇന്ത്യ]] || en || 16.2 || 2.3 || 
|-
| 8904 || [[രത്‌ന ഫാബ്രി]] || en || 16.2 || 83.8 || 
|-
| 8905 || [[രാസവസ്തുക്കളെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള അന്താരാഷ്ട്രരീതി]] || en || 16.2 || 27.1 || 
|-
| 8906 || [[ഹൈഡ്രോക്സി ഗ്രൂപ്പ്]] || en || 16.2 || 25.0 || 
|-
| 8907 || [[ഗ്വാരാനീ ഭാഷ]] || en || 16.2 || 5.0 || 
|-
| 8908 || [[ഫത് വ]] || en || 16.1 || 1.0 || 
|-
| 8909 || [[അറിഞ്ഞിൽ]] || en || 16.1 || 83.9 || 
|-
| 8910 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, എറ്റ]] || en || 16.1 || 83.9 || 
|-
| 8911 || [[ഢാക് ഖൽവാര]] || en || 16.0 || 56.8 || 
|-
| 8912 || [[ഗുഡ്ബൈ ബഫാന]] || en || 15.9 || 17.7 || 
|-
| 8913 || [[പൗസ് (ഏകകം)]] || en || 15.9 || 84.1 || 
|-
| 8914 || [[ആസഫ് അലി]] || en || 15.8 || 42.5 || 
|-
| 8915 || [[ഹൈമനോപ്റ്റെറ]] || en || 15.8 || 11.2 || 
|-
| 8916 || [[നികിത മിഖാൽകോവ്]] || en || 15.8 || 5.6 || 
|-
| 8917 || [[ഫോർഡിസം]] || en || 15.8 || 84.2 || 
|-
| 8918 || [[സ്ത്രീകൾ തമ്മിലുള്ള ലൈംഗിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ]] || en || 15.8 || 84.2 || 
|-
| 8919 || [[ജേസൺ മോമോവ]] || en || 15.8 || 44.3 || 
|-
| 8920 || [[ഫാത്തിമ ബിൻത് അൽ ഖത്താബ്]] || en || 15.8 || 84.2 || 
|-
| 8921 || [[കാപ]] || en || 15.8 || 5.3 || 
|-
| 8922 || [[ഡാക്ക് ചചോകി]] || en || 15.8 || 58.8 || 
|-
| 8923 || [[രുദ്രാക്ഷം]] || en || 15.8 || 84.2 || 
|-
| 8924 || [[സുചിത്ര മുരളി]] || en || 15.8 || 10.5 || 
|-
| 8925 || [[പ്രസിഡൻഷ്യൽ മെഡൽ ഓഫ് ഫ്രീഡം]] || en || 15.8 || 38.9 || 
|-
| 8926 || [[അഥരി]] || en || 15.7 || 84.3 || 
|-
| 8927 || [[ജോൺ ആൻഡേഴ്‌സൺ]] || en || 15.7 || 23.9 || 
|-
| 8928 || [[സുനൻ അൽ ദാറഖുത്നി]] || en || 15.7 || 84.3 || 
|-
| 8929 || [[ളാഹിർ]] || en || 15.7 || 84.3 || 
|-
| 8930 || [[Sanah Moidutty]] || en || 15.7 || 54.5 || 
|-
| 8931 || [[പിയേർ-എമെറിക് ഓബാമേയാങ്]] || en || 15.7 || 84.3 || 
|-
| 8932 || [[ഐസോയേസീ]] || en || 15.6 || 8.6 || 
|-
| 8933 || [[ചൂഫു]] || en || 15.6 || 14.7 || 
|-
| 8934 || [[യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ]] || en || 15.6 || 59.9 || 
|-
| 8935 || [[തോമസ് പാട്രിക് ഹ്യൂസ്]] || en || 15.6 || 84.4 || 
|-
| 8936 || [[Thomas Pennant]] || en || 15.5 || 4.5 || 
|-
| 8937 || [[മ്യൂസ]] || en || 15.5 || 3.5 || 
|-
| 8938 || [[ബിറ്റോട്ട്സ്  സ്പോട്ടുകൾ]] || en || 15.5 || 84.5 || 
|-
| 8939 || [[ദ ബോൺ സുപ്രീമസി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 15.5 || 15.4 || 
|-
| 8940 || [[ഫ്രഡ് ആസ്റ്റെയർ]] || en || 15.5 || 0.7 || 
|-
| 8941 || [[റോഷൻ മഹാനാമ]] || en || 15.5 || 34.5 || 
|-
| 8942 || [[സർവോദയപ്രസ്ഥാനം]] || en || 15.5 || 14.9 || 
|-
| 8943 || [[ആംഗ്ലോ-ഖാസി യുദ്ധം]] || en || 15.4 || 74.7 || 
|-
| 8944 || [[ഉമ്മു ഖുൽ‍സും ബിൻത് ഉക്ബ]] || en || 15.4 || 46.6 || 
|-
| 8945 || [[ഉബ്സുനുർ ഹോളോ]] || en || 15.4 || 40.0 || 
|-
| 8946 || [[ചെസ്സ് ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 15.4 || 70.3 || 
|-
| 8947 || [[അസ്സുനൻ അൽ കുബ്റ]] || en || 15.4 || 84.6 || 
|-
| 8948 || [[അൽ ഖൈസുറാൻ]] || en || 15.4 || 84.6 || 
|-
| 8949 || [[അൽ ജാമിഅ് അസ്സഗീർ]] || en || 15.4 || 84.6 || 
|-
| 8950 || [[ഏർക്കര രാമൻ നമ്പൂതിരി]] || en || 15.4 || 84.6 || 
|-
| 8951 || [[കൊളാറ്ററൽ നാശനഷ്ടം]] || en || 15.4 || 84.6 || 
|-
| 8952 || [[പുല്ലൂരാംപാറ]] || en || 15.4 || 46.2 || 
|-
| 8953 || [[ഹിന്ദു കൗൺസിൽ, റഷ്യ]] || en || 15.4 || 84.6 || 
|-
| 8954 || [[ഇസ്താംബൂൾ കനാൽ]] || en || 15.4 || 13.1 || 
|-
| 8955 || [[4കെ റെസല്യൂഷൻ]] || en || 15.3 || 84.7 || 
|-
| 8956 || [[റോണാഡ് ഡ്വാർകിൻ]] || en || 15.3 || 14.8 || 
|-
| 8957 || [[കാർമ്മലൈറ്റ്‌സ്‌ ഓഫ്‌ മേരി ഇമ്മാകുലേറ്റ്‌]] || en || 15.3 || 11.1 || 
|-
| 8958 || [[മൈക്കിൾ ജെ. സാൻഡെൽ]] || en || 15.3 || 20.2 || 
|-
| 8959 || [[അൽ സബാഹ് രാജകുടുംബം]] || en || 15.3 || 84.7 || 
|-
| 8960 || [[ജംതാര- സബ്കാ നമ്പർ ആയേഗാ]] || en || 15.3 || 84.7 || 
|-
| 8961 || [[ഇന്റർനാഷണൽ ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ലൈബ്രറി അസ്സോസിയേഷൻ ആന്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ]] || en || 15.2 || 21.7 || 
|-
| 8962 || [[കൊളിമ നദി]] || en || 15.2 || 3.3 || 
|-
| 8963 || [[ആലിസ് ഗായ്-ബ്ലേക്ക്]] || en || 15.2 || 1.8 || 
|-
| 8964 || [[ജോൺ ഒലിവർ]] || en || 15.2 || 48.6 || 
|-
| 8965 || [[ഫെസ്, മൊറോക്കോ]] || en || 15.1 || 2.9 || 
|-
| 8966 || [[ഫ്യൂച്ചർ ഷോക്ക്]] || en || 15.1 || 1.4 || 
|-
| 8967 || [[ലാർസൻസ് ഓപ്പണിംഗ്]] || en || 15.1 || 18.1 || 
|-
| 8968 || [[ബാക്ക്ഹോ ലോഡർ]] || en || 15.1 || 84.9 || 
|-
| 8969 || [[ജമാലുദ്ദീൻ അൽ മിസ്സി]] || en || 15.1 || 84.9 || 
|-
| 8970 || [[ഷോയിച്ചി യോക്കോയി]] || en || 15.1 || 84.9 || 
|-
| 8971 || [[തുറന്ന ജാലകം (വർണ്ണ ചിത്രം)]] || en || 15.1 || 38.1 || 
|-
| 8972 || [[അലി ബൂമെഞ്ചൽ]] || en || 15.1 || 84.9 || 
|-
| 8973 || [[ജോൺ ബ്രാഡ്ലി വെസ്റ്റ്]] || en || 15.1 || 73.2 || 
|-
| 8974 || [[ഹിമം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 15.0 || 85.0 || 
|-
| 8975 || [[രണ്ടാം ഭാഷ]] || en || 15.0 || 23.3 || 
|-
| 8976 || [[ജെയിംസ് കുക്കിന്റെ മരണം]] || en || 15.0 || 85.0 || 
|-
| 8977 || [[സിദ്ധം ലിപി]] || en || 15.0 || 85.0 || 
|-
| 8978 || [[ബാബർനാമ]] || en || 14.9 || 16.5 || 
|-
| 8979 || [[പോഗോനാറ്റം]] || en || 14.9 || 53.8 || 
|-
| 8980 || [[സഹാനുഭൂതി]] || en || 14.9 || 85.1 || 
|-
| 8981 || [[അഗർത്തല ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 14.9 || 85.1 || 
|-
| 8982 || [[ഫർദ്]] || en || 14.8 || 85.2 || 
|-
| 8983 || [[ബാനു   ദാമ്ര]] || en || 14.8 || 85.2 || 
|-
| 8984 || [[മുനീറ അൽ ഖുബൈസി]] || en || 14.8 || 85.2 || 
|-
| 8985 || [[മേഘന വിൻസെന്റ്]] || en || 14.8 || 25.9 || 
|-
| 8986 || [[ഭക്ഷ്യ കാർഷിക സംഘടന]] || en || 14.7 || 0.7 || 
|-
| 8987 || [[ഫെറൻ കോറോമിനാസ്]] || en || 14.7 || 42.9 || 
|-
| 8988 || [[കൊല്ലെഗൽ]] || en || 14.7 || 14.7 || 
|-
| 8989 || [[സുബോധ് റോയ്]] || en || 14.7 || 86.6 || 
|-
| 8990 || [[ഹരിഫുൺചായ്]] || en || 14.7 || 56.3 || 
|-
| 8991 || [[യെൻ ലിയെങ്കെ]] || en || 14.7 || 41.4 || 
|-
| 8992 || [[റീച്ചാർഡ് ഹെന്റേർസൺ (ബയോളജിസ്റ്റ്)]] || en || 14.7 || 53.4 || 
|-
| 8993 || [[ദുംഗർപൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 14.7 || 85.3 || 
|-
| 8994 || [[തസ്നീം സെഹറാ ഹുസൈൻ]] || en || 14.6 || 21.5 || 
|-
| 8995 || [[അനന്താവൂർ]] || en || 14.6 || 34.6 || 
|-
| 8996 || [[ചാഡ്‍വിക്ക് ബോസ്മൻ]] || en || 14.6 || 84.1 || 
|-
| 8997 || [[ഫഖ്റുന്നിസ]] || en || 14.5 || 85.5 || 
|-
| 8998 || [[ഓഫിയോഗ്ലോസം]] || en || 14.5 || 64.6 || 
|-
| 8999 || [[പൂങ്കുല]] || en || 14.5 || 8.9 || 
|-
| 9000 || [[റ്റാണ്ടി ന്യൂട്ടൺ]] || en || 14.5 || 85.5 || 
|-
| 9001 || [[മിങ്ടിയാവോ യുദ്ധം]] || en || 14.5 || 85.2 || 
|-
| 9002 || [[ആൽബർട്ട് സ്പീയർ]] || en || 14.5 || 2.2 || 
|-
| 9003 || [[അഷുർബാനിപാൽ]] || en || 14.4 || 3.6 || 
|-
| 9004 || [[ട്രെവർ നോവ]] || en || 14.4 || 85.6 || 
|-
| 9005 || [[ഏഞ്ചല ബാസെറ്റ്]] || en || 14.4 || 21.5 || 
|-
| 9006 || [[മരക്കാശാവ്(Memecylon grande)]] || en || 14.4 || 67.9 || 
|-
| 9007 || [[ഗുരു ചെങ്ങന്നൂർ രാമൻ പിള്ള]] || en || 14.4 || 55.5 || 
|-
| 9008 || [[ഇലയുടെ ഗാപ്]] || en || 14.4 || 22.9 || 
|-
| 9009 || [[ചതുരാജി]] || en || 14.3 || 49.8 || 
|-
| 9010 || [[J. Lewis Bonhote]] || en || 14.3 || 60.9 || 
|-
| 9011 || [[2019 ഇന്ത്യ–പാക്കിസ്ഥാൻ സംഘർഷം]] || en || 14.3 || 76.2 || 
|-
| 9012 || [[Drymaria cordata]] || ceb || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9013 || [[Leucas angularis]] || vi || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9014 || [[Micrococca mercurialis]] || ceb || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9015 || [[Sri C. Achutha Menon Government College]] || en || 14.3 || 52.4 || 
|-
| 9016 || [[അവാത ബൈപാർടിറ്റ]] || en || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9017 || [[അൽ അഹ്മദി, കുവൈത്ത്]] || en || 14.3 || 28.6 || 
|-
| 9018 || [[ആനത്താലി]] || sv || 14.3 || 14.3 || 
|-
| 9019 || [[ആനി-മേരി]] || en || 14.3 || 7.1 || 
|-
| 9020 || [[ആർക്കിയോളജിക്കൽ മ്യൂസിയം ആൻഡ് പോർട്രെയിറ്റ് ഗാലറി, ഗോവ]] || en || 14.3 || 64.3 || 
|-
| 9021 || [[കരിമുത്തിൾ]] || ceb || 14.3 || 0.0 || 
|-
| 9022 || [[ദേശീയ ഉത്തേജക വിരുദ്ധ ഏജൻസി]] || en || 14.3 || 86.1 || 
|-
| 9023 || [[നീരജ് പാണ്ഡെ]] || en || 14.3 || 17.9 || 
|-
| 9024 || [[പാരീസ് സെന്റ് ജെർമെയ്ൻ എഫ്സി]] || en || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9025 || [[പ്ലാൻ സി സ്റ്റുഡിയോസ്]] || en || 14.3 || 35.7 || 
|-
| 9026 || [[ബെന്റ്ലി]] || en || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9027 || [[മംഗഫ്]] || en || 14.3 || 64.3 || 
|-
| 9028 || [[മിനോക്സിഡിൽ]] || en || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9029 || [[വഴിയോരക്കച്ചവടം]] || en || 14.3 || 85.7 || 
|-
| 9030 || [[N. G. Ranga]] || en || 14.3 || 31.5 || 
|-
| 9031 || [[Janet Museveni]] || en || 14.2 || 44.2 || 
|-
| 9032 || [[ഡേവിഡ് ലോയ്ഡ് ജോർജ്ജ്]] || en || 14.2 || 85.8 || 
|-
| 9033 || [[റോസ് ലെസ്ലി]] || en || 14.2 || 42.2 || 
|-
| 9034 || [[ഹിർപോറ വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 14.2 || 16.2 || 
|-
| 9035 || [[സെഞ്ചുറി എഗ്]] || en || 14.2 || 13.6 || 
|-
| 9036 || [[ലിൻഡേണിയേസീ]] || en || 14.2 || 91.5 || 
|-
| 9037 || [[ഇബ്‌നുൽ ഖയ്യിം അൽ ജൗസിയ്യ]] || en || 14.1 || 85.9 || 
|-
| 9038 || [[K-ration]] || en || 14.1 || 2.6 || 
|-
| 9039 || [[നരവംശശാസ്ത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം]] || en || 14.1 || 9.5 || 
|-
| 9040 || [[മാധവ് പ്രസാദ് ത്രിപാഠി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 14.1 || 85.9 || 
|-
| 9041 || [[Theodoric Valeton]] || fr || 14.1 || 6.7 || 
|-
| 9042 || [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1970)]] || en || 14.1 || 85.9 || 
|-
| 9043 || [[സർദാർ പട്ടേൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബിക്കാനീർ]] || en || 14.1 || 85.9 || 
|-
| 9044 || [[മാലഗ സിഎഫ്]] || en || 14.1 || 14.5 || 
|-
| 9045 || [[പഞ്ച തക്ത്]] || en || 14.1 || 39.1 || 
|-
| 9046 || [[ഫോക്സസ് (ഗായിക)]] || en || 14.0 || 38.8 || 
|-
| 9047 || [[ഗ‍ജ്നീർ വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 14.0 || 84.5 || 
|-
| 9048 || [[മിനാംഗ്കാബാ ജനത]] || en || 14.0 || 7.1 || 
|-
| 9049 || [[ജംനപ്യാരി]] || en || 13.9 || 39.6 || 
|-
| 9050 || [[ഉമറിന്റെ ഉടമ്പടി(Pact of Umar)]] || en || 13.9 || 86.1 || 
|-
| 9051 || [[മാറ്റ് സ്മിത്ത് (അഭിനേതാവ്)]] || en || 13.9 || 51.3 || 
|-
| 9052 || [[കുമാർ സാനു]] || en || 13.9 || 1.1 || 
|-
| 9053 || [[പഞ്ചാബി സംഗീതം]] || en || 13.9 || 6.1 || 
|-
| 9054 || [[സേവിംഗ് പ്രൈവറ്റ് റയാൻ]] || en || 13.9 || 22.3 || 
|-
| 9055 || [[അയ്യപ്പൻകോവിൽ]] || en || 13.9 || 55.4 || 
|-
| 9056 || [[അശോകവദന]] || en || 13.8 || 69.0 || 
|-
| 9057 || [[നത്തോലി]] || en || 13.8 || 86.2 || 
|-
| 9058 || [[മുസ്‌നദ് അബൂഅവാന]] || en || 13.8 || 86.2 || 
|-
| 9059 || [[വടക്കേ അമേരിക്കൻ സിനിമ]] || en || 13.8 || 37.2 || 
|-
| 9060 || [[ഇന്ത്യൻ ഒളിമ്പിക് അസോസിയേഷൻ]] || en || 13.8 || 3.3 || 
|-
| 9061 || [[വാഹെ ഗുരു]] || en || 13.7 || 5.8 || 
|-
| 9062 || [[ഒഴൂർ]] || en || 13.7 || 63.5 || 
|-
| 9063 || [[ഇറാനിയൻ ഭാഷകൾ]] || en || 13.7 || 3.2 || 
|-
| 9064 || [[ബൂസൈദ് രാജകുടുംബം]] || en || 13.6 || 86.4 || 
|-
| 9065 || [[മലയാളമൊഴികൾ]] || en || 13.6 || 86.4 || 
|-
| 9066 || [[പഞ്ചാബി ബത്തി]] || en || 13.6 || 82.4 || 
|-
| 9067 || [[കല്ലുന്തി]] || en || 13.6 || 86.4 || 
|-
| 9068 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, പ്രതാപ്ഗഡ്]] || en || 13.6 || 86.4 || 
|-
| 9069 || [[അലൻ റിക്മൻ]] || en || 13.6 || 32.2 || 
|-
| 9070 || [[ഗമ്മെൽസ്റ്റാഡ് ചർച്ച് ടൗൺ]] || en || 13.5 || 62.8 || 
|-
| 9071 || [[മഴവിൽ കളനാശിനികൾ]] || en || 13.5 || 17.4 || 
|-
| 9072 || [[ജോർജീനിയോ വൈനാൾഡം]] || en || 13.5 || 86.5 || 
|-
| 9073 || [[ട്രൂ ഡിറ്റക്റ്റീവ് (സീസൺ 3)]] || en || 13.5 || 5.4 || 
|-
| 9074 || [[തൻസീമാത്ത് (ഒട്ടോമൻ തുർക്കി)]] || en || 13.5 || 86.5 || 
|-
| 9075 || [[Mount Merapi]] || en || 13.5 || 26.8 || 
|-
| 9076 || [[Thomas Hardwicke]] || en || 13.5 || 37.6 || 
|-
| 9077 || [[ജൽകാരിഭായ്]] || en || 13.5 || 29.0 || 
|-
| 9078 || [[ബാച്ച്‌ലർ]] || en || 13.5 || 86.5 || 
|-
| 9079 || [[മിഗുവാഷ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 13.4 || 23.4 || 
|-
| 9080 || [[ജോസഫ്]] || en || 13.4 || 0.0 || 
|-
| 9081 || [[ഇജ്‌മാഅ്]] || en || 13.4 || 86.6 || 
|-
| 9082 || [[നികൊലായ് നൊസ്കൊവ്]] || en || 13.4 || 21.8 || 
|-
| 9083 || [[നാട്ടിലക്കിളി]] || en || 13.4 || 59.9 || 
|-
| 9084 || [[മിർത്തോ]] || en || 13.3 || 85.5 || 
|-
| 9085 || [[ജെൻസി ആന്റണി]] || en || 13.3 || 33.3 || 
|-
| 9086 || [[ഷാഫ്റ്റ്‌മെന്റ് (ഏകകം)]] || en || 13.3 || 86.7 || 
|-
| 9087 || [[ഹബക്കുൿ]] || en || 13.3 || 86.7 || 
|-
| 9088 || [[അലസ്ഡർ മാക്ലിന്റയർ]] || en || 13.3 || 2.6 || 
|-
| 9089 || [[റോസമുണ്ട് പൈക്ക്]] || en || 13.3 || 37.1 || 
|-
| 9090 || [[ഫിജിയൻ സിനിമ]] || en || 13.3 || 10.1 || 
|-
| 9091 || [[Amelia Kyambadde]] || en || 13.2 || 35.0 || 
|-
| 9092 || [[മെറ്റൽ ഹാലൈഡ് വിളക്ക്]] || en || 13.2 || 7.1 || 
|-
| 9093 || [[ദ തേർഡ് ലൈഫ് ഓഫ് ഗ്രാഞ്ച് കോപ്പ്ലാന്റ്]] || en || 13.2 || 33.6 || 
|-
| 9094 || [[ഭവായ്]] || en || 13.2 || 7.1 || 
|-
| 9095 || [[Molar mass]] || en || 13.2 || 18.2 || 
|-
| 9096 || [[Thalaivaa (film)]] || en || 13.2 || 21.1 || 
|-
| 9097 || [[ഡൈസൾഫിറാം]] || en || 13.2 || 86.8 || 
|-
| 9098 || [[ഹൈ-ടെക് മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; ഹോസ്പിറ്റൽ, ഭുവനേശ്വർ]] || en || 13.2 || 86.8 || 
|-
| 9099 || [[Edith Cowan]] || en || 13.1 || 13.9 || 
|-
| 9100 || [[Special Bureau for India]] || en || 13.1 || 2.8 || 
|-
| 9101 || [[ഗായത്രി രഘുറാം]] || en || 13.0 || 78.3 || 
|-
| 9102 || [[വിജയ് സൂപ്പറും പൗർണമിയും]] || en || 13.0 || 8.7 || 
|-
| 9103 || [[മിന്നീ ഏർൾ സിയേഴ്സ്]] || en || 13.0 || 62.6 || 
|-
| 9104 || [[ബി. എൻ. റാവു]] || en || 13.0 || 87.0 || 
|-
| 9105 || [[കേരള കത്തോലിക്ക യുവജന പ്രസ്ഥാനം]] || en || 13.0 || 11.6 || 
|-
| 9106 || [[ധാക്ക് നരാഗ് ഷാ പൂർ]] || en || 13.0 || 77.0 || 
|-
| 9107 || [[എ ബഗ്‌സ് ലൈഫ്]] || en || 13.0 || 4.2 || 
|-
| 9108 || [[മൂഡീ ദ്വീപ്]] || en || 13.0 || 80.6 || 
|-
| 9109 || [[ജോസഫ് മെൻഗെളെ]] || en || 13.0 || 5.8 || 
|-
| 9110 || [[ബിച്ചോർ]] || en || 12.9 || 27.3 || 
|-
| 9111 || [[വിക്കി കൗശൽ]] || en || 12.9 || 3.2 || 
|-
| 9112 || [[സെറ ഡെ ട്രമുണ്ടാന]] || en || 12.9 || 0.0 || 
|-
| 9113 || [[ഫിലേസിയേസീ]] || en || 12.9 || 62.2 || 
|-
| 9114 || [[ഇൻഫർ​ണോ]] || en || 12.8 || 0.0 || 
|-
| 9115 || [[അൽ മുഅ്ജം അൽ ഔസത്]] || en || 12.8 || 87.2 || 
|-
| 9116 || [[ഹലീമ അൽ-സഅദിയ്യ]] || en || 12.8 || 81.7 || 
|-
| 9117 || [[രാജമാതാ വിജയ രാജെ സിന്ധ്യ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഭിൽവാര]] || en || 12.8 || 87.2 || 
|-
| 9118 || [[ബോസ്നിയ ഹെർസിഗോവിനായിലെ വിദ്യാഭ്യാസരീതി]] || en || 12.8 || 51.9 || 
|-
| 9119 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഹർദോയ്]] || en || 12.8 || 87.2 || 
|-
| 9120 || [[പുനീത് ഇസ്സാർ]] || en || 12.8 || 87.2 || 
|-
| 9121 || [[ടോണി ജാ]] || en || 12.7 || 5.5 || 
|-
| 9122 || [[കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ ബയോളജി]] || en || 12.7 || 3.4 || 
|-
| 9123 || [[മലാന, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്]] || en || 12.7 || 21.1 || 
|-
| 9124 || [[കുമാറ വ്യാസ]] || en || 12.6 || 89.8 || 
|-
| 9125 || [[ഇറാൻ സിനിമ]] || en || 12.6 || 1.9 || 
|-
| 9126 || [[ബടാക്]] || en || 12.6 || 6.1 || 
|-
| 9127 || [[Nikitha Narayan]] || en || 12.5 || 34.5 || 
|-
| 9128 || [[ബംഗാൾ വാരിയേഴ്സ്]] || en || 12.5 || 9.4 || 
|-
| 9129 || [[വെള്ളപ്പൈൻ എണ്ണ]] || en || 12.5 || 63.6 || 
|-
| 9130 || [[ഗ്രന്ഥി (സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 12.5 || 15.4 || 
|-
| 9131 || [[ചിറ്റൂർ ജില്ല]] || en || 12.5 || 33.5 || 
|-
| 9132 || [[സിക്സ്റ്റി ഡോം മോസ്ക്]] || en || 12.4 || 15.2 || 
|-
| 9133 || [[അന്താരാഷ്ട്ര മാരിടൈം സംഘടന]] || en || 12.4 || 4.4 || 
|-
| 9134 || [[സ്റ്റെഫീ ഡിസൂസ]] || en || 12.4 || 77.0 || 
|-
| 9135 || [[UTC+09:00]] || en || 12.4 || 35.2 || 
|-
| 9136 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, കിയോഞ്ജർ]] || en || 12.3 || 87.7 || 
|-
| 9137 || [[അമരമ്പലം]] || en || 12.3 || 13.8 || 
|-
| 9138 || [[പഞ്ചാബിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ (ഇന്ത്യ)]] || en || 12.3 || 2.1 || 
|-
| 9139 || [[ഹസ്രത്ത് മൊഹാനി]] || en || 12.3 || 54.7 || 
|-
| 9140 || [[ഏജ് ഓഫ് കൺസെന്റ് ആക്റ്റ്, 1891]] || en || 12.3 || 87.7 || 
|-
| 9141 || [[മേരി ഡെയ്‌സി ആർണോൾഡ്]] || en || 12.3 || 20.0 || 
|-
| 9142 || [[പട്ടം എ. താണുപിള്ള മന്ത്രിസഭ]] || en || 12.3 || 87.7 || 
|-
| 9143 || [[മൂൺവാക്ക് (ആത്മകഥ)]] || en || 12.3 || 0.0 || 
|-
| 9144 || [[തെന്നുവണ്ടി നായ]] || en || 12.3 || 87.7 || 
|-
| 9145 || [[Robert Wight]] || en || 12.3 || 2.1 || 
|-
| 9146 || [[റില, ബൾഗേറിയ]] || en || 12.2 || 6.1 || 
|-
| 9147 || [[അക്രേഷൻ ഡിസ്ക്]] || en || 12.2 || 33.7 || 
|-
| 9148 || [[ജുഗ്നുമഃ ദ ഫേബിൾ]] || en || 12.2 || 87.8 || 
|-
| 9149 || [[ടോണി ഗാറ്റ്ലിഫ്]] || en || 12.2 || 75.5 || 
|-
| 9150 || [[ഹരിഹർ കോട്ട]] || en || 12.2 || 87.8 || 
|-
| 9151 || [[ഫയൽ ഫോർമാറ്റ്]] || en || 12.2 || 87.8 || 
|-
| 9152 || [[ബാർമർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 12.1 || 87.9 || 
|-
| 9153 || [[ലസികാഗ്രന്ഥി]] || en || 12.1 || 6.3 || 
|-
| 9154 || [[വർഗ്ഗീകരണം (ഗ്രന്ഥശാലാശാസ്ത്രത്തിൽ)]] || en || 12.1 || 8.3 || 
|-
| 9155 || [[ഇന്ത്യൻ ദേശീയത]] || en || 12.1 || 18.3 || 
|-
| 9156 || [[ഡുൾസെ മരിയ]] || en || 12.1 || 26.2 || 
|-
| 9157 || [[മജ്‌മൂഅ് അൽ സവാഇദ്]] || en || 12.0 || 88.0 || 
|-
| 9158 || [[സ്കോഗ് സ്കൈർകൊ ഗാർഡൻ]] || en || 12.0 || 11.4 || 
|-
| 9159 || [[Vernonia]] || en || 12.0 || 28.5 || 
|-
| 9160 || [[Isabella Valancy Crawford]] || en || 12.0 || 18.5 || 
|-
| 9161 || [[ഹൊറിസോണ്ടൽ ഡയറക്ഷനൾ ഡ്രില്ലിംഗ്]] || en || 12.0 || 88.0 || 
|-
| 9162 || [[മാണ്ഡു, മദ്ധ്യപ്രദേശ്]] || sa || 12.0 || 88.0 || 
|-
| 9163 || [[യൂസഫ് മെഹർ ആലി]] || en || 12.0 || 70.9 || 
|-
| 9164 || [[പട്ടാഭി സീതാരാമയ്യ]] || en || 11.9 || 6.1 || 
|-
| 9165 || [[ദ ബോണ്ട്‌]] || en || 11.9 || 25.5 || 
|-
| 9166 || [[സോമാറ്റോസെൻസറി സിസ്റ്റം]] || en || 11.9 || 88.1 || 
|-
| 9167 || [[ബ്രിട്ടീഷ് കമ്മിറ്റി ഓഫ് ദി ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്.]] || en || 11.9 || 5.6 || 
|-
| 9168 || [[ക്രിസ്റ്റഫർ ഹെംസ്വർത്ത്]] || en || 11.9 || 48.4 || 
|-
| 9169 || [[നെൽസൺ മണ്ടേല ബേ മെട്രോപൊളിറ്റൻ മുനിസിപ്പാലിറ്റി]] || en || 11.9 || 11.0 || 
|-
| 9170 || [[അരാവാക്കൻ ഭാഷകൾ]] || en || 11.9 || 3.2 || 
|-
| 9171 || [[ഴാൻ നെരൂദ]] || en || 11.9 || 62.5 || 
|-
| 9172 || [[ജോർജി മാർകോവ്]] || en || 11.9 || 20.2 || 
|-
| 9173 || [[മൃണാൾ പാണ്ഡെ]] || en || 11.9 || 38.4 || 
|-
| 9174 || [[വിക്ടോറിയൻ കാലഘട്ടം]] || en || 11.8 || 0.6 || 
|-
| 9175 || [[നവാൽ സൗഫി]] || en || 11.8 || 88.2 || 
|-
| 9176 || [[ബാലിനീസ് അമ്പലം]] || en || 11.8 || 42.8 || 
|-
| 9177 || [[എലിസബത്ത് ബ്ലാക്ക്വെൽ]] || en || 11.8 || 6.2 || 
|-
| 9178 || [[ഓഗസ്റ്റ് ലാൻഡ്മെസ്സർ]] || en || 11.8 || 76.5 || 
|-
| 9179 || [[Fibrous tunic of eyeball]] || en || 11.8 || 88.2 || 
|-
| 9180 || [[വലെൻസിയ താഇഫ]] || en || 11.8 || 88.2 || 
|-
| 9181 || [[Hans Frank]] || en || 11.7 || 5.3 || 
|-
| 9182 || [[നേറ്റലി ഇമ്മാനുവൽ]] || en || 11.7 || 78.1 || 
|-
| 9183 || [[സൻഗയ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 11.7 || 55.7 || 
|-
| 9184 || [[UTC+08:30]] || en || 11.7 || 47.8 || 
|-
| 9185 || [[UTC+05:40]] || en || 11.6 || 39.5 || 
|-
| 9186 || [[ജനീവ കരാർ]] || en || 11.6 || 88.4 || 
|-
| 9187 || [[ബ്രേ ദ്വീപ്]] || en || 11.6 || 80.0 || 
|-
| 9188 || [[അഷുരാദേഹ് ദ്വീപ്]] || en || 11.6 || 50.5 || 
|-
| 9189 || [[കിനിയ ആബെ]] || en || 11.5 || 88.5 || 
|-
| 9190 || [[കോറിയോഅമ്നിയോണിറ്റിസ്]] || en || 11.5 || 88.5 || 
|-
| 9191 || [[ഫാത്വിമ അൽ ഫിഹ്‌രി]] || en || 11.5 || 88.5 || 
|-
| 9192 || [[രുക്ഷ്മണിബെൻ ദീപ്ചന്ദ് ഗാർഡി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 11.5 || 88.5 || 
|-
| 9193 || [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഫത്തേപൂർ]] || en || 11.5 || 88.5 || 
|-
| 9194 || [[ഫ്രെഡ് കിൽഗർ]] || en || 11.5 || 8.6 || 
|-
| 9195 || [[ഇന്ത്യയിലെ 50 രൂപ നോട്ട്]] || en || 11.5 || 34.3 || 
|-
| 9196 || [[ആർയുഎച്ച്എസ് കോളേജ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ജയ്പൂർ]] || en || 11.5 || 88.5 || 
|-
| 9197 || [[ഫെലോ ഓഫ് ദ റോയൽ സൊസൈറ്റി]] || en || 11.4 || 42.4 || 
|-
| 9198 || [[മഹിള രാഷ്ട്രീയ സംഘ]] || en || 11.4 || 0.0 || 
|-
| 9199 || [[ഗരംഭ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 11.4 || 31.9 || 
|-
| 9200 || [[Smoked egg]] || en || 11.4 || 86.5 || 
|-
| 9201 || [[അൽമൊറാവിദ് സാമ്രാജ്യം]] || en || 11.4 || 88.6 || 
|-
| 9202 || [[ഭാരോദ്വഹനം]] || en || 11.4 || 9.2 || 
|-
| 9203 || [[വില്ലാറിയൽ സിഎഫ്]] || en || 11.4 || 7.8 || 
|-
| 9204 || [[UTC+06:30]] || en || 11.4 || 50.9 || 
|-
| 9205 || [[ഇൻ മയ് ഫീലിംങ്സ്]] || en || 11.4 || 56.7 || 
|-
| 9206 || [[മരിയോ ജെ.മൊലിന]] || en || 11.4 || 2.3 || 
|-
| 9207 || [[അഹമ്മദാബാദിലെ പോളുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 11.4 || 88.6 || 
|-
| 9208 || [[സിഡ (ജീനസ്)]] || en || 11.3 || 52.2 || 
|-
| 9209 || [[ഭൂമിശാസ്‌ത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം]] || en || 11.3 || 8.4 || 
|-
| 9210 || [[എറിയോക്കോളേസീ]] || en || 11.3 || 97.4 || 
|-
| 9211 || [[അബു ഭുജാനാ (സ്വഹാബാ)]] || en || 11.3 || 88.7 || 
|-
| 9212 || [[ഉത്തര ജക്കാർത്ത]] || en || 11.3 || 60.3 || 
|-
| 9213 || [[Majid Ali Jaunpuri]] || en || 11.3 || 88.7 || 
|-
| 9214 || [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റിലെ നഗരങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 11.3 || 5.7 || 
|-
| 9215 || [[പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ്]] || en || 11.3 || 24.9 || 
|-
| 9216 || [[പട്ട ഇലത്തവള]] || en || 11.2 || 12.1 || 
|-
| 9217 || [[നല്ലൂർ, കന്യാകുമാരി]] || en || 11.2 || 39.8 || 
|-
| 9218 || [[പണ്ഡിറ്റ് ദീൻദയാൽ ഉപാധ്യായ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ചുരു]] || en || 11.2 || 88.8 || 
|-
| 9219 || [[എലഫന്റ ദ്വീപ്]] || en || 11.2 || 52.2 || 
|-
| 9220 || [[സെൻട്രൽ ബോർഡ്‌ ഓഫ് സെക്കന്ററി എജ്യുക്കേഷൻ]] || en || 11.2 || 41.2 || 
|-
| 9221 || [[കാസ്കോ വിയെജോ, പനാമ]] || en || 11.1 || 14.5 || 
|-
| 9222 || [[ആറ്റുവഞ്ചി ഉലഞ്ഞപ്പോൾ]] || en || 11.1 || 88.9 || 
|-
| 9223 || [[Kritika Kamra]] || en || 11.1 || 11.1 || 
|-
| 9224 || [[അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു' അംറ് ഇബ്നുൽ ആസ്]] || en || 11.1 || 88.9 || 
|-
| 9225 || [[ക്രിസ് ഇവാൻസ്]] || en || 11.1 || 11.1 || 
|-
| 9226 || [[ടു ദി ലൈറ്റ്ഹൗസ്]] || en || 11.1 || 88.9 || 
|-
| 9227 || [[ഫക്കീർ മോഹൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 11.1 || 88.9 || 
|-
| 9228 || [[ഫ്രെഞ്ച് മാൻഡേറ്റ്]] || en || 11.1 || 88.9 || 
|-
| 9229 || [[രൂപേൻ]] || en || 11.1 || 5.6 || 
|-
| 9230 || [[ശരീഫിയൻ പരിഹാരം]] || en || 11.1 || 88.9 || 
|-
| 9231 || [[പഞ്ച ധർമ്മങ്ങൾ (സിഖ് മതം)]] || en || 11.1 || 83.2 || 
|-
| 9232 || [[ദ നെറ്റ് (2016ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 11.1 || 76.5 || 
|-
| 9233 || [[അനിൽ ബോർഡിയ]] || en || 11.1 || 43.0 || 
|-
| 9234 || [[കോവലൻ]] || en || 11.1 || 76.1 || 
|-
| 9235 || [[സ്നെയ്പ്പ് ദ്വീപ്]] || en || 11.1 || 62.6 || 
|-
| 9236 || [[ഗരിയെപ്പ് അണക്കെട്ട്]] || en || 11.1 || 9.1 || 
|-
| 9237 || [[സ്മൈലാക്കേസീ]] || en || 11.1 || 30.2 || 
|-
| 9238 || [[മലബാർ സ്‌നേക്ഹെഡ്]] || en || 11.1 || 88.9 || 
|-
| 9239 || [[യാവാൾ വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 11.0 || 71.8 || 
|-
| 9240 || [[ടി. ടി. വി. ദിനകരൻ]] || en || 11.0 || 9.5 || 
|-
| 9241 || [[ജൊഹാൻ കൃസ്ത്യൻ ഫബ്രീഷ്യസ്]] || en || 11.0 || 9.3 || 
|-
| 9242 || [[സംവൺ ലൈക്ക് യു (ചെറുകഥാസമാഹാരം)]] || en || 10.9 || 67.9 || 
|-
| 9243 || [[മഹാരാജ കൃഷ്ണ ചന്ദ്ര ഗജപതി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 10.9 || 89.1 || 
|-
| 9244 || [[മരവരമ്പൻ]] || en || 10.9 || 31.2 || 
|-
| 9245 || [[പോൾ അൻക]] || en || 10.9 || 0.4 || 
|-
| 9246 || [[ദ സെയിൽസ്‌മാൻ (2016ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 10.9 || 43.8 || 
|-
| 9247 || [[ആർ. പാർത്ഥിപൻ]] || en || 10.9 || 89.1 || 
|-
| 9248 || [[എം. എസ്. ധോണി: ദി അൺടോൾഡ് സ്‌റ്റോറി]] || en || 10.8 || 9.5 || 
|-
| 9249 || [[Political communication]] || en || 10.8 || 89.2 || 
|-
| 9250 || [[അശമ ഇബിൻ-അബ്ജാർ]] || en || 10.8 || 5.1 || 
|-
| 9251 || [[വിശാഖ സിങ് (അഭിനേത്രി)]] || en || 10.8 || 49.3 || 
|-
| 9252 || [[സൂചിവാലൻ കല്ലൻതുമ്പികൾ]] || en || 10.7 || 21.9 || 
|-
| 9253 || [[Prithipal Singh]] || en || 10.7 || 21.4 || 
|-
| 9254 || [[ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ലുധിയാന]] || en || 10.7 || 89.3 || 
|-
| 9255 || [[ജോർജെ ലെമേടെർ]] || en || 10.7 || 35.6 || 
|-
| 9256 || [[ഇന്ത്യയിലെ ഫുട്ബോൾ സ്റ്റേഡിയങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 10.7 || 59.3 || 
|-
| 9257 || [[പാസ്സിഫ്ലോറ]] || en || 10.7 || 7.1 || 
|-
| 9258 || [[ബർനാല]] || en || 10.6 || 13.7 || 
|-
| 9259 || [[വഴുതക്കാട്]] || en || 10.6 || 70.9 || 
|-
| 9260 || [[സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ചിറ്റോർഗഡ്]] || en || 10.6 || 89.4 || 
|-
| 9261 || [[പാരിസ് ലക്ഷ്മി]] || en || 10.6 || 7.0 || 
|-
| 9262 || [[കാർലോസ് സന്റാന]] || en || 10.6 || 0.0 || 
|-
| 9263 || [[വാലന്റീന നാപ്പി]] || en || 10.6 || 59.0 || 
|-
| 9264 || [[മെഹർഷാല അലി]] || en || 10.5 || 21.1 || 
|-
| 9265 || [[ശേഖർ പഥ്ക്]] || en || 10.5 || 14.7 || 
|-
| 9266 || [[ളാഹിരി മദ്‌ഹബ്]] || en || 10.5 || 89.5 || 
|-
| 9267 || [[ടോം സോയർ, ഡിറ്റക്റ്റീവ്]] || en || 10.5 || 28.4 || 
|-
| 9268 || [[രാജശേഖർ ബസു]] || en || 10.5 || 43.6 || 
|-
| 9269 || [[ഓറഞ്ച് നദി]] || en || 10.4 || 5.0 || 
|-
| 9270 || [[അൽമൻസൂർ]] || en || 10.4 || 89.6 || 
|-
| 9271 || [[ഫൗക്വിറിയേ]] || en || 10.4 || 31.7 || 
|-
| 9272 || [[സജാഹ്]] || en || 10.4 || 89.6 || 
|-
| 9273 || [[ഇസ്‌ലാമിക വസ്ത്രധാരണ രീതി]] || en || 10.4 || 9.1 || 
|-
| 9274 || [[കിരീടപ്പന്നൽ]] || en || 10.4 || 89.6 || 
|-
| 9275 || [[ശ്രീ അരബിന്ദോ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 10.3 || 89.7 || 
|-
| 9276 || [[ഇപ്രിന്റ്സ്]] || en || 10.3 || 32.6 || 
|-
| 9277 || [[റിച്ചാർഡ്‌ ഹാമൺഡ്]] || en || 10.3 || 28.9 || 
|-
| 9278 || [[ഡോണ ഗാംഗുലി]] || en || 10.3 || 7.2 || 
|-
| 9279 || [[ഡി. കെ. ജയരാമൻ]] || en || 10.2 || 19.2 || 
|-
| 9280 || [[ചെസ്സ് (വിവക്ഷകൾ)]] || en || 10.2 || 38.7 || 
|-
| 9281 || [[നാസികളുടെ പുസ്തകം കത്തിക്കൽ]] || en || 10.2 || 97.2 || 
|-
| 9282 || [[ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റ് അരങ്ങേറ്റത്തിൽ നേടിയ സെഞ്ചുറികളുടെ പട്ടിക]] || en || 10.2 || 89.8 || 
|-
| 9283 || [[പോളിമോർഫിസം (കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രം)]] || en || 10.2 || 72.5 || 
|-
| 9284 || [[ബൗദ്ധനാഥ്]] || en || 10.2 || 9.0 || 
|-
| 9285 || [[അപ്പർ മസ്താങ്]] || en || 10.2 || 39.5 || 
|-
| 9286 || [[ജയമംഗലി കൃഷ്ണമൃഗ സങ്കേതം]] || en || 10.1 || 0.0 || 
|-
| 9287 || [[മറുമരുന്ന്]] || en || 10.1 || 89.9 || 
|-
| 9288 || [[ഹലോ മദ്രാസ് ഗേൾ]] || en || 10.1 || 89.9 || 
|-
| 9289 || [[സി++ ക്ലാസുകൾ]] || en || 10.1 || 55.1 || 
|-
| 9290 || [[ഗജേന്ദർ സിങ് ബിഷ്ത്]] || en || 10.1 || 56.0 || 
|-
| 9291 || [[റെസീം]] || en || 10.1 || 29.3 || 
|-
| 9292 || [[മതരാഹിത്യം]] || en || 10.1 || 51.5 || 
|-
| 9293 || [[സൂങ് ചിങ് ലിങ്]] || en || 10.1 || 31.3 || 
|-
| 9294 || [[Amit Rohidas]] || en || 10.0 || 40.0 || 
|-
| 9295 || [[Jagbir Singh]] || en || 10.0 || 50.0 || 
|-
| 9296 || [[Priya Anand]] || en || 10.0 || 55.0 || 
|-
| 9297 || [[അലക അജിത്‌]] || en || 10.0 || 20.0 || 
|-
| 9298 || [[അൽ മൊറാവിദ് ദീനാർ]] || en || 10.0 || 90.0 || 
|-
| 9299 || [[ഉറി: ദി സർജിക്കൽ സ്ട്രൈക്ക്]] || en || 10.0 || 22.5 || 
|-
| 9300 || [[കമ്പംപതി നചികേത]] || en || 10.0 || 10.0 || 
|-
| 9301 || [[ഞാൻ മേരികുട്ടി]] || en || 10.0 || 16.7 || 
|-
| 9302 || [[പീരപ്പെട്ടിക്ക]] || ceb || 10.0 || 10.0 || 
|-
| 9303 || [[ബിശാഖ ദത്ത]] || en || 10.0 || 40.0 || 
|-
| 9304 || [[മുള്ളുരുക്കി]] || ceb || 10.0 || 10.0 || 
|-
| 9305 || [[രെറ്റ് അയെഴ്സ് ബട്ട്ലർ]] || en || 10.0 || 90.0 || 
|-
| 9306 || [[Routing Information Protocol]] || en || 10.0 || 85.6 || 
|-
| 9307 || [[ചെറു ഊരം]] || en || 10.0 || 3.7 || 
|-
| 9308 || [[Circa]] || en || 10.0 || 81.5 || 
|-
| 9309 || [[ഫ്രാങ്ക്ലിൻ ഡബ്ല്യു. ഡിക്സൺ]] || en || 10.0 || 85.2 || 
|-
| 9310 || [[മൊറോക്കൻ സിനിമ]] || en || 10.0 || 10.6 || 
|-
| 9311 || [[International Women of Courage Award]] || en || 9.9 || 32.9 || 
|-
| 9312 || [[സന്ധ്യക്കെന്തിനു സിന്ദൂരം]] || en || 9.9 || 90.1 || 
|-
| 9313 || [[ചിറ്റഗോങ് പോർട്ട് അഥോറിറ്റി]] || en || 9.9 || 27.4 || 
|-
| 9314 || [[പശ്ചിമേന്ത്യ]] || en || 9.9 || 7.7 || 
|-
| 9315 || [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, പാലി]] || en || 9.8 || 90.2 || 
|-
| 9316 || [[കാറ്റമരൻ]] || en || 9.8 || 90.2 || 
|-
| 9317 || [[പീറ്റ് ബൂട്ടിജിജ്]] || en || 9.8 || 3.9 || 
|-
| 9318 || [[കൂർഗ് സംസ്ഥാനം]] || en || 9.8 || 61.0 || 
|-
| 9319 || [[കടത്ത് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 9.8 || 90.2 || 
|-
| 9320 || [[മുസ്‌നദ് അഹ്‌മദ് ഇബ്ൻ ഹൻബൽ]] || en || 9.8 || 90.2 || 
|-
| 9321 || [[ഗ്രേറ്റ് സ്പോട്ടഡ് കിവി]] || en || 9.8 || 43.3 || 
|-
| 9322 || [[നെമോ (ഫയൽ മാനേജർ)]] || en || 9.7 || 91.3 || 
|-
| 9323 || [[സമ്മതപ്രായം]] || en || 9.7 || 90.3 || 
|-
| 9324 || [[ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വൈസ്രോയി -ഗവർണ്ണർ ജനറൽമാർ]] || en || 9.7 || 10.1 || 
|-
| 9325 || [[പട്ന പൈററ്റ്സ്]] || en || 9.7 || 9.7 || 
|-
| 9326 || [[രാസവസ്തുക്കളുടെ വിഷഫലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള റജിസ്ട്രി]] || en || 9.6 || 45.7 || 
|-
| 9327 || [[വോംസ് കൂട്ടക്കൊല (1096)]] || en || 9.6 || 90.4 || 
|-
| 9328 || [[ജോർജ് റോബർട്ട് വാട്ടർഹൗസ്]] || en || 9.6 || 15.9 || 
|-
| 9329 || [[വെസ്സന്തര ജാതക]] || en || 9.6 || 43.5 || 
|-
| 9330 || [[Hadizatou Mani]] || en || 9.6 || 91.5 || 
|-
| 9331 || [[നർഗിസ് ഫാഖരി]] || en || 9.5 || 54.2 || 
|-
| 9332 || [[പദ്മാസന (അമ്പലം)]] || en || 9.5 || 70.7 || 
|-
| 9333 || [[9 (2018 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 9.5 || 14.3 || 
|-
| 9334 || [[ബ്ലാക്ക് അഥീന]] || en || 9.5 || 2.4 || 
|-
| 9335 || [[ആക്ടിനോഡാഫ്‌നേ]] || en || 9.5 || 23.9 || 
|-
| 9336 || [[Tuol Sleng Genocide Museum]] || en || 9.5 || 87.0 || 
|-
| 9337 || [[ജപ്പാനിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 9.5 || 29.3 || 
|-
| 9338 || [[അബുൽമുഈൻ അൽ നസഫി]] || en || 9.5 || 90.5 || 
|-
| 9339 || [[കാനഡയിലെ വിദ്യാഭ്യാസസമ്പ്രദായം]] || en || 9.5 || 34.2 || 
|-
| 9340 || [[ഏകീകൃത പണമടയ്ക്കൽ സമ്പർക്കമുഖം (യുപിഐ)]] || en || 9.4 || 76.0 || 
|-
| 9341 || [[റെബ്ബി ജാക്സൺ]] || en || 9.4 || 33.8 || 
|-
| 9342 || [[അന്വേഷണാത്മക വിദ്യാഭ്യാസ രീതി]] || en || 9.4 || 93.3 || 
|-
| 9343 || [[ഡോൾബി അറ്റോസ്]] || en || 9.4 || 3.1 || 
|-
| 9344 || [[ഹഗിയോഗ്രഫി]] || en || 9.4 || 90.6 || 
|-
| 9345 || [[ക്യൂബിറ്റ്]] || en || 9.4 || 71.4 || 
|-
| 9346 || [[ഹോങ്കോങ്ങിന്റെ പതാക]] || en || 9.4 || 23.5 || 
|-
| 9347 || [[നിസ്കെയർ]] || en || 9.3 || 48.8 || 
|-
| 9348 || [[Dorothea Erxleben]] || en || 9.3 || 50.1 || 
|-
| 9349 || [[നൈജീരിയയിലെ കാച്ചിൽ ഉൽപ്പാദനം]] || en || 9.3 || 19.3 || 
|-
| 9350 || [[അലക്സാണ്ടർ ബേ വിമാനത്താവളം]] || en || 9.3 || 22.4 || 
|-
| 9351 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ബദൗൺ, യു.പി]] || en || 9.3 || 90.7 || 
|-
| 9352 || [[മധുസൂദൻ ഗുപ്ത]] || en || 9.3 || 88.5 || 
|-
| 9353 || [[കുലാല]] || en || 9.3 || 69.2 || 
|-
| 9354 || [[ടോണി ക്രൂസ്]] || en || 9.3 || 9.5 || 
|-
| 9355 || [[Tribhuwana Wijayatunggadewi]] || en || 9.3 || 5.8 || 
|-
| 9356 || [[നെഹ്റു മ്യൂസിയം ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി]] || en || 9.2 || 71.7 || 
|-
| 9357 || [[ജൂലി 2]] || en || 9.1 || 65.7 || 
|-
| 9358 || [[നാഷണൽ ഹെറാൾഡ്]] || en || 9.1 || 4.0 || 
|-
| 9359 || [[നീലം ജസ്‌വന്ത് സിങ്ങ്]] || en || 9.1 || 58.5 || 
|-
| 9360 || [[യാബ ബാഡോ]] || en || 9.1 || 42.4 || 
|-
| 9361 || [[എം കെ പ്രസാദ്]] || en || 9.1 || 80.8 || 
|-
| 9362 || [[ബൗറാം]] || en || 9.1 || 43.4 || 
|-
| 9363 || [[Coenraad Jacob Temminck]] || en || 9.1 || 18.6 || 
|-
| 9364 || [[കമ്പ്യൂട്ടർ ബാബ]] || en || 9.1 || 81.8 || 
|-
| 9365 || [[തിരുശേഷിപ്പ്]] || en || 9.1 || 90.9 || 
|-
| 9366 || [[ഥൗരി മദ്‌ഹബ്]] || en || 9.1 || 90.9 || 
|-
| 9367 || [[വിശാഖാ ഗൈഡ് ലൈൻസ്]] || en || 9.1 || 15.9 || 
|-
| 9368 || [[ബാറ്റിൽ ഓഫ് ദ സെക്സസ്(സിനിമ)]] || en || 9.1 || 68.5 || 
|-
| 9369 || [[വൈരംങ്കോട് വേല]] || en || 9.0 || 91.0 || 
|-
| 9370 || [[ഇന്ത്യയിലെ ബതടാകങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 9.0 || 16.6 || 
|-
| 9371 || [[ഗെറ്റാഫെ സി എഫ്]] || en || 9.0 || 3.4 || 
|-
| 9372 || [[ഇന്റർനാഷണൽ ഹോക്കി ഫെഡറേഷൻ]] || en || 9.0 || 26.1 || 
|-
| 9373 || [[മിസ് പൂജ]] || en || 9.0 || 8.0 || 
|-
| 9374 || [[ഇബ്ൻ അൽ സലാഹ്]] || en || 9.0 || 91.0 || 
|-
| 9375 || [[എൻ. റെഡ്ഡെപ്പ]] || en || 9.0 || 91.0 || 
|-
| 9376 || [[Jason Momoa]] || en || 9.0 || 37.9 || 
|-
| 9377 || [[പൂർണ്ണ സ്വരാജ്]] || en || 9.0 || 0.2 || 
|-
| 9378 || [[കുരവ]] || en || 8.9 || 91.1 || 
|-
| 9379 || [[പ്ലിറ്റ് വിറ്റ്സെ ലേക്‌സ്‌ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 8.9 || 3.9 || 
|-
| 9380 || [[ആക്കൻ കത്തീഡ്രൽ]] || en || 8.9 || 5.1 || 
|-
| 9381 || [[ജെന്നി ലിന്റ് ദ്വീപ്]] || en || 8.9 || 30.6 || 
|-
| 9382 || [[ഗിബ്സ് ഫ്രീ എനർജി]] || en || 8.9 || 6.4 || 
|-
| 9383 || [[അമ്മ കണക്ക്]] || en || 8.9 || 42.8 || 
|-
| 9384 || [[അശോക് ലെയ്‌ലാൻഡ്]] || en || 8.9 || 3.7 || 
|-
| 9385 || [[പാർവ്വതി ജയദേവൻ]] || en || 8.9 || 91.1 || 
|-
| 9386 || [[ഫ്രാ നഘോൺ സി അയുത്ഥയ പ്രവിശ്യ]] || en || 8.9 || 22.3 || 
|-
| 9387 || [[ആൾ ഇന്ത്യ കൗൺസിൽ ഫോർ ടെക്നിക്കൽ എജ്യൂക്കേഷൻ]] || en || 8.9 || 49.9 || 
|-
| 9388 || [[ബാമുവാൽ]] || en || 8.9 || 87.8 || 
|-
| 9389 || [[കോമ്പസ് (വരക്കാനുള്ള ഉപകരണം)]] || en || 8.9 || 4.0 || 
|-
| 9390 || [[സിൻ ഫൈൻ]] || en || 8.8 || 0.7 || 
|-
| 9391 || [[ഹാൾസിങ്ങ് ലാന്റിലെ അലംകൃതമായ ഫാംഹൗസുകൾ]] || en || 8.8 || 33.1 || 
|-
| 9392 || [[നഖ്ശബന്ദിയ്യ]] || en || 8.8 || 0.8 || 
|-
| 9393 || [[അവെഞ്ചേഴ്സ്: എൻഡ് ഗെയിം]] || en || 8.8 || 2.9 || 
|-
| 9394 || [[വാട്ട്സ്ക്കി]] || en || 8.8 || 0.0 || 
|-
| 9395 || [[ജെസ്സി ലിങ്കാർഡ്]] || en || 8.8 || 45.8 || 
|-
| 9396 || [[അന്ന ബോച്ച്]] || en || 8.8 || 54.3 || 
|-
| 9397 || [[ചിവേരെ ഭാഷ]] || en || 8.8 || 7.5 || 
|-
| 9398 || [[സുനൻ അബൂദാവൂദ്]] || en || 8.8 || 91.2 || 
|-
| 9399 || [[എർലിങ് ഹാലൻഡ്]] || en || 8.7 || 91.3 || 
|-
| 9400 || [[സവിത പൂനിയ]] || en || 8.7 || 93.0 || 
|-
| 9401 || [[പ്രണയ വിവാഹം]] || en || 8.7 || 17.4 || 
|-
| 9402 || [[ഷീൽഡ് മാന്റിസ്]] || en || 8.7 || 91.3 || 
|-
| 9403 || [[ഡ്രോട്ട്നിങ്കോം പാലസ്]] || en || 8.7 || 6.0 || 
|-
| 9404 || [[ഓപ്പൺ ആർകൈവ്സ് ഇനിഷറ്റിവ് പ്രോട്ടോക്കോൾ ഫോർ മെറ്റഡാറ്റ ഹാർവെസ്റ്റിങ്]] || en || 8.7 || 12.1 || 
|-
| 9405 || [[ഹെയ്ലി വില്യംസ്]] || en || 8.6 || 53.7 || 
|-
| 9406 || [[എ സ്യൂട്ടബിൾ ബോയ്]] || en || 8.6 || 22.5 || 
|-
| 9407 || [[Yusra Mardini]] || en || 8.6 || 43.7 || 
|-
| 9408 || [[മുസ്തഹബ്ബ്]] || en || 8.6 || 91.4 || 
|-
| 9409 || [[East India House]] || en || 8.6 || 63.4 || 
|-
| 9410 || [[ശങ്കർ ഗുഹ നിയോഗി]] || en || 8.6 || 92.3 || 
|-
| 9411 || [[വെങ്കിടേഷ് പ്രസാദ്‌]] || en || 8.5 || 33.2 || 
|-
| 9412 || [[2017 ഗോരഖ്പൂർ ആശുപത്രി മരണങ്ങൾ]] || en || 8.5 || 85.0 || 
|-
| 9413 || [[ഡ്വെയ്ൻ ജോൺസൺ]] || en || 8.5 || 4.7 || 
|-
| 9414 || [[കറുവപ്പട്ട]] || en || 8.5 || 91.5 || 
|-
| 9415 || [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, അദിലാബാദ്]] || en || 8.5 || 91.5 || 
|-
| 9416 || [[ഹൈഡറ്റലേസീ]] || en || 8.5 || 5.8 || 
|-
| 9417 || [[ഡെന്നിസ് മുക്വെഗെ]] || en || 8.5 || 88.9 || 
|-
| 9418 || [[Kavita Krishnan]] || en || 8.5 || 46.5 || 
|-
| 9419 || [[ചെറിയ ഉൾക്കടൽ]] || en || 8.4 || 5.4 || 
|-
| 9420 || [[വെയ്മർ റിപ്പബ്ലിക്]] || en || 8.4 || 3.1 || 
|-
| 9421 || [[UTC+05:30]] || en || 8.4 || 59.3 || 
|-
| 9422 || [[ജെറാർഡ് പിക്കെ]] || en || 8.4 || 4.4 || 
|-
| 9423 || [[ഇന്ത്യൻ 10 പൈസ നാണയം]] || en || 8.4 || 91.6 || 
|-
| 9424 || [[ദ വിലോ ട്രീ]] || en || 8.4 || 63.5 || 
|-
| 9425 || [[താവളം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 8.4 || 91.6 || 
|-
| 9426 || [[സഹസ്രാബ്ദ പുരസ്കാര സമസ്യകൾ]] || en || 8.3 || 85.4 || 
|-
| 9427 || [[ഇന്ത്യൻ ഡീപ് സ്പേസ് നെറ്റ്വർക്ക്]] || en || 8.3 || 20.8 || 
|-
| 9428 || [[നരോദ്നയ വോല്ല്യ]] || en || 8.3 || 4.2 || 
|-
| 9429 || [[നീലക്കണ്ണി ഇലത്തവള]] || en || 8.3 || 60.6 || 
|-
| 9430 || [[മർദിതരുടെ ബോധനശാസ്ത്രം]] || en || 8.3 || 7.8 || 
|-
| 9431 || [[മഹാലക്ഷ്മി അയ്യർ]] || en || 8.3 || 5.9 || 
|-
| 9432 || [[സൂക്ഷ്മബോധനം]] || en || 8.3 || 80.3 || 
|-
| 9433 || [[ലാസ്റ്റ് വീക്ക് ടുനൈറ്റ് വിത്ത് ജോൺ ഒലിവർ]] || en || 8.3 || 36.5 || 
|-
| 9434 || [[പ്രിയങ്കാ ചതുർവേദി]] || en || 8.3 || 39.7 || 
|-
| 9435 || [[Debtors' prison]] || en || 8.3 || 81.9 || 
|-
| 9436 || [[Potanthus]] || en || 8.3 || 20.7 || 
|-
| 9437 || [[ചെക്ക്മേറ്റ്]] || en || 8.3 || 4.4 || 
|-
| 9438 || [[ബെൽ ഫ്രൈസ് ഓഫ് ബെൽജിയം ആൻഡ് ഫ്രാൻസ്]] || en || 8.3 || 3.1 || 
|-
| 9439 || [[സാഡിയോ മാനേ]] || en || 8.3 || 7.8 || 
|-
| 9440 || [[ചാർളി ആൻഡ് ദ ഗ്രേറ്റ് ഗ്ലാസ് എലവേറ്റർ]] || en || 8.2 || 18.3 || 
|-
| 9441 || [[ഗീതാ ഗോപിനാഥ്]] || en || 8.2 || 99.8 || 
|-
| 9442 || [[ഫ്ലാഷ് പോയന്റ്]] || en || 8.2 || 24.0 || 
|-
| 9443 || [[ഖിയാസ്]] || en || 8.2 || 91.8 || 
|-
| 9444 || [[യുടിസി+01:30]] || en || 8.2 || 59.3 || 
|-
| 9445 || [[സുറിയാനി മലയാളം]] || en || 8.2 || 94.6 || 
|-
| 9446 || [[ഉബോൽ രതന]] || en || 8.2 || 54.3 || 
|-
| 9447 || [[ഇൻ ടു ദ വുഡ്സ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 8.2 || 2.7 || 
|-
| 9448 || [[ഗാന്ധി തൊപ്പി]] || en || 8.2 || 0.0 || 
|-
| 9449 || [[ബിന അഗർവാൾ]] || en || 8.1 || 21.1 || 
|-
| 9450 || [[സിറ്റുയിൻ]] || en || 8.1 || 16.6 || 
|-
| 9451 || [[ആൽവിൻ ജോർജ്]] || en || 8.1 || 17.8 || 
|-
| 9452 || [[ദ കളർ പർപ്പിൾ]] || en || 8.1 || 7.0 || 
|-
| 9453 || [[KEGG]] || en || 8.1 || 26.9 || 
|-
| 9454 || [[സോളോ (ശബ്ദട്രാക്ക്)]] || en || 8.1 || 86.8 || 
|-
| 9455 || [[ഖതാദ ഇബ്ൻ ഇദ്‌രീസ്]] || en || 8.1 || 91.9 || 
|-
| 9456 || [[ഭാജ്യ സംഖ്യകൾ]] || en || 8.1 || 0.0 || 
|-
| 9457 || [[റിക്കി ജെർവായിസ്]] || en || 8.0 || 92.0 || 
|-
| 9458 || [[വെക്ടർ ഗ്രാഫിക്സ് എഡിറ്റർ]] || en || 8.0 || 46.8 || 
|-
| 9459 || [[ജയ്‌പൂർ പിങ്ക് പാന്തേഴ്‌സ്]] || en || 8.0 || 16.0 || 
|-
| 9460 || [[ബി. ശശികുമാർ]] || en || 8.0 || 67.7 || 
|-
| 9461 || [[അങ്കം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 8.0 || 92.0 || 
|-
| 9462 || [[അഡ്മിറാൽറ്റി ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 8.0 || 98.1 || 
|-
| 9463 || [[എബ്രഹാം ബാരാക് സേലം]] || en || 8.0 || 50.9 || 
|-
| 9464 || [[ഗ്രാമി ലെജൻഡ് അവാർഡ്]] || en || 7.9 || 61.7 || 
|-
| 9465 || [[മുനയൻ]] || en || 7.9 || 84.0 || 
|-
| 9466 || [[ചപ്പാരപ്പടവ്]] || en || 7.9 || 15.9 || 
|-
| 9467 || [[കാൻഹയ ലാൽ മിശ്ര]] || en || 7.9 || 25.8 || 
|-
| 9468 || [[മാലിന്യ ശേഖരണം]] || en || 7.9 || 70.2 || 
|-
| 9469 || [[Fort St. George, India]] || en || 7.9 || 28.9 || 
|-
| 9470 || [[കാംബ്രിഡ്ജ് അന്താരാഷ്ട്ര പരീക്ഷ]] || en || 7.9 || 32.7 || 
|-
| 9471 || [[റോബർട്ട്‌  ഡൗണി ജൂനിയർ]] || en || 7.9 || 1.1 || 
|-
| 9472 || [[മലേഷ്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 7.9 || 7.3 || 
|-
| 9473 || [[ഗുരുജി ഒരു വാക്ക്]] || en || 7.9 || 92.1 || 
|-
| 9474 || [[കാമിനേനി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 7.8 || 92.2 || 
|-
| 9475 || [[ഭരത്പൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 7.8 || 92.2 || 
|-
| 9476 || [[ഫ്രാൻസിസ് മരിയൻ]] || en || 7.8 || 62.0 || 
|-
| 9477 || [[ഗ്രാസ് ഹിൽസ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 7.8 || 93.0 || 
|-
| 9478 || [[മെൽബോൺ ദ്വീപ്]] || en || 7.8 || 92.8 || 
|-
| 9479 || [[റാൻ ബോസിലെക്]] || en || 7.8 || 92.9 || 
|-
| 9480 || [[പ്രേമശില്പി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 7.8 || 92.2 || 
|-
| 9481 || [[ഇല നിന്ന പാട്]] || en || 7.7 || 93.1 || 
|-
| 9482 || [[ഗുരു ഹർ കൃഷൺ]] || en || 7.7 || 36.6 || 
|-
| 9483 || [[ഭാരത് പെട്രോളിയം കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ്]] || en || 7.7 || 26.9 || 
|-
| 9484 || [[മിന്ന കാന്ത്]] || en || 7.7 || 15.2 || 
|-
| 9485 || [[വിറ്റേസ്സീ]] || en || 7.6 || 64.6 || 
|-
| 9486 || [[UTC+09:30]] || en || 7.6 || 46.8 || 
|-
| 9487 || [[മതേതര വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 7.6 || 72.4 || 
|-
| 9488 || [[എ കിങ് ഇൻ ന്യൂയോർക്ക്‌]] || en || 7.6 || 33.4 || 
|-
| 9489 || [[പ്ലേസെർ, മസ്ബെയ്റ്റ്]] || en || 7.6 || 43.2 || 
|-
| 9490 || [[സാമന്തരാജ്യങ്ങൾ]] || en || 7.6 || 92.4 || 
|-
| 9491 || [[ജിബാൻ ഘോഷാൽ]] || en || 7.6 || 93.0 || 
|-
| 9492 || [[ആർ സി എ കണക്റ്റർ]] || en || 7.6 || 29.0 || 
|-
| 9493 || [[അൻസൺ പോൾ]] || en || 7.6 || 41.1 || 
|-
| 9494 || [[ബതേശ്വർ ദത്ത്]] || en || 7.6 || 26.2 || 
|-
| 9495 || [[അമീന ഗുരീബ്]] || en || 7.6 || 7.5 || 
|-
| 9496 || [[ഗ്ലോബ]] || en || 7.5 || 4.4 || 
|-
| 9497 || [[റീച്ചാർഡ് തലേർ]] || en || 7.5 || 51.6 || 
|-
| 9498 || [[കെവിൻ ഡി ബ്രൂണ]] || en || 7.5 || 45.8 || 
|-
| 9499 || [[Alfred Jodl]] || en || 7.5 || 4.7 || 
|-
| 9500 || [[വയലേസീ]] || en || 7.4 || 47.4 || 
|-
| 9501 || [[അൽകൊബാക മൊണാസ്ട്രി]] || en || 7.4 || 15.6 || 
|-
| 9502 || [[ഇഷ്കൂൾ തടാകം]] || en || 7.4 || 61.9 || 
|-
| 9503 || [[വേതാത്തിരി മഹരിഷി]] || en || 7.4 || 3.7 || 
|-
| 9504 || [[ഹൈക്ക്യു!!]] || en || 7.4 || 11.1 || 
|-
| 9505 || [[സുസുക്കി രീതി (വിദ്യാഭ്യാസം)]] || en || 7.4 || 2.1 || 
|-
| 9506 || [[കൈല്ലിംഗ]] || en || 7.4 || 79.1 || 
|-
| 9507 || [[2019 കോപ്പ അമേരിക്ക]] || en || 7.3 || 4.6 || 
|-
| 9508 || [[പാലക്കാട് റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ]] || en || 7.3 || 0.0 || 
|-
| 9509 || [[ഒകാപ്പി വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 7.3 || 13.6 || 
|-
| 9510 || [[ചുപ്കേ ചുപ്കേ രാത് ദിൻ]] || en || 7.3 || 39.1 || 
|-
| 9511 || [[മാർക്കസ് റാഷ്ഫോർഡ്]] || en || 7.3 || 42.2 || 
|-
| 9512 || [[ഭീമാ ഭോയ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 7.2 || 92.8 || 
|-
| 9513 || [[ഏറ്റവും കൂടുതൽ പേർ പങ്കെടുത്ത സംഗീത കച്ചേരികളുടെ പട്ടിക]] || en || 7.2 || 0.9 || 
|-
| 9514 || [[കിലിയൻ എംബാപ്പെ]] || en || 7.2 || 46.9 || 
|-
| 9515 || [[ഹെലൻ മേരി]] || en || 7.2 || 80.6 || 
|-
| 9516 || [[മോണ്ടിനെഗ്രോയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 7.2 || 19.4 || 
|-
| 9517 || [[വുഡ് ബുഫലൊ നാഷണൽ പാർക്ക്]] || en || 7.2 || 19.3 || 
|-
| 9518 || [[ലാവോസിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 7.2 || 10.1 || 
|-
| 9519 || [[ബംഗ്ലാദേശിലെ ഗതാഗതം]] || en || 7.2 || 38.2 || 
|-
| 9520 || [[രാജാ മഹേന്ദ്ര പ്രതാപ് സിങ്]] || en || 7.2 || 20.0 || 
|-
| 9521 || [[Fabales]] || en || 7.2 || 7.0 || 
|-
| 9522 || [[ആര്യാവർത്തം]] || en || 7.1 || 85.7 || 
|-
| 9523 || [[ജലനീലി]] || ceb || 7.1 || 92.9 || 
|-
| 9524 || [[പൂപ്പത്തി]] || en || 7.1 || 50.0 || 
|-
| 9525 || [[മുഹമ്മദ് അൽ ഇദ്‌രീസി]] || en || 7.1 || 92.9 || 
|-
| 9526 || [[മാൻസെൽ ദ്വീപ്]] || en || 7.1 || 54.1 || 
|-
| 9527 || [[ഹൈത്തിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 7.1 || 18.2 || 
|-
| 9528 || [[ലാന്റ് ഫാൾ ദ്വീപ്]] || en || 7.1 || 86.1 || 
|-
| 9529 || [[ബ്രോക്ക് ദ്വീപ്]] || en || 7.1 || 85.6 || 
|-
| 9530 || [[യുടിസി−00:25:21]] || en || 7.1 || 90.0 || 
|-
| 9531 || [[റൈറ്റേഴ്സ ബിൽഡിംഗ്]] || en || 7.1 || 58.4 || 
|-
| 9532 || [[ഇന്ത്യൻ സൂപ്പർ ലീഗ് ഫൈനൽ 2018]] || en || 7.1 || 22.8 || 
|-
| 9533 || [[പ്രാഥമിക വിദ്യാലയം]] || en || 7.1 || 18.9 || 
|-
| 9534 || [[ഉമ്മു ഹാകിം]] || en || 7.0 || 93.0 || 
|-
| 9535 || [[Kavita Krishnamurthy]] || en || 7.0 || 9.2 || 
|-
| 9536 || [[Susheela Raman]] || en || 7.0 || 21.6 || 
|-
| 9537 || [[കിശൻജി]] || en || 7.0 || 1.8 || 
|-
| 9538 || [[പരിണീതി ചോപ്ര]] || en || 7.0 || 7.0 || 
|-
| 9539 || [[വിദ്വേഷക്കുറ്റങ്ങൾ]] || en || 7.0 || 93.0 || 
|-
| 9540 || [[ഹിന്ദുസ്ഥാൻ പെട്രോളിയം കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ്]] || en || 7.0 || 16.3 || 
|-
| 9541 || [[ദ വൈറ്റ് ഹെൽമറ്റ്സ് (ഡോക്യുമെന്ററി)]] || en || 7.0 || 56.5 || 
|-
| 9542 || [[ഉപ്പിലിട്ടത്]] || en || 6.9 || 93.1 || 
|-
| 9543 || [[ചാൾസ് ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 6.9 || 93.6 || 
|-
| 9544 || [[സ്റ്റോക്ളെറ്റ് പാലസ്]] || en || 6.9 || 18.4 || 
|-
| 9545 || [[ബ്രെണ്ട ചാപ്മാൻ]] || en || 6.9 || 55.6 || 
|-
| 9546 || [[ബാഗൽക്കോട്ട് ജില്ല]] || en || 6.9 || 3.5 || 
|-
| 9547 || [[ബഗത്പൂർ ദർബാർ സ്ക്വൊയർ]] || en || 6.9 || 27.7 || 
|-
| 9548 || [[ഹുവാൻ ഹൊസേ അറിയോള]] || en || 6.9 || 37.5 || 
|-
| 9549 || [[അൽ-നുമാന് ഇബ്നു അംറ്]] || en || 6.8 || 93.2 || 
|-
| 9550 || [[ലോഫോടെൻ]] || en || 6.8 || 48.7 || 
|-
| 9551 || [[Nagarjun]] || en || 6.8 || 7.3 || 
|-
| 9552 || [[ജീൻ പൂൾ]] || en || 6.8 || 77.0 || 
|-
| 9553 || [[ഹ്യൂഗോ അവാർഡ്]] || en || 6.8 || 2.9 || 
|-
| 9554 || [[ദ മോണിങ് പോസ്റ്റ്]] || en || 6.8 || 3.1 || 
|-
| 9555 || [[അസ്സായി പന]] || en || 6.8 || 93.2 || 
|-
| 9556 || [[സുബ്‌ഹ് ഓഫ് കൊർദോവ]] || en || 6.8 || 93.2 || 
|-
| 9557 || [[ഹസൻ മിൻഹജ്]] || en || 6.8 || 93.2 || 
|-
| 9558 || [[കിനബാലു ഉദ്യാനം]] || en || 6.7 || 37.2 || 
|-
| 9559 || [[ക്ലോഡിയോ ബ്രാവോ]] || en || 6.7 || 5.1 || 
|-
| 9560 || [[ബ്ലെഡോ മരുഭൂമി]] || en || 6.7 || 42.1 || 
|-
| 9561 || [[ലിംഫോസൈറ്റ്]] || en || 6.7 || 6.5 || 
|-
| 9562 || [[ടുണീഷ്യൻ സിനിമ]] || en || 6.7 || 33.9 || 
|-
| 9563 || [[ദാറുൽ ഉലൂം നദ്‌വത്തുൽ ഉലമ]] || en || 6.7 || 93.3 || 
|-
| 9564 || [[നീലം ഡിയോ]] || en || 6.7 || 86.7 || 
|-
| 9565 || [[പീറ്റർ വോലബൻ]] || en || 6.7 || 13.3 || 
|-
| 9566 || [[മുസ്‌നദ് അബൂഹനീഫ]] || en || 6.7 || 93.3 || 
|-
| 9567 || [[എംബബാനി]] || en || 6.7 || 60.1 || 
|-
| 9568 || [[വിചാരണാ പ്രതിരോധശേഷി (അന്താരാഷ്ട്ര നിയമം)]] || en || 6.7 || 13.9 || 
|-
| 9569 || [[പൊനക കനകമ്മ]] || en || 6.6 || 33.9 || 
|-
| 9570 || [[Adima Changala]] || en || 6.6 || 64.1 || 
|-
| 9571 || [[പീരങ്കി വണ്ട്]] || en || 6.6 || 4.8 || 
|-
| 9572 || [[കിലിയൻ മർഫി]] || en || 6.6 || 32.5 || 
|-
| 9573 || [[അരാൽക്കം]] || en || 6.6 || 70.8 || 
|-
| 9574 || [[Sri Mariamman Temple, Medan]] || en || 6.6 || 80.8 || 
|-
| 9575 || [[A. C. N. Nambiar]] || en || 6.6 || 22.4 || 
|-
| 9576 || [[ജാനകി ആദി നാഗപ്പൻ]] || en || 6.6 || 48.4 || 
|-
| 9577 || [[മഗ്ദെലന ആൻഡേഴ്സൺ (ജനാധിപത്യസോഷ്യലിസ്റ്റ്)]] || en || 6.6 || 94.7 || 
|-
| 9578 || [[Geany]] || en || 6.6 || 87.5 || 
|-
| 9579 || [[അമ അട്ട ഐഡു]] || en || 6.6 || 38.9 || 
|-
| 9580 || [[എസ് എസ് രക്തഗ്രൂപ്പ് ടാറ്റൂ]] || en || 6.6 || 62.9 || 
|-
| 9581 || [[ആട് 2]] || en || 6.5 || 94.3 || 
|-
| 9582 || [[റോഡ്‌ ടെയ്‌ലർ]] || en || 6.5 || 6.8 || 
|-
| 9583 || [[തുറന്ന കൈ സ്മാരകം]] || en || 6.5 || 18.7 || 
|-
| 9584 || [[വടുവൂർ പക്ഷിസങ്കേതം]] || en || 6.5 || 23.8 || 
|-
| 9585 || [[അലെക്സാൻഡ്രിയഒകാസിയൊ-കോർടെസ്]] || en || 6.5 || 1.1 || 
|-
| 9586 || [[മൗഗ്ലി]] || en || 6.4 || 28.5 || 
|-
| 9587 || [[ഷെറാദ് മൊറു]] || en || 6.4 || 82.7 || 
|-
| 9588 || [[തോമിറിസ്]] || en || 6.4 || 44.6 || 
|-
| 9589 || [[പാവം പൂർണിമ]] || en || 6.4 || 62.3 || 
|-
| 9590 || [[ചിറ്റുമല]] || en || 6.4 || 91.7 || 
|-
| 9591 || [[രക്ഷാകർതൃപരിപാലനം]] || en || 6.4 || 8.2 || 
|-
| 9592 || [[നിക്കി ഹേലി]] || en || 6.4 || 41.4 || 
|-
| 9593 || [[ബർമ്മാനിയേസീ]] || en || 6.4 || 8.4 || 
|-
| 9594 || [[Howrah Junction railway station]] || en || 6.4 || 20.4 || 
|-
| 9595 || [[ക്ലീസോസ്റ്റൊമ]] || en || 6.4 || 51.2 || 
|-
| 9596 || [[Thengana-Moscow]] || en || 6.4 || 69.9 || 
|-
| 9597 || [[റോക്ക് കാർവിംഗ്സ് ഇൻ തനും]] || en || 6.3 || 5.4 || 
|-
| 9598 || [[ആരോഗ്യത്തിലെ ലിംഗ അസമത്വം]] || en || 6.3 || 95.4 || 
|-
| 9599 || [[വിൻസെന്റ് കോംപനി]] || en || 6.3 || 38.4 || 
|-
| 9600 || [[ഹാവേരി ജില്ല]] || en || 6.3 || 2.7 || 
|-
| 9601 || [[സെദ്ദ്]] || en || 6.3 || 3.3 || 
|-
| 9602 || [[ഓശാന]] || en || 6.2 || 93.8 || 
|-
| 9603 || [[ജർമ്മൻ കുരിശുയുദ്ധം-1096]] || en || 6.2 || 93.8 || 
|-
| 9604 || [[സെർജിയോ അഗ്വേറോ]] || en || 6.2 || 40.2 || 
|-
| 9605 || [[നോർവ്വേയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 6.2 || 2.4 || 
|-
| 9606 || [[കൊഡോബയിലെ ചരിത്ര നഗരം]] || en || 6.2 || 7.3 || 
|-
| 9607 || [[ബാന്റ് ഗ്യാപ്]] || en || 6.2 || 22.6 || 
|-
| 9608 || [[Baramulla district]] || en || 6.2 || 9.9 || 
|-
| 9609 || [[കോബർഗ് ദ്വീപ്]] || en || 6.1 || 41.6 || 
|-
| 9610 || [[ഇവാൻ ഇല്ലിച്ച്]] || en || 6.1 || 5.2 || 
|-
| 9611 || [[സ്കൈഫാൾ (ഗാനം)]] || en || 6.1 || 43.1 || 
|-
| 9612 || [[എ വുമൺ ഓഫ് പാരീസ്]] || en || 6.1 || 24.2 || 
|-
| 9613 || [[ജോർജ്യ ഒ കീഫ്]] || en || 6.1 || 3.4 || 
|-
| 9614 || [[സിറ്റി ഓഫ് ജോയ്]] || en || 6.1 || 38.3 || 
|-
| 9615 || [[എന്നപ്പടം വെങ്കടരാമ ഭാഗവതർ]] || en || 6.1 || 93.9 || 
|-
| 9616 || [[എർത്ത് സോംങ്ങ്]] || en || 6.1 || 0.8 || 
|-
| 9617 || [[Osamu Suzuki (businessman)]] || en || 6.1 || 93.9 || 
|-
| 9618 || [[ഡാനിയൽ സ്റ്ററിഡ്ജ്]] || en || 6.0 || 3.9 || 
|-
| 9619 || [[Dua Lipa]] || en || 6.0 || 43.2 || 
|-
| 9620 || [[Sarah Kanyike]] || en || 6.0 || 42.7 || 
|-
| 9621 || [[ടോമിയോക്ക സിൽക്ക് മിൽ]] || en || 6.0 || 17.9 || 
|-
| 9622 || [[ഹാരി ബ്രെയർലി]] || en || 6.0 || 28.0 || 
|-
| 9623 || [[ആക്സെന്റ്]] || en || 6.0 || 4.2 || 
|-
| 9624 || [[കരുവന്തുരുത്തി]] || en || 5.9 || 80.6 || 
|-
| 9625 || [[ഇൻഫ്ലിബ്‌നെറ്റ് (INFLIBNET)]] || en || 5.9 || 68.4 || 
|-
| 9626 || [[ക്വറി ലാങ്വേജ്]] || en || 5.9 || 19.2 || 
|-
| 9627 || [[നളിനി ബാല ദേവി]] || en || 5.9 || 36.9 || 
|-
| 9628 || [[ബ്രോക്കാസ് ബ്രെയിൻ]] || en || 5.9 || 94.9 || 
|-
| 9629 || [[ആചാര്യ വിദ്യാസാഗർ]] || en || 5.9 || 2.0 || 
|-
| 9630 || [[ഇന്ത്യൻ ക്രിസ്ത്യൻ മാര്യേജ് ആക്റ്റ്, 1872]] || en || 5.9 || 5.9 || 
|-
| 9631 || [[യുടിസി−11:00]] || en || 5.9 || 71.3 || 
|-
| 9632 || [[ഹിബ്ലിയ പ്യൂറ]] || en || 5.8 || 1.9 || 
|-
| 9633 || [[ഫിയോണ മുറ്റ്സി]] || en || 5.8 || 46.1 || 
|-
| 9634 || [[മൊമോർഡിക്ക ബാൽസമിന]] || en || 5.8 || 76.9 || 
|-
| 9635 || [[Ruellia tuberosa]] || en || 5.8 || 29.4 || 
|-
| 9636 || [[മിൽ ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 5.8 || 94.9 || 
|-
| 9637 || [[ലയോ നദി]] || en || 5.7 || 32.6 || 
|-
| 9638 || [[നമക്വാലാന്റ്]] || en || 5.7 || 18.3 || 
|-
| 9639 || [[ലോക ഡിജിറ്റൽ ലൈബ്രറി]] || en || 5.7 || 28.1 || 
|-
| 9640 || [[ഗാലക്ടിക് റോടേഷൻ കർവ്]] || en || 5.7 || 38.2 || 
|-
| 9641 || [[ചാരച്ചിലപ്പൻ]] || en || 5.7 || 13.7 || 
|-
| 9642 || [[സാൻ ഹോസെ, കോസ്റ്റ റീക]] || en || 5.7 || 1.1 || 
|-
| 9643 || [[ട്രൊവുലാൻ]] || en || 5.7 || 23.3 || 
|-
| 9644 || [[അദിതി റാവു ഹൈദരി]] || en || 5.7 || 46.6 || 
|-
| 9645 || [[ബിംഗുദു മോസ്ക്]] || en || 5.6 || 69.5 || 
|-
| 9646 || [[മില കൂനിസ്]] || en || 5.6 || 54.1 || 
|-
| 9647 || [[അശ്അരി]] || en || 5.6 || 94.4 || 
|-
| 9648 || [[നാനാവതി-മേത്ത കമ്മീഷൻ]] || en || 5.6 || 94.4 || 
|-
| 9649 || [[ബീജപത്രങ്ങൾ]] || en || 5.6 || 9.3 || 
|-
| 9650 || [[കോർണീലിയ സൊറാബ്ജി]] || en || 5.6 || 21.7 || 
|-
| 9651 || [[മസ്സി ദ്വീപ്]] || en || 5.6 || 94.1 || 
|-
| 9652 || [[കാർസ് (സിനിമ)]] || en || 5.5 || 4.0 || 
|-
| 9653 || [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ആമുഖം]] || en || 5.5 || 1.8 || 
|-
| 9654 || [[മേഖലകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം പാർലമെന്റ് നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ(1885-1918) പട്ടിക]] || en || 5.5 || 19.1 || 
|-
| 9655 || [[ബാഷ്പീകരണം]] || en || 5.5 || 49.6 || 
|-
| 9656 || [[ഷേർ ഖാൻ]] || en || 5.5 || 3.2 || 
|-
| 9657 || [[കാബെർനെ സോവിഞ്യോൺ]] || en || 5.5 || 1.8 || 
|-
| 9658 || [[നാനക് സിങ്ങ്]] || en || 5.5 || 46.1 || 
|-
| 9659 || [[India women's national football team]] || en || 5.5 || 16.4 || 
|-
| 9660 || [[തുഴച്ചിൽ]] || en || 5.5 || 3.2 || 
|-
| 9661 || [[എയർഫോഴ്സ് ദ്വീപ്]] || en || 5.5 || 64.6 || 
|-
| 9662 || [[കെ.ജി.ഫ് ചാപ്റ്റർ 1]] || en || 5.5 || 41.7 || 
|-
| 9663 || [[ബെസ്വാദ വിൽസൺ]] || en || 5.5 || 28.9 || 
|-
| 9664 || [[UTC+06:00]] || en || 5.5 || 50.1 || 
|-
| 9665 || [[Ranina Reddy]] || en || 5.5 || 14.9 || 
|-
| 9666 || [[ഹാൻ ചൈനയിലെ വെൻ ചക്രവർത്തി]] || en || 5.4 || 6.4 || 
|-
| 9667 || [[Cinema of Egypt]] || en || 5.4 || 4.5 || 
|-
| 9668 || [[ലാബ്രഡോർ, പംഗസിനാൻ]] || en || 5.4 || 20.0 || 
|-
| 9669 || [[ഡെസ്പിക്കബിൾ മി 2]] || en || 5.4 || 45.0 || 
|-
| 9670 || [[ബി. എസ്. കേശവൻ]] || en || 5.4 || 19.0 || 
|-
| 9671 || [[ശ്വേത പണ്ഡിറ്റ്]] || en || 5.4 || 9.5 || 
|-
| 9672 || [[ട്രെബ്ലിങ്ക ഉന്മൂലനത്താവളം]] || en || 5.4 || 25.0 || 
|-
| 9673 || [[റിയൽ സോസീഡാഡ്]] || en || 5.3 || 10.3 || 
|-
| 9674 || [[ഇന്ത്യൻ ചെസ്സ്]] || en || 5.3 || 30.0 || 
|-
| 9675 || [[ഗിൽ ദ്വീപ് (അസർബൈജാൻ)]] || en || 5.3 || 95.9 || 
|-
| 9676 || [[സന്റാലേസീ]] || en || 5.3 || 35.9 || 
|-
| 9677 || [[ഫോബ്സ്]] || en || 5.3 || 3.0 || 
|-
| 9678 || [[അർജുൻ റെഡ്ഡി]] || en || 5.3 || 1.8 || 
|-
| 9679 || [[ഖറാജ്]] || en || 5.3 || 94.7 || 
|-
| 9680 || [[ഇൻസ്പെക്ടർ ലെസ്ട്രേഡ്]] || en || 5.3 || 8.4 || 
|-
| 9681 || [[കരാക്കും കനാൽ]] || en || 5.2 || 93.0 || 
|-
| 9682 || [[അക്രോനിക്കിയ]] || en || 5.2 || 29.6 || 
|-
| 9683 || [[Stand in the Schoolhouse Door]] || en || 5.2 || 0.5 || 
|-
| 9684 || [[സെവിയ്യ എഫ് സി]] || en || 5.2 || 14.0 || 
|-
| 9685 || [[കേറ്റ് ബെക്കിൻസേൽ]] || en || 5.2 || 37.8 || 
|-
| 9686 || [[ഇക്വഡോറിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 5.2 || 13.0 || 
|-
| 9687 || [[അയർലന്റിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 5.2 || 2.5 || 
|-
| 9688 || [[ലൂയിസ് അബ്ബീമ]] || en || 5.2 || 51.2 || 
|-
| 9689 || [[റൻവീർ സിംഘ്]] || en || 5.1 || 48.8 || 
|-
| 9690 || [[ഫലൂൺ മൈൻ]] || en || 5.1 || 8.7 || 
|-
| 9691 || [[മൂന്നാർ തവള]] || en || 5.1 || 66.8 || 
|-
| 9692 || [[ഓസ്ട്രേലിയയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും ടെറിട്ടറികളും]] || en || 5.1 || 0.0 || 
|-
| 9693 || [[Vivian Malone Jones]] || en || 5.1 || 12.1 || 
|-
| 9694 || [[ബംഗളുരു ബുൾസ്]] || en || 5.1 || 7.7 || 
|-
| 9695 || [[ദ ഫോൾട്ട് ഇൻ അവർ സ്റ്റാർസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 5.1 || 36.2 || 
|-
| 9696 || [[മാരീ ഡ്രെസ്സ്ലെർ]] || en || 5.1 || 19.0 || 
|-
| 9697 || [[ഡനിയേൽ റൂതർഫോർഡ്]] || en || 5.1 || 22.5 || 
|-
| 9698 || [[സൗത് ട്വീഡ്സ്‌മുയിർ ദ്വീപ്]] || en || 5.1 || 95.3 || 
|-
| 9699 || [[റയാൻ ഗോസ്ലിങ്ങ്]] || en || 5.1 || 48.8 || 
|-
| 9700 || [[കൊളിഷൻ സിദ്ധാന്തം]] || en || 5.1 || 10.1 || 
|-
| 9701 || [[കാഷ്യ]] || en || 5.1 || 16.5 || 
|-
| 9702 || [[Panthathala]] || en || 5.0 || 95.1 || 
|-
| 9703 || [[അബ്രൂക്ക]] || en || 5.0 || 73.0 || 
|-
| 9704 || [[കരൺജിത്ത് സിങ്]] || en || 5.0 || 83.2 || 
|-
| 9705 || [[എഗ്‌ലിന്റൻ ദ്വീപ്]] || en || 5.0 || 60.8 || 
|-
| 9706 || [[ഓ.പി. രാമസ്വാമി റെഡ്ഡിയാർ]] || en || 5.0 || 64.5 || 
|-
| 9707 || [[പുലാവു ബ്രാണി]] || en || 5.0 || 56.7 || 
|-
| 9708 || [[റോബർട്ട് വിറ്റാക്കർ]] || en || 5.0 || 4.5 || 
|-
| 9709 || [[ബീജശീർഷം]] || en || 5.0 || 8.6 || 
|-
| 9710 || [[ചന്ദൻ നഗർ യുദ്ധം]] || en || 5.0 || 81.4 || 
|-
| 9711 || [[ബോദ്ധ്‌ഗയ ദ്വീപ്]] || en || 5.0 || 73.0 || 
|-
| 9712 || [[ഉപരിവൃതി (സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 5.0 || 40.6 || 
|-
| 9713 || [[ഡെലി അലീ]] || en || 5.0 || 45.6 || 
|-
| 9714 || [[പൊന്മുടിത്തവള]] || en || 5.0 || 55.9 || 
|-
| 9715 || [[Shehla Rashid Shora]] || en || 4.9 || 2.6 || 
|-
| 9716 || [[അദലജ് പടിക്കിണർ]] || en || 4.9 || 16.9 || 
|-
| 9717 || [[മൂക്കുത്തി]] || en || 4.9 || 71.4 || 
|-
| 9718 || [[രത്തനകോശിൻ രാജ്യം]] || en || 4.9 || 1.8 || 
|-
| 9719 || [[ധർമപുരി ബസ്സ് കത്തിക്കൽ]] || en || 4.9 || 61.8 || 
|-
| 9720 || [[ചിത്രവാവ്വൽ]] || en || 4.9 || 36.3 || 
|-
| 9721 || [[ലിംഗായെൻ, പൻഗസിനാൻ]] || en || 4.9 || 16.6 || 
|-
| 9722 || [[അലക്സാണ്ടർ ബേ, വടക്കൻ കേപ്]] || en || 4.9 || 18.2 || 
|-
| 9723 || [[സാറ (വെബ് അപ്പ്ലിക്കേഷൻ)]] || en || 4.9 || 65.5 || 
|-
| 9724 || [[ഭിട്ടാർകനിക കണ്ടൽക്കാടുകൾ]] || en || 4.8 || 25.8 || 
|-
| 9725 || [[മസ്കീന (ഈച്ച)]] || en || 4.8 || 32.9 || 
|-
| 9726 || [[കീലിംഗ് കർവ്]] || en || 4.8 || 36.1 || 
|-
| 9727 || [[പഡുരക്സ]] || en || 4.8 || 98.9 || 
|-
| 9728 || [[ആൽബർട്ടീന കാൾസൺ]] || en || 4.8 || 58.1 || 
|-
| 9729 || [[നാഡീസ്പന്ദനം]] || en || 4.8 || 25.5 || 
|-
| 9730 || [[എവറീസ്റ്റ് ഗാൽവാ]] || en || 4.8 || 95.2 || 
|-
| 9731 || [[തെലുഗു ടൈറ്റൻസ്]] || en || 4.8 || 7.1 || 
|-
| 9732 || [[നാസി തടങ്കൽപ്പാളയങ്ങളുടെ ഭാഗികപട്ടിക]] || en || 4.8 || 28.3 || 
|-
| 9733 || [[ഉമ്മു ശരീഖ്]] || en || 4.8 || 96.1 || 
|-
| 9734 || [[അണ്ഡാശയം (സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 4.7 || 8.6 || 
|-
| 9735 || [[Miria Obote]] || en || 4.7 || 49.2 || 
|-
| 9736 || [[കടാൻദുവാനിസ്]] || en || 4.7 || 1.5 || 
|-
| 9737 || [[മാൾട്ടയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 4.7 || 28.4 || 
|-
| 9738 || [[2018 പ്രോ കബഡി ലീഗ് സീസൺ]] || en || 4.7 || 3.1 || 
|-
| 9739 || [[ഇൽബർട്ട് ബിൽ]] || en || 4.7 || 83.0 || 
|-
| 9740 || [[യുടിസി+00:20]] || en || 4.7 || 81.6 || 
|-
| 9741 || [[റോബർട്ട് സ്വാൻ]] || en || 4.7 || 6.3 || 
|-
| 9742 || [[മാനന്തവാടി]] || en || 4.7 || 5.0 || 
|-
| 9743 || [[ആർ. ബിന്ദു]] || en || 4.7 || 23.3 || 
|-
| 9744 || [[1899]] || en || 4.7 || 1.4 || 
|-
| 9745 || [[നന്ദിവാഡ രത്നശ്രീ]] || en || 4.6 || 95.4 || 
|-
| 9746 || [[ആലത്തിയൂർ]] || en || 4.6 || 62.8 || 
|-
| 9747 || [[സ്റ്റീഫൻ കോൾബർട്ട്]] || en || 4.6 || 41.8 || 
|-
| 9748 || [[തുരുമ്പൻ രാജൻ]] || en || 4.6 || 72.7 || 
|-
| 9749 || [[Audacious (software)]] || en || 4.6 || 52.0 || 
|-
| 9750 || [[ദ ഹോബിറ്റ്: ദ ബാറ്റിൽ ഓഫ് ദ ഫൈവ്‌ ആർമീസ്]] || en || 4.6 || 3.7 || 
|-
| 9751 || [[എന്റമീബ ഹിസ്റ്റോലിറ്റിക്ക]] || en || 4.6 || 44.1 || 
|-
| 9752 || [[ഡെസ്പിക്കബിൾ മി]] || en || 4.6 || 38.3 || 
|-
| 9753 || [[പരിക്ഷണം]] || en || 4.6 || 21.2 || 
|-
| 9754 || [[തെരേസ എൽമെൻഡോർഫ്]] || en || 4.6 || 16.5 || 
|-
| 9755 || [[കാർത്തിക് സുബ്ബരാജ്]] || en || 4.5 || 18.2 || 
|-
| 9756 || [[ഇസ്രായേലിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 4.5 || 36.5 || 
|-
| 9757 || [[ചിലന്തിയുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ]] || en || 4.5 || 43.2 || 
|-
| 9758 || [[കഥാ സരിത് സാഗരം]] || en || 4.5 || 19.5 || 
|-
| 9759 || [[ബിജമൂലം]] || en || 4.5 || 22.6 || 
|-
| 9760 || [[അബ്സിഷൻ (പൊഴിയൽ)]] || en || 4.5 || 24.6 || 
|-
| 9761 || [[ബില്ലി ജീൻ]] || en || 4.5 || 0.0 || 
|-
| 9762 || [[ജലവാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ജലവാർ]] || en || 4.5 || 95.5 || 
|-
| 9763 || [[സീത മാതാ വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 4.5 || 17.2 || 
|-
| 9764 || [[റൊളാങ് ഫ്രൈസ്ലർ]] || en || 4.5 || 21.8 || 
|-
| 9765 || [[ഇലഞെട്ട് (സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 4.5 || 36.7 || 
|-
| 9766 || [[ബംഗ്ലാദേശ് കേഡ്റ്റ് കോർപ്സ്]] || en || 4.5 || 79.1 || 
|-
| 9767 || [[കീഴ്മാട്]] || en || 4.4 || 95.6 || 
|-
| 9768 || [[Clara Schumann]] || en || 4.4 || 16.4 || 
|-
| 9769 || [[UTC+05:00]] || en || 4.4 || 60.5 || 
|-
| 9770 || [[പേനാക്കത്തി]] || en || 4.4 || 56.9 || 
|-
| 9771 || [[ജൈവകീടനിയന്ത്രണം]] || en || 4.4 || 35.9 || 
|-
| 9772 || [[ജെയിംസ് ലവ്ലോക്ക്]] || en || 4.4 || 24.2 || 
|-
| 9773 || [[ബംഗ്ലാദേശിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 4.4 || 24.4 || 
|-
| 9774 || [[AbiWord]] || en || 4.4 || 83.2 || 
|-
| 9775 || [[ആ നേരം അൽപ്പ ദൂരം]] || en || 4.4 || 42.6 || 
|-
| 9776 || [[Lantana camara]] || en || 4.3 || 78.5 || 
|-
| 9777 || [[കന്യാകുമാരി വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 4.3 || 87.7 || 
|-
| 9778 || [[ചേന്നാസ് നാരായണൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] || en || 4.3 || 95.7 || 
|-
| 9779 || [[ഹല്ലെ  ബെറി]] || en || 4.3 || 1.4 || 
|-
| 9780 || [[കുണ്ടറ തീവണ്ടി നിലയം]] || en || 4.3 || 57.3 || 
|-
| 9781 || [[സ്മോക്കി റോബിൻസൺ]] || en || 4.3 || 4.6 || 
|-
| 9782 || [[ബീലു ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 4.3 || 45.8 || 
|-
| 9783 || [[സർഫസ് വെബ്]] || en || 4.3 || 55.8 || 
|-
| 9784 || [[ബാദാൻ (പേർഷ്യൻ ഗവർണ്ണർ)]] || en || 4.3 || 95.7 || 
|-
| 9785 || [[ബുള്ളിഫോം കോശം]] || en || 4.3 || 96.0 || 
|-
| 9786 || [[ഥാലി]] || en || 4.3 || 95.7 || 
|-
| 9787 || [[ബോർഷ്സ് കത്തീഡ്രൽ]] || en || 4.2 || 12.1 || 
|-
| 9788 || [[കെല്ലി ക്ലാർക്സസൺ]] || en || 4.2 || 34.6 || 
|-
| 9789 || [[ഉപഗ്രഹവേധ മിസൈൽ]] || en || 4.2 || 1.4 || 
|-
| 9790 || [[കാൽവിൻ ഹാരിസ്]] || en || 4.2 || 1.4 || 
|-
| 9791 || [[അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജിയുടെ കമ്പോള പരിഷ്ക്കാരങ്ങൾ]] || en || 4.2 || 2.1 || 
|-
| 9792 || [[ലെസോത്തോയിലെ നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 4.2 || 16.6 || 
|-
| 9793 || [[ചിറ്റോർഗർ ഉപരോധം]] || en || 4.2 || 66.5 || 
|-
| 9794 || [[കർട്ടിസ് മേഫീൽഡ്]] || en || 4.2 || 16.1 || 
|-
| 9795 || [[ശ്രീരംഗം]] || en || 4.2 || 16.8 || 
|-
| 9796 || [[ഹിജ്ലി തടങ്കൽപ്പാളയം]] || en || 4.2 || 42.6 || 
|-
| 9797 || [[Flutter (software)]] || en || 4.2 || 4.2 || 
|-
| 9798 || [[ചൈന (ഗുസ്തിക്കാരി)]] || en || 4.2 || 33.5 || 
|-
| 9799 || [[നേപ്പാളി ശിൽപകല]] || en || 4.2 || 74.3 || 
|-
| 9800 || [[വണ്ടലൂർ സംരക്ഷിത വനം]] || en || 4.1 || 36.3 || 
|-
| 9801 || [[ഇന്ത്യയിലെ കേന്ദ്ര സർവ്വകലാശാലകൾ]] || en || 4.1 || 98.1 || 
|-
| 9802 || [[ഡസ്കി ലാബറിന്ത്]] || en || 4.1 || 0.0 || 
|-
| 9803 || [[ബിനിത ടോപ്പോ]] || en || 4.1 || 13.8 || 
|-
| 9804 || [[ജേസൺ ബോൺ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 4.1 || 33.7 || 
|-
| 9805 || [[ടിറ്റൊ ജാക്സൺ]] || en || 4.1 || 4.9 || 
|-
| 9806 || [[ജൻഗിൽ]] || en || 4.1 || 52.3 || 
|-
| 9807 || [[Betty Amongi]] || en || 4.0 || 39.2 || 
|-
| 9808 || [[സെർബിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 4.0 || 5.0 || 
|-
| 9809 || [[അൾജീരിയായിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 4.0 || 99.8 || 
|-
| 9810 || [[എവനസെൻസ്]] || en || 4.0 || 4.1 || 
|-
| 9811 || [[ഫ്ളോ റിഡ]] || en || 4.0 || 28.8 || 
|-
| 9812 || [[റോമണ ക്യുംബി, ഏജ് 8]] || en || 4.0 || 15.5 || 
|-
| 9813 || [[അർമാൻ മാലിക്]] || en || 4.0 || 4.0 || 
|-
| 9814 || [[നോറ ജോൺസ്‌]] || en || 4.0 || 11.0 || 
|-
| 9815 || [[സാന്ദ്ര ബുള്ളക്ക്]] || en || 4.0 || 12.0 || 
|-
| 9816 || [[ഹാജി മസ്താൻ]] || en || 4.0 || 4.0 || 
|-
| 9817 || [[നാ. പാർത്ഥസാരഥി]] || en || 4.0 || 59.8 || 
|-
| 9818 || [[ജാപ്പനീസ് ഉത്സവങ്ങൾ (മറ്റ്സൂരി)]] || en || 4.0 || 15.5 || 
|-
| 9819 || [[നടൻ വാറ്റ്]] || en || 3.9 || 96.1 || 
|-
| 9820 || [[മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ പരിണാമം]] || en || 3.9 || 4.9 || 
|-
| 9821 || [[കർതുംഗ് ല ചുരം]] || en || 3.9 || 32.0 || 
|-
| 9822 || [[പാമീർ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 3.9 || 48.2 || 
|-
| 9823 || [[ഇഗ്വാസു ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 3.9 || 19.7 || 
|-
| 9824 || [[നോമ ഷേറെർ]] || en || 3.9 || 17.9 || 
|-
| 9825 || [[നീൽ ദർപൻ]] || en || 3.9 || 23.6 || 
|-
| 9826 || [[ചിത്രീകരണം]] || en || 3.9 || 36.9 || 
|-
| 9827 || [[ജോൺ പാപ് വർത്ത്]] || en || 3.9 || 17.4 || 
|-
| 9828 || [[House I]] || en || 3.9 || 72.8 || 
|-
| 9829 || [[പയനിയർ ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 3.9 || 93.1 || 
|-
| 9830 || [[മുബാറക് ബീഗം]] || en || 3.9 || 22.5 || 
|-
| 9831 || [[അകാന്തസ്]] || en || 3.9 || 56.9 || 
|-
| 9832 || [[ലയ്യൂൺ]] || en || 3.9 || 39.8 || 
|-
| 9833 || [[പാരാടൈപ്പ്]] || en || 3.9 || 22.7 || 
|-
| 9834 || [[എമ്പ്രാന്തിരി]] || en || 3.8 || 15.1 || 
|-
| 9835 || [[ചന്ദൻനഗർ]] || en || 3.8 || 12.5 || 
|-
| 9836 || [[ഗർഭാശയമുഖം]] || en || 3.8 || 0.0 || 
|-
| 9837 || [[ഡ്രാഗൺ ബാൾ സൂപ്പർ]] || en || 3.8 || 52.5 || 
|-
| 9838 || [[ബോസൻബർജിയ]] || en || 3.8 || 5.7 || 
|-
| 9839 || [[നൗറുവിലെ വിദ്യാഭ്യാസരീതി]] || en || 3.8 || 44.7 || 
|-
| 9840 || [[മാനുവൽ അന്റൊണിയൊ വസ്സാലോ എസ്സില്വ]] || en || 3.8 || 48.1 || 
|-
| 9841 || [[റീസ് വിതർസ്പൂൺ]] || en || 3.8 || 3.0 || 
|-
| 9842 || [[ഇനിറ്റാവോ, മിസാമിസ് ഒറിയെന്റാൽ]] || en || 3.7 || 31.0 || 
|-
| 9843 || [[കപാസ് ദ്വീപ്]] || en || 3.7 || 85.3 || 
|-
| 9844 || [[ക്ലാസ് മുറി]] || en || 3.7 || 0.0 || 
|-
| 9845 || [[ചാക്ക ഖാൻ]] || en || 3.7 || 13.5 || 
|-
| 9846 || [[കൊണ്ണാരേസി]] || en || 3.7 || 96.7 || 
|-
| 9847 || [[സഹ്യാദ്രി കടുവ സംരക്ഷണകേന്ദ്രം]] || en || 3.7 || 84.1 || 
|-
| 9848 || [[ബീൽസ്റ്റീൻ ഡാറ്റാബേസ്]] || en || 3.7 || 66.6 || 
|-
| 9849 || [[Aryad South]] || en || 3.7 || 97.2 || 
|-
| 9850 || [[ശോധ്ഗംഗ]] || en || 3.7 || 3.0 || 
|-
| 9851 || [[ഗ്വിനെത്ത്  പാൾട്രോ]] || en || 3.7 || 8.5 || 
|-
| 9852 || [[റാണി ദുർഗ്ഗാവതി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബന്ദ]] || en || 3.7 || 96.3 || 
|-
| 9853 || [[ക്രൊയേഷ്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 3.6 || 4.6 || 
|-
| 9854 || [[ഇന്ത്യയിലെ കാർഷികസർവ്വകലാശാലകളുടെ പട്ടിക]] || en || 3.6 || 76.4 || 
|-
| 9855 || [[പുല്ലൻ]] || en || 3.6 || 70.4 || 
|-
| 9856 || [[ആസ്റ്ററിസം (ജ്യോതിഃശാസ്ത്രം)]] || en || 3.6 || 38.8 || 
|-
| 9857 || [[രാജഗോപാൽ പി. വി.]] || en || 3.6 || 6.7 || 
|-
| 9858 || [[കമീൽ പാലിയ]] || en || 3.6 || 36.3 || 
|-
| 9859 || [[Kavalam]] || en || 3.6 || 91.0 || 
|-
| 9860 || [[ജെയിൻ എയറേ]] || en || 3.6 || 2.6 || 
|-
| 9861 || [[മക്മില്ലൻ പ്രസാധകർ]] || en || 3.6 || 11.6 || 
|-
| 9862 || [[സൈനി സഹോദരികൾ]] || en || 3.6 || 55.1 || 
|-
| 9863 || [[ഐപി അഡ്രസ്സ് സ്പൂഫിങ്ങ്]] || en || 3.6 || 3.6 || 
|-
| 9864 || [[അൽബേനിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 3.6 || 2.7 || 
|-
| 9865 || [[മേരി സമർവിൽ]] || en || 3.6 || 1.7 || 
|-
| 9866 || [[Johnny Hallyday]] || en || 3.5 || 23.6 || 
|-
| 9867 || [[പാരിതോഷിക സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ]] || en || 3.5 || 21.9 || 
|-
| 9868 || [[സനേലി മുഹോലി]] || en || 3.5 || 15.8 || 
|-
| 9869 || [[പുഷ്പലത ദാസ്]] || en || 3.5 || 18.3 || 
|-
| 9870 || [[Riodinidae]] || en || 3.5 || 2.7 || 
|-
| 9871 || [[കേപ്പ് അറിഡ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 3.5 || 38.1 || 
|-
| 9872 || [[ഹാൻസ് കെൽസെൻ]] || en || 3.5 || 14.7 || 
|-
| 9873 || [[അവർ ഉണരുന്നു]] || en || 3.5 || 46.4 || 
|-
| 9874 || [[കാഞ്ചൻജംഗ സംരക്ഷിത പ്രദേശം]] || en || 3.5 || 59.1 || 
|-
| 9875 || [[നൗ യു സീ മീ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 3.5 || 27.6 || 
|-
| 9876 || [[John Berkenhout]] || en || 3.5 || 16.7 || 
|-
| 9877 || [[റിയാദ് മഹ്റേസ്]] || en || 3.5 || 6.4 || 
|-
| 9878 || [[ദേശീയ സിനിമ]] || en || 3.5 || 20.0 || 
|-
| 9879 || [[ബീബി റെക്സാ]] || en || 3.5 || 50.6 || 
|-
| 9880 || [[ഡെലിബ്‌ളാറ്റ്സ്‌കാ പെസ്‌കാര]] || en || 3.4 || 60.5 || 
|-
| 9881 || [[ജയരാജാദേവി]] || en || 3.4 || 96.6 || 
|-
| 9882 || [[ബ്രിട്ടീഷ് അക്കാഡമി ഓഫ് ഫിലിം ആന്റ് ടെലിവിഷൻ ആർട്ട്സ്]] || en || 3.4 || 1.1 || 
|-
| 9883 || [[മിർജാൻ കോട്ട]] || en || 3.4 || 97.6 || 
|-
| 9884 || [[നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ]] || en || 3.4 || 8.5 || 
|-
| 9885 || [[Revelation]] || en || 3.4 || 0.6 || 
|-
| 9886 || [[Sulagitti Narasamma]] || en || 3.4 || 75.5 || 
|-
| 9887 || [[ജാക്ക് വിൽഷെയർ]] || en || 3.4 || 41.8 || 
|-
| 9888 || [[പൊളില്ലോ ദ്വീപ്]] || en || 3.4 || 75.0 || 
|-
| 9889 || [[സ്റ്റെൽത്ത് ടെക്നോളജി]] || en || 3.4 || 1.1 || 
|-
| 9890 || [[ബിഹൈൻഡ് ദ ബ്യൂട്ടിഫുൾ ഫോർഎവർ]] || en || 3.4 || 14.5 || 
|-
| 9891 || [[സുവോളജിക്കൽ സർവെ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 3.4 || 2.6 || 
|-
| 9892 || [[ദ ലൈവ്സ് ഓഫ് അദർസ് (നോവൽ)]] || en || 3.3 || 88.2 || 
|-
| 9893 || [[ത്രിഭാഷാപദ്ധതി]] || en || 3.3 || 41.7 || 
|-
| 9894 || [[സെപിദെ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 3.3 || 39.9 || 
|-
| 9895 || [[Luís de Menezes Bragança]] || en || 3.3 || 10.0 || 
|-
| 9896 || [[പണ്ഡിറ്റ് രഘുനാഥ് മുർമു മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 3.3 || 96.7 || 
|-
| 9897 || [[Super Cup (India)]] || en || 3.3 || 77.5 || 
|-
| 9898 || [[അന്ന ലിന്ദ്]] || en || 3.2 || 20.8 || 
|-
| 9899 || [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ട്]] || en || 3.2 || 25.6 || 
|-
| 9900 || [[എറ്റിമോളജി]] || en || 3.2 || 96.8 || 
|-
| 9901 || [[രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രം]] || en || 3.2 || 9.7 || 
|-
| 9902 || [[മറകെലെ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 3.2 || 16.6 || 
|-
| 9903 || [[ലാൽ ഷഹബാസ് കലന്തർ ദർഗ]] || en || 3.2 || 59.6 || 
|-
| 9904 || [[കോത്താരി കമ്മിഷൻ]] || en || 3.2 || 29.2 || 
|-
| 9905 || [[അത്‌ലറ്റിക് ബിൽബാവോ]] || en || 3.2 || 22.6 || 
|-
| 9906 || [[ChEBI]] || en || 3.1 || 58.8 || 
|-
| 9907 || [[ലിപ്സ്റ്റിക് അണ്ടർ മൈ ബുർഖ]] || en || 3.1 || 83.2 || 
|-
| 9908 || [[Vajiralongkorn]] || en || 3.1 || 1.0 || 
|-
| 9909 || [[ക്ലീൻ ബാൻഡിറ്റ്]] || en || 3.1 || 3.1 || 
|-
| 9910 || [[വിദ്യാപതി]] || en || 3.1 || 84.4 || 
|-
| 9911 || [[ഭീമ സുൽത്താൻ രാജ്യം]] || en || 3.1 || 28.6 || 
|-
| 9912 || [[ഗ്രാം-പൊസിറ്റീവ് ബാക്റ്റീരിയ]] || en || 3.1 || 8.5 || 
|-
| 9913 || [[അൾജീരിയൻ  സിനിമ]] || en || 3.1 || 33.1 || 
|-
| 9914 || [[പാർശ്വമുകുളങ്ങൾ]] || en || 3.1 || 20.0 || 
|-
| 9915 || [[മൊസാംബിക്കിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 3.1 || 4.4 || 
|-
| 9916 || [[പുര കെഹെൻ]] || en || 3.1 || 70.0 || 
|-
| 9917 || [[ഘണ്ഡശാല, കൃഷ്ണ ജില്ല]] || en || 3.1 || 83.8 || 
|-
| 9918 || [[അർജുൻ രാം മേഘ്‌വാൾ]] || en || 3.0 || 27.3 || 
|-
| 9919 || [[സമ-ബജാവു]] || en || 3.0 || 26.4 || 
|-
| 9920 || [[ഷാഹി ബാജ]] || en || 3.0 || 71.5 || 
|-
| 9921 || [[ഫാന്റാസ്റ്റിക് ബീസ്റ്റ്സ് ആൻഡ് വേർ ടു ഫൈൻഡ് ദെം]] || en || 3.0 || 6.1 || 
|-
| 9922 || [[കെന്ദി ദ്വീപ്]] || en || 3.0 || 74.9 || 
|-
| 9923 || [[ബിക്കവൊലു മണ്ഡൽ]] || en || 3.0 || 48.9 || 
|-
| 9924 || [[Jessore District]] || en || 3.0 || 56.4 || 
|-
| 9925 || [[ദേശീയപാത 14 (ഇന്ത്യ)]] || en || 3.0 || 17.2 || 
|-
| 9926 || [[ഇ. ബി. വൈറ്റ്]] || en || 3.0 || 17.9 || 
|-
| 9927 || [[കാരെൻ സാന്റ്‍ലർ]] || en || 3.0 || 97.2 || 
|-
| 9928 || [[രമാദേവി ചൗധരി]] || en || 3.0 || 8.2 || 
|-
| 9929 || [[ബേർഡി (ഗായിക)]] || en || 3.0 || 33.6 || 
|-
| 9930 || [[ബസുമതി]] || en || 3.0 || 90.1 || 
|-
| 9931 || [[ഡുറോ ഡിഒസി]] || en || 3.0 || 27.5 || 
|-
| 9932 || [[കെ.വി. ജഗന്നാഥൻ]] || en || 2.9 || 61.7 || 
|-
| 9933 || [[പബ്‌ജി]] || en || 2.9 || 2.9 || 
|-
| 9934 || [[യു മുംബാ]] || en || 2.9 || 5.9 || 
|-
| 9935 || [[Dipika Murthy]] || en || 2.9 || 58.5 || 
|-
| 9936 || [[കേംബ്രിയൻ വിസ്ഫോടനം]] || en || 2.9 || 36.3 || 
|-
| 9937 || [[എറൗണ്ട് ദ വേൾഡ‍് ഇൻ എയ്റ്റി ഡേയ്സ്]] || en || 2.9 || 3.5 || 
|-
| 9938 || [[South-East Asian theatre of World War II]] || en || 2.9 || 27.6 || 
|-
| 9939 || [[കിം (നോവൽ)]] || en || 2.9 || 10.0 || 
|-
| 9940 || [[മ്യാ]] || en || 2.9 || 22.0 || 
|-
| 9941 || [[ബറാടങ് ദ്വീപ്]] || en || 2.9 || 30.7 || 
|-
| 9942 || [[നിമാറ്റിക്സ്]] || en || 2.9 || 11.7 || 
|-
| 9943 || [[ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക ചരിത്രം]] || en || 2.9 || 17.9 || 
|-
| 9944 || [[നെപ്പെന്തെസ് അരിസ്റ്റോലോകിയോയിഡിസ്]] || en || 2.9 || 5.2 || 
|-
| 9945 || [[സാംഗൊളി രായന്ന]] || en || 2.9 || 72.4 || 
|-
| 9946 || [[റോഡ് സ്റ്റിവാർട്ട്]] || en || 2.9 || 0.0 || 
|-
| 9947 || [[എ. ശ്രീനിവാസ രാഘവൻ]] || en || 2.9 || 60.3 || 
|-
| 9948 || [[K. P. K. Menon]] || en || 2.8 || 51.6 || 
|-
| 9949 || [[മിർസ സാഹിബാൻ]] || en || 2.8 || 2.0 || 
|-
| 9950 || [[വോൾഫ് ക്രീക്ക് മെറ്റിയോറൈറ്റ് ക്രേറ്റർ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 2.8 || 45.9 || 
|-
| 9951 || [[സ്റ്റിവാർട്ട് കോപ്ലാന്റ്]] || en || 2.8 || 16.9 || 
|-
| 9952 || [[Ambiga Sreenevasan]] || en || 2.8 || 19.2 || 
|-
| 9953 || [[പി.എൻ. ഓക്ക്]] || en || 2.8 || 3.8 || 
|-
| 9954 || [[സുഖോയ്]] || en || 2.8 || 2.8 || 
|-
| 9955 || [[മൗണ്ട് റിച്ച്മോണ്ട് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 2.8 || 65.9 || 
|-
| 9956 || [[ത്രില്ലർ (ഗാനം)/]] || en || 2.8 || 31.0 || 
|-
| 9957 || [[മാസിഡോണിയ റിപ്പബ്ലിക്കിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 2.8 || 60.1 || 
|-
| 9958 || [[ജെർമെയ്ൻ ജാക്സൺ]] || en || 2.8 || 0.0 || 
|-
| 9959 || [[ബസാല്ലേസീ]] || en || 2.8 || 53.6 || 
|-
| 9960 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്]] || en || 2.8 || 10.1 || 
|-
| 9961 || [[എഡിൻസൺ കവാനി]] || en || 2.7 || 40.7 || 
|-
| 9962 || [[ക്വാണ്ടം വിശിഷ്ടസ്ഥിതി]] || en || 2.7 || 16.5 || 
|-
| 9963 || [[ജസ്റ്റിൻ ഹെനിൻ]] || en || 2.7 || 1.7 || 
|-
| 9964 || [[സുഷിലി ഇലത്തവള]] || en || 2.7 || 37.9 || 
|-
| 9965 || [[ബിമൽ മിത്ര]] || en || 2.7 || 28.9 || 
|-
| 9966 || [[ഹോൺവേർട്ട്]] || en || 2.7 || 1.3 || 
|-
| 9967 || [[ബൊമ്മക്കൊലു]] || en || 2.7 || 25.6 || 
|-
| 9968 || [[ചാൾസ് മറി]] || en || 2.7 || 2.2 || 
|-
| 9969 || [[താൽ ഛാപ്പർ വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 2.7 || 17.5 || 
|-
| 9970 || [[ഡി. ദേവരാജ് ഉർസ്]] || en || 2.7 || 5.5 || 
|-
| 9971 || [[ഹാൽസ്‌കറാപ്റ്റർ]] || en || 2.7 || 18.4 || 
|-
| 9972 || [[നാച്ചുറൽ ഓറിഫിസ് ട്രാൻസ്ലൂമിനൽ എൻഡോസ്കോപ്പിക് സർജറി]] || en || 2.6 || 97.4 || 
|-
| 9973 || [[ഫെമിനിസ്റ്റ്സ് എഗൈൻസ്റ്റ് സെൻസർഷിപ്പ് (വാർത്താ നിരോധത്തിനെതിരെ സ്ത്രീസമത്വ വാദികൾ)]] || en || 2.6 || 66.4 || 
|-
| 9974 || [[ചക്രശില വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 2.6 || 42.7 || 
|-
| 9975 || [[ഹറ്റ-കുൾകൈൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 2.6 || 42.5 || 
|-
| 9976 || [[ഡേവിസ് ഫോസ്റ്റർ]] || en || 2.6 || 26.7 || 
|-
| 9977 || [[ക്യൂൻ ലത്തീഫ]] || en || 2.6 || 21.7 || 
|-
| 9978 || [[ലോർഡ് ഓഫ് ദ റിങ്സ് (ചലച്ചിത്രപരമ്പര)]] || en || 2.6 || 31.9 || 
|-
| 9979 || [[ഗ്രീൻ ഡെ]] || en || 2.6 || 30.0 || 
|-
| 9980 || [[Jayasudha]] || en || 2.6 || 12.5 || 
|-
| 9981 || [[മല നീർനായ]] || en || 2.6 || 5.0 || 
|-
| 9982 || [[യൂണിയൻ ജാക്ക്]] || en || 2.6 || 0.5 || 
|-
| 9983 || [[മാഗ്നറ്റിക് സസപ്റ്റിബിലിറ്റി]] || en || 2.6 || 35.9 || 
|-
| 9984 || [[ഹൈദരാബാദ് സംസ്ഥാനം (1948-56)]] || en || 2.6 || 10.1 || 
|-
| 9985 || [[പ്രവാസി ഭാരതീയ സമ്മാൻ]] || en || 2.6 || 2.1 || 
|-
| 9986 || [[ഓപ്ലിസ്മെനസ് കമ്പോസിറ്റസ്]] || en || 2.6 || 59.5 || 
|-
| 9987 || [[പ്ലേറ്റോയുടെ അക്കാദമി]] || en || 2.6 || 4.5 || 
|-
| 9988 || [[സാൻബീൽ ദ്വീപ്]] || en || 2.5 || 97.8 || 
|-
| 9989 || [[കുറ പാറ]] || en || 2.5 || 90.7 || 
|-
| 9990 || [[ഉമ്മു സുലൈം ബിൻത് മിൽഹാം]] || en || 2.5 || 33.2 || 
|-
| 9991 || [[മിറകാസ്റ്റ്]] || en || 2.5 || 4.5 || 
|-
| 9992 || [[ലിമസാവ]] || en || 2.5 || 35.1 || 
|-
| 9993 || [[ക്വാഡ്കോപ്റ്റർ]] || en || 2.5 || 4.9 || 
|-
| 9994 || [[മണ്ഡലൈ]] || en || 2.5 || 3.7 || 
|-
| 9995 || [[മാക്രൊഫേജ്]] || en || 2.5 || 40.1 || 
|-
| 9996 || [[മേരി പിക്ഫോർഡ്]] || en || 2.5 || 17.6 || 
|-
| 9997 || [[റാഫേൽ കരാർ വിവാദം]] || en || 2.4 || 34.7 || 
|-
| 9998 || [[സ്പോട്ടിഫൈ]] || en || 2.4 || 46.3 || 
|-
| 9999 || [[ബഹേറ]] || en || 2.4 || 36.0 || 
|-
| 10000 || [[പാരമോർ]] || en || 2.4 || 0.0 || 
|}</text>
      <sha1>r4pdh5ef1iryh25egzfvsrn8b81430t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/6</title>
    <ns>2</ns>
    <id>669755</id>
    <revision>
      <id>4652472</id>
      <timestamp>2026-08-02T09:15:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>CX ലേഖനങ്ങളുടെ മുഴുവൻ പട്ടിക — യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം അനുസരിച്ച്, ഭാഗം 6</comment>
      <origin>4652472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="182868" sha1="jq6mhaajx5awaizkrt18cz9tr0dpihz" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മുഴുവൻ ലേഖനപ്പട്ടികയുടെ ഭാഗം 6/7 (ക്രമം 10001–12000). യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ ക്രമത്തിൽ. സൂചിക: [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക]]}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമം !! ലേഖനം !! ഉറവിട ഭാഷ !! യന്ത്രപരിഭാഷ % !! മനുഷ്യതിരുത്തൽ % !! പൈലറ്റിൽ തിരുത്തിയോ
|-
| 10001 || [[പ്രാണികളുടെ പ്രത്യുത്പാദന വ്യവസ്ഥ]] || en || 2.4 || 6.4 || 
|-
| 10002 || [[സിംബാബ്‌വേയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 2.4 || 31.4 || 
|-
| 10003 || [[അംറ് ഇബിനുൽ ആസ്]] || en || 2.4 || 7.0 || 
|-
| 10004 || [[UTC−00:44]] || en || 2.4 || 97.7 || 
|-
| 10005 || [[ബ്യാർക് ഈഗൽസ്]] || en || 2.4 || 1.5 || 
|-
| 10006 || [[സെന്റിനിയൽ ലൈറ്റ്]] || en || 2.4 || 53.7 || 
|-
| 10007 || [[Wikipedia Zero]] || en || 2.4 || 55.8 || 
|-
| 10008 || [[ടിന ടർണർ]] || en || 2.4 || 1.2 || 
|-
| 10009 || [[ഇന്റർനാഷ്ണൽ കാമ്പെയിൻ ടു അബോളിഷ് നൂക്ലിയർ വെപ്പൺ]] || en || 2.4 || 36.4 || 
|-
| 10010 || [[കച്ച് ബസ്റ്റാർഡ് സങ്കേതം]] || en || 2.4 || 8.0 || 
|-
| 10011 || [[ദയാവധം ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 2.4 || 13.6 || 
|-
| 10012 || [[വിരൽ ദ്വയാങ്കം]] || en || 2.4 || 3.4 || 
|-
| 10013 || [[ബുല്ല ദ്വീപ്]] || en || 2.4 || 98.0 || 
|-
| 10014 || [[ഓസ്ട്രേലിയൻ പെലിക്കൻ]] || en || 2.4 || 26.0 || 
|-
| 10015 || [[ഓഡി]] || en || 2.4 || 4.3 || 
|-
| 10016 || [[ഐസ്‌ലാന്റിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 2.4 || 2.1 || 
|-
| 10017 || [[ജാനറ്റ് യെലൻ]] || en || 2.4 || 0.0 || 
|-
| 10018 || [[സ്‌നോർക്കെലിംഗ്]] || en || 2.4 || 97.6 || 
|-
| 10019 || [[യു എ ഇയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 2.4 || 6.3 || 
|-
| 10020 || [[ഹാർഡാപ് അണക്കെട്ട്]] || en || 2.4 || 12.6 || 
|-
| 10021 || [[ഇച്ചാപുരം, ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] || en || 2.4 || 40.1 || 
|-
| 10022 || [[കോട്ട കിനബാലു ചതുപ്പ് പ്രദേശം]] || en || 2.3 || 44.5 || 
|-
| 10023 || [[യുടിസി±00:00]] || en || 2.3 || 52.3 || 
|-
| 10024 || [[ജൂലിയ ആൻ]] || en || 2.3 || 97.4 || 
|-
| 10025 || [[കണ്ണിന്റെ ലെൻസ് (ശരീരവിജ്ഞാനീയം)]] || en || 2.3 || 26.1 || 
|-
| 10026 || [[ഷോൺ ആസ്റ്റിൻ]] || en || 2.3 || 31.7 || 
|-
| 10027 || [[സോണി ബിബിസി എർത്ത്]] || en || 2.3 || 54.1 || 
|-
| 10028 || [[ബെലോ ഹൊറിസോണ്ടെ]] || en || 2.3 || 15.2 || 
|-
| 10029 || [[ഖാൻ ജഹൻ അലി]] || en || 2.3 || 97.9 || 
|-
| 10030 || [[യുടിസി+01:00]] || en || 2.3 || 53.8 || 
|-
| 10031 || [[ടാൻസാനിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 2.3 || 20.2 || 
|-
| 10032 || [[Kerala Tulu Academy]] || en || 2.3 || 68.0 || 
|-
| 10033 || [[തേനീച്ച പശ]] || en || 2.3 || 76.6 || 
|-
| 10034 || [[Winnie Byanyima]] || en || 2.3 || 40.3 || 
|-
| 10035 || [[മീൻപിടിയൻ പൂച്ച]] || en || 2.3 || 47.5 || 
|-
| 10036 || [[ഇന്ത്യയിലെ ബുദ്ധമതത്തിന്റെ ചരിത്രം]] || en || 2.3 || 35.2 || 
|-
| 10037 || [[ലോവർ ഗൗൾബേൺ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 2.3 || 60.0 || 
|-
| 10038 || [[ലൈബീരിയൻ സിനിമ]] || en || 2.3 || 34.1 || 
|-
| 10039 || [[കായികവിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 2.3 || 26.3 || 
|-
| 10040 || [[ധർഭംഗ ജില്ല]] || en || 2.3 || 88.2 || 
|-
| 10041 || [[ഇബ്‌നു ഇസ്‌ഹാഖ്]] || en || 2.3 || 97.7 || 
|-
| 10042 || [[ഹാർപ്പി ഈഗിൾ]] || en || 2.3 || 1.8 || 
|-
| 10043 || [[പ്രോട്ടിയേസീ]] || en || 2.3 || 6.8 || 
|-
| 10044 || [[അരു രാജ്യം]] || en || 2.3 || 31.9 || 
|-
| 10045 || [[ടി-പെയ്ൻ]] || en || 2.3 || 22.7 || 
|-
| 10046 || [[ഫില്ലോക്ലാഡ്]] || en || 2.2 || 19.4 || 
|-
| 10047 || [[ഷെറിയർ ക്രൗ]] || en || 2.2 || 28.3 || 
|-
| 10048 || [[സ്റ്റീവ് ബേനൺ]] || en || 2.2 || 48.5 || 
|-
| 10049 || [[ഉത്തര കൊറിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 2.2 || 30.7 || 
|-
| 10050 || [[യുവാൻഡേ]] || en || 2.2 || 31.8 || 
|-
| 10051 || [[ജൂനിയർ ചേമ്പർ ഇന്റർനാഷണൽ (ജെ.സി.ഐ)]] || en || 2.2 || 97.8 || 
|-
| 10052 || [[ഗ്രേവ് ഓഫ് ദി ഫയർഫ്ലൈയ്സ്]] || en || 2.2 || 34.8 || 
|-
| 10053 || [[A Bittersweet Life]] || en || 2.2 || 50.4 || 
|-
| 10054 || [[കാസ്സിനി-ഹ്യൂജൻസ്]] || en || 2.2 || 28.1 || 
|-
| 10055 || [[ക്ലിംഗോൺ ഭാഷ]] || en || 2.2 || 2.8 || 
|-
| 10056 || [[ദ ഗ്രെംലിൻസ്]] || en || 2.2 || 2.3 || 
|-
| 10057 || [[എൻഡ്ഗെയിം (2009 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 2.2 || 10.8 || 
|-
| 10058 || [[ഫിഷ് നദി (നമീബിയ)]] || en || 2.2 || 66.8 || 
|-
| 10059 || [[Ivar (2003 film)]] || en || 2.2 || 79.2 || 
|-
| 10060 || [[റാഫി അഹമദ് കിഡ്വായി]] || en || 2.2 || 33.7 || 
|-
| 10061 || [[പൂമരം(ചലച്ചിത്രം)]] || en || 2.1 || 84.3 || 
|-
| 10062 || [[ക്യൂബയിലെ വിദ്യാഭാസം]] || en || 2.1 || 80.2 || 
|-
| 10063 || [[Edward Blyth]] || en || 2.1 || 36.2 || 
|-
| 10064 || [[Mannanthala]] || en || 2.1 || 64.5 || 
|-
| 10065 || [[മെത്താംഫെറ്റാമൈൻ]] || en || 2.1 || 97.9 || 
|-
| 10066 || [[ജനാധിപത്യ വിദ്യാഭ്യാസരീതി]] || en || 2.1 || 27.4 || 
|-
| 10067 || [[സഹപത്രം]] || en || 2.1 || 4.5 || 
|-
| 10068 || [[ഭാരത്തീറിയം]] || en || 2.1 || 8.8 || 
|-
| 10069 || [[മിൻഡോറോ]] || en || 2.1 || 20.3 || 
|-
| 10070 || [[എലെൻ കരോലിന സോഫിയ കെ]] || en || 2.1 || 5.8 || 
|-
| 10071 || [[മാത്തുണ്ണി മാത്യൂസ്]] || en || 2.1 || 90.6 || 
|-
| 10072 || [[തമോദ്രവ്യവലയം]] || en || 2.1 || 22.3 || 
|-
| 10073 || [[പറങ്കിപ്പുണ്ണ്]] || en || 2.1 || 91.3 || 
|-
| 10074 || [[അയ്യാവഴി ദൈവശാസ്ത്രം]] || en || 2.1 || 2.1 || 
|-
| 10075 || [[ഏജന്റ് പിങ്ക്]] || en || 2.1 || 47.4 || 
|-
| 10076 || [[സോണി മ്യൂസിക്ക് എന്റർടൈൻമെന്റ്]] || en || 2.1 || 0.0 || 
|-
| 10077 || [[അയാം ലെജൻഡ്]] || en || 2.1 || 30.1 || 
|-
| 10078 || [[ബ്രിട്ട്]] || en || 2.1 || 15.4 || 
|-
| 10079 || [[ഷാർപ്പ് ഒബ്ജെക്ട്സ് (മിനിപരമ്പര)]] || en || 2.0 || 8.2 || 
|-
| 10080 || [[പദ്മിനി ചെട്ടൂർ]] || en || 2.0 || 86.3 || 
|-
| 10081 || [[Rebecca Kadaga]] || en || 2.0 || 35.9 || 
|-
| 10082 || [[വെസ്റ്റ് മക്ഡോണൽ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 2.0 || 40.8 || 
|-
| 10083 || [[പ്ലാനറ്റ് എർത്ത് II]] || en || 2.0 || 45.0 || 
|-
| 10084 || [[കേരള ഗവണ്മെന്റ് പോളിടെക്‌നിക് കോളേജ്]] || en || 2.0 || 75.1 || 
|-
| 10085 || [[റാസ്റ്റർ ഗ്രാഫിക്സ് എഡിറ്റർ]] || en || 2.0 || 25.8 || 
|-
| 10086 || [[ലോക്സ് ലാന്റ് ദ്വീപ്]] || en || 2.0 || 71.9 || 
|-
| 10087 || [[ദ സീക്രട്ട് ഇൻ ദെയർ ഐസ്]] || en || 2.0 || 24.3 || 
|-
| 10088 || [[കാൻഡി ബെൻടാർ]] || en || 2.0 || 98.1 || 
|-
| 10089 || [[ഗന്ധം]] || en || 2.0 || 0.4 || 
|-
| 10090 || [[ടി. എഫ്. ബോർഡില്ലൺ]] || en || 2.0 || 89.2 || 
|-
| 10091 || [[ബാൽറ്റ, ഷെറ്റ്‌ലാന്റ്]] || en || 2.0 || 60.3 || 
|-
| 10092 || [[ഡാറ്റാഗ്രാം കൺജഷൻ കൺട്രോൾ പ്രോട്ടോകോൾ]] || en || 1.9 || 87.0 || 
|-
| 10093 || [[Mohammad Usman of Madras]] || en || 1.9 || 72.9 || 
|-
| 10094 || [[അഗസ്ത്യമല മലനിരകൾ]] || en || 1.9 || 2.3 || 
|-
| 10095 || [[ഗോൺ വിത്ത് ദ വിൻഡ് (നോവൽ)]] || en || 1.9 || 1.3 || 
|-
| 10096 || [[കരോളിൻ വോസ്നിയാക്കി]] || en || 1.9 || 19.0 || 
|-
| 10097 || [[സോവിയറ്റ് യൂനിയനിലെ കൂട്ടുടമ സംവിധാനം]] || en || 1.9 || 16.7 || 
|-
| 10098 || [[GAIL]] || en || 1.9 || 2.9 || 
|-
| 10099 || [[ബൈനൊക്കുലേഴ്സ്]] || en || 1.9 || 17.1 || 
|-
| 10100 || [[ഏജന്റ് ഗ്രീൻ]] || en || 1.9 || 26.4 || 
|-
| 10101 || [[ഏജന്റ് വൈറ്റ്]] || en || 1.9 || 36.5 || 
|-
| 10102 || [[Chakkarakadavu]] || en || 1.9 || 86.2 || 
|-
| 10103 || [[ഗരുഡ വിഷ്ണു വാഹന സാംസ്കാരിക പാർക്ക്]] || en || 1.9 || 8.4 || 
|-
| 10104 || [[ജാക്വിലിൻ ഫെർണാണ്ടസ്]] || en || 1.9 || 1.9 || 
|-
| 10105 || [[വാടുസ്]] || en || 1.9 || 23.2 || 
|-
| 10106 || [[അൽ-നുമാന് ഇബ്നു മുക്കരിൻ]] || en || 1.9 || 98.1 || 
|-
| 10107 || [[Tulip mania]] || en || 1.9 || 40.8 || 
|-
| 10108 || [[ലഹുഗള കിടുലന ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.9 || 30.9 || 
|-
| 10109 || [[List of Chennai metro stations]] || en || 1.9 || 88.8 || 
|-
| 10110 || [[അവസ്ഥാന്തരങ്ങൾ]] || en || 1.8 || 3.9 || 
|-
| 10111 || [[മലാവിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.8 || 10.1 || 
|-
| 10112 || [[GNOME Devhelp]] || en || 1.8 || 47.0 || 
|-
| 10113 || [[കോൺവെന്റ് ഓഫ് ക്രൈസ്റ്റ് (തോമാർ)]] || en || 1.8 || 17.0 || 
|-
| 10114 || [[ആലിയ]] || en || 1.8 || 0.8 || 
|-
| 10115 || [[ഓഷ്യൻസ് ഇലവൻ]] || en || 1.8 || 4.4 || 
|-
| 10116 || [[പിറ്റ്ബുൾ (റാപ്പർ)]] || en || 1.8 || 29.2 || 
|-
| 10117 || [[ഗവൺമെന്റ് എഞ്ചിനീയറിങ് കോളജ്, ശ്രികൃഷ്ണപുരം]] || en || 1.8 || 16.8 || 
|-
| 10118 || [[ഛോട്ടെലാൽ ഖർവാർ]] || en || 1.8 || 98.2 || 
|-
| 10119 || [[ഹിറ്റ്‌ലറുടെ പേരു നൽകപ്പെട്ട തെരുവുകൾ]] || en || 1.8 || 87.3 || 
|-
| 10120 || [[Seven Years' War]] || en || 1.8 || 14.3 || 
|-
| 10121 || [[എസ്.എൽ. ബെൻഫിക്ക]] || en || 1.8 || 44.2 || 
|-
| 10122 || [[കാവൽ കോശം]] || en || 1.8 || 7.0 || 
|-
| 10123 || [[പ്രൊഫസർ മൊറിയാർട്ടി]] || en || 1.8 || 6.4 || 
|-
| 10124 || [[ഇന്തോനേഷ്യൻ വായുസേന]] || en || 1.8 || 19.5 || 
|-
| 10125 || [[ആകാശഗംഗ (പുരാവൃത്തങ്ങൾ)]] || en || 1.8 || 98.3 || 
|-
| 10126 || [[പാർട്ടിംങ്(ചലച്ചിത്രം)]] || en || 1.8 || 16.1 || 
|-
| 10127 || [[ഗത്ക]] || en || 1.8 || 4.7 || 
|-
| 10128 || [[വാറെൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.8 || 52.0 || 
|-
| 10129 || [[ബ്രൂക്ക് ഷീൽഡ്സ്]] || en || 1.8 || 22.1 || 
|-
| 10130 || [[വേലൈയില്ലാ പട്ടതാരി]] || en || 1.8 || 1.8 || 
|-
| 10131 || [[ദൊത്രാക്കി ഭാഷ]] || en || 1.8 || 31.9 || 
|-
| 10132 || [[തസൂക്കു ഹോൻജോ]] || en || 1.8 || 95.7 || 
|-
| 10133 || [[ജൂലിയ ഫിലിപ്പ്]] || en || 1.8 || 55.4 || 
|-
| 10134 || [[അച്ചുഡീമിയ]] || en || 1.8 || 38.4 || 
|-
| 10135 || [[റൊമാനിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.8 || 11.2 || 
|-
| 10136 || [[ഫിൽ കോളിൻസ്]] || en || 1.8 || 28.1 || 
|-
| 10137 || [[ബി.ബി. കിംങ്ങ്]] || en || 1.8 || 29.2 || 
|-
| 10138 || [[വിൻഡ്ജാന ഗോർജ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.7 || 49.4 || 
|-
| 10139 || [[Acmella]] || en || 1.7 || 59.5 || 
|-
| 10140 || [[ഡറീൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.7 || 26.5 || 
|-
| 10141 || [[ജൂലി ടെയ്മർ]] || en || 1.7 || 6.1 || 
|-
| 10142 || [[Catalan number]] || en || 1.7 || 0.9 || 
|-
| 10143 || [[ത്രീ ബിൽബോർഡ്സ് ഔട്ട്‌സൈഡ് എബ്ബിംഗ്, മിസ്സോറി]] || en || 1.7 || 5.5 || 
|-
| 10144 || [[കൊളിൻഡ ഗ്രാബർ-കിറ്ററോവിക്]] || en || 1.7 || 36.1 || 
|-
| 10145 || [[ബൊയാന ചർച്ച്]] || en || 1.7 || 19.3 || 
|-
| 10146 || [[ലക്ഷ്മി മസൂംദാർ]] || en || 1.7 || 98.8 || 
|-
| 10147 || [[വിനായക് ശശികുമാർ]] || en || 1.7 || 74.6 || 
|-
| 10148 || [[ഡേവിഡ് ഗട്ട]] || en || 1.7 || 2.6 || 
|-
| 10149 || [[Invincible (Michael Jackson album)]] || en || 1.7 || 27.3 || 
|-
| 10150 || [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് കൺസ്യൂമേഴ്സ് ഫെഡറേഷൻ ലിമിറ്റഡ്]] || en || 1.7 || 57.4 || 
|-
| 10151 || [[ഇരട്ട ബീജസങ്കലനം]] || en || 1.7 || 0.4 || 
|-
| 10152 || [[ഹോയ]] || en || 1.7 || 21.8 || 
|-
| 10153 || [[അലക്സ് മോർഗൻ]] || en || 1.7 || 0.8 || 
|-
| 10154 || [[മോണോസൈറ്റുകൾ]] || en || 1.7 || 3.9 || 
|-
| 10155 || [[Webmail]] || en || 1.7 || 37.7 || 
|-
| 10156 || [[ദ ഗ്രാന്റ് ബാബിലോൺ ഹോട്ടൽ]] || en || 1.7 || 15.1 || 
|-
| 10157 || [[എസ്തോണിയൻ കലാ അക്കാദമി]] || en || 1.7 || 36.3 || 
|-
| 10158 || [[Philip Roth]] || en || 1.7 || 24.6 || 
|-
| 10159 || [[ലിസ മിനല്ലി]] || en || 1.6 || 3.5 || 
|-
| 10160 || [[ഇലിയാന സിത്താറിസ്റ്റി]] || en || 1.6 || 62.1 || 
|-
| 10161 || [[അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ ജീവശാസ്ത്രം]] || en || 1.6 || 1.6 || 
|-
| 10162 || [[Specioza Kazibwe]] || en || 1.6 || 26.7 || 
|-
| 10163 || [[പബ്ലിക് നോളജ് പ്രൊജക്ട്]] || en || 1.6 || 31.2 || 
|-
| 10164 || [[തുല്യാവകാശ ഭേദഗതി(Equal Rights Amendment)]] || en || 1.6 || 39.0 || 
|-
| 10165 || [[ദ സുപ്രീംസ്]] || en || 1.6 || 1.8 || 
|-
| 10166 || [[ടെമ്പിൽ ട്രീസ്]] || en || 1.6 || 27.0 || 
|-
| 10167 || [[മിസ്സ് പെറെഗ്രൈൻസ് ഹോം ഫോർ പെകുലർ ചിൽഡ്രൻസ് ( സിനിമ )]] || en || 1.6 || 38.3 || 
|-
| 10168 || [[ഗുണോംഗൻ ചരിത്ര പാർക്ക്]] || en || 1.6 || 31.8 || 
|-
| 10169 || [[ജെഫ് കിന്നെ (എഴുത്തുകാരൻ)]] || en || 1.6 || 34.9 || 
|-
| 10170 || [[നേപ്പാളി ചിത്രകല]] || en || 1.6 || 77.4 || 
|-
| 10171 || [[ഉറവക്കൊണ്ട]] || en || 1.6 || 98.7 || 
|-
| 10172 || [[റാവോർകെസ്റ്റസ്]] || en || 1.6 || 90.9 || 
|-
| 10173 || [[ആൻഡ്രൊജൻ]] || en || 1.6 || 98.4 || 
|-
| 10174 || [[മെരിസ്റ്റെം കല]] || en || 1.6 || 19.8 || 
|-
| 10175 || [[നിസ അസീസി]] || en || 1.6 || 98.4 || 
|-
| 10176 || [[സൈനിക ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ട്, ബംഗ്ലാദേശ്]] || en || 1.6 || 8.2 || 
|-
| 10177 || [[സ്റ്റാൻ വാവ്റിങ്ക]] || en || 1.6 || 15.7 || 
|-
| 10178 || [[അൾട്രാ ഹൈ ഡെഫനിഷൻ ടെലിവിഷൻ]] || en || 1.6 || 38.6 || 
|-
| 10179 || [[ലാ ടോയ ജാക്സൺ]] || en || 1.5 || 0.1 || 
|-
| 10180 || [[സംഖ്യാപര കാലാവസ്ഥാ പ്രവചനം]] || en || 1.5 || 4.6 || 
|-
| 10181 || [[ഇൻവോക്ക്(സ്മാർട്ട് സ്പീക്കർ)]] || en || 1.5 || 8.8 || 
|-
| 10182 || [[ആർഡീസിയ]] || en || 1.5 || 7.4 || 
|-
| 10183 || [[കാഠ്മണ്ഡു ദർബാർ സ്ക്വൊയർ]] || en || 1.5 || 7.8 || 
|-
| 10184 || [[ഛാന്ദ ഗായേൻ]] || en || 1.5 || 94.5 || 
|-
| 10185 || [[Spacemacs]] || en || 1.5 || 86.2 || 
|-
| 10186 || [[മഞ്ഞ മണവാട്ടിത്തവള]] || fr || 1.5 || 14.5 || 
|-
| 10187 || [[ആൻസെൽമി ഗാറ്റെൻ ഡെസ്മാറെസ്റ്റ്]] || en || 1.5 || 67.1 || 
|-
| 10188 || [[Party (1984 film)]] || en || 1.5 || 63.5 || 
|-
| 10189 || [[ജസിന്ത ആഡേൺ]] || en || 1.5 || 46.8 || 
|-
| 10190 || [[ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആൽബങ്ങൾ വിറ്റഴിച്ച സംഗീതജ്ഞർ]] || en || 1.5 || 0.0 || 
|-
| 10191 || [[അമൻ ദ്വീപ്]] || en || 1.5 || 46.3 || 
|-
| 10192 || [[സുപ്രിയാ ദേവി]] || en || 1.5 || 21.7 || 
|-
| 10193 || [[ബോട്സ്വാനയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.5 || 3.7 || 
|-
| 10194 || [[മാർവിൻ ഗയെ]] || en || 1.5 || 22.7 || 
|-
| 10195 || [[ദ ലിറ്റിൽ പ്രിൻസ്]] || en || 1.5 || 1.4 || 
|-
| 10196 || [[മാതൃമരണം]] || en || 1.5 || 98.7 || 
|-
| 10197 || [[കീമോട്രോപിസം]] || en || 1.5 || 71.3 || 
|-
| 10198 || [[H. E. Hinton]] || en || 1.5 || 45.2 || 
|-
| 10199 || [[മൊഹമ്മദ് ബിൻ സൽമാൻ]] || en || 1.5 || 41.7 || 
|-
| 10200 || [[ലാമ്പ് (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ പ്ലാറ്റ്ഫോം)]] || en || 1.5 || 33.1 || 
|-
| 10201 || [[രണ്ടാം ബാൽക്കൻ യുദ്ധം]] || en || 1.5 || 12.2 || 
|-
| 10202 || [[സുരീന്ദർ കൗർ]] || en || 1.5 || 50.5 || 
|-
| 10203 || [[പാമ്പൻ ദ്വീപ്]] || en || 1.5 || 47.8 || 
|-
| 10204 || [[എച്ച്.എം.എസ്. പഞ്ചാബി]] || en || 1.5 || 17.1 || 
|-
| 10205 || [[ശ്ലേഷ്മം]] || en || 1.5 || 35.5 || 
|-
| 10206 || [[എക്സ്.ഓർഗ് ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 1.5 || 8.3 || 
|-
| 10207 || [[കരകൌശലം]] || en || 1.5 || 9.3 || 
|-
| 10208 || [[ഹെട്രോസൈക്ലിക് രാസസംയുക്തങ്ങൾ]] || en || 1.5 || 4.8 || 
|-
| 10209 || [[എം എൻ പൊന്നമ്മ]] || en || 1.5 || 82.8 || 
|-
| 10210 || [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാൻഡ്സ് കമ്മിഷൻ ആക്റ്റ്, 1956]] || en || 1.5 || 44.8 || 
|-
| 10211 || [[കൊഴുപ്പ് ദ്വയപാളി]] || en || 1.4 || 38.4 || 
|-
| 10212 || [[സൈഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം]] || en || 1.4 || 14.5 || 
|-
| 10213 || [[ഭൻസാദ് വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 1.4 || 74.9 || 
|-
| 10214 || [[ദ മാജിക് ഫിംഗർ]] || en || 1.4 || 41.7 || 
|-
| 10215 || [[ബുർക്കിന ഫാസോയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.4 || 9.2 || 
|-
| 10216 || [[മിക്ക് ജാഗർ]] || en || 1.4 || 1.0 || 
|-
| 10217 || [[ദി വേ ടു പാരഡൈസ്]] || en || 1.4 || 94.3 || 
|-
| 10218 || [[സുവർണഭൂമി]] || en || 1.4 || 63.6 || 
|-
| 10219 || [[പഴനിപ്പാമ്പ്]] || en || 1.4 || 18.0 || 
|-
| 10220 || [[Meld (software)]] || en || 1.4 || 62.3 || 
|-
| 10221 || [[എഢീ വാൻ ഹാലൻ]] || en || 1.4 || 1.4 || 
|-
| 10222 || [[ബാണ്ടു ഭാഷകൾ]] || en || 1.4 || 3.7 || 
|-
| 10223 || [[കേരള ലൈബ്രറി അസ്സോസിയേഷൻ]] || en || 1.4 || 22.1 || 
|-
| 10224 || [[നാഗുഇലിയൻ, ഇസബെല]] || en || 1.4 || 13.4 || 
|-
| 10225 || [[സംയുക്ത പാണിഗ്രാഹി]] || en || 1.4 || 10.8 || 
|-
| 10226 || [[വിയറ്റ്നാം പീപ്പിൾസ് നേവി]] || en || 1.4 || 21.5 || 
|-
| 10227 || [[എലൈജ വുഡ്]] || en || 1.4 || 8.4 || 
|-
| 10228 || [[പോയിന്റ് ഹിക്സ് മറൈൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.4 || 34.9 || 
|-
| 10229 || [[ലിക്വിഡ് മിറർ ടെലിസ്കോപ്പ്]] || en || 1.4 || 7.7 || 
|-
| 10230 || [[ബിഷപ്പ്‌ ജോൺ റിച്ചാർഡ്സൺ]] || en || 1.4 || 28.4 || 
|-
| 10231 || [[ലെസോത്തൊയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.4 || 30.1 || 
|-
| 10232 || [[നാടോടി സംഗീതം]] || en || 1.4 || 4.1 || 
|-
| 10233 || [[സോങ് സോങ്ങും ഹുവ ഹുവായും]] || en || 1.4 || 48.7 || 
|-
| 10234 || [[ദുർഗ്ഗഭായ് ദേശ്‌മുഖ്]] || en || 1.4 || 9.7 || 
|-
| 10235 || [[നെഹ്രു റിപ്പോർട്ട്]] || en || 1.4 || 5.9 || 
|-
| 10236 || [[Ahmedabad Junction railway station]] || en || 1.3 || 49.0 || 
|-
| 10237 || [[കോമോ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.3 || 6.3 || 
|-
| 10238 || [[2016 റിയോ ഒളിംമ്പിക്സിലെ മെഡൽ പട്ടിക]] || en || 1.3 || 4.2 || 
|-
| 10239 || [[മെയ്ഘെൻ ദ്വീപ്]] || en || 1.3 || 76.6 || 
|-
| 10240 || [[മാസ്റ്റഡോൺ (സോഫ്റ്റ്വേർ)]] || en || 1.3 || 71.0 || 
|-
| 10241 || [[ആൻഡ്രൂ ലോയ്ഡ് വെബ്ബർ]] || en || 1.3 || 20.8 || 
|-
| 10242 || [[ദാമോദർ ബംഗേറ]] || en || 1.3 || 74.4 || 
|-
| 10243 || [[കോച് ദ്വീപ്]] || en || 1.3 || 94.2 || 
|-
| 10244 || [[മോഹൻ സിങ് (കവി)]] || en || 1.3 || 34.4 || 
|-
| 10245 || [[ഏജന്റ് പർപ്പിൾ]] || en || 1.3 || 60.1 || 
|-
| 10246 || [[ലൂയിസ് ഫോൺസി]] || en || 1.3 || 4.2 || 
|-
| 10247 || [[കാട്ടാമ]] || en || 1.3 || 82.2 || 
|-
| 10248 || [[ഫോർട്ട് ബ്യൂഫോർട്ട്]] || en || 1.3 || 17.3 || 
|-
| 10249 || [[നി-യോ]] || en || 1.3 || 1.3 || 
|-
| 10250 || [[Vallivattom]] || en || 1.3 || 38.9 || 
|-
| 10251 || [[ബയോ ഇൻഫർമാറ്റിക്സ്]] || en || 1.3 || 0.0 || 
|-
| 10252 || [[ഡെമി ലൊവറ്റൊ]] || en || 1.3 || 0.0 || 
|-
| 10253 || [[വില്യം സാൽകോ]] || en || 1.3 || 46.6 || 
|-
| 10254 || [[ബ്രയാൻ ക്രാൺസ്റ്റൺ]] || en || 1.3 || 40.9 || 
|-
| 10255 || [[ജോർഡൻ പീറ്റേസൺ]] || en || 1.3 || 3.8 || 
|-
| 10256 || [[ദ ട്രമ്പെറ്റ് ഓഫ് ദ സ്വാൻ]] || en || 1.3 || 11.1 || 
|-
| 10257 || [[സ്റ്റീഫൻ കോൺസ്റ്റന്റൈൻ]] || en || 1.3 || 5.6 || 
|-
| 10258 || [[ഒബുലവാറിപള്ളി താലൂക്ക്]] || en || 1.3 || 92.9 || 
|-
| 10259 || [[ശ്രീ കണ്ഠീരവ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 1.3 || 12.7 || 
|-
| 10260 || [[ദ ബോൺ ഐഡന്റിറ്റി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 1.3 || 18.0 || 
|-
| 10261 || [[ദ ഷെയ്പ് ഓഫ് വാട്ടർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 1.2 || 42.8 || 
|-
| 10262 || [[തുനാർ]] || en || 1.2 || 99.0 || 
|-
| 10263 || [[മാർക്ക് റഫലോ]] || en || 1.2 || 37.0 || 
|-
| 10264 || [[ഓഷ്യൻസ് തേർറ്റീൻ]] || en || 1.2 || 5.8 || 
|-
| 10265 || [[ജാനറ്റ് ഗയ്നെർ]] || en || 1.2 || 19.5 || 
|-
| 10266 || [[ജോ ജാക്സൺ]] || en || 1.2 || 1.8 || 
|-
| 10267 || [[ഡോൺ (പത്രം)]] || en || 1.2 || 11.8 || 
|-
| 10268 || [[നയന്റി മൈൽ ബീച്ച് മറൈൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.2 || 58.4 || 
|-
| 10269 || [[ഇംഗ്ലീഷ് ആൻഡ്‌ ഫോറിൻ ലാന്ഗ്വെജസ് യുണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 1.2 || 23.6 || 
|-
| 10270 || [[അണ്ഡം(സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 1.2 || 4.0 || 
|-
| 10271 || [[ഗവൺമെന്റ് എഞ്ചിനീയറിങ് കോളജ്, ഇടുക്കി]] || en || 1.2 || 10.3 || 
|-
| 10272 || [[ഫാച്ച്]] || en || 1.2 || 53.4 || 
|-
| 10273 || [[ഏജന്റ് ബ്ലൂ]] || en || 1.2 || 17.6 || 
|-
| 10274 || [[ബ്ലാക്ക് ഓർ വൈറ്റ്]] || en || 1.2 || 0.0 || 
|-
| 10275 || [[ഡോന സ്ട്രിക്ലാന്റ്]] || en || 1.2 || 82.8 || 
|-
| 10276 || [[ഓഷ്യൻസ് ട്വെൽവ്]] || en || 1.2 || 5.7 || 
|-
| 10277 || [[മോർവെൽ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.2 || 55.6 || 
|-
| 10278 || [[വിക്ടോറിയ ബെക്കാം]] || en || 1.2 || 33.6 || 
|-
| 10279 || [[ബിക്കിനി ദ്വീപസമൂഹങ്ങളിലെ ന്യൂക്ലീർ പരീക്ഷണം]] || en || 1.2 || 1.2 || 
|-
| 10280 || [[സിമ്പ്ലോക്കേസീ]] || en || 1.2 || 68.4 || 
|-
| 10281 || [[തായ്‌ലന്റിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.2 || 9.6 || 
|-
| 10282 || [[കേരള നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനം]] || en || 1.2 || 91.6 || 
|-
| 10283 || [[ബുറിയാസ് (ദ്വീപ്)]] || en || 1.2 || 91.5 || 
|-
| 10284 || [[വൈക്ലീഫ് ജീൻ,]] || en || 1.2 || 28.5 || 
|-
| 10285 || [[സസ്യരൂപവിജ്ഞാനീയം]] || en || 1.2 || 30.5 || 
|-
| 10286 || [[കോമരത്തുംബികൾ]] || en || 1.2 || 27.1 || 
|-
| 10287 || [[ക്രിസ്റ്റീന പെറി]] || en || 1.2 || 40.4 || 
|-
| 10288 || [[രാജകീയ ജെല്ലി (തേനീച്ചയുടെ)]] || en || 1.2 || 32.7 || 
|-
| 10289 || [[ജി ശങ്കർ]] || en || 1.2 || 74.5 || 
|-
| 10290 || [[ഉഷാഹിതി]] || en || 1.2 || 36.4 || 
|-
| 10291 || [[കാലിബ്രെ (സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ)]] || en || 1.1 || 83.6 || 
|-
| 10292 || [[ദ ബോൺ ലെഗസി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 1.1 || 4.7 || 
|-
| 10293 || [[Main sequence]] || en || 1.1 || 0.0 || 
|-
| 10294 || [[ചാർളി പുത്ത്]] || en || 1.1 || 45.6 || 
|-
| 10295 || [[റീന ഖോഖർ]] || en || 1.1 || 87.6 || 
|-
| 10296 || [[ആൾട്ടേർഡ് കാർബൺ (ടിവി പരമ്പര)]] || en || 1.1 || 49.1 || 
|-
| 10297 || [[ബ്രോക്കയുടെ മസ്തിഷ്കഭാഗം]] || en || 1.1 || 6.0 || 
|-
| 10298 || [[Julia Child]] || en || 1.1 || 3.3 || 
|-
| 10299 || [[Priti Patel]] || en || 1.1 || 45.6 || 
|-
| 10300 || [[സ്റ്റാർ ട്രെക്ക്: ഡിസ്കവറി]] || en || 1.1 || 38.8 || 
|-
| 10301 || [[വഞ്ചികുളം തടാകം]] || en || 1.1 || 51.2 || 
|-
| 10302 || [[എ ഡാൻസ് വിത്ത് ഡ്രാഗൺസ്]] || en || 1.1 || 2.1 || 
|-
| 10303 || [[ഫോലി ദ്വീപ്]] || en || 1.1 || 81.0 || 
|-
| 10304 || [[അൻഡോറയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.1 || 82.2 || 
|-
| 10305 || [[ലൈസിയം]] || en || 1.1 || 23.3 || 
|-
| 10306 || [[കോർഡിയ]] || en || 1.1 || 38.3 || 
|-
| 10307 || [[സാംബിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.1 || 10.1 || 
|-
| 10308 || [[NotAllMen]] || en || 1.1 || 98.9 || 
|-
| 10309 || [[പോയന്റ് അഡ്ഡിസ് മറൈൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.1 || 58.6 || 
|-
| 10310 || [[സിയ ഫർളർ]] || en || 1.1 || 0.0 || 
|-
| 10311 || [[ഗൺസ് എൻ' റോസസ്]] || en || 1.1 || 0.0 || 
|-
| 10312 || [[ക്വാണ്ടം ജീവശാസ്ത്രം]] || en || 1.1 || 53.0 || 
|-
| 10313 || [[ലിറ്റിൽ മിസ്സ് സൺഷൈൻ]] || en || 1.1 || 49.7 || 
|-
| 10314 || [[ആമസോൺ ഫയർ ടിവി]] || en || 1.1 || 51.3 || 
|-
| 10315 || [[നിയമവിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.1 || 10.5 || 
|-
| 10316 || [[ഫരീദുദ്ദീൻ അത്താർ]] || en || 1.1 || 11.3 || 
|-
| 10317 || [[ഫിൻലൻറിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.1 || 4.2 || 
|-
| 10318 || [[തോണിച്ചങ്ങാടം]] || en || 1.0 || 0.8 || 
|-
| 10319 || [[കാവി വിപ്ലവം]] || en || 1.0 || 29.7 || 
|-
| 10320 || [[മേത്തല]] || en || 1.0 || 31.9 || 
|-
| 10321 || [[ഓഗ്‌മെന്റഡ് റിയാലിറ്റി]] || en || 1.0 || 0.5 || 
|-
| 10322 || [[ജോൺ ബോൺ ജോവി]] || en || 1.0 || 5.6 || 
|-
| 10323 || [[തോർ പരീക്ഷണം]] || en || 1.0 || 82.5 || 
|-
| 10324 || [[യോനോ]] || en || 1.0 || 78.2 || 
|-
| 10325 || [[ന്യൂ അമരംബലം സംരക്ഷിത വനം]] || en || 1.0 || 18.9 || 
|-
| 10326 || [[പളനി മല വന്യജീവിസങ്കേതവും ദേശീയോദ്യാനവും]] || en || 1.0 || 26.4 || 
|-
| 10327 || [[താപചാലകത]] || en || 1.0 || 1.8 || 
|-
| 10328 || [[ജെ. ജെ. ശോഭ]] || en || 1.0 || 40.9 || 
|-
| 10329 || [[ഹിബിസ്കസ്]] || en || 1.0 || 11.1 || 
|-
| 10330 || [[റപുൻട്സെൽ (ഡിസ്നി)]] || en || 1.0 || 43.3 || 
|-
| 10331 || [[Ho Ching]] || en || 1.0 || 38.8 || 
|-
| 10332 || [[കറാബസ് ഔറാറ്റസ്]] || en || 1.0 || 99.0 || 
|-
| 10333 || [[ആമസോൺ അലെക്സ]] || en || 1.0 || 47.6 || 
|-
| 10334 || [[തെക്കൻ കുറ്റൂർ]] || en || 1.0 || 33.8 || 
|-
| 10335 || [[മാൻഡ്രിൽ]] || en || 1.0 || 47.5 || 
|-
| 10336 || [[ഗാവോ ലിഷി]] || en || 1.0 || 1.4 || 
|-
| 10337 || [[Rediffmail]] || en || 1.0 || 95.7 || 
|-
| 10338 || [[പതാക ദിനം (യുഎഇ)]] || en || 1.0 || 24.6 || 
|-
| 10339 || [[ബാക്റ്റീരിയൽ വാട്ടം]] || en || 0.9 || 64.7 || 
|-
| 10340 || [[മനോസ്]] || en || 0.9 || 16.7 || 
|-
| 10341 || [[അദിശുദ്ജിപ്തോ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] || en || 0.9 || 9.6 || 
|-
| 10342 || [[ജെനോവ (1953 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.9 || 47.3 || 
|-
| 10343 || [[മഹാനദി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]] || en || 0.9 || 99.1 || 
|-
| 10344 || [[യുടിസി+00:30]] || en || 0.9 || 55.1 || 
|-
| 10345 || [[ആർസിഡി എസ്പാന്യോൾ]] || en || 0.9 || 2.5 || 
|-
| 10346 || [[ടമാക്കോ മാർക്കറ്റ്]] || en || 0.9 || 44.6 || 
|-
| 10347 || [[അട്ടിവെരി പക്ഷിസങ്കേതം]] || en || 0.9 || 70.5 || 
|-
| 10348 || [[മാന്നാർ ഉൾക്കടൽ മറൈൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.9 || 39.9 || 
|-
| 10349 || [[മലയാള നോവൽ]] || en || 0.9 || 21.6 || 
|-
| 10350 || [[മക്കെൻസി കിങ് ദ്വീപ്]] || en || 0.9 || 77.5 || 
|-
| 10351 || [[ആറളം]] || en || 0.9 || 62.8 || 
|-
| 10352 || [[ഇമാദുദ്ദീൻ സൻകി]] || en || 0.9 || 99.1 || 
|-
| 10353 || [[ശാന്ത ഗാന്ധി]] || en || 0.9 || 20.0 || 
|-
| 10354 || [[സെലിന]] || en || 0.9 || 33.5 || 
|-
| 10355 || [[പ്ലാസ്മകോശം]] || en || 0.9 || 5.9 || 
|-
| 10356 || [[ജമ്മലമഡുഗു]] || en || 0.9 || 34.0 || 
|-
| 10357 || [[എ ഗെയിം ഓഫ് ത്രോൺസ്]] || en || 0.9 || 6.1 || 
|-
| 10358 || [[ലാ ലാ ലാൻഡ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.9 || 3.7 || 
|-
| 10359 || [[ഖത്തറിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.9 || 40.0 || 
|-
| 10360 || [[യൂറിഡിയ]] || en || 0.9 || 44.5 || 
|-
| 10361 || [[എ സ്റ്റോം ഓഫ് സ്വോഡ്സ്]] || en || 0.9 || 4.5 || 
|-
| 10362 || [[ദ ഹോബിറ്റ്: ദ ഡെസൊലേഷൻ ഓഫ് സ്മോഗ്]] || en || 0.9 || 5.9 || 
|-
| 10363 || [[അന്വേഷണാത്മക പഠനം]] || en || 0.9 || 10.0 || 
|-
| 10364 || [[ബാംബെർഗ്]] || en || 0.9 || 0.0 || 
|-
| 10365 || [[എഫ്വാ സതർലാന്റ്]] || en || 0.9 || 33.9 || 
|-
| 10366 || [[സ്റ്റുവാർട്ട് ലിറ്റിൽ]] || en || 0.9 || 11.5 || 
|-
| 10367 || [[റോബെർട്ട് സൊബുക്വേ]] || en || 0.9 || 7.7 || 
|-
| 10368 || [[പൊച്ചാരം വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 0.9 || 0.0 || 
|-
| 10369 || [[മണ്ടേല ഹൌസ്]] || en || 0.8 || 51.7 || 
|-
| 10370 || [[സ്ക്രീം]] || en || 0.8 || 0.0 || 
|-
| 10371 || [[ചപ്രമരി വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 0.8 || 46.3 || 
|-
| 10372 || [[Demon]] || en || 0.8 || 3.4 || 
|-
| 10373 || [[വെള്ളാവ്]] || en || 0.8 || 20.8 || 
|-
| 10374 || [[ഗാരെത് ബെയ്ൽ]] || en || 0.8 || 3.8 || 
|-
| 10375 || [[ജർമ്മനിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം]] || en || 0.8 || 17.3 || 
|-
| 10376 || [[ഷെർ]] || en || 0.8 || 0.6 || 
|-
| 10377 || [[സ്വയംപഠനം]] || en || 0.8 || 31.9 || 
|-
| 10378 || [[കാതറീൻ എസ്തർ സ്ക്രൂസ്]] || en || 0.8 || 15.7 || 
|-
| 10379 || [[ലൈറ്റ്‍വർക്സ്]] || en || 0.8 || 58.1 || 
|-
| 10380 || [[ധനലക്ഷ്മി ബാങ്ക്]] || en || 0.8 || 34.3 || 
|-
| 10381 || [[ഗാരി, ഇന്ത്യാന]] || en || 0.8 || 14.9 || 
|-
| 10382 || [[കോർണിയ]] || en || 0.8 || 35.9 || 
|-
| 10383 || [[കിങ് ക്രിസ്ത്യൻ ദ്വീപ്]] || en || 0.8 || 64.7 || 
|-
| 10384 || [[രാജാംപേട്ട്]] || en || 0.8 || 48.4 || 
|-
| 10385 || [[ചായകോപ്പ]] || en || 0.8 || 59.4 || 
|-
| 10386 || [[ആഹാരപരിപാലന രീതികൾ]] || en || 0.8 || 32.2 || 
|-
| 10387 || [[തോട്ടപ്പയർ]] || en || 0.8 || 31.6 || 
|-
| 10388 || [[റെഡ് സ്റ്റാർ ഒഎസ്]] || en || 0.8 || 78.0 || 
|-
| 10389 || [[ശ്രീ ജഗന്നാഥ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 0.8 || 99.2 || 
|-
| 10390 || [[കിൻഡർഗാർട്ടൻ]] || en || 0.8 || 12.7 || 
|-
| 10391 || [[ആഡം ലാംബർട്ട്]] || en || 0.8 || 35.8 || 
|-
| 10392 || [[Oldfield Thomas]] || en || 0.8 || 97.1 || 
|-
| 10393 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: ദ തേർഡ് വീൽ]] || en || 0.8 || 28.5 || 
|-
| 10394 || [[സ്മാർട്ട് മീറ്റർ]] || en || 0.8 || 22.4 || 
|-
| 10395 || [[എ ക്ലാഷ് ഓഫ് കിംഗ്സ്]] || en || 0.8 || 5.1 || 
|-
| 10396 || [[ബതൽഹ മൊണാസ്ട്രി]] || en || 0.8 || 8.3 || 
|-
| 10397 || [[French and Indian War]] || en || 0.8 || 11.2 || 
|-
| 10398 || [[കിയോർഗ് ട്രാക്കിൾ]] || en || 0.8 || 18.1 || 
|-
| 10399 || [[നാദിയ മുരാദ്]] || en || 0.7 || 89.2 || 
|-
| 10400 || [[ദി റെഡ് പോണി]] || en || 0.7 || 54.3 || 
|-
| 10401 || [[ഐ.പി. പോൾ]] || en || 0.7 || 22.4 || 
|-
| 10402 || [[ജെഫ്രീസ് സ്പൈഡർ മങ്കി]] || en || 0.7 || 6.2 || 
|-
| 10403 || [[ജോണി ക്യാഷ്]] || en || 0.7 || 20.1 || 
|-
| 10404 || [[ക്ലെഫ് (സംഗീതം)]] || en || 0.7 || 2.2 || 
|-
| 10405 || [[കാലി ലിനക്സ്]] || en || 0.7 || 94.3 || 
|-
| 10406 || [[ടോണി ബെന്നറ്റ്]] || en || 0.7 || 25.0 || 
|-
| 10407 || [[പ്രൊജക്റ്റ് ഫൈ]] || en || 0.7 || 12.9 || 
|-
| 10408 || [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളിലെയും പ്രതീകങ്ങൾ]] || en || 0.7 || 0.0 || 
|-
| 10409 || [[ദേശീയപാത 719 (ഇന്ത്യ)]] || en || 0.7 || 54.6 || 
|-
| 10410 || [[ബൾഗേറിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.7 || 5.3 || 
|-
| 10411 || [[ഗ്രേ പീക്സ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.7 || 40.6 || 
|-
| 10412 || [[Bee Gees]] || en || 0.7 || 18.2 || 
|-
| 10413 || [[മാനുഷി ചില്ലാർ]] || en || 0.7 || 19.1 || 
|-
| 10414 || [[ബെൽജിയത്തിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.7 || 5.7 || 
|-
| 10415 || [[ബ്ലാക്ക്‌വുഡ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.7 || 59.4 || 
|-
| 10416 || [[വിക്ടോറിയ അസ്രെരെങ്ക]] || en || 0.7 || 1.3 || 
|-
| 10417 || [[വിറ്റ്‍വാട്ടർസ്രാന്റ് സർവ്വകലാശാല]] || en || 0.7 || 1.6 || 
|-
| 10418 || [[കെയ്ൻ ആന്റ് ആബേൽ (നോവൽ)]] || en || 0.7 || 16.4 || 
|-
| 10419 || [[ദേവയാനി (നർത്തകി)]] || en || 0.7 || 16.1 || 
|-
| 10420 || [[കിൻഡർട്രാൻസ്പോർട്ട്]] || en || 0.7 || 16.9 || 
|-
| 10421 || [[ഫാഗോസൈറ്റ്]] || en || 0.7 || 37.8 || 
|-
| 10422 || [[ഇന്ത്യയിലെ ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.7 || 49.5 || 
|-
| 10423 || [[മാസീവ് ഓപൺ ഓൺലൈൻ കോഴ്സ്]] || en || 0.7 || 83.5 || 
|-
| 10424 || [[ബെനിനിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.7 || 28.9 || 
|-
| 10425 || [[പഖവാജ്]] || en || 0.7 || 84.7 || 
|-
| 10426 || [[സുധ കൗൾ]] || en || 0.7 || 71.8 || 
|-
| 10427 || [[മനീജ് പ്രേംനാഥ്]] || en || 0.7 || 78.4 || 
|-
| 10428 || [[സലോമി കർവാ]] || en || 0.7 || 37.5 || 
|-
| 10429 || [[ബെയിലി-ഹാമിൽട്ടൺ ദ്വീപ്]] || en || 0.7 || 60.1 || 
|-
| 10430 || [[എ സോങ് ഓഫ് ഐസ് ആൻഡ് ഫയർ]] || en || 0.7 || 2.3 || 
|-
| 10431 || [[സ്വാലിഹ് ഹവാരി]] || ar || 0.7 || 95.1 || 
|-
| 10432 || [[നെൽസൺ മണ്ടേലയുടെ മരണം]] || en || 0.7 || 33.4 || 
|-
| 10433 || [[സോഫി ടേണർ]] || en || 0.7 || 57.4 || 
|-
| 10434 || [[വഡ്ഡപ്പള്ളി തടാകം]] || en || 0.7 || 51.6 || 
|-
| 10435 || [[ഗലീലിയൊ (ഉപഗ്രഹ ഗതിനിർണയ സംവിധാനം)]] || en || 0.7 || 7.8 || 
|-
| 10436 || [[ബംഗ്ലാദേശ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ]] || en || 0.7 || 95.1 || 
|-
| 10437 || [[ദ ഹോബിറ്റ്: ആൻ അൺ എക്സ്പെക്റ്റഡ് ജേർണി]] || en || 0.7 || 5.0 || 
|-
| 10438 || [[Balloon Girl]] || en || 0.7 || 29.6 || 
|-
| 10439 || [[സദ]] || en || 0.6 || 93.4 || 
|-
| 10440 || [[ജ്യോതി സുനിത കുല്ലു]] || en || 0.6 || 94.9 || 
|-
| 10441 || [[മൊറോക്കോയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.6 || 28.8 || 
|-
| 10442 || [[ജൂലി (2004-ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.6 || 91.1 || 
|-
| 10443 || [[ജിം പാഴ്സൺസ്]] || en || 0.6 || 40.4 || 
|-
| 10444 || [[സയൻ ഓഫ് ഇക്ഷ്വാകു]] || en || 0.6 || 2.5 || 
|-
| 10445 || [[Jose Kattukkaran]] || en || 0.6 || 99.4 || 
|-
| 10446 || [[കൊയിമ്പ്ര സർവ്വകലാശാല]] || en || 0.6 || 4.7 || 
|-
| 10447 || [[ഇമ്മാനുവൽ മാക്രോൺ]] || en || 0.6 || 1.5 || 
|-
| 10448 || [[മോണ സഹ്ലിൻ]] || en || 0.6 || 10.8 || 
|-
| 10449 || [[ചൈനയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.6 || 0.6 || 
|-
| 10450 || [[യുദ്ധകാല കമ്മ്യൂണിസം]] || en || 0.6 || 9.5 || 
|-
| 10451 || [[യുണിക്സ് പോലുള്ള]] || en || 0.6 || 8.4 || 
|-
| 10452 || [[Pacific War]] || en || 0.6 || 15.7 || 
|-
| 10453 || [[റെസിഫ്]] || en || 0.6 || 15.3 || 
|-
| 10454 || [[ബിബിസി എർത്ത് (ടിവി ചാനൽ)]] || en || 0.6 || 45.9 || 
|-
| 10455 || [[Kdenlive]] || en || 0.6 || 97.8 || 
|-
| 10456 || [[റിച്ചാർഡ് അലൻ (ഹോക്കി താരം)]] || en || 0.6 || 87.9 || 
|-
| 10457 || [[ബ്രാ-കെറ്റ് ചിഹ്നനങ്ങൾ]] || en || 0.6 || 5.3 || 
|-
| 10458 || [[അന്ന കെൻഡ്രിക്]] || en || 0.6 || 6.4 || 
|-
| 10459 || [[നുസ പെനിദ]] || en || 0.6 || 68.5 || 
|-
| 10460 || [[കലിഗുല]] || en || 0.6 || 13.1 || 
|-
| 10461 || [[പന്നിയൂർ]] || en || 0.6 || 31.4 || 
|-
| 10462 || [[എക്സ് ജാലകസംവിധാനം]] || en || 0.6 || 11.5 || 
|-
| 10463 || [[Medak Fort]] || en || 0.6 || 40.2 || 
|-
| 10464 || [[ഗുരു ഹർ റായി]] || en || 0.6 || 30.8 || 
|-
| 10465 || [[കാട്ടു മുന്തിരി]] || en || 0.5 || 39.8 || 
|-
| 10466 || [[മേരി ക്ലബ്‌വാല ജാദവ്]] || en || 0.5 || 79.7 || 
|-
| 10467 || [[വെറ ഫർമിഗ]] || en || 0.5 || 99.5 || 
|-
| 10468 || [[മോറോണി, കൊമോറോസ്]] || en || 0.5 || 32.7 || 
|-
| 10469 || [[അഡ്രെസ്സ് റസലുഷൻ പ്രോട്ടോക്കോൾ]] || en || 0.5 || 22.1 || 
|-
| 10470 || [[സൗദി ദേശീയ ദിനം]] || en || 0.5 || 63.2 || 
|-
| 10471 || [[താബോ എംബെക്കി]] || en || 0.5 || 17.8 || 
|-
| 10472 || [[ബോറെയിൽ വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 0.5 || 66.1 || 
|-
| 10473 || [[റിഗ ടെക്‌നിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 0.5 || 17.6 || 
|-
| 10474 || [[കൂടെ]] || en || 0.5 || 71.6 || 
|-
| 10475 || [[ഏകകം]] || en || 0.5 || 0.4 || 
|-
| 10476 || [[സൗദി അറേബ്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.5 || 47.1 || 
|-
| 10477 || [[മിലിന്ദ പൻഹ]] || en || 0.5 || 10.3 || 
|-
| 10478 || [[ഡയറക്റ്റ് റെന്ററിംഗ് മാനേജർ]] || en || 0.5 || 1.7 || 
|-
| 10479 || [[റുണ ബാനർജി]] || en || 0.5 || 36.0 || 
|-
| 10480 || [[പാർവ്വതി നായർ (നടി)]] || en || 0.5 || 42.7 || 
|-
| 10481 || [[മാർഗരറ്റ് ഹാമിൽട്ടൺ (ശാസ്ത്രജ്ഞ)]] || en || 0.5 || 6.8 || 
|-
| 10482 || [[ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചനയുദ്ധം]] || en || 0.5 || 6.1 || 
|-
| 10483 || [[ടെഢി ഷെരിംഹാം]] || en || 0.5 || 1.9 || 
|-
| 10484 || [[ചൊറിയൻ പാറത്തവള]] || en || 0.5 || 57.9 || 
|-
| 10485 || [[ഗ്ലോനാസ്]] || en || 0.5 || 1.9 || 
|-
| 10486 || [[മൈസൂറിന്റെയും കൂർഗിന്റെയും രാഷ്ട്രീയചരിത്രം (1565–1760)]] || en || 0.5 || 4.4 || 
|-
| 10487 || [[മരിയോൺ നെസ്റ്റിൽ]] || en || 0.5 || 17.3 || 
|-
| 10488 || [[ആഷിഖ് കുരുണിയൻ]] || en || 0.5 || 45.6 || 
|-
| 10489 || [[ജിയോ]] || en || 0.5 || 48.3 || 
|-
| 10490 || [[ജിബ്രാൾട്ടർ റേഞ്ച് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.5 || 69.6 || 
|-
| 10491 || [[സൊലെക മണ്ഡേല]] || en || 0.5 || 74.7 || 
|-
| 10492 || [[പൈറേറ്റ്സ് ഓഫ് ദ കരീബിയൻ: ഓൺ സ്ട്രേഞ്ചർ ടൈഡ്സ്]] || en || 0.5 || 3.2 || 
|-
| 10493 || [[2015 Kerala meteorite]] || en || 0.5 || 33.9 || 
|-
| 10494 || [[ഹെമി ബാവ]] || en || 0.5 || 70.0 || 
|-
| 10495 || [[ടോർപിഡോ]] || en || 0.5 || 0.5 || 
|-
| 10496 || [[Net neutrality]] || en || 0.5 || 31.6 || 
|-
| 10497 || [[ക്യാരി അണ്ടർവുഡ്]] || en || 0.5 || 37.5 || 
|-
| 10498 || [[മദ്യനിരോധനം ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 0.5 || 28.3 || 
|-
| 10499 || [[ഓഷ്യൻസ് 8]] || en || 0.5 || 4.1 || 
|-
| 10500 || [[ദൗവ്വാല]] || en || 0.5 || 3.5 || 
|-
| 10501 || [[ഡീപ്പ് വെബ്]] || en || 0.5 || 38.4 || 
|-
| 10502 || [[ബനീ യാസ്]] || en || 0.4 || 67.3 || 
|-
| 10503 || [[മോന ചന്ദ്രാവതി ഗുപ്ത]] || en || 0.4 || 68.8 || 
|-
| 10504 || [[അലസ്സിയ കാറ]] || en || 0.4 || 7.1 || 
|-
| 10505 || [[ലുഡ്‌വിഗ് ബൂഷ്‌നർ]] || en || 0.4 || 30.8 || 
|-
| 10506 || [[ക്ലിഫ് റിച്ചാർഡ്]] || en || 0.4 || 22.3 || 
|-
| 10507 || [[ഓർഡർ ഓഫ് ദ ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ]] || en || 0.4 || 17.4 || 
|-
| 10508 || [[ദ ഹാർഡി ബോയ്സ്]] || en || 0.4 || 2.3 || 
|-
| 10509 || [[മഞ്ചിറ വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 0.4 || 27.3 || 
|-
| 10510 || [[ഗീതിക ഝക്കർ]] || en || 0.4 || 54.7 || 
|-
| 10511 || [[പൗരശാസ്ത്രം]] || en || 0.4 || 72.9 || 
|-
| 10512 || [[രോഗലക്ഷണ ചികിൽസ]] || en || 0.4 || 90.0 || 
|-
| 10513 || [[നിറ്റോബെ ഇനാസൊ]] || en || 0.4 || 18.3 || 
|-
| 10514 || [[ബങ്കപുര മയിൽ സങ്കേതം]] || en || 0.4 || 37.2 || 
|-
| 10515 || [[ഓപ്പൺബോക്സ്]] || en || 0.4 || 99.6 || 
|-
| 10516 || [[ഉദാ ദേവി പാസി]] || en || 0.4 || 32.0 || 
|-
| 10517 || [[മാധ്യമ സാക്ഷരത]] || en || 0.4 || 0.6 || 
|-
| 10518 || [[പാർക്ക് ജി-സുങ്ങ്]] || en || 0.4 || 34.6 || 
|-
| 10519 || [[കിസോൺ സിറ്റി]] || en || 0.4 || 18.2 || 
|-
| 10520 || [[ഫോഗ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്]] || en || 0.4 || 69.7 || 
|-
| 10521 || [[റമോണാസ് വേൾഡ്]] || en || 0.4 || 18.3 || 
|-
| 10522 || [[പ്രകാസം ജില്ല]] || en || 0.4 || 28.7 || 
|-
| 10523 || [[സതാംപ്ടൺ എഫ്.സി.]] || en || 0.4 || 3.8 || 
|-
| 10524 || [[കോവ താഴ്വരയിലെ ചരിത്രാതീതകാല ശിലാരേഖാ പ്രദേശം]] || en || 0.4 || 11.5 || 
|-
| 10525 || [[കാഞ്ഞിരംകുളം പക്ഷിസങ്കേതം]] || en || 0.4 || 46.0 || 
|-
| 10526 || [[പി.യു. ചിത്ര]] || en || 0.4 || 92.7 || 
|-
| 10527 || [[PCMan File Manager]] || en || 0.4 || 59.6 || 
|-
| 10528 || [[കേരള വിഷൻ]] || en || 0.4 || 34.7 || 
|-
| 10529 || [[വള്ളനാട് വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 0.4 || 21.3 || 
|-
| 10530 || [[മഡഗാസ്കറിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.4 || 0.5 || 
|-
| 10531 || [[കാഞ്ചി കാമകോടിപീഠം]] || en || 0.4 || 24.8 || 
|-
| 10532 || [[ഇൻശാ അല്ലാഹ്]] || en || 0.4 || 64.3 || 
|-
| 10533 || [[തീരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.4 || 45.4 || 
|-
| 10534 || [[വൈൻ ലിനക്സ്]] || ja || 0.4 || 35.9 || 
|-
| 10535 || [[പാരപോയ്നക്സ് ക്രിസണലിസ്]] || en || 0.4 || 92.6 || 
|-
| 10536 || [[ദ ബോൺ അൾട്ടിമേറ്റം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.4 || 3.5 || 
|-
| 10537 || [[കൃഷ്ണ ശങ്കർ]] || en || 0.4 || 64.0 || 
|-
| 10538 || [[Shotwell (software)]] || en || 0.4 || 48.4 || 
|-
| 10539 || [[പൊന്ത്]] || en || 0.4 || 49.2 || 
|-
| 10540 || [[ആൻഡ്രോയിഡ് ഓറിയോ]] || en || 0.4 || 28.4 || 
|-
| 10541 || [[മായ സിങ് സൈനി]] || en || 0.4 || 18.3 || 
|-
| 10542 || [[ഓല കാബ്സ്]] || en || 0.4 || 41.4 || 
|-
| 10543 || [[വെള്ളത്തഴുതാമ]] || ceb || 0.4 || 36.7 || 
|-
| 10544 || [[Permanent residence (United States)]] || en || 0.4 || 1.1 || 
|-
| 10545 || [[കൗൻഡിന്യ വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 0.4 || 6.9 || 
|-
| 10546 || [[എപ്പിത്തീലിയം]] || en || 0.4 || 22.2 || 
|-
| 10547 || [[Mahesh Chandra Mehta]] || en || 0.3 || 13.1 || 
|-
| 10548 || [[ഗാർഹിക പീഡനം]] || en || 0.3 || 53.9 || 
|-
| 10549 || [[ടോം സ്വിഫ്റ്റ്]] || en || 0.3 || 4.8 || 
|-
| 10550 || [[പെനിൻസുലാർ റോക്ക് അഗാമ]] || en || 0.3 || 44.4 || 
|-
| 10551 || [[നായ വിസിൽ]] || en || 0.3 || 43.2 || 
|-
| 10552 || [[വലെൻസിയ സിഎഫ്]] || en || 0.3 || 15.4 || 
|-
| 10553 || [[വൈശ്യ]] || en || 0.3 || 95.8 || 
|-
| 10554 || [[മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥയ്യർ]] || en || 0.3 || 39.5 || 
|-
| 10555 || [[മണ്ടേല ദിനം]] || en || 0.3 || 50.8 || 
|-
| 10556 || [[സത്യവതി ദേവി]] || en || 0.3 || 92.6 || 
|-
| 10557 || [[ഹിന്ദുസ്ഥാൻ സിന്ദാബാദ്]] || en || 0.3 || 78.7 || 
|-
| 10558 || [[Drinking water]] || en || 0.3 || 79.9 || 
|-
| 10559 || [[ലിവർവേർട്ട്]] || en || 0.3 || 1.0 || 
|-
| 10560 || [[സ്വാസിലാന്റിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.3 || 3.2 || 
|-
| 10561 || [[അലിമൊദിയാൻ, ഇലോഇലോ]] || en || 0.3 || 3.7 || 
|-
| 10562 || [[ഗ്ലാഡിസ് സ്റ്റെയിൻസ്]] || en || 0.3 || 92.1 || 
|-
| 10563 || [[അവോൺ വാലി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.3 || 21.3 || 
|-
| 10564 || [[തിലപുഷ്‌പി]] || ceb || 0.3 || 34.0 || 
|-
| 10565 || [[ഇസബെല്ല കോർട്ടീസ്]] || en || 0.3 || 93.1 || 
|-
| 10566 || [[മിമുസോപ്‌സ്]] || en || 0.3 || 76.0 || 
|-
| 10567 || [[കരിമ്പുഴ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.3 || 47.5 || 
|-
| 10568 || [[ആദംസ് ബ്രിഡ്ജ് സമുദ്രദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.3 || 88.9 || 
|-
| 10569 || [[Gopal Nilkanth Dandekar]] || en || 0.3 || 35.4 || 
|-
| 10570 || [[ഓക്സ്‌ലി വൈൽഡ് റിവേഴ്സ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.3 || 8.9 || 
|-
| 10571 || [[ചാമ്പൽ മലയണ്ണാൻ വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 0.3 || 25.9 || 
|-
| 10572 || [[പത്മനാഭൻ ബാലറാം]] || en || 0.3 || 33.2 || 
|-
| 10573 || [[ഹിമ ദാസ്]] || en || 0.3 || 56.3 || 
|-
| 10574 || [[കംബോഡിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.3 || 2.3 || 
|-
| 10575 || [[ഷേബാ രാജ്ഞി]] || en || 0.3 || 27.4 || 
|-
| 10576 || [[സുപ്പർടക്സ്കാർട്ട്]] || en || 0.3 || 79.5 || 
|-
| 10577 || [[സിജ റോസ്]] || en || 0.3 || 99.9 || 
|-
| 10578 || [[ഔറംഗബാദ് ജില്ല, ബീഹാർ]] || en || 0.3 || 86.8 || 
|-
| 10579 || [[സൗമ്യ സദാനന്ദൻ]] || en || 0.3 || 75.5 || 
|-
| 10580 || [[സീത ദൊരൈസാമി]] || en || 0.3 || 53.9 || 
|-
| 10581 || [[ബ്ലാക്ക് സ്വാൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.3 || 35.1 || 
|-
| 10582 || [[ടംബ്ലിംഗൻ തടാകം]] || en || 0.3 || 99.7 || 
|-
| 10583 || [[കെയ്ലി കൂവോക്കോ]] || en || 0.3 || 52.7 || 
|-
| 10584 || [[എക്സ്-മെൻ: ഡേയ്സ് ഓഫ് ഫ്യൂച്ചർ പാസ്റ്റ്]] || en || 0.3 || 3.1 || 
|-
| 10585 || [[സ്പെക്ട്രെ (സുരക്ഷാ പാളിച്ച)]] || en || 0.3 || 9.1 || 
|-
| 10586 || [[ഡി. കെ. ശിവകുമാർ]] || en || 0.3 || 2.7 || 
|-
| 10587 || [[പെരിൻ കാപ്റ്റൻ]] || en || 0.3 || 49.0 || 
|-
| 10588 || [[കാറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.3 || 21.8 || 
|-
| 10589 || [[Address Resolution Protocol]] || en || 0.3 || 12.8 || 
|-
| 10590 || [[Alagappa Chettiar]] || en || 0.3 || 16.6 || 
|-
| 10591 || [[മൗണ്ട് ക്ലൂണി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.3 || 79.8 || 
|-
| 10592 || [[പൊതുവിദ്യാലയം]] || en || 0.3 || 3.5 || 
|-
| 10593 || [[പാഫോസ്]] || en || 0.3 || 15.7 || 
|-
| 10594 || [[ബൗണ്ടിയിലെ നാവികകലാപം]] || en || 0.3 || 23.9 || 
|-
| 10595 || [[അലക്സാണ്ടർ ക്രിക്‌ടൺ മിച്ചൽ]] || en || 0.3 || 47.4 || 
|-
| 10596 || [[സി.പി. ജോൺ]] || en || 0.3 || 13.8 || 
|-
| 10597 || [[ബ്രെയ്റ്റ്ബാർട്ട് ന്യൂസ്]] || en || 0.3 || 49.3 || 
|-
| 10598 || [[Jalal ud din Firuz Khilji]] || en || 0.3 || 0.0 || 
|-
| 10599 || [[ചിത്രങ്കുടി പക്ഷിസങ്കേതം]] || en || 0.2 || 20.7 || 
|-
| 10600 || [[കലിങ്ക സ്റ്റേഡിയം]] || en || 0.2 || 96.0 || 
|-
| 10601 || [[നമീബിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.2 || 47.9 || 
|-
| 10602 || [[ചോതി (നക്ഷത്രം)]] || en || 0.2 || 55.7 || 
|-
| 10603 || [[എച്. എൽ. എ. ഹാർട്ട്]] || en || 0.2 || 4.7 || 
|-
| 10604 || [[മെംഫിസ് ഡീപെയ്]] || en || 0.2 || 5.9 || 
|-
| 10605 || [[അൽ ബഖിയുടെ ഉന്മൂലനം]] || en || 0.2 || 87.0 || 
|-
| 10606 || [[വാൾ നദി]] || en || 0.2 || 0.0 || 
|-
| 10607 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: ഹാർഡ് ലക്ക്]] || en || 0.2 || 11.4 || 
|-
| 10608 || [[ഈഗർണിയ മേജർ]] || en || 0.2 || 73.7 || 
|-
| 10609 || [[ഉമ്മുകുൽ‍സും ബിൻത് മുഹമ്മദ്]] || en || 0.2 || 11.8 || 
|-
| 10610 || [[സംയോജിത കൊയ്ത്തു യന്ത്രം]] || en || 0.2 || 1.6 || 
|-
| 10611 || [[ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ്]] || en || 0.2 || 38.1 || 
|-
| 10612 || [[ഹരെൺ പാണ്ഡ്യ]] || en || 0.2 || 3.5 || 
|-
| 10613 || [[ഗൂഗിൾ ഹോം]] || en || 0.2 || 4.4 || 
|-
| 10614 || [[റോളർബോൾ (ചെസ്സ് വകഭേദം)]] || en || 0.2 || 11.5 || 
|-
| 10615 || [[ഇങ്വാർ കാംപ്രാഡ്]] || en || 0.2 || 31.2 || 
|-
| 10616 || [[റാപ്പൊൻസൊൽ]] || en || 0.2 || 28.8 || 
|-
| 10617 || [[Evince]] || en || 0.2 || 83.5 || 
|-
| 10618 || [[ബാഒ ദൈ]] || en || 0.2 || 2.1 || 
|-
| 10619 || [[ഖേലേ ഹം ജീ ജാൻ സേ]] || en || 0.2 || 26.7 || 
|-
| 10620 || [[ഇഎസ്പിഎൻ]] || en || 0.2 || 3.9 || 
|-
| 10621 || [[Linux Foundation]] || en || 0.2 || 20.5 || 
|-
| 10622 || [[ക്ലിന്റൺ ഡേവിസൺ]] || en || 0.2 || 8.3 || 
|-
| 10623 || [[കൂലിമാട്]] || en || 0.2 || 41.9 || 
|-
| 10624 || [[തുക്പ]] || en || 0.2 || 75.5 || 
|-
| 10625 || [[ബെനഡിക്ട് കുംബർബാച്ച്]] || en || 0.2 || 49.3 || 
|-
| 10626 || [[റീറ്റ ഓറ]] || en || 0.2 || 2.0 || 
|-
| 10627 || [[ജെറോനിമോസ് മൊണാസ്ട്രി]] || en || 0.2 || 7.8 || 
|-
| 10628 || [[ഇന്റൽ ടർബോ ബൂസ്റ്റ്]] || en || 0.2 || 47.5 || 
|-
| 10629 || [[Benjamin Mountfort]] || en || 0.2 || 26.7 || 
|-
| 10630 || [[ലോറൻസ് സ്കൂൾ, ലവ്ഡേൽ]] || en || 0.2 || 70.0 || 
|-
| 10631 || [[കിഴക്കൻ ജർമ്മനിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.2 || 10.5 || 
|-
| 10632 || [[Joseph Dalton Hooker]] || en || 0.2 || 2.8 || 
|-
| 10633 || [[ഏഷ്യയിലെ വർണ്ണവിവേചനം]] || en || 0.2 || 39.7 || 
|-
| 10634 || [[ലീനിയേജ് ഓഎസ്]] || en || 0.2 || 66.8 || 
|-
| 10635 || [[ഐസായെ ബെർലിൻ]] || en || 0.2 || 3.4 || 
|-
| 10636 || [[രാധാനഗരി വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം]] || en || 0.2 || 20.5 || 
|-
| 10637 || [[ഡോം ഓഫ് ദ റോക്ക്]] || en || 0.2 || 4.8 || 
|-
| 10638 || [[സോഫിയ കൊവല്യവ്സ്കയ]] || en || 0.2 || 14.5 || 
|-
| 10639 || [[ഇറക്കുമതിത്തീരുവ സംരക്ഷണം]] || en || 0.2 || 3.0 || 
|-
| 10640 || [[Kathua rape case]] || en || 0.2 || 99.8 || 
|-
| 10641 || [[Economic ideology]] || en || 0.2 || 16.0 || 
|-
| 10642 || [[പുടിലോവ് മിൽ സമരം 1917]] || en || 0.2 || 9.9 || 
|-
| 10643 || [[കൗഷികി ചക്രവർത്തി]] || en || 0.2 || 16.9 || 
|-
| 10644 || [[ഹാരോൾഡ് എസ് ഫെർഗൂസൻ]] || en || 0.2 || 49.6 || 
|-
| 10645 || [[ഫിലിപ്പൈൻസിലെ ഭാഷകൾ]] || en || 0.2 || 18.9 || 
|-
| 10646 || [[ബൈജയന്ത് പാണ്ഡ]] || en || 0.2 || 21.9 || 
|-
| 10647 || [[കാരുണ്യ മേരി ബ്രഗാൻസ]] || en || 0.2 || 40.5 || 
|-
| 10648 || [[സുന്ദരിക്കണ്ടൽ]] || en || 0.2 || 8.3 || 
|-
| 10649 || [[മാർട്ടിൻ സെലിഗ്മാൻ]] || en || 0.2 || 10.7 || 
|-
| 10650 || [[സഅദ്ബിനു സൈദ്]] || en || 0.2 || 32.0 || 
|-
| 10651 || [[ഓൾഡ് ടൗൺ (എൽവീവ്)]] || en || 0.2 || 0.4 || 
|-
| 10652 || [[ഗോൽക്കൊണ്ട കോട്ട]] || en || 0.2 || 16.4 || 
|-
| 10653 || [[സുഭാഷ് പാർലേക്കർ]] || en || 0.2 || 56.8 || 
|-
| 10654 || [[അഘ ഷാഹിദ് അലി]] || en || 0.2 || 32.2 || 
|-
| 10655 || [[ശാന്തി കുമാർ മൊറാർജി]] || en || 0.2 || 64.2 || 
|-
| 10656 || [[ഉപയോക്തൃ ഡാറ്റാഗ്രാം പ്രോട്ടോക്കോൾ]] || en || 0.2 || 10.2 || 
|-
| 10657 || [[രംഗനതിട്ടു പക്ഷിസങ്കേതം]] || en || 0.2 || 31.7 || 
|-
| 10658 || [[ജാൻ കോം]] || en || 0.2 || 73.8 || 
|-
| 10659 || [[പോർട്ടർസ് ഫൈവ് ഫോഴ്സസ് അനാലിസിസ്]] || en || 0.2 || 21.5 || 
|-
| 10660 || [[ഗ്യാലക്സി ക്ലസ്റ്റർ]] || en || 0.2 || 45.2 || 
|-
| 10661 || [[ലക്ഷ്മി മേനോൻ (നടി)]] || en || 0.2 || 29.0 || 
|-
| 10662 || [[പ്രബോധന രീതി]] || en || 0.2 || 76.5 || 
|-
| 10663 || [[എടച്ചേരി]] || en || 0.1 || 34.8 || 
|-
| 10664 || [[ചന്ദോളി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.1 || 24.1 || 
|-
| 10665 || [[അപർണ്ണ പോപ്പട്ട്]] || en || 0.1 || 25.8 || 
|-
| 10666 || [[ആൻഡ്രോയിഡ് പൈ]] || en || 0.1 || 74.1 || 
|-
| 10667 || [[സാൻ മിലൻ ഡെ ലാ കൊഗോളയിലെ മൊണാസ്ട്രികൾ]] || en || 0.1 || 44.6 || 
|-
| 10668 || [[മെൽറ്റ്ഡൌൺ (സുരക്ഷാ പാളിച്ച)]] || en || 0.1 || 27.8 || 
|-
| 10669 || [[Kotak Mahindra Bank]] || en || 0.1 || 88.4 || 
|-
| 10670 || [[ബ്രസീൽ നട്ട്]] || en || 0.1 || 7.1 || 
|-
| 10671 || [[മില്ലി ബോബി ബ്രൗൺ]] || en || 0.1 || 62.2 || 
|-
| 10672 || [[എം. എ. എം. എച്ച്. എസ്. എസ്. കൊരട്ടി]] || en || 0.1 || 8.0 || 
|-
| 10673 || [[ക്ഷമ മെത്രെ]] || en || 0.1 || 33.4 || 
|-
| 10674 || [[കൈലിൻ (ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ് സിസ്റ്റം)]] || en || 0.1 || 49.2 || 
|-
| 10675 || [[ആൽഫീ അലൻ]] || en || 0.1 || 10.9 || 
|-
| 10676 || [[എ ഡേ ഇൻ ദ ലൈഫ് ഓഫ് മാർലൺ ബണ്ടോ]] || en || 0.1 || 11.8 || 
|-
| 10677 || [[ബിബിസി വൺ]] || en || 0.1 || 24.2 || 
|-
| 10678 || [[ഡയമണ്ട്സ് ആർ ഫോറെവർ (നോവൽ)]] || en || 0.1 || 0.0 || 
|-
| 10679 || [[ബേരി ബാരിഷ്]] || en || 0.1 || 20.5 || 
|-
| 10680 || [[ഡീട്രി‌ക് വൺ കോൾടി‌റ്റ്സ്]] || en || 0.1 || 22.2 || 
|-
| 10681 || [[ഓസ്കാർ ഷെൽമെർ]] || en || 0.1 || 3.4 || 
|-
| 10682 || [[സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടന നിയമം, 1956]] || en || 0.1 || 63.0 || 
|-
| 10683 || [[ഗ്നോം ടെർമിനൽ]] || en || 0.1 || 46.6 || 
|-
| 10684 || [[ഏഷ്യയിലെ സ്വയംഭരണാധികാരമുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെയും പ്രദേശങ്ങളുടെയും പട്ടിക]] || en || 0.1 || 25.5 || 
|-
| 10685 || [[ബിംസെയിൻ കുറാണ]] || en || 0.1 || 52.3 || 
|-
| 10686 || [[മാറാബൂ സ്റ്റോർക്ക്]] || en || 0.1 || 43.0 || 
|-
| 10687 || [[ജെയിംസ് ഫ്രാങ്കോ]] || en || 0.1 || 1.7 || 
|-
| 10688 || [[American Gangster (film)]] || en || 0.1 || 26.8 || 
|-
| 10689 || [[ജെറി പിന്റോ]] || en || 0.1 || 47.2 || 
|-
| 10690 || [[ബോധനശാസ്ത്രം]] || en || 0.1 || 28.7 || 
|-
| 10691 || [[പ്ലന്റേസി]] || en || 0.1 || 3.0 || 
|-
| 10692 || [[സി പി സി സിനി അവാർഡുകൾ]] || en || 0.1 || 69.1 || 
|-
| 10693 || [[ബുഗ്യാൽ]] || en || 0.1 || 17.0 || 
|-
| 10694 || [[ഖലീഫ ബിൻ സായിദ് അൽ നഹ് യാൻ]] || en || 0.1 || 22.4 || 
|-
| 10695 || [[ജാക്ക് ഡാനിയൽസ്]] || en || 0.1 || 2.3 || 
|-
| 10696 || [[United Bengal]] || en || 0.1 || 53.1 || 
|-
| 10697 || [[പീപ്പിൾസ് ആർക്കൈവ് ഓഫ് റൂറൽ ഇന്ത്യ]] || en || 0.1 || 35.8 || 
|-
| 10698 || [[കൊടൈക്കനാൽ തടാകം]] || en || 0.1 || 10.4 || 
|-
| 10699 || [[സ്റ്റാക് ഓവർഫ്ലോ (വെബ്സൈറ്റ്)]] || en || 0.1 || 50.2 || 
|-
| 10700 || [[മിട്രസാക്മി]] || en || 0.1 || 99.9 || 
|-
| 10701 || [[പിയേഴ്സ് (സോപ്പ്)]] || en || 0.1 || 31.2 || 
|-
| 10702 || [[സ്വതന്ത്ര സോഫ്ട്‌വെയർ കേരളത്തിൽ]] || en || 0.1 || 14.0 || 
|-
| 10703 || [[സിസ്ത് എക്സ്റ്റിംക്ഷൻ: ആൻ അണ്നാച്ചുറൽ ഹിസ്റ്ററി]] || en || 0.1 || 4.7 || 
|-
| 10704 || [[അറിവിന്റെ ശാപം]] || en || 0.1 || 31.3 || 
|-
| 10705 || [[വി എസ്സ് വിജയൻ]] || en || 0.1 || 6.2 || 
|-
| 10706 || [[ഹിന്ദ് ബിന്‌ത് മക്തൂം ബിൻ ജൂമാ അൽ മക്തൂം]] || en || 0.1 || 35.9 || 
|-
| 10707 || [[ഉത്തര കൊറിയയിലെ ഇന്റർനെറ്റ്]] || en || 0.1 || 57.7 || 
|-
| 10708 || [[ലെഫ്റ്റ് റൈറ്റ് ലെഫ്റ്റ്]] || en || 0.1 || 2.6 || 
|-
| 10709 || [[ബോർ വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 0.1 || 22.4 || 
|-
| 10710 || [[മണിക്കൂർ]] || en || 0.1 || 0.5 || 
|-
| 10711 || [[സെൽമ ഡിസിൽവ]] || en || 0.1 || 98.0 || 
|-
| 10712 || [[ദേശീയ കടുവ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റി]] || en || 0.1 || 3.6 || 
|-
| 10713 || [[ബി. സരോജാ ദേവി]] || en || 0.1 || 6.8 || 
|-
| 10714 || [[Special Protection Group]] || en || 0.1 || 17.4 || 
|-
| 10715 || [[ഫോർ സ്പെഷ്യൽ സർവ്വീസസ്]] || en || 0.1 || 2.5 || 
|-
| 10716 || [[ഓൾട്ടയർ]] || en || 0.1 || 45.2 || 
|-
| 10717 || [[തീസിയസിന്റെ കപ്പൽ]] || en || 0.1 || 27.4 || 
|-
| 10718 || [[Layal Abboud]] || en || 0.1 || 38.7 || 
|-
| 10719 || [[സിയുഡാഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റാറിയ]] || en || 0.1 || 14.8 || 
|-
| 10720 || [[Coreboot]] || en || 0.1 || 11.0 || 
|-
| 10721 || [[സ്റ്റാർ ട്രെക്ക് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.1 || 2.1 || 
|-
| 10722 || [[Classicism]] || en || 0.1 || 8.3 || 
|-
| 10723 || [[സ്കോളർഷിപ്പ്]] || en || 0.1 || 30.6 || 
|-
| 10724 || [[അജണ്ട 21]] || en || 0.1 || 23.2 || 
|-
| 10725 || [[സിംഗിൾ ബോർഡ് മൈക്രോകൺട്രോളർ]] || en || 0.1 || 5.7 || 
|-
| 10726 || [[വെഹിക്കിൾ ബ്ലൈന്റ് സ്പോട്ട്]] || en || 0.1 || 28.8 || 
|-
| 10727 || [[ഗവേഷണലഭ്യതാനിബന്ധന]] || en || 0.1 || 16.2 || 
|-
| 10728 || [[Need for Speed (film)]] || en || 0.1 || 24.2 || 
|-
| 10729 || [[വൈൻഡ് റിവർ-സിനിമ (Wind River-film)]] || en || 0.1 || 32.4 || 
|-
| 10730 || [[ലോകൊറോകൊ]] || en || 0.1 || 35.7 || 
|-
| 10731 || [[സതോഷി നകാമോട്ടോ]] || en || 0.1 || 2.6 || 
|-
| 10732 || [[ബെലെം ടവർ]] || en || 0.1 || 25.5 || 
|-
| 10733 || [[ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 0.1 || 17.4 || 
|-
| 10734 || [[മൈക്കൽ റോസ്ബാഷ്]] || en || 0.1 || 29.0 || 
|-
| 10735 || [[ലൈസൻസ് റിന്യൂഡ്]] || en || 0.1 || 6.3 || 
|-
| 10736 || [[ജെഫ്രി ഹാൾ]] || en || 0.1 || 34.5 || 
|-
| 10737 || [[ബോസ്ര]] || en || 0.1 || 0.0 || 
|-
| 10738 || [[സെന്റ് മേരീസ് ദ്വീപുകൾ]] || en || 0.1 || 24.7 || 
|-
| 10739 || [[Adobe Premiere Pro]] || en || 0.1 || 49.5 || 
|-
| 10740 || [[Katyn massacre]] || en || 0.1 || 2.0 || 
|-
| 10741 || [[ഗിറ്റ്ഹബ്ബ്]] || en || 0.1 || 39.5 || 
|-
| 10742 || [[കോമഡി സെൻട്രൽ]] || en || 0.1 || 2.9 || 
|-
| 10743 || [[ഖേവ്ര ഉപ്പുഖനി]] || en || 0.1 || 44.2 || 
|-
| 10744 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ് (പുസ്തക പരമ്പര)]] || en || 0.1 || 17.6 || 
|-
| 10745 || [[ഐഫോൺ X]] || en || 0.1 || 3.2 || 
|-
| 10746 || [[Gifted (film)]] || en || 0.1 || 43.4 || 
|-
| 10747 || [[ന്യൂ ലാനാർക്ക്]] || en || 0.1 || 16.1 || 
|-
| 10748 || [[ആംട്രാക്ക്]] || en || 0.1 || 2.0 || 
|-
| 10749 || [[വാണ ക്രൈ സൈബർ അറ്റാക്ക്]] || en || 0.1 || 44.7 || 
|-
| 10750 || [[Chavara Thekkumbhagom]] || en || 0.1 || 5.1 || 
|-
| 10751 || [[ഫാൻ തി കിം ഫുക്]] || en || 0.1 || 31.9 || 
|-
| 10752 || [[പ്ലാങ്ക്ടൺ]] || en || 0.1 || 45.0 || 
|-
| 10753 || [[ആർച്ച് ലിനക്സ്]] || en || 0.1 || 32.4 || 
|-
| 10754 || [[നിക്വാബ്]] || en || 0.1 || 42.0 || 
|-
| 10755 || [[മുകുർത്തി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.1 || 22.7 || 
|-
| 10756 || [[ഇലിയാന ഡി ക്രുസ്]] || en || 0.1 || 39.6 || 
|-
| 10757 || [[ഷെയ്ലീൻ വുഡ്ലി]] || en || 0.1 || 35.9 || 
|-
| 10758 || [[റ്റജീറ്റീസ്]] || en || 0.1 || 1.8 || 
|-
| 10759 || [[Arduino uno]] || en || 0.1 || 40.1 || 
|-
| 10760 || [[കോശാംഗം]] || en || 0.1 || 40.5 || 
|-
| 10761 || [[ഫുസ്തത്]] || en || 0.1 || 2.4 || 
|-
| 10762 || [[ആൻഡി സെർക്കിസ്]] || en || 0.1 || 43.9 || 
|-
| 10763 || [[ഇന്ത്യൻ പുരുഷ ദേശീയ ഹോക്കി ടീം]] || en || 0.1 || 49.8 || 
|-
| 10764 || [[മൈ നെയ്ബർ ടോട്ടോറോ]] || en || 0.1 || 22.1 || 
|-
| 10765 || [[സിംഗപൂർ ബൊട്ടാണിക്ക് ഗാർഡൻസ്]] || en || 0.1 || 12.0 || 
|-
| 10766 || [[ആനതി]] || en || 0.1 || 9.1 || 
|-
| 10767 || [[ദ കിംഗ് ഓഫ് ദ ഗോൾഡൻ റിവർ]] || en || 0.1 || 6.3 || 
|-
| 10768 || [[Andy Weir]] || en || 0.1 || 37.0 || 
|-
| 10769 || [[Aluminium oxide]] || en || 0.1 || 4.3 || 
|-
| 10770 || [[റുഡോൾഫ് വോൾട്ടേഴ്സ്]] || en || 0.1 || 7.4 || 
|-
| 10771 || [[നെറ്റ്വർക്ക് കൺജഷൻ]] || en || 0.1 || 13.8 || 
|-
| 10772 || [[അറബി ഭാഷയിലെ ക്രിസ്തുമത പദങ്ങൾ]] || en || 0.1 || 38.4 || 
|-
| 10773 || [[നടരാജ]] || en || 0.0 || 35.1 || 
|-
| 10774 || [[ദി പോസ്റ്റ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 39.6 || 
|-
| 10775 || [[Calabozos]] || en || 0.0 || 27.7 || 
|-
| 10776 || [[പലാവു ഡെ ലാ മ്യൂസിക്ക കറ്റലന]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10777 || [[ശാന്തി സൗന്തിരരാജൻ]] || en || 0.0 || 14.7 || 
|-
| 10778 || [[ഒന്നാം ഇൻറർനാഷണൽ]] || en || 0.0 || 7.6 || 
|-
| 10779 || [[വേര റൂബിൻ]] || en || 0.0 || 41.2 || 
|-
| 10780 || [[ലിനക്സ് ഫ്രം സ്ക്രാച്ച്]] || en || 0.0 || 28.0 || 
|-
| 10781 || [[പുരാതന ഈജിപ്തിലെ ദൈവങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 0.6 || 
|-
| 10782 || [[സെർജിയോ റാമോസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10783 || [[രക്തപങ്കിലമായ ഞായറാഴ്ച (1905)]] || en || 0.0 || 6.5 || 
|-
| 10784 || [[സ്റ്റാർ ട്രെക്ക് ബിയോണ്ട്]] || en || 0.0 || 41.2 || 
|-
| 10785 || [[Communist Party of China]] || en || 0.0 || 15.4 || 
|-
| 10786 || [[Star Wars: The Last Jedi]] || en || 0.0 || 54.5 || 
|-
| 10787 || [[ജയിംസ് ലെഗ്ഗെ]] || en || 0.0 || 4.1 || 
|-
| 10788 || [[സെക്യുർ ഷെൽ]] || en || 0.0 || 13.0 || 
|-
| 10789 || [[ട്രാൻസ്മിഷൻ കൺട്രോൾ പ്രോട്ടോകോൾ]] || en || 0.0 || 3.1 || 
|-
| 10790 || [[ക്വാണ്ടം അൽഗോരിതം]] || en || 0.0 || 54.6 || 
|-
| 10791 || [[കിപ് തോൺ]] || en || 0.0 || 38.4 || 
|-
| 10792 || [[ആലിയ ഭട്ട്]] || en || 0.0 || 4.8 || 
|-
| 10793 || [[അനോണിമസ് (സംഘം)]] || en || 0.0 || 37.1 || 
|-
| 10794 || [[12 ദിനങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 7.8 || 
|-
| 10795 || [[ഗോൾ ലൈൻ ടെക്നോളജി]] || en || 0.0 || 31.7 || 
|-
| 10796 || [[എറിക് ബന]] || en || 0.0 || 32.9 || 
|-
| 10797 || [[തോർ: റാഗ്നറോക്ക്]] || en || 0.0 || 2.4 || 
|-
| 10798 || [[പോയിൻകാരെ കൺജെക്ചർ]] || en || 0.0 || 31.2 || 
|-
| 10799 || [[കുത്തക സോഫ്റ്റ്‍വെയർ]] || en || 0.0 || 53.5 || 
|-
| 10800 || [[ഇറ്റലിയിലെ ഹിതപരിശോധന, 2016]] || en || 0.0 || 34.2 || 
|-
| 10801 || [[ജെഫ് ഫ്ലെയ്ക്]] || en || 0.0 || 32.7 || 
|-
| 10802 || [[ഡാർക്ക് വെബ്]] || en || 0.0 || 90.5 || 
|-
| 10803 || [[ദി അമൈസിംഗ് സ്പൈഡർമാൻ 2]] || en || 0.0 || 3.5 || 
|-
| 10804 || [[ഇൻസൈറ്റ്]] || en || 0.0 || 37.7 || 
|-
| 10805 || [[സ്റ്റാൻഡേർഡ് ടെമ്പ്ലേറ്റ് ലൈബ്രറി (സി++)]] || en || 0.0 || 47.2 || 
|-
| 10806 || [[റോബെർട്ട് നോസിക്ക്]] || en || 0.0 || 0.7 || 
|-
| 10807 || [[Bicycle]] || en || 0.0 || 0.3 || 
|-
| 10808 || [[Amish]] || en || 0.0 || 24.7 || 
|-
| 10809 || [[എഡ്യൂക്കേഷൻ ഇന്റർനാഷണൽ]] || en || 0.0 || 46.9 || 
|-
| 10810 || [[ഓപ്പൺ ഷോർട്സ്ട്  പാത്ത്  ഫസ്റ്റ്]] || en || 0.0 || 19.7 || 
|-
| 10811 || [[സ്റ്റല്ലെർസ് സീ ഈഗിൾ]] || en || 0.0 || 1.6 || 
|-
| 10812 || [[നിർമ്മാണാത്മക അധ്യാപന രീതികൾ]] || en || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 10813 || [[പി വേഴ്സസ് എൻ പി പ്രശ്നം]] || en || 0.0 || 22.6 || 
|-
| 10814 || [[ഗ്ദാൻസ്ക്]] || en || 0.0 || 22.7 || 
|-
| 10815 || [[Battle of Dunkirk]] || en || 0.0 || 10.8 || 
|-
| 10816 || [[Dactyloidae]] || en || 0.0 || 3.7 || 
|-
| 10817 || [[ആൻറ്റോയിൻ ഗ്രീസ്സ്മാൻ]] || en || 0.0 || 2.8 || 
|-
| 10818 || [[India–Pakistan cricket rivalry]] || en || 0.0 || 28.5 || 
|-
| 10819 || [[ലിയോ കാനർ]] || en || 0.0 || 11.6 || 
|-
| 10820 || [[സമയ സങ്കീർണ്ണത(കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രം)]] || en || 0.0 || 25.7 || 
|-
| 10821 || [[ജോൺ സ്‌നോ]] || en || 0.0 || 1.8 || 
|-
| 10822 || [[പിസി ഗെയിം]] || en || 0.0 || 12.6 || 
|-
| 10823 || [[നീളൻ  മുടി]] || en || 0.0 || 10.1 || 
|-
| 10824 || [[മെർസിഡിസ് അരാവോസ്]] || en || 0.0 || 63.6 || 
|-
| 10825 || [[ലേഖ (ലേഖാസിദ്ധാന്തം)]] || en || 0.0 || 16.9 || 
|-
| 10826 || [[ഐറീന സെൻഡലർ]] || en || 0.0 || 25.7 || 
|-
| 10827 || [[അബ്രഹാം മാസ്ലൊ]] || en || 0.0 || 23.6 || 
|-
| 10828 || [[ഇമോജി]] || en || 0.0 || 26.3 || 
|-
| 10829 || [[സ്കാനിയ എ.ബി.]] || en || 0.0 || 2.4 || 
|-
| 10830 || [[പോർട്ടബിൾ നെറ്റ്‍വർക്ക് ഗ്രാഫിക്സ്]] || en || 0.0 || 11.7 || 
|-
| 10831 || [[ബ്ലൂ വെയിൽ (ഗെയിം)]] || en || 0.0 || 57.9 || 
|-
| 10832 || [[ജെനറൽ ഡാറ്റ പ്രൊട്ടക്കൻ റെഗുലേഷൻ]] || en || 0.0 || 4.3 || 
|-
| 10833 || [[4ചാൻ]] || en || 0.0 || 42.8 || 
|-
| 10834 || [[SHA-1]] || en || 0.0 || 3.0 || 
|-
| 10835 || [[വഴക്കുണ്ടാക്കൽ]] || en || 0.0 || 81.8 || 
|-
| 10836 || [[അനിരുദ്ധ് ജഗന്നാഥ്]] || en || 0.0 || 9.3 || 
|-
| 10837 || [[സൈക്കിൾ ഫ്രെയിം]] || en || 0.0 || 16.8 || 
|-
| 10838 || [[ഏഞ്ചലിസ്, ഫിലിപ്പൈൻസ്]] || en || 0.0 || 33.0 || 
|-
| 10839 || [[മേസോൺ]] || en || 0.0 || 4.0 || 
|-
| 10840 || [[സീൻ കോമ്പ്സ്സ്]] || en || 0.0 || 2.0 || 
|-
| 10841 || [[ഡയാൻ ആർബസ്]] || en || 0.0 || 3.0 || 
|-
| 10842 || [[ജിഫ്]] || en || 0.0 || 1.5 || 
|-
| 10843 || [[കാമി]] || en || 0.0 || 62.9 || 
|-
| 10844 || [[പീക്കി ബ്ലൈൻഡേഴ്സ് (ടിവി പരമ്പര)]] || en || 0.0 || 16.7 || 
|-
| 10845 || [[മറൂൺ 5]] || en || 0.0 || 34.4 || 
|-
| 10846 || [[Avengers: Infinity War]] || en || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 10847 || [[ജെയിംസ് പി ആലിസൺ]] || en || 0.0 || 89.0 || 
|-
| 10848 || [[ബിബിസി ഐപ്ലേയർ]] || en || 0.0 || 32.2 || 
|-
| 10849 || [[ഓപ്പൺ ജേണൽ സിസ്റ്റം]] || en || 0.0 || 83.2 || 
|-
| 10850 || [[ടൈറസ് വോങ്ങ്]] || en || 0.0 || 1.7 || 
|-
| 10851 || [[ബില്ലി ജോയൽ]] || en || 0.0 || 24.7 || 
|-
| 10852 || [[ലെ മിസേറാബ്ലെ (പാവങ്ങൾ)]] || en || 0.0 || 10.1 || 
|-
| 10853 || [[നാൻസി പെലോസി]] || en || 0.0 || 2.3 || 
|-
| 10854 || [[Market segmentation]] || en || 0.0 || 3.2 || 
|-
| 10855 || [[ജോസെ മാർട്ടി]] || en || 0.0 || 5.0 || 
|-
| 10856 || [[ദ ലിയൊപാർഡ്]] || en || 0.0 || 2.6 || 
|-
| 10857 || [[നോവ സ്കോട്ടിയ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10858 || [[ഗതാഗതക്കുരുക്ക്]] || en || 0.0 || 4.1 || 
|-
| 10859 || [[സാരവാക്ക്]] || en || 0.0 || 1.8 || 
|-
| 10860 || [[ജോൺ മേയർ]] || en || 0.0 || 1.1 || 
|-
| 10861 || [[ഓറഞ്ച് വിപ്ലവം]] || en || 0.0 || 1.3 || 
|-
| 10862 || [[പൈറേറ്റ്സ് ഓഫ് കരീബിയൻ : ഡെഡ് മെൻ ടെൽ നോ ടെയിൽസ]] || en || 0.0 || 1.4 || 
|-
| 10863 || [[മിറാബ്യൂ]] || en || 0.0 || 0.6 || 
|-
| 10864 || [[ലിംഗഭേദം (ജെന്റർ)]] || en || 0.0 || 43.0 || 
|-
| 10865 || [[റീ:സീറോ - സ്റ്റാർട്ടിംഗ് ലൈഫ് ഇൻ അനഥർ വേൾഡ്]] || en || 0.0 || 1.2 || 
|-
| 10866 || [[അൻഗ്ര ഡൊ ഹിറോയിസ്മോ]] || en || 0.0 || 15.5 || 
|-
| 10867 || [[മിൻകൗസ്ക്കി സ്പേസ്]] || en || 0.0 || 2.6 || 
|-
| 10868 || [[ബ്ലാക്ക് ലിവ്സ് മാറ്റേഴ്സ്]] || en || 0.0 || 0.6 || 
|-
| 10869 || [[അന്താരാഷ്ട്ര വിദ്യാർഥി ശോദക പ്രോഗ്രാം]] || en || 0.0 || 62.9 || 
|-
| 10870 || [[ഇന്ത്യൻ സിനിമ]] || en || 0.0 || 1.7 || 
|-
| 10871 || [[ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര താരങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10872 || [[ഫ്രാൻഫർട്ട്]] || en || 0.0 || 0.9 || 
|-
| 10873 || [[വൂ ചക്രവർത്തി (ഹാൻ വംശം)]] || en || 0.0 || 10.6 || 
|-
| 10874 || [[ഫ്രാങ്ക് സിനാട്ര]] || en || 0.0 || 18.4 || 
|-
| 10875 || [[എമ്മി നോതർ]] || en || 0.0 || 11.8 || 
|-
| 10876 || [[ബ്രാൻഡ്]] || en || 0.0 || 63.4 || 
|-
| 10877 || [[നോതെറുടെ പ്രമേയം]] || en || 0.0 || 1.1 || 
|-
| 10878 || [[ദാവൺഗരെ ജില്ല]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10879 || [[.us (.യുഎസ് ഡൊമെയ്‌നുകൾ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10880 || [[1/2]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10881 || [[101 പുതുക്കുടി പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10882 || [[103 പുതുക്കുടി പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10883 || [[105 മണലൂർ പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10884 || [[1962 ജൂൺ അൽകാട്രാസ് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള ശ്രമം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10885 || [[1993-ലെ മൈക്കൽ ജാക്സണെതിരെ ഉയർന്ന ബാല ലൈംഗിക പീഡന ആരോപണം]] || en || 0.0 || 2.0 || 
|-
| 10886 || [[2012 അഗ്നി എയർ ഡോർണിയർ 228 അപകടം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10887 || [[2023 തുർക്കി-സിറിയ ഭൂകമ്പം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10888 || [[2024 ഇന്ത്യൻ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10889 || [[2025 ഐസിസി ചാമ്പ്യൻസ് ട്രോഫി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10890 || [[43 പനപ്പാക്കം പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10891 || [[49 നെമ്മേലി പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10892 || [[Airtel Payments Bank]] || en || 0.0 || 89.4 || 
|-
| 10893 || [[Anacondas: The Hunt for the Blood Orchid]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10894 || [[Anacondas: Trail of Blood]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10895 || [[Aparna B Marar]] || en || 0.0 || 35.2 || 
|-
| 10896 || [[Assumption College, Changanasserry]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10897 || [[Babar Azam]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10898 || [[Brigadier]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10899 || [[Burt Lancaster]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10900 || [[Capillary lamina of choroid]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10901 || [[Cissus rotundifolia]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10902 || [[Cola nitida]] || ceb || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10903 || [[Deepika Singh Rajawat]] || en || 0.0 || 78.7 || 
|-
| 10904 || [[Dewald Brevis]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10905 || [[Dinakara Desai]] || en || 0.0 || 25.4 || 
|-
| 10906 || [[Donald Trump]] || en || 0.0 || 0.2 || 
|-
| 10907 || [[Dubai Creek Tower]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10908 || [[ETV Bal Bharat]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10909 || [[Elookkara]] || en || 0.0 || 91.6 || 
|-
| 10910 || [[Engine control unit]] || en || 0.0 || 5.5 || 
|-
| 10911 || [[Flag of Germany]] || en || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 10912 || [[Fortaleza]] || en || 0.0 || 2.0 || 
|-
| 10913 || [[Game of Thrones (season 8)]] || en || 0.0 || 5.3 || 
|-
| 10914 || [[Gangster: A Love Story]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10915 || [[Glinus oppositifolius]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10916 || [[Gmelina asiatica]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10917 || [[Gomphrena serrata]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10918 || [[Google Station]] || en || 0.0 || 49.0 || 
|-
| 10919 || [[History TV18]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10920 || [[IPad 2]] || en || 0.0 || 11.4 || 
|-
| 10921 || [[Interstitium]] || en || 0.0 || 94.4 || 
|-
| 10922 || [[Ipomoea pes-tigridis]] || ceb || 0.0 || 28.7 || 
|-
| 10923 || [[Jatindra Mohan Sengupta]] || en || 0.0 || 81.1 || 
|-
| 10924 || [[Jio Payments Bank]] || en || 0.0 || 6.1 || 
|-
| 10925 || [[Kagiso Rabada]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10926 || [[Karumuttu Thiagarajan Chettiar]] || en || 0.0 || 3.8 || 
|-
| 10927 || [[Kauaʻi ʻōʻō]] || en || 0.0 || 26.2 || 
|-
| 10928 || [[Kowdiar]] || en || 0.0 || 65.1 || 
|-
| 10929 || [[Kuzhimattom]] || en || 0.0 || 75.1 || 
|-
| 10930 || [[L2: എംപുരാൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10931 || [[Lachhu Maharaj (musician)]] || en || 0.0 || 75.0 || 
|-
| 10932 || [[Lee shore]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10933 || [[List of villages and settlements in Cape Verde]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10934 || [[Luffa echinata]] || ceb || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10935 || [[Lygodium]] || en || 0.0 || 41.7 || 
|-
| 10936 || [[M. K. Ramachandran]] || en || 0.0 || 88.2 || 
|-
| 10937 || [[M. Subhadra Nair]] || en || 0.0 || 29.1 || 
|-
| 10938 || [[MX Player]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10939 || [[MacBride report]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10940 || [[Mangalorea hopeae]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10941 || [[Manjoor (village)]] || en || 0.0 || 87.0 || 
|-
| 10942 || [[Mannamangalam]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10943 || [[Mannamkonam temple]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10944 || [[Mesa (computer graphics)]] || en || 0.0 || 1.4 || 
|-
| 10945 || [[Milana]] || en || 0.0 || 6.6 || 
|-
| 10946 || [[Morinda umbellata]] || war || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10947 || [[Motorola MicroTAC]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10948 || [[Nileshwar]] || en || 0.0 || 46.4 || 
|-
| 10949 || [[Nizar Qabbani]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10950 || [[One യുഐ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10951 || [[Orthosiphon thymiflorus]] || vi || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10952 || [[P. Kumaran Ezhuthachan]] || en || 0.0 || 90.6 || 
|-
| 10953 || [[Panmunjom]] || en || 0.0 || 12.5 || 
|-
| 10954 || [[Phalaenopsis deliciosa]] || en || 0.0 || 69.9 || 
|-
| 10955 || [[Pilea melastomoides]] || ceb || 0.0 || 36.8 || 
|-
| 10956 || [[Psychotria dalzellii]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10957 || [[Puthuppally, Kottayam]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10958 || [[R. V. S. പെരിശാസ്ത്രി]] || en || 0.0 || 35.9 || 
|-
| 10959 || [[Raghava Lawrence]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10960 || [[Raut Nacha]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10961 || [[Robert Coles]] || en || 0.0 || 1.0 || 
|-
| 10962 || [[Roraima]] || en || 0.0 || 6.0 || 
|-
| 10963 || [[Sahitya Akademi Award]] || en || 0.0 || 0.5 || 
|-
| 10964 || [[Sandya Eknelygoda]] || en || 0.0 || 90.4 || 
|-
| 10965 || [[Sansad TV]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10966 || [[Shanti Tigga]] || en || 0.0 || 59.2 || 
|-
| 10967 || [[Sita Sahu]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10968 || [[Subhadra Pradhan]] || en || 0.0 || 94.4 || 
|-
| 10969 || [[Summit (supercomputer)]] || en || 0.0 || 81.5 || 
|-
| 10970 || [[Tania Bruguera]] || en || 0.0 || 33.9 || 
|-
| 10971 || [[The Kerala Story]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10972 || [[The President (2014 film)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10973 || [[Tiruppur railway station]] || en || 0.0 || 0.6 || 
|-
| 10974 || [[Toxy: A Fairy Tale for Growds-ടോക്സിക്ക്ഃ എ ഫെയറി ടെയിൽ ഫോർ ഗ്രോവ്സ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10975 || [[UTC+05:45]] || en || 0.0 || 52.9 || 
|-
| 10976 || [[UTC+07:30]] || en || 0.0 || 62.0 || 
|-
| 10977 || [[UVB-76]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10978 || [[Uncharted (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10979 || [[Unix shell]] || en || 0.0 || 8.8 || 
|-
| 10980 || [[Uthiyur]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10981 || [[Vellathuval]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10982 || [[World cinema]] || en || 0.0 || 6.8 || 
|-
| 10983 || [[XOS (ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10984 || [[Xolo Maridueña]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10985 || [[பழனி பாபா]] || ta || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10986 || [[അംഗീര ധർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10987 || [[അക്കാരിയേസീ]] || en || 0.0 || 66.5 || 
|-
| 10988 || [[അക്കൊമഡേഷൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10989 || [[അക്കോണ മരുഭൂമി]] || en || 0.0 || 68.9 || 
|-
| 10990 || [[അക്സൂം]] || en || 0.0 || 0.9 || 
|-
| 10991 || [[അങ്ങാടിക്കടവ്]] || en || 0.0 || 7.1 || 
|-
| 10992 || [[അച്ചാമ്മ മത്തായി]] || en || 0.0 || 4.1 || 
|-
| 10993 || [[അജി നദി (ഗുജറാത്ത്)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10994 || [[അഞ്ജന സുഖാനി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10995 || [[അഞ്ജോളീ ഇള മേനോൻ]] || en || 0.0 || 21.3 || 
|-
| 10996 || [[അഡോബി സിസ്റ്റംസ്]] || en || 0.0 || 0.1 || 
|-
| 10997 || [[അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്‌ലറുടെ അൻപതാം പിറന്നാൾ]] || en || 0.0 || 5.3 || 
|-
| 10998 || [[അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ (ഇന്ത്യ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10999 || [[അണ്ണാ സലുങ്കെ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11000 || [[അതിയാ ഷെട്ടി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11001 || [[അത്തിക്കയം]] || en || 0.0 || 96.6 || 
|-
| 11002 || [[അദ്സിസ് അദ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11003 || [[അധ്യാപനത്തിൽ പുതുതായി യോഗ്യതനേടിയവർ]] || en || 0.0 || 9.3 || 
|-
| 11004 || [[അനക്കോണ്ട (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11005 || [[അനക്കോണ്ട 3]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11006 || [[അനസൂയ സാരാഭായ്]] || en || 0.0 || 65.9 || 
|-
| 11007 || [[അനിക്മാചന ഗോലം]] || en || 0.0 || 12.5 || 
|-
| 11008 || [[അനിൽ ബൊക്കീൽ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11009 || [[അനീസ സയ്യെദ്]] || en || 0.0 || 83.0 || 
|-
| 11010 || [[അനു പ്രഭാകർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11011 || [[അനുയോജ്യമായ IUPAC നാമം]] || en || 0.0 || 10.8 || 
|-
| 11012 || [[അനുരാധ തൊക്ചൊം]] || en || 0.0 || 16.1 || 
|-
| 11013 || [[അനുഷ്ക സെൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11014 || [[അനോന]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11015 || [[അന്താര ബിശ്വാസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11016 || [[അന്താരാഷ്ട്ര മണൽശില്പ ഉത്സവം]] || en || 0.0 || 4.4 || 
|-
| 11017 || [[അന്നപൂർണ്ണ മഹാറാണ]] || en || 0.0 || 52.3 || 
|-
| 11018 || [[അന്നു റാണി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11019 || [[അന്റോണിയോ നെഗ്രി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11020 || [[അപ്പോഡാന്തേസീ]] || en || 0.0 || 39.5 || 
|-
| 11021 || [[അപർണ ദാസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11022 || [[അബെൽമോസ്കസ്]] || en || 0.0 || 66.9 || 
|-
| 11023 || [[അബ്ദുല്ല അൽ മുസ്തസിം ബില്ലാഹി]] || ar || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11024 || [[അമല ഷാജി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11025 || [[അമിന]] || en || 0.0 || 11.9 || 
|-
| 11026 || [[അമീന അഹമ്മദ് അഹൂജ]] || en || 0.0 || 57.5 || 
|-
| 11027 || [[അമേഗർ ബക്കെ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11028 || [[അമേരിക്കൻ ബുള്ളി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11029 || [[അയോഡിൻ ടിഞ്ചർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11030 || [[അരിയോപ്സിസ്(സസ്യജനുസ്)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11031 || [[അരുണ ഷീൽഡ്സ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11032 || [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11033 || [[അലക്സാണ്ടർ ദ്വീപ് (നുനാവത്)]] || en || 0.0 || 66.1 || 
|-
| 11034 || [[അലയ എഫ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11035 || [[അലിസിയ വികാന്തർ]] || en || 0.0 || 0.1 || 
|-
| 11036 || [[അലിസ്മറ്റേസീ]] || en || 0.0 || 44.2 || 
|-
| 11037 || [[അലൻസിയർ ലേ ലോപ്പസ്]] || en || 0.0 || 15.7 || 
|-
| 11038 || [[അഴിമതി നിരോധന നിയമം, 1988]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11039 || [[അവന്തിഭായ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11040 || [[അവര]] || en || 0.0 || 0.2 || 
|-
| 11041 || [[അസിസ്റ്റന്റ് പോലീസ് കമ്മീഷണർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11042 || [[അസിസ്റ്റന്റ് പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11043 || [[അസ്ബറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11044 || [[അഹമ്മദ് ഇബിൻ മാജിദ്]] || en || 0.0 || 12.6 || 
|-
| 11045 || [[അൺമാൻഡ്‌ കോംപാക്റ്റ് ഏരിയൽ വെഹിക്കൾ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11046 || [[അൻതാ സിങ്]] || en || 0.0 || 76.8 || 
|-
| 11047 || [[അർജുൻ പ്രഭാകരൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11048 || [[അൽ കപോൺ]] || en || 0.0 || 0.7 || 
|-
| 11049 || [[അൽ നാസർ എഫ്.സി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11050 || [[അൽകസാർ ഓഫ് സെവില്ലെ]] || en || 0.0 || 5.8 || 
|-
| 11051 || [[അൽഫിയ]] || ar || 0.0 || 37.8 || 
|-
| 11052 || [[അൾട്രാ എച്ച്ഡി ബ്ലൂ-റേ]] || en || 0.0 || 23.7 || 
|-
| 11053 || [[ആകാൻക്ഷ സിംഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11054 || [[ആഡംസ് അയലന്റ് (നുനാവത്)]] || en || 0.0 || 78.0 || 
|-
| 11055 || [[ആണവയുദ്ധം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11056 || [[ആണവായുധങ്ങളുടെ ചരിത്രം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11057 || [[ആദിദ്രാവിഡ ഭാഷ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11058 || [[ആദ്യത്തെ കോണ്ടിനെന്റൽ കോൺഗ്രസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11059 || [[ആനാ ടിഷു]] || en || 0.0 || 8.4 || 
|-
| 11060 || [[ആനി (തെലുങ്ക് നടി)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11061 || [[ആന്തരിക ഊർജ്ജം]] || en || 0.0 || 2.1 || 
|-
| 11062 || [[ആന്റണി പനിസ്സി]] || en || 0.0 || 3.2 || 
|-
| 11063 || [[ആന്റ്സ് അമങ് എലിഫന്റ്സ്]] || en || 0.0 || 56.0 || 
|-
| 11064 || [[ആമസോൺ എക്കോ]] || en || 0.0 || 35.6 || 
|-
| 11065 || [[ആമസോൺ പ്രൈം]] || en || 0.0 || 5.5 || 
|-
| 11066 || [[ആയിരമ്പല്ലി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11067 || [[ആയിശ അബ്ദുൽറഹ്മാൻ]] || ar || 0.0 || 9.6 || 
|-
| 11068 || [[ആരതി സാഹാ]] || en || 0.0 || 21.2 || 
|-
| 11069 || [[ആരിയാന ഗ്രാൻഡെ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11070 || [[ആര്യ രാജേന്ദ്രൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11071 || [[ആലിസൺ സ്ക്മിട്ട്]] || en || 0.0 || 0.4 || 
|-
| 11072 || [[ആലെറ്റാ ഹേരിയറ്റാ യാക്കൂബ്‌സ്]] || en || 0.0 || 31.5 || 
|-
| 11073 || [[ആഷ അഗർവാൾ]] || en || 0.0 || 84.3 || 
|-
| 11074 || [[ആഷാ ദേവി ആര്യനായകം]] || en || 0.0 || 65.7 || 
|-
| 11075 || [[ആഷ്ലി ടിസ്ടാലെ]] || en || 0.0 || 1.0 || 
|-
| 11076 || [[ആൻഡ്രോയിഡ് 13]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11077 || [[ആൻഡ്രോയിഡ് 14]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11078 || [[ആർ.പി. സേതു പിള്ള]] || en || 0.0 || 82.7 || 
|-
| 11079 || [[ആർഗോഫൈല്ലേസീ]] || en || 0.0 || 69.4 || 
|-
| 11080 || [[ആർജെ രേണു]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11081 || [[ആർതർ ആഷ‌്കിൻ]] || en || 0.0 || 82.3 || 
|-
| 11082 || [[ആൽഫ (എത്തോളജി)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11083 || [[ആൽബർട്ട് ഫാൾസ് അണക്കെട്ട്]] || en || 0.0 || 22.5 || 
|-
| 11084 || [[ആൾക്കുരങ്ങ്]] || en || 0.0 || 1.8 || 
|-
| 11085 || [[ഇ. കെ. കൃഷ്ണൻ എഴുത്തച്ഛൻ]] || en || 0.0 || 88.5 || 
|-
| 11086 || [[ഇഗ്ബോ-ഒറ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11087 || [[ഇച്ചിക്കാവ റൈസോ VIII]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11088 || [[ഇടവപ്പാതി(ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 91.0 || 
|-
| 11089 || [[ഇടുക്കി ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11090 || [[ഇഡാ മരിയ വർഗാസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11091 || [[ഇന്തോനേഷ്യ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11092 || [[ഇന്തോനേഷ്യൻ വിക്കിപീഡിയ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11093 || [[ഇന്ത്യയിലെ 100 രൂപയുടെ നോട്ട്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11094 || [[ഇന്ത്യയിലെ 4K ചാനലുകളുടെ ലിസ്റ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11095 || [[ഇന്ത്യയിലെ ഇസ്ലാം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11096 || [[ഇന്ത്യയിലെ ഡിസൈൻ കോളേജുകളുടെയും സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും പട്ടിക]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11097 || [[ഇന്ത്യയിലെ പോലീസ് റാങ്കുകളും ചിഹ്നങ്ങളും]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11098 || [[ഇന്ത്യയിലെ വ്യഭിചാര നിയമം]] || en || 0.0 || 30.0 || 
|-
| 11099 || [[ഇന്ത്യയുടെ ബഹുമതികളും, മെഡലുകളും, പുരസ്‌കാരങ്ങളും]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11100 || [[ഇന്ത്യയുടെ സൈനിക അവാർഡുകളും അലങ്കാരങ്ങളും]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11101 || [[ഇന്ത്യൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11102 || [[ഇന്ത്യൻ 3]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11103 || [[ഇന്ത്യൻ ജനത]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11104 || [[ഇന്ത്യൻ പാർലമെൻ്റ് മന്ദിരം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11105 || [[ഇന്ത്യൻ ലൈബ്രറി അസ്സോസിയേഷൻ]] || en || 0.0 || 51.6 || 
|-
| 11106 || [[ഇന്ദിര ബാനർജി]] || en || 0.0 || 58.7 || 
|-
| 11107 || [[ഇന്ദിരഗാന്ധി മെമ്മോറിയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11108 || [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി കൃഷി സർവ്വകലാശാല, റായ്‌പൂർ]] || en || 0.0 || 71.3 || 
|-
| 11109 || [[ഇന്ദുജ രവിചന്ദ്രൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11110 || [[ഇന്ദുമതി ബാബുജി പടാൻകർ]] || en || 0.0 || 14.1 || 
|-
| 11111 || [[ഇന്നെറ്റലിങ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 69.6 || 
|-
| 11112 || [[ഇന്റർനെറ്റ് ഗ്രൂപ്പ് മാനേജ്മെന്റ് പ്രോട്ടോകോൾ]] || en || 0.0 || 69.5 || 
|-
| 11113 || [[ഇപുട്]] || en || 0.0 || 10.8 || 
|-
| 11114 || [[ഇബ്നു മാലിക്]] || ar || 0.0 || 12.3 || 
|-
| 11115 || [[ഇബ്രാഹിം ഇബിനു മുഹമ്മദ്]] || en || 0.0 || 19.5 || 
|-
| 11116 || [[ഇയാസ് ഇബ്നു അബീ അൽ-ബുക്കയർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11117 || [[ഇരവിനല്ലൂർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11118 || [[ഇരിങ്ങാലക്കുട തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 0.0 || 57.5 || 
|-
| 11119 || [[ഇലകോതൽ]] || en || 0.0 || 2.0 || 
|-
| 11120 || [[ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയർ]] || en || 0.0 || 58.2 || 
|-
| 11121 || [[ഇലക്ട്രോകൺവൾസീവ് തെറാപ്പി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11122 || [[ഇലക്ട്രോമാഗ്നറ്റിഗ് ഇൻഡക്ഷൻ]] || en || 0.0 || 3.0 || 
|-
| 11123 || [[ഇലാഫോഗ്ലോസേസീ]] || en || 0.0 || 30.9 || 
|-
| 11124 || [[ഇളന്തൂർ നരബലി കേസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11125 || [[ഇസ്‌ലാം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11126 || [[ഇൻ എ സൺബേൺഡ് കൺട്രി]] || en || 0.0 || 6.9 || 
|-
| 11127 || [[ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ഡിസ്കവറി (ഇന്ത്യൻ ടിവി ചാനൽ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11128 || [[ഇൻസാറ്റ്-1ബി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11129 || [[ഇൻസ്പെക്ടർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11130 || [[ഈവ എക്ക്ബ്ലാഡ്]] || en || 0.0 || 7.5 || 
|-
| 11131 || [[ഈസ്റ്റ് ബംഗാൾ ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്]] || en || 0.0 || 10.0 || 
|-
| 11132 || [[ഉപഭോക്തൃ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ഹാക്കിംഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11133 || [[ഉപാഖ്യാന രേഖ]] || en || 0.0 || 6.4 || 
|-
| 11134 || [[ഉമാമ ബിൻത് സൈനബ്]] || en || 0.0 || 14.4 || 
|-
| 11135 || [[ഉമ്മു ഉബൈസ്]] || en || 0.0 || 35.3 || 
|-
| 11136 || [[ഉമ്മു റുമാൻ]] || en || 0.0 || 73.3 || 
|-
| 11137 || [[ഉമ്മുകുൽസും ബിൻത് അബീബക്കർ]] || en || 0.0 || 61.3 || 
|-
| 11138 || [[ഉലുരു]] || en || 0.0 || 18.4 || 
|-
| 11139 || [[ഉർഫി ജാവേദ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11140 || [[ഉൾനാട്]] || en || 0.0 || 51.1 || 
|-
| 11141 || [[ഊലമ്പേയൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 71.8 || 
|-
| 11142 || [[ഋത്വിക]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11143 || [[എം എസ് ഫൈസൽഖാൻ]] || en || 0.0 || 70.9 || 
|-
| 11144 || [[എം.എസ് സ്വാമിനാഥൻ റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 0.0 || 20.6 || 
|-
| 11145 || [[എംജി മോട്ടോർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11146 || [[എംടിവി ഇന്ത്യ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11147 || [[എക്സ് കോർപ്പറേഷൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11148 || [[എച്ച്.എം. നായക്]] || en || 0.0 || 38.6 || 
|-
| 11149 || [[എജെ കുക്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11150 || [[എജെ ലീ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11151 || [[എട്ടൂറു]] || en || 0.0 || 96.9 || 
|-
| 11152 || [[എഡ്, ലോറൈൻ വാറൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11153 || [[എഡ്വിൻ ബൂത്ത്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11154 || [[എഡ്‌ഗെൽ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 70.4 || 
|-
| 11155 || [[എന്നർ വാലൻസിയ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11156 || [[എപ്പിഡ്യൂറൽ അനസ്തീസ്യ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11157 || [[എപ്സ്റ്റീൻ ഫയലുകൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11158 || [[എമറാൾഡ് ദ്വീപ് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മേഖല)]] || en || 0.0 || 26.6 || 
|-
| 11159 || [[എയർ കൂളർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11160 || [[എയർ പ്യൂരിഫയർ]] || en || 0.0 || 3.9 || 
|-
| 11161 || [[എറിക് മാക്സിം ചൊഉപൊ-മോട്ടിംഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11162 || [[എലിസബത്ത് ഹർലി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11163 || [[എലീന സ്വിറ്റോലിന]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11164 || [[എലീസ നെൽസൺ]] || en || 0.0 || 51.5 || 
|-
| 11165 || [[എല്ലി അവ്രാം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11166 || [[എസ്. ഡി ബർമ്മൻ]] || en || 0.0 || 0.5 || 
|-
| 11167 || [[എൻ. പി. നായർ]] || en || 0.0 || 90.7 || 
|-
| 11168 || [[എൻ.ഡി.ടി.വി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11169 || [[എൻ എസ് (സിമുലേറ്റർ)]] || en || 0.0 || 24.1 || 
|-
| 11170 || [[എൻഡിടിവി മലയാളം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11171 || [[എൻബിസി യൂണിവേഴ്സൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11172 || [[എൽസി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 42.7 || 
|-
| 11173 || [[ഏകമണ്ഡല നിയമ നിർമ്മാണ സഭ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11174 || [[ഏരിയൻ പാസഞ്ചർ പേലോഡ് പരീക്ഷണം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11175 || [[ഏഷ്യാനെറ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11176 || [[ഐ പാഡ് (ഒന്നാം തലമുറ)]] || en || 0.0 || 8.4 || 
|-
| 11177 || [[ഐ.എം.പെയ്]] || en || 0.0 || 0.8 || 
|-
| 11178 || [[ഐ3 (വിന്റോ മാനേജർ)]] || en || 0.0 || 35.6 || 
|-
| 11179 || [[ഐറ്റാന ബോൺമാറ്റി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11180 || [[ഐശ്വര്യ മിശ്ര]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11181 || [[ഐശ്വര്യ മേനോൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11182 || [[ഒക്ടോപ്പസി ആന്റ് ദ ലിവിങ് ഡേലൈറ്റ്സ്]] || en || 0.0 || 5.5 || 
|-
| 11183 || [[ഒന്നാം ഇൻതിഫാദ]] || en || 0.0 || 29.8 || 
|-
| 11184 || [[ഒലിവിയ മോറിസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11185 || [[ഒലെംബെ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11186 || [[ഒല്ലൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 0.0 || 24.9 || 
|-
| 11187 || [[ഒളിമ്പിക്സിലെ ഇന്ത്യൻ ഹോക്കി ക്യാപ്റ്റന്മാർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11188 || [[ഒസ്മാൻ സാഗർ]] || en || 0.0 || 15.8 || 
|-
| 11189 || [[ഓച്ചോ അപ്പെല്ലിഡോസ് വാസ്കോസ്]] || en || 0.0 || 19.4 || 
|-
| 11190 || [[ഓപ്പറ മൊബൈൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11191 || [[ഓപ്പറ മൊബൈൽ സ്റ്റോർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11192 || [[ഓപ്പൺഎഐ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11193 || [[ഓവർ ടു യു: ടെൻ സ്റ്റോറീസ് ഓഫ് ഫ്ലയേഴ്സ് ആന്റ് ഫ്ലയിംഗ്]] || en || 0.0 || 85.4 || 
|-
| 11194 || [[ഓസ്റ്റർലിറ്റ്സ് യുദ്ധം]] || it || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11195 || [[ഓൺ ഹെർ മജെസ്റ്റീസ് സീക്രട്ട് സർവ്വീസ് (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 2.1 || 
|-
| 11196 || [[ഓർബിറ്റർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11197 || [[ഔദ്യോഗിക പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലെ ഇന്ത്യയുടെ പേരുകൾ]] || hi || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11198 || [[ഔബേൺ നദി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 70.9 || 
|-
| 11199 || [[കംബര നൃത്തം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11200 || [[കങ്കുവ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11201 || [[കടമേരി]] || en || 0.0 || 65.2 || 
|-
| 11202 || [[കണമ്പ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11203 || [[കപ്പലണ്ടി മിഠായി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11204 || [[കബ്സ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11205 || [[കമല ഹാരിസ്]] || en || 0.0 || 39.1 || 
|-
| 11206 || [[കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്-ടാബുലേറ്റിംഗ്-റെക്കോർഡിംഗ് കമ്പനി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11207 || [[കമ്മ്യൂണിറ്റി റേഡിയോ (Community radio)]] || en || 0.0 || 4.2 || 
|-
| 11208 || [[കമൽജീത് സന്ധു]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11209 || [[കരിംകയ്യൻ കുരങ്ങ്]] || en || 0.0 || 17.1 || 
|-
| 11210 || [[കരുൺ നായർ]] || en || 0.0 || 46.4 || 
|-
| 11211 || [[കറിജിനി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 16.1 || 
|-
| 11212 || [[കറുപ്പ് (മയക്കുമരുന്ന്)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11213 || [[കലഞ്ചോ അഡെലേ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11214 || [[കലിംഗ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11215 || [[കല്യാണഗിരി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11216 || [[കല്യാണി പ്രിയദർശൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11217 || [[കല്ലുചെടി]] || en || 0.0 || 21.0 || 
|-
| 11218 || [[കള്ളിയങ്കാട്ട് നീലി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11219 || [[കാക്കക്കൊടി]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11220 || [[കാഞ്ചി]] || en || 0.0 || 4.6 || 
|-
| 11221 || [[കാഞ്ഞിരമറ്റം ശ്രീ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11222 || [[കാട്ടുപച്ചയോന്ത്]] || en || 0.0 || 37.9 || 
|-
| 11223 || [[കാനോനിക്കൽ കിരീടധാരണം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11224 || [[കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11225 || [[കാന്താര: അധ്യായം 1]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11226 || [[കാമറൂൺ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11227 || [[കാരിമിനാറ്റി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11228 || [[കാരിയോഫില്ലേസീ]] || ceb || 0.0 || 17.9 || 
|-
| 11229 || [[കാരൂർ നീലകണ്ഠപ്പിള്ള]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11230 || [[കാറ്റി ബ്രിട്ട്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11231 || [[കാലനേമി (രാമായണം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11232 || [[കാലിഗ്രാഫ പാന്തെറിന]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11233 || [[കാളി (ഇലക്ട്രോൺ ആക്സിലറേറ്റർ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11234 || [[കാളിദാസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11235 || [[കാവനൂർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11236 || [[കാവ്യ ഥാപ്പർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11237 || [[കാവ്യ ഷെട്ടി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11238 || [[കാസിനോ റോയൽ]] || en || 0.0 || 1.6 || 
|-
| 11239 || [[കാർഡിയോപൾമോണറി റെസസിറ്റേഷൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11240 || [[കാൽഡിയൻ സിറിയൻ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]] || en || 0.0 || 62.8 || 
|-
| 11241 || [[കിം എംഗൽബ്രെക്റ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11242 || [[കിംഗ് ഓഫ് കൊത്ത]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11243 || [[കിഞ്ചെഗ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 71.9 || 
|-
| 11244 || [[കിയാര അദ്വാനി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11245 || [[കിരിബാത്തിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.0 || 93.8 || 
|-
| 11246 || [[കുഗോങ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 66.6 || 
|-
| 11247 || [[കുനാക്സ യുദ്ധം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11248 || [[കുര്യൻ ജോസഫ്]] || en || 0.0 || 33.8 || 
|-
| 11249 || [[കൂഷ്മാണ്ഡ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11250 || [[കൃത]] || en || 0.0 || 8.8 || 
|-
| 11251 || [[കൃഷ്ണാ പാട്ടീൽ]] || en || 0.0 || 33.2 || 
|-
| 11252 || [[കെ-പോപ്പ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11253 || [[കെംപ്ഫെറിയ എലിഗൻസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11254 || [[കെടാവിളക്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11255 || [[കെന്നഡി റേഞ്ച് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 38.8 || 
|-
| 11256 || [[കേണൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11257 || [[കേന്ദ്ര ധനകാര്യ മന്ത്രാലയം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11258 || [[കേന്ദ്ര സായുധ പോലീസ് സേനകൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11259 || [[കേപ്പ് ലെ ഗ്രാന്റ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 43.8 || 
|-
| 11260 || [[കേയ്മാൻ ബ്രാക്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11261 || [[കേരള കത്തോലിക്ക മെത്രാൻ സമിതി]] || en || 0.0 || 23.4 || 
|-
| 11262 || [[കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കളുടെ പട്ടിക]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11263 || [[കേരളത്തിലെ വെള്ളപ്പൊക്ക ദുരന്തം(2018)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11264 || [[കേരളപുരം]] || en || 0.0 || 57.6 || 
|-
| 11265 || [[കേശുഭായ് പട്ടേൽ]] || en || 0.0 || 3.6 || 
|-
| 11266 || [[കൊക്കിറപാഡു]] || en || 0.0 || 97.5 || 
|-
| 11267 || [[കൊടൈ ഇലത്തവള]] || en || 0.0 || 49.3 || 
|-
| 11268 || [[കൊഡേല ശിവ പ്രസാദ റാവു]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11269 || [[കൊണ്ണാരസ്]] || en || 0.0 || 22.3 || 
|-
| 11270 || [[കൊയ്ന വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം]] || en || 0.0 || 4.5 || 
|-
| 11271 || [[കൊറീല ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 39.2 || 
|-
| 11272 || [[കൊലിയർ റേഞ്ച് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 51.3 || 
|-
| 11273 || [[കൊളംബിയയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11274 || [[കൊളോണിയൽ സൺ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 5.5 || 
|-
| 11275 || [[കോകോ (2017 ഫിലിം)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11276 || [[കോമള വരദൻ]] || en || 0.0 || 54.3 || 
|-
| 11277 || [[കോൺമെബോൾ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11278 || [[ക്യാപ്റ്റൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11279 || [[ക്യൂട്ടിൻ (സസ്യപോളിമർ)]] || en || 0.0 || 86.3 || 
|-
| 11280 || [[ക്രാസ്സുലേസീ]] || en || 0.0 || 26.8 || 
|-
| 11281 || [[ക്രിസ് ബംസ്റ്റെഡ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11282 || [[ക്രെപ്പിഡിയം]] || en || 0.0 || 24.2 || 
|-
| 11283 || [[ക്രൈസ്തവലോകം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11284 || [[ക്ലാര ലാഗോ]] || en || 0.0 || 34.9 || 
|-
| 11285 || [[ക്ലാഷ് ( ഈജിപ്ഷ്യൻ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 50.8 || 
|-
| 11286 || [[ക്വാറാ സു ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11287 || [[ക്വിയാമ്പൽ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 56.9 || 
|-
| 11288 || [[കൻഹ കടുവ സംരക്ഷിതകേന്ദ്രം]] || en || 0.0 || 1.7 || 
|-
| 11289 || [[കർണ്ണപ്രയാഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11290 || [[കർനൂൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11291 || [[കൽക്കി 2898 എ.ഡി (സിനിമ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11292 || [[കൾഗോവ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 55.7 || 
|-
| 11293 || [[ഖാൻ ജഹൻ അലി വിമാനത്താവളം]] || en || 0.0 || 56.8 || 
|-
| 11294 || [[ഖുഷി കപൂർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11295 || [[ഗംഗാ ആറ്റുസ്രാവ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11296 || [[ഗംഗാ ദേവി (ചിത്രകാരി)]] || en || 0.0 || 74.9 || 
|-
| 11297 || [[ഗദഗ് ജില്ല]] || en || 0.0 || 5.2 || 
|-
| 11298 || [[ഗന്ധദ ഗുഡി (2022 സിനിമ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11299 || [[ഗമക (സംഗീതം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11300 || [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ജലൗൺ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11301 || [[ഗവേഷണലഭ്യത]] || en || 0.0 || 4.8 || 
|-
| 11302 || [[ഗവൺമെന്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, കസ്ന]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11303 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കണ്ണൗജ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11304 || [[ഗാറവ്വില്ല ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 27.2 || 
|-
| 11305 || [[ഗാസ വംശഹത്യ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11306 || [[ഗാർഡിയൻസ് ഓഫ് ദി ഗാലക്സി വോള്യം 2]] || en || 0.0 || 3.1 || 
|-
| 11307 || [[ഗീത സുത്ഷി]] || en || 0.0 || 35.5 || 
|-
| 11308 || [[ഗീതാഞ്ജലി (വിവക്ഷകൾ)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11309 || [[ഗുലാഗ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 50.4 || 
|-
| 11310 || [[ഗുർജിത് കോർ]] || en || 0.0 || 89.7 || 
|-
| 11311 || [[ഗൂനെങ്ക്രി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 66.3 || 
|-
| 11312 || [[ഗൂൻഗറി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 61.0 || 
|-
| 11313 || [[ഗേറ്റ്സ്‌ഹെഡ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 59.7 || 
|-
| 11314 || [[ഗോഡ് ഓഫ് വാർ II]] || en || 0.0 || 1.8 || 
|-
| 11315 || [[ഗോപുരംതാങ്ങി]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11316 || [[ഗോവയുടെ ചരിത്രം]] || en || 0.0 || 1.2 || 
|-
| 11317 || [[ഗോസ്റ്റ് ടൗൺ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11318 || [[ഗോൾഡ്ഫിംഗർ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 1.2 || 
|-
| 11319 || [[ഗോൾബേൺ നദി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 73.6 || 
|-
| 11320 || [[ഗ്രന്ഥാലയ-വിവര ശാസ്ത്ര വിഭാഗം, ദില്ലി സർവകലാശാല]] || en || 0.0 || 5.3 || 
|-
| 11321 || [[ഗ്രഹാം ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 0.0 || 89.5 || 
|-
| 11322 || [[ഗ്രാസീല അൽഫാനോ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11323 || [[ഗ്രെഗ് ഹെഫ്ലി]] || en || 0.0 || 3.8 || 
|-
| 11324 || [[ഗ്രേഡിയന്റ്]] || en || 0.0 || 4.6 || 
|-
| 11325 || [[ഗ്ലൈക്കോജൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11326 || [[ഗ്ലൗസെസ്റ്റർ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 38.3 || 
|-
| 11327 || [[ഗ്വാട്ടിമാലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം]] || en || 0.0 || 79.8 || 
|-
| 11328 || [[ഗൗഡീയ നൃത്യം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11329 || [[ഗർഭ പാത്രത്തിന് തുന്നിടൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11330 || [[ഗർഭസ്ഥ ശിശു]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11331 || [[ഗർഭസ്ഥശിശുവിന്റെ രക്തചംക്രമണം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11332 || [[ഗൾ റോക്ക് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 41.5 || 
|-
| 11333 || [[ങോടിൻയിം]] || en || 0.0 || 1.1 || 
|-
| 11334 || [[ചംഗു നാരായൺ]] || en || 0.0 || 17.0 || 
|-
| 11335 || [[ചക്ക് ബെറി]] || en || 0.0 || 1.4 || 
|-
| 11336 || [[ചതുരംഗ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 67.4 || 
|-
| 11337 || [[ചത്താ പച്ച (2026)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11338 || [[ചന്ദ്രപ്രഭ സൈകിയാനി]] || en || 0.0 || 13.4 || 
|-
| 11339 || [[ചന്ദ്രലേഖ (1948 സിനിമ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11340 || [[ചന്ദ്രിക (സോപ്പ്)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11341 || [[ചാങ്ഹോങ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11342 || [[ചാച്ചിപ്പുന്ന]] || en || 0.0 || 73.2 || 
|-
| 11343 || [[ചാട്ടുളി]] || en || 0.0 || 27.8 || 
|-
| 11344 || [[ചാഡിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.0 || 10.5 || 
|-
| 11345 || [[ചാറ്റ്ബോട്ട്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11346 || [[ചാറ്റൽമഴ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11347 || [[ചാൾസ് ഡാർവിൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 58.5 || 
|-
| 11348 || [[ചാൾസ് ബുക്കോവ്സ്കി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11349 || [[ചിക്കിൽ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 88.7 || 
|-
| 11350 || [[ചിത്രകാരൻ മുരളി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11351 || [[ചിദംബരം എസ്. പൊതുവാൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11352 || [[ചിന്തലപ്പള്ളി]] || en || 0.0 || 17.4 || 
|-
| 11353 || [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11354 || [[ചുവന്ന കഴുത്തുള്ള ഫലറോപ്പ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11355 || [[ചെക്കുളം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11356 || [[ചെക്രൊവോളു സ്വുരോ]] || en || 0.0 || 86.7 || 
|-
| 11357 || [[ചെഞ്ചോ ഗെയ്ൽറ്റ്ഷെൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11358 || [[ചെടയൻ]] || vi || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11359 || [[ചെന്നീലിക്കാളി]] || en || 0.0 || 4.8 || 
|-
| 11360 || [[ജഗ്ദീപ് ധൻകർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11361 || [[ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11362 || [[ജനാർദ്ദന സ്വാമി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11363 || [[ജയനഗർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11364 || [[ജയറാം ഇലത്തവള]] || en || 0.0 || 21.7 || 
|-
| 11365 || [[ജയിലർ (സിനിമ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11366 || [[ജാംഗിരി മധുമിത]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11367 || [[ജാക്വെസ് ഡുബോച്ചെറ്റ്]] || en || 0.0 || 83.0 || 
|-
| 11368 || [[ജാങ്കി ബോഡിവാല]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11369 || [[ജാസ്മിനം അസോറിക്കം]] || en || 0.0 || 95.1 || 
|-
| 11370 || [[ജാൻവി കപൂർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11371 || [[ജി.എൻ.പി.സി.]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11372 || [[ജി.മാരിമുത്തു]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11373 || [[ജിഐ ജോ: ദി റൈസ് ഓഫ് കോബ്ര]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11374 || [[ജിഗർതണ്ട ഡബിൾ എക്സ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11375 || [[ജിന്നയുടെ പതിനാല് സൂചകങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11376 || [[ജിയോസ്റ്റാർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11377 || [[ജില്ലാ കോടതി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11378 || [[ജിൽ കെല്ലി (നടി)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11379 || [[ജിൽ മീഗറിൻറെ കൊലപാതകം]] || en || 0.0 || 2.9 || 
|-
| 11380 || [[ജിൽ സ്റ്റൈൻ]] || en || 0.0 || 1.5 || 
|-
| 11381 || [[ജുഡീഷ്യൽ ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11382 || [[ജുബൈൽ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ സിറ്റി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11383 || [[ജുമാന ബിൻത് അലി താലിബ്]] || en || 0.0 || 46.5 || 
|-
| 11384 || [[ജൂലിയ ബട്ടേഴ്സ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11385 || [[ജെ. കോൾ]] || en || 0.0 || 2.4 || 
|-
| 11386 || [[ജെ.ബി.എൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11387 || [[ജെന്നിഫർ ടിസ്ഡേൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11388 || [[ജെയ്ദീപ് ദേശ്വാൽ]] || en || 0.0 || 48.7 || 
|-
| 11389 || [[ജെറോണിമ പെക്സൺ]] || en || 0.0 || 64.2 || 
|-
| 11390 || [[ജെൻസ് മങ്ക് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 76.6 || 
|-
| 11391 || [[ജൈവഭൗതികശാസ്ത്രം]] || en || 0.0 || 5.0 || 
|-
| 11392 || [[ജൊനാതൻ കേപ്പ്]] || en || 0.0 || 14.1 || 
|-
| 11393 || [[ജോസഫൈൻ ബേക്കർ]] || en || 0.0 || 0.8 || 
|-
| 11394 || [[ജോൺ കെറി]] || en || 0.0 || 0.4 || 
|-
| 11395 || [[ജോൺ ഫൊറസ്റ്റ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 55.0 || 
|-
| 11396 || [[ജോൺസി ഇലത്തവള]] || en || 0.0 || 42.0 || 
|-
| 11397 || [[ജോർജ് ഗാമോ]] || en || 0.0 || 8.2 || 
|-
| 11398 || [[ജോർജ്ജസ് നദി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 52.4 || 
|-
| 11399 || [[ജ്ഞാനി ശങ്കരൻ]] || en || 0.0 || 15.6 || 
|-
| 11400 || [[ഝടലേക മൽഹോത്ര]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11401 || [[ടണൽ ക്രീക്ക് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 51.1 || 
|-
| 11402 || [[ടാലിയ റൈഡർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11403 || [[ടിക്കാവോ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 40.2 || 
|-
| 11404 || [[ടു സാർ, വിത്ത് ലൗ]] || en || 0.0 || 5.5 || 
|-
| 11405 || [[ടുകറാക് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 47.2 || 
|-
| 11406 || [[ടെഡ്‌ ബണ്ടി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11407 || [[ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ ലിങ്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11408 || [[ടേബിൾ മൌണ്ടൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 4.9 || 
|-
| 11409 || [[ടൊയോട്ട മിറായ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11410 || [[ടോം സോയർ]] || en || 0.0 || 36.8 || 
|-
| 11411 || [[ടോക്കിയോയിലെ ബോംബിംഗ് (10 മാർച്ച് 1945)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11412 || [[ടോണി-ആൻ സിംഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11413 || [[ട്രാവൻകൂർ ഫെഡറൽ ബാങ്ക്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11414 || [[ട്രാൻസ്‍വാൾ പ്രൊവിൻസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11415 || [[ട്വെൽവ് അപോസൽസ് മറൈൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 66.9 || 
|-
| 11416 || [[ട്വൈലൈറ്റ് ഇൻ ഡൽഹി]] || en || 0.0 || 39.7 || 
|-
| 11417 || [[ഡകോട്ട ജോൺസൻ]] || en || 0.0 || 3.5 || 
|-
| 11418 || [[ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11419 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: ഓൾഡ് സ്കൂൾ]] || en || 0.0 || 27.7 || 
|-
| 11420 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: കാബിൻ ഫീവർ]] || en || 0.0 || 14.5 || 
|-
| 11421 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: ഡോഗ് ഡെയ്സ്]] || en || 0.0 || 27.6 || 
|-
| 11422 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: ദ ലാസ്റ്റ് സ്ട്രോ]] || en || 0.0 || 36.8 || 
|-
| 11423 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: ദ ലോങ് ഹോൽ]] || en || 0.0 || 12.5 || 
|-
| 11424 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: ദി അഗ്ലി ട്രൂത്ത്]] || en || 0.0 || 28.2 || 
|-
| 11425 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: റൊഡ്രിക്ക് റൂൾസ്]] || en || 0.0 || 17.6 || 
|-
| 11426 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്:ഡബിൾ ഡൗൺ]] || en || 0.0 || 13.8 || 
|-
| 11427 || [[ഡയാന മെൻഡോസ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11428 || [[ഡാനി ഡൺ]] || en || 0.0 || 59.1 || 
|-
| 11429 || [[ഡാർക്ക് ജൂഡി]] || en || 0.0 || 12.9 || 
|-
| 11430 || [[ഡാർക്ക്‌ (ടിവി പരമ്പര)]] || en || 0.0 || 3.8 || 
|-
| 11431 || [[ഡിസ്കവറി ടർബോ (ഇന്ത്യൻ ടിവി ചാനൽ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11432 || [[ഡിസ്നി സ്റ്റാർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11433 || [[ഡീപിൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11434 || [[ഡൂൾസിയെ റേഞ്ച് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 42.7 || 
|-
| 11435 || [[ഡെനിസ് ക്വിനോൺസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11436 || [[ഡെന്റൽ ബിരുദം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11437 || [[ഡെരാർടു ടുളു]] || en || 0.0 || 10.4 || 
|-
| 11438 || [[ഡെവിൾസ് ഗ്യാപ്പ് റോഡ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11439 || [[ഡോ. നോ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 2.1 || 
|-
| 11440 || [[ഡോക്ടർ ഫിലിപ്പിന് മഹാനായ അലക്സാണ്ടറിന്റെ വിശ്വാസം]] || ru || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11441 || [[ഡോറാഗൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 32.2 || 
|-
| 11442 || [[ഡോളോറെസ് ഡെൽ റിയോ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11443 || [[ഡ്രോവേഴ്സ് കേവ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 60.9 || 
|-
| 11444 || [[തണ്ടർബോൾ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 4.1 || 
|-
| 11445 || [[തത് മോക് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 71.6 || 
|-
| 11446 || [[തനിഷ ക്രാസ്റ്റോ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11447 || [[തനിഷാ മുഖർജി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11448 || [[തനു വെഡ്സ് മനു]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11449 || [[തഫ്സീർ അൽ ജലാലൈനി]] || ar || 0.0 || 41.6 || 
|-
| 11450 || [[തമിഴൻപൻ]] || en || 0.0 || 88.6 || 
|-
| 11451 || [[തലക്കാവേരി വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 0.0 || 47.3 || 
|-
| 11452 || [[താഖി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11453 || [[താജുദ്ദീൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11454 || [[താപഗതിക വ്യൂഹം]] || en || 0.0 || 3.5 || 
|-
| 11455 || [[താപ്സി പന്നു]] || en || 0.0 || 6.9 || 
|-
| 11456 || [[താമരപ്രഭാവം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11457 || [[താരക് മെഹത്ത കാ ഊൾട്ടാ ചാഷ്മഃ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11458 || [[തിച്ച് ഗ്വാങ് ഡൿ]] || en || 0.0 || 6.6 || 
|-
| 11459 || [[തിരുമുരുകൻ (സംവിധായകൻ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11460 || [[തീപ്പെരുക്]] || vi || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11461 || [[തുളുവ രാജവംശം]] || en || 0.0 || 2.0 || 
|-
| 11462 || [[തുഷാരം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11463 || [[തുഷാരങ്കം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11464 || [[തുഹ്ഫത്തുൽ മുഹ്താജ്]] || ar || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11465 || [[തൂലൂം ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 16.3 || 
|-
| 11466 || [[തൃശ്ശൂർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11467 || [[തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11468 || [[തേജസ്വി പ്രകാശ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11469 || [[തേൻപൂവള്ളി]] || en || 0.0 || 7.6 || 
|-
| 11470 || [[തേർൽമിയർ ലേക്ക്സ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 45.3 || 
|-
| 11471 || [[തോമായുടെ നടപടികൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11472 || [[ത്വക്ക് ഗ്രാഫ്റ്റിങ്]] || en || 0.0 || 7.8 || 
|-
| 11473 || [[തൻഈം മസ്ജിദ്]] || en || 0.0 || 70.3 || 
|-
| 11474 || [[തൻവി ആസ്മി]] || en || 0.0 || 29.3 || 
|-
| 11475 || [[ത‌ൻജുങ്പുര രാജസ്ഥാനം]] || en || 0.0 || 50.3 || 
|-
| 11476 || [[ദ കൽകട്ട ക്രോമസോം]] || en || 0.0 || 22.5 || 
|-
| 11477 || [[ദ ഗ്ലാസ് പാലസ്]] || en || 0.0 || 14.9 || 
|-
| 11478 || [[ദ ടെമ്പിൾ ഓഫ് മൈ ഫെമിലിയർ]] || en || 0.0 || 49.9 || 
|-
| 11479 || [[ദ പോസിട്രോണിക് മാൻ]] || en || 0.0 || 14.1 || 
|-
| 11480 || [[ദ ബ്രിഡ്ജസ് ഓഫ് മാഡിസൺ കൗണ്ടി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 12.2 || 
|-
| 11481 || [[ദ മാസ്റ്റർ ഓഫ് പീറ്റർസ്ബർഗ്]] || en || 0.0 || 21.3 || 
|-
| 11482 || [[ദ മാൻ വിത്ത് ദ ഗോൾഡൻ ഗൺ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 2.4 || 
|-
| 11483 || [[ദ ലാസ്റ്റ് ലീഫ്]] || en || 0.0 || 15.8 || 
|-
| 11484 || [[ദ വിച്ചെസ് (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 4.5 || 
|-
| 11485 || [[ദ വീക്കന്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11486 || [[ദ സ്പൈ ഹു ലവ്ഡ് മി (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 3.5 || 
|-
| 11487 || [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക വനിതാ അണ്ടർ 19 ക്രിക്കറ്റ് ടീം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11488 || [[ദക്ഷിണേഷ്യ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11489 || [[ദലിദ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11490 || [[ദളപതി 68]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11491 || [[ദി എമെറാൾഡ് റൗട്ട്]] || en || 0.0 || 27.2 || 
|-
| 11492 || [[ദി ചെയിൻസ്മോക്കേർസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11493 || [[ദി ബ്ലാക്ക് പ്രിൻസ് (സിനിമ)]] || en || 0.0 || 62.7 || 
|-
| 11494 || [[ദി റിബൽ (പുസ്തകം)]] || en || 0.0 || 15.6 || 
|-
| 11495 || [[ദി ലേക്ക്സ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 64.3 || 
|-
| 11496 || [[ദിപ്സാൻ തിർക്കി]] || en || 0.0 || 91.0 || 
|-
| 11497 || [[ദിൽഷ പ്രസന്നൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11498 || [[ദീപക് അഹുജ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11499 || [[ദീസ് ഓൾഡ് ഷേഡ്സ്]] || en || 0.0 || 8.1 || 
|-
| 11500 || [[ദീൻ ബീൻ ഫു യുദ്ധം]] || en || 0.0 || 0.7 || 
|-
| 11501 || [[ദുർഗ്ഗാഭായി കാമത്ത്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11502 || [[ദൃശ്യം 3]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11503 || [[ദേവനാഗരി അക്ഷരമാല]] || hi || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11504 || [[ദേവർശോല]] || en || 0.0 || 11.3 || 
|-
| 11505 || [[ദേശീയ പാഠ്യപദ്ധതി ചട്ടക്കൂട് (എൻസിഎഫ് 2005)]] || en || 0.0 || 1.2 || 
|-
| 11506 || [[ദേശീയ മാനത്തെ അവമതിക്കുന്നത് നിരോധിക്കൽ നിയമം, 1971]] || en || 0.0 || 4.6 || 
|-
| 11507 || [[ദ് പ്രോഫസി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11508 || [[ദ്വാരകാധീഷ് ക്ഷേത്രം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11509 || [[ദ്വിമണ്ഡല സഭ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11510 || [[ധാരുഗ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 40.4 || 
|-
| 11511 || [[ധാർവാഡ് ജില്ല]] || en || 0.0 || 5.5 || 
|-
| 11512 || [[ധീരയായ പെൺകുട്ടി]] || en || 0.0 || 64.2 || 
|-
| 11513 || [[നജ്ദ്]] || en || 0.0 || 0.1 || 
|-
| 11514 || [[നജ്റാനിലെ ക്രിസ്ത്യൻ സമൂഹം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11515 || [[നരന്ത]] || en || 0.0 || 67.4 || 
|-
| 11516 || [[നറുകിഴങ്ങ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11517 || [[നവ കേരള മിഷൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11518 || [[നവോമി നോവിക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11519 || [[നസ്വ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11520 || [[നഹർ വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 0.0 || 42.3 || 
|-
| 11521 || [[നാംബുൻഗ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 14.3 || 
|-
| 11522 || [[നാഗകന്യക (2015 ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11523 || [[നാടകം (സിനിമയും ടെലിവിഷനും)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11524 || [[നാദിയ അലി (നടി)]] || en || 0.0 || 73.1 || 
|-
| 11525 || [[നാന്മുഖപ്പുല്ല്]] || ceb || 0.0 || 40.4 || 
|-
| 11526 || [[നാരായൺ ഗണേഷ് ഗോരെ]] || en || 0.0 || 36.3 || 
|-
| 11527 || [[നാരായൺ സദോബാ കജ്‌രോൽക്കർ]] || en || 0.0 || 25.7 || 
|-
| 11528 || [[നാഷണൽ ആർക്കൈവ്സ്, ബംഗ്ലാദേശ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11529 || [[നാഷണൽ ജിയോഗ്രാഫിക് (അമേരിക്കൻ ടിവി ചാനൽ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11530 || [[നാർക്കോട്ടിക്സ് കൺട്രോൾ ബ്യൂറോ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11531 || [[നിക്കലോഡിയൻ (ഇന്ത്യൻ ടിവി ചാനൽ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11532 || [[നിക്കലോഡിയൻ സോണിക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11533 || [[നിക്കി തംബോലി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11534 || [[നിക്കോലാസ് നിക്കിൽബൈ]] || en || 0.0 || 3.1 || 
|-
| 11535 || [[നിക്കോൾ ഫാരിയ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11536 || [[നിമിഷ സജയൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11537 || [[നിയ ശർമ്മ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11538 || [[നിറങ്ങൾ കന്നഡ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11539 || [[നിലയ്ക്കൽ]] || en || 0.0 || 12.8 || 
|-
| 11540 || [[നിഷ നൂർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11541 || [[നിഷ മില്ലെറ്റ്]] || en || 0.0 || 60.2 || 
|-
| 11542 || [[നീത അംബാനി]] || en || 0.0 || 2.4 || 
|-
| 11543 || [[നീലഗിരിത്തവള]] || en || 0.0 || 87.0 || 
|-
| 11544 || [[നീർകാരിത്തുമ്പ]] || en || 0.0 || 26.8 || 
|-
| 11545 || [[നീർരത്നങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 33.5 || 
|-
| 11546 || [[നുഷ്രത്ത് ബറൂച്ച]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11547 || [[നെഗ്ലേരിയ ഫൗലേരി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11548 || [[നെബയോത്ത്]] || en || 0.0 || 11.1 || 
|-
| 11549 || [[നെല്ലിക്കാംപൊയിൽ നൈറ്റ് റൈഡേർസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11550 || [[നേറ്റലി ഡോമർ]] || en || 0.0 || 11.8 || 
|-
| 11551 || [[നേഹ പെൻഡ്സെ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11552 || [[നൈട്രോപ്ലാസ്റ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11553 || [[നൈര ബാനർജി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11554 || [[നൈറ്റ്ക്യാപ്പ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 4.5 || 
|-
| 11555 || [[നൊന്ദാബുരി (നഗരം)]] || en || 0.0 || 28.0 || 
|-
| 11556 || [[നൊർദോവി ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11557 || [[നോമിത ചാണ്ടി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11558 || [[നോർത്ത് കെന്റ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 90.2 || 
|-
| 11559 || [[നോർത്ത് ട്വിൻ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 93.5 || 
|-
| 11560 || [[നോർബെർട്ട് വീനർ]] || en || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 11561 || [[ന്യൂ ഇംഗ്ലണ്ട് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 18.6 || 
|-
| 11562 || [[ന്യൂ ഗിനിയയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11563 || [[ന്യൂറാഡേസീ]] || en || 0.0 || 35.3 || 
|-
| 11564 || [[നൻഗാർ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 45.8 || 
|-
| 11565 || [[നർസിപട്ണം]] || en || 0.0 || 98.2 || 
|-
| 11566 || [[പക്ഷി ഭൂപടം]] || en || 0.0 || 40.1 || 
|-
| 11567 || [[പച്ചച്ചെടി]] || en || 0.0 || 89.3 || 
|-
| 11568 || [[പച്ചയോന്ത്]] || en || 0.0 || 17.1 || 
|-
| 11569 || [[പടുപ്പ്]] || en || 0.0 || 39.5 || 
|-
| 11570 || [[പണ്ടോറ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 88.4 || 
|-
| 11571 || [[പനാവോൺ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 49.5 || 
|-
| 11572 || [[പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11573 || [[പരുൾ യാദവ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11574 || [[പലങ്ങാട്]] || en || 0.0 || 81.5 || 
|-
| 11575 || [[പലവണ്ട്ലപള്ളി]] || te || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11576 || [[പള്ളിക്കൽ നദി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11577 || [[പവിത്രം (ടിവി പരമ്പര)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11578 || [[പവിത്രൻ (തമിഴ് സിനിമാ സംവിധായകൻ)]] || en || 0.0 || 24.3 || 
|-
| 11579 || [[പസഫിക് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, ഉദയ്പൂർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11580 || [[പാക്കിസ്താൻ ഇസ്ലാം]] || en || 0.0 || 8.8 || 
|-
| 11581 || [[പാണക്കാട്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11582 || [[പാപ്പുവ ന്യൂ ഗിനിയായിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.0 || 66.8 || 
|-
| 11583 || [[പാര ബാഡ്മിന്റൺ]] || en || 0.0 || 90.5 || 
|-
| 11584 || [[പാരനോർമൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11585 || [[പാലിയാർട്ടിക് മേഖല]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11586 || [[പാലിയോ മാഗ്നെറ്റിസം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11587 || [[പാൻ ആം ഫ്ലൈറ്റ് 914]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11588 || [[പാർഡസ് (ഓപ്പറേറ്റിങ് സിസ്റ്റം)]] || en || 0.0 || 66.1 || 
|-
| 11589 || [[പാർത്ഥിപൻ കനവ്]] || en || 0.0 || 37.9 || 
|-
| 11590 || [[പാർലമെന്റ് അംഗം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11591 || [[പാർലമെന്റ് അംഗം (ഇന്ത്യ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11592 || [[പാർസിക് ഹിൽ]] || en || 0.0 || 23.4 || 
|-
| 11593 || [[പിഎംബി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ)]] || en || 0.0 || 7.8 || 
|-
| 11594 || [[പിക്സൽ 2]] || en || 0.0 || 7.9 || 
|-
| 11595 || [[പിജിഐഎംഇആർ ആൻഡ് ക്യാപിറ്റൽ ഹോസ്പിറ്റൽ, ഭുവനേശ്വർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11596 || [[പിയ വുർട്സ്ബാക്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11597 || [[പീറ്റർ ഡിൻക്ലേജ്]] || en || 0.0 || 3.6 || 
|-
| 11598 || [[പുതുവർഷ ദിനം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11599 || [[പുത്തൻപീടിക]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11600 || [[പുഷ്പ 2: ദി റൂൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11601 || [[പുഷ്പവതി പൊയ്‌പാടത്ത്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11602 || [[പുസ്തക ജാക്കറ്റ്]] || en || 0.0 || 4.6 || 
|-
| 11603 || [[പൂജ ചിത്ഗോപേക്കർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11604 || [[പൂജ സാവന്ത്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11605 || [[പൂണൂർ]] || en || 0.0 || 69.5 || 
|-
| 11606 || [[പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11607 || [[പെട്രോ പൊറോഷെങ്കോ]] || en || 0.0 || 43.5 || 
|-
| 11608 || [[പെട്രോളിയം കൺസർവേഷൻ റിസർച്ച് അസോസിയേഷൻ]] || en || 0.0 || 14.3 || 
|-
| 11609 || [[പെയ്റ്റൺ ലിസ്റ്റ് (നടി, ജനനം 1986)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11610 || [[പെരുവയൽ]] || en || 0.0 || 88.5 || 
|-
| 11611 || [[പേരാക് ലാസ്കർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11612 || [[പൈക്ക (രോഗം)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11613 || [[പൊദ്‌വോദ്‌നിയേ ദ്വീപുകൾ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11614 || [[പൊസ്സെസ്സിങ് ദ സീക്രെട് ഓഫ് ജോയ്]] || en || 0.0 || 28.8 || 
|-
| 11615 || [[പോപ്രാൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 63.6 || 
|-
| 11616 || [[പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11617 || [[പോലീസ് ഡെപ്യൂട്ടി ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11618 || [[പോളച്ചീര]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11619 || [[പോളിഗാല]] || ceb || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 11620 || [[പോളിമോണിയേസീ]] || en || 0.0 || 26.0 || 
|-
| 11621 || [[പോൾ സിൽവ]] || en || 0.0 || 85.5 || 
|-
| 11622 || [[പോൾ റയൻ]] || en || 0.0 || 2.3 || 
|-
| 11623 || [[പ്യൂഷെ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11624 || [[പ്രഗ്യാൻ (റോവർ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11625 || [[പ്രതിരോധമേധാവി (ഇന്ത്യ)]] || hi || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11626 || [[പ്രബോദ് തിർക്കി]] || en || 0.0 || 91.7 || 
|-
| 11627 || [[പ്രസിദ്ധീകരിച്ച അമർചിത്രകഥകൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11628 || [[പ്രാചീന ലോകാത്ഭുതങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11629 || [[പ്രായപൂർത്തിയാകൽ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11630 || [[പ്രിയ ബാപത്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11631 || [[പ്രിയങ്ക അരുൾ മോഹൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11632 || [[പ്രിൻസ് ചാൾസ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 95.6 || 
|-
| 11633 || [[പ്രീതം കോട്ടാൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11634 || [[പ്രെസ്കോട്ട് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 81.0 || 
|-
| 11635 || [[പ്രേമാനന്ദ ദത്ത]] || en || 0.0 || 98.4 || 
|-
| 11636 || [[പ്ലിംസോൾ രേഖ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11637 || [[പൗളമി ഘട്ടക്]] || en || 0.0 || 39.3 || 
|-
| 11638 || [[പൻഡാനേസീ]] || en || 0.0 || 54.7 || 
|-
| 11639 || [[ഫന്റാസ്റ്റിക് മിസ്റ്റർ ഫോക്സ്]] || en || 0.0 || 21.6 || 
|-
| 11640 || [[ഫാത്തിമ സക്കറിയ]] || en || 0.0 || 30.5 || 
|-
| 11641 || [[ഫാത്തിമ സന ഷെയ്ഖ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11642 || [[ഫാൻ ബോയ് ചൊ]] || en || 0.0 || 2.7 || 
|-
| 11643 || [[ഫാൻ വോങ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11644 || [[ഫാൾ മൗത്ത്]] || en || 0.0 || 5.6 || 
|-
| 11645 || [[ഫിജിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11646 || [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോക്ക് എതിരെയുള്ള വധ ശ്രമങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 1.8 || 
|-
| 11647 || [[ഫിലിപ്പൈൻസിലെ ബുദ്ധമതം (കോളണിഭരണത്തിനു മുമ്പ്)]] || en || 0.0 || 10.5 || 
|-
| 11648 || [[ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പ് 1998]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11649 || [[ഫൈൻഡിങ് നീമോ]] || en || 0.0 || 1.2 || 
|-
| 11650 || [[ഫോഗട്ട് സഹോദരിമാർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11651 || [[ഫോർ യുവർ ഐസ് ഓൺലി (ചെറുകഥാസമാഹാരം)]] || en || 0.0 || 3.1 || 
|-
| 11652 || [[ഫോർവോ]] || en || 0.0 || 71.6 || 
|-
| 11653 || [[ഫ്രം റഷ്യ, വിത്ത് ലൗ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 3.6 || 
|-
| 11654 || [[ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 3.3 || 
|-
| 11655 || [[ഫ്രഞ്ച് സുഡാൻ]] || en || 0.0 || 3.7 || 
|-
| 11656 || [[ഫ്രാങ്ക് ഹാൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 53.0 || 
|-
| 11657 || [[ഫ്രാൻസിസ് ഡേയ്]] || en || 0.0 || 4.0 || 
|-
| 11658 || [[ഫ്രീബേസ് (ഡാറ്റാബേസ്)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11659 || [[ഫ്ലാഹെർട്ടി ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 74.6 || 
|-
| 11660 || [[ഫ്ലോറ സൈനി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11661 || [[ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചനസമരത്തിന്റെ സമയരേഖ]] || en || 0.0 || 17.5 || 
|-
| 11662 || [[ബകർവാൾ]] || en || 0.0 || 82.4 || 
|-
| 11663 || [[ബഗീര]] || en || 0.0 || 6.2 || 
|-
| 11664 || [[ബഗ്രതി കത്തീഡ്രൽ]] || en || 0.0 || 17.0 || 
|-
| 11665 || [[ബങ്കർ റോയി]] || en || 0.0 || 10.2 || 
|-
| 11666 || [[ബച്ചൻ കുടുംബം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11667 || [[ബനീ സുവൈഫ്]] || en || 0.0 || 6.2 || 
|-
| 11668 || [[ബന്നാർഘട്ട (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11669 || [[ബലൂൺ മോഡലിംഗ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11670 || [[ബസന്തി ദേവി]] || en || 0.0 || 24.0 || 
|-
| 11671 || [[ബഹിരാകാശ യുദ്ധം! (വിഡിയോ ഗെയിം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11672 || [[ബാച്ചിലർ ഓഫ് ടെക്നോളജി]] || en || 0.0 || 7.5 || 
|-
| 11673 || [[ബാഡ് ബണ്ണി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11674 || [[ബാനി സന്ധു]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11675 || [[ബാബ രാം ചന്ദ്ര]] || en || 0.0 || 18.6 || 
|-
| 11676 || [[ബാലക്ലാവ (മുഖംമൂടി)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11677 || [[ബാസിലസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11678 || [[ബാർഡ് (ചാറ്റ്ബോട്ട്)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11679 || [[ബാർബറ സ്ട്രീസന്റ്]] || en || 0.0 || 0.6 || 
|-
| 11680 || [[ബാൽഫോർ പ്രഖ്യാപനം]] || en || 0.0 || 0.5 || 
|-
| 11681 || [[ബിഎഡ്]] || en || 0.0 || 2.9 || 
|-
| 11682 || [[ബിന്ദു മാധവി]] || ta || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11683 || [[ബിബ്‌കോഡ്]] || en || 0.0 || 92.9 || 
|-
| 11684 || [[ബുസാർഡ് റാംജെറ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11685 || [[ബുൾഡോസർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11686 || [[ബൂത്ത് കുടുംബം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11687 || [[ബെയ്യാം മാർട്ടിൻ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 89.0 || 
|-
| 11688 || [[ബെൻഡിഡീ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 54.8 || 
|-
| 11689 || [[ബൈലായുടെ ധൂമകേതു]] || en || 0.0 || 4.1 || 
|-
| 11690 || [[ബൊൽവാർ മൊഹമ്മദ് കുഞ്ഞി]] || en || 0.0 || 24.4 || 
|-
| 11691 || [[ബോഗോ, സെബു]] || en || 0.0 || 22.6 || 
|-
| 11692 || [[ബോബ് ഡൈലൻ]] || en || 0.0 || 0.5 || 
|-
| 11693 || [[ബോർഡെൻ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 71.2 || 
|-
| 11694 || [[ബോൽഷിയേ പെഷ്നിയേ ദ്വീപുകൾ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11695 || [[ബ്യൂട്ടി ആൻഡ് ദി ബീസ്റ്റ് (2017 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 1.7 || 
|-
| 11696 || [[ബ്രണ്ടൻ കുറുപ്പു]] || en || 0.0 || 9.8 || 
|-
| 11697 || [[ബ്രയാൻ മെയ്]] || en || 0.0 || 1.6 || 
|-
| 11698 || [[ബ്രയോഫില്ലം]] || en || 0.0 || 33.8 || 
|-
| 11699 || [[ബ്രസീലിലെ തദ്ദേശവാസികൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11700 || [[ബ്രഹ്മചര്യം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11701 || [[ബ്രുണിയേസീ]] || en || 0.0 || 60.7 || 
|-
| 11702 || [[ബ്രൂക്ക്ലിൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 26.5 || 
|-
| 11703 || [[ബ്രേസ് പ്രഹേളിക]] || en || 0.0 || 14.5 || 
|-
| 11704 || [[ബ്ലഡി സൺഡേ (1972)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11705 || [[ബ്ലാക്ക്‌ ഹെഡ്ഡഡ് സ്പൈഡർ മങ്കി]] || en || 0.0 || 45.5 || 
|-
| 11706 || [[ബ്ലൂ പ്ലാനറ്റ് II]] || en || 0.0 || 24.8 || 
|-
| 11707 || [[ബ്ലൂ സ്കൈ സ്‌റ്റുഡിയോസ്]] || en || 0.0 || 6.9 || 
|-
| 11708 || [[ബൗദ്ധിക ഭീകരവാദം]] || ar || 0.0 || 13.7 || 
|-
| 11709 || [[ഭജൻ ലാൽ ശർമ്മ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11710 || [[ഭജൻ സൊപോരി]] || en || 0.0 || 69.5 || 
|-
| 11711 || [[ഭാരതീയ ന്യായ സംഹിത]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11712 || [[ഭാരത് ഇൻറർഫേസ് ഫോർ മണി]] || en || 0.0 || 37.6 || 
|-
| 11713 || [[ഭിലാർ]] || en || 0.0 || 63.8 || 
|-
| 11714 || [[ഭീഷ്മപർവ്വം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11715 || [[ഭ്രമണപഥം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11716 || [[മകസ്സാർ]] || en || 0.0 || 7.8 || 
|-
| 11717 || [[മക്കന്ന ഗ്രേസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11718 || [[മജിസ്‌ട്രേറ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11719 || [[മഞ്ഞുമല ശകലങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11720 || [[മട്ടുത്തവാനി (സിനിമ)]] || en || 0.0 || 84.3 || 
|-
| 11721 || [[മത്തായി കുഴപ്പക്കാരനല്ല]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11722 || [[മധുമിത ബിഷ്ട്]] || en || 0.0 || 70.2 || 
|-
| 11723 || [[മനു എസ്.പിള്ള]] || en || 0.0 || 20.0 || 
|-
| 11724 || [[മനുഷ്യാനന്തരം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11725 || [[മയോന്നൈസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11726 || [[മയൽ ലേക്ക്സ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 46.6 || 
|-
| 11727 || [[മരതകത്തുമ്പികൾ]] || en || 0.0 || 16.4 || 
|-
| 11728 || [[മരിയ റാസ്പുടിൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11729 || [[മറിയ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 56.6 || 
|-
| 11730 || [[മറേ വാലി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 76.0 || 
|-
| 11731 || [[മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11732 || [[മലയാളം (യൂണിക്കോഡ് ബ്ലോക്ക്)]] || en || 0.0 || 15.9 || 
|-
| 11733 || [[മലിക ആക്കാഉയ്]] || en || 0.0 || 42.7 || 
|-
| 11734 || [[മലീഷ്യ]] || en || 0.0 || 8.2 || 
|-
| 11735 || [[മലേഷ്യ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11736 || [[മലൈക്കോട്ടൈ വാലിബൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11737 || [[മല്ല റെഡ്ഡി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11738 || [[മവോർ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 85.6 || 
|-
| 11739 || [[മസാല ഫിലിം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11740 || [[മസ്ബെയ്റ്റ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 71.1 || 
|-
| 11741 || [[മഹത്തായ ആദ്യ ജൂൺ]] || en || 0.0 || 0.5 || 
|-
| 11742 || [[മഹാമായ രാജ്കിയ അലോപ്പതി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11743 || [[മഹി വിജ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11744 || [[മാ വിന്ധ്യവാസിനി ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11745 || [[മാക്സിമില്യൺ റോബസ്പിയർ]] || en || 0.0 || 0.5 || 
|-
| 11746 || [[മാക്സ് വെർതൈമർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11747 || [[മാഗി ക്യു]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11748 || [[മാഗ്നറ്റിക് ഹിൽ (ഇന്ത്യ)]] || en || 0.0 || 90.0 || 
|-
| 11749 || [[മാനസി ഗിരീഷ്ചന്ദ്ര ജോഷി]] || en || 0.0 || 79.3 || 
|-
| 11750 || [[മായ ഹാരിസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11751 || [[മാറിൻദ്യൂഖ്]] || en || 0.0 || 2.5 || 
|-
| 11752 || [[മാലംഗാനി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 36.0 || 
|-
| 11753 || [[മാലിൻ ആകെർമാൻ]] || en || 0.0 || 12.2 || 
|-
| 11754 || [[മാളവിക നായർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11755 || [[മാളവിക ശർമ്മ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11756 || [[മാളവിക സബർവാൾ]] || en || 0.0 || 45.8 || 
|-
| 11757 || [[മാവിയ (രാജ്ഞി)]] || en || 0.0 || 7.4 || 
|-
| 11758 || [[മാവീരൻ (2023 സിനിമ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11759 || [[മാർ ക്വർദാഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11760 || [[മാർകോ റൂബിയോ]] || en || 0.0 || 1.7 || 
|-
| 11761 || [[മാർക്കെറ്റ വോൻഡ്രോസോവ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11762 || [[മാർക്കോപോളോയുടെ ചെമ്മരിയാട്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11763 || [[മാർഗ്ഗരറ്റ് മിച്ചൽ]] || en || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 11764 || [[മാർവൽ സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്സ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11765 || [[മാർഷ ഹണ്ട് (നടി, ജനനം 1917)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11766 || [[മാൽക്കം എക്സ് (ആത്മകഥ)]] || en || 0.0 || 0.3 || 
|-
| 11767 || [[മാൽഗുഡി ഡെയ്സ് (ചെറുകഥാ സമാഹാരം)]] || en || 0.0 || 11.5 || 
|-
| 11768 || [[മി.പ. സോമസുന്ദരം]] || en || 0.0 || 79.9 || 
|-
| 11769 || [[മിഡ്നൈറ്റ്'സ് ചിൽഡ്രൻ]] || en || 0.0 || 26.8 || 
|-
| 11770 || [[മിനിറ്റ്]] || en || 0.0 || 52.7 || 
|-
| 11771 || [[മിമി കോക്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11772 || [[മിമോസ റോക്ക്സ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 42.6 || 
|-
| 11773 || [[മിസോഫോണിയ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11774 || [[മിസ്റ്റർ. ഹെംഫറിന്റെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലേക്കുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് ചാരൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11775 || [[മിസ്സി എലിയട്ട്]] || en || 0.0 || 22.6 || 
|-
| 11776 || [[മിർണ മേനോൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11777 || [[മീനാ ഷാ]] || en || 0.0 || 87.7 || 
|-
| 11778 || [[മീനാക്ഷി ചൗധരി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11779 || [[മുക്ക കടൽത്തീരം]] || en || 0.0 || 81.6 || 
|-
| 11780 || [[മുക്കാമല, കിഴക്കൻ ഗോദാവരി ജില്ല]] || en || 0.0 || 65.0 || 
|-
| 11781 || [[മുക്തി ബാഹിനി]] || en || 0.0 || 71.9 || 
|-
| 11782 || [[മുഗൾ ആയുധങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 0.5 || 
|-
| 11783 || [[മുട്ട റോസ്റ്റ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11784 || [[മുണ്ടാരി ഭാഷ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11785 || [[മുത്തപ്പൻ കാവ്]] || en || 0.0 || 98.3 || 
|-
| 11786 || [[മുറമറാങ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 55.7 || 
|-
| 11787 || [[മുസ്തഫ കമിൽ പാഷ]] || en || 0.0 || 8.1 || 
|-
| 11788 || [[മുഹമ്മദ് എൽനെനി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11789 || [[മുഹമ്മദ് റിസ്വാൻ (ക്രിക്കറ്റ്)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11790 || [[മുർറുംബിഡ്ഗീ വാലീ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 25.3 || 
|-
| 11791 || [[മൂൺറേക്കർ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 2.9 || 
|-
| 11792 || [[മൂർ നദി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 49.4 || 
|-
| 11793 || [[മൃണാൽ താക്കൂർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11794 || [[മെഗകാരിയോസൈറ്റ്]] || en || 0.0 || 9.5 || 
|-
| 11795 || [[മെട്രോ-ഗോൾഡ്വിൻ-മേയർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11796 || [[മെഡിക്കൽ കൗൺസിൽ ഒഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 0.0 || 17.0 || 
|-
| 11797 || [[മെബിൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 64.3 || 
|-
| 11798 || [[മെറ്റാ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11799 || [[മെറ്റാവർസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11800 || [[മെറ്റിൽഡ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 19.4 || 
|-
| 11801 || [[മെലീൻ ഡാറ്റാബേസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11802 || [[മേഖല   78,   ഖത്തർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11803 || [[മേഖല   79,   ഖത്തർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11804 || [[മേഗൻ റാപ്പിനോ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11805 || [[മൈ ഡേറ്റ്‍ലെസ്സ് ഡയറി]] || en || 0.0 || 65.3 || 
|-
| 11806 || [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ട്രാൻസ്ലേറ്റർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11807 || [[മൈക്രോസ്പൊറാഞ്ജിയ]] || en || 0.0 || 10.3 || 
|-
| 11808 || [[മൈസലൂൺ യുദ്ധം]] || en || 0.0 || 4.8 || 
|-
| 11809 || [[മൈൽസൺ അൽവ്സ്]] || en || 0.0 || 47.6 || 
|-
| 11810 || [[മൊബൈൽ  ഐപി]] || en || 0.0 || 38.6 || 
|-
| 11811 || [[മൊബൈൽ ടെലിഫോണി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11812 || [[മൊബൈൽ സാങ്കേതികവിദ്യ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11813 || [[മോണിക്ക ഗിൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11814 || [[മോന വാസു]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11815 || [[മോഹൻ യാദവ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11816 || [[മോർചെല്ല റൂഫോബ്രണ്ണിയ]] || en || 0.0 || 6.5 || 
|-
| 11817 || [[മൗണ്ട് അഗസ്റ്റസ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 24.3 || 
|-
| 11818 || [[മൗണ്ട് ജെറുസലേം ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 76.1 || 
|-
| 11819 || [[മൗണ്ട് നോത്തോഫാഗസ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 17.2 || 
|-
| 11820 || [[മൗണ്ട് റോയൽ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 72.1 || 
|-
| 11821 || [[മൽഹാർ]] || en || 0.0 || 98.5 || 
|-
| 11822 || [[മൾടി വേ സ്വിച്ച്]] || en || 0.0 || 2.1 || 
|-
| 11823 || [[യഹൂദ ചരിത്രം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11824 || [[യാൻഡെക്സ് ട്രാൻസ്ലേറ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11825 || [[യു ഒൺലി ലൈവ് ട്വൈസ് (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 1.9 || 
|-
| 11826 || [[യുടിസി+01:24]] || en || 0.0 || 39.7 || 
|-
| 11827 || [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് പുരുഷന്മാരുടെ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11828 || [[യുവിറ്റിസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11829 || [[യൂറോപ്യൻ മന്ത്രവാദം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11830 || [[യൂറോബൊഡല്ല ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 65.5 || 
|-
| 11831 || [[യോഗർട്ട്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11832 || [[യൻഗ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 35.5 || 
|-
| 11833 || [[രക്തസാക്ഷി ദിനം (ഇന്ത്യ)]] || en || 0.0 || 47.3 || 
|-
| 11834 || [[രഞ്ജിത് സിങ് ഗുജ്ജർ]] || en || 0.0 || 36.2 || 
|-
| 11835 || [[രണ്ടാം കോണ്ടിനെന്റൽ കോൺഗ്രസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11836 || [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11837 || [[രമ്യ ബർണ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11838 || [[രവി കരുണാകരൻ മെമ്മോറിയൽ മ്യൂസിയം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11839 || [[രവീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ഭോപ്പാൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11840 || [[രാഘവേന്ദ്ര നഗർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11841 || [[രാജ് ടെലിവിഷൻ നെറ്റ്‌വർക്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11842 || [[രാജ്യദ്രോഹം]] || en || 0.0 || 1.3 || 
|-
| 11843 || [[രാമേശ്വരം അലങ്കാരചിലന്തി (പൊവെകിലോതെരിയ ഹനുമവിലസുമിക)]] || en || 0.0 || 78.6 || 
|-
| 11844 || [[രാമേശ്വർ ബാനർജി]] || en || 0.0 || 86.7 || 
|-
| 11845 || [[രൂപശ്രീ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11846 || [[രേഖീയ ഉത്തമീകരണം]] || en || 0.0 || 3.6 || 
|-
| 11847 || [[രേണുക റായ്]] || en || 0.0 || 32.3 || 
|-
| 11848 || [[രോഹിണി മോഹൻ]] || en || 0.0 || 10.1 || 
|-
| 11849 || [[രോഹൻ പരൽ]] || en || 0.0 || 42.8 || 
|-
| 11850 || [[റസൽ ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 0.0 || 56.0 || 
|-
| 11851 || [[റാണിബെന്നൂർ കൃഷ്ണമൃഗ സങ്കേതം]] || en || 0.0 || 38.8 || 
|-
| 11852 || [[റാമി റെഡ്ഡി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11853 || [[റാറ്ററ്റൂയി]] || en || 0.0 || 3.3 || 
|-
| 11854 || [[റാശിദ് ബിൻ സഈദ് അൽ മക്തും]] || en || 0.0 || 2.0 || 
|-
| 11855 || [[റാഷിദ ജോൺസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11856 || [[റാഷിദ് അലി അൽ-ഗൈലാനി]] || en || 0.0 || 9.4 || 
|-
| 11857 || [[റാസൻ അൽ നജ്ജാർ]] || en || 0.0 || 63.4 || 
|-
| 11858 || [[റിച്ചാർഡ്സ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11859 || [[റിതു മേനോൻ]] || en || 0.0 || 60.4 || 
|-
| 11860 || [[റിയ]] || en || 0.0 || 7.5 || 
|-
| 11861 || [[റീജിയണൽ മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് സെന്റർ, ഭുവനേശ്വർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11862 || [[റീത്ത് ഏബ്രഹാം]] || en || 0.0 || 8.1 || 
|-
| 11863 || [[റീബൂട്ട് (ഫിക്ഷൻ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11864 || [[റുഖയ്യ ബിൻത് മുഹമ്മദ്]] || en || 0.0 || 51.2 || 
|-
| 11865 || [[റുമാലി റൊട്ടി]] || en || 0.0 || 61.3 || 
|-
| 11866 || [[റൂട്ട് പ്രോട്ടോകോൾ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11867 || [[റൂത്ത് കൊൻ]] || en || 0.0 || 7.5 || 
|-
| 11868 || [[റെഡ് ഫ്ലാഗ് ലിനക്സ്]] || en || 0.0 || 32.3 || 
|-
| 11869 || [[റെയ്ഡേഴ്സ് ഓഫ് ദ ലോസ്റ്റ് ആർക്ക്]] || en || 0.0 || 3.0 || 
|-
| 11870 || [[റേച്ചൽ കാഴ്സൺ ദേശീയ വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11871 || [[റേച്ചൽ ഡേവിഡ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11872 || [[റേച്ചൽ തോമസ് (സ്കൈഡൈവർ)]] || en || 0.0 || 46.8 || 
|-
| 11873 || [[റേച്ചൽ സെഗ്ലർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11874 || [[റേഡിയോ റിസീവർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11875 || [[റൊആൽഡ് ദാൽ]] || en || 0.0 || 26.3 || 
|-
| 11876 || [[റോക്കു]] || en || 0.0 || 34.8 || 
|-
| 11877 || [[റോഡോൾഫോ ഗ്രാസിയാനി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11878 || [[റോബെർട്ട് മോസെസ്]] || en || 0.0 || 1.6 || 
|-
| 11879 || [[റോബർട്ട് എം ഗാഗ് നെ]] || en || 0.0 || 4.5 || 
|-
| 11880 || [[റോയൽ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 11.2 || 
|-
| 11881 || [[റോവ്‌ളി ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 98.2 || 
|-
| 11882 || [[റോഷ്‌നി നാടാർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11883 || [[റോഷൻ മിൻസ്]] || en || 0.0 || 83.9 || 
|-
| 11884 || [[റോസ് ദ്വീപ്, തെക്കൻ ആന്തമാൻ ജില്ല]] || en || 0.0 || 9.6 || 
|-
| 11885 || [[റോസ്ലിൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11886 || [[ലംബുനാവോ ഇലോഇലോ]] || en || 0.0 || 35.3 || 
|-
| 11887 || [[ലക്ഷ്മൺ മാനേ]] || en || 0.0 || 26.2 || 
|-
| 11888 || [[ലത മങ്കേഷ്കർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11889 || [[ലബന്യ പ്രഭ ഘോഷ്]] || en || 0.0 || 45.8 || 
|-
| 11890 || [[ലയൺ ഓഫ് ദി ഡീസർട് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11891 || [[ലളിതമായ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11892 || [[ലവ്ബേർഡ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11893 || [[ലാ കാര ഓക്കുൾട്ട (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 20.1 || 
|-
| 11894 || [[ലാ റിങ്കോനാഡ, പെറു]] || en || 0.0 || 60.5 || 
|-
| 11895 || [[ലാറ്റെ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11896 || [[ലാവണ്യ നായർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11897 || [[ലിനക്സ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11898 || [[ലിബേറിയൻ മെഡിറ്ററേനിയൻ ബേസിനിലെ ശിലാചിത്രങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 5.5 || 
|-
| 11899 || [[ലിബ്രെഓഫീസ് റൈറ്റർ]] || en || 0.0 || 62.2 || 
|-
| 11900 || [[ലിമ്മെൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 78.8 || 
|-
| 11901 || [[ലിയോ (2023 ഇന്ത്യൻ സിനിമ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11902 || [[ലിയോ പതിമൂന്നാമൻ മാർപ്പാപ്പ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11903 || [[ലിറ്റിൽ ഡെസേർട്ട് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 30.6 || 
|-
| 11904 || [[ലില്ലി-റോസ് ഡെപ്പ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11905 || [[ലിവിംഗ്സ്റ്റോൺ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 22.3 || 
|-
| 11906 || [[ലിവ് ആന്റ് ലെറ്റ് ഡൈ]] || en || 0.0 || 2.4 || 
|-
| 11907 || [[ലിൻഡേണിയ]] || en || 0.0 || 77.2 || 
|-
| 11908 || [[ലിൻഡ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 21.6 || 
|-
| 11909 || [[ലീ സി-യംഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11910 || [[ലീല രാം കുമാർ ഭാർഗ്ഗവ]] || en || 0.0 || 82.5 || 
|-
| 11911 || [[ലീല റോയ്]] || en || 0.0 || 14.5 || 
|-
| 11912 || [[ലീല സുമന്ത് മൂൽഗവോക്കർ]] || en || 0.0 || 50.1 || 
|-
| 11913 || [[ലുഖ്മാൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11914 || [[ലൂഡാക്രിസ്]] || en || 0.0 || 20.8 || 
|-
| 11915 || [[ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11916 || [[ലെപ്പിഡാഗാത്തിസ് കുസ്പിഡേറ്റ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11917 || [[ലേക്ക് പ്ലാസിഡ് വേഴ്സസ് അനക്കോണ്ട]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11918 || [[ലൈംഗിക അതിക്രമം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11919 || [[ലൈല അലി]] || en || 0.0 || 33.0 || 
|-
| 11920 || [[ലോക്നാഥ് ബാൽ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11921 || [[ലോറസ് വേൾഡ് സ്പോർട്സ് അവാർഡ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11922 || [[ല്യൂക്കിസം]] || en || 0.0 || 60.3 || 
|-
| 11923 || [[വംശനാശം ചെന്ന ചെന്നായ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11924 || [[വണ്ണദാസൻ]] || en || 0.0 || 79.0 || 
|-
| 11925 || [[വനിന്ദു ഹസരംഗ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11926 || [[വനേസ ഹഡ്ജെൻസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11927 || [[വറ്റഗാൻസ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 61.3 || 
|-
| 11928 || [[വറ്റാർക്ക ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 46.1 || 
|-
| 11929 || [[വലെൻസിയ, ബൊഹോൾ]] || en || 0.0 || 6.9 || 
|-
| 11930 || [[വല്യുൻഗ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 47.6 || 
|-
| 11931 || [[വല്ലഗ ലേക്ക് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 47.1 || 
|-
| 11932 || [[വല്ലവരയ്യൻ വന്ദ്യദേവൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11933 || [[വാഗ്നർ ഗ്രൂപ്പ് കലാപം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11934 || [[വാങ്ങനൂയി നദി]] || en || 0.0 || 22.3 || 
|-
| 11935 || [[വാചിക പോസ്റ്റ്മോർട്ടം]] || en || 0.0 || 57.3 || 
|-
| 11936 || [[വാണി കപൂർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11937 || [[വായിലെ അൾസർ]] || en || 0.0 || 18.7 || 
|-
| 11938 || [[വാലുഷാ ഡി സൂസ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11939 || [[വാളിങ്ഗാറ്റ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 73.1 || 
|-
| 11940 || [[വാസ്തുവിദ്യയുടെ ചരിത്രം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11941 || [[വാൻസിറ്റാർട് ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11942 || [[വാർണർ ബ്രദേഴ്സ് ഡിസ്കവറി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11943 || [[വാർപ്പ് ഡ്രൈവ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11944 || [[വാർബി-ഓവൻസ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 30.0 || 
|-
| 11945 || [[വി.കെ (സേവനം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11946 || [[വി.കെ. ശശികല]] || en || 0.0 || 48.1 || 
|-
| 11947 || [[വിക്കി സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11948 || [[വിക്കിപീഡിയ മൊബൈൽ ആപ്ലിക്കേഷനുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11949 || [[വിക്കിബേസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11950 || [[വിജയ് ആന്റണി]] || ta || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11951 || [[വിട്രിയസ് ബോഡി]] || en || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 11952 || [[വിദൂര വിദ്യാഭ്യാസ കൗൺസിൽ]] || en || 0.0 || 51.8 || 
|-
| 11953 || [[വിദ്യ വെങ്കിടേഷ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11954 || [[വിനായക മിഷൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11955 || [[വിനോദ് കിനറിവാല]] || en || 0.0 || 96.6 || 
|-
| 11956 || [[വിമല ഡാംഗ്]] || en || 0.0 || 35.3 || 
|-
| 11957 || [[വിമൻ ഇൻ സിനിമ കളക്ടീവ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11958 || [[വില്ലി വില്ലി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 61.8 || 
|-
| 11959 || [[വില്ല്യം വിവെൽ]] || en || 0.0 || 7.4 || 
|-
| 11960 || [[വിൽക്കി കോളിൻസ്]] || en || 0.0 || 1.4 || 
|-
| 11961 || [[വിൽസൺസ് പ്രൊമോന്ററി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 16.7 || 
|-
| 11962 || [[വൂഡി മിലിന്ദചിന്ത]] || en || 0.0 || 32.2 || 
|-
| 11963 || [[വെന്റിലേറ്റർ]] || en || 0.0 || 11.5 || 
|-
| 11964 || [[വെയിൽസ് ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 0.0 || 87.7 || 
|-
| 11965 || [[വെല്ലോസിയേസീ]] || en || 0.0 || 6.8 || 
|-
| 11966 || [[വെസ്റ്റ് കേപ്പ് ഹോവെ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 8.9 || 
|-
| 11967 || [[വെൺതിരുതാളി]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11968 || [[വേഷ്ടി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11969 || [[വേൾപൂൾ കോർപ്പറേഷൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11970 || [[വൈഷ്ണോ ദേവി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11971 || [[വൈൽഡ് ലൈഫ് ട്രസ്റ്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 0.0 || 94.0 || 
|-
| 11972 || [[വ്യഭിചാരം(സിന)]] || en || 0.0 || 22.9 || 
|-
| 11973 || [[വ്യവസ്ഥിതി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11974 || [[വ്യാപ്തം (താപഗതികം)]] || en || 0.0 || 3.8 || 
|-
| 11975 || [[വ്യോമ നന്ദി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11976 || [[വർൿഷീറ്റ്]] || en || 0.0 || 4.4 || 
|-
| 11977 || [[ശരണ്യ ശശി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11978 || [[ശരൺ റാണി]] || en || 0.0 || 31.3 || 
|-
| 11979 || [[ശലഭമനുഷ്യൻ]] || en || 0.0 || 32.8 || 
|-
| 11980 || [[ശഹബാസ് ശരീഫ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11981 || [[ശാലിനി പാണ്ഡെ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11982 || [[ശിഖ ടാൻഡൻ]] || en || 0.0 || 53.3 || 
|-
| 11983 || [[ശിഖ സിംഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11984 || [[ശിവ (അഭിനേതാവ്)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11985 || [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11986 || [[ശിവലിംഗം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11987 || [[ശ്രീകൃഷ്ണ ജന്മ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11988 || [[ശ്രീലീല]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11989 || [[ശ്രുതി സിത്താര]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11990 || [[ഷന്നൊൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 25.6 || 
|-
| 11991 || [[ഷമീമ ബീഗം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11992 || [[ഷാ (വജ്രം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11993 || [[ഷാകാരി റിച്ചാർഡ്സൺ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11994 || [[ഷാദാൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11995 || [[ഷിജ അക്കാദമി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11996 || [[ഷിബു (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11997 || [[ഷീതൾ മഹാജൻ]] || en || 0.0 || 21.7 || 
|-
| 11998 || [[ഷീല ബൊർതാക്കൂർ]] || en || 0.0 || 47.7 || 
|-
| 11999 || [[ഷുഗർലോഫ് മൗണ്ടൻ]] || en || 0.0 || 0.2 || 
|-
| 12000 || [[ഷുജാത് ബുഖാരി]] || en || 0.0 || 75.5 || 
|}</text>
      <sha1>jq6mhaajx5awaizkrt18cz9tr0dpihz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652542</id>
      <parentid>4652472</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>ക്രമം → ക്രമസംഖ്യ</comment>
      <origin>4652542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="182904" sha1="7kz4yc67vkf58y8imapo6be2pqgy33o" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മുഴുവൻ ലേഖനപ്പട്ടികയുടെ ഭാഗം 6/7 (ക്രമസംഖ്യ 10001–12000). യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ ക്രമത്തിൽ. സൂചിക: [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക]]}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമസംഖ്യ !! ലേഖനം !! ഉറവിട ഭാഷ !! യന്ത്രപരിഭാഷ % !! മനുഷ്യതിരുത്തൽ % !! പൈലറ്റിൽ തിരുത്തിയോ
|-
| 10001 || [[പ്രാണികളുടെ പ്രത്യുത്പാദന വ്യവസ്ഥ]] || en || 2.4 || 6.4 || 
|-
| 10002 || [[സിംബാബ്‌വേയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 2.4 || 31.4 || 
|-
| 10003 || [[അംറ് ഇബിനുൽ ആസ്]] || en || 2.4 || 7.0 || 
|-
| 10004 || [[UTC−00:44]] || en || 2.4 || 97.7 || 
|-
| 10005 || [[ബ്യാർക് ഈഗൽസ്]] || en || 2.4 || 1.5 || 
|-
| 10006 || [[സെന്റിനിയൽ ലൈറ്റ്]] || en || 2.4 || 53.7 || 
|-
| 10007 || [[Wikipedia Zero]] || en || 2.4 || 55.8 || 
|-
| 10008 || [[ടിന ടർണർ]] || en || 2.4 || 1.2 || 
|-
| 10009 || [[ഇന്റർനാഷ്ണൽ കാമ്പെയിൻ ടു അബോളിഷ് നൂക്ലിയർ വെപ്പൺ]] || en || 2.4 || 36.4 || 
|-
| 10010 || [[കച്ച് ബസ്റ്റാർഡ് സങ്കേതം]] || en || 2.4 || 8.0 || 
|-
| 10011 || [[ദയാവധം ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 2.4 || 13.6 || 
|-
| 10012 || [[വിരൽ ദ്വയാങ്കം]] || en || 2.4 || 3.4 || 
|-
| 10013 || [[ബുല്ല ദ്വീപ്]] || en || 2.4 || 98.0 || 
|-
| 10014 || [[ഓസ്ട്രേലിയൻ പെലിക്കൻ]] || en || 2.4 || 26.0 || 
|-
| 10015 || [[ഓഡി]] || en || 2.4 || 4.3 || 
|-
| 10016 || [[ഐസ്‌ലാന്റിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 2.4 || 2.1 || 
|-
| 10017 || [[ജാനറ്റ് യെലൻ]] || en || 2.4 || 0.0 || 
|-
| 10018 || [[സ്‌നോർക്കെലിംഗ്]] || en || 2.4 || 97.6 || 
|-
| 10019 || [[യു എ ഇയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 2.4 || 6.3 || 
|-
| 10020 || [[ഹാർഡാപ് അണക്കെട്ട്]] || en || 2.4 || 12.6 || 
|-
| 10021 || [[ഇച്ചാപുരം, ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] || en || 2.4 || 40.1 || 
|-
| 10022 || [[കോട്ട കിനബാലു ചതുപ്പ് പ്രദേശം]] || en || 2.3 || 44.5 || 
|-
| 10023 || [[യുടിസി±00:00]] || en || 2.3 || 52.3 || 
|-
| 10024 || [[ജൂലിയ ആൻ]] || en || 2.3 || 97.4 || 
|-
| 10025 || [[കണ്ണിന്റെ ലെൻസ് (ശരീരവിജ്ഞാനീയം)]] || en || 2.3 || 26.1 || 
|-
| 10026 || [[ഷോൺ ആസ്റ്റിൻ]] || en || 2.3 || 31.7 || 
|-
| 10027 || [[സോണി ബിബിസി എർത്ത്]] || en || 2.3 || 54.1 || 
|-
| 10028 || [[ബെലോ ഹൊറിസോണ്ടെ]] || en || 2.3 || 15.2 || 
|-
| 10029 || [[ഖാൻ ജഹൻ അലി]] || en || 2.3 || 97.9 || 
|-
| 10030 || [[യുടിസി+01:00]] || en || 2.3 || 53.8 || 
|-
| 10031 || [[ടാൻസാനിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 2.3 || 20.2 || 
|-
| 10032 || [[Kerala Tulu Academy]] || en || 2.3 || 68.0 || 
|-
| 10033 || [[തേനീച്ച പശ]] || en || 2.3 || 76.6 || 
|-
| 10034 || [[Winnie Byanyima]] || en || 2.3 || 40.3 || 
|-
| 10035 || [[മീൻപിടിയൻ പൂച്ച]] || en || 2.3 || 47.5 || 
|-
| 10036 || [[ഇന്ത്യയിലെ ബുദ്ധമതത്തിന്റെ ചരിത്രം]] || en || 2.3 || 35.2 || 
|-
| 10037 || [[ലോവർ ഗൗൾബേൺ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 2.3 || 60.0 || 
|-
| 10038 || [[ലൈബീരിയൻ സിനിമ]] || en || 2.3 || 34.1 || 
|-
| 10039 || [[കായികവിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 2.3 || 26.3 || 
|-
| 10040 || [[ധർഭംഗ ജില്ല]] || en || 2.3 || 88.2 || 
|-
| 10041 || [[ഇബ്‌നു ഇസ്‌ഹാഖ്]] || en || 2.3 || 97.7 || 
|-
| 10042 || [[ഹാർപ്പി ഈഗിൾ]] || en || 2.3 || 1.8 || 
|-
| 10043 || [[പ്രോട്ടിയേസീ]] || en || 2.3 || 6.8 || 
|-
| 10044 || [[അരു രാജ്യം]] || en || 2.3 || 31.9 || 
|-
| 10045 || [[ടി-പെയ്ൻ]] || en || 2.3 || 22.7 || 
|-
| 10046 || [[ഫില്ലോക്ലാഡ്]] || en || 2.2 || 19.4 || 
|-
| 10047 || [[ഷെറിയർ ക്രൗ]] || en || 2.2 || 28.3 || 
|-
| 10048 || [[സ്റ്റീവ് ബേനൺ]] || en || 2.2 || 48.5 || 
|-
| 10049 || [[ഉത്തര കൊറിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 2.2 || 30.7 || 
|-
| 10050 || [[യുവാൻഡേ]] || en || 2.2 || 31.8 || 
|-
| 10051 || [[ജൂനിയർ ചേമ്പർ ഇന്റർനാഷണൽ (ജെ.സി.ഐ)]] || en || 2.2 || 97.8 || 
|-
| 10052 || [[ഗ്രേവ് ഓഫ് ദി ഫയർഫ്ലൈയ്സ്]] || en || 2.2 || 34.8 || 
|-
| 10053 || [[A Bittersweet Life]] || en || 2.2 || 50.4 || 
|-
| 10054 || [[കാസ്സിനി-ഹ്യൂജൻസ്]] || en || 2.2 || 28.1 || 
|-
| 10055 || [[ക്ലിംഗോൺ ഭാഷ]] || en || 2.2 || 2.8 || 
|-
| 10056 || [[ദ ഗ്രെംലിൻസ്]] || en || 2.2 || 2.3 || 
|-
| 10057 || [[എൻഡ്ഗെയിം (2009 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 2.2 || 10.8 || 
|-
| 10058 || [[ഫിഷ് നദി (നമീബിയ)]] || en || 2.2 || 66.8 || 
|-
| 10059 || [[Ivar (2003 film)]] || en || 2.2 || 79.2 || 
|-
| 10060 || [[റാഫി അഹമദ് കിഡ്വായി]] || en || 2.2 || 33.7 || 
|-
| 10061 || [[പൂമരം(ചലച്ചിത്രം)]] || en || 2.1 || 84.3 || 
|-
| 10062 || [[ക്യൂബയിലെ വിദ്യാഭാസം]] || en || 2.1 || 80.2 || 
|-
| 10063 || [[Edward Blyth]] || en || 2.1 || 36.2 || 
|-
| 10064 || [[Mannanthala]] || en || 2.1 || 64.5 || 
|-
| 10065 || [[മെത്താംഫെറ്റാമൈൻ]] || en || 2.1 || 97.9 || 
|-
| 10066 || [[ജനാധിപത്യ വിദ്യാഭ്യാസരീതി]] || en || 2.1 || 27.4 || 
|-
| 10067 || [[സഹപത്രം]] || en || 2.1 || 4.5 || 
|-
| 10068 || [[ഭാരത്തീറിയം]] || en || 2.1 || 8.8 || 
|-
| 10069 || [[മിൻഡോറോ]] || en || 2.1 || 20.3 || 
|-
| 10070 || [[എലെൻ കരോലിന സോഫിയ കെ]] || en || 2.1 || 5.8 || 
|-
| 10071 || [[മാത്തുണ്ണി മാത്യൂസ്]] || en || 2.1 || 90.6 || 
|-
| 10072 || [[തമോദ്രവ്യവലയം]] || en || 2.1 || 22.3 || 
|-
| 10073 || [[പറങ്കിപ്പുണ്ണ്]] || en || 2.1 || 91.3 || 
|-
| 10074 || [[അയ്യാവഴി ദൈവശാസ്ത്രം]] || en || 2.1 || 2.1 || 
|-
| 10075 || [[ഏജന്റ് പിങ്ക്]] || en || 2.1 || 47.4 || 
|-
| 10076 || [[സോണി മ്യൂസിക്ക് എന്റർടൈൻമെന്റ്]] || en || 2.1 || 0.0 || 
|-
| 10077 || [[അയാം ലെജൻഡ്]] || en || 2.1 || 30.1 || 
|-
| 10078 || [[ബ്രിട്ട്]] || en || 2.1 || 15.4 || 
|-
| 10079 || [[ഷാർപ്പ് ഒബ്ജെക്ട്സ് (മിനിപരമ്പര)]] || en || 2.0 || 8.2 || 
|-
| 10080 || [[പദ്മിനി ചെട്ടൂർ]] || en || 2.0 || 86.3 || 
|-
| 10081 || [[Rebecca Kadaga]] || en || 2.0 || 35.9 || 
|-
| 10082 || [[വെസ്റ്റ് മക്ഡോണൽ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 2.0 || 40.8 || 
|-
| 10083 || [[പ്ലാനറ്റ് എർത്ത് II]] || en || 2.0 || 45.0 || 
|-
| 10084 || [[കേരള ഗവണ്മെന്റ് പോളിടെക്‌നിക് കോളേജ്]] || en || 2.0 || 75.1 || 
|-
| 10085 || [[റാസ്റ്റർ ഗ്രാഫിക്സ് എഡിറ്റർ]] || en || 2.0 || 25.8 || 
|-
| 10086 || [[ലോക്സ് ലാന്റ് ദ്വീപ്]] || en || 2.0 || 71.9 || 
|-
| 10087 || [[ദ സീക്രട്ട് ഇൻ ദെയർ ഐസ്]] || en || 2.0 || 24.3 || 
|-
| 10088 || [[കാൻഡി ബെൻടാർ]] || en || 2.0 || 98.1 || 
|-
| 10089 || [[ഗന്ധം]] || en || 2.0 || 0.4 || 
|-
| 10090 || [[ടി. എഫ്. ബോർഡില്ലൺ]] || en || 2.0 || 89.2 || 
|-
| 10091 || [[ബാൽറ്റ, ഷെറ്റ്‌ലാന്റ്]] || en || 2.0 || 60.3 || 
|-
| 10092 || [[ഡാറ്റാഗ്രാം കൺജഷൻ കൺട്രോൾ പ്രോട്ടോകോൾ]] || en || 1.9 || 87.0 || 
|-
| 10093 || [[Mohammad Usman of Madras]] || en || 1.9 || 72.9 || 
|-
| 10094 || [[അഗസ്ത്യമല മലനിരകൾ]] || en || 1.9 || 2.3 || 
|-
| 10095 || [[ഗോൺ വിത്ത് ദ വിൻഡ് (നോവൽ)]] || en || 1.9 || 1.3 || 
|-
| 10096 || [[കരോളിൻ വോസ്നിയാക്കി]] || en || 1.9 || 19.0 || 
|-
| 10097 || [[സോവിയറ്റ് യൂനിയനിലെ കൂട്ടുടമ സംവിധാനം]] || en || 1.9 || 16.7 || 
|-
| 10098 || [[GAIL]] || en || 1.9 || 2.9 || 
|-
| 10099 || [[ബൈനൊക്കുലേഴ്സ്]] || en || 1.9 || 17.1 || 
|-
| 10100 || [[ഏജന്റ് ഗ്രീൻ]] || en || 1.9 || 26.4 || 
|-
| 10101 || [[ഏജന്റ് വൈറ്റ്]] || en || 1.9 || 36.5 || 
|-
| 10102 || [[Chakkarakadavu]] || en || 1.9 || 86.2 || 
|-
| 10103 || [[ഗരുഡ വിഷ്ണു വാഹന സാംസ്കാരിക പാർക്ക്]] || en || 1.9 || 8.4 || 
|-
| 10104 || [[ജാക്വിലിൻ ഫെർണാണ്ടസ്]] || en || 1.9 || 1.9 || 
|-
| 10105 || [[വാടുസ്]] || en || 1.9 || 23.2 || 
|-
| 10106 || [[അൽ-നുമാന് ഇബ്നു മുക്കരിൻ]] || en || 1.9 || 98.1 || 
|-
| 10107 || [[Tulip mania]] || en || 1.9 || 40.8 || 
|-
| 10108 || [[ലഹുഗള കിടുലന ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.9 || 30.9 || 
|-
| 10109 || [[List of Chennai metro stations]] || en || 1.9 || 88.8 || 
|-
| 10110 || [[അവസ്ഥാന്തരങ്ങൾ]] || en || 1.8 || 3.9 || 
|-
| 10111 || [[മലാവിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.8 || 10.1 || 
|-
| 10112 || [[GNOME Devhelp]] || en || 1.8 || 47.0 || 
|-
| 10113 || [[കോൺവെന്റ് ഓഫ് ക്രൈസ്റ്റ് (തോമാർ)]] || en || 1.8 || 17.0 || 
|-
| 10114 || [[ആലിയ]] || en || 1.8 || 0.8 || 
|-
| 10115 || [[ഓഷ്യൻസ് ഇലവൻ]] || en || 1.8 || 4.4 || 
|-
| 10116 || [[പിറ്റ്ബുൾ (റാപ്പർ)]] || en || 1.8 || 29.2 || 
|-
| 10117 || [[ഗവൺമെന്റ് എഞ്ചിനീയറിങ് കോളജ്, ശ്രികൃഷ്ണപുരം]] || en || 1.8 || 16.8 || 
|-
| 10118 || [[ഛോട്ടെലാൽ ഖർവാർ]] || en || 1.8 || 98.2 || 
|-
| 10119 || [[ഹിറ്റ്‌ലറുടെ പേരു നൽകപ്പെട്ട തെരുവുകൾ]] || en || 1.8 || 87.3 || 
|-
| 10120 || [[Seven Years' War]] || en || 1.8 || 14.3 || 
|-
| 10121 || [[എസ്.എൽ. ബെൻഫിക്ക]] || en || 1.8 || 44.2 || 
|-
| 10122 || [[കാവൽ കോശം]] || en || 1.8 || 7.0 || 
|-
| 10123 || [[പ്രൊഫസർ മൊറിയാർട്ടി]] || en || 1.8 || 6.4 || 
|-
| 10124 || [[ഇന്തോനേഷ്യൻ വായുസേന]] || en || 1.8 || 19.5 || 
|-
| 10125 || [[ആകാശഗംഗ (പുരാവൃത്തങ്ങൾ)]] || en || 1.8 || 98.3 || 
|-
| 10126 || [[പാർട്ടിംങ്(ചലച്ചിത്രം)]] || en || 1.8 || 16.1 || 
|-
| 10127 || [[ഗത്ക]] || en || 1.8 || 4.7 || 
|-
| 10128 || [[വാറെൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.8 || 52.0 || 
|-
| 10129 || [[ബ്രൂക്ക് ഷീൽഡ്സ്]] || en || 1.8 || 22.1 || 
|-
| 10130 || [[വേലൈയില്ലാ പട്ടതാരി]] || en || 1.8 || 1.8 || 
|-
| 10131 || [[ദൊത്രാക്കി ഭാഷ]] || en || 1.8 || 31.9 || 
|-
| 10132 || [[തസൂക്കു ഹോൻജോ]] || en || 1.8 || 95.7 || 
|-
| 10133 || [[ജൂലിയ ഫിലിപ്പ്]] || en || 1.8 || 55.4 || 
|-
| 10134 || [[അച്ചുഡീമിയ]] || en || 1.8 || 38.4 || 
|-
| 10135 || [[റൊമാനിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.8 || 11.2 || 
|-
| 10136 || [[ഫിൽ കോളിൻസ്]] || en || 1.8 || 28.1 || 
|-
| 10137 || [[ബി.ബി. കിംങ്ങ്]] || en || 1.8 || 29.2 || 
|-
| 10138 || [[വിൻഡ്ജാന ഗോർജ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.7 || 49.4 || 
|-
| 10139 || [[Acmella]] || en || 1.7 || 59.5 || 
|-
| 10140 || [[ഡറീൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.7 || 26.5 || 
|-
| 10141 || [[ജൂലി ടെയ്മർ]] || en || 1.7 || 6.1 || 
|-
| 10142 || [[Catalan number]] || en || 1.7 || 0.9 || 
|-
| 10143 || [[ത്രീ ബിൽബോർഡ്സ് ഔട്ട്‌സൈഡ് എബ്ബിംഗ്, മിസ്സോറി]] || en || 1.7 || 5.5 || 
|-
| 10144 || [[കൊളിൻഡ ഗ്രാബർ-കിറ്ററോവിക്]] || en || 1.7 || 36.1 || 
|-
| 10145 || [[ബൊയാന ചർച്ച്]] || en || 1.7 || 19.3 || 
|-
| 10146 || [[ലക്ഷ്മി മസൂംദാർ]] || en || 1.7 || 98.8 || 
|-
| 10147 || [[വിനായക് ശശികുമാർ]] || en || 1.7 || 74.6 || 
|-
| 10148 || [[ഡേവിഡ് ഗട്ട]] || en || 1.7 || 2.6 || 
|-
| 10149 || [[Invincible (Michael Jackson album)]] || en || 1.7 || 27.3 || 
|-
| 10150 || [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് കൺസ്യൂമേഴ്സ് ഫെഡറേഷൻ ലിമിറ്റഡ്]] || en || 1.7 || 57.4 || 
|-
| 10151 || [[ഇരട്ട ബീജസങ്കലനം]] || en || 1.7 || 0.4 || 
|-
| 10152 || [[ഹോയ]] || en || 1.7 || 21.8 || 
|-
| 10153 || [[അലക്സ് മോർഗൻ]] || en || 1.7 || 0.8 || 
|-
| 10154 || [[മോണോസൈറ്റുകൾ]] || en || 1.7 || 3.9 || 
|-
| 10155 || [[Webmail]] || en || 1.7 || 37.7 || 
|-
| 10156 || [[ദ ഗ്രാന്റ് ബാബിലോൺ ഹോട്ടൽ]] || en || 1.7 || 15.1 || 
|-
| 10157 || [[എസ്തോണിയൻ കലാ അക്കാദമി]] || en || 1.7 || 36.3 || 
|-
| 10158 || [[Philip Roth]] || en || 1.7 || 24.6 || 
|-
| 10159 || [[ലിസ മിനല്ലി]] || en || 1.6 || 3.5 || 
|-
| 10160 || [[ഇലിയാന സിത്താറിസ്റ്റി]] || en || 1.6 || 62.1 || 
|-
| 10161 || [[അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ ജീവശാസ്ത്രം]] || en || 1.6 || 1.6 || 
|-
| 10162 || [[Specioza Kazibwe]] || en || 1.6 || 26.7 || 
|-
| 10163 || [[പബ്ലിക് നോളജ് പ്രൊജക്ട്]] || en || 1.6 || 31.2 || 
|-
| 10164 || [[തുല്യാവകാശ ഭേദഗതി(Equal Rights Amendment)]] || en || 1.6 || 39.0 || 
|-
| 10165 || [[ദ സുപ്രീംസ്]] || en || 1.6 || 1.8 || 
|-
| 10166 || [[ടെമ്പിൽ ട്രീസ്]] || en || 1.6 || 27.0 || 
|-
| 10167 || [[മിസ്സ് പെറെഗ്രൈൻസ് ഹോം ഫോർ പെകുലർ ചിൽഡ്രൻസ് ( സിനിമ )]] || en || 1.6 || 38.3 || 
|-
| 10168 || [[ഗുണോംഗൻ ചരിത്ര പാർക്ക്]] || en || 1.6 || 31.8 || 
|-
| 10169 || [[ജെഫ് കിന്നെ (എഴുത്തുകാരൻ)]] || en || 1.6 || 34.9 || 
|-
| 10170 || [[നേപ്പാളി ചിത്രകല]] || en || 1.6 || 77.4 || 
|-
| 10171 || [[ഉറവക്കൊണ്ട]] || en || 1.6 || 98.7 || 
|-
| 10172 || [[റാവോർകെസ്റ്റസ്]] || en || 1.6 || 90.9 || 
|-
| 10173 || [[ആൻഡ്രൊജൻ]] || en || 1.6 || 98.4 || 
|-
| 10174 || [[മെരിസ്റ്റെം കല]] || en || 1.6 || 19.8 || 
|-
| 10175 || [[നിസ അസീസി]] || en || 1.6 || 98.4 || 
|-
| 10176 || [[സൈനിക ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ട്, ബംഗ്ലാദേശ്]] || en || 1.6 || 8.2 || 
|-
| 10177 || [[സ്റ്റാൻ വാവ്റിങ്ക]] || en || 1.6 || 15.7 || 
|-
| 10178 || [[അൾട്രാ ഹൈ ഡെഫനിഷൻ ടെലിവിഷൻ]] || en || 1.6 || 38.6 || 
|-
| 10179 || [[ലാ ടോയ ജാക്സൺ]] || en || 1.5 || 0.1 || 
|-
| 10180 || [[സംഖ്യാപര കാലാവസ്ഥാ പ്രവചനം]] || en || 1.5 || 4.6 || 
|-
| 10181 || [[ഇൻവോക്ക്(സ്മാർട്ട് സ്പീക്കർ)]] || en || 1.5 || 8.8 || 
|-
| 10182 || [[ആർഡീസിയ]] || en || 1.5 || 7.4 || 
|-
| 10183 || [[കാഠ്മണ്ഡു ദർബാർ സ്ക്വൊയർ]] || en || 1.5 || 7.8 || 
|-
| 10184 || [[ഛാന്ദ ഗായേൻ]] || en || 1.5 || 94.5 || 
|-
| 10185 || [[Spacemacs]] || en || 1.5 || 86.2 || 
|-
| 10186 || [[മഞ്ഞ മണവാട്ടിത്തവള]] || fr || 1.5 || 14.5 || 
|-
| 10187 || [[ആൻസെൽമി ഗാറ്റെൻ ഡെസ്മാറെസ്റ്റ്]] || en || 1.5 || 67.1 || 
|-
| 10188 || [[Party (1984 film)]] || en || 1.5 || 63.5 || 
|-
| 10189 || [[ജസിന്ത ആഡേൺ]] || en || 1.5 || 46.8 || 
|-
| 10190 || [[ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആൽബങ്ങൾ വിറ്റഴിച്ച സംഗീതജ്ഞർ]] || en || 1.5 || 0.0 || 
|-
| 10191 || [[അമൻ ദ്വീപ്]] || en || 1.5 || 46.3 || 
|-
| 10192 || [[സുപ്രിയാ ദേവി]] || en || 1.5 || 21.7 || 
|-
| 10193 || [[ബോട്സ്വാനയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.5 || 3.7 || 
|-
| 10194 || [[മാർവിൻ ഗയെ]] || en || 1.5 || 22.7 || 
|-
| 10195 || [[ദ ലിറ്റിൽ പ്രിൻസ്]] || en || 1.5 || 1.4 || 
|-
| 10196 || [[മാതൃമരണം]] || en || 1.5 || 98.7 || 
|-
| 10197 || [[കീമോട്രോപിസം]] || en || 1.5 || 71.3 || 
|-
| 10198 || [[H. E. Hinton]] || en || 1.5 || 45.2 || 
|-
| 10199 || [[മൊഹമ്മദ് ബിൻ സൽമാൻ]] || en || 1.5 || 41.7 || 
|-
| 10200 || [[ലാമ്പ് (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ പ്ലാറ്റ്ഫോം)]] || en || 1.5 || 33.1 || 
|-
| 10201 || [[രണ്ടാം ബാൽക്കൻ യുദ്ധം]] || en || 1.5 || 12.2 || 
|-
| 10202 || [[സുരീന്ദർ കൗർ]] || en || 1.5 || 50.5 || 
|-
| 10203 || [[പാമ്പൻ ദ്വീപ്]] || en || 1.5 || 47.8 || 
|-
| 10204 || [[എച്ച്.എം.എസ്. പഞ്ചാബി]] || en || 1.5 || 17.1 || 
|-
| 10205 || [[ശ്ലേഷ്മം]] || en || 1.5 || 35.5 || 
|-
| 10206 || [[എക്സ്.ഓർഗ് ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 1.5 || 8.3 || 
|-
| 10207 || [[കരകൌശലം]] || en || 1.5 || 9.3 || 
|-
| 10208 || [[ഹെട്രോസൈക്ലിക് രാസസംയുക്തങ്ങൾ]] || en || 1.5 || 4.8 || 
|-
| 10209 || [[എം എൻ പൊന്നമ്മ]] || en || 1.5 || 82.8 || 
|-
| 10210 || [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാൻഡ്സ് കമ്മിഷൻ ആക്റ്റ്, 1956]] || en || 1.5 || 44.8 || 
|-
| 10211 || [[കൊഴുപ്പ് ദ്വയപാളി]] || en || 1.4 || 38.4 || 
|-
| 10212 || [[സൈഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം]] || en || 1.4 || 14.5 || 
|-
| 10213 || [[ഭൻസാദ് വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 1.4 || 74.9 || 
|-
| 10214 || [[ദ മാജിക് ഫിംഗർ]] || en || 1.4 || 41.7 || 
|-
| 10215 || [[ബുർക്കിന ഫാസോയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.4 || 9.2 || 
|-
| 10216 || [[മിക്ക് ജാഗർ]] || en || 1.4 || 1.0 || 
|-
| 10217 || [[ദി വേ ടു പാരഡൈസ്]] || en || 1.4 || 94.3 || 
|-
| 10218 || [[സുവർണഭൂമി]] || en || 1.4 || 63.6 || 
|-
| 10219 || [[പഴനിപ്പാമ്പ്]] || en || 1.4 || 18.0 || 
|-
| 10220 || [[Meld (software)]] || en || 1.4 || 62.3 || 
|-
| 10221 || [[എഢീ വാൻ ഹാലൻ]] || en || 1.4 || 1.4 || 
|-
| 10222 || [[ബാണ്ടു ഭാഷകൾ]] || en || 1.4 || 3.7 || 
|-
| 10223 || [[കേരള ലൈബ്രറി അസ്സോസിയേഷൻ]] || en || 1.4 || 22.1 || 
|-
| 10224 || [[നാഗുഇലിയൻ, ഇസബെല]] || en || 1.4 || 13.4 || 
|-
| 10225 || [[സംയുക്ത പാണിഗ്രാഹി]] || en || 1.4 || 10.8 || 
|-
| 10226 || [[വിയറ്റ്നാം പീപ്പിൾസ് നേവി]] || en || 1.4 || 21.5 || 
|-
| 10227 || [[എലൈജ വുഡ്]] || en || 1.4 || 8.4 || 
|-
| 10228 || [[പോയിന്റ് ഹിക്സ് മറൈൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.4 || 34.9 || 
|-
| 10229 || [[ലിക്വിഡ് മിറർ ടെലിസ്കോപ്പ്]] || en || 1.4 || 7.7 || 
|-
| 10230 || [[ബിഷപ്പ്‌ ജോൺ റിച്ചാർഡ്സൺ]] || en || 1.4 || 28.4 || 
|-
| 10231 || [[ലെസോത്തൊയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.4 || 30.1 || 
|-
| 10232 || [[നാടോടി സംഗീതം]] || en || 1.4 || 4.1 || 
|-
| 10233 || [[സോങ് സോങ്ങും ഹുവ ഹുവായും]] || en || 1.4 || 48.7 || 
|-
| 10234 || [[ദുർഗ്ഗഭായ് ദേശ്‌മുഖ്]] || en || 1.4 || 9.7 || 
|-
| 10235 || [[നെഹ്രു റിപ്പോർട്ട്]] || en || 1.4 || 5.9 || 
|-
| 10236 || [[Ahmedabad Junction railway station]] || en || 1.3 || 49.0 || 
|-
| 10237 || [[കോമോ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.3 || 6.3 || 
|-
| 10238 || [[2016 റിയോ ഒളിംമ്പിക്സിലെ മെഡൽ പട്ടിക]] || en || 1.3 || 4.2 || 
|-
| 10239 || [[മെയ്ഘെൻ ദ്വീപ്]] || en || 1.3 || 76.6 || 
|-
| 10240 || [[മാസ്റ്റഡോൺ (സോഫ്റ്റ്വേർ)]] || en || 1.3 || 71.0 || 
|-
| 10241 || [[ആൻഡ്രൂ ലോയ്ഡ് വെബ്ബർ]] || en || 1.3 || 20.8 || 
|-
| 10242 || [[ദാമോദർ ബംഗേറ]] || en || 1.3 || 74.4 || 
|-
| 10243 || [[കോച് ദ്വീപ്]] || en || 1.3 || 94.2 || 
|-
| 10244 || [[മോഹൻ സിങ് (കവി)]] || en || 1.3 || 34.4 || 
|-
| 10245 || [[ഏജന്റ് പർപ്പിൾ]] || en || 1.3 || 60.1 || 
|-
| 10246 || [[ലൂയിസ് ഫോൺസി]] || en || 1.3 || 4.2 || 
|-
| 10247 || [[കാട്ടാമ]] || en || 1.3 || 82.2 || 
|-
| 10248 || [[ഫോർട്ട് ബ്യൂഫോർട്ട്]] || en || 1.3 || 17.3 || 
|-
| 10249 || [[നി-യോ]] || en || 1.3 || 1.3 || 
|-
| 10250 || [[Vallivattom]] || en || 1.3 || 38.9 || 
|-
| 10251 || [[ബയോ ഇൻഫർമാറ്റിക്സ്]] || en || 1.3 || 0.0 || 
|-
| 10252 || [[ഡെമി ലൊവറ്റൊ]] || en || 1.3 || 0.0 || 
|-
| 10253 || [[വില്യം സാൽകോ]] || en || 1.3 || 46.6 || 
|-
| 10254 || [[ബ്രയാൻ ക്രാൺസ്റ്റൺ]] || en || 1.3 || 40.9 || 
|-
| 10255 || [[ജോർഡൻ പീറ്റേസൺ]] || en || 1.3 || 3.8 || 
|-
| 10256 || [[ദ ട്രമ്പെറ്റ് ഓഫ് ദ സ്വാൻ]] || en || 1.3 || 11.1 || 
|-
| 10257 || [[സ്റ്റീഫൻ കോൺസ്റ്റന്റൈൻ]] || en || 1.3 || 5.6 || 
|-
| 10258 || [[ഒബുലവാറിപള്ളി താലൂക്ക്]] || en || 1.3 || 92.9 || 
|-
| 10259 || [[ശ്രീ കണ്ഠീരവ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 1.3 || 12.7 || 
|-
| 10260 || [[ദ ബോൺ ഐഡന്റിറ്റി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 1.3 || 18.0 || 
|-
| 10261 || [[ദ ഷെയ്പ് ഓഫ് വാട്ടർ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 1.2 || 42.8 || 
|-
| 10262 || [[തുനാർ]] || en || 1.2 || 99.0 || 
|-
| 10263 || [[മാർക്ക് റഫലോ]] || en || 1.2 || 37.0 || 
|-
| 10264 || [[ഓഷ്യൻസ് തേർറ്റീൻ]] || en || 1.2 || 5.8 || 
|-
| 10265 || [[ജാനറ്റ് ഗയ്നെർ]] || en || 1.2 || 19.5 || 
|-
| 10266 || [[ജോ ജാക്സൺ]] || en || 1.2 || 1.8 || 
|-
| 10267 || [[ഡോൺ (പത്രം)]] || en || 1.2 || 11.8 || 
|-
| 10268 || [[നയന്റി മൈൽ ബീച്ച് മറൈൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.2 || 58.4 || 
|-
| 10269 || [[ഇംഗ്ലീഷ് ആൻഡ്‌ ഫോറിൻ ലാന്ഗ്വെജസ് യുണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 1.2 || 23.6 || 
|-
| 10270 || [[അണ്ഡം(സസ്യശാസ്ത്രം)]] || en || 1.2 || 4.0 || 
|-
| 10271 || [[ഗവൺമെന്റ് എഞ്ചിനീയറിങ് കോളജ്, ഇടുക്കി]] || en || 1.2 || 10.3 || 
|-
| 10272 || [[ഫാച്ച്]] || en || 1.2 || 53.4 || 
|-
| 10273 || [[ഏജന്റ് ബ്ലൂ]] || en || 1.2 || 17.6 || 
|-
| 10274 || [[ബ്ലാക്ക് ഓർ വൈറ്റ്]] || en || 1.2 || 0.0 || 
|-
| 10275 || [[ഡോന സ്ട്രിക്ലാന്റ്]] || en || 1.2 || 82.8 || 
|-
| 10276 || [[ഓഷ്യൻസ് ട്വെൽവ്]] || en || 1.2 || 5.7 || 
|-
| 10277 || [[മോർവെൽ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.2 || 55.6 || 
|-
| 10278 || [[വിക്ടോറിയ ബെക്കാം]] || en || 1.2 || 33.6 || 
|-
| 10279 || [[ബിക്കിനി ദ്വീപസമൂഹങ്ങളിലെ ന്യൂക്ലീർ പരീക്ഷണം]] || en || 1.2 || 1.2 || 
|-
| 10280 || [[സിമ്പ്ലോക്കേസീ]] || en || 1.2 || 68.4 || 
|-
| 10281 || [[തായ്‌ലന്റിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.2 || 9.6 || 
|-
| 10282 || [[കേരള നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനം]] || en || 1.2 || 91.6 || 
|-
| 10283 || [[ബുറിയാസ് (ദ്വീപ്)]] || en || 1.2 || 91.5 || 
|-
| 10284 || [[വൈക്ലീഫ് ജീൻ,]] || en || 1.2 || 28.5 || 
|-
| 10285 || [[സസ്യരൂപവിജ്ഞാനീയം]] || en || 1.2 || 30.5 || 
|-
| 10286 || [[കോമരത്തുംബികൾ]] || en || 1.2 || 27.1 || 
|-
| 10287 || [[ക്രിസ്റ്റീന പെറി]] || en || 1.2 || 40.4 || 
|-
| 10288 || [[രാജകീയ ജെല്ലി (തേനീച്ചയുടെ)]] || en || 1.2 || 32.7 || 
|-
| 10289 || [[ജി ശങ്കർ]] || en || 1.2 || 74.5 || 
|-
| 10290 || [[ഉഷാഹിതി]] || en || 1.2 || 36.4 || 
|-
| 10291 || [[കാലിബ്രെ (സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ)]] || en || 1.1 || 83.6 || 
|-
| 10292 || [[ദ ബോൺ ലെഗസി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 1.1 || 4.7 || 
|-
| 10293 || [[Main sequence]] || en || 1.1 || 0.0 || 
|-
| 10294 || [[ചാർളി പുത്ത്]] || en || 1.1 || 45.6 || 
|-
| 10295 || [[റീന ഖോഖർ]] || en || 1.1 || 87.6 || 
|-
| 10296 || [[ആൾട്ടേർഡ് കാർബൺ (ടിവി പരമ്പര)]] || en || 1.1 || 49.1 || 
|-
| 10297 || [[ബ്രോക്കയുടെ മസ്തിഷ്കഭാഗം]] || en || 1.1 || 6.0 || 
|-
| 10298 || [[Julia Child]] || en || 1.1 || 3.3 || 
|-
| 10299 || [[Priti Patel]] || en || 1.1 || 45.6 || 
|-
| 10300 || [[സ്റ്റാർ ട്രെക്ക്: ഡിസ്കവറി]] || en || 1.1 || 38.8 || 
|-
| 10301 || [[വഞ്ചികുളം തടാകം]] || en || 1.1 || 51.2 || 
|-
| 10302 || [[എ ഡാൻസ് വിത്ത് ഡ്രാഗൺസ്]] || en || 1.1 || 2.1 || 
|-
| 10303 || [[ഫോലി ദ്വീപ്]] || en || 1.1 || 81.0 || 
|-
| 10304 || [[അൻഡോറയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.1 || 82.2 || 
|-
| 10305 || [[ലൈസിയം]] || en || 1.1 || 23.3 || 
|-
| 10306 || [[കോർഡിയ]] || en || 1.1 || 38.3 || 
|-
| 10307 || [[സാംബിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.1 || 10.1 || 
|-
| 10308 || [[NotAllMen]] || en || 1.1 || 98.9 || 
|-
| 10309 || [[പോയന്റ് അഡ്ഡിസ് മറൈൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 1.1 || 58.6 || 
|-
| 10310 || [[സിയ ഫർളർ]] || en || 1.1 || 0.0 || 
|-
| 10311 || [[ഗൺസ് എൻ' റോസസ്]] || en || 1.1 || 0.0 || 
|-
| 10312 || [[ക്വാണ്ടം ജീവശാസ്ത്രം]] || en || 1.1 || 53.0 || 
|-
| 10313 || [[ലിറ്റിൽ മിസ്സ് സൺഷൈൻ]] || en || 1.1 || 49.7 || 
|-
| 10314 || [[ആമസോൺ ഫയർ ടിവി]] || en || 1.1 || 51.3 || 
|-
| 10315 || [[നിയമവിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.1 || 10.5 || 
|-
| 10316 || [[ഫരീദുദ്ദീൻ അത്താർ]] || en || 1.1 || 11.3 || 
|-
| 10317 || [[ഫിൻലൻറിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 1.1 || 4.2 || 
|-
| 10318 || [[തോണിച്ചങ്ങാടം]] || en || 1.0 || 0.8 || 
|-
| 10319 || [[കാവി വിപ്ലവം]] || en || 1.0 || 29.7 || 
|-
| 10320 || [[മേത്തല]] || en || 1.0 || 31.9 || 
|-
| 10321 || [[ഓഗ്‌മെന്റഡ് റിയാലിറ്റി]] || en || 1.0 || 0.5 || 
|-
| 10322 || [[ജോൺ ബോൺ ജോവി]] || en || 1.0 || 5.6 || 
|-
| 10323 || [[തോർ പരീക്ഷണം]] || en || 1.0 || 82.5 || 
|-
| 10324 || [[യോനോ]] || en || 1.0 || 78.2 || 
|-
| 10325 || [[ന്യൂ അമരംബലം സംരക്ഷിത വനം]] || en || 1.0 || 18.9 || 
|-
| 10326 || [[പളനി മല വന്യജീവിസങ്കേതവും ദേശീയോദ്യാനവും]] || en || 1.0 || 26.4 || 
|-
| 10327 || [[താപചാലകത]] || en || 1.0 || 1.8 || 
|-
| 10328 || [[ജെ. ജെ. ശോഭ]] || en || 1.0 || 40.9 || 
|-
| 10329 || [[ഹിബിസ്കസ്]] || en || 1.0 || 11.1 || 
|-
| 10330 || [[റപുൻട്സെൽ (ഡിസ്നി)]] || en || 1.0 || 43.3 || 
|-
| 10331 || [[Ho Ching]] || en || 1.0 || 38.8 || 
|-
| 10332 || [[കറാബസ് ഔറാറ്റസ്]] || en || 1.0 || 99.0 || 
|-
| 10333 || [[ആമസോൺ അലെക്സ]] || en || 1.0 || 47.6 || 
|-
| 10334 || [[തെക്കൻ കുറ്റൂർ]] || en || 1.0 || 33.8 || 
|-
| 10335 || [[മാൻഡ്രിൽ]] || en || 1.0 || 47.5 || 
|-
| 10336 || [[ഗാവോ ലിഷി]] || en || 1.0 || 1.4 || 
|-
| 10337 || [[Rediffmail]] || en || 1.0 || 95.7 || 
|-
| 10338 || [[പതാക ദിനം (യുഎഇ)]] || en || 1.0 || 24.6 || 
|-
| 10339 || [[ബാക്റ്റീരിയൽ വാട്ടം]] || en || 0.9 || 64.7 || 
|-
| 10340 || [[മനോസ്]] || en || 0.9 || 16.7 || 
|-
| 10341 || [[അദിശുദ്ജിപ്തോ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] || en || 0.9 || 9.6 || 
|-
| 10342 || [[ജെനോവ (1953 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.9 || 47.3 || 
|-
| 10343 || [[മഹാനദി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]] || en || 0.9 || 99.1 || 
|-
| 10344 || [[യുടിസി+00:30]] || en || 0.9 || 55.1 || 
|-
| 10345 || [[ആർസിഡി എസ്പാന്യോൾ]] || en || 0.9 || 2.5 || 
|-
| 10346 || [[ടമാക്കോ മാർക്കറ്റ്]] || en || 0.9 || 44.6 || 
|-
| 10347 || [[അട്ടിവെരി പക്ഷിസങ്കേതം]] || en || 0.9 || 70.5 || 
|-
| 10348 || [[മാന്നാർ ഉൾക്കടൽ മറൈൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.9 || 39.9 || 
|-
| 10349 || [[മലയാള നോവൽ]] || en || 0.9 || 21.6 || 
|-
| 10350 || [[മക്കെൻസി കിങ് ദ്വീപ്]] || en || 0.9 || 77.5 || 
|-
| 10351 || [[ആറളം]] || en || 0.9 || 62.8 || 
|-
| 10352 || [[ഇമാദുദ്ദീൻ സൻകി]] || en || 0.9 || 99.1 || 
|-
| 10353 || [[ശാന്ത ഗാന്ധി]] || en || 0.9 || 20.0 || 
|-
| 10354 || [[സെലിന]] || en || 0.9 || 33.5 || 
|-
| 10355 || [[പ്ലാസ്മകോശം]] || en || 0.9 || 5.9 || 
|-
| 10356 || [[ജമ്മലമഡുഗു]] || en || 0.9 || 34.0 || 
|-
| 10357 || [[എ ഗെയിം ഓഫ് ത്രോൺസ്]] || en || 0.9 || 6.1 || 
|-
| 10358 || [[ലാ ലാ ലാൻഡ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.9 || 3.7 || 
|-
| 10359 || [[ഖത്തറിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.9 || 40.0 || 
|-
| 10360 || [[യൂറിഡിയ]] || en || 0.9 || 44.5 || 
|-
| 10361 || [[എ സ്റ്റോം ഓഫ് സ്വോഡ്സ്]] || en || 0.9 || 4.5 || 
|-
| 10362 || [[ദ ഹോബിറ്റ്: ദ ഡെസൊലേഷൻ ഓഫ് സ്മോഗ്]] || en || 0.9 || 5.9 || 
|-
| 10363 || [[അന്വേഷണാത്മക പഠനം]] || en || 0.9 || 10.0 || 
|-
| 10364 || [[ബാംബെർഗ്]] || en || 0.9 || 0.0 || 
|-
| 10365 || [[എഫ്വാ സതർലാന്റ്]] || en || 0.9 || 33.9 || 
|-
| 10366 || [[സ്റ്റുവാർട്ട് ലിറ്റിൽ]] || en || 0.9 || 11.5 || 
|-
| 10367 || [[റോബെർട്ട് സൊബുക്വേ]] || en || 0.9 || 7.7 || 
|-
| 10368 || [[പൊച്ചാരം വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 0.9 || 0.0 || 
|-
| 10369 || [[മണ്ടേല ഹൌസ്]] || en || 0.8 || 51.7 || 
|-
| 10370 || [[സ്ക്രീം]] || en || 0.8 || 0.0 || 
|-
| 10371 || [[ചപ്രമരി വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 0.8 || 46.3 || 
|-
| 10372 || [[Demon]] || en || 0.8 || 3.4 || 
|-
| 10373 || [[വെള്ളാവ്]] || en || 0.8 || 20.8 || 
|-
| 10374 || [[ഗാരെത് ബെയ്ൽ]] || en || 0.8 || 3.8 || 
|-
| 10375 || [[ജർമ്മനിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം]] || en || 0.8 || 17.3 || 
|-
| 10376 || [[ഷെർ]] || en || 0.8 || 0.6 || 
|-
| 10377 || [[സ്വയംപഠനം]] || en || 0.8 || 31.9 || 
|-
| 10378 || [[കാതറീൻ എസ്തർ സ്ക്രൂസ്]] || en || 0.8 || 15.7 || 
|-
| 10379 || [[ലൈറ്റ്‍വർക്സ്]] || en || 0.8 || 58.1 || 
|-
| 10380 || [[ധനലക്ഷ്മി ബാങ്ക്]] || en || 0.8 || 34.3 || 
|-
| 10381 || [[ഗാരി, ഇന്ത്യാന]] || en || 0.8 || 14.9 || 
|-
| 10382 || [[കോർണിയ]] || en || 0.8 || 35.9 || 
|-
| 10383 || [[കിങ് ക്രിസ്ത്യൻ ദ്വീപ്]] || en || 0.8 || 64.7 || 
|-
| 10384 || [[രാജാംപേട്ട്]] || en || 0.8 || 48.4 || 
|-
| 10385 || [[ചായകോപ്പ]] || en || 0.8 || 59.4 || 
|-
| 10386 || [[ആഹാരപരിപാലന രീതികൾ]] || en || 0.8 || 32.2 || 
|-
| 10387 || [[തോട്ടപ്പയർ]] || en || 0.8 || 31.6 || 
|-
| 10388 || [[റെഡ് സ്റ്റാർ ഒഎസ്]] || en || 0.8 || 78.0 || 
|-
| 10389 || [[ശ്രീ ജഗന്നാഥ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 0.8 || 99.2 || 
|-
| 10390 || [[കിൻഡർഗാർട്ടൻ]] || en || 0.8 || 12.7 || 
|-
| 10391 || [[ആഡം ലാംബർട്ട്]] || en || 0.8 || 35.8 || 
|-
| 10392 || [[Oldfield Thomas]] || en || 0.8 || 97.1 || 
|-
| 10393 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: ദ തേർഡ് വീൽ]] || en || 0.8 || 28.5 || 
|-
| 10394 || [[സ്മാർട്ട് മീറ്റർ]] || en || 0.8 || 22.4 || 
|-
| 10395 || [[എ ക്ലാഷ് ഓഫ് കിംഗ്സ്]] || en || 0.8 || 5.1 || 
|-
| 10396 || [[ബതൽഹ മൊണാസ്ട്രി]] || en || 0.8 || 8.3 || 
|-
| 10397 || [[French and Indian War]] || en || 0.8 || 11.2 || 
|-
| 10398 || [[കിയോർഗ് ട്രാക്കിൾ]] || en || 0.8 || 18.1 || 
|-
| 10399 || [[നാദിയ മുരാദ്]] || en || 0.7 || 89.2 || 
|-
| 10400 || [[ദി റെഡ് പോണി]] || en || 0.7 || 54.3 || 
|-
| 10401 || [[ഐ.പി. പോൾ]] || en || 0.7 || 22.4 || 
|-
| 10402 || [[ജെഫ്രീസ് സ്പൈഡർ മങ്കി]] || en || 0.7 || 6.2 || 
|-
| 10403 || [[ജോണി ക്യാഷ്]] || en || 0.7 || 20.1 || 
|-
| 10404 || [[ക്ലെഫ് (സംഗീതം)]] || en || 0.7 || 2.2 || 
|-
| 10405 || [[കാലി ലിനക്സ്]] || en || 0.7 || 94.3 || 
|-
| 10406 || [[ടോണി ബെന്നറ്റ്]] || en || 0.7 || 25.0 || 
|-
| 10407 || [[പ്രൊജക്റ്റ് ഫൈ]] || en || 0.7 || 12.9 || 
|-
| 10408 || [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളിലെയും പ്രതീകങ്ങൾ]] || en || 0.7 || 0.0 || 
|-
| 10409 || [[ദേശീയപാത 719 (ഇന്ത്യ)]] || en || 0.7 || 54.6 || 
|-
| 10410 || [[ബൾഗേറിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.7 || 5.3 || 
|-
| 10411 || [[ഗ്രേ പീക്സ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.7 || 40.6 || 
|-
| 10412 || [[Bee Gees]] || en || 0.7 || 18.2 || 
|-
| 10413 || [[മാനുഷി ചില്ലാർ]] || en || 0.7 || 19.1 || 
|-
| 10414 || [[ബെൽജിയത്തിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.7 || 5.7 || 
|-
| 10415 || [[ബ്ലാക്ക്‌വുഡ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.7 || 59.4 || 
|-
| 10416 || [[വിക്ടോറിയ അസ്രെരെങ്ക]] || en || 0.7 || 1.3 || 
|-
| 10417 || [[വിറ്റ്‍വാട്ടർസ്രാന്റ് സർവ്വകലാശാല]] || en || 0.7 || 1.6 || 
|-
| 10418 || [[കെയ്ൻ ആന്റ് ആബേൽ (നോവൽ)]] || en || 0.7 || 16.4 || 
|-
| 10419 || [[ദേവയാനി (നർത്തകി)]] || en || 0.7 || 16.1 || 
|-
| 10420 || [[കിൻഡർട്രാൻസ്പോർട്ട്]] || en || 0.7 || 16.9 || 
|-
| 10421 || [[ഫാഗോസൈറ്റ്]] || en || 0.7 || 37.8 || 
|-
| 10422 || [[ഇന്ത്യയിലെ ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.7 || 49.5 || 
|-
| 10423 || [[മാസീവ് ഓപൺ ഓൺലൈൻ കോഴ്സ്]] || en || 0.7 || 83.5 || 
|-
| 10424 || [[ബെനിനിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.7 || 28.9 || 
|-
| 10425 || [[പഖവാജ്]] || en || 0.7 || 84.7 || 
|-
| 10426 || [[സുധ കൗൾ]] || en || 0.7 || 71.8 || 
|-
| 10427 || [[മനീജ് പ്രേംനാഥ്]] || en || 0.7 || 78.4 || 
|-
| 10428 || [[സലോമി കർവാ]] || en || 0.7 || 37.5 || 
|-
| 10429 || [[ബെയിലി-ഹാമിൽട്ടൺ ദ്വീപ്]] || en || 0.7 || 60.1 || 
|-
| 10430 || [[എ സോങ് ഓഫ് ഐസ് ആൻഡ് ഫയർ]] || en || 0.7 || 2.3 || 
|-
| 10431 || [[സ്വാലിഹ് ഹവാരി]] || ar || 0.7 || 95.1 || 
|-
| 10432 || [[നെൽസൺ മണ്ടേലയുടെ മരണം]] || en || 0.7 || 33.4 || 
|-
| 10433 || [[സോഫി ടേണർ]] || en || 0.7 || 57.4 || 
|-
| 10434 || [[വഡ്ഡപ്പള്ളി തടാകം]] || en || 0.7 || 51.6 || 
|-
| 10435 || [[ഗലീലിയൊ (ഉപഗ്രഹ ഗതിനിർണയ സംവിധാനം)]] || en || 0.7 || 7.8 || 
|-
| 10436 || [[ബംഗ്ലാദേശ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ]] || en || 0.7 || 95.1 || 
|-
| 10437 || [[ദ ഹോബിറ്റ്: ആൻ അൺ എക്സ്പെക്റ്റഡ് ജേർണി]] || en || 0.7 || 5.0 || 
|-
| 10438 || [[Balloon Girl]] || en || 0.7 || 29.6 || 
|-
| 10439 || [[സദ]] || en || 0.6 || 93.4 || 
|-
| 10440 || [[ജ്യോതി സുനിത കുല്ലു]] || en || 0.6 || 94.9 || 
|-
| 10441 || [[മൊറോക്കോയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.6 || 28.8 || 
|-
| 10442 || [[ജൂലി (2004-ലെ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.6 || 91.1 || 
|-
| 10443 || [[ജിം പാഴ്സൺസ്]] || en || 0.6 || 40.4 || 
|-
| 10444 || [[സയൻ ഓഫ് ഇക്ഷ്വാകു]] || en || 0.6 || 2.5 || 
|-
| 10445 || [[Jose Kattukkaran]] || en || 0.6 || 99.4 || 
|-
| 10446 || [[കൊയിമ്പ്ര സർവ്വകലാശാല]] || en || 0.6 || 4.7 || 
|-
| 10447 || [[ഇമ്മാനുവൽ മാക്രോൺ]] || en || 0.6 || 1.5 || 
|-
| 10448 || [[മോണ സഹ്ലിൻ]] || en || 0.6 || 10.8 || 
|-
| 10449 || [[ചൈനയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.6 || 0.6 || 
|-
| 10450 || [[യുദ്ധകാല കമ്മ്യൂണിസം]] || en || 0.6 || 9.5 || 
|-
| 10451 || [[യുണിക്സ് പോലുള്ള]] || en || 0.6 || 8.4 || 
|-
| 10452 || [[Pacific War]] || en || 0.6 || 15.7 || 
|-
| 10453 || [[റെസിഫ്]] || en || 0.6 || 15.3 || 
|-
| 10454 || [[ബിബിസി എർത്ത് (ടിവി ചാനൽ)]] || en || 0.6 || 45.9 || 
|-
| 10455 || [[Kdenlive]] || en || 0.6 || 97.8 || 
|-
| 10456 || [[റിച്ചാർഡ് അലൻ (ഹോക്കി താരം)]] || en || 0.6 || 87.9 || 
|-
| 10457 || [[ബ്രാ-കെറ്റ് ചിഹ്നനങ്ങൾ]] || en || 0.6 || 5.3 || 
|-
| 10458 || [[അന്ന കെൻഡ്രിക്]] || en || 0.6 || 6.4 || 
|-
| 10459 || [[നുസ പെനിദ]] || en || 0.6 || 68.5 || 
|-
| 10460 || [[കലിഗുല]] || en || 0.6 || 13.1 || 
|-
| 10461 || [[പന്നിയൂർ]] || en || 0.6 || 31.4 || 
|-
| 10462 || [[എക്സ് ജാലകസംവിധാനം]] || en || 0.6 || 11.5 || 
|-
| 10463 || [[Medak Fort]] || en || 0.6 || 40.2 || 
|-
| 10464 || [[ഗുരു ഹർ റായി]] || en || 0.6 || 30.8 || 
|-
| 10465 || [[കാട്ടു മുന്തിരി]] || en || 0.5 || 39.8 || 
|-
| 10466 || [[മേരി ക്ലബ്‌വാല ജാദവ്]] || en || 0.5 || 79.7 || 
|-
| 10467 || [[വെറ ഫർമിഗ]] || en || 0.5 || 99.5 || 
|-
| 10468 || [[മോറോണി, കൊമോറോസ്]] || en || 0.5 || 32.7 || 
|-
| 10469 || [[അഡ്രെസ്സ് റസലുഷൻ പ്രോട്ടോക്കോൾ]] || en || 0.5 || 22.1 || 
|-
| 10470 || [[സൗദി ദേശീയ ദിനം]] || en || 0.5 || 63.2 || 
|-
| 10471 || [[താബോ എംബെക്കി]] || en || 0.5 || 17.8 || 
|-
| 10472 || [[ബോറെയിൽ വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 0.5 || 66.1 || 
|-
| 10473 || [[റിഗ ടെക്‌നിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 0.5 || 17.6 || 
|-
| 10474 || [[കൂടെ]] || en || 0.5 || 71.6 || 
|-
| 10475 || [[ഏകകം]] || en || 0.5 || 0.4 || 
|-
| 10476 || [[സൗദി അറേബ്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.5 || 47.1 || 
|-
| 10477 || [[മിലിന്ദ പൻഹ]] || en || 0.5 || 10.3 || 
|-
| 10478 || [[ഡയറക്റ്റ് റെന്ററിംഗ് മാനേജർ]] || en || 0.5 || 1.7 || 
|-
| 10479 || [[റുണ ബാനർജി]] || en || 0.5 || 36.0 || 
|-
| 10480 || [[പാർവ്വതി നായർ (നടി)]] || en || 0.5 || 42.7 || 
|-
| 10481 || [[മാർഗരറ്റ് ഹാമിൽട്ടൺ (ശാസ്ത്രജ്ഞ)]] || en || 0.5 || 6.8 || 
|-
| 10482 || [[ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചനയുദ്ധം]] || en || 0.5 || 6.1 || 
|-
| 10483 || [[ടെഢി ഷെരിംഹാം]] || en || 0.5 || 1.9 || 
|-
| 10484 || [[ചൊറിയൻ പാറത്തവള]] || en || 0.5 || 57.9 || 
|-
| 10485 || [[ഗ്ലോനാസ്]] || en || 0.5 || 1.9 || 
|-
| 10486 || [[മൈസൂറിന്റെയും കൂർഗിന്റെയും രാഷ്ട്രീയചരിത്രം (1565–1760)]] || en || 0.5 || 4.4 || 
|-
| 10487 || [[മരിയോൺ നെസ്റ്റിൽ]] || en || 0.5 || 17.3 || 
|-
| 10488 || [[ആഷിഖ് കുരുണിയൻ]] || en || 0.5 || 45.6 || 
|-
| 10489 || [[ജിയോ]] || en || 0.5 || 48.3 || 
|-
| 10490 || [[ജിബ്രാൾട്ടർ റേഞ്ച് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.5 || 69.6 || 
|-
| 10491 || [[സൊലെക മണ്ഡേല]] || en || 0.5 || 74.7 || 
|-
| 10492 || [[പൈറേറ്റ്സ് ഓഫ് ദ കരീബിയൻ: ഓൺ സ്ട്രേഞ്ചർ ടൈഡ്സ്]] || en || 0.5 || 3.2 || 
|-
| 10493 || [[2015 Kerala meteorite]] || en || 0.5 || 33.9 || 
|-
| 10494 || [[ഹെമി ബാവ]] || en || 0.5 || 70.0 || 
|-
| 10495 || [[ടോർപിഡോ]] || en || 0.5 || 0.5 || 
|-
| 10496 || [[Net neutrality]] || en || 0.5 || 31.6 || 
|-
| 10497 || [[ക്യാരി അണ്ടർവുഡ്]] || en || 0.5 || 37.5 || 
|-
| 10498 || [[മദ്യനിരോധനം ഇന്ത്യയിൽ]] || en || 0.5 || 28.3 || 
|-
| 10499 || [[ഓഷ്യൻസ് 8]] || en || 0.5 || 4.1 || 
|-
| 10500 || [[ദൗവ്വാല]] || en || 0.5 || 3.5 || 
|-
| 10501 || [[ഡീപ്പ് വെബ്]] || en || 0.5 || 38.4 || 
|-
| 10502 || [[ബനീ യാസ്]] || en || 0.4 || 67.3 || 
|-
| 10503 || [[മോന ചന്ദ്രാവതി ഗുപ്ത]] || en || 0.4 || 68.8 || 
|-
| 10504 || [[അലസ്സിയ കാറ]] || en || 0.4 || 7.1 || 
|-
| 10505 || [[ലുഡ്‌വിഗ് ബൂഷ്‌നർ]] || en || 0.4 || 30.8 || 
|-
| 10506 || [[ക്ലിഫ് റിച്ചാർഡ്]] || en || 0.4 || 22.3 || 
|-
| 10507 || [[ഓർഡർ ഓഫ് ദ ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ]] || en || 0.4 || 17.4 || 
|-
| 10508 || [[ദ ഹാർഡി ബോയ്സ്]] || en || 0.4 || 2.3 || 
|-
| 10509 || [[മഞ്ചിറ വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 0.4 || 27.3 || 
|-
| 10510 || [[ഗീതിക ഝക്കർ]] || en || 0.4 || 54.7 || 
|-
| 10511 || [[പൗരശാസ്ത്രം]] || en || 0.4 || 72.9 || 
|-
| 10512 || [[രോഗലക്ഷണ ചികിൽസ]] || en || 0.4 || 90.0 || 
|-
| 10513 || [[നിറ്റോബെ ഇനാസൊ]] || en || 0.4 || 18.3 || 
|-
| 10514 || [[ബങ്കപുര മയിൽ സങ്കേതം]] || en || 0.4 || 37.2 || 
|-
| 10515 || [[ഓപ്പൺബോക്സ്]] || en || 0.4 || 99.6 || 
|-
| 10516 || [[ഉദാ ദേവി പാസി]] || en || 0.4 || 32.0 || 
|-
| 10517 || [[മാധ്യമ സാക്ഷരത]] || en || 0.4 || 0.6 || 
|-
| 10518 || [[പാർക്ക് ജി-സുങ്ങ്]] || en || 0.4 || 34.6 || 
|-
| 10519 || [[കിസോൺ സിറ്റി]] || en || 0.4 || 18.2 || 
|-
| 10520 || [[ഫോഗ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്]] || en || 0.4 || 69.7 || 
|-
| 10521 || [[റമോണാസ് വേൾഡ്]] || en || 0.4 || 18.3 || 
|-
| 10522 || [[പ്രകാസം ജില്ല]] || en || 0.4 || 28.7 || 
|-
| 10523 || [[സതാംപ്ടൺ എഫ്.സി.]] || en || 0.4 || 3.8 || 
|-
| 10524 || [[കോവ താഴ്വരയിലെ ചരിത്രാതീതകാല ശിലാരേഖാ പ്രദേശം]] || en || 0.4 || 11.5 || 
|-
| 10525 || [[കാഞ്ഞിരംകുളം പക്ഷിസങ്കേതം]] || en || 0.4 || 46.0 || 
|-
| 10526 || [[പി.യു. ചിത്ര]] || en || 0.4 || 92.7 || 
|-
| 10527 || [[PCMan File Manager]] || en || 0.4 || 59.6 || 
|-
| 10528 || [[കേരള വിഷൻ]] || en || 0.4 || 34.7 || 
|-
| 10529 || [[വള്ളനാട് വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 0.4 || 21.3 || 
|-
| 10530 || [[മഡഗാസ്കറിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.4 || 0.5 || 
|-
| 10531 || [[കാഞ്ചി കാമകോടിപീഠം]] || en || 0.4 || 24.8 || 
|-
| 10532 || [[ഇൻശാ അല്ലാഹ്]] || en || 0.4 || 64.3 || 
|-
| 10533 || [[തീരം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.4 || 45.4 || 
|-
| 10534 || [[വൈൻ ലിനക്സ്]] || ja || 0.4 || 35.9 || 
|-
| 10535 || [[പാരപോയ്നക്സ് ക്രിസണലിസ്]] || en || 0.4 || 92.6 || 
|-
| 10536 || [[ദ ബോൺ അൾട്ടിമേറ്റം (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.4 || 3.5 || 
|-
| 10537 || [[കൃഷ്ണ ശങ്കർ]] || en || 0.4 || 64.0 || 
|-
| 10538 || [[Shotwell (software)]] || en || 0.4 || 48.4 || 
|-
| 10539 || [[പൊന്ത്]] || en || 0.4 || 49.2 || 
|-
| 10540 || [[ആൻഡ്രോയിഡ് ഓറിയോ]] || en || 0.4 || 28.4 || 
|-
| 10541 || [[മായ സിങ് സൈനി]] || en || 0.4 || 18.3 || 
|-
| 10542 || [[ഓല കാബ്സ്]] || en || 0.4 || 41.4 || 
|-
| 10543 || [[വെള്ളത്തഴുതാമ]] || ceb || 0.4 || 36.7 || 
|-
| 10544 || [[Permanent residence (United States)]] || en || 0.4 || 1.1 || 
|-
| 10545 || [[കൗൻഡിന്യ വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 0.4 || 6.9 || 
|-
| 10546 || [[എപ്പിത്തീലിയം]] || en || 0.4 || 22.2 || 
|-
| 10547 || [[Mahesh Chandra Mehta]] || en || 0.3 || 13.1 || 
|-
| 10548 || [[ഗാർഹിക പീഡനം]] || en || 0.3 || 53.9 || 
|-
| 10549 || [[ടോം സ്വിഫ്റ്റ്]] || en || 0.3 || 4.8 || 
|-
| 10550 || [[പെനിൻസുലാർ റോക്ക് അഗാമ]] || en || 0.3 || 44.4 || 
|-
| 10551 || [[നായ വിസിൽ]] || en || 0.3 || 43.2 || 
|-
| 10552 || [[വലെൻസിയ സിഎഫ്]] || en || 0.3 || 15.4 || 
|-
| 10553 || [[വൈശ്യ]] || en || 0.3 || 95.8 || 
|-
| 10554 || [[മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥയ്യർ]] || en || 0.3 || 39.5 || 
|-
| 10555 || [[മണ്ടേല ദിനം]] || en || 0.3 || 50.8 || 
|-
| 10556 || [[സത്യവതി ദേവി]] || en || 0.3 || 92.6 || 
|-
| 10557 || [[ഹിന്ദുസ്ഥാൻ സിന്ദാബാദ്]] || en || 0.3 || 78.7 || 
|-
| 10558 || [[Drinking water]] || en || 0.3 || 79.9 || 
|-
| 10559 || [[ലിവർവേർട്ട്]] || en || 0.3 || 1.0 || 
|-
| 10560 || [[സ്വാസിലാന്റിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.3 || 3.2 || 
|-
| 10561 || [[അലിമൊദിയാൻ, ഇലോഇലോ]] || en || 0.3 || 3.7 || 
|-
| 10562 || [[ഗ്ലാഡിസ് സ്റ്റെയിൻസ്]] || en || 0.3 || 92.1 || 
|-
| 10563 || [[അവോൺ വാലി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.3 || 21.3 || 
|-
| 10564 || [[തിലപുഷ്‌പി]] || ceb || 0.3 || 34.0 || 
|-
| 10565 || [[ഇസബെല്ല കോർട്ടീസ്]] || en || 0.3 || 93.1 || 
|-
| 10566 || [[മിമുസോപ്‌സ്]] || en || 0.3 || 76.0 || 
|-
| 10567 || [[കരിമ്പുഴ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.3 || 47.5 || 
|-
| 10568 || [[ആദംസ് ബ്രിഡ്ജ് സമുദ്രദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.3 || 88.9 || 
|-
| 10569 || [[Gopal Nilkanth Dandekar]] || en || 0.3 || 35.4 || 
|-
| 10570 || [[ഓക്സ്‌ലി വൈൽഡ് റിവേഴ്സ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.3 || 8.9 || 
|-
| 10571 || [[ചാമ്പൽ മലയണ്ണാൻ വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 0.3 || 25.9 || 
|-
| 10572 || [[പത്മനാഭൻ ബാലറാം]] || en || 0.3 || 33.2 || 
|-
| 10573 || [[ഹിമ ദാസ്]] || en || 0.3 || 56.3 || 
|-
| 10574 || [[കംബോഡിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.3 || 2.3 || 
|-
| 10575 || [[ഷേബാ രാജ്ഞി]] || en || 0.3 || 27.4 || 
|-
| 10576 || [[സുപ്പർടക്സ്കാർട്ട്]] || en || 0.3 || 79.5 || 
|-
| 10577 || [[സിജ റോസ്]] || en || 0.3 || 99.9 || 
|-
| 10578 || [[ഔറംഗബാദ് ജില്ല, ബീഹാർ]] || en || 0.3 || 86.8 || 
|-
| 10579 || [[സൗമ്യ സദാനന്ദൻ]] || en || 0.3 || 75.5 || 
|-
| 10580 || [[സീത ദൊരൈസാമി]] || en || 0.3 || 53.9 || 
|-
| 10581 || [[ബ്ലാക്ക് സ്വാൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.3 || 35.1 || 
|-
| 10582 || [[ടംബ്ലിംഗൻ തടാകം]] || en || 0.3 || 99.7 || 
|-
| 10583 || [[കെയ്ലി കൂവോക്കോ]] || en || 0.3 || 52.7 || 
|-
| 10584 || [[എക്സ്-മെൻ: ഡേയ്സ് ഓഫ് ഫ്യൂച്ചർ പാസ്റ്റ്]] || en || 0.3 || 3.1 || 
|-
| 10585 || [[സ്പെക്ട്രെ (സുരക്ഷാ പാളിച്ച)]] || en || 0.3 || 9.1 || 
|-
| 10586 || [[ഡി. കെ. ശിവകുമാർ]] || en || 0.3 || 2.7 || 
|-
| 10587 || [[പെരിൻ കാപ്റ്റൻ]] || en || 0.3 || 49.0 || 
|-
| 10588 || [[കാറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.3 || 21.8 || 
|-
| 10589 || [[Address Resolution Protocol]] || en || 0.3 || 12.8 || 
|-
| 10590 || [[Alagappa Chettiar]] || en || 0.3 || 16.6 || 
|-
| 10591 || [[മൗണ്ട് ക്ലൂണി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.3 || 79.8 || 
|-
| 10592 || [[പൊതുവിദ്യാലയം]] || en || 0.3 || 3.5 || 
|-
| 10593 || [[പാഫോസ്]] || en || 0.3 || 15.7 || 
|-
| 10594 || [[ബൗണ്ടിയിലെ നാവികകലാപം]] || en || 0.3 || 23.9 || 
|-
| 10595 || [[അലക്സാണ്ടർ ക്രിക്‌ടൺ മിച്ചൽ]] || en || 0.3 || 47.4 || 
|-
| 10596 || [[സി.പി. ജോൺ]] || en || 0.3 || 13.8 || 
|-
| 10597 || [[ബ്രെയ്റ്റ്ബാർട്ട് ന്യൂസ്]] || en || 0.3 || 49.3 || 
|-
| 10598 || [[Jalal ud din Firuz Khilji]] || en || 0.3 || 0.0 || 
|-
| 10599 || [[ചിത്രങ്കുടി പക്ഷിസങ്കേതം]] || en || 0.2 || 20.7 || 
|-
| 10600 || [[കലിങ്ക സ്റ്റേഡിയം]] || en || 0.2 || 96.0 || 
|-
| 10601 || [[നമീബിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.2 || 47.9 || 
|-
| 10602 || [[ചോതി (നക്ഷത്രം)]] || en || 0.2 || 55.7 || 
|-
| 10603 || [[എച്. എൽ. എ. ഹാർട്ട്]] || en || 0.2 || 4.7 || 
|-
| 10604 || [[മെംഫിസ് ഡീപെയ്]] || en || 0.2 || 5.9 || 
|-
| 10605 || [[അൽ ബഖിയുടെ ഉന്മൂലനം]] || en || 0.2 || 87.0 || 
|-
| 10606 || [[വാൾ നദി]] || en || 0.2 || 0.0 || 
|-
| 10607 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: ഹാർഡ് ലക്ക്]] || en || 0.2 || 11.4 || 
|-
| 10608 || [[ഈഗർണിയ മേജർ]] || en || 0.2 || 73.7 || 
|-
| 10609 || [[ഉമ്മുകുൽ‍സും ബിൻത് മുഹമ്മദ്]] || en || 0.2 || 11.8 || 
|-
| 10610 || [[സംയോജിത കൊയ്ത്തു യന്ത്രം]] || en || 0.2 || 1.6 || 
|-
| 10611 || [[ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ്]] || en || 0.2 || 38.1 || 
|-
| 10612 || [[ഹരെൺ പാണ്ഡ്യ]] || en || 0.2 || 3.5 || 
|-
| 10613 || [[ഗൂഗിൾ ഹോം]] || en || 0.2 || 4.4 || 
|-
| 10614 || [[റോളർബോൾ (ചെസ്സ് വകഭേദം)]] || en || 0.2 || 11.5 || 
|-
| 10615 || [[ഇങ്വാർ കാംപ്രാഡ്]] || en || 0.2 || 31.2 || 
|-
| 10616 || [[റാപ്പൊൻസൊൽ]] || en || 0.2 || 28.8 || 
|-
| 10617 || [[Evince]] || en || 0.2 || 83.5 || 
|-
| 10618 || [[ബാഒ ദൈ]] || en || 0.2 || 2.1 || 
|-
| 10619 || [[ഖേലേ ഹം ജീ ജാൻ സേ]] || en || 0.2 || 26.7 || 
|-
| 10620 || [[ഇഎസ്പിഎൻ]] || en || 0.2 || 3.9 || 
|-
| 10621 || [[Linux Foundation]] || en || 0.2 || 20.5 || 
|-
| 10622 || [[ക്ലിന്റൺ ഡേവിസൺ]] || en || 0.2 || 8.3 || 
|-
| 10623 || [[കൂലിമാട്]] || en || 0.2 || 41.9 || 
|-
| 10624 || [[തുക്പ]] || en || 0.2 || 75.5 || 
|-
| 10625 || [[ബെനഡിക്ട് കുംബർബാച്ച്]] || en || 0.2 || 49.3 || 
|-
| 10626 || [[റീറ്റ ഓറ]] || en || 0.2 || 2.0 || 
|-
| 10627 || [[ജെറോനിമോസ് മൊണാസ്ട്രി]] || en || 0.2 || 7.8 || 
|-
| 10628 || [[ഇന്റൽ ടർബോ ബൂസ്റ്റ്]] || en || 0.2 || 47.5 || 
|-
| 10629 || [[Benjamin Mountfort]] || en || 0.2 || 26.7 || 
|-
| 10630 || [[ലോറൻസ് സ്കൂൾ, ലവ്ഡേൽ]] || en || 0.2 || 70.0 || 
|-
| 10631 || [[കിഴക്കൻ ജർമ്മനിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.2 || 10.5 || 
|-
| 10632 || [[Joseph Dalton Hooker]] || en || 0.2 || 2.8 || 
|-
| 10633 || [[ഏഷ്യയിലെ വർണ്ണവിവേചനം]] || en || 0.2 || 39.7 || 
|-
| 10634 || [[ലീനിയേജ് ഓഎസ്]] || en || 0.2 || 66.8 || 
|-
| 10635 || [[ഐസായെ ബെർലിൻ]] || en || 0.2 || 3.4 || 
|-
| 10636 || [[രാധാനഗരി വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം]] || en || 0.2 || 20.5 || 
|-
| 10637 || [[ഡോം ഓഫ് ദ റോക്ക്]] || en || 0.2 || 4.8 || 
|-
| 10638 || [[സോഫിയ കൊവല്യവ്സ്കയ]] || en || 0.2 || 14.5 || 
|-
| 10639 || [[ഇറക്കുമതിത്തീരുവ സംരക്ഷണം]] || en || 0.2 || 3.0 || 
|-
| 10640 || [[Kathua rape case]] || en || 0.2 || 99.8 || 
|-
| 10641 || [[Economic ideology]] || en || 0.2 || 16.0 || 
|-
| 10642 || [[പുടിലോവ് മിൽ സമരം 1917]] || en || 0.2 || 9.9 || 
|-
| 10643 || [[കൗഷികി ചക്രവർത്തി]] || en || 0.2 || 16.9 || 
|-
| 10644 || [[ഹാരോൾഡ് എസ് ഫെർഗൂസൻ]] || en || 0.2 || 49.6 || 
|-
| 10645 || [[ഫിലിപ്പൈൻസിലെ ഭാഷകൾ]] || en || 0.2 || 18.9 || 
|-
| 10646 || [[ബൈജയന്ത് പാണ്ഡ]] || en || 0.2 || 21.9 || 
|-
| 10647 || [[കാരുണ്യ മേരി ബ്രഗാൻസ]] || en || 0.2 || 40.5 || 
|-
| 10648 || [[സുന്ദരിക്കണ്ടൽ]] || en || 0.2 || 8.3 || 
|-
| 10649 || [[മാർട്ടിൻ സെലിഗ്മാൻ]] || en || 0.2 || 10.7 || 
|-
| 10650 || [[സഅദ്ബിനു സൈദ്]] || en || 0.2 || 32.0 || 
|-
| 10651 || [[ഓൾഡ് ടൗൺ (എൽവീവ്)]] || en || 0.2 || 0.4 || 
|-
| 10652 || [[ഗോൽക്കൊണ്ട കോട്ട]] || en || 0.2 || 16.4 || 
|-
| 10653 || [[സുഭാഷ് പാർലേക്കർ]] || en || 0.2 || 56.8 || 
|-
| 10654 || [[അഘ ഷാഹിദ് അലി]] || en || 0.2 || 32.2 || 
|-
| 10655 || [[ശാന്തി കുമാർ മൊറാർജി]] || en || 0.2 || 64.2 || 
|-
| 10656 || [[ഉപയോക്തൃ ഡാറ്റാഗ്രാം പ്രോട്ടോക്കോൾ]] || en || 0.2 || 10.2 || 
|-
| 10657 || [[രംഗനതിട്ടു പക്ഷിസങ്കേതം]] || en || 0.2 || 31.7 || 
|-
| 10658 || [[ജാൻ കോം]] || en || 0.2 || 73.8 || 
|-
| 10659 || [[പോർട്ടർസ് ഫൈവ് ഫോഴ്സസ് അനാലിസിസ്]] || en || 0.2 || 21.5 || 
|-
| 10660 || [[ഗ്യാലക്സി ക്ലസ്റ്റർ]] || en || 0.2 || 45.2 || 
|-
| 10661 || [[ലക്ഷ്മി മേനോൻ (നടി)]] || en || 0.2 || 29.0 || 
|-
| 10662 || [[പ്രബോധന രീതി]] || en || 0.2 || 76.5 || 
|-
| 10663 || [[എടച്ചേരി]] || en || 0.1 || 34.8 || 
|-
| 10664 || [[ചന്ദോളി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.1 || 24.1 || 
|-
| 10665 || [[അപർണ്ണ പോപ്പട്ട്]] || en || 0.1 || 25.8 || 
|-
| 10666 || [[ആൻഡ്രോയിഡ് പൈ]] || en || 0.1 || 74.1 || 
|-
| 10667 || [[സാൻ മിലൻ ഡെ ലാ കൊഗോളയിലെ മൊണാസ്ട്രികൾ]] || en || 0.1 || 44.6 || 
|-
| 10668 || [[മെൽറ്റ്ഡൌൺ (സുരക്ഷാ പാളിച്ച)]] || en || 0.1 || 27.8 || 
|-
| 10669 || [[Kotak Mahindra Bank]] || en || 0.1 || 88.4 || 
|-
| 10670 || [[ബ്രസീൽ നട്ട്]] || en || 0.1 || 7.1 || 
|-
| 10671 || [[മില്ലി ബോബി ബ്രൗൺ]] || en || 0.1 || 62.2 || 
|-
| 10672 || [[എം. എ. എം. എച്ച്. എസ്. എസ്. കൊരട്ടി]] || en || 0.1 || 8.0 || 
|-
| 10673 || [[ക്ഷമ മെത്രെ]] || en || 0.1 || 33.4 || 
|-
| 10674 || [[കൈലിൻ (ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ് സിസ്റ്റം)]] || en || 0.1 || 49.2 || 
|-
| 10675 || [[ആൽഫീ അലൻ]] || en || 0.1 || 10.9 || 
|-
| 10676 || [[എ ഡേ ഇൻ ദ ലൈഫ് ഓഫ് മാർലൺ ബണ്ടോ]] || en || 0.1 || 11.8 || 
|-
| 10677 || [[ബിബിസി വൺ]] || en || 0.1 || 24.2 || 
|-
| 10678 || [[ഡയമണ്ട്സ് ആർ ഫോറെവർ (നോവൽ)]] || en || 0.1 || 0.0 || 
|-
| 10679 || [[ബേരി ബാരിഷ്]] || en || 0.1 || 20.5 || 
|-
| 10680 || [[ഡീട്രി‌ക് വൺ കോൾടി‌റ്റ്സ്]] || en || 0.1 || 22.2 || 
|-
| 10681 || [[ഓസ്കാർ ഷെൽമെർ]] || en || 0.1 || 3.4 || 
|-
| 10682 || [[സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടന നിയമം, 1956]] || en || 0.1 || 63.0 || 
|-
| 10683 || [[ഗ്നോം ടെർമിനൽ]] || en || 0.1 || 46.6 || 
|-
| 10684 || [[ഏഷ്യയിലെ സ്വയംഭരണാധികാരമുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെയും പ്രദേശങ്ങളുടെയും പട്ടിക]] || en || 0.1 || 25.5 || 
|-
| 10685 || [[ബിംസെയിൻ കുറാണ]] || en || 0.1 || 52.3 || 
|-
| 10686 || [[മാറാബൂ സ്റ്റോർക്ക്]] || en || 0.1 || 43.0 || 
|-
| 10687 || [[ജെയിംസ് ഫ്രാങ്കോ]] || en || 0.1 || 1.7 || 
|-
| 10688 || [[American Gangster (film)]] || en || 0.1 || 26.8 || 
|-
| 10689 || [[ജെറി പിന്റോ]] || en || 0.1 || 47.2 || 
|-
| 10690 || [[ബോധനശാസ്ത്രം]] || en || 0.1 || 28.7 || 
|-
| 10691 || [[പ്ലന്റേസി]] || en || 0.1 || 3.0 || 
|-
| 10692 || [[സി പി സി സിനി അവാർഡുകൾ]] || en || 0.1 || 69.1 || 
|-
| 10693 || [[ബുഗ്യാൽ]] || en || 0.1 || 17.0 || 
|-
| 10694 || [[ഖലീഫ ബിൻ സായിദ് അൽ നഹ് യാൻ]] || en || 0.1 || 22.4 || 
|-
| 10695 || [[ജാക്ക് ഡാനിയൽസ്]] || en || 0.1 || 2.3 || 
|-
| 10696 || [[United Bengal]] || en || 0.1 || 53.1 || 
|-
| 10697 || [[പീപ്പിൾസ് ആർക്കൈവ് ഓഫ് റൂറൽ ഇന്ത്യ]] || en || 0.1 || 35.8 || 
|-
| 10698 || [[കൊടൈക്കനാൽ തടാകം]] || en || 0.1 || 10.4 || 
|-
| 10699 || [[സ്റ്റാക് ഓവർഫ്ലോ (വെബ്സൈറ്റ്)]] || en || 0.1 || 50.2 || 
|-
| 10700 || [[മിട്രസാക്മി]] || en || 0.1 || 99.9 || 
|-
| 10701 || [[പിയേഴ്സ് (സോപ്പ്)]] || en || 0.1 || 31.2 || 
|-
| 10702 || [[സ്വതന്ത്ര സോഫ്ട്‌വെയർ കേരളത്തിൽ]] || en || 0.1 || 14.0 || 
|-
| 10703 || [[സിസ്ത് എക്സ്റ്റിംക്ഷൻ: ആൻ അണ്നാച്ചുറൽ ഹിസ്റ്ററി]] || en || 0.1 || 4.7 || 
|-
| 10704 || [[അറിവിന്റെ ശാപം]] || en || 0.1 || 31.3 || 
|-
| 10705 || [[വി എസ്സ് വിജയൻ]] || en || 0.1 || 6.2 || 
|-
| 10706 || [[ഹിന്ദ് ബിന്‌ത് മക്തൂം ബിൻ ജൂമാ അൽ മക്തൂം]] || en || 0.1 || 35.9 || 
|-
| 10707 || [[ഉത്തര കൊറിയയിലെ ഇന്റർനെറ്റ്]] || en || 0.1 || 57.7 || 
|-
| 10708 || [[ലെഫ്റ്റ് റൈറ്റ് ലെഫ്റ്റ്]] || en || 0.1 || 2.6 || 
|-
| 10709 || [[ബോർ വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 0.1 || 22.4 || 
|-
| 10710 || [[മണിക്കൂർ]] || en || 0.1 || 0.5 || 
|-
| 10711 || [[സെൽമ ഡിസിൽവ]] || en || 0.1 || 98.0 || 
|-
| 10712 || [[ദേശീയ കടുവ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റി]] || en || 0.1 || 3.6 || 
|-
| 10713 || [[ബി. സരോജാ ദേവി]] || en || 0.1 || 6.8 || 
|-
| 10714 || [[Special Protection Group]] || en || 0.1 || 17.4 || 
|-
| 10715 || [[ഫോർ സ്പെഷ്യൽ സർവ്വീസസ്]] || en || 0.1 || 2.5 || 
|-
| 10716 || [[ഓൾട്ടയർ]] || en || 0.1 || 45.2 || 
|-
| 10717 || [[തീസിയസിന്റെ കപ്പൽ]] || en || 0.1 || 27.4 || 
|-
| 10718 || [[Layal Abboud]] || en || 0.1 || 38.7 || 
|-
| 10719 || [[സിയുഡാഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റാറിയ]] || en || 0.1 || 14.8 || 
|-
| 10720 || [[Coreboot]] || en || 0.1 || 11.0 || 
|-
| 10721 || [[സ്റ്റാർ ട്രെക്ക് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.1 || 2.1 || 
|-
| 10722 || [[Classicism]] || en || 0.1 || 8.3 || 
|-
| 10723 || [[സ്കോളർഷിപ്പ്]] || en || 0.1 || 30.6 || 
|-
| 10724 || [[അജണ്ട 21]] || en || 0.1 || 23.2 || 
|-
| 10725 || [[സിംഗിൾ ബോർഡ് മൈക്രോകൺട്രോളർ]] || en || 0.1 || 5.7 || 
|-
| 10726 || [[വെഹിക്കിൾ ബ്ലൈന്റ് സ്പോട്ട്]] || en || 0.1 || 28.8 || 
|-
| 10727 || [[ഗവേഷണലഭ്യതാനിബന്ധന]] || en || 0.1 || 16.2 || 
|-
| 10728 || [[Need for Speed (film)]] || en || 0.1 || 24.2 || 
|-
| 10729 || [[വൈൻഡ് റിവർ-സിനിമ (Wind River-film)]] || en || 0.1 || 32.4 || 
|-
| 10730 || [[ലോകൊറോകൊ]] || en || 0.1 || 35.7 || 
|-
| 10731 || [[സതോഷി നകാമോട്ടോ]] || en || 0.1 || 2.6 || 
|-
| 10732 || [[ബെലെം ടവർ]] || en || 0.1 || 25.5 || 
|-
| 10733 || [[ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 0.1 || 17.4 || 
|-
| 10734 || [[മൈക്കൽ റോസ്ബാഷ്]] || en || 0.1 || 29.0 || 
|-
| 10735 || [[ലൈസൻസ് റിന്യൂഡ്]] || en || 0.1 || 6.3 || 
|-
| 10736 || [[ജെഫ്രി ഹാൾ]] || en || 0.1 || 34.5 || 
|-
| 10737 || [[ബോസ്ര]] || en || 0.1 || 0.0 || 
|-
| 10738 || [[സെന്റ് മേരീസ് ദ്വീപുകൾ]] || en || 0.1 || 24.7 || 
|-
| 10739 || [[Adobe Premiere Pro]] || en || 0.1 || 49.5 || 
|-
| 10740 || [[Katyn massacre]] || en || 0.1 || 2.0 || 
|-
| 10741 || [[ഗിറ്റ്ഹബ്ബ്]] || en || 0.1 || 39.5 || 
|-
| 10742 || [[കോമഡി സെൻട്രൽ]] || en || 0.1 || 2.9 || 
|-
| 10743 || [[ഖേവ്ര ഉപ്പുഖനി]] || en || 0.1 || 44.2 || 
|-
| 10744 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ് (പുസ്തക പരമ്പര)]] || en || 0.1 || 17.6 || 
|-
| 10745 || [[ഐഫോൺ X]] || en || 0.1 || 3.2 || 
|-
| 10746 || [[Gifted (film)]] || en || 0.1 || 43.4 || 
|-
| 10747 || [[ന്യൂ ലാനാർക്ക്]] || en || 0.1 || 16.1 || 
|-
| 10748 || [[ആംട്രാക്ക്]] || en || 0.1 || 2.0 || 
|-
| 10749 || [[വാണ ക്രൈ സൈബർ അറ്റാക്ക്]] || en || 0.1 || 44.7 || 
|-
| 10750 || [[Chavara Thekkumbhagom]] || en || 0.1 || 5.1 || 
|-
| 10751 || [[ഫാൻ തി കിം ഫുക്]] || en || 0.1 || 31.9 || 
|-
| 10752 || [[പ്ലാങ്ക്ടൺ]] || en || 0.1 || 45.0 || 
|-
| 10753 || [[ആർച്ച് ലിനക്സ്]] || en || 0.1 || 32.4 || 
|-
| 10754 || [[നിക്വാബ്]] || en || 0.1 || 42.0 || 
|-
| 10755 || [[മുകുർത്തി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.1 || 22.7 || 
|-
| 10756 || [[ഇലിയാന ഡി ക്രുസ്]] || en || 0.1 || 39.6 || 
|-
| 10757 || [[ഷെയ്ലീൻ വുഡ്ലി]] || en || 0.1 || 35.9 || 
|-
| 10758 || [[റ്റജീറ്റീസ്]] || en || 0.1 || 1.8 || 
|-
| 10759 || [[Arduino uno]] || en || 0.1 || 40.1 || 
|-
| 10760 || [[കോശാംഗം]] || en || 0.1 || 40.5 || 
|-
| 10761 || [[ഫുസ്തത്]] || en || 0.1 || 2.4 || 
|-
| 10762 || [[ആൻഡി സെർക്കിസ്]] || en || 0.1 || 43.9 || 
|-
| 10763 || [[ഇന്ത്യൻ പുരുഷ ദേശീയ ഹോക്കി ടീം]] || en || 0.1 || 49.8 || 
|-
| 10764 || [[മൈ നെയ്ബർ ടോട്ടോറോ]] || en || 0.1 || 22.1 || 
|-
| 10765 || [[സിംഗപൂർ ബൊട്ടാണിക്ക് ഗാർഡൻസ്]] || en || 0.1 || 12.0 || 
|-
| 10766 || [[ആനതി]] || en || 0.1 || 9.1 || 
|-
| 10767 || [[ദ കിംഗ് ഓഫ് ദ ഗോൾഡൻ റിവർ]] || en || 0.1 || 6.3 || 
|-
| 10768 || [[Andy Weir]] || en || 0.1 || 37.0 || 
|-
| 10769 || [[Aluminium oxide]] || en || 0.1 || 4.3 || 
|-
| 10770 || [[റുഡോൾഫ് വോൾട്ടേഴ്സ്]] || en || 0.1 || 7.4 || 
|-
| 10771 || [[നെറ്റ്വർക്ക് കൺജഷൻ]] || en || 0.1 || 13.8 || 
|-
| 10772 || [[അറബി ഭാഷയിലെ ക്രിസ്തുമത പദങ്ങൾ]] || en || 0.1 || 38.4 || 
|-
| 10773 || [[നടരാജ]] || en || 0.0 || 35.1 || 
|-
| 10774 || [[ദി പോസ്റ്റ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 39.6 || 
|-
| 10775 || [[Calabozos]] || en || 0.0 || 27.7 || 
|-
| 10776 || [[പലാവു ഡെ ലാ മ്യൂസിക്ക കറ്റലന]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10777 || [[ശാന്തി സൗന്തിരരാജൻ]] || en || 0.0 || 14.7 || 
|-
| 10778 || [[ഒന്നാം ഇൻറർനാഷണൽ]] || en || 0.0 || 7.6 || 
|-
| 10779 || [[വേര റൂബിൻ]] || en || 0.0 || 41.2 || 
|-
| 10780 || [[ലിനക്സ് ഫ്രം സ്ക്രാച്ച്]] || en || 0.0 || 28.0 || 
|-
| 10781 || [[പുരാതന ഈജിപ്തിലെ ദൈവങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 0.6 || 
|-
| 10782 || [[സെർജിയോ റാമോസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10783 || [[രക്തപങ്കിലമായ ഞായറാഴ്ച (1905)]] || en || 0.0 || 6.5 || 
|-
| 10784 || [[സ്റ്റാർ ട്രെക്ക് ബിയോണ്ട്]] || en || 0.0 || 41.2 || 
|-
| 10785 || [[Communist Party of China]] || en || 0.0 || 15.4 || 
|-
| 10786 || [[Star Wars: The Last Jedi]] || en || 0.0 || 54.5 || 
|-
| 10787 || [[ജയിംസ് ലെഗ്ഗെ]] || en || 0.0 || 4.1 || 
|-
| 10788 || [[സെക്യുർ ഷെൽ]] || en || 0.0 || 13.0 || 
|-
| 10789 || [[ട്രാൻസ്മിഷൻ കൺട്രോൾ പ്രോട്ടോകോൾ]] || en || 0.0 || 3.1 || 
|-
| 10790 || [[ക്വാണ്ടം അൽഗോരിതം]] || en || 0.0 || 54.6 || 
|-
| 10791 || [[കിപ് തോൺ]] || en || 0.0 || 38.4 || 
|-
| 10792 || [[ആലിയ ഭട്ട്]] || en || 0.0 || 4.8 || 
|-
| 10793 || [[അനോണിമസ് (സംഘം)]] || en || 0.0 || 37.1 || 
|-
| 10794 || [[12 ദിനങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 7.8 || 
|-
| 10795 || [[ഗോൾ ലൈൻ ടെക്നോളജി]] || en || 0.0 || 31.7 || 
|-
| 10796 || [[എറിക് ബന]] || en || 0.0 || 32.9 || 
|-
| 10797 || [[തോർ: റാഗ്നറോക്ക്]] || en || 0.0 || 2.4 || 
|-
| 10798 || [[പോയിൻകാരെ കൺജെക്ചർ]] || en || 0.0 || 31.2 || 
|-
| 10799 || [[കുത്തക സോഫ്റ്റ്‍വെയർ]] || en || 0.0 || 53.5 || 
|-
| 10800 || [[ഇറ്റലിയിലെ ഹിതപരിശോധന, 2016]] || en || 0.0 || 34.2 || 
|-
| 10801 || [[ജെഫ് ഫ്ലെയ്ക്]] || en || 0.0 || 32.7 || 
|-
| 10802 || [[ഡാർക്ക് വെബ്]] || en || 0.0 || 90.5 || 
|-
| 10803 || [[ദി അമൈസിംഗ് സ്പൈഡർമാൻ 2]] || en || 0.0 || 3.5 || 
|-
| 10804 || [[ഇൻസൈറ്റ്]] || en || 0.0 || 37.7 || 
|-
| 10805 || [[സ്റ്റാൻഡേർഡ് ടെമ്പ്ലേറ്റ് ലൈബ്രറി (സി++)]] || en || 0.0 || 47.2 || 
|-
| 10806 || [[റോബെർട്ട് നോസിക്ക്]] || en || 0.0 || 0.7 || 
|-
| 10807 || [[Bicycle]] || en || 0.0 || 0.3 || 
|-
| 10808 || [[Amish]] || en || 0.0 || 24.7 || 
|-
| 10809 || [[എഡ്യൂക്കേഷൻ ഇന്റർനാഷണൽ]] || en || 0.0 || 46.9 || 
|-
| 10810 || [[ഓപ്പൺ ഷോർട്സ്ട്  പാത്ത്  ഫസ്റ്റ്]] || en || 0.0 || 19.7 || 
|-
| 10811 || [[സ്റ്റല്ലെർസ് സീ ഈഗിൾ]] || en || 0.0 || 1.6 || 
|-
| 10812 || [[നിർമ്മാണാത്മക അധ്യാപന രീതികൾ]] || en || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 10813 || [[പി വേഴ്സസ് എൻ പി പ്രശ്നം]] || en || 0.0 || 22.6 || 
|-
| 10814 || [[ഗ്ദാൻസ്ക്]] || en || 0.0 || 22.7 || 
|-
| 10815 || [[Battle of Dunkirk]] || en || 0.0 || 10.8 || 
|-
| 10816 || [[Dactyloidae]] || en || 0.0 || 3.7 || 
|-
| 10817 || [[ആൻറ്റോയിൻ ഗ്രീസ്സ്മാൻ]] || en || 0.0 || 2.8 || 
|-
| 10818 || [[India–Pakistan cricket rivalry]] || en || 0.0 || 28.5 || 
|-
| 10819 || [[ലിയോ കാനർ]] || en || 0.0 || 11.6 || 
|-
| 10820 || [[സമയ സങ്കീർണ്ണത(കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രം)]] || en || 0.0 || 25.7 || 
|-
| 10821 || [[ജോൺ സ്‌നോ]] || en || 0.0 || 1.8 || 
|-
| 10822 || [[പിസി ഗെയിം]] || en || 0.0 || 12.6 || 
|-
| 10823 || [[നീളൻ  മുടി]] || en || 0.0 || 10.1 || 
|-
| 10824 || [[മെർസിഡിസ് അരാവോസ്]] || en || 0.0 || 63.6 || 
|-
| 10825 || [[ലേഖ (ലേഖാസിദ്ധാന്തം)]] || en || 0.0 || 16.9 || 
|-
| 10826 || [[ഐറീന സെൻഡലർ]] || en || 0.0 || 25.7 || 
|-
| 10827 || [[അബ്രഹാം മാസ്ലൊ]] || en || 0.0 || 23.6 || 
|-
| 10828 || [[ഇമോജി]] || en || 0.0 || 26.3 || 
|-
| 10829 || [[സ്കാനിയ എ.ബി.]] || en || 0.0 || 2.4 || 
|-
| 10830 || [[പോർട്ടബിൾ നെറ്റ്‍വർക്ക് ഗ്രാഫിക്സ്]] || en || 0.0 || 11.7 || 
|-
| 10831 || [[ബ്ലൂ വെയിൽ (ഗെയിം)]] || en || 0.0 || 57.9 || 
|-
| 10832 || [[ജെനറൽ ഡാറ്റ പ്രൊട്ടക്കൻ റെഗുലേഷൻ]] || en || 0.0 || 4.3 || 
|-
| 10833 || [[4ചാൻ]] || en || 0.0 || 42.8 || 
|-
| 10834 || [[SHA-1]] || en || 0.0 || 3.0 || 
|-
| 10835 || [[വഴക്കുണ്ടാക്കൽ]] || en || 0.0 || 81.8 || 
|-
| 10836 || [[അനിരുദ്ധ് ജഗന്നാഥ്]] || en || 0.0 || 9.3 || 
|-
| 10837 || [[സൈക്കിൾ ഫ്രെയിം]] || en || 0.0 || 16.8 || 
|-
| 10838 || [[ഏഞ്ചലിസ്, ഫിലിപ്പൈൻസ്]] || en || 0.0 || 33.0 || 
|-
| 10839 || [[മേസോൺ]] || en || 0.0 || 4.0 || 
|-
| 10840 || [[സീൻ കോമ്പ്സ്സ്]] || en || 0.0 || 2.0 || 
|-
| 10841 || [[ഡയാൻ ആർബസ്]] || en || 0.0 || 3.0 || 
|-
| 10842 || [[ജിഫ്]] || en || 0.0 || 1.5 || 
|-
| 10843 || [[കാമി]] || en || 0.0 || 62.9 || 
|-
| 10844 || [[പീക്കി ബ്ലൈൻഡേഴ്സ് (ടിവി പരമ്പര)]] || en || 0.0 || 16.7 || 
|-
| 10845 || [[മറൂൺ 5]] || en || 0.0 || 34.4 || 
|-
| 10846 || [[Avengers: Infinity War]] || en || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 10847 || [[ജെയിംസ് പി ആലിസൺ]] || en || 0.0 || 89.0 || 
|-
| 10848 || [[ബിബിസി ഐപ്ലേയർ]] || en || 0.0 || 32.2 || 
|-
| 10849 || [[ഓപ്പൺ ജേണൽ സിസ്റ്റം]] || en || 0.0 || 83.2 || 
|-
| 10850 || [[ടൈറസ് വോങ്ങ്]] || en || 0.0 || 1.7 || 
|-
| 10851 || [[ബില്ലി ജോയൽ]] || en || 0.0 || 24.7 || 
|-
| 10852 || [[ലെ മിസേറാബ്ലെ (പാവങ്ങൾ)]] || en || 0.0 || 10.1 || 
|-
| 10853 || [[നാൻസി പെലോസി]] || en || 0.0 || 2.3 || 
|-
| 10854 || [[Market segmentation]] || en || 0.0 || 3.2 || 
|-
| 10855 || [[ജോസെ മാർട്ടി]] || en || 0.0 || 5.0 || 
|-
| 10856 || [[ദ ലിയൊപാർഡ്]] || en || 0.0 || 2.6 || 
|-
| 10857 || [[നോവ സ്കോട്ടിയ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10858 || [[ഗതാഗതക്കുരുക്ക്]] || en || 0.0 || 4.1 || 
|-
| 10859 || [[സാരവാക്ക്]] || en || 0.0 || 1.8 || 
|-
| 10860 || [[ജോൺ മേയർ]] || en || 0.0 || 1.1 || 
|-
| 10861 || [[ഓറഞ്ച് വിപ്ലവം]] || en || 0.0 || 1.3 || 
|-
| 10862 || [[പൈറേറ്റ്സ് ഓഫ് കരീബിയൻ : ഡെഡ് മെൻ ടെൽ നോ ടെയിൽസ]] || en || 0.0 || 1.4 || 
|-
| 10863 || [[മിറാബ്യൂ]] || en || 0.0 || 0.6 || 
|-
| 10864 || [[ലിംഗഭേദം (ജെന്റർ)]] || en || 0.0 || 43.0 || 
|-
| 10865 || [[റീ:സീറോ - സ്റ്റാർട്ടിംഗ് ലൈഫ് ഇൻ അനഥർ വേൾഡ്]] || en || 0.0 || 1.2 || 
|-
| 10866 || [[അൻഗ്ര ഡൊ ഹിറോയിസ്മോ]] || en || 0.0 || 15.5 || 
|-
| 10867 || [[മിൻകൗസ്ക്കി സ്പേസ്]] || en || 0.0 || 2.6 || 
|-
| 10868 || [[ബ്ലാക്ക് ലിവ്സ് മാറ്റേഴ്സ്]] || en || 0.0 || 0.6 || 
|-
| 10869 || [[അന്താരാഷ്ട്ര വിദ്യാർഥി ശോദക പ്രോഗ്രാം]] || en || 0.0 || 62.9 || 
|-
| 10870 || [[ഇന്ത്യൻ സിനിമ]] || en || 0.0 || 1.7 || 
|-
| 10871 || [[ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര താരങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10872 || [[ഫ്രാൻഫർട്ട്]] || en || 0.0 || 0.9 || 
|-
| 10873 || [[വൂ ചക്രവർത്തി (ഹാൻ വംശം)]] || en || 0.0 || 10.6 || 
|-
| 10874 || [[ഫ്രാങ്ക് സിനാട്ര]] || en || 0.0 || 18.4 || 
|-
| 10875 || [[എമ്മി നോതർ]] || en || 0.0 || 11.8 || 
|-
| 10876 || [[ബ്രാൻഡ്]] || en || 0.0 || 63.4 || 
|-
| 10877 || [[നോതെറുടെ പ്രമേയം]] || en || 0.0 || 1.1 || 
|-
| 10878 || [[ദാവൺഗരെ ജില്ല]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10879 || [[.us (.യുഎസ് ഡൊമെയ്‌നുകൾ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10880 || [[1/2]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10881 || [[101 പുതുക്കുടി പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10882 || [[103 പുതുക്കുടി പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10883 || [[105 മണലൂർ പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10884 || [[1962 ജൂൺ അൽകാട്രാസ് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള ശ്രമം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10885 || [[1993-ലെ മൈക്കൽ ജാക്സണെതിരെ ഉയർന്ന ബാല ലൈംഗിക പീഡന ആരോപണം]] || en || 0.0 || 2.0 || 
|-
| 10886 || [[2012 അഗ്നി എയർ ഡോർണിയർ 228 അപകടം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10887 || [[2023 തുർക്കി-സിറിയ ഭൂകമ്പം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10888 || [[2024 ഇന്ത്യൻ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10889 || [[2025 ഐസിസി ചാമ്പ്യൻസ് ട്രോഫി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10890 || [[43 പനപ്പാക്കം പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10891 || [[49 നെമ്മേലി പഞ്ചായത്ത്]] || ta || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10892 || [[Airtel Payments Bank]] || en || 0.0 || 89.4 || 
|-
| 10893 || [[Anacondas: The Hunt for the Blood Orchid]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10894 || [[Anacondas: Trail of Blood]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10895 || [[Aparna B Marar]] || en || 0.0 || 35.2 || 
|-
| 10896 || [[Assumption College, Changanasserry]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10897 || [[Babar Azam]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10898 || [[Brigadier]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10899 || [[Burt Lancaster]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10900 || [[Capillary lamina of choroid]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10901 || [[Cissus rotundifolia]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10902 || [[Cola nitida]] || ceb || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10903 || [[Deepika Singh Rajawat]] || en || 0.0 || 78.7 || 
|-
| 10904 || [[Dewald Brevis]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10905 || [[Dinakara Desai]] || en || 0.0 || 25.4 || 
|-
| 10906 || [[Donald Trump]] || en || 0.0 || 0.2 || 
|-
| 10907 || [[Dubai Creek Tower]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10908 || [[ETV Bal Bharat]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10909 || [[Elookkara]] || en || 0.0 || 91.6 || 
|-
| 10910 || [[Engine control unit]] || en || 0.0 || 5.5 || 
|-
| 10911 || [[Flag of Germany]] || en || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 10912 || [[Fortaleza]] || en || 0.0 || 2.0 || 
|-
| 10913 || [[Game of Thrones (season 8)]] || en || 0.0 || 5.3 || 
|-
| 10914 || [[Gangster: A Love Story]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10915 || [[Glinus oppositifolius]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10916 || [[Gmelina asiatica]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10917 || [[Gomphrena serrata]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10918 || [[Google Station]] || en || 0.0 || 49.0 || 
|-
| 10919 || [[History TV18]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10920 || [[IPad 2]] || en || 0.0 || 11.4 || 
|-
| 10921 || [[Interstitium]] || en || 0.0 || 94.4 || 
|-
| 10922 || [[Ipomoea pes-tigridis]] || ceb || 0.0 || 28.7 || 
|-
| 10923 || [[Jatindra Mohan Sengupta]] || en || 0.0 || 81.1 || 
|-
| 10924 || [[Jio Payments Bank]] || en || 0.0 || 6.1 || 
|-
| 10925 || [[Kagiso Rabada]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10926 || [[Karumuttu Thiagarajan Chettiar]] || en || 0.0 || 3.8 || 
|-
| 10927 || [[Kauaʻi ʻōʻō]] || en || 0.0 || 26.2 || 
|-
| 10928 || [[Kowdiar]] || en || 0.0 || 65.1 || 
|-
| 10929 || [[Kuzhimattom]] || en || 0.0 || 75.1 || 
|-
| 10930 || [[L2: എംപുരാൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10931 || [[Lachhu Maharaj (musician)]] || en || 0.0 || 75.0 || 
|-
| 10932 || [[Lee shore]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10933 || [[List of villages and settlements in Cape Verde]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10934 || [[Luffa echinata]] || ceb || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10935 || [[Lygodium]] || en || 0.0 || 41.7 || 
|-
| 10936 || [[M. K. Ramachandran]] || en || 0.0 || 88.2 || 
|-
| 10937 || [[M. Subhadra Nair]] || en || 0.0 || 29.1 || 
|-
| 10938 || [[MX Player]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10939 || [[MacBride report]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10940 || [[Mangalorea hopeae]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10941 || [[Manjoor (village)]] || en || 0.0 || 87.0 || 
|-
| 10942 || [[Mannamangalam]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10943 || [[Mannamkonam temple]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10944 || [[Mesa (computer graphics)]] || en || 0.0 || 1.4 || 
|-
| 10945 || [[Milana]] || en || 0.0 || 6.6 || 
|-
| 10946 || [[Morinda umbellata]] || war || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10947 || [[Motorola MicroTAC]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10948 || [[Nileshwar]] || en || 0.0 || 46.4 || 
|-
| 10949 || [[Nizar Qabbani]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10950 || [[One യുഐ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10951 || [[Orthosiphon thymiflorus]] || vi || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10952 || [[P. Kumaran Ezhuthachan]] || en || 0.0 || 90.6 || 
|-
| 10953 || [[Panmunjom]] || en || 0.0 || 12.5 || 
|-
| 10954 || [[Phalaenopsis deliciosa]] || en || 0.0 || 69.9 || 
|-
| 10955 || [[Pilea melastomoides]] || ceb || 0.0 || 36.8 || 
|-
| 10956 || [[Psychotria dalzellii]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10957 || [[Puthuppally, Kottayam]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10958 || [[R. V. S. പെരിശാസ്ത്രി]] || en || 0.0 || 35.9 || 
|-
| 10959 || [[Raghava Lawrence]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10960 || [[Raut Nacha]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10961 || [[Robert Coles]] || en || 0.0 || 1.0 || 
|-
| 10962 || [[Roraima]] || en || 0.0 || 6.0 || 
|-
| 10963 || [[Sahitya Akademi Award]] || en || 0.0 || 0.5 || 
|-
| 10964 || [[Sandya Eknelygoda]] || en || 0.0 || 90.4 || 
|-
| 10965 || [[Sansad TV]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10966 || [[Shanti Tigga]] || en || 0.0 || 59.2 || 
|-
| 10967 || [[Sita Sahu]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10968 || [[Subhadra Pradhan]] || en || 0.0 || 94.4 || 
|-
| 10969 || [[Summit (supercomputer)]] || en || 0.0 || 81.5 || 
|-
| 10970 || [[Tania Bruguera]] || en || 0.0 || 33.9 || 
|-
| 10971 || [[The Kerala Story]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10972 || [[The President (2014 film)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10973 || [[Tiruppur railway station]] || en || 0.0 || 0.6 || 
|-
| 10974 || [[Toxy: A Fairy Tale for Growds-ടോക്സിക്ക്ഃ എ ഫെയറി ടെയിൽ ഫോർ ഗ്രോവ്സ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10975 || [[UTC+05:45]] || en || 0.0 || 52.9 || 
|-
| 10976 || [[UTC+07:30]] || en || 0.0 || 62.0 || 
|-
| 10977 || [[UVB-76]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10978 || [[Uncharted (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10979 || [[Unix shell]] || en || 0.0 || 8.8 || 
|-
| 10980 || [[Uthiyur]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10981 || [[Vellathuval]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10982 || [[World cinema]] || en || 0.0 || 6.8 || 
|-
| 10983 || [[XOS (ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10984 || [[Xolo Maridueña]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10985 || [[பழனி பாபா]] || ta || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10986 || [[അംഗീര ധർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10987 || [[അക്കാരിയേസീ]] || en || 0.0 || 66.5 || 
|-
| 10988 || [[അക്കൊമഡേഷൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10989 || [[അക്കോണ മരുഭൂമി]] || en || 0.0 || 68.9 || 
|-
| 10990 || [[അക്സൂം]] || en || 0.0 || 0.9 || 
|-
| 10991 || [[അങ്ങാടിക്കടവ്]] || en || 0.0 || 7.1 || 
|-
| 10992 || [[അച്ചാമ്മ മത്തായി]] || en || 0.0 || 4.1 || 
|-
| 10993 || [[അജി നദി (ഗുജറാത്ത്)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 10994 || [[അഞ്ജന സുഖാനി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10995 || [[അഞ്ജോളീ ഇള മേനോൻ]] || en || 0.0 || 21.3 || 
|-
| 10996 || [[അഡോബി സിസ്റ്റംസ്]] || en || 0.0 || 0.1 || 
|-
| 10997 || [[അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്‌ലറുടെ അൻപതാം പിറന്നാൾ]] || en || 0.0 || 5.3 || 
|-
| 10998 || [[അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ (ഇന്ത്യ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 10999 || [[അണ്ണാ സലുങ്കെ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11000 || [[അതിയാ ഷെട്ടി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11001 || [[അത്തിക്കയം]] || en || 0.0 || 96.6 || 
|-
| 11002 || [[അദ്സിസ് അദ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11003 || [[അധ്യാപനത്തിൽ പുതുതായി യോഗ്യതനേടിയവർ]] || en || 0.0 || 9.3 || 
|-
| 11004 || [[അനക്കോണ്ട (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11005 || [[അനക്കോണ്ട 3]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11006 || [[അനസൂയ സാരാഭായ്]] || en || 0.0 || 65.9 || 
|-
| 11007 || [[അനിക്മാചന ഗോലം]] || en || 0.0 || 12.5 || 
|-
| 11008 || [[അനിൽ ബൊക്കീൽ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11009 || [[അനീസ സയ്യെദ്]] || en || 0.0 || 83.0 || 
|-
| 11010 || [[അനു പ്രഭാകർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11011 || [[അനുയോജ്യമായ IUPAC നാമം]] || en || 0.0 || 10.8 || 
|-
| 11012 || [[അനുരാധ തൊക്ചൊം]] || en || 0.0 || 16.1 || 
|-
| 11013 || [[അനുഷ്ക സെൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11014 || [[അനോന]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11015 || [[അന്താര ബിശ്വാസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11016 || [[അന്താരാഷ്ട്ര മണൽശില്പ ഉത്സവം]] || en || 0.0 || 4.4 || 
|-
| 11017 || [[അന്നപൂർണ്ണ മഹാറാണ]] || en || 0.0 || 52.3 || 
|-
| 11018 || [[അന്നു റാണി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11019 || [[അന്റോണിയോ നെഗ്രി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11020 || [[അപ്പോഡാന്തേസീ]] || en || 0.0 || 39.5 || 
|-
| 11021 || [[അപർണ ദാസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11022 || [[അബെൽമോസ്കസ്]] || en || 0.0 || 66.9 || 
|-
| 11023 || [[അബ്ദുല്ല അൽ മുസ്തസിം ബില്ലാഹി]] || ar || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11024 || [[അമല ഷാജി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11025 || [[അമിന]] || en || 0.0 || 11.9 || 
|-
| 11026 || [[അമീന അഹമ്മദ് അഹൂജ]] || en || 0.0 || 57.5 || 
|-
| 11027 || [[അമേഗർ ബക്കെ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11028 || [[അമേരിക്കൻ ബുള്ളി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11029 || [[അയോഡിൻ ടിഞ്ചർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11030 || [[അരിയോപ്സിസ്(സസ്യജനുസ്)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11031 || [[അരുണ ഷീൽഡ്സ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11032 || [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11033 || [[അലക്സാണ്ടർ ദ്വീപ് (നുനാവത്)]] || en || 0.0 || 66.1 || 
|-
| 11034 || [[അലയ എഫ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11035 || [[അലിസിയ വികാന്തർ]] || en || 0.0 || 0.1 || 
|-
| 11036 || [[അലിസ്മറ്റേസീ]] || en || 0.0 || 44.2 || 
|-
| 11037 || [[അലൻസിയർ ലേ ലോപ്പസ്]] || en || 0.0 || 15.7 || 
|-
| 11038 || [[അഴിമതി നിരോധന നിയമം, 1988]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11039 || [[അവന്തിഭായ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11040 || [[അവര]] || en || 0.0 || 0.2 || 
|-
| 11041 || [[അസിസ്റ്റന്റ് പോലീസ് കമ്മീഷണർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11042 || [[അസിസ്റ്റന്റ് പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11043 || [[അസ്ബറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11044 || [[അഹമ്മദ് ഇബിൻ മാജിദ്]] || en || 0.0 || 12.6 || 
|-
| 11045 || [[അൺമാൻഡ്‌ കോംപാക്റ്റ് ഏരിയൽ വെഹിക്കൾ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11046 || [[അൻതാ സിങ്]] || en || 0.0 || 76.8 || 
|-
| 11047 || [[അർജുൻ പ്രഭാകരൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11048 || [[അൽ കപോൺ]] || en || 0.0 || 0.7 || 
|-
| 11049 || [[അൽ നാസർ എഫ്.സി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11050 || [[അൽകസാർ ഓഫ് സെവില്ലെ]] || en || 0.0 || 5.8 || 
|-
| 11051 || [[അൽഫിയ]] || ar || 0.0 || 37.8 || 
|-
| 11052 || [[അൾട്രാ എച്ച്ഡി ബ്ലൂ-റേ]] || en || 0.0 || 23.7 || 
|-
| 11053 || [[ആകാൻക്ഷ സിംഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11054 || [[ആഡംസ് അയലന്റ് (നുനാവത്)]] || en || 0.0 || 78.0 || 
|-
| 11055 || [[ആണവയുദ്ധം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11056 || [[ആണവായുധങ്ങളുടെ ചരിത്രം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11057 || [[ആദിദ്രാവിഡ ഭാഷ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11058 || [[ആദ്യത്തെ കോണ്ടിനെന്റൽ കോൺഗ്രസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11059 || [[ആനാ ടിഷു]] || en || 0.0 || 8.4 || 
|-
| 11060 || [[ആനി (തെലുങ്ക് നടി)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11061 || [[ആന്തരിക ഊർജ്ജം]] || en || 0.0 || 2.1 || 
|-
| 11062 || [[ആന്റണി പനിസ്സി]] || en || 0.0 || 3.2 || 
|-
| 11063 || [[ആന്റ്സ് അമങ് എലിഫന്റ്സ്]] || en || 0.0 || 56.0 || 
|-
| 11064 || [[ആമസോൺ എക്കോ]] || en || 0.0 || 35.6 || 
|-
| 11065 || [[ആമസോൺ പ്രൈം]] || en || 0.0 || 5.5 || 
|-
| 11066 || [[ആയിരമ്പല്ലി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11067 || [[ആയിശ അബ്ദുൽറഹ്മാൻ]] || ar || 0.0 || 9.6 || 
|-
| 11068 || [[ആരതി സാഹാ]] || en || 0.0 || 21.2 || 
|-
| 11069 || [[ആരിയാന ഗ്രാൻഡെ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11070 || [[ആര്യ രാജേന്ദ്രൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11071 || [[ആലിസൺ സ്ക്മിട്ട്]] || en || 0.0 || 0.4 || 
|-
| 11072 || [[ആലെറ്റാ ഹേരിയറ്റാ യാക്കൂബ്‌സ്]] || en || 0.0 || 31.5 || 
|-
| 11073 || [[ആഷ അഗർവാൾ]] || en || 0.0 || 84.3 || 
|-
| 11074 || [[ആഷാ ദേവി ആര്യനായകം]] || en || 0.0 || 65.7 || 
|-
| 11075 || [[ആഷ്ലി ടിസ്ടാലെ]] || en || 0.0 || 1.0 || 
|-
| 11076 || [[ആൻഡ്രോയിഡ് 13]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11077 || [[ആൻഡ്രോയിഡ് 14]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11078 || [[ആർ.പി. സേതു പിള്ള]] || en || 0.0 || 82.7 || 
|-
| 11079 || [[ആർഗോഫൈല്ലേസീ]] || en || 0.0 || 69.4 || 
|-
| 11080 || [[ആർജെ രേണു]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11081 || [[ആർതർ ആഷ‌്കിൻ]] || en || 0.0 || 82.3 || 
|-
| 11082 || [[ആൽഫ (എത്തോളജി)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11083 || [[ആൽബർട്ട് ഫാൾസ് അണക്കെട്ട്]] || en || 0.0 || 22.5 || 
|-
| 11084 || [[ആൾക്കുരങ്ങ്]] || en || 0.0 || 1.8 || 
|-
| 11085 || [[ഇ. കെ. കൃഷ്ണൻ എഴുത്തച്ഛൻ]] || en || 0.0 || 88.5 || 
|-
| 11086 || [[ഇഗ്ബോ-ഒറ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11087 || [[ഇച്ചിക്കാവ റൈസോ VIII]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11088 || [[ഇടവപ്പാതി(ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 91.0 || 
|-
| 11089 || [[ഇടുക്കി ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11090 || [[ഇഡാ മരിയ വർഗാസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11091 || [[ഇന്തോനേഷ്യ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11092 || [[ഇന്തോനേഷ്യൻ വിക്കിപീഡിയ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11093 || [[ഇന്ത്യയിലെ 100 രൂപയുടെ നോട്ട്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11094 || [[ഇന്ത്യയിലെ 4K ചാനലുകളുടെ ലിസ്റ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11095 || [[ഇന്ത്യയിലെ ഇസ്ലാം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11096 || [[ഇന്ത്യയിലെ ഡിസൈൻ കോളേജുകളുടെയും സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും പട്ടിക]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11097 || [[ഇന്ത്യയിലെ പോലീസ് റാങ്കുകളും ചിഹ്നങ്ങളും]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11098 || [[ഇന്ത്യയിലെ വ്യഭിചാര നിയമം]] || en || 0.0 || 30.0 || 
|-
| 11099 || [[ഇന്ത്യയുടെ ബഹുമതികളും, മെഡലുകളും, പുരസ്‌കാരങ്ങളും]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11100 || [[ഇന്ത്യയുടെ സൈനിക അവാർഡുകളും അലങ്കാരങ്ങളും]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11101 || [[ഇന്ത്യൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11102 || [[ഇന്ത്യൻ 3]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11103 || [[ഇന്ത്യൻ ജനത]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11104 || [[ഇന്ത്യൻ പാർലമെൻ്റ് മന്ദിരം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11105 || [[ഇന്ത്യൻ ലൈബ്രറി അസ്സോസിയേഷൻ]] || en || 0.0 || 51.6 || 
|-
| 11106 || [[ഇന്ദിര ബാനർജി]] || en || 0.0 || 58.7 || 
|-
| 11107 || [[ഇന്ദിരഗാന്ധി മെമ്മോറിയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11108 || [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി കൃഷി സർവ്വകലാശാല, റായ്‌പൂർ]] || en || 0.0 || 71.3 || 
|-
| 11109 || [[ഇന്ദുജ രവിചന്ദ്രൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11110 || [[ഇന്ദുമതി ബാബുജി പടാൻകർ]] || en || 0.0 || 14.1 || 
|-
| 11111 || [[ഇന്നെറ്റലിങ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 69.6 || 
|-
| 11112 || [[ഇന്റർനെറ്റ് ഗ്രൂപ്പ് മാനേജ്മെന്റ് പ്രോട്ടോകോൾ]] || en || 0.0 || 69.5 || 
|-
| 11113 || [[ഇപുട്]] || en || 0.0 || 10.8 || 
|-
| 11114 || [[ഇബ്നു മാലിക്]] || ar || 0.0 || 12.3 || 
|-
| 11115 || [[ഇബ്രാഹിം ഇബിനു മുഹമ്മദ്]] || en || 0.0 || 19.5 || 
|-
| 11116 || [[ഇയാസ് ഇബ്നു അബീ അൽ-ബുക്കയർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11117 || [[ഇരവിനല്ലൂർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11118 || [[ഇരിങ്ങാലക്കുട തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 0.0 || 57.5 || 
|-
| 11119 || [[ഇലകോതൽ]] || en || 0.0 || 2.0 || 
|-
| 11120 || [[ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയർ]] || en || 0.0 || 58.2 || 
|-
| 11121 || [[ഇലക്ട്രോകൺവൾസീവ് തെറാപ്പി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11122 || [[ഇലക്ട്രോമാഗ്നറ്റിഗ് ഇൻഡക്ഷൻ]] || en || 0.0 || 3.0 || 
|-
| 11123 || [[ഇലാഫോഗ്ലോസേസീ]] || en || 0.0 || 30.9 || 
|-
| 11124 || [[ഇളന്തൂർ നരബലി കേസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11125 || [[ഇസ്‌ലാം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11126 || [[ഇൻ എ സൺബേൺഡ് കൺട്രി]] || en || 0.0 || 6.9 || 
|-
| 11127 || [[ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ഡിസ്കവറി (ഇന്ത്യൻ ടിവി ചാനൽ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11128 || [[ഇൻസാറ്റ്-1ബി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11129 || [[ഇൻസ്പെക്ടർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11130 || [[ഈവ എക്ക്ബ്ലാഡ്]] || en || 0.0 || 7.5 || 
|-
| 11131 || [[ഈസ്റ്റ് ബംഗാൾ ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്]] || en || 0.0 || 10.0 || 
|-
| 11132 || [[ഉപഭോക്തൃ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ഹാക്കിംഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11133 || [[ഉപാഖ്യാന രേഖ]] || en || 0.0 || 6.4 || 
|-
| 11134 || [[ഉമാമ ബിൻത് സൈനബ്]] || en || 0.0 || 14.4 || 
|-
| 11135 || [[ഉമ്മു ഉബൈസ്]] || en || 0.0 || 35.3 || 
|-
| 11136 || [[ഉമ്മു റുമാൻ]] || en || 0.0 || 73.3 || 
|-
| 11137 || [[ഉമ്മുകുൽസും ബിൻത് അബീബക്കർ]] || en || 0.0 || 61.3 || 
|-
| 11138 || [[ഉലുരു]] || en || 0.0 || 18.4 || 
|-
| 11139 || [[ഉർഫി ജാവേദ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11140 || [[ഉൾനാട്]] || en || 0.0 || 51.1 || 
|-
| 11141 || [[ഊലമ്പേയൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 71.8 || 
|-
| 11142 || [[ഋത്വിക]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11143 || [[എം എസ് ഫൈസൽഖാൻ]] || en || 0.0 || 70.9 || 
|-
| 11144 || [[എം.എസ് സ്വാമിനാഥൻ റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ]] || en || 0.0 || 20.6 || 
|-
| 11145 || [[എംജി മോട്ടോർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11146 || [[എംടിവി ഇന്ത്യ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11147 || [[എക്സ് കോർപ്പറേഷൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11148 || [[എച്ച്.എം. നായക്]] || en || 0.0 || 38.6 || 
|-
| 11149 || [[എജെ കുക്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11150 || [[എജെ ലീ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11151 || [[എട്ടൂറു]] || en || 0.0 || 96.9 || 
|-
| 11152 || [[എഡ്, ലോറൈൻ വാറൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11153 || [[എഡ്വിൻ ബൂത്ത്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11154 || [[എഡ്‌ഗെൽ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 70.4 || 
|-
| 11155 || [[എന്നർ വാലൻസിയ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11156 || [[എപ്പിഡ്യൂറൽ അനസ്തീസ്യ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11157 || [[എപ്സ്റ്റീൻ ഫയലുകൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11158 || [[എമറാൾഡ് ദ്വീപ് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മേഖല)]] || en || 0.0 || 26.6 || 
|-
| 11159 || [[എയർ കൂളർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11160 || [[എയർ പ്യൂരിഫയർ]] || en || 0.0 || 3.9 || 
|-
| 11161 || [[എറിക് മാക്സിം ചൊഉപൊ-മോട്ടിംഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11162 || [[എലിസബത്ത് ഹർലി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11163 || [[എലീന സ്വിറ്റോലിന]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11164 || [[എലീസ നെൽസൺ]] || en || 0.0 || 51.5 || 
|-
| 11165 || [[എല്ലി അവ്രാം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11166 || [[എസ്. ഡി ബർമ്മൻ]] || en || 0.0 || 0.5 || 
|-
| 11167 || [[എൻ. പി. നായർ]] || en || 0.0 || 90.7 || 
|-
| 11168 || [[എൻ.ഡി.ടി.വി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11169 || [[എൻ എസ് (സിമുലേറ്റർ)]] || en || 0.0 || 24.1 || 
|-
| 11170 || [[എൻഡിടിവി മലയാളം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11171 || [[എൻബിസി യൂണിവേഴ്സൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11172 || [[എൽസി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 42.7 || 
|-
| 11173 || [[ഏകമണ്ഡല നിയമ നിർമ്മാണ സഭ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11174 || [[ഏരിയൻ പാസഞ്ചർ പേലോഡ് പരീക്ഷണം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11175 || [[ഏഷ്യാനെറ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11176 || [[ഐ പാഡ് (ഒന്നാം തലമുറ)]] || en || 0.0 || 8.4 || 
|-
| 11177 || [[ഐ.എം.പെയ്]] || en || 0.0 || 0.8 || 
|-
| 11178 || [[ഐ3 (വിന്റോ മാനേജർ)]] || en || 0.0 || 35.6 || 
|-
| 11179 || [[ഐറ്റാന ബോൺമാറ്റി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11180 || [[ഐശ്വര്യ മിശ്ര]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11181 || [[ഐശ്വര്യ മേനോൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11182 || [[ഒക്ടോപ്പസി ആന്റ് ദ ലിവിങ് ഡേലൈറ്റ്സ്]] || en || 0.0 || 5.5 || 
|-
| 11183 || [[ഒന്നാം ഇൻതിഫാദ]] || en || 0.0 || 29.8 || 
|-
| 11184 || [[ഒലിവിയ മോറിസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11185 || [[ഒലെംബെ സ്റ്റേഡിയം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11186 || [[ഒല്ലൂർ തീവണ്ടിനിലയം]] || en || 0.0 || 24.9 || 
|-
| 11187 || [[ഒളിമ്പിക്സിലെ ഇന്ത്യൻ ഹോക്കി ക്യാപ്റ്റന്മാർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11188 || [[ഒസ്മാൻ സാഗർ]] || en || 0.0 || 15.8 || 
|-
| 11189 || [[ഓച്ചോ അപ്പെല്ലിഡോസ് വാസ്കോസ്]] || en || 0.0 || 19.4 || 
|-
| 11190 || [[ഓപ്പറ മൊബൈൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11191 || [[ഓപ്പറ മൊബൈൽ സ്റ്റോർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11192 || [[ഓപ്പൺഎഐ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11193 || [[ഓവർ ടു യു: ടെൻ സ്റ്റോറീസ് ഓഫ് ഫ്ലയേഴ്സ് ആന്റ് ഫ്ലയിംഗ്]] || en || 0.0 || 85.4 || 
|-
| 11194 || [[ഓസ്റ്റർലിറ്റ്സ് യുദ്ധം]] || it || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11195 || [[ഓൺ ഹെർ മജെസ്റ്റീസ് സീക്രട്ട് സർവ്വീസ് (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 2.1 || 
|-
| 11196 || [[ഓർബിറ്റർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11197 || [[ഔദ്യോഗിക പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലെ ഇന്ത്യയുടെ പേരുകൾ]] || hi || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11198 || [[ഔബേൺ നദി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 70.9 || 
|-
| 11199 || [[കംബര നൃത്തം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11200 || [[കങ്കുവ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11201 || [[കടമേരി]] || en || 0.0 || 65.2 || 
|-
| 11202 || [[കണമ്പ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11203 || [[കപ്പലണ്ടി മിഠായി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11204 || [[കബ്സ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11205 || [[കമല ഹാരിസ്]] || en || 0.0 || 39.1 || 
|-
| 11206 || [[കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്-ടാബുലേറ്റിംഗ്-റെക്കോർഡിംഗ് കമ്പനി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11207 || [[കമ്മ്യൂണിറ്റി റേഡിയോ (Community radio)]] || en || 0.0 || 4.2 || 
|-
| 11208 || [[കമൽജീത് സന്ധു]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11209 || [[കരിംകയ്യൻ കുരങ്ങ്]] || en || 0.0 || 17.1 || 
|-
| 11210 || [[കരുൺ നായർ]] || en || 0.0 || 46.4 || 
|-
| 11211 || [[കറിജിനി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 16.1 || 
|-
| 11212 || [[കറുപ്പ് (മയക്കുമരുന്ന്)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11213 || [[കലഞ്ചോ അഡെലേ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11214 || [[കലിംഗ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11215 || [[കല്യാണഗിരി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11216 || [[കല്യാണി പ്രിയദർശൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11217 || [[കല്ലുചെടി]] || en || 0.0 || 21.0 || 
|-
| 11218 || [[കള്ളിയങ്കാട്ട് നീലി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11219 || [[കാക്കക്കൊടി]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11220 || [[കാഞ്ചി]] || en || 0.0 || 4.6 || 
|-
| 11221 || [[കാഞ്ഞിരമറ്റം ശ്രീ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11222 || [[കാട്ടുപച്ചയോന്ത്]] || en || 0.0 || 37.9 || 
|-
| 11223 || [[കാനോനിക്കൽ കിരീടധാരണം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11224 || [[കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11225 || [[കാന്താര: അധ്യായം 1]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11226 || [[കാമറൂൺ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11227 || [[കാരിമിനാറ്റി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11228 || [[കാരിയോഫില്ലേസീ]] || ceb || 0.0 || 17.9 || 
|-
| 11229 || [[കാരൂർ നീലകണ്ഠപ്പിള്ള]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11230 || [[കാറ്റി ബ്രിട്ട്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11231 || [[കാലനേമി (രാമായണം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11232 || [[കാലിഗ്രാഫ പാന്തെറിന]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11233 || [[കാളി (ഇലക്ട്രോൺ ആക്സിലറേറ്റർ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11234 || [[കാളിദാസ് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11235 || [[കാവനൂർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11236 || [[കാവ്യ ഥാപ്പർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11237 || [[കാവ്യ ഷെട്ടി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11238 || [[കാസിനോ റോയൽ]] || en || 0.0 || 1.6 || 
|-
| 11239 || [[കാർഡിയോപൾമോണറി റെസസിറ്റേഷൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11240 || [[കാൽഡിയൻ സിറിയൻ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]] || en || 0.0 || 62.8 || 
|-
| 11241 || [[കിം എംഗൽബ്രെക്റ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11242 || [[കിംഗ് ഓഫ് കൊത്ത]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11243 || [[കിഞ്ചെഗ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 71.9 || 
|-
| 11244 || [[കിയാര അദ്വാനി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11245 || [[കിരിബാത്തിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.0 || 93.8 || 
|-
| 11246 || [[കുഗോങ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 66.6 || 
|-
| 11247 || [[കുനാക്സ യുദ്ധം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11248 || [[കുര്യൻ ജോസഫ്]] || en || 0.0 || 33.8 || 
|-
| 11249 || [[കൂഷ്മാണ്ഡ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11250 || [[കൃത]] || en || 0.0 || 8.8 || 
|-
| 11251 || [[കൃഷ്ണാ പാട്ടീൽ]] || en || 0.0 || 33.2 || 
|-
| 11252 || [[കെ-പോപ്പ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11253 || [[കെംപ്ഫെറിയ എലിഗൻസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11254 || [[കെടാവിളക്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11255 || [[കെന്നഡി റേഞ്ച് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 38.8 || 
|-
| 11256 || [[കേണൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11257 || [[കേന്ദ്ര ധനകാര്യ മന്ത്രാലയം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11258 || [[കേന്ദ്ര സായുധ പോലീസ് സേനകൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11259 || [[കേപ്പ് ലെ ഗ്രാന്റ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 43.8 || 
|-
| 11260 || [[കേയ്മാൻ ബ്രാക്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11261 || [[കേരള കത്തോലിക്ക മെത്രാൻ സമിതി]] || en || 0.0 || 23.4 || 
|-
| 11262 || [[കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കളുടെ പട്ടിക]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11263 || [[കേരളത്തിലെ വെള്ളപ്പൊക്ക ദുരന്തം(2018)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11264 || [[കേരളപുരം]] || en || 0.0 || 57.6 || 
|-
| 11265 || [[കേശുഭായ് പട്ടേൽ]] || en || 0.0 || 3.6 || 
|-
| 11266 || [[കൊക്കിറപാഡു]] || en || 0.0 || 97.5 || 
|-
| 11267 || [[കൊടൈ ഇലത്തവള]] || en || 0.0 || 49.3 || 
|-
| 11268 || [[കൊഡേല ശിവ പ്രസാദ റാവു]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11269 || [[കൊണ്ണാരസ്]] || en || 0.0 || 22.3 || 
|-
| 11270 || [[കൊയ്ന വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം]] || en || 0.0 || 4.5 || 
|-
| 11271 || [[കൊറീല ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 39.2 || 
|-
| 11272 || [[കൊലിയർ റേഞ്ച് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 51.3 || 
|-
| 11273 || [[കൊളംബിയയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11274 || [[കൊളോണിയൽ സൺ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 5.5 || 
|-
| 11275 || [[കോകോ (2017 ഫിലിം)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11276 || [[കോമള വരദൻ]] || en || 0.0 || 54.3 || 
|-
| 11277 || [[കോൺമെബോൾ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11278 || [[ക്യാപ്റ്റൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11279 || [[ക്യൂട്ടിൻ (സസ്യപോളിമർ)]] || en || 0.0 || 86.3 || 
|-
| 11280 || [[ക്രാസ്സുലേസീ]] || en || 0.0 || 26.8 || 
|-
| 11281 || [[ക്രിസ് ബംസ്റ്റെഡ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11282 || [[ക്രെപ്പിഡിയം]] || en || 0.0 || 24.2 || 
|-
| 11283 || [[ക്രൈസ്തവലോകം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11284 || [[ക്ലാര ലാഗോ]] || en || 0.0 || 34.9 || 
|-
| 11285 || [[ക്ലാഷ് ( ഈജിപ്ഷ്യൻ ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 50.8 || 
|-
| 11286 || [[ക്വാറാ സു ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11287 || [[ക്വിയാമ്പൽ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 56.9 || 
|-
| 11288 || [[കൻഹ കടുവ സംരക്ഷിതകേന്ദ്രം]] || en || 0.0 || 1.7 || 
|-
| 11289 || [[കർണ്ണപ്രയാഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11290 || [[കർനൂൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11291 || [[കൽക്കി 2898 എ.ഡി (സിനിമ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11292 || [[കൾഗോവ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 55.7 || 
|-
| 11293 || [[ഖാൻ ജഹൻ അലി വിമാനത്താവളം]] || en || 0.0 || 56.8 || 
|-
| 11294 || [[ഖുഷി കപൂർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11295 || [[ഗംഗാ ആറ്റുസ്രാവ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11296 || [[ഗംഗാ ദേവി (ചിത്രകാരി)]] || en || 0.0 || 74.9 || 
|-
| 11297 || [[ഗദഗ് ജില്ല]] || en || 0.0 || 5.2 || 
|-
| 11298 || [[ഗന്ധദ ഗുഡി (2022 സിനിമ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11299 || [[ഗമക (സംഗീതം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11300 || [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ജലൗൺ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11301 || [[ഗവേഷണലഭ്യത]] || en || 0.0 || 4.8 || 
|-
| 11302 || [[ഗവൺമെന്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, കസ്ന]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11303 || [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കണ്ണൗജ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11304 || [[ഗാറവ്വില്ല ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 27.2 || 
|-
| 11305 || [[ഗാസ വംശഹത്യ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11306 || [[ഗാർഡിയൻസ് ഓഫ് ദി ഗാലക്സി വോള്യം 2]] || en || 0.0 || 3.1 || 
|-
| 11307 || [[ഗീത സുത്ഷി]] || en || 0.0 || 35.5 || 
|-
| 11308 || [[ഗീതാഞ്ജലി (വിവക്ഷകൾ)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11309 || [[ഗുലാഗ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 50.4 || 
|-
| 11310 || [[ഗുർജിത് കോർ]] || en || 0.0 || 89.7 || 
|-
| 11311 || [[ഗൂനെങ്ക്രി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 66.3 || 
|-
| 11312 || [[ഗൂൻഗറി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 61.0 || 
|-
| 11313 || [[ഗേറ്റ്സ്‌ഹെഡ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 59.7 || 
|-
| 11314 || [[ഗോഡ് ഓഫ് വാർ II]] || en || 0.0 || 1.8 || 
|-
| 11315 || [[ഗോപുരംതാങ്ങി]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11316 || [[ഗോവയുടെ ചരിത്രം]] || en || 0.0 || 1.2 || 
|-
| 11317 || [[ഗോസ്റ്റ് ടൗൺ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11318 || [[ഗോൾഡ്ഫിംഗർ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 1.2 || 
|-
| 11319 || [[ഗോൾബേൺ നദി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 73.6 || 
|-
| 11320 || [[ഗ്രന്ഥാലയ-വിവര ശാസ്ത്ര വിഭാഗം, ദില്ലി സർവകലാശാല]] || en || 0.0 || 5.3 || 
|-
| 11321 || [[ഗ്രഹാം ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 0.0 || 89.5 || 
|-
| 11322 || [[ഗ്രാസീല അൽഫാനോ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11323 || [[ഗ്രെഗ് ഹെഫ്ലി]] || en || 0.0 || 3.8 || 
|-
| 11324 || [[ഗ്രേഡിയന്റ്]] || en || 0.0 || 4.6 || 
|-
| 11325 || [[ഗ്ലൈക്കോജൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11326 || [[ഗ്ലൗസെസ്റ്റർ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 38.3 || 
|-
| 11327 || [[ഗ്വാട്ടിമാലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം]] || en || 0.0 || 79.8 || 
|-
| 11328 || [[ഗൗഡീയ നൃത്യം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11329 || [[ഗർഭ പാത്രത്തിന് തുന്നിടൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11330 || [[ഗർഭസ്ഥ ശിശു]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11331 || [[ഗർഭസ്ഥശിശുവിന്റെ രക്തചംക്രമണം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11332 || [[ഗൾ റോക്ക് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 41.5 || 
|-
| 11333 || [[ങോടിൻയിം]] || en || 0.0 || 1.1 || 
|-
| 11334 || [[ചംഗു നാരായൺ]] || en || 0.0 || 17.0 || 
|-
| 11335 || [[ചക്ക് ബെറി]] || en || 0.0 || 1.4 || 
|-
| 11336 || [[ചതുരംഗ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 67.4 || 
|-
| 11337 || [[ചത്താ പച്ച (2026)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11338 || [[ചന്ദ്രപ്രഭ സൈകിയാനി]] || en || 0.0 || 13.4 || 
|-
| 11339 || [[ചന്ദ്രലേഖ (1948 സിനിമ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11340 || [[ചന്ദ്രിക (സോപ്പ്)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11341 || [[ചാങ്ഹോങ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11342 || [[ചാച്ചിപ്പുന്ന]] || en || 0.0 || 73.2 || 
|-
| 11343 || [[ചാട്ടുളി]] || en || 0.0 || 27.8 || 
|-
| 11344 || [[ചാഡിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.0 || 10.5 || 
|-
| 11345 || [[ചാറ്റ്ബോട്ട്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11346 || [[ചാറ്റൽമഴ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11347 || [[ചാൾസ് ഡാർവിൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 58.5 || 
|-
| 11348 || [[ചാൾസ് ബുക്കോവ്സ്കി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11349 || [[ചിക്കിൽ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 88.7 || 
|-
| 11350 || [[ചിത്രകാരൻ മുരളി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11351 || [[ചിദംബരം എസ്. പൊതുവാൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11352 || [[ചിന്തലപ്പള്ളി]] || en || 0.0 || 17.4 || 
|-
| 11353 || [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11354 || [[ചുവന്ന കഴുത്തുള്ള ഫലറോപ്പ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11355 || [[ചെക്കുളം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11356 || [[ചെക്രൊവോളു സ്വുരോ]] || en || 0.0 || 86.7 || 
|-
| 11357 || [[ചെഞ്ചോ ഗെയ്ൽറ്റ്ഷെൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11358 || [[ചെടയൻ]] || vi || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11359 || [[ചെന്നീലിക്കാളി]] || en || 0.0 || 4.8 || 
|-
| 11360 || [[ജഗ്ദീപ് ധൻകർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11361 || [[ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11362 || [[ജനാർദ്ദന സ്വാമി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11363 || [[ജയനഗർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11364 || [[ജയറാം ഇലത്തവള]] || en || 0.0 || 21.7 || 
|-
| 11365 || [[ജയിലർ (സിനിമ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11366 || [[ജാംഗിരി മധുമിത]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11367 || [[ജാക്വെസ് ഡുബോച്ചെറ്റ്]] || en || 0.0 || 83.0 || 
|-
| 11368 || [[ജാങ്കി ബോഡിവാല]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11369 || [[ജാസ്മിനം അസോറിക്കം]] || en || 0.0 || 95.1 || 
|-
| 11370 || [[ജാൻവി കപൂർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11371 || [[ജി.എൻ.പി.സി.]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11372 || [[ജി.മാരിമുത്തു]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11373 || [[ജിഐ ജോ: ദി റൈസ് ഓഫ് കോബ്ര]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11374 || [[ജിഗർതണ്ട ഡബിൾ എക്സ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11375 || [[ജിന്നയുടെ പതിനാല് സൂചകങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11376 || [[ജിയോസ്റ്റാർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11377 || [[ജില്ലാ കോടതി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11378 || [[ജിൽ കെല്ലി (നടി)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11379 || [[ജിൽ മീഗറിൻറെ കൊലപാതകം]] || en || 0.0 || 2.9 || 
|-
| 11380 || [[ജിൽ സ്റ്റൈൻ]] || en || 0.0 || 1.5 || 
|-
| 11381 || [[ജുഡീഷ്യൽ ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11382 || [[ജുബൈൽ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ സിറ്റി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11383 || [[ജുമാന ബിൻത് അലി താലിബ്]] || en || 0.0 || 46.5 || 
|-
| 11384 || [[ജൂലിയ ബട്ടേഴ്സ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11385 || [[ജെ. കോൾ]] || en || 0.0 || 2.4 || 
|-
| 11386 || [[ജെ.ബി.എൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11387 || [[ജെന്നിഫർ ടിസ്ഡേൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11388 || [[ജെയ്ദീപ് ദേശ്വാൽ]] || en || 0.0 || 48.7 || 
|-
| 11389 || [[ജെറോണിമ പെക്സൺ]] || en || 0.0 || 64.2 || 
|-
| 11390 || [[ജെൻസ് മങ്ക് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 76.6 || 
|-
| 11391 || [[ജൈവഭൗതികശാസ്ത്രം]] || en || 0.0 || 5.0 || 
|-
| 11392 || [[ജൊനാതൻ കേപ്പ്]] || en || 0.0 || 14.1 || 
|-
| 11393 || [[ജോസഫൈൻ ബേക്കർ]] || en || 0.0 || 0.8 || 
|-
| 11394 || [[ജോൺ കെറി]] || en || 0.0 || 0.4 || 
|-
| 11395 || [[ജോൺ ഫൊറസ്റ്റ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 55.0 || 
|-
| 11396 || [[ജോൺസി ഇലത്തവള]] || en || 0.0 || 42.0 || 
|-
| 11397 || [[ജോർജ് ഗാമോ]] || en || 0.0 || 8.2 || 
|-
| 11398 || [[ജോർജ്ജസ് നദി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 52.4 || 
|-
| 11399 || [[ജ്ഞാനി ശങ്കരൻ]] || en || 0.0 || 15.6 || 
|-
| 11400 || [[ഝടലേക മൽഹോത്ര]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11401 || [[ടണൽ ക്രീക്ക് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 51.1 || 
|-
| 11402 || [[ടാലിയ റൈഡർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11403 || [[ടിക്കാവോ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 40.2 || 
|-
| 11404 || [[ടു സാർ, വിത്ത് ലൗ]] || en || 0.0 || 5.5 || 
|-
| 11405 || [[ടുകറാക് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 47.2 || 
|-
| 11406 || [[ടെഡ്‌ ബണ്ടി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11407 || [[ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ ലിങ്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11408 || [[ടേബിൾ മൌണ്ടൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 4.9 || 
|-
| 11409 || [[ടൊയോട്ട മിറായ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11410 || [[ടോം സോയർ]] || en || 0.0 || 36.8 || 
|-
| 11411 || [[ടോക്കിയോയിലെ ബോംബിംഗ് (10 മാർച്ച് 1945)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11412 || [[ടോണി-ആൻ സിംഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11413 || [[ട്രാവൻകൂർ ഫെഡറൽ ബാങ്ക്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11414 || [[ട്രാൻസ്‍വാൾ പ്രൊവിൻസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11415 || [[ട്വെൽവ് അപോസൽസ് മറൈൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 66.9 || 
|-
| 11416 || [[ട്വൈലൈറ്റ് ഇൻ ഡൽഹി]] || en || 0.0 || 39.7 || 
|-
| 11417 || [[ഡകോട്ട ജോൺസൻ]] || en || 0.0 || 3.5 || 
|-
| 11418 || [[ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11419 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: ഓൾഡ് സ്കൂൾ]] || en || 0.0 || 27.7 || 
|-
| 11420 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: കാബിൻ ഫീവർ]] || en || 0.0 || 14.5 || 
|-
| 11421 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: ഡോഗ് ഡെയ്സ്]] || en || 0.0 || 27.6 || 
|-
| 11422 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: ദ ലാസ്റ്റ് സ്ട്രോ]] || en || 0.0 || 36.8 || 
|-
| 11423 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: ദ ലോങ് ഹോൽ]] || en || 0.0 || 12.5 || 
|-
| 11424 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: ദി അഗ്ലി ട്രൂത്ത്]] || en || 0.0 || 28.2 || 
|-
| 11425 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്: റൊഡ്രിക്ക് റൂൾസ്]] || en || 0.0 || 17.6 || 
|-
| 11426 || [[ഡയറി ഓഫ് എ വിംപി കിഡ്:ഡബിൾ ഡൗൺ]] || en || 0.0 || 13.8 || 
|-
| 11427 || [[ഡയാന മെൻഡോസ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11428 || [[ഡാനി ഡൺ]] || en || 0.0 || 59.1 || 
|-
| 11429 || [[ഡാർക്ക് ജൂഡി]] || en || 0.0 || 12.9 || 
|-
| 11430 || [[ഡാർക്ക്‌ (ടിവി പരമ്പര)]] || en || 0.0 || 3.8 || 
|-
| 11431 || [[ഡിസ്കവറി ടർബോ (ഇന്ത്യൻ ടിവി ചാനൽ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11432 || [[ഡിസ്നി സ്റ്റാർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11433 || [[ഡീപിൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11434 || [[ഡൂൾസിയെ റേഞ്ച് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 42.7 || 
|-
| 11435 || [[ഡെനിസ് ക്വിനോൺസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11436 || [[ഡെന്റൽ ബിരുദം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11437 || [[ഡെരാർടു ടുളു]] || en || 0.0 || 10.4 || 
|-
| 11438 || [[ഡെവിൾസ് ഗ്യാപ്പ് റോഡ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11439 || [[ഡോ. നോ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 2.1 || 
|-
| 11440 || [[ഡോക്ടർ ഫിലിപ്പിന് മഹാനായ അലക്സാണ്ടറിന്റെ വിശ്വാസം]] || ru || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11441 || [[ഡോറാഗൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 32.2 || 
|-
| 11442 || [[ഡോളോറെസ് ഡെൽ റിയോ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11443 || [[ഡ്രോവേഴ്സ് കേവ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 60.9 || 
|-
| 11444 || [[തണ്ടർബോൾ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 4.1 || 
|-
| 11445 || [[തത് മോക് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 71.6 || 
|-
| 11446 || [[തനിഷ ക്രാസ്റ്റോ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11447 || [[തനിഷാ മുഖർജി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11448 || [[തനു വെഡ്സ് മനു]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11449 || [[തഫ്സീർ അൽ ജലാലൈനി]] || ar || 0.0 || 41.6 || 
|-
| 11450 || [[തമിഴൻപൻ]] || en || 0.0 || 88.6 || 
|-
| 11451 || [[തലക്കാവേരി വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 0.0 || 47.3 || 
|-
| 11452 || [[താഖി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11453 || [[താജുദ്ദീൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11454 || [[താപഗതിക വ്യൂഹം]] || en || 0.0 || 3.5 || 
|-
| 11455 || [[താപ്സി പന്നു]] || en || 0.0 || 6.9 || 
|-
| 11456 || [[താമരപ്രഭാവം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11457 || [[താരക് മെഹത്ത കാ ഊൾട്ടാ ചാഷ്മഃ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11458 || [[തിച്ച് ഗ്വാങ് ഡൿ]] || en || 0.0 || 6.6 || 
|-
| 11459 || [[തിരുമുരുകൻ (സംവിധായകൻ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11460 || [[തീപ്പെരുക്]] || vi || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11461 || [[തുളുവ രാജവംശം]] || en || 0.0 || 2.0 || 
|-
| 11462 || [[തുഷാരം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11463 || [[തുഷാരങ്കം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11464 || [[തുഹ്ഫത്തുൽ മുഹ്താജ്]] || ar || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11465 || [[തൂലൂം ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 16.3 || 
|-
| 11466 || [[തൃശ്ശൂർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11467 || [[തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11468 || [[തേജസ്വി പ്രകാശ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11469 || [[തേൻപൂവള്ളി]] || en || 0.0 || 7.6 || 
|-
| 11470 || [[തേർൽമിയർ ലേക്ക്സ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 45.3 || 
|-
| 11471 || [[തോമായുടെ നടപടികൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11472 || [[ത്വക്ക് ഗ്രാഫ്റ്റിങ്]] || en || 0.0 || 7.8 || 
|-
| 11473 || [[തൻഈം മസ്ജിദ്]] || en || 0.0 || 70.3 || 
|-
| 11474 || [[തൻവി ആസ്മി]] || en || 0.0 || 29.3 || 
|-
| 11475 || [[ത‌ൻജുങ്പുര രാജസ്ഥാനം]] || en || 0.0 || 50.3 || 
|-
| 11476 || [[ദ കൽകട്ട ക്രോമസോം]] || en || 0.0 || 22.5 || 
|-
| 11477 || [[ദ ഗ്ലാസ് പാലസ്]] || en || 0.0 || 14.9 || 
|-
| 11478 || [[ദ ടെമ്പിൾ ഓഫ് മൈ ഫെമിലിയർ]] || en || 0.0 || 49.9 || 
|-
| 11479 || [[ദ പോസിട്രോണിക് മാൻ]] || en || 0.0 || 14.1 || 
|-
| 11480 || [[ദ ബ്രിഡ്ജസ് ഓഫ് മാഡിസൺ കൗണ്ടി (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 12.2 || 
|-
| 11481 || [[ദ മാസ്റ്റർ ഓഫ് പീറ്റർസ്ബർഗ്]] || en || 0.0 || 21.3 || 
|-
| 11482 || [[ദ മാൻ വിത്ത് ദ ഗോൾഡൻ ഗൺ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 2.4 || 
|-
| 11483 || [[ദ ലാസ്റ്റ് ലീഫ്]] || en || 0.0 || 15.8 || 
|-
| 11484 || [[ദ വിച്ചെസ് (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 4.5 || 
|-
| 11485 || [[ദ വീക്കന്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11486 || [[ദ സ്പൈ ഹു ലവ്ഡ് മി (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 3.5 || 
|-
| 11487 || [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക വനിതാ അണ്ടർ 19 ക്രിക്കറ്റ് ടീം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11488 || [[ദക്ഷിണേഷ്യ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11489 || [[ദലിദ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11490 || [[ദളപതി 68]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11491 || [[ദി എമെറാൾഡ് റൗട്ട്]] || en || 0.0 || 27.2 || 
|-
| 11492 || [[ദി ചെയിൻസ്മോക്കേർസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11493 || [[ദി ബ്ലാക്ക് പ്രിൻസ് (സിനിമ)]] || en || 0.0 || 62.7 || 
|-
| 11494 || [[ദി റിബൽ (പുസ്തകം)]] || en || 0.0 || 15.6 || 
|-
| 11495 || [[ദി ലേക്ക്സ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 64.3 || 
|-
| 11496 || [[ദിപ്സാൻ തിർക്കി]] || en || 0.0 || 91.0 || 
|-
| 11497 || [[ദിൽഷ പ്രസന്നൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11498 || [[ദീപക് അഹുജ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11499 || [[ദീസ് ഓൾഡ് ഷേഡ്സ്]] || en || 0.0 || 8.1 || 
|-
| 11500 || [[ദീൻ ബീൻ ഫു യുദ്ധം]] || en || 0.0 || 0.7 || 
|-
| 11501 || [[ദുർഗ്ഗാഭായി കാമത്ത്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11502 || [[ദൃശ്യം 3]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11503 || [[ദേവനാഗരി അക്ഷരമാല]] || hi || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11504 || [[ദേവർശോല]] || en || 0.0 || 11.3 || 
|-
| 11505 || [[ദേശീയ പാഠ്യപദ്ധതി ചട്ടക്കൂട് (എൻസിഎഫ് 2005)]] || en || 0.0 || 1.2 || 
|-
| 11506 || [[ദേശീയ മാനത്തെ അവമതിക്കുന്നത് നിരോധിക്കൽ നിയമം, 1971]] || en || 0.0 || 4.6 || 
|-
| 11507 || [[ദ് പ്രോഫസി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11508 || [[ദ്വാരകാധീഷ് ക്ഷേത്രം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11509 || [[ദ്വിമണ്ഡല സഭ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11510 || [[ധാരുഗ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 40.4 || 
|-
| 11511 || [[ധാർവാഡ് ജില്ല]] || en || 0.0 || 5.5 || 
|-
| 11512 || [[ധീരയായ പെൺകുട്ടി]] || en || 0.0 || 64.2 || 
|-
| 11513 || [[നജ്ദ്]] || en || 0.0 || 0.1 || 
|-
| 11514 || [[നജ്റാനിലെ ക്രിസ്ത്യൻ സമൂഹം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11515 || [[നരന്ത]] || en || 0.0 || 67.4 || 
|-
| 11516 || [[നറുകിഴങ്ങ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11517 || [[നവ കേരള മിഷൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11518 || [[നവോമി നോവിക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11519 || [[നസ്വ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11520 || [[നഹർ വന്യജീവിസങ്കേതം]] || en || 0.0 || 42.3 || 
|-
| 11521 || [[നാംബുൻഗ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 14.3 || 
|-
| 11522 || [[നാഗകന്യക (2015 ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11523 || [[നാടകം (സിനിമയും ടെലിവിഷനും)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11524 || [[നാദിയ അലി (നടി)]] || en || 0.0 || 73.1 || 
|-
| 11525 || [[നാന്മുഖപ്പുല്ല്]] || ceb || 0.0 || 40.4 || 
|-
| 11526 || [[നാരായൺ ഗണേഷ് ഗോരെ]] || en || 0.0 || 36.3 || 
|-
| 11527 || [[നാരായൺ സദോബാ കജ്‌രോൽക്കർ]] || en || 0.0 || 25.7 || 
|-
| 11528 || [[നാഷണൽ ആർക്കൈവ്സ്, ബംഗ്ലാദേശ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11529 || [[നാഷണൽ ജിയോഗ്രാഫിക് (അമേരിക്കൻ ടിവി ചാനൽ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11530 || [[നാർക്കോട്ടിക്സ് കൺട്രോൾ ബ്യൂറോ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11531 || [[നിക്കലോഡിയൻ (ഇന്ത്യൻ ടിവി ചാനൽ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11532 || [[നിക്കലോഡിയൻ സോണിക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11533 || [[നിക്കി തംബോലി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11534 || [[നിക്കോലാസ് നിക്കിൽബൈ]] || en || 0.0 || 3.1 || 
|-
| 11535 || [[നിക്കോൾ ഫാരിയ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11536 || [[നിമിഷ സജയൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11537 || [[നിയ ശർമ്മ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11538 || [[നിറങ്ങൾ കന്നഡ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11539 || [[നിലയ്ക്കൽ]] || en || 0.0 || 12.8 || 
|-
| 11540 || [[നിഷ നൂർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11541 || [[നിഷ മില്ലെറ്റ്]] || en || 0.0 || 60.2 || 
|-
| 11542 || [[നീത അംബാനി]] || en || 0.0 || 2.4 || 
|-
| 11543 || [[നീലഗിരിത്തവള]] || en || 0.0 || 87.0 || 
|-
| 11544 || [[നീർകാരിത്തുമ്പ]] || en || 0.0 || 26.8 || 
|-
| 11545 || [[നീർരത്നങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 33.5 || 
|-
| 11546 || [[നുഷ്രത്ത് ബറൂച്ച]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11547 || [[നെഗ്ലേരിയ ഫൗലേരി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11548 || [[നെബയോത്ത്]] || en || 0.0 || 11.1 || 
|-
| 11549 || [[നെല്ലിക്കാംപൊയിൽ നൈറ്റ് റൈഡേർസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11550 || [[നേറ്റലി ഡോമർ]] || en || 0.0 || 11.8 || 
|-
| 11551 || [[നേഹ പെൻഡ്സെ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11552 || [[നൈട്രോപ്ലാസ്റ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11553 || [[നൈര ബാനർജി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11554 || [[നൈറ്റ്ക്യാപ്പ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 4.5 || 
|-
| 11555 || [[നൊന്ദാബുരി (നഗരം)]] || en || 0.0 || 28.0 || 
|-
| 11556 || [[നൊർദോവി ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11557 || [[നോമിത ചാണ്ടി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11558 || [[നോർത്ത് കെന്റ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 90.2 || 
|-
| 11559 || [[നോർത്ത് ട്വിൻ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 93.5 || 
|-
| 11560 || [[നോർബെർട്ട് വീനർ]] || en || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 11561 || [[ന്യൂ ഇംഗ്ലണ്ട് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 18.6 || 
|-
| 11562 || [[ന്യൂ ഗിനിയയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11563 || [[ന്യൂറാഡേസീ]] || en || 0.0 || 35.3 || 
|-
| 11564 || [[നൻഗാർ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 45.8 || 
|-
| 11565 || [[നർസിപട്ണം]] || en || 0.0 || 98.2 || 
|-
| 11566 || [[പക്ഷി ഭൂപടം]] || en || 0.0 || 40.1 || 
|-
| 11567 || [[പച്ചച്ചെടി]] || en || 0.0 || 89.3 || 
|-
| 11568 || [[പച്ചയോന്ത്]] || en || 0.0 || 17.1 || 
|-
| 11569 || [[പടുപ്പ്]] || en || 0.0 || 39.5 || 
|-
| 11570 || [[പണ്ടോറ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 88.4 || 
|-
| 11571 || [[പനാവോൺ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 49.5 || 
|-
| 11572 || [[പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11573 || [[പരുൾ യാദവ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11574 || [[പലങ്ങാട്]] || en || 0.0 || 81.5 || 
|-
| 11575 || [[പലവണ്ട്ലപള്ളി]] || te || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11576 || [[പള്ളിക്കൽ നദി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11577 || [[പവിത്രം (ടിവി പരമ്പര)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11578 || [[പവിത്രൻ (തമിഴ് സിനിമാ സംവിധായകൻ)]] || en || 0.0 || 24.3 || 
|-
| 11579 || [[പസഫിക് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, ഉദയ്പൂർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11580 || [[പാക്കിസ്താൻ ഇസ്ലാം]] || en || 0.0 || 8.8 || 
|-
| 11581 || [[പാണക്കാട്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11582 || [[പാപ്പുവ ന്യൂ ഗിനിയായിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.0 || 66.8 || 
|-
| 11583 || [[പാര ബാഡ്മിന്റൺ]] || en || 0.0 || 90.5 || 
|-
| 11584 || [[പാരനോർമൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11585 || [[പാലിയാർട്ടിക് മേഖല]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11586 || [[പാലിയോ മാഗ്നെറ്റിസം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11587 || [[പാൻ ആം ഫ്ലൈറ്റ് 914]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11588 || [[പാർഡസ് (ഓപ്പറേറ്റിങ് സിസ്റ്റം)]] || en || 0.0 || 66.1 || 
|-
| 11589 || [[പാർത്ഥിപൻ കനവ്]] || en || 0.0 || 37.9 || 
|-
| 11590 || [[പാർലമെന്റ് അംഗം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11591 || [[പാർലമെന്റ് അംഗം (ഇന്ത്യ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11592 || [[പാർസിക് ഹിൽ]] || en || 0.0 || 23.4 || 
|-
| 11593 || [[പിഎംബി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ)]] || en || 0.0 || 7.8 || 
|-
| 11594 || [[പിക്സൽ 2]] || en || 0.0 || 7.9 || 
|-
| 11595 || [[പിജിഐഎംഇആർ ആൻഡ് ക്യാപിറ്റൽ ഹോസ്പിറ്റൽ, ഭുവനേശ്വർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11596 || [[പിയ വുർട്സ്ബാക്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11597 || [[പീറ്റർ ഡിൻക്ലേജ്]] || en || 0.0 || 3.6 || 
|-
| 11598 || [[പുതുവർഷ ദിനം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11599 || [[പുത്തൻപീടിക]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11600 || [[പുഷ്പ 2: ദി റൂൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11601 || [[പുഷ്പവതി പൊയ്‌പാടത്ത്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11602 || [[പുസ്തക ജാക്കറ്റ്]] || en || 0.0 || 4.6 || 
|-
| 11603 || [[പൂജ ചിത്ഗോപേക്കർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11604 || [[പൂജ സാവന്ത്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11605 || [[പൂണൂർ]] || en || 0.0 || 69.5 || 
|-
| 11606 || [[പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11607 || [[പെട്രോ പൊറോഷെങ്കോ]] || en || 0.0 || 43.5 || 
|-
| 11608 || [[പെട്രോളിയം കൺസർവേഷൻ റിസർച്ച് അസോസിയേഷൻ]] || en || 0.0 || 14.3 || 
|-
| 11609 || [[പെയ്റ്റൺ ലിസ്റ്റ് (നടി, ജനനം 1986)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11610 || [[പെരുവയൽ]] || en || 0.0 || 88.5 || 
|-
| 11611 || [[പേരാക് ലാസ്കർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11612 || [[പൈക്ക (രോഗം)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11613 || [[പൊദ്‌വോദ്‌നിയേ ദ്വീപുകൾ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11614 || [[പൊസ്സെസ്സിങ് ദ സീക്രെട് ഓഫ് ജോയ്]] || en || 0.0 || 28.8 || 
|-
| 11615 || [[പോപ്രാൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 63.6 || 
|-
| 11616 || [[പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11617 || [[പോലീസ് ഡെപ്യൂട്ടി ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11618 || [[പോളച്ചീര]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11619 || [[പോളിഗാല]] || ceb || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 11620 || [[പോളിമോണിയേസീ]] || en || 0.0 || 26.0 || 
|-
| 11621 || [[പോൾ സിൽവ]] || en || 0.0 || 85.5 || 
|-
| 11622 || [[പോൾ റയൻ]] || en || 0.0 || 2.3 || 
|-
| 11623 || [[പ്യൂഷെ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11624 || [[പ്രഗ്യാൻ (റോവർ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11625 || [[പ്രതിരോധമേധാവി (ഇന്ത്യ)]] || hi || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11626 || [[പ്രബോദ് തിർക്കി]] || en || 0.0 || 91.7 || 
|-
| 11627 || [[പ്രസിദ്ധീകരിച്ച അമർചിത്രകഥകൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11628 || [[പ്രാചീന ലോകാത്ഭുതങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11629 || [[പ്രായപൂർത്തിയാകൽ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11630 || [[പ്രിയ ബാപത്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11631 || [[പ്രിയങ്ക അരുൾ മോഹൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11632 || [[പ്രിൻസ് ചാൾസ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 95.6 || 
|-
| 11633 || [[പ്രീതം കോട്ടാൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11634 || [[പ്രെസ്കോട്ട് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 81.0 || 
|-
| 11635 || [[പ്രേമാനന്ദ ദത്ത]] || en || 0.0 || 98.4 || 
|-
| 11636 || [[പ്ലിംസോൾ രേഖ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11637 || [[പൗളമി ഘട്ടക്]] || en || 0.0 || 39.3 || 
|-
| 11638 || [[പൻഡാനേസീ]] || en || 0.0 || 54.7 || 
|-
| 11639 || [[ഫന്റാസ്റ്റിക് മിസ്റ്റർ ഫോക്സ്]] || en || 0.0 || 21.6 || 
|-
| 11640 || [[ഫാത്തിമ സക്കറിയ]] || en || 0.0 || 30.5 || 
|-
| 11641 || [[ഫാത്തിമ സന ഷെയ്ഖ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11642 || [[ഫാൻ ബോയ് ചൊ]] || en || 0.0 || 2.7 || 
|-
| 11643 || [[ഫാൻ വോങ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11644 || [[ഫാൾ മൗത്ത്]] || en || 0.0 || 5.6 || 
|-
| 11645 || [[ഫിജിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11646 || [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോക്ക് എതിരെയുള്ള വധ ശ്രമങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 1.8 || 
|-
| 11647 || [[ഫിലിപ്പൈൻസിലെ ബുദ്ധമതം (കോളണിഭരണത്തിനു മുമ്പ്)]] || en || 0.0 || 10.5 || 
|-
| 11648 || [[ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പ് 1998]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11649 || [[ഫൈൻഡിങ് നീമോ]] || en || 0.0 || 1.2 || 
|-
| 11650 || [[ഫോഗട്ട് സഹോദരിമാർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11651 || [[ഫോർ യുവർ ഐസ് ഓൺലി (ചെറുകഥാസമാഹാരം)]] || en || 0.0 || 3.1 || 
|-
| 11652 || [[ഫോർവോ]] || en || 0.0 || 71.6 || 
|-
| 11653 || [[ഫ്രം റഷ്യ, വിത്ത് ലൗ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 3.6 || 
|-
| 11654 || [[ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 3.3 || 
|-
| 11655 || [[ഫ്രഞ്ച് സുഡാൻ]] || en || 0.0 || 3.7 || 
|-
| 11656 || [[ഫ്രാങ്ക് ഹാൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 53.0 || 
|-
| 11657 || [[ഫ്രാൻസിസ് ഡേയ്]] || en || 0.0 || 4.0 || 
|-
| 11658 || [[ഫ്രീബേസ് (ഡാറ്റാബേസ്)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11659 || [[ഫ്ലാഹെർട്ടി ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 74.6 || 
|-
| 11660 || [[ഫ്ലോറ സൈനി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11661 || [[ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചനസമരത്തിന്റെ സമയരേഖ]] || en || 0.0 || 17.5 || 
|-
| 11662 || [[ബകർവാൾ]] || en || 0.0 || 82.4 || 
|-
| 11663 || [[ബഗീര]] || en || 0.0 || 6.2 || 
|-
| 11664 || [[ബഗ്രതി കത്തീഡ്രൽ]] || en || 0.0 || 17.0 || 
|-
| 11665 || [[ബങ്കർ റോയി]] || en || 0.0 || 10.2 || 
|-
| 11666 || [[ബച്ചൻ കുടുംബം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11667 || [[ബനീ സുവൈഫ്]] || en || 0.0 || 6.2 || 
|-
| 11668 || [[ബന്നാർഘട്ട (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11669 || [[ബലൂൺ മോഡലിംഗ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11670 || [[ബസന്തി ദേവി]] || en || 0.0 || 24.0 || 
|-
| 11671 || [[ബഹിരാകാശ യുദ്ധം! (വിഡിയോ ഗെയിം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11672 || [[ബാച്ചിലർ ഓഫ് ടെക്നോളജി]] || en || 0.0 || 7.5 || 
|-
| 11673 || [[ബാഡ് ബണ്ണി]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11674 || [[ബാനി സന്ധു]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11675 || [[ബാബ രാം ചന്ദ്ര]] || en || 0.0 || 18.6 || 
|-
| 11676 || [[ബാലക്ലാവ (മുഖംമൂടി)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11677 || [[ബാസിലസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11678 || [[ബാർഡ് (ചാറ്റ്ബോട്ട്)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11679 || [[ബാർബറ സ്ട്രീസന്റ്]] || en || 0.0 || 0.6 || 
|-
| 11680 || [[ബാൽഫോർ പ്രഖ്യാപനം]] || en || 0.0 || 0.5 || 
|-
| 11681 || [[ബിഎഡ്]] || en || 0.0 || 2.9 || 
|-
| 11682 || [[ബിന്ദു മാധവി]] || ta || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11683 || [[ബിബ്‌കോഡ്]] || en || 0.0 || 92.9 || 
|-
| 11684 || [[ബുസാർഡ് റാംജെറ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11685 || [[ബുൾഡോസർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11686 || [[ബൂത്ത് കുടുംബം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11687 || [[ബെയ്യാം മാർട്ടിൻ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 89.0 || 
|-
| 11688 || [[ബെൻഡിഡീ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 54.8 || 
|-
| 11689 || [[ബൈലായുടെ ധൂമകേതു]] || en || 0.0 || 4.1 || 
|-
| 11690 || [[ബൊൽവാർ മൊഹമ്മദ് കുഞ്ഞി]] || en || 0.0 || 24.4 || 
|-
| 11691 || [[ബോഗോ, സെബു]] || en || 0.0 || 22.6 || 
|-
| 11692 || [[ബോബ് ഡൈലൻ]] || en || 0.0 || 0.5 || 
|-
| 11693 || [[ബോർഡെൻ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 71.2 || 
|-
| 11694 || [[ബോൽഷിയേ പെഷ്നിയേ ദ്വീപുകൾ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11695 || [[ബ്യൂട്ടി ആൻഡ് ദി ബീസ്റ്റ് (2017 ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 1.7 || 
|-
| 11696 || [[ബ്രണ്ടൻ കുറുപ്പു]] || en || 0.0 || 9.8 || 
|-
| 11697 || [[ബ്രയാൻ മെയ്]] || en || 0.0 || 1.6 || 
|-
| 11698 || [[ബ്രയോഫില്ലം]] || en || 0.0 || 33.8 || 
|-
| 11699 || [[ബ്രസീലിലെ തദ്ദേശവാസികൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11700 || [[ബ്രഹ്മചര്യം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11701 || [[ബ്രുണിയേസീ]] || en || 0.0 || 60.7 || 
|-
| 11702 || [[ബ്രൂക്ക്ലിൻ (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 26.5 || 
|-
| 11703 || [[ബ്രേസ് പ്രഹേളിക]] || en || 0.0 || 14.5 || 
|-
| 11704 || [[ബ്ലഡി സൺഡേ (1972)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11705 || [[ബ്ലാക്ക്‌ ഹെഡ്ഡഡ് സ്പൈഡർ മങ്കി]] || en || 0.0 || 45.5 || 
|-
| 11706 || [[ബ്ലൂ പ്ലാനറ്റ് II]] || en || 0.0 || 24.8 || 
|-
| 11707 || [[ബ്ലൂ സ്കൈ സ്‌റ്റുഡിയോസ്]] || en || 0.0 || 6.9 || 
|-
| 11708 || [[ബൗദ്ധിക ഭീകരവാദം]] || ar || 0.0 || 13.7 || 
|-
| 11709 || [[ഭജൻ ലാൽ ശർമ്മ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11710 || [[ഭജൻ സൊപോരി]] || en || 0.0 || 69.5 || 
|-
| 11711 || [[ഭാരതീയ ന്യായ സംഹിത]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11712 || [[ഭാരത് ഇൻറർഫേസ് ഫോർ മണി]] || en || 0.0 || 37.6 || 
|-
| 11713 || [[ഭിലാർ]] || en || 0.0 || 63.8 || 
|-
| 11714 || [[ഭീഷ്മപർവ്വം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11715 || [[ഭ്രമണപഥം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11716 || [[മകസ്സാർ]] || en || 0.0 || 7.8 || 
|-
| 11717 || [[മക്കന്ന ഗ്രേസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11718 || [[മജിസ്‌ട്രേറ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11719 || [[മഞ്ഞുമല ശകലങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11720 || [[മട്ടുത്തവാനി (സിനിമ)]] || en || 0.0 || 84.3 || 
|-
| 11721 || [[മത്തായി കുഴപ്പക്കാരനല്ല]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11722 || [[മധുമിത ബിഷ്ട്]] || en || 0.0 || 70.2 || 
|-
| 11723 || [[മനു എസ്.പിള്ള]] || en || 0.0 || 20.0 || 
|-
| 11724 || [[മനുഷ്യാനന്തരം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11725 || [[മയോന്നൈസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11726 || [[മയൽ ലേക്ക്സ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 46.6 || 
|-
| 11727 || [[മരതകത്തുമ്പികൾ]] || en || 0.0 || 16.4 || 
|-
| 11728 || [[മരിയ റാസ്പുടിൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11729 || [[മറിയ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 56.6 || 
|-
| 11730 || [[മറേ വാലി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 76.0 || 
|-
| 11731 || [[മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11732 || [[മലയാളം (യൂണിക്കോഡ് ബ്ലോക്ക്)]] || en || 0.0 || 15.9 || 
|-
| 11733 || [[മലിക ആക്കാഉയ്]] || en || 0.0 || 42.7 || 
|-
| 11734 || [[മലീഷ്യ]] || en || 0.0 || 8.2 || 
|-
| 11735 || [[മലേഷ്യ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11736 || [[മലൈക്കോട്ടൈ വാലിബൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11737 || [[മല്ല റെഡ്ഡി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11738 || [[മവോർ ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 85.6 || 
|-
| 11739 || [[മസാല ഫിലിം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11740 || [[മസ്ബെയ്റ്റ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 71.1 || 
|-
| 11741 || [[മഹത്തായ ആദ്യ ജൂൺ]] || en || 0.0 || 0.5 || 
|-
| 11742 || [[മഹാമായ രാജ്കിയ അലോപ്പതി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11743 || [[മഹി വിജ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11744 || [[മാ വിന്ധ്യവാസിനി ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11745 || [[മാക്സിമില്യൺ റോബസ്പിയർ]] || en || 0.0 || 0.5 || 
|-
| 11746 || [[മാക്സ് വെർതൈമർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11747 || [[മാഗി ക്യു]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11748 || [[മാഗ്നറ്റിക് ഹിൽ (ഇന്ത്യ)]] || en || 0.0 || 90.0 || 
|-
| 11749 || [[മാനസി ഗിരീഷ്ചന്ദ്ര ജോഷി]] || en || 0.0 || 79.3 || 
|-
| 11750 || [[മായ ഹാരിസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11751 || [[മാറിൻദ്യൂഖ്]] || en || 0.0 || 2.5 || 
|-
| 11752 || [[മാലംഗാനി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 36.0 || 
|-
| 11753 || [[മാലിൻ ആകെർമാൻ]] || en || 0.0 || 12.2 || 
|-
| 11754 || [[മാളവിക നായർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11755 || [[മാളവിക ശർമ്മ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11756 || [[മാളവിക സബർവാൾ]] || en || 0.0 || 45.8 || 
|-
| 11757 || [[മാവിയ (രാജ്ഞി)]] || en || 0.0 || 7.4 || 
|-
| 11758 || [[മാവീരൻ (2023 സിനിമ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11759 || [[മാർ ക്വർദാഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11760 || [[മാർകോ റൂബിയോ]] || en || 0.0 || 1.7 || 
|-
| 11761 || [[മാർക്കെറ്റ വോൻഡ്രോസോവ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11762 || [[മാർക്കോപോളോയുടെ ചെമ്മരിയാട്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11763 || [[മാർഗ്ഗരറ്റ് മിച്ചൽ]] || en || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 11764 || [[മാർവൽ സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്സ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11765 || [[മാർഷ ഹണ്ട് (നടി, ജനനം 1917)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11766 || [[മാൽക്കം എക്സ് (ആത്മകഥ)]] || en || 0.0 || 0.3 || 
|-
| 11767 || [[മാൽഗുഡി ഡെയ്സ് (ചെറുകഥാ സമാഹാരം)]] || en || 0.0 || 11.5 || 
|-
| 11768 || [[മി.പ. സോമസുന്ദരം]] || en || 0.0 || 79.9 || 
|-
| 11769 || [[മിഡ്നൈറ്റ്'സ് ചിൽഡ്രൻ]] || en || 0.0 || 26.8 || 
|-
| 11770 || [[മിനിറ്റ്]] || en || 0.0 || 52.7 || 
|-
| 11771 || [[മിമി കോക്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11772 || [[മിമോസ റോക്ക്സ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 42.6 || 
|-
| 11773 || [[മിസോഫോണിയ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11774 || [[മിസ്റ്റർ. ഹെംഫറിന്റെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലേക്കുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് ചാരൻ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11775 || [[മിസ്സി എലിയട്ട്]] || en || 0.0 || 22.6 || 
|-
| 11776 || [[മിർണ മേനോൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11777 || [[മീനാ ഷാ]] || en || 0.0 || 87.7 || 
|-
| 11778 || [[മീനാക്ഷി ചൗധരി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11779 || [[മുക്ക കടൽത്തീരം]] || en || 0.0 || 81.6 || 
|-
| 11780 || [[മുക്കാമല, കിഴക്കൻ ഗോദാവരി ജില്ല]] || en || 0.0 || 65.0 || 
|-
| 11781 || [[മുക്തി ബാഹിനി]] || en || 0.0 || 71.9 || 
|-
| 11782 || [[മുഗൾ ആയുധങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 0.5 || 
|-
| 11783 || [[മുട്ട റോസ്റ്റ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11784 || [[മുണ്ടാരി ഭാഷ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11785 || [[മുത്തപ്പൻ കാവ്]] || en || 0.0 || 98.3 || 
|-
| 11786 || [[മുറമറാങ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 55.7 || 
|-
| 11787 || [[മുസ്തഫ കമിൽ പാഷ]] || en || 0.0 || 8.1 || 
|-
| 11788 || [[മുഹമ്മദ് എൽനെനി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11789 || [[മുഹമ്മദ് റിസ്വാൻ (ക്രിക്കറ്റ്)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11790 || [[മുർറുംബിഡ്ഗീ വാലീ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 25.3 || 
|-
| 11791 || [[മൂൺറേക്കർ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 2.9 || 
|-
| 11792 || [[മൂർ നദി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 49.4 || 
|-
| 11793 || [[മൃണാൽ താക്കൂർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11794 || [[മെഗകാരിയോസൈറ്റ്]] || en || 0.0 || 9.5 || 
|-
| 11795 || [[മെട്രോ-ഗോൾഡ്വിൻ-മേയർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11796 || [[മെഡിക്കൽ കൗൺസിൽ ഒഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 0.0 || 17.0 || 
|-
| 11797 || [[മെബിൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 64.3 || 
|-
| 11798 || [[മെറ്റാ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11799 || [[മെറ്റാവർസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11800 || [[മെറ്റിൽഡ (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 19.4 || 
|-
| 11801 || [[മെലീൻ ഡാറ്റാബേസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11802 || [[മേഖല   78,   ഖത്തർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11803 || [[മേഖല   79,   ഖത്തർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11804 || [[മേഗൻ റാപ്പിനോ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11805 || [[മൈ ഡേറ്റ്‍ലെസ്സ് ഡയറി]] || en || 0.0 || 65.3 || 
|-
| 11806 || [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ട്രാൻസ്ലേറ്റർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11807 || [[മൈക്രോസ്പൊറാഞ്ജിയ]] || en || 0.0 || 10.3 || 
|-
| 11808 || [[മൈസലൂൺ യുദ്ധം]] || en || 0.0 || 4.8 || 
|-
| 11809 || [[മൈൽസൺ അൽവ്സ്]] || en || 0.0 || 47.6 || 
|-
| 11810 || [[മൊബൈൽ  ഐപി]] || en || 0.0 || 38.6 || 
|-
| 11811 || [[മൊബൈൽ ടെലിഫോണി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11812 || [[മൊബൈൽ സാങ്കേതികവിദ്യ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11813 || [[മോണിക്ക ഗിൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11814 || [[മോന വാസു]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11815 || [[മോഹൻ യാദവ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11816 || [[മോർചെല്ല റൂഫോബ്രണ്ണിയ]] || en || 0.0 || 6.5 || 
|-
| 11817 || [[മൗണ്ട് അഗസ്റ്റസ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 24.3 || 
|-
| 11818 || [[മൗണ്ട് ജെറുസലേം ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 76.1 || 
|-
| 11819 || [[മൗണ്ട് നോത്തോഫാഗസ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 17.2 || 
|-
| 11820 || [[മൗണ്ട് റോയൽ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 72.1 || 
|-
| 11821 || [[മൽഹാർ]] || en || 0.0 || 98.5 || 
|-
| 11822 || [[മൾടി വേ സ്വിച്ച്]] || en || 0.0 || 2.1 || 
|-
| 11823 || [[യഹൂദ ചരിത്രം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11824 || [[യാൻഡെക്സ് ട്രാൻസ്ലേറ്റ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11825 || [[യു ഒൺലി ലൈവ് ട്വൈസ് (നോവൽ)]] || en || 0.0 || 1.9 || 
|-
| 11826 || [[യുടിസി+01:24]] || en || 0.0 || 39.7 || 
|-
| 11827 || [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് പുരുഷന്മാരുടെ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11828 || [[യുവിറ്റിസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11829 || [[യൂറോപ്യൻ മന്ത്രവാദം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11830 || [[യൂറോബൊഡല്ല ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 65.5 || 
|-
| 11831 || [[യോഗർട്ട്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11832 || [[യൻഗ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 35.5 || 
|-
| 11833 || [[രക്തസാക്ഷി ദിനം (ഇന്ത്യ)]] || en || 0.0 || 47.3 || 
|-
| 11834 || [[രഞ്ജിത് സിങ് ഗുജ്ജർ]] || en || 0.0 || 36.2 || 
|-
| 11835 || [[രണ്ടാം കോണ്ടിനെന്റൽ കോൺഗ്രസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11836 || [[രമ്യ കൃഷ്ണൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11837 || [[രമ്യ ബർണ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11838 || [[രവി കരുണാകരൻ മെമ്മോറിയൽ മ്യൂസിയം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11839 || [[രവീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ഭോപ്പാൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11840 || [[രാഘവേന്ദ്ര നഗർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11841 || [[രാജ് ടെലിവിഷൻ നെറ്റ്‌വർക്ക്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11842 || [[രാജ്യദ്രോഹം]] || en || 0.0 || 1.3 || 
|-
| 11843 || [[രാമേശ്വരം അലങ്കാരചിലന്തി (പൊവെകിലോതെരിയ ഹനുമവിലസുമിക)]] || en || 0.0 || 78.6 || 
|-
| 11844 || [[രാമേശ്വർ ബാനർജി]] || en || 0.0 || 86.7 || 
|-
| 11845 || [[രൂപശ്രീ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11846 || [[രേഖീയ ഉത്തമീകരണം]] || en || 0.0 || 3.6 || 
|-
| 11847 || [[രേണുക റായ്]] || en || 0.0 || 32.3 || 
|-
| 11848 || [[രോഹിണി മോഹൻ]] || en || 0.0 || 10.1 || 
|-
| 11849 || [[രോഹൻ പരൽ]] || en || 0.0 || 42.8 || 
|-
| 11850 || [[റസൽ ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 0.0 || 56.0 || 
|-
| 11851 || [[റാണിബെന്നൂർ കൃഷ്ണമൃഗ സങ്കേതം]] || en || 0.0 || 38.8 || 
|-
| 11852 || [[റാമി റെഡ്ഡി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11853 || [[റാറ്ററ്റൂയി]] || en || 0.0 || 3.3 || 
|-
| 11854 || [[റാശിദ് ബിൻ സഈദ് അൽ മക്തും]] || en || 0.0 || 2.0 || 
|-
| 11855 || [[റാഷിദ ജോൺസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11856 || [[റാഷിദ് അലി അൽ-ഗൈലാനി]] || en || 0.0 || 9.4 || 
|-
| 11857 || [[റാസൻ അൽ നജ്ജാർ]] || en || 0.0 || 63.4 || 
|-
| 11858 || [[റിച്ചാർഡ്സ് ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11859 || [[റിതു മേനോൻ]] || en || 0.0 || 60.4 || 
|-
| 11860 || [[റിയ]] || en || 0.0 || 7.5 || 
|-
| 11861 || [[റീജിയണൽ മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് സെന്റർ, ഭുവനേശ്വർ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11862 || [[റീത്ത് ഏബ്രഹാം]] || en || 0.0 || 8.1 || 
|-
| 11863 || [[റീബൂട്ട് (ഫിക്ഷൻ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11864 || [[റുഖയ്യ ബിൻത് മുഹമ്മദ്]] || en || 0.0 || 51.2 || 
|-
| 11865 || [[റുമാലി റൊട്ടി]] || en || 0.0 || 61.3 || 
|-
| 11866 || [[റൂട്ട് പ്രോട്ടോകോൾ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11867 || [[റൂത്ത് കൊൻ]] || en || 0.0 || 7.5 || 
|-
| 11868 || [[റെഡ് ഫ്ലാഗ് ലിനക്സ്]] || en || 0.0 || 32.3 || 
|-
| 11869 || [[റെയ്ഡേഴ്സ് ഓഫ് ദ ലോസ്റ്റ് ആർക്ക്]] || en || 0.0 || 3.0 || 
|-
| 11870 || [[റേച്ചൽ കാഴ്സൺ ദേശീയ വന്യജീവി സങ്കേതം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11871 || [[റേച്ചൽ ഡേവിഡ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11872 || [[റേച്ചൽ തോമസ് (സ്കൈഡൈവർ)]] || en || 0.0 || 46.8 || 
|-
| 11873 || [[റേച്ചൽ സെഗ്ലർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11874 || [[റേഡിയോ റിസീവർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11875 || [[റൊആൽഡ് ദാൽ]] || en || 0.0 || 26.3 || 
|-
| 11876 || [[റോക്കു]] || en || 0.0 || 34.8 || 
|-
| 11877 || [[റോഡോൾഫോ ഗ്രാസിയാനി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11878 || [[റോബെർട്ട് മോസെസ്]] || en || 0.0 || 1.6 || 
|-
| 11879 || [[റോബർട്ട് എം ഗാഗ് നെ]] || en || 0.0 || 4.5 || 
|-
| 11880 || [[റോയൽ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 11.2 || 
|-
| 11881 || [[റോവ്‌ളി ദ്വീപ്]] || en || 0.0 || 98.2 || 
|-
| 11882 || [[റോഷ്‌നി നാടാർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11883 || [[റോഷൻ മിൻസ്]] || en || 0.0 || 83.9 || 
|-
| 11884 || [[റോസ് ദ്വീപ്, തെക്കൻ ആന്തമാൻ ജില്ല]] || en || 0.0 || 9.6 || 
|-
| 11885 || [[റോസ്ലിൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11886 || [[ലംബുനാവോ ഇലോഇലോ]] || en || 0.0 || 35.3 || 
|-
| 11887 || [[ലക്ഷ്മൺ മാനേ]] || en || 0.0 || 26.2 || 
|-
| 11888 || [[ലത മങ്കേഷ്കർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11889 || [[ലബന്യ പ്രഭ ഘോഷ്]] || en || 0.0 || 45.8 || 
|-
| 11890 || [[ലയൺ ഓഫ് ദി ഡീസർട് (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11891 || [[ലളിതമായ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11892 || [[ലവ്ബേർഡ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11893 || [[ലാ കാര ഓക്കുൾട്ട (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 20.1 || 
|-
| 11894 || [[ലാ റിങ്കോനാഡ, പെറു]] || en || 0.0 || 60.5 || 
|-
| 11895 || [[ലാറ്റെ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11896 || [[ലാവണ്യ നായർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11897 || [[ലിനക്സ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11898 || [[ലിബേറിയൻ മെഡിറ്ററേനിയൻ ബേസിനിലെ ശിലാചിത്രങ്ങൾ]] || en || 0.0 || 5.5 || 
|-
| 11899 || [[ലിബ്രെഓഫീസ് റൈറ്റർ]] || en || 0.0 || 62.2 || 
|-
| 11900 || [[ലിമ്മെൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 78.8 || 
|-
| 11901 || [[ലിയോ (2023 ഇന്ത്യൻ സിനിമ)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11902 || [[ലിയോ പതിമൂന്നാമൻ മാർപ്പാപ്പ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11903 || [[ലിറ്റിൽ ഡെസേർട്ട് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 30.6 || 
|-
| 11904 || [[ലില്ലി-റോസ് ഡെപ്പ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11905 || [[ലിവിംഗ്സ്റ്റോൺ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 22.3 || 
|-
| 11906 || [[ലിവ് ആന്റ് ലെറ്റ് ഡൈ]] || en || 0.0 || 2.4 || 
|-
| 11907 || [[ലിൻഡേണിയ]] || en || 0.0 || 77.2 || 
|-
| 11908 || [[ലിൻഡ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 21.6 || 
|-
| 11909 || [[ലീ സി-യംഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11910 || [[ലീല രാം കുമാർ ഭാർഗ്ഗവ]] || en || 0.0 || 82.5 || 
|-
| 11911 || [[ലീല റോയ്]] || en || 0.0 || 14.5 || 
|-
| 11912 || [[ലീല സുമന്ത് മൂൽഗവോക്കർ]] || en || 0.0 || 50.1 || 
|-
| 11913 || [[ലുഖ്മാൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11914 || [[ലൂഡാക്രിസ്]] || en || 0.0 || 20.8 || 
|-
| 11915 || [[ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11916 || [[ലെപ്പിഡാഗാത്തിസ് കുസ്പിഡേറ്റ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11917 || [[ലേക്ക് പ്ലാസിഡ് വേഴ്സസ് അനക്കോണ്ട]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11918 || [[ലൈംഗിക അതിക്രമസംഖ്യ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11919 || [[ലൈല അലി]] || en || 0.0 || 33.0 || 
|-
| 11920 || [[ലോക്നാഥ് ബാൽ]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11921 || [[ലോറസ് വേൾഡ് സ്പോർട്സ് അവാർഡ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11922 || [[ല്യൂക്കിസം]] || en || 0.0 || 60.3 || 
|-
| 11923 || [[വംശനാശം ചെന്ന ചെന്നായ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11924 || [[വണ്ണദാസൻ]] || en || 0.0 || 79.0 || 
|-
| 11925 || [[വനിന്ദു ഹസരംഗ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11926 || [[വനേസ ഹഡ്ജെൻസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11927 || [[വറ്റഗാൻസ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 61.3 || 
|-
| 11928 || [[വറ്റാർക്ക ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 46.1 || 
|-
| 11929 || [[വലെൻസിയ, ബൊഹോൾ]] || en || 0.0 || 6.9 || 
|-
| 11930 || [[വല്യുൻഗ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 47.6 || 
|-
| 11931 || [[വല്ലഗ ലേക്ക് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 47.1 || 
|-
| 11932 || [[വല്ലവരയ്യൻ വന്ദ്യദേവൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11933 || [[വാഗ്നർ ഗ്രൂപ്പ് കലാപം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11934 || [[വാങ്ങനൂയി നദി]] || en || 0.0 || 22.3 || 
|-
| 11935 || [[വാചിക പോസ്റ്റ്മോർട്ടം]] || en || 0.0 || 57.3 || 
|-
| 11936 || [[വാണി കപൂർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11937 || [[വായിലെ അൾസർ]] || en || 0.0 || 18.7 || 
|-
| 11938 || [[വാലുഷാ ഡി സൂസ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11939 || [[വാളിങ്ഗാറ്റ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 73.1 || 
|-
| 11940 || [[വാസ്തുവിദ്യയുടെ ചരിത്രം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11941 || [[വാൻസിറ്റാർട് ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11942 || [[വാർണർ ബ്രദേഴ്സ് ഡിസ്കവറി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11943 || [[വാർപ്പ് ഡ്രൈവ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11944 || [[വാർബി-ഓവൻസ് ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 30.0 || 
|-
| 11945 || [[വി.കെ (സേവനം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11946 || [[വി.കെ. ശശികല]] || en || 0.0 || 48.1 || 
|-
| 11947 || [[വിക്കി സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11948 || [[വിക്കിപീഡിയ മൊബൈൽ ആപ്ലിക്കേഷനുകളുടെ പട്ടിക]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11949 || [[വിക്കിബേസ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11950 || [[വിജയ് ആന്റണി]] || ta || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11951 || [[വിട്രിയസ് ബോഡി]] || en || 0.0 || 2.2 || 
|-
| 11952 || [[വിദൂര വിദ്യാഭ്യാസ കൗൺസിൽ]] || en || 0.0 || 51.8 || 
|-
| 11953 || [[വിദ്യ വെങ്കിടേഷ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11954 || [[വിനായക മിഷൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11955 || [[വിനോദ് കിനറിവാല]] || en || 0.0 || 96.6 || 
|-
| 11956 || [[വിമല ഡാംഗ്]] || en || 0.0 || 35.3 || 
|-
| 11957 || [[വിമൻ ഇൻ സിനിമ കളക്ടീവ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11958 || [[വില്ലി വില്ലി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 61.8 || 
|-
| 11959 || [[വില്ല്യം വിവെൽ]] || en || 0.0 || 7.4 || 
|-
| 11960 || [[വിൽക്കി കോളിൻസ്]] || en || 0.0 || 1.4 || 
|-
| 11961 || [[വിൽസൺസ് പ്രൊമോന്ററി ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 16.7 || 
|-
| 11962 || [[വൂഡി മിലിന്ദചിന്ത]] || en || 0.0 || 32.2 || 
|-
| 11963 || [[വെന്റിലേറ്റർ]] || en || 0.0 || 11.5 || 
|-
| 11964 || [[വെയിൽസ് ദ്വീപ് (നുനാവുട്)]] || en || 0.0 || 87.7 || 
|-
| 11965 || [[വെല്ലോസിയേസീ]] || en || 0.0 || 6.8 || 
|-
| 11966 || [[വെസ്റ്റ് കേപ്പ് ഹോവെ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 8.9 || 
|-
| 11967 || [[വെൺതിരുതാളി]] || ceb || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11968 || [[വേഷ്ടി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11969 || [[വേൾപൂൾ കോർപ്പറേഷൻ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11970 || [[വൈഷ്ണോ ദേവി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11971 || [[വൈൽഡ് ലൈഫ് ട്രസ്റ്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] || en || 0.0 || 94.0 || 
|-
| 11972 || [[വ്യഭിചാരം(സിന)]] || en || 0.0 || 22.9 || 
|-
| 11973 || [[വ്യവസ്ഥിതി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11974 || [[വ്യാപ്തം (താപഗതികം)]] || en || 0.0 || 3.8 || 
|-
| 11975 || [[വ്യോമ നന്ദി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11976 || [[വർൿഷീറ്റ്]] || en || 0.0 || 4.4 || 
|-
| 11977 || [[ശരണ്യ ശശി]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11978 || [[ശരൺ റാണി]] || en || 0.0 || 31.3 || 
|-
| 11979 || [[ശലഭമനുഷ്യൻ]] || en || 0.0 || 32.8 || 
|-
| 11980 || [[ശഹബാസ് ശരീഫ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11981 || [[ശാലിനി പാണ്ഡെ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11982 || [[ശിഖ ടാൻഡൻ]] || en || 0.0 || 53.3 || 
|-
| 11983 || [[ശിഖ സിംഗ്]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11984 || [[ശിവ (അഭിനേതാവ്)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11985 || [[ശിവ രാജ്കുമാർ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11986 || [[ശിവലിംഗം]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11987 || [[ശ്രീകൃഷ്ണ ജന്മ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11988 || [[ശ്രീലീല]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11989 || [[ശ്രുതി സിത്താര]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11990 || [[ഷന്നൊൻ ദേശീയോദ്യാനം]] || en || 0.0 || 25.6 || 
|-
| 11991 || [[ഷമീമ ബീഗം]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11992 || [[ഷാ (വജ്രം)]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11993 || [[ഷാകാരി റിച്ചാർഡ്സൺ]] || en || 0.0 || 0.0 || 
|-
| 11994 || [[ഷാദാൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11995 || [[ഷിജ അക്കാദമി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11996 || [[ഷിബു (ചലച്ചിത്രം)]] || en || 0.0 || 100.0 || 
|-
| 11997 || [[ഷീതൾ മഹാജൻ]] || en || 0.0 || 21.7 || 
|-
| 11998 || [[ഷീല ബൊർതാക്കൂർ]] || en || 0.0 || 47.7 || 
|-
| 11999 || [[ഷുഗർലോഫ് മൗണ്ടൻ]] || en || 0.0 || 0.2 || 
|-
| 12000 || [[ഷുജാത് ബുഖാരി]] || en || 0.0 || 75.5 || 
|}</text>
      <sha1>7kz4yc67vkf58y8imapo6be2pqgy33o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക</title>
    <ns>2</ns>
    <id>669756</id>
    <revision>
      <id>4652473</id>
      <timestamp>2026-08-02T09:15:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>CX ലേഖനങ്ങളുടെ മുഴുവൻ പട്ടിക — സൂചിക (12136 ലേഖനങ്ങൾ, 7 ഭാഗങ്ങൾ)</comment>
      <origin>4652473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3348" sha1="kig0jtwmzko2c3w73irjxqhj8k08dey" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] പ്രധാന താളിലേക്ക് മടങ്ങാം. ഈ സൂചികയിൽ, ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ ഉപകരണം വഴി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട എല്ലാ മലയാളം ലേഖനങ്ങളുടെയും പട്ടികയുടെ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം.}}

== ഉള്ളടക്കപരിഭാഷ വഴി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ — മുഴുവൻ പട്ടിക ==

* ആകെ ലേഖനങ്ങൾ (നിലവിലുള്ളവ): '''12136'''
* പൈലറ്റിൽ ബോട്ട് പരിശോധിച്ചു/തിരുത്തിയവ: '''98''' (✔ അടയാളം)
* പിന്നീട് മായ്ക്കപ്പെട്ടതിനാൽ ഒഴിവാക്കിയവ: 610
* ക്രമീകരണം: യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം (stats.mt) കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ. ഒരേ ലേഖനത്തിന് ഒന്നിലധികം പരിഭാഷാരേഖകളുണ്ടെങ്കിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന അനുപാതം എടുത്തു.
* വിവരസ്രോതസ്സ്: &lt;code&gt;cxpublishedtranslations&lt;/code&gt; API (എല്ലാ ഉറവിടഭാഷകളും), ശേഖരിച്ചത്: 2026-08-02

=== ഭാഗങ്ങൾ ===
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/1|ഭാഗം 1: ക്രമം 1–2000]] (യന്ത്രപരിഭാഷ 100%–92%)
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/2|ഭാഗം 2: ക്രമം 2001–4000]] (യന്ത്രപരിഭാഷ 92%–84%)
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/3|ഭാഗം 3: ക്രമം 4001–6000]] (യന്ത്രപരിഭാഷ 84%–68%)
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/4|ഭാഗം 4: ക്രമം 6001–8000]] (യന്ത്രപരിഭാഷ 68%–32%)
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/5|ഭാഗം 5: ക്രമം 8001–10000]] (യന്ത്രപരിഭാഷ 32%–2%)
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/6|ഭാഗം 6: ക്രമം 10001–12000]] (യന്ത്രപരിഭാഷ 2%–0%)
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/7|ഭാഗം 7: ക്രമം 12001–12136]] (യന്ത്രപരിഭാഷ 0%–0%)</text>
      <sha1>kig0jtwmzko2c3w73irjxqhj8k08dey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652536</id>
      <parentid>4652473</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:53:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Netha Hussain</username>
        <id>19313</id>
      </contributor>
      <comment>ക്രമം → ക്രമസംഖ്യ</comment>
      <origin>4652536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3432" sha1="egcwv5soelul3o6fih26ux72nnayv2n" xml:space="preserve">{{Notice|[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] പ്രധാന താളിലേക്ക് മടങ്ങാം. ഈ സൂചികയിൽ, ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ ഉപകരണം വഴി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട എല്ലാ മലയാളം ലേഖനങ്ങളുടെയും പട്ടികയുടെ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം.}}

== ഉള്ളടക്കപരിഭാഷ വഴി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ — മുഴുവൻ പട്ടിക ==

* ആകെ ലേഖനങ്ങൾ (നിലവിലുള്ളവ): '''12136'''
* പൈലറ്റിൽ ബോട്ട് പരിശോധിച്ചു/തിരുത്തിയവ: '''98''' (✔ അടയാളം)
* പിന്നീട് മായ്ക്കപ്പെട്ടതിനാൽ ഒഴിവാക്കിയവ: 610
* ക്രമീകരണം: യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം (stats.mt) കൂടിയതു മുതൽ കുറഞ്ഞതു വരെ. ഒരേ ലേഖനത്തിന് ഒന്നിലധികം പരിഭാഷാരേഖകളുണ്ടെങ്കിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന അനുപാതം എടുത്തു.
* വിവരസ്രോതസ്സ്: &lt;code&gt;cxpublishedtranslations&lt;/code&gt; API (എല്ലാ ഉറവിടഭാഷകളും), ശേഖരിച്ചത്: 2026-08-02

=== ഭാഗങ്ങൾ ===
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/1|ഭാഗം 1: ക്രമസംഖ്യ 1–2000]] (യന്ത്രപരിഭാഷ 100%–92%)
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/2|ഭാഗം 2: ക്രമസംഖ്യ 2001–4000]] (യന്ത്രപരിഭാഷ 92%–84%)
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/3|ഭാഗം 3: ക്രമസംഖ്യ 4001–6000]] (യന്ത്രപരിഭാഷ 84%–68%)
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/4|ഭാഗം 4: ക്രമസംഖ്യ 6001–8000]] (യന്ത്രപരിഭാഷ 68%–32%)
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/5|ഭാഗം 5: ക്രമസംഖ്യ 8001–10000]] (യന്ത്രപരിഭാഷ 32%–2%)
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/6|ഭാഗം 6: ക്രമസംഖ്യ 10001–12000]] (യന്ത്രപരിഭാഷ 2%–0%)
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മുഴുവൻ പട്ടിക/7|ഭാഗം 7: ക്രമസംഖ്യ 12001–12136]] (യന്ത്രപരിഭാഷ 0%–0%)</text>
      <sha1>egcwv5soelul3o6fih26ux72nnayv2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669757</id>
    <redirect title="മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്" />
    <revision>
      <id>4652493</id>
      <timestamp>2026-08-02T10:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <comment>Irshadpp എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം]] എന്ന താൾ [[മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="1wp3thdkt1nf89ctt3acfgyw0ae9jhi" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്]]</text>
      <sha1>1wp3thdkt1nf89ctt3acfgyw0ae9jhi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം</title>
    <ns>1</ns>
    <id>669758</id>
    <redirect title="സംവാദം:മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്" />
    <revision>
      <id>4652495</id>
      <timestamp>2026-08-02T10:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <comment>Irshadpp എന്ന ഉപയോക്താവ് [[സംവാദം:ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം]] എന്ന താൾ [[സംവാദം:മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="183" sha1="fni4wpq3as7tgkl6zxdemzb109dxrb1" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[സംവാദം:മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്]]</text>
      <sha1>fni4wpq3as7tgkl6zxdemzb109dxrb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൊച്ചിയുടെ ചരിത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669759</id>
    <revision>
      <id>4652497</id>
      <timestamp>2026-08-02T11:04:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Prettyurl|History of Kochi}}{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;250&quot; style=&quot;font-size: 0.85em; float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #DEE8F1;&quot; |bgcolor=&quot;#A1C2CF&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: white;&quot; align=&quot;center&quot;|'''Timeline of Kochi''' |- |colspan=&quot;2&quot;|[[Image:Kochi, Fishing nets at sunset, Kerala, India.jpg|250px]] |- |- |bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Year''' |bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;80%&quot; ali...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47715" sha1="aocnflunu55lhnnygjjl4h82qw1ibqd" xml:space="preserve">{{Prettyurl|History of Kochi}}{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;250&quot; style=&quot;font-size: 0.85em; float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #DEE8F1;&quot;
|bgcolor=&quot;#A1C2CF&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: white;&quot; align=&quot;center&quot;|'''Timeline of Kochi'''
|-
|colspan=&quot;2&quot;|[[Image:Kochi, Fishing nets at sunset, Kerala, India.jpg|250px]]
|-
|-
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Year'''
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;80%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Event'''
|-
|1102
|[[കുലശേഖര രാജവംശം (വേണാട്)|കുലശേഖര]] എന്ന രാജ്യം തകരുന്നു, [[പെരുമ്പടപ്പ്, മലപ്പുറം|''പെർമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം'']] രൂപപ്പെടുന്നു.
|-
|1341
|[[പെരിയാർ നദി|പെരിയാർ നദി]]യിലെ ഒരു വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] തുറമുഖം നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു വ്യാപാര കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിക്കുന്നു.
|-
|1410
|ജനറൽ [[ഷെങ് ഹെ]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചൈനീസ് നിധി കപ്പൽക്കൂട്ടം കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1440
|യൂറോപ്യൻ സഞ്ചാരി [[നിക്കോള ഡാ കോണ്ടി]] കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1500
|[[പോർച്ചുഗീസ് ജനത|പോർച്ചുഗീസ്]] അഡ്മിറൽ [[പെഡ്രോ അൽവാറസ് കാബ്രൽ]] കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി നയതന്ത്രബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നു
|-
|1503
|കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗീസുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1663
|കൊച്ചി തുറമുഖം ഡച്ചുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1664
|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിൽ ഡച്ചുകാർ മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിച്ചു
|-
|1773
|[[മൈസൂർ രാജ്യം]] കൊച്ചി കീഴടക്കി.
|-
|1814
|[[1814-ലെ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി]] ഔദ്യോഗികമായി നഗരം [[കൊച്ചി രാജ്യം]], ഒരു [[ബ്രിട്ടീഷ് സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം]] ആയി കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നു
|-
|1947
|ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടുന്നു, കൊച്ചി ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ ചേരുന്നു.
|-
|1956
|[[കേരള]] സംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
|-
|1967
|[[കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ]] നിലവിൽ വരുന്നു.
|}
കേരള സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്ത് നിന്ന് ഏകദേശം 200 കിലോമീറ്റർ അകലെ  എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു തീരദേശ നഗരമാണ് '''കൊച്ചി'''.  .

ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലം വരെ നിരവധി നൂറ്റാണ്ടുകളായി, കൊച്ചി നഗരം അതേ പേരിലുള്ള നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു. കൊച്ചിക്ക് വടക്ക് എവിടെയോ ആഗോള വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്ന മുസിരിസ്, അതിന്റെ ചരിത്രം നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ളതാണ്. അന്ന് അത് നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യൻ സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ഈ വസ്തുത പുരാതന കാലം മുതൽ തന്നെ ജൂതന്മാർ, അറബികൾ, യവനന്മാർ (ഗ്രീക്കുകാർ, റോമാക്കാർ), ചൈനക്കാർ എന്നിവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. .&lt;ref name=&quot;Ernakulam Portal&quot;&gt;{{cite web
|work=Ernakulam Portal
|publisher=National Informatics Centre
|url=http://ernakulam.nic.in/history.htm
|title=History of Ernakulam
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115160050/http://ernakulam.nic.in/history.htm
|archive-date=15 November 2007
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; 1341-ൽ പെരിയാർ നദിയിലെ വൻ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ തുറമുഖം നശിച്ചതിനുശേഷം കൊച്ചിക്ക് മലബാർ തീരത്ത് ഒരു പ്രധാന സ്ഥാനം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Centre for heritage studies&quot;&gt;{{cite web|work=History of Kochi |publisher=Centre For Heritage Studies, India |url=http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |title=Emergence of Kochi harbour |access-date=23 May 2006 |url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915105257/http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |archive-date=15 September 2015 }}
&lt;/ref&gt;പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അഡ്മിറൽ ഷെങ് ഹെയുടെ നിധി കപ്പലിന്റെ ഭാഗമായി കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ചൈനീസ് സഞ്ചാരിയായ മാ ഹുവാൻ എഴുതിയ പുസ്തകങ്ങളിലാണ് കൊച്ചിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല രേഖാമൂലമുള്ള പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. &lt;ref&gt;
{{
 cite book 
|author =[[Ma Huan]]: Ying Yai Sheng Lan – translated by [[J.V.G. Mills]]
|year = 1970
|title = The Overall Survey of the Ocean's Shores
|publisher = [[Hakluyt Society]], White Lotus Press 
|isbn = 974-8496-78-3
}}
&lt;/ref&gt; 1440 ൽ കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ഇറ്റാലിയൻ സഞ്ചാരിയായ നിക്കോളോ ഡാ കോണ്ടി എഴുതിയ വിവരണങ്ങളിലും കൊച്ചിയെക്കുറിച്ച് പരാമർശങ്ങളുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Niccolo di Conti &quot;&gt;
{{cite web
 |work        = Niccolo di Conti
 |publisher   = win.tue.nl
 |url         = http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |title       = Accounts of Nicolo de' Conti (ca.1395–1469)
 |access-date  = 23 May 2006
|url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130221064823/http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |archive-date = 21 February 2013
|df          = dmy-all
}} ഇന്ന്, കൊച്ചി കേരളത്തിന്റെ വാണിജ്യ കേന്ദ്രമാണ്&lt;ref name=&quot;Trade &amp; Industry in Kochi&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Kochi Corporation
|title=The Economy of Kochi — Trade &amp; Industry in Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/MainTemp.asp?id=7&amp;val1=2&amp;PLK=2
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;  ഇന്ത്യയിലെ അതിവേഗം വളരുന്ന രണ്ടാം നിര മെട്രോപോളിസുകളിൽ ഒന്നാണ് കൊച്ചി .&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;
{{cite news
  | author=Rakee Mohan
  | url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20170202090758/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | url-status=dead
  | archive-date=2 February 2017
| title=Developing metro and quaint environs
  | work=The Economic Times
  | date=8 April 2006
| access-date=23 May 2006
}} 
&lt;/ref&gt;
==രാജഭരണം==
[[File:King of Cochin and small Malabar boats.jpg|thumb|The King of Cochin and small Malabar boats]]കൊച്ചിയുടെ ആദ്യകാല ചരിത്രം കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. എ.ഡി. 1341-ൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ തുറമുഖത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷമാണ് ഒരു വ്യാപാര തുറമുഖമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചത്. കുലശേഖര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം എ.ഡി 1102 ൽ പെരുമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Prehistory and Archaeology of Cochin&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Cochin
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|title=Prehistory and Archaeology of Cochin
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620160940/http://corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|archive-date=20 June 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; തിരുനാവായ യുദ്ധത്തിനുശേഷം, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി പൊന്നാനി പ്രദേശം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പെരുമ്പടപ്പ് (പൊന്നാനിക്കടുത്ത്) ഭരണാധികാരി കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;&gt;A Survey of Kerala History, A. Sreedhara Menon, DC Books, Kottayam (2007)&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കൊച്ചിയിലേക്ക് താമസം മാറി കൊച്ചി രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; വാസ്കോഡ ഗാമ കോഴിക്കോട്ട് കപ്പലിറങ്ങിയപ്പോൾ, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി കുഞ്ഞാലി മരയ്ക്കാരുടെ (കോഴിക്കോട് രാജ്യത്തിന്റെ നാവിക മേധാവി) നേതൃത്വത്തിലുള്ള പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ, കൊച്ചി ഭരണാധികാരി പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി സഖ്യം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt;

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.&lt;/ref&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;

== വിദേശ സ്വാധീനങ്ങൾ ==

കൊച്ചി പല വിദേശ ശക്തികളുടെയും സ്വാധീനത്തിലായിരുന്നു, അക്കാലത്ത് കൊച്ചി രാജാവ് ഇപ്പോഴും തലവനായി തുടർന്നു.
=== മിങ് രാജവംശ സഖ്യം (1406-1433) ===

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.&lt;/ref&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;

=== പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം (1503–1663) ===

[[Image:Mattancherry palace bhagvathy kshetram.JPG|180px|thumb|[[പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടത്തിൽ കൊച്ചിൻ രാജ വീര കേരള വർമ്മ നിർമ്മിച്ച മട്ടാഞ്ചേരി കൊട്ടാരം-ക്ഷേത്രം]]
കണ്ടെത്തൽ കാലഘട്ടത്തിൽ 1498-ൽ പോർച്ചുഗീസുകാർ കാപ്പാട് കോഴിക്കോട് എത്തി. അങ്ങനെ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള കടൽ പാത തുറന്നു. &lt;ref&gt;DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History&lt;/ref&gt;ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റ കേന്ദ്രമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1500-ൽ, കോഴിക്കോടു നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, പോർച്ചുഗീസ് അഡ്മിറൽ പെഡ്രോ അൽവാറസ് കബ്രാൾ കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി. എതിരാളിയായ കൊച്ചി രാജാവ് പോർച്ചുഗീസുകാരെ അതിഥികളായി സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും സൗഹൃദ ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. കോഴിക്കോട് കീഴടക്കുന്നതിൽ പിന്തുണ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, കൊച്ചിയിൽ ഒരു ഫാക്ടറി പണിയാൻ അഡ്മിറൽ രാജാവിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. പിന്തുണയിൽ ഉറപ്പായ രാജാവ് കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിമാരുമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയുടെ ശക്തികൾ കണ്ട് അഡ്മിറൽ പരിഭ്രാന്തനായി പിൻവാങ്ങി.

കാബ്രലിന് പകരം മറ്റൊരു ക്യാപ്റ്റൻ ജോവോ ഡ നോവയെ അയച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹവും പതറിപ്പോയി. തുടർച്ചയായ പിൻവാങ്ങലുകൾ പോർച്ചുഗൽ രാജാവിനെ കോപാകുലനാക്കി. രാജാവ് വാസ്കോഡ ഗാമയെ അയച്ചു. അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ബോംബിട്ട് അറബ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചു. ഇത് സാമൂതിരിയുടെ കോപത്തിന് കാരണമായി, അദ്ദേഹം കൊച്ചി രാജാവിനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം 1503 മാർച്ച് 1 ന് ആരംഭിച്ചു, രണ്ടാമത്തെ ആക്രമണം 1504 മാർച്ച് 16 മുതൽ 1504 ജൂലൈ 3 വരെ നീണ്ടുനിന്നു (കൊച്ചി യുദ്ധം (1504)). എന്നിരുന്നാലും, വരാനിരിക്കുന്ന മഴക്കാലവും 1504 സെപ്റ്റംബറിൽ ലോപോ സോറസ് ഡി ആൽബെർഗേറിയയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു പോർച്ചുഗീസ് കപ്പലിന്റെ വരവും (ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡി അൽമേഡയും അഫോൺസോ ഡി അൽബുക്കർക്കിയും നയിച്ച അർമാഡയും) സാമൂതിരിയെ ഭയപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹം തന്റെ സൈന്യത്തെ തിരിച്ചുവിളിച്ചു. ഓണത്തിന്റെ ആദരണീയമായ ഉത്സവം അടുത്തിരുന്നതിനാലും, ശുഭദിനം വിശുദ്ധമായി ആചരിക്കാൻ സാമൂതിരി ഉദ്ദേശിച്ചതിനാലും സാമൂതിരി പിൻവാങ്ങി. ഇത് കൊച്ചി രാജാവിന് വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചു, പിന്നീട് അദ്ദേഹം തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ കൈവശം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും സൈന്യങ്ങൾ കത്തിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഡുവാർട്ടെ പച്ചെക്കോ പെരേരയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പട്ടാളം ശത്രുവിനെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.

കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ സാമന്തനായിരുന്ന താനൂർ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി, കോഴിക്കോട്ടെ തന്റെ ഭരണാധികാരിക്കെതിരെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; താനൂർ ഭരണാധികാരിയും കൊച്ചിയുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലും പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലും കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ പലരും വെട്ടത്ത് നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; എന്നിരുന്നാലും, രാജാവിന്റെ കീഴിലുള്ള താനൂർ സൈന്യം 1504-ൽ നടന്ന കൊച്ചി യുദ്ധത്തിൽ കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിക്കുവേണ്ടി പോരാടി.&lt;ref name=&quot;Logan&quot;&gt;{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, താനൂർ മേഖലയിലെ മുസ്ലീം മാപ്പിള വ്യാപാരികളുടെ കൂറ് കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയിൽ തന്നെ തുടർന്നു. &lt;ref name=&quot;Makhdoom&quot;&gt;{{cite book
 | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942
 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras
 | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage
}}&lt;/ref&gt;

രാജാവിനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഉറപ്പിച്ച ശേഷം, കൂടുതൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് പോർച്ചുഗീസ് തൊഴിൽശാലയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി (ഫോർട്ട് ഇമ്മാനുവൽ) (പോർച്ചുഗൽ രാജാവിന് ശേഷം) എന്ന പേരിൽ ഒരു കോട്ട പണിയാൻ പോർച്ചുഗീസുകാർക്ക് അനുമതി ലഭിച്ചു. മുഴുവൻ ജോലിയും കമ്മീഷൻ ചെയ്തത് കൊച്ചിൻ രാജാവാണ്, അദ്ദേഹം തൊഴിലാളികളെയും വസ്തുക്കളെയും വിതരണം ചെയ്തു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ രാജാവ് ഭരണം തുടർന്നു. അതേസമയം, പോർച്ചുഗീസുകാർ സാമൂതിരിമാരുമായി രഹസ്യമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു. പിന്നീട് കൊച്ചി തുറമുഖം കീഴടക്കാനുള്ള സാമൂതിരിയുടെ ശ്രമങ്ങൾ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ കൊച്ചി രാജാവ് പരാജയപ്പെടുത്തി. കൊച്ചിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ രാജാവിനെ സഹായിക്കുക എന്ന അനുമാനത്തോടെ പതുക്കെ, കൊച്ചിയിലെ പോർച്ചുഗീസ് ആയുധപ്പുര വർദ്ധിപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ നടപടി കൊച്ചി രാജാവിന്റെ ശക്തി കുറയാനും പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കാനും കാരണമായി.

1503 മുതൽ 1663 വരെ, കൊച്ചി രാജാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗലിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. 1510 വരെ ഇന്ത്യയിലെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പ്രധാന താവളമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1530-ൽ വിശുദ്ധ ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർ എത്തി ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ മിഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. 1560-ൽ പോർച്ചുഗീസ് ഇന്ത്യയിൽ ഇൻക്വിസിഷൻ സ്ഥാപിതമായതിനാൽ, തുടർന്നുള്ള പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം ഈ പ്രദേശത്ത് താമസിച്ചിരുന്ന ജൂതന്മാർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസ് വൈസ്രോയിയായിരുന്ന [[വാസ്കോഡ ഗാമ]]യുടെ ശവകുടീരം കൊച്ചിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. 1539-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ പുറത്തെടുത്ത് പോർച്ചുഗലിൽ സംസ്കരിക്കുന്നതുവരെ സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് പള്ളിയിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ സംസ്കരിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;Vasco Da Gama&quot;&gt;
{{cite encyclopedia
 |encyclopedia=MSN Encarta Encyclopedia 
 |publisher=Microsoft 
 |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html 
 |title=Death of Vasco Da Gama in Kochi 
 |access-date=23 May 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028171509/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html
 |archive-date=28 October 2009
|url-status=dead
}}
&lt;/ref&gt; ആൽബുക്കർക്കിയുടെ കാലത്തിനുശേഷം, കേരളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം കുറഞ്ഞു.

=== ഡച്ച് കാലഘട്ടം (1663–1773) ===
[[File:Overwinningh van de Stadt Cotchin op de Kust van Mallabaer - Victory over Kochi on the coast of Malabar.jpg| 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ കൊച്ചി നഗരം പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് കീഴടക്കി. (കോയൻറാറ്റ് ഡെക്കർ, 1682)'|thumb|250px]]

[[File:ബോൾഗാട്ടി.jpg|1744-ൽ ഡച്ച് വ്യാപാരികൾ നിർമ്മിച്ച ബോൾഗാട്ടി കൊട്ടാരം, നെതർലൻഡ്‌സിന് പുറത്തുള്ള ഡച്ച് കാലഘട്ടത്തിലെ നിലവിലുള്ള ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന കൊട്ടാരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്..|thumb|250px]]

പോർച്ചുഗീസുകാരുമായും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷികളുമായും നിരവധി ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്ക് ശേഷം ഡച്ചുകാർ അപ്പോഴേക്കും ക്വയിലോൺ കീഴടക്കിയിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ ഭരണത്തിന് ശേഷം. കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ അസംതൃപ്തരായ അംഗങ്ങൾ കൊച്ചി രാജാവിനെ അട്ടിമറിക്കാൻ ഡച്ചുകാരുടെ സഹായം തേടി. ഡച്ചുകാർ ഞാറക്കലിൽ വിജയകരമായി ഇറങ്ങി പള്ളിപ്പുറം കോട്ട പിടിച്ചെടുക്കാൻ പോയി. അത് അവർ സാമൂതിരിക്ക് കൈമാറി. പിന്നീട് അവർ 1664-ൽ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിക്കുന്നതിലേക്ക് കടന്നു.


=== മൈസൂർ അധിനിവേശം ===
===ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടം (1814–1947)===
[[File:56Cochin Strret Scene.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
[[File:Kochi 1960 street.jpg|thumb|Cochin in 1960s]]
[[File:59Cochin Canal.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
1814-ൽ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി പ്രകാരം, ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും അതിന്റെ പ്രദേശവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കൊച്ചി ദ്വീപുകൾ മലയ ദ്വീപിന് പകരമായി യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വിട്ടുകൊടുത്തു. ഉടമ്പടി ഒപ്പുവെക്കുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ, കൊച്ചിയിൽ ഇംഗ്ലീഷ് നിവാസികൾ താമസിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകളുണ്ട്.ref name=&quot;kochirajyam&quot;&gt;Kochi Rajyacharithram by KP Padmanabha Menon. P(1914)&lt;/ref&gt;

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, തുറമുഖത്തെ വ്യാപാരം ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത വളരെയധികം അനുഭവപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ 1920-ൽ അന്നത്തെ മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന ലോർഡ് വില്ലിംഗ്ഡന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഹാർബർ എഞ്ചിനീയർ റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോയെ കൊച്ചിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. 21 വർഷത്തിനുള്ളിൽ, അദ്ദേഹം കൊച്ചിയെ ഉപദ്വീപിലെ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ തുറമുഖമാക്കി മാറ്റി. അവിടെ നീണ്ട നിരയിലുള്ള നീരാവി ക്രെയിനുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്ന പുതുതായി വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ട ഉൾക്കടലിനടുത്തായി കപ്പലുകൾ നങ്കൂരമിട്ടു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Robert Charles Bristow&quot;&gt;{{cite web
|work=Robert Charles Bristow employed to develop Kochi port
|publisher=Corporation of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=7
|title=The Cochin Saga
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;അതേസമയം, 1866-ൽ, ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ 1865 ലെ മദ്രാസ് ആക്ട് 10 (1850 ലെ ടൗൺസ് ഇംപ്രൂവ്‌മെന്റ്സ് ആക്ട് ഭേദഗതി) &lt;ref name=&quot;Ref1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) |website=Lawmin.nic.in |access-date=2016-08-07 |archive-date=27 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141127075116/http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Lewis McIver |first1=G. Stokes |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |date=1883 |publisher=E.Keys at the Government Press |location=Madras |page=444 |edition=(Vol II) |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;google.co.in&quot;&gt;{{cite book |last1=Presidency |first1=Madras (India |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |date=1915 |publisher=The Superintendent, Government Press |location=Madras |page=20 |edition=Vol.2 |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=2 December 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=HENRY FROWDE, M.A. |first1=Imperial Gazetteer of India |title=Imperial Gazetteer of India |date=1908–1909 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |edition=New |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=2 December 2020}}&lt;/ref&gt; പ്രകാരം, 1866 നവംബർ 1 ന് കണ്ണൂർ, തലശ്ശേരി, കോഴിക്കോട്, പാലക്കാട് എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായി. 1883 ൽ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ സീറ്റിംഗ് മത്സരം നടന്നു. 1896 ൽ കൊച്ചി മഹാരാജാവ് മട്ടാഞ്ചേരിയിലും എറണാകുളത്തും ടൗൺ കൗൺസിലുകൾ രൂപീകരിച്ചുകൊണ്ട് തദ്ദേശഭരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു. 1925 ൽ, സംസ്ഥാനത്തിനുമേലുള്ള പൊതുജന സമ്മർദ്ദത്തെത്തുടർന്ന് കൊച്ചി നിയമസഭ രൂപീകരിച്ചു. നിയമസഭയിൽ 45 അംഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ 10 പേർ ഔദ്യോഗികമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിലെ ഏതെങ്കിലും നിയമസഭയിൽ അംഗമാകുന്ന ആദ്യ വനിതയായി തോട്ടക്കാട്ട് മാധവിയമ്മ മാറി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Kochi
|title=History and culture of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=4
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202745/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=4
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;
== സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലഘട്ടം ==

[[File:Cochin 1960 in the Harbour (109694992).jpg|left|thumb|1960-കളിൽ കൊച്ചി തുറമുഖം]]
1947-ൽ ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി. ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ സ്വമേധയാ ചേർന്ന ആദ്യത്തെ നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്നു കൊച്ചി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;/&gt;  സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം, ഇ. ഇക്കണ്ട വാരിയർ കൊച്ചിയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി. കെ. പി. മാധവൻ നായർ, പി. ടി. ജേക്കബ്, സി. അച്യുത മേനോൻ, പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദ മേനോൻ എന്നിവർ ജനാധിപത്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുൻനിരയിൽ നിന്ന മറ്റ് ചില ശക്തരായിരുന്നു. തുടർന്ന് 1949-ൽ കൊച്ചിയും തിരുവിതാംകൂറും ലയിപ്പിച്ചാണ് തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനം നിലവിൽ വന്നത്. പരൂർ ടി. കെ. നാരായണ പിള്ള ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി. തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ മലബാർ ജില്ലയുമായി ലയിച്ചു. ഒടുവിൽ, 1956 നവംബർ 1-ന് ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് പാസാക്കിയ സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമം തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മലബാർ ജില്ല, ദക്ഷിണ കാനറയിലെ കാസർഗോഡ് താലൂക്ക് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തി കേരളം എന്ന പുതിയ സംസ്ഥാനം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite book 
|author =Plunkett, R, Cannon, T, Davis, P, Greenway, P &amp; Harding
|year = 2001
|title = Lonely Planet South India, Lonely Planet
|isbn = 1-86450-161-8
}}
&lt;/ref&gt; 1960 ജൂലൈ 9 ന് മട്ടാഞ്ചേരി കൗൺസിൽ ഒരു പ്രമേയം പാസാക്കി. നിലവിലുള്ള ഫോർട്ട് കൊച്ചി, മട്ടാഞ്ചേരി, എറണാകുളം എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളെ സംയോജിപ്പിച്ച് ഒരു മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് സർക്കാരിന് അയച്ചു. ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ അപലപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, എറണാകുളം മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സംയോജിത കോർപ്പറേഷനിൽ കൂടുതൽ സബർബൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. നിർദ്ദിഷ്ട ലയനത്തിന്റെ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ അന്നത്തെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഡയറക്ടറായിരുന്ന മേജർ ബാലഗംഗാധര മേനോനെ സർക്കാർ നിയമിച്ചു. അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, കേരള നിയമസഭ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കുന്നതിന് അംഗീകാരം നൽകി. അങ്ങനെ, 1967 നവംബർ 1 ന്, കേരള സംസ്ഥാന രൂപീകരണത്തിന് കൃത്യം 11 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, എറണാകുളം, മട്ടാഞ്ചേരി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളും പള്ളുരുത്തി, വെണ്ണല, വൈറ്റില, ഇടപ്പള്ളി എന്നീ നാല് പഞ്ചായത്തുകളും ഗുണ്ടു, രാമൻതുരുത്ത് എന്നീ ചെറിയ ദ്വീപുകളും ലയിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ നിലവിൽ വന്നു.
==അവലംബം==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:History of Kochi}}</text>
      <sha1>aocnflunu55lhnnygjjl4h82qw1ibqd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652499</id>
      <parentid>4652497</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:05:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടം (1814–1947) */</comment>
      <origin>4652499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47717" sha1="n2n41maq268epxvzazgzu16qaf66adb" xml:space="preserve">{{Prettyurl|History of Kochi}}{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;250&quot; style=&quot;font-size: 0.85em; float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #DEE8F1;&quot;
|bgcolor=&quot;#A1C2CF&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: white;&quot; align=&quot;center&quot;|'''Timeline of Kochi'''
|-
|colspan=&quot;2&quot;|[[Image:Kochi, Fishing nets at sunset, Kerala, India.jpg|250px]]
|-
|-
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Year'''
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;80%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Event'''
|-
|1102
|[[കുലശേഖര രാജവംശം (വേണാട്)|കുലശേഖര]] എന്ന രാജ്യം തകരുന്നു, [[പെരുമ്പടപ്പ്, മലപ്പുറം|''പെർമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം'']] രൂപപ്പെടുന്നു.
|-
|1341
|[[പെരിയാർ നദി|പെരിയാർ നദി]]യിലെ ഒരു വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] തുറമുഖം നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു വ്യാപാര കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിക്കുന്നു.
|-
|1410
|ജനറൽ [[ഷെങ് ഹെ]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചൈനീസ് നിധി കപ്പൽക്കൂട്ടം കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1440
|യൂറോപ്യൻ സഞ്ചാരി [[നിക്കോള ഡാ കോണ്ടി]] കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1500
|[[പോർച്ചുഗീസ് ജനത|പോർച്ചുഗീസ്]] അഡ്മിറൽ [[പെഡ്രോ അൽവാറസ് കാബ്രൽ]] കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി നയതന്ത്രബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നു
|-
|1503
|കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗീസുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1663
|കൊച്ചി തുറമുഖം ഡച്ചുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1664
|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിൽ ഡച്ചുകാർ മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിച്ചു
|-
|1773
|[[മൈസൂർ രാജ്യം]] കൊച്ചി കീഴടക്കി.
|-
|1814
|[[1814-ലെ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി]] ഔദ്യോഗികമായി നഗരം [[കൊച്ചി രാജ്യം]], ഒരു [[ബ്രിട്ടീഷ് സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം]] ആയി കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നു
|-
|1947
|ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടുന്നു, കൊച്ചി ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ ചേരുന്നു.
|-
|1956
|[[കേരള]] സംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
|-
|1967
|[[കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ]] നിലവിൽ വരുന്നു.
|}
കേരള സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്ത് നിന്ന് ഏകദേശം 200 കിലോമീറ്റർ അകലെ  എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു തീരദേശ നഗരമാണ് '''കൊച്ചി'''.  .

ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലം വരെ നിരവധി നൂറ്റാണ്ടുകളായി, കൊച്ചി നഗരം അതേ പേരിലുള്ള നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു. കൊച്ചിക്ക് വടക്ക് എവിടെയോ ആഗോള വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്ന മുസിരിസ്, അതിന്റെ ചരിത്രം നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ളതാണ്. അന്ന് അത് നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യൻ സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ഈ വസ്തുത പുരാതന കാലം മുതൽ തന്നെ ജൂതന്മാർ, അറബികൾ, യവനന്മാർ (ഗ്രീക്കുകാർ, റോമാക്കാർ), ചൈനക്കാർ എന്നിവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. .&lt;ref name=&quot;Ernakulam Portal&quot;&gt;{{cite web
|work=Ernakulam Portal
|publisher=National Informatics Centre
|url=http://ernakulam.nic.in/history.htm
|title=History of Ernakulam
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115160050/http://ernakulam.nic.in/history.htm
|archive-date=15 November 2007
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; 1341-ൽ പെരിയാർ നദിയിലെ വൻ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ തുറമുഖം നശിച്ചതിനുശേഷം കൊച്ചിക്ക് മലബാർ തീരത്ത് ഒരു പ്രധാന സ്ഥാനം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Centre for heritage studies&quot;&gt;{{cite web|work=History of Kochi |publisher=Centre For Heritage Studies, India |url=http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |title=Emergence of Kochi harbour |access-date=23 May 2006 |url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915105257/http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |archive-date=15 September 2015 }}
&lt;/ref&gt;പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അഡ്മിറൽ ഷെങ് ഹെയുടെ നിധി കപ്പലിന്റെ ഭാഗമായി കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ചൈനീസ് സഞ്ചാരിയായ മാ ഹുവാൻ എഴുതിയ പുസ്തകങ്ങളിലാണ് കൊച്ചിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല രേഖാമൂലമുള്ള പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. &lt;ref&gt;
{{
 cite book 
|author =[[Ma Huan]]: Ying Yai Sheng Lan – translated by [[J.V.G. Mills]]
|year = 1970
|title = The Overall Survey of the Ocean's Shores
|publisher = [[Hakluyt Society]], White Lotus Press 
|isbn = 974-8496-78-3
}}
&lt;/ref&gt; 1440 ൽ കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ഇറ്റാലിയൻ സഞ്ചാരിയായ നിക്കോളോ ഡാ കോണ്ടി എഴുതിയ വിവരണങ്ങളിലും കൊച്ചിയെക്കുറിച്ച് പരാമർശങ്ങളുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Niccolo di Conti &quot;&gt;
{{cite web
 |work        = Niccolo di Conti
 |publisher   = win.tue.nl
 |url         = http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |title       = Accounts of Nicolo de' Conti (ca.1395–1469)
 |access-date  = 23 May 2006
|url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130221064823/http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |archive-date = 21 February 2013
|df          = dmy-all
}} ഇന്ന്, കൊച്ചി കേരളത്തിന്റെ വാണിജ്യ കേന്ദ്രമാണ്&lt;ref name=&quot;Trade &amp; Industry in Kochi&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Kochi Corporation
|title=The Economy of Kochi — Trade &amp; Industry in Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/MainTemp.asp?id=7&amp;val1=2&amp;PLK=2
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;  ഇന്ത്യയിലെ അതിവേഗം വളരുന്ന രണ്ടാം നിര മെട്രോപോളിസുകളിൽ ഒന്നാണ് കൊച്ചി .&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;
{{cite news
  | author=Rakee Mohan
  | url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20170202090758/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | url-status=dead
  | archive-date=2 February 2017
| title=Developing metro and quaint environs
  | work=The Economic Times
  | date=8 April 2006
| access-date=23 May 2006
}} 
&lt;/ref&gt;
==രാജഭരണം==
[[File:King of Cochin and small Malabar boats.jpg|thumb|The King of Cochin and small Malabar boats]]കൊച്ചിയുടെ ആദ്യകാല ചരിത്രം കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. എ.ഡി. 1341-ൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ തുറമുഖത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷമാണ് ഒരു വ്യാപാര തുറമുഖമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചത്. കുലശേഖര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം എ.ഡി 1102 ൽ പെരുമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Prehistory and Archaeology of Cochin&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Cochin
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|title=Prehistory and Archaeology of Cochin
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620160940/http://corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|archive-date=20 June 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; തിരുനാവായ യുദ്ധത്തിനുശേഷം, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി പൊന്നാനി പ്രദേശം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പെരുമ്പടപ്പ് (പൊന്നാനിക്കടുത്ത്) ഭരണാധികാരി കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;&gt;A Survey of Kerala History, A. Sreedhara Menon, DC Books, Kottayam (2007)&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കൊച്ചിയിലേക്ക് താമസം മാറി കൊച്ചി രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; വാസ്കോഡ ഗാമ കോഴിക്കോട്ട് കപ്പലിറങ്ങിയപ്പോൾ, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി കുഞ്ഞാലി മരയ്ക്കാരുടെ (കോഴിക്കോട് രാജ്യത്തിന്റെ നാവിക മേധാവി) നേതൃത്വത്തിലുള്ള പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ, കൊച്ചി ഭരണാധികാരി പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി സഖ്യം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt;

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.&lt;/ref&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;

== വിദേശ സ്വാധീനങ്ങൾ ==

കൊച്ചി പല വിദേശ ശക്തികളുടെയും സ്വാധീനത്തിലായിരുന്നു, അക്കാലത്ത് കൊച്ചി രാജാവ് ഇപ്പോഴും തലവനായി തുടർന്നു.
=== മിങ് രാജവംശ സഖ്യം (1406-1433) ===

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.&lt;/ref&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;

=== പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം (1503–1663) ===

[[Image:Mattancherry palace bhagvathy kshetram.JPG|180px|thumb|[[പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടത്തിൽ കൊച്ചിൻ രാജ വീര കേരള വർമ്മ നിർമ്മിച്ച മട്ടാഞ്ചേരി കൊട്ടാരം-ക്ഷേത്രം]]
കണ്ടെത്തൽ കാലഘട്ടത്തിൽ 1498-ൽ പോർച്ചുഗീസുകാർ കാപ്പാട് കോഴിക്കോട് എത്തി. അങ്ങനെ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള കടൽ പാത തുറന്നു. &lt;ref&gt;DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History&lt;/ref&gt;ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റ കേന്ദ്രമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1500-ൽ, കോഴിക്കോടു നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, പോർച്ചുഗീസ് അഡ്മിറൽ പെഡ്രോ അൽവാറസ് കബ്രാൾ കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി. എതിരാളിയായ കൊച്ചി രാജാവ് പോർച്ചുഗീസുകാരെ അതിഥികളായി സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും സൗഹൃദ ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. കോഴിക്കോട് കീഴടക്കുന്നതിൽ പിന്തുണ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, കൊച്ചിയിൽ ഒരു ഫാക്ടറി പണിയാൻ അഡ്മിറൽ രാജാവിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. പിന്തുണയിൽ ഉറപ്പായ രാജാവ് കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിമാരുമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയുടെ ശക്തികൾ കണ്ട് അഡ്മിറൽ പരിഭ്രാന്തനായി പിൻവാങ്ങി.

കാബ്രലിന് പകരം മറ്റൊരു ക്യാപ്റ്റൻ ജോവോ ഡ നോവയെ അയച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹവും പതറിപ്പോയി. തുടർച്ചയായ പിൻവാങ്ങലുകൾ പോർച്ചുഗൽ രാജാവിനെ കോപാകുലനാക്കി. രാജാവ് വാസ്കോഡ ഗാമയെ അയച്ചു. അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ബോംബിട്ട് അറബ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചു. ഇത് സാമൂതിരിയുടെ കോപത്തിന് കാരണമായി, അദ്ദേഹം കൊച്ചി രാജാവിനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം 1503 മാർച്ച് 1 ന് ആരംഭിച്ചു, രണ്ടാമത്തെ ആക്രമണം 1504 മാർച്ച് 16 മുതൽ 1504 ജൂലൈ 3 വരെ നീണ്ടുനിന്നു (കൊച്ചി യുദ്ധം (1504)). എന്നിരുന്നാലും, വരാനിരിക്കുന്ന മഴക്കാലവും 1504 സെപ്റ്റംബറിൽ ലോപോ സോറസ് ഡി ആൽബെർഗേറിയയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു പോർച്ചുഗീസ് കപ്പലിന്റെ വരവും (ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡി അൽമേഡയും അഫോൺസോ ഡി അൽബുക്കർക്കിയും നയിച്ച അർമാഡയും) സാമൂതിരിയെ ഭയപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹം തന്റെ സൈന്യത്തെ തിരിച്ചുവിളിച്ചു. ഓണത്തിന്റെ ആദരണീയമായ ഉത്സവം അടുത്തിരുന്നതിനാലും, ശുഭദിനം വിശുദ്ധമായി ആചരിക്കാൻ സാമൂതിരി ഉദ്ദേശിച്ചതിനാലും സാമൂതിരി പിൻവാങ്ങി. ഇത് കൊച്ചി രാജാവിന് വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചു, പിന്നീട് അദ്ദേഹം തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ കൈവശം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും സൈന്യങ്ങൾ കത്തിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഡുവാർട്ടെ പച്ചെക്കോ പെരേരയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പട്ടാളം ശത്രുവിനെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.

കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ സാമന്തനായിരുന്ന താനൂർ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി, കോഴിക്കോട്ടെ തന്റെ ഭരണാധികാരിക്കെതിരെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; താനൂർ ഭരണാധികാരിയും കൊച്ചിയുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലും പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലും കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ പലരും വെട്ടത്ത് നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; എന്നിരുന്നാലും, രാജാവിന്റെ കീഴിലുള്ള താനൂർ സൈന്യം 1504-ൽ നടന്ന കൊച്ചി യുദ്ധത്തിൽ കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിക്കുവേണ്ടി പോരാടി.&lt;ref name=&quot;Logan&quot;&gt;{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, താനൂർ മേഖലയിലെ മുസ്ലീം മാപ്പിള വ്യാപാരികളുടെ കൂറ് കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയിൽ തന്നെ തുടർന്നു. &lt;ref name=&quot;Makhdoom&quot;&gt;{{cite book
 | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942
 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras
 | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage
}}&lt;/ref&gt;

രാജാവിനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഉറപ്പിച്ച ശേഷം, കൂടുതൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് പോർച്ചുഗീസ് തൊഴിൽശാലയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി (ഫോർട്ട് ഇമ്മാനുവൽ) (പോർച്ചുഗൽ രാജാവിന് ശേഷം) എന്ന പേരിൽ ഒരു കോട്ട പണിയാൻ പോർച്ചുഗീസുകാർക്ക് അനുമതി ലഭിച്ചു. മുഴുവൻ ജോലിയും കമ്മീഷൻ ചെയ്തത് കൊച്ചിൻ രാജാവാണ്, അദ്ദേഹം തൊഴിലാളികളെയും വസ്തുക്കളെയും വിതരണം ചെയ്തു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ രാജാവ് ഭരണം തുടർന്നു. അതേസമയം, പോർച്ചുഗീസുകാർ സാമൂതിരിമാരുമായി രഹസ്യമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു. പിന്നീട് കൊച്ചി തുറമുഖം കീഴടക്കാനുള്ള സാമൂതിരിയുടെ ശ്രമങ്ങൾ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ കൊച്ചി രാജാവ് പരാജയപ്പെടുത്തി. കൊച്ചിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ രാജാവിനെ സഹായിക്കുക എന്ന അനുമാനത്തോടെ പതുക്കെ, കൊച്ചിയിലെ പോർച്ചുഗീസ് ആയുധപ്പുര വർദ്ധിപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ നടപടി കൊച്ചി രാജാവിന്റെ ശക്തി കുറയാനും പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കാനും കാരണമായി.

1503 മുതൽ 1663 വരെ, കൊച്ചി രാജാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗലിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. 1510 വരെ ഇന്ത്യയിലെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പ്രധാന താവളമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1530-ൽ വിശുദ്ധ ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർ എത്തി ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ മിഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. 1560-ൽ പോർച്ചുഗീസ് ഇന്ത്യയിൽ ഇൻക്വിസിഷൻ സ്ഥാപിതമായതിനാൽ, തുടർന്നുള്ള പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം ഈ പ്രദേശത്ത് താമസിച്ചിരുന്ന ജൂതന്മാർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസ് വൈസ്രോയിയായിരുന്ന [[വാസ്കോഡ ഗാമ]]യുടെ ശവകുടീരം കൊച്ചിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. 1539-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ പുറത്തെടുത്ത് പോർച്ചുഗലിൽ സംസ്കരിക്കുന്നതുവരെ സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് പള്ളിയിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ സംസ്കരിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;Vasco Da Gama&quot;&gt;
{{cite encyclopedia
 |encyclopedia=MSN Encarta Encyclopedia 
 |publisher=Microsoft 
 |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html 
 |title=Death of Vasco Da Gama in Kochi 
 |access-date=23 May 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028171509/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html
 |archive-date=28 October 2009
|url-status=dead
}}
&lt;/ref&gt; ആൽബുക്കർക്കിയുടെ കാലത്തിനുശേഷം, കേരളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം കുറഞ്ഞു.

=== ഡച്ച് കാലഘട്ടം (1663–1773) ===
[[File:Overwinningh van de Stadt Cotchin op de Kust van Mallabaer - Victory over Kochi on the coast of Malabar.jpg| 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ കൊച്ചി നഗരം പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് കീഴടക്കി. (കോയൻറാറ്റ് ഡെക്കർ, 1682)'|thumb|250px]]

[[File:ബോൾഗാട്ടി.jpg|1744-ൽ ഡച്ച് വ്യാപാരികൾ നിർമ്മിച്ച ബോൾഗാട്ടി കൊട്ടാരം, നെതർലൻഡ്‌സിന് പുറത്തുള്ള ഡച്ച് കാലഘട്ടത്തിലെ നിലവിലുള്ള ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന കൊട്ടാരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്..|thumb|250px]]

പോർച്ചുഗീസുകാരുമായും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷികളുമായും നിരവധി ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്ക് ശേഷം ഡച്ചുകാർ അപ്പോഴേക്കും ക്വയിലോൺ കീഴടക്കിയിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ ഭരണത്തിന് ശേഷം. കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ അസംതൃപ്തരായ അംഗങ്ങൾ കൊച്ചി രാജാവിനെ അട്ടിമറിക്കാൻ ഡച്ചുകാരുടെ സഹായം തേടി. ഡച്ചുകാർ ഞാറക്കലിൽ വിജയകരമായി ഇറങ്ങി പള്ളിപ്പുറം കോട്ട പിടിച്ചെടുക്കാൻ പോയി. അത് അവർ സാമൂതിരിക്ക് കൈമാറി. പിന്നീട് അവർ 1664-ൽ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിക്കുന്നതിലേക്ക് കടന്നു.


=== മൈസൂർ അധിനിവേശം ===
===ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടം (1814–1947)===
[[File:56Cochin Strret Scene.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
[[File:Kochi 1960 street.jpg|thumb|Cochin in 1960s]]
[[File:59Cochin Canal.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
1814-ൽ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി പ്രകാരം, ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും അതിന്റെ പ്രദേശവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കൊച്ചി ദ്വീപുകൾ മലയ ദ്വീപിന് പകരമായി യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വിട്ടുകൊടുത്തു. ഉടമ്പടി ഒപ്പുവെക്കുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ, കൊച്ചിയിൽ ഇംഗ്ലീഷ് നിവാസികൾ താമസിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;kochirajyam&quot;&gt;Kochi Rajyacharithram by KP Padmanabha Menon. P(1914)&lt;/ref&gt;

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, തുറമുഖത്തെ വ്യാപാരം ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത വളരെയധികം അനുഭവപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ 1920-ൽ അന്നത്തെ മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന ലോർഡ് വില്ലിംഗ്ഡന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഹാർബർ എഞ്ചിനീയർ റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോയെ കൊച്ചിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. 21 വർഷത്തിനുള്ളിൽ, അദ്ദേഹം കൊച്ചിയെ ഉപദ്വീപിലെ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ തുറമുഖമാക്കി മാറ്റി. അവിടെ നീണ്ട നിരയിലുള്ള നീരാവി ക്രെയിനുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്ന പുതുതായി വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ട ഉൾക്കടലിനടുത്തായി കപ്പലുകൾ നങ്കൂരമിട്ടു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Robert Charles Bristow&quot;&gt;{{cite web
|work=Robert Charles Bristow employed to develop Kochi port
|publisher=Corporation of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=7
|title=The Cochin Saga
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;അതേസമയം, 1866-ൽ, ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ 1865 ലെ മദ്രാസ് ആക്ട് 10 (1850 ലെ ടൗൺസ് ഇംപ്രൂവ്‌മെന്റ്സ് ആക്ട് ഭേദഗതി) &lt;ref name=&quot;Ref1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) |website=Lawmin.nic.in |access-date=2016-08-07 |archive-date=27 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141127075116/http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Lewis McIver |first1=G. Stokes |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |date=1883 |publisher=E.Keys at the Government Press |location=Madras |page=444 |edition=(Vol II) |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;google.co.in&quot;&gt;{{cite book |last1=Presidency |first1=Madras (India |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |date=1915 |publisher=The Superintendent, Government Press |location=Madras |page=20 |edition=Vol.2 |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=2 December 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=HENRY FROWDE, M.A. |first1=Imperial Gazetteer of India |title=Imperial Gazetteer of India |date=1908–1909 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |edition=New |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=2 December 2020}}&lt;/ref&gt; പ്രകാരം, 1866 നവംബർ 1 ന് കണ്ണൂർ, തലശ്ശേരി, കോഴിക്കോട്, പാലക്കാട് എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായി. 1883 ൽ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ സീറ്റിംഗ് മത്സരം നടന്നു. 1896 ൽ കൊച്ചി മഹാരാജാവ് മട്ടാഞ്ചേരിയിലും എറണാകുളത്തും ടൗൺ കൗൺസിലുകൾ രൂപീകരിച്ചുകൊണ്ട് തദ്ദേശഭരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു. 1925 ൽ, സംസ്ഥാനത്തിനുമേലുള്ള പൊതുജന സമ്മർദ്ദത്തെത്തുടർന്ന് കൊച്ചി നിയമസഭ രൂപീകരിച്ചു. നിയമസഭയിൽ 45 അംഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ 10 പേർ ഔദ്യോഗികമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിലെ ഏതെങ്കിലും നിയമസഭയിൽ അംഗമാകുന്ന ആദ്യ വനിതയായി തോട്ടക്കാട്ട് മാധവിയമ്മ മാറി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Kochi
|title=History and culture of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=4
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202745/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=4
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

== സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലഘട്ടം ==

[[File:Cochin 1960 in the Harbour (109694992).jpg|left|thumb|1960-കളിൽ കൊച്ചി തുറമുഖം]]
1947-ൽ ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി. ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ സ്വമേധയാ ചേർന്ന ആദ്യത്തെ നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്നു കൊച്ചി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;/&gt;  സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം, ഇ. ഇക്കണ്ട വാരിയർ കൊച്ചിയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി. കെ. പി. മാധവൻ നായർ, പി. ടി. ജേക്കബ്, സി. അച്യുത മേനോൻ, പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദ മേനോൻ എന്നിവർ ജനാധിപത്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുൻനിരയിൽ നിന്ന മറ്റ് ചില ശക്തരായിരുന്നു. തുടർന്ന് 1949-ൽ കൊച്ചിയും തിരുവിതാംകൂറും ലയിപ്പിച്ചാണ് തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനം നിലവിൽ വന്നത്. പരൂർ ടി. കെ. നാരായണ പിള്ള ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി. തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ മലബാർ ജില്ലയുമായി ലയിച്ചു. ഒടുവിൽ, 1956 നവംബർ 1-ന് ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് പാസാക്കിയ സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമം തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മലബാർ ജില്ല, ദക്ഷിണ കാനറയിലെ കാസർഗോഡ് താലൂക്ക് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തി കേരളം എന്ന പുതിയ സംസ്ഥാനം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite book 
|author =Plunkett, R, Cannon, T, Davis, P, Greenway, P &amp; Harding
|year = 2001
|title = Lonely Planet South India, Lonely Planet
|isbn = 1-86450-161-8
}}
&lt;/ref&gt; 1960 ജൂലൈ 9 ന് മട്ടാഞ്ചേരി കൗൺസിൽ ഒരു പ്രമേയം പാസാക്കി. നിലവിലുള്ള ഫോർട്ട് കൊച്ചി, മട്ടാഞ്ചേരി, എറണാകുളം എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളെ സംയോജിപ്പിച്ച് ഒരു മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് സർക്കാരിന് അയച്ചു. ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ അപലപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, എറണാകുളം മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സംയോജിത കോർപ്പറേഷനിൽ കൂടുതൽ സബർബൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. നിർദ്ദിഷ്ട ലയനത്തിന്റെ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ അന്നത്തെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഡയറക്ടറായിരുന്ന മേജർ ബാലഗംഗാധര മേനോനെ സർക്കാർ നിയമിച്ചു. അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, കേരള നിയമസഭ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കുന്നതിന് അംഗീകാരം നൽകി. അങ്ങനെ, 1967 നവംബർ 1 ന്, കേരള സംസ്ഥാന രൂപീകരണത്തിന് കൃത്യം 11 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, എറണാകുളം, മട്ടാഞ്ചേരി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളും പള്ളുരുത്തി, വെണ്ണല, വൈറ്റില, ഇടപ്പള്ളി എന്നീ നാല് പഞ്ചായത്തുകളും ഗുണ്ടു, രാമൻതുരുത്ത് എന്നീ ചെറിയ ദ്വീപുകളും ലയിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ നിലവിൽ വന്നു.
==അവലംബം==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:History of Kochi}}</text>
      <sha1>n2n41maq268epxvzazgzu16qaf66adb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652502</id>
      <parentid>4652499</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47722" sha1="i2cvls3cx6d6dk33yml2a1ycpqb80l1" xml:space="preserve">{{Prettyurl|History of Kochi}}{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;250&quot; style=&quot;font-size: 0.85em; float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #DEE8F1;&quot;
|bgcolor=&quot;#A1C2CF&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: white;&quot; align=&quot;center&quot;|'''Timeline of Kochi'''
|-
|colspan=&quot;2&quot;|[[Image:Kochi, Fishing nets at sunset, Kerala, India.jpg|250px]]
|-
|-
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Year'''
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;80%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Event'''
|-
|1102
|[[കുലശേഖര രാജവംശം (വേണാട്)|കുലശേഖര]] എന്ന രാജ്യം തകരുന്നു, [[പെരുമ്പടപ്പ്, മലപ്പുറം|''പെർമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം'']] രൂപപ്പെടുന്നു.
|-
|1341
|[[പെരിയാർ നദി|പെരിയാർ നദി]]യിലെ ഒരു വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] തുറമുഖം നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു വ്യാപാര കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിക്കുന്നു.
|-
|1410
|ജനറൽ [[ഷെങ് ഹെ]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചൈനീസ് നിധി കപ്പൽക്കൂട്ടം കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1440
|യൂറോപ്യൻ സഞ്ചാരി [[നിക്കോള ഡാ കോണ്ടി]] കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1500
|[[പോർച്ചുഗീസ് ജനത|പോർച്ചുഗീസ്]] അഡ്മിറൽ [[പെഡ്രോ അൽവാറസ് കാബ്രൽ]] കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി നയതന്ത്രബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നു
|-
|1503
|കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗീസുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1663
|കൊച്ചി തുറമുഖം ഡച്ചുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1664
|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിൽ ഡച്ചുകാർ മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിച്ചു
|-
|1773
|[[മൈസൂർ രാജ്യം]] കൊച്ചി കീഴടക്കി.
|-
|1814
|[[1814-ലെ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി]] ഔദ്യോഗികമായി നഗരം [[കൊച്ചി രാജ്യം]], ഒരു [[ബ്രിട്ടീഷ് സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം]] ആയി കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നു
|-
|1947
|ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടുന്നു, കൊച്ചി ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ ചേരുന്നു.
|-
|1956
|[[കേരള]] സംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
|-
|1967
|[[കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ]] നിലവിൽ വരുന്നു.
|}
കേരള സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്ത് നിന്ന് ഏകദേശം 200 കിലോമീറ്റർ അകലെ  എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു തീരദേശ നഗരമാണ് '''കൊച്ചി'''.  .

ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലം വരെ നിരവധി നൂറ്റാണ്ടുകളായി, കൊച്ചി നഗരം അതേ പേരിലുള്ള നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു. കൊച്ചിക്ക് വടക്ക് എവിടെയോ ആഗോള വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്ന മുസിരിസ്, അതിന്റെ ചരിത്രം നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ളതാണ്. അന്ന് അത് നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യൻ സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ഈ വസ്തുത പുരാതന കാലം മുതൽ തന്നെ ജൂതന്മാർ, അറബികൾ, യവനന്മാർ (ഗ്രീക്കുകാർ, റോമാക്കാർ), ചൈനക്കാർ എന്നിവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. .&lt;ref name=&quot;Ernakulam Portal&quot;&gt;{{cite web
|work=Ernakulam Portal
|publisher=National Informatics Centre
|url=http://ernakulam.nic.in/history.htm
|title=History of Ernakulam
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115160050/http://ernakulam.nic.in/history.htm
|archive-date=15 November 2007
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; 1341-ൽ പെരിയാർ നദിയിലെ വൻ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ തുറമുഖം നശിച്ചതിനുശേഷം കൊച്ചിക്ക് മലബാർ തീരത്ത് ഒരു പ്രധാന സ്ഥാനം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Centre for heritage studies&quot;&gt;{{cite web|work=History of Kochi |publisher=Centre For Heritage Studies, India |url=http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |title=Emergence of Kochi harbour |access-date=23 May 2006 |url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915105257/http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |archive-date=15 September 2015 }}
&lt;/ref&gt;പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അഡ്മിറൽ ഷെങ് ഹെയുടെ നിധി കപ്പലിന്റെ ഭാഗമായി കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ചൈനീസ് സഞ്ചാരിയായ മാ ഹുവാൻ എഴുതിയ പുസ്തകങ്ങളിലാണ് കൊച്ചിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല രേഖാമൂലമുള്ള പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. &lt;ref&gt;
{{
 cite book 
|author =[[Ma Huan]]: Ying Yai Sheng Lan – translated by [[J.V.G. Mills]]
|year = 1970
|title = The Overall Survey of the Ocean's Shores
|publisher = [[Hakluyt Society]], White Lotus Press 
|isbn = 974-8496-78-3
}}
&lt;/ref&gt; 1440 ൽ കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ഇറ്റാലിയൻ സഞ്ചാരിയായ നിക്കോളോ ഡാ കോണ്ടി എഴുതിയ വിവരണങ്ങളിലും കൊച്ചിയെക്കുറിച്ച് പരാമർശങ്ങളുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Niccolo di Conti &quot;&gt;
{{cite web
 |work        = Niccolo di Conti
 |publisher   = win.tue.nl
 |url         = http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |title       = Accounts of Nicolo de' Conti (ca.1395–1469)
 |access-date  = 23 May 2006
|url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130221064823/http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |archive-date = 21 February 2013
|df          = dmy-all
}}
&lt;/ref&gt;ഇന്ന്, കൊച്ചി കേരളത്തിന്റെ വാണിജ്യ കേന്ദ്രമാണ്&lt;ref name=&quot;Trade &amp; Industry in Kochi&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Kochi Corporation
|title=The Economy of Kochi — Trade &amp; Industry in Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/MainTemp.asp?id=7&amp;val1=2&amp;PLK=2
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിലെ അതിവേഗം വളരുന്ന രണ്ടാം നിര മെട്രോപോളിസുകളിൽ ഒന്നാണ് കൊച്ചി .&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;
{{cite news
  | author=Rakee Mohan
  | url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20170202090758/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | url-status=dead
  | archive-date=2 February 2017
| title=Developing metro and quaint environs
  | work=The Economic Times
  | date=8 April 2006
| access-date=23 May 2006
}} 
&lt;/ref&gt;
==രാജഭരണം==
[[File:King of Cochin and small Malabar boats.jpg|thumb|The King of Cochin and small Malabar boats]]കൊച്ചിയുടെ ആദ്യകാല ചരിത്രം കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. എ.ഡി. 1341-ൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ തുറമുഖത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷമാണ് ഒരു വ്യാപാര തുറമുഖമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചത്. കുലശേഖര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം എ.ഡി 1102 ൽ പെരുമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Prehistory and Archaeology of Cochin&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Cochin
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|title=Prehistory and Archaeology of Cochin
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620160940/http://corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|archive-date=20 June 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; തിരുനാവായ യുദ്ധത്തിനുശേഷം, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി പൊന്നാനി പ്രദേശം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പെരുമ്പടപ്പ് (പൊന്നാനിക്കടുത്ത്) ഭരണാധികാരി കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;&gt;A Survey of Kerala History, A. Sreedhara Menon, DC Books, Kottayam (2007)&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കൊച്ചിയിലേക്ക് താമസം മാറി കൊച്ചി രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; വാസ്കോഡ ഗാമ കോഴിക്കോട്ട് കപ്പലിറങ്ങിയപ്പോൾ, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി കുഞ്ഞാലി മരയ്ക്കാരുടെ (കോഴിക്കോട് രാജ്യത്തിന്റെ നാവിക മേധാവി) നേതൃത്വത്തിലുള്ള പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ, കൊച്ചി ഭരണാധികാരി പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി സഖ്യം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt;

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.&lt;/ref&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;

== വിദേശ സ്വാധീനങ്ങൾ ==

കൊച്ചി പല വിദേശ ശക്തികളുടെയും സ്വാധീനത്തിലായിരുന്നു, അക്കാലത്ത് കൊച്ചി രാജാവ് ഇപ്പോഴും തലവനായി തുടർന്നു.
=== മിങ് രാജവംശ സഖ്യം (1406-1433) ===

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.&lt;/ref&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;

=== പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം (1503–1663) ===

[[Image:Mattancherry palace bhagvathy kshetram.JPG|180px|thumb|[[പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടത്തിൽ കൊച്ചിൻ രാജ വീര കേരള വർമ്മ നിർമ്മിച്ച മട്ടാഞ്ചേരി കൊട്ടാരം-ക്ഷേത്രം]]
കണ്ടെത്തൽ കാലഘട്ടത്തിൽ 1498-ൽ പോർച്ചുഗീസുകാർ കാപ്പാട് കോഴിക്കോട് എത്തി. അങ്ങനെ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള കടൽ പാത തുറന്നു. &lt;ref&gt;DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History&lt;/ref&gt;ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റ കേന്ദ്രമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1500-ൽ, കോഴിക്കോടു നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, പോർച്ചുഗീസ് അഡ്മിറൽ പെഡ്രോ അൽവാറസ് കബ്രാൾ കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി. എതിരാളിയായ കൊച്ചി രാജാവ് പോർച്ചുഗീസുകാരെ അതിഥികളായി സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും സൗഹൃദ ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. കോഴിക്കോട് കീഴടക്കുന്നതിൽ പിന്തുണ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, കൊച്ചിയിൽ ഒരു ഫാക്ടറി പണിയാൻ അഡ്മിറൽ രാജാവിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. പിന്തുണയിൽ ഉറപ്പായ രാജാവ് കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിമാരുമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയുടെ ശക്തികൾ കണ്ട് അഡ്മിറൽ പരിഭ്രാന്തനായി പിൻവാങ്ങി.

കാബ്രലിന് പകരം മറ്റൊരു ക്യാപ്റ്റൻ ജോവോ ഡ നോവയെ അയച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹവും പതറിപ്പോയി. തുടർച്ചയായ പിൻവാങ്ങലുകൾ പോർച്ചുഗൽ രാജാവിനെ കോപാകുലനാക്കി. രാജാവ് വാസ്കോഡ ഗാമയെ അയച്ചു. അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ബോംബിട്ട് അറബ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചു. ഇത് സാമൂതിരിയുടെ കോപത്തിന് കാരണമായി, അദ്ദേഹം കൊച്ചി രാജാവിനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം 1503 മാർച്ച് 1 ന് ആരംഭിച്ചു, രണ്ടാമത്തെ ആക്രമണം 1504 മാർച്ച് 16 മുതൽ 1504 ജൂലൈ 3 വരെ നീണ്ടുനിന്നു (കൊച്ചി യുദ്ധം (1504)). എന്നിരുന്നാലും, വരാനിരിക്കുന്ന മഴക്കാലവും 1504 സെപ്റ്റംബറിൽ ലോപോ സോറസ് ഡി ആൽബെർഗേറിയയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു പോർച്ചുഗീസ് കപ്പലിന്റെ വരവും (ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡി അൽമേഡയും അഫോൺസോ ഡി അൽബുക്കർക്കിയും നയിച്ച അർമാഡയും) സാമൂതിരിയെ ഭയപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹം തന്റെ സൈന്യത്തെ തിരിച്ചുവിളിച്ചു. ഓണത്തിന്റെ ആദരണീയമായ ഉത്സവം അടുത്തിരുന്നതിനാലും, ശുഭദിനം വിശുദ്ധമായി ആചരിക്കാൻ സാമൂതിരി ഉദ്ദേശിച്ചതിനാലും സാമൂതിരി പിൻവാങ്ങി. ഇത് കൊച്ചി രാജാവിന് വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചു, പിന്നീട് അദ്ദേഹം തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ കൈവശം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും സൈന്യങ്ങൾ കത്തിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഡുവാർട്ടെ പച്ചെക്കോ പെരേരയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പട്ടാളം ശത്രുവിനെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.

കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ സാമന്തനായിരുന്ന താനൂർ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി, കോഴിക്കോട്ടെ തന്റെ ഭരണാധികാരിക്കെതിരെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; താനൂർ ഭരണാധികാരിയും കൊച്ചിയുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലും പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലും കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ പലരും വെട്ടത്ത് നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; എന്നിരുന്നാലും, രാജാവിന്റെ കീഴിലുള്ള താനൂർ സൈന്യം 1504-ൽ നടന്ന കൊച്ചി യുദ്ധത്തിൽ കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിക്കുവേണ്ടി പോരാടി.&lt;ref name=&quot;Logan&quot;&gt;{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, താനൂർ മേഖലയിലെ മുസ്ലീം മാപ്പിള വ്യാപാരികളുടെ കൂറ് കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയിൽ തന്നെ തുടർന്നു. &lt;ref name=&quot;Makhdoom&quot;&gt;{{cite book
 | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942
 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras
 | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage
}}&lt;/ref&gt;

രാജാവിനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഉറപ്പിച്ച ശേഷം, കൂടുതൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് പോർച്ചുഗീസ് തൊഴിൽശാലയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി (ഫോർട്ട് ഇമ്മാനുവൽ) (പോർച്ചുഗൽ രാജാവിന് ശേഷം) എന്ന പേരിൽ ഒരു കോട്ട പണിയാൻ പോർച്ചുഗീസുകാർക്ക് അനുമതി ലഭിച്ചു. മുഴുവൻ ജോലിയും കമ്മീഷൻ ചെയ്തത് കൊച്ചിൻ രാജാവാണ്, അദ്ദേഹം തൊഴിലാളികളെയും വസ്തുക്കളെയും വിതരണം ചെയ്തു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ രാജാവ് ഭരണം തുടർന്നു. അതേസമയം, പോർച്ചുഗീസുകാർ സാമൂതിരിമാരുമായി രഹസ്യമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു. പിന്നീട് കൊച്ചി തുറമുഖം കീഴടക്കാനുള്ള സാമൂതിരിയുടെ ശ്രമങ്ങൾ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ കൊച്ചി രാജാവ് പരാജയപ്പെടുത്തി. കൊച്ചിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ രാജാവിനെ സഹായിക്കുക എന്ന അനുമാനത്തോടെ പതുക്കെ, കൊച്ചിയിലെ പോർച്ചുഗീസ് ആയുധപ്പുര വർദ്ധിപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ നടപടി കൊച്ചി രാജാവിന്റെ ശക്തി കുറയാനും പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കാനും കാരണമായി.

1503 മുതൽ 1663 വരെ, കൊച്ചി രാജാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗലിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. 1510 വരെ ഇന്ത്യയിലെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പ്രധാന താവളമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1530-ൽ വിശുദ്ധ ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർ എത്തി ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ മിഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. 1560-ൽ പോർച്ചുഗീസ് ഇന്ത്യയിൽ ഇൻക്വിസിഷൻ സ്ഥാപിതമായതിനാൽ, തുടർന്നുള്ള പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം ഈ പ്രദേശത്ത് താമസിച്ചിരുന്ന ജൂതന്മാർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസ് വൈസ്രോയിയായിരുന്ന [[വാസ്കോഡ ഗാമ]]യുടെ ശവകുടീരം കൊച്ചിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. 1539-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ പുറത്തെടുത്ത് പോർച്ചുഗലിൽ സംസ്കരിക്കുന്നതുവരെ സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് പള്ളിയിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ സംസ്കരിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;Vasco Da Gama&quot;&gt;
{{cite encyclopedia
 |encyclopedia=MSN Encarta Encyclopedia 
 |publisher=Microsoft 
 |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html 
 |title=Death of Vasco Da Gama in Kochi 
 |access-date=23 May 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028171509/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html
 |archive-date=28 October 2009
|url-status=dead
}}
&lt;/ref&gt; ആൽബുക്കർക്കിയുടെ കാലത്തിനുശേഷം, കേരളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം കുറഞ്ഞു.

=== ഡച്ച് കാലഘട്ടം (1663–1773) ===
[[File:Overwinningh van de Stadt Cotchin op de Kust van Mallabaer - Victory over Kochi on the coast of Malabar.jpg| 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ കൊച്ചി നഗരം പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് കീഴടക്കി. (കോയൻറാറ്റ് ഡെക്കർ, 1682)'|thumb|250px]]

[[File:ബോൾഗാട്ടി.jpg|1744-ൽ ഡച്ച് വ്യാപാരികൾ നിർമ്മിച്ച ബോൾഗാട്ടി കൊട്ടാരം, നെതർലൻഡ്‌സിന് പുറത്തുള്ള ഡച്ച് കാലഘട്ടത്തിലെ നിലവിലുള്ള ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന കൊട്ടാരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്..|thumb|250px]]

പോർച്ചുഗീസുകാരുമായും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷികളുമായും നിരവധി ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്ക് ശേഷം ഡച്ചുകാർ അപ്പോഴേക്കും ക്വയിലോൺ കീഴടക്കിയിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ ഭരണത്തിന് ശേഷം. കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ അസംതൃപ്തരായ അംഗങ്ങൾ കൊച്ചി രാജാവിനെ അട്ടിമറിക്കാൻ ഡച്ചുകാരുടെ സഹായം തേടി. ഡച്ചുകാർ ഞാറക്കലിൽ വിജയകരമായി ഇറങ്ങി പള്ളിപ്പുറം കോട്ട പിടിച്ചെടുക്കാൻ പോയി. അത് അവർ സാമൂതിരിക്ക് കൈമാറി. പിന്നീട് അവർ 1664-ൽ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിക്കുന്നതിലേക്ക് കടന്നു.


=== മൈസൂർ അധിനിവേശം ===
===ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടം (1814–1947)===
[[File:56Cochin Strret Scene.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
[[File:Kochi 1960 street.jpg|thumb|Cochin in 1960s]]
[[File:59Cochin Canal.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
1814-ൽ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി പ്രകാരം, ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും അതിന്റെ പ്രദേശവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കൊച്ചി ദ്വീപുകൾ മലയ ദ്വീപിന് പകരമായി യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വിട്ടുകൊടുത്തു. ഉടമ്പടി ഒപ്പുവെക്കുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ, കൊച്ചിയിൽ ഇംഗ്ലീഷ് നിവാസികൾ താമസിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;kochirajyam&quot;&gt;Kochi Rajyacharithram by KP Padmanabha Menon. P(1914)&lt;/ref&gt;

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, തുറമുഖത്തെ വ്യാപാരം ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത വളരെയധികം അനുഭവപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ 1920-ൽ അന്നത്തെ മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന ലോർഡ് വില്ലിംഗ്ഡന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഹാർബർ എഞ്ചിനീയർ റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോയെ കൊച്ചിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. 21 വർഷത്തിനുള്ളിൽ, അദ്ദേഹം കൊച്ചിയെ ഉപദ്വീപിലെ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ തുറമുഖമാക്കി മാറ്റി. അവിടെ നീണ്ട നിരയിലുള്ള നീരാവി ക്രെയിനുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്ന പുതുതായി വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ട ഉൾക്കടലിനടുത്തായി കപ്പലുകൾ നങ്കൂരമിട്ടു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Robert Charles Bristow&quot;&gt;{{cite web
|work=Robert Charles Bristow employed to develop Kochi port
|publisher=Corporation of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=7
|title=The Cochin Saga
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;അതേസമയം, 1866-ൽ, ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ 1865 ലെ മദ്രാസ് ആക്ട് 10 (1850 ലെ ടൗൺസ് ഇംപ്രൂവ്‌മെന്റ്സ് ആക്ട് ഭേദഗതി) &lt;ref name=&quot;Ref1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) |website=Lawmin.nic.in |access-date=2016-08-07 |archive-date=27 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141127075116/http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Lewis McIver |first1=G. Stokes |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |date=1883 |publisher=E.Keys at the Government Press |location=Madras |page=444 |edition=(Vol II) |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;google.co.in&quot;&gt;{{cite book |last1=Presidency |first1=Madras (India |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |date=1915 |publisher=The Superintendent, Government Press |location=Madras |page=20 |edition=Vol.2 |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=2 December 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=HENRY FROWDE, M.A. |first1=Imperial Gazetteer of India |title=Imperial Gazetteer of India |date=1908–1909 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |edition=New |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=2 December 2020}}&lt;/ref&gt; പ്രകാരം, 1866 നവംബർ 1 ന് കണ്ണൂർ, തലശ്ശേരി, കോഴിക്കോട്, പാലക്കാട് എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായി. 1883 ൽ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ സീറ്റിംഗ് മത്സരം നടന്നു. 1896 ൽ കൊച്ചി മഹാരാജാവ് മട്ടാഞ്ചേരിയിലും എറണാകുളത്തും ടൗൺ കൗൺസിലുകൾ രൂപീകരിച്ചുകൊണ്ട് തദ്ദേശഭരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു. 1925 ൽ, സംസ്ഥാനത്തിനുമേലുള്ള പൊതുജന സമ്മർദ്ദത്തെത്തുടർന്ന് കൊച്ചി നിയമസഭ രൂപീകരിച്ചു. നിയമസഭയിൽ 45 അംഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ 10 പേർ ഔദ്യോഗികമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിലെ ഏതെങ്കിലും നിയമസഭയിൽ അംഗമാകുന്ന ആദ്യ വനിതയായി തോട്ടക്കാട്ട് മാധവിയമ്മ മാറി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Kochi
|title=History and culture of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=4
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202745/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=4
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

== സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലഘട്ടം ==

[[File:Cochin 1960 in the Harbour (109694992).jpg|left|thumb|1960-കളിൽ കൊച്ചി തുറമുഖം]]
1947-ൽ ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി. ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ സ്വമേധയാ ചേർന്ന ആദ്യത്തെ നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്നു കൊച്ചി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;/&gt;  സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം, ഇ. ഇക്കണ്ട വാരിയർ കൊച്ചിയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി. കെ. പി. മാധവൻ നായർ, പി. ടി. ജേക്കബ്, സി. അച്യുത മേനോൻ, പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദ മേനോൻ എന്നിവർ ജനാധിപത്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുൻനിരയിൽ നിന്ന മറ്റ് ചില ശക്തരായിരുന്നു. തുടർന്ന് 1949-ൽ കൊച്ചിയും തിരുവിതാംകൂറും ലയിപ്പിച്ചാണ് തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനം നിലവിൽ വന്നത്. പരൂർ ടി. കെ. നാരായണ പിള്ള ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി. തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ മലബാർ ജില്ലയുമായി ലയിച്ചു. ഒടുവിൽ, 1956 നവംബർ 1-ന് ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് പാസാക്കിയ സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമം തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മലബാർ ജില്ല, ദക്ഷിണ കാനറയിലെ കാസർഗോഡ് താലൂക്ക് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തി കേരളം എന്ന പുതിയ സംസ്ഥാനം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite book 
|author =Plunkett, R, Cannon, T, Davis, P, Greenway, P &amp; Harding
|year = 2001
|title = Lonely Planet South India, Lonely Planet
|isbn = 1-86450-161-8
}}
&lt;/ref&gt; 1960 ജൂലൈ 9 ന് മട്ടാഞ്ചേരി കൗൺസിൽ ഒരു പ്രമേയം പാസാക്കി. നിലവിലുള്ള ഫോർട്ട് കൊച്ചി, മട്ടാഞ്ചേരി, എറണാകുളം എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളെ സംയോജിപ്പിച്ച് ഒരു മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് സർക്കാരിന് അയച്ചു. ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ അപലപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, എറണാകുളം മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സംയോജിത കോർപ്പറേഷനിൽ കൂടുതൽ സബർബൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. നിർദ്ദിഷ്ട ലയനത്തിന്റെ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ അന്നത്തെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഡയറക്ടറായിരുന്ന മേജർ ബാലഗംഗാധര മേനോനെ സർക്കാർ നിയമിച്ചു. അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, കേരള നിയമസഭ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കുന്നതിന് അംഗീകാരം നൽകി. അങ്ങനെ, 1967 നവംബർ 1 ന്, കേരള സംസ്ഥാന രൂപീകരണത്തിന് കൃത്യം 11 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, എറണാകുളം, മട്ടാഞ്ചേരി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളും പള്ളുരുത്തി, വെണ്ണല, വൈറ്റില, ഇടപ്പള്ളി എന്നീ നാല് പഞ്ചായത്തുകളും ഗുണ്ടു, രാമൻതുരുത്ത് എന്നീ ചെറിയ ദ്വീപുകളും ലയിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ നിലവിൽ വന്നു.
==അവലംബം==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:History of Kochi}}</text>
      <sha1>i2cvls3cx6d6dk33yml2a1ycpqb80l1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652504</id>
      <parentid>4652502</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:14:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* മിങ് രാജവംശ സഖ്യം (1406-1433) */</comment>
      <origin>4652504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47723" sha1="lx79znjj1ueoa9twmqrm1sdnechve3f" xml:space="preserve">{{Prettyurl|History of Kochi}}{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;250&quot; style=&quot;font-size: 0.85em; float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #DEE8F1;&quot;
|bgcolor=&quot;#A1C2CF&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: white;&quot; align=&quot;center&quot;|'''Timeline of Kochi'''
|-
|colspan=&quot;2&quot;|[[Image:Kochi, Fishing nets at sunset, Kerala, India.jpg|250px]]
|-
|-
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Year'''
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;80%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Event'''
|-
|1102
|[[കുലശേഖര രാജവംശം (വേണാട്)|കുലശേഖര]] എന്ന രാജ്യം തകരുന്നു, [[പെരുമ്പടപ്പ്, മലപ്പുറം|''പെർമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം'']] രൂപപ്പെടുന്നു.
|-
|1341
|[[പെരിയാർ നദി|പെരിയാർ നദി]]യിലെ ഒരു വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] തുറമുഖം നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു വ്യാപാര കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിക്കുന്നു.
|-
|1410
|ജനറൽ [[ഷെങ് ഹെ]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചൈനീസ് നിധി കപ്പൽക്കൂട്ടം കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1440
|യൂറോപ്യൻ സഞ്ചാരി [[നിക്കോള ഡാ കോണ്ടി]] കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1500
|[[പോർച്ചുഗീസ് ജനത|പോർച്ചുഗീസ്]] അഡ്മിറൽ [[പെഡ്രോ അൽവാറസ് കാബ്രൽ]] കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി നയതന്ത്രബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നു
|-
|1503
|കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗീസുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1663
|കൊച്ചി തുറമുഖം ഡച്ചുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1664
|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിൽ ഡച്ചുകാർ മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിച്ചു
|-
|1773
|[[മൈസൂർ രാജ്യം]] കൊച്ചി കീഴടക്കി.
|-
|1814
|[[1814-ലെ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി]] ഔദ്യോഗികമായി നഗരം [[കൊച്ചി രാജ്യം]], ഒരു [[ബ്രിട്ടീഷ് സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം]] ആയി കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നു
|-
|1947
|ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടുന്നു, കൊച്ചി ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ ചേരുന്നു.
|-
|1956
|[[കേരള]] സംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
|-
|1967
|[[കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ]] നിലവിൽ വരുന്നു.
|}
കേരള സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്ത് നിന്ന് ഏകദേശം 200 കിലോമീറ്റർ അകലെ  എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു തീരദേശ നഗരമാണ് '''കൊച്ചി'''.  .

ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലം വരെ നിരവധി നൂറ്റാണ്ടുകളായി, കൊച്ചി നഗരം അതേ പേരിലുള്ള നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു. കൊച്ചിക്ക് വടക്ക് എവിടെയോ ആഗോള വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്ന മുസിരിസ്, അതിന്റെ ചരിത്രം നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ളതാണ്. അന്ന് അത് നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യൻ സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ഈ വസ്തുത പുരാതന കാലം മുതൽ തന്നെ ജൂതന്മാർ, അറബികൾ, യവനന്മാർ (ഗ്രീക്കുകാർ, റോമാക്കാർ), ചൈനക്കാർ എന്നിവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. .&lt;ref name=&quot;Ernakulam Portal&quot;&gt;{{cite web
|work=Ernakulam Portal
|publisher=National Informatics Centre
|url=http://ernakulam.nic.in/history.htm
|title=History of Ernakulam
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115160050/http://ernakulam.nic.in/history.htm
|archive-date=15 November 2007
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; 1341-ൽ പെരിയാർ നദിയിലെ വൻ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ തുറമുഖം നശിച്ചതിനുശേഷം കൊച്ചിക്ക് മലബാർ തീരത്ത് ഒരു പ്രധാന സ്ഥാനം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Centre for heritage studies&quot;&gt;{{cite web|work=History of Kochi |publisher=Centre For Heritage Studies, India |url=http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |title=Emergence of Kochi harbour |access-date=23 May 2006 |url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915105257/http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |archive-date=15 September 2015 }}
&lt;/ref&gt;പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അഡ്മിറൽ ഷെങ് ഹെയുടെ നിധി കപ്പലിന്റെ ഭാഗമായി കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ചൈനീസ് സഞ്ചാരിയായ മാ ഹുവാൻ എഴുതിയ പുസ്തകങ്ങളിലാണ് കൊച്ചിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല രേഖാമൂലമുള്ള പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. &lt;ref&gt;
{{
 cite book 
|author =[[Ma Huan]]: Ying Yai Sheng Lan – translated by [[J.V.G. Mills]]
|year = 1970
|title = The Overall Survey of the Ocean's Shores
|publisher = [[Hakluyt Society]], White Lotus Press 
|isbn = 974-8496-78-3
}}
&lt;/ref&gt; 1440 ൽ കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ഇറ്റാലിയൻ സഞ്ചാരിയായ നിക്കോളോ ഡാ കോണ്ടി എഴുതിയ വിവരണങ്ങളിലും കൊച്ചിയെക്കുറിച്ച് പരാമർശങ്ങളുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Niccolo di Conti &quot;&gt;
{{cite web
 |work        = Niccolo di Conti
 |publisher   = win.tue.nl
 |url         = http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |title       = Accounts of Nicolo de' Conti (ca.1395–1469)
 |access-date  = 23 May 2006
|url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130221064823/http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |archive-date = 21 February 2013
|df          = dmy-all
}}
&lt;/ref&gt;ഇന്ന്, കൊച്ചി കേരളത്തിന്റെ വാണിജ്യ കേന്ദ്രമാണ്&lt;ref name=&quot;Trade &amp; Industry in Kochi&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Kochi Corporation
|title=The Economy of Kochi — Trade &amp; Industry in Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/MainTemp.asp?id=7&amp;val1=2&amp;PLK=2
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിലെ അതിവേഗം വളരുന്ന രണ്ടാം നിര മെട്രോപോളിസുകളിൽ ഒന്നാണ് കൊച്ചി .&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;
{{cite news
  | author=Rakee Mohan
  | url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20170202090758/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | url-status=dead
  | archive-date=2 February 2017
| title=Developing metro and quaint environs
  | work=The Economic Times
  | date=8 April 2006
| access-date=23 May 2006
}} 
&lt;/ref&gt;
==രാജഭരണം==
[[File:King of Cochin and small Malabar boats.jpg|thumb|The King of Cochin and small Malabar boats]]കൊച്ചിയുടെ ആദ്യകാല ചരിത്രം കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. എ.ഡി. 1341-ൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ തുറമുഖത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷമാണ് ഒരു വ്യാപാര തുറമുഖമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചത്. കുലശേഖര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം എ.ഡി 1102 ൽ പെരുമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Prehistory and Archaeology of Cochin&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Cochin
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|title=Prehistory and Archaeology of Cochin
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620160940/http://corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|archive-date=20 June 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; തിരുനാവായ യുദ്ധത്തിനുശേഷം, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി പൊന്നാനി പ്രദേശം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പെരുമ്പടപ്പ് (പൊന്നാനിക്കടുത്ത്) ഭരണാധികാരി കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;&gt;A Survey of Kerala History, A. Sreedhara Menon, DC Books, Kottayam (2007)&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കൊച്ചിയിലേക്ക് താമസം മാറി കൊച്ചി രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; വാസ്കോഡ ഗാമ കോഴിക്കോട്ട് കപ്പലിറങ്ങിയപ്പോൾ, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി കുഞ്ഞാലി മരയ്ക്കാരുടെ (കോഴിക്കോട് രാജ്യത്തിന്റെ നാവിക മേധാവി) നേതൃത്വത്തിലുള്ള പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ, കൊച്ചി ഭരണാധികാരി പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി സഖ്യം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt;

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.&lt;/ref&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;

== വിദേശ സ്വാധീനങ്ങൾ ==

കൊച്ചി പല വിദേശ ശക്തികളുടെയും സ്വാധീനത്തിലായിരുന്നു, അക്കാലത്ത് കൊച്ചി രാജാവ് ഇപ്പോഴും തലവനായി തുടർന്നു.
=== മിങ് രാജവംശ സഖ്യം (1406-1433) ===

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.&lt;/ref&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7b/&gt;

=== പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം (1503–1663) ===

[[Image:Mattancherry palace bhagvathy kshetram.JPG|180px|thumb|[[പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടത്തിൽ കൊച്ചിൻ രാജ വീര കേരള വർമ്മ നിർമ്മിച്ച മട്ടാഞ്ചേരി കൊട്ടാരം-ക്ഷേത്രം]]
കണ്ടെത്തൽ കാലഘട്ടത്തിൽ 1498-ൽ പോർച്ചുഗീസുകാർ കാപ്പാട് കോഴിക്കോട് എത്തി. അങ്ങനെ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള കടൽ പാത തുറന്നു. &lt;ref&gt;DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History&lt;/ref&gt;ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റ കേന്ദ്രമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1500-ൽ, കോഴിക്കോടു നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, പോർച്ചുഗീസ് അഡ്മിറൽ പെഡ്രോ അൽവാറസ് കബ്രാൾ കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി. എതിരാളിയായ കൊച്ചി രാജാവ് പോർച്ചുഗീസുകാരെ അതിഥികളായി സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും സൗഹൃദ ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. കോഴിക്കോട് കീഴടക്കുന്നതിൽ പിന്തുണ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, കൊച്ചിയിൽ ഒരു ഫാക്ടറി പണിയാൻ അഡ്മിറൽ രാജാവിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. പിന്തുണയിൽ ഉറപ്പായ രാജാവ് കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിമാരുമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയുടെ ശക്തികൾ കണ്ട് അഡ്മിറൽ പരിഭ്രാന്തനായി പിൻവാങ്ങി.

കാബ്രലിന് പകരം മറ്റൊരു ക്യാപ്റ്റൻ ജോവോ ഡ നോവയെ അയച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹവും പതറിപ്പോയി. തുടർച്ചയായ പിൻവാങ്ങലുകൾ പോർച്ചുഗൽ രാജാവിനെ കോപാകുലനാക്കി. രാജാവ് വാസ്കോഡ ഗാമയെ അയച്ചു. അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ബോംബിട്ട് അറബ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചു. ഇത് സാമൂതിരിയുടെ കോപത്തിന് കാരണമായി, അദ്ദേഹം കൊച്ചി രാജാവിനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം 1503 മാർച്ച് 1 ന് ആരംഭിച്ചു, രണ്ടാമത്തെ ആക്രമണം 1504 മാർച്ച് 16 മുതൽ 1504 ജൂലൈ 3 വരെ നീണ്ടുനിന്നു (കൊച്ചി യുദ്ധം (1504)). എന്നിരുന്നാലും, വരാനിരിക്കുന്ന മഴക്കാലവും 1504 സെപ്റ്റംബറിൽ ലോപോ സോറസ് ഡി ആൽബെർഗേറിയയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു പോർച്ചുഗീസ് കപ്പലിന്റെ വരവും (ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡി അൽമേഡയും അഫോൺസോ ഡി അൽബുക്കർക്കിയും നയിച്ച അർമാഡയും) സാമൂതിരിയെ ഭയപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹം തന്റെ സൈന്യത്തെ തിരിച്ചുവിളിച്ചു. ഓണത്തിന്റെ ആദരണീയമായ ഉത്സവം അടുത്തിരുന്നതിനാലും, ശുഭദിനം വിശുദ്ധമായി ആചരിക്കാൻ സാമൂതിരി ഉദ്ദേശിച്ചതിനാലും സാമൂതിരി പിൻവാങ്ങി. ഇത് കൊച്ചി രാജാവിന് വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചു, പിന്നീട് അദ്ദേഹം തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ കൈവശം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും സൈന്യങ്ങൾ കത്തിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഡുവാർട്ടെ പച്ചെക്കോ പെരേരയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പട്ടാളം ശത്രുവിനെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.

കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ സാമന്തനായിരുന്ന താനൂർ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി, കോഴിക്കോട്ടെ തന്റെ ഭരണാധികാരിക്കെതിരെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; താനൂർ ഭരണാധികാരിയും കൊച്ചിയുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലും പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലും കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ പലരും വെട്ടത്ത് നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; എന്നിരുന്നാലും, രാജാവിന്റെ കീഴിലുള്ള താനൂർ സൈന്യം 1504-ൽ നടന്ന കൊച്ചി യുദ്ധത്തിൽ കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിക്കുവേണ്ടി പോരാടി.&lt;ref name=&quot;Logan&quot;&gt;{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, താനൂർ മേഖലയിലെ മുസ്ലീം മാപ്പിള വ്യാപാരികളുടെ കൂറ് കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയിൽ തന്നെ തുടർന്നു. &lt;ref name=&quot;Makhdoom&quot;&gt;{{cite book
 | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942
 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras
 | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage
}}&lt;/ref&gt;

രാജാവിനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഉറപ്പിച്ച ശേഷം, കൂടുതൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് പോർച്ചുഗീസ് തൊഴിൽശാലയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി (ഫോർട്ട് ഇമ്മാനുവൽ) (പോർച്ചുഗൽ രാജാവിന് ശേഷം) എന്ന പേരിൽ ഒരു കോട്ട പണിയാൻ പോർച്ചുഗീസുകാർക്ക് അനുമതി ലഭിച്ചു. മുഴുവൻ ജോലിയും കമ്മീഷൻ ചെയ്തത് കൊച്ചിൻ രാജാവാണ്, അദ്ദേഹം തൊഴിലാളികളെയും വസ്തുക്കളെയും വിതരണം ചെയ്തു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ രാജാവ് ഭരണം തുടർന്നു. അതേസമയം, പോർച്ചുഗീസുകാർ സാമൂതിരിമാരുമായി രഹസ്യമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു. പിന്നീട് കൊച്ചി തുറമുഖം കീഴടക്കാനുള്ള സാമൂതിരിയുടെ ശ്രമങ്ങൾ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ കൊച്ചി രാജാവ് പരാജയപ്പെടുത്തി. കൊച്ചിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ രാജാവിനെ സഹായിക്കുക എന്ന അനുമാനത്തോടെ പതുക്കെ, കൊച്ചിയിലെ പോർച്ചുഗീസ് ആയുധപ്പുര വർദ്ധിപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ നടപടി കൊച്ചി രാജാവിന്റെ ശക്തി കുറയാനും പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കാനും കാരണമായി.

1503 മുതൽ 1663 വരെ, കൊച്ചി രാജാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗലിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. 1510 വരെ ഇന്ത്യയിലെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പ്രധാന താവളമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1530-ൽ വിശുദ്ധ ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർ എത്തി ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ മിഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. 1560-ൽ പോർച്ചുഗീസ് ഇന്ത്യയിൽ ഇൻക്വിസിഷൻ സ്ഥാപിതമായതിനാൽ, തുടർന്നുള്ള പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം ഈ പ്രദേശത്ത് താമസിച്ചിരുന്ന ജൂതന്മാർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസ് വൈസ്രോയിയായിരുന്ന [[വാസ്കോഡ ഗാമ]]യുടെ ശവകുടീരം കൊച്ചിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. 1539-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ പുറത്തെടുത്ത് പോർച്ചുഗലിൽ സംസ്കരിക്കുന്നതുവരെ സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് പള്ളിയിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ സംസ്കരിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;Vasco Da Gama&quot;&gt;
{{cite encyclopedia
 |encyclopedia=MSN Encarta Encyclopedia 
 |publisher=Microsoft 
 |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html 
 |title=Death of Vasco Da Gama in Kochi 
 |access-date=23 May 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028171509/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html
 |archive-date=28 October 2009
|url-status=dead
}}
&lt;/ref&gt; ആൽബുക്കർക്കിയുടെ കാലത്തിനുശേഷം, കേരളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം കുറഞ്ഞു.

=== ഡച്ച് കാലഘട്ടം (1663–1773) ===
[[File:Overwinningh van de Stadt Cotchin op de Kust van Mallabaer - Victory over Kochi on the coast of Malabar.jpg| 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ കൊച്ചി നഗരം പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് കീഴടക്കി. (കോയൻറാറ്റ് ഡെക്കർ, 1682)'|thumb|250px]]

[[File:ബോൾഗാട്ടി.jpg|1744-ൽ ഡച്ച് വ്യാപാരികൾ നിർമ്മിച്ച ബോൾഗാട്ടി കൊട്ടാരം, നെതർലൻഡ്‌സിന് പുറത്തുള്ള ഡച്ച് കാലഘട്ടത്തിലെ നിലവിലുള്ള ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന കൊട്ടാരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്..|thumb|250px]]

പോർച്ചുഗീസുകാരുമായും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷികളുമായും നിരവധി ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്ക് ശേഷം ഡച്ചുകാർ അപ്പോഴേക്കും ക്വയിലോൺ കീഴടക്കിയിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ ഭരണത്തിന് ശേഷം. കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ അസംതൃപ്തരായ അംഗങ്ങൾ കൊച്ചി രാജാവിനെ അട്ടിമറിക്കാൻ ഡച്ചുകാരുടെ സഹായം തേടി. ഡച്ചുകാർ ഞാറക്കലിൽ വിജയകരമായി ഇറങ്ങി പള്ളിപ്പുറം കോട്ട പിടിച്ചെടുക്കാൻ പോയി. അത് അവർ സാമൂതിരിക്ക് കൈമാറി. പിന്നീട് അവർ 1664-ൽ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിക്കുന്നതിലേക്ക് കടന്നു.


=== മൈസൂർ അധിനിവേശം ===
===ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടം (1814–1947)===
[[File:56Cochin Strret Scene.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
[[File:Kochi 1960 street.jpg|thumb|Cochin in 1960s]]
[[File:59Cochin Canal.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
1814-ൽ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി പ്രകാരം, ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും അതിന്റെ പ്രദേശവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കൊച്ചി ദ്വീപുകൾ മലയ ദ്വീപിന് പകരമായി യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വിട്ടുകൊടുത്തു. ഉടമ്പടി ഒപ്പുവെക്കുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ, കൊച്ചിയിൽ ഇംഗ്ലീഷ് നിവാസികൾ താമസിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;kochirajyam&quot;&gt;Kochi Rajyacharithram by KP Padmanabha Menon. P(1914)&lt;/ref&gt;

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, തുറമുഖത്തെ വ്യാപാരം ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത വളരെയധികം അനുഭവപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ 1920-ൽ അന്നത്തെ മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന ലോർഡ് വില്ലിംഗ്ഡന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഹാർബർ എഞ്ചിനീയർ റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോയെ കൊച്ചിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. 21 വർഷത്തിനുള്ളിൽ, അദ്ദേഹം കൊച്ചിയെ ഉപദ്വീപിലെ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ തുറമുഖമാക്കി മാറ്റി. അവിടെ നീണ്ട നിരയിലുള്ള നീരാവി ക്രെയിനുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്ന പുതുതായി വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ട ഉൾക്കടലിനടുത്തായി കപ്പലുകൾ നങ്കൂരമിട്ടു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Robert Charles Bristow&quot;&gt;{{cite web
|work=Robert Charles Bristow employed to develop Kochi port
|publisher=Corporation of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=7
|title=The Cochin Saga
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;അതേസമയം, 1866-ൽ, ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ 1865 ലെ മദ്രാസ് ആക്ട് 10 (1850 ലെ ടൗൺസ് ഇംപ്രൂവ്‌മെന്റ്സ് ആക്ട് ഭേദഗതി) &lt;ref name=&quot;Ref1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) |website=Lawmin.nic.in |access-date=2016-08-07 |archive-date=27 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141127075116/http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Lewis McIver |first1=G. Stokes |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |date=1883 |publisher=E.Keys at the Government Press |location=Madras |page=444 |edition=(Vol II) |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;google.co.in&quot;&gt;{{cite book |last1=Presidency |first1=Madras (India |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |date=1915 |publisher=The Superintendent, Government Press |location=Madras |page=20 |edition=Vol.2 |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=2 December 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=HENRY FROWDE, M.A. |first1=Imperial Gazetteer of India |title=Imperial Gazetteer of India |date=1908–1909 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |edition=New |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=2 December 2020}}&lt;/ref&gt; പ്രകാരം, 1866 നവംബർ 1 ന് കണ്ണൂർ, തലശ്ശേരി, കോഴിക്കോട്, പാലക്കാട് എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായി. 1883 ൽ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ സീറ്റിംഗ് മത്സരം നടന്നു. 1896 ൽ കൊച്ചി മഹാരാജാവ് മട്ടാഞ്ചേരിയിലും എറണാകുളത്തും ടൗൺ കൗൺസിലുകൾ രൂപീകരിച്ചുകൊണ്ട് തദ്ദേശഭരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു. 1925 ൽ, സംസ്ഥാനത്തിനുമേലുള്ള പൊതുജന സമ്മർദ്ദത്തെത്തുടർന്ന് കൊച്ചി നിയമസഭ രൂപീകരിച്ചു. നിയമസഭയിൽ 45 അംഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ 10 പേർ ഔദ്യോഗികമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിലെ ഏതെങ്കിലും നിയമസഭയിൽ അംഗമാകുന്ന ആദ്യ വനിതയായി തോട്ടക്കാട്ട് മാധവിയമ്മ മാറി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Kochi
|title=History and culture of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=4
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202745/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=4
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

== സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലഘട്ടം ==

[[File:Cochin 1960 in the Harbour (109694992).jpg|left|thumb|1960-കളിൽ കൊച്ചി തുറമുഖം]]
1947-ൽ ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി. ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ സ്വമേധയാ ചേർന്ന ആദ്യത്തെ നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്നു കൊച്ചി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;/&gt;  സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം, ഇ. ഇക്കണ്ട വാരിയർ കൊച്ചിയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി. കെ. പി. മാധവൻ നായർ, പി. ടി. ജേക്കബ്, സി. അച്യുത മേനോൻ, പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദ മേനോൻ എന്നിവർ ജനാധിപത്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുൻനിരയിൽ നിന്ന മറ്റ് ചില ശക്തരായിരുന്നു. തുടർന്ന് 1949-ൽ കൊച്ചിയും തിരുവിതാംകൂറും ലയിപ്പിച്ചാണ് തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനം നിലവിൽ വന്നത്. പരൂർ ടി. കെ. നാരായണ പിള്ള ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി. തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ മലബാർ ജില്ലയുമായി ലയിച്ചു. ഒടുവിൽ, 1956 നവംബർ 1-ന് ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് പാസാക്കിയ സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമം തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മലബാർ ജില്ല, ദക്ഷിണ കാനറയിലെ കാസർഗോഡ് താലൂക്ക് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തി കേരളം എന്ന പുതിയ സംസ്ഥാനം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite book 
|author =Plunkett, R, Cannon, T, Davis, P, Greenway, P &amp; Harding
|year = 2001
|title = Lonely Planet South India, Lonely Planet
|isbn = 1-86450-161-8
}}
&lt;/ref&gt; 1960 ജൂലൈ 9 ന് മട്ടാഞ്ചേരി കൗൺസിൽ ഒരു പ്രമേയം പാസാക്കി. നിലവിലുള്ള ഫോർട്ട് കൊച്ചി, മട്ടാഞ്ചേരി, എറണാകുളം എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളെ സംയോജിപ്പിച്ച് ഒരു മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് സർക്കാരിന് അയച്ചു. ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ അപലപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, എറണാകുളം മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സംയോജിത കോർപ്പറേഷനിൽ കൂടുതൽ സബർബൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. നിർദ്ദിഷ്ട ലയനത്തിന്റെ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ അന്നത്തെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഡയറക്ടറായിരുന്ന മേജർ ബാലഗംഗാധര മേനോനെ സർക്കാർ നിയമിച്ചു. അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, കേരള നിയമസഭ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കുന്നതിന് അംഗീകാരം നൽകി. അങ്ങനെ, 1967 നവംബർ 1 ന്, കേരള സംസ്ഥാന രൂപീകരണത്തിന് കൃത്യം 11 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, എറണാകുളം, മട്ടാഞ്ചേരി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളും പള്ളുരുത്തി, വെണ്ണല, വൈറ്റില, ഇടപ്പള്ളി എന്നീ നാല് പഞ്ചായത്തുകളും ഗുണ്ടു, രാമൻതുരുത്ത് എന്നീ ചെറിയ ദ്വീപുകളും ലയിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ നിലവിൽ വന്നു.
==അവലംബം==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:History of Kochi}}</text>
      <sha1>lx79znjj1ueoa9twmqrm1sdnechve3f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652506</id>
      <parentid>4652504</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:16:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* മിങ് രാജവംശ സഖ്യം (1406-1433) */</comment>
      <origin>4652506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47459" sha1="7htiwzc02p7mnk7w31puw3rerjrnzp7" xml:space="preserve">{{Prettyurl|History of Kochi}}{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;250&quot; style=&quot;font-size: 0.85em; float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #DEE8F1;&quot;
|bgcolor=&quot;#A1C2CF&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: white;&quot; align=&quot;center&quot;|'''Timeline of Kochi'''
|-
|colspan=&quot;2&quot;|[[Image:Kochi, Fishing nets at sunset, Kerala, India.jpg|250px]]
|-
|-
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Year'''
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;80%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Event'''
|-
|1102
|[[കുലശേഖര രാജവംശം (വേണാട്)|കുലശേഖര]] എന്ന രാജ്യം തകരുന്നു, [[പെരുമ്പടപ്പ്, മലപ്പുറം|''പെർമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം'']] രൂപപ്പെടുന്നു.
|-
|1341
|[[പെരിയാർ നദി|പെരിയാർ നദി]]യിലെ ഒരു വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] തുറമുഖം നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു വ്യാപാര കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിക്കുന്നു.
|-
|1410
|ജനറൽ [[ഷെങ് ഹെ]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചൈനീസ് നിധി കപ്പൽക്കൂട്ടം കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1440
|യൂറോപ്യൻ സഞ്ചാരി [[നിക്കോള ഡാ കോണ്ടി]] കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1500
|[[പോർച്ചുഗീസ് ജനത|പോർച്ചുഗീസ്]] അഡ്മിറൽ [[പെഡ്രോ അൽവാറസ് കാബ്രൽ]] കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി നയതന്ത്രബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നു
|-
|1503
|കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗീസുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1663
|കൊച്ചി തുറമുഖം ഡച്ചുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1664
|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിൽ ഡച്ചുകാർ മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിച്ചു
|-
|1773
|[[മൈസൂർ രാജ്യം]] കൊച്ചി കീഴടക്കി.
|-
|1814
|[[1814-ലെ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി]] ഔദ്യോഗികമായി നഗരം [[കൊച്ചി രാജ്യം]], ഒരു [[ബ്രിട്ടീഷ് സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം]] ആയി കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നു
|-
|1947
|ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടുന്നു, കൊച്ചി ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ ചേരുന്നു.
|-
|1956
|[[കേരള]] സംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
|-
|1967
|[[കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ]] നിലവിൽ വരുന്നു.
|}
കേരള സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്ത് നിന്ന് ഏകദേശം 200 കിലോമീറ്റർ അകലെ  എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു തീരദേശ നഗരമാണ് '''കൊച്ചി'''.  .

ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലം വരെ നിരവധി നൂറ്റാണ്ടുകളായി, കൊച്ചി നഗരം അതേ പേരിലുള്ള നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു. കൊച്ചിക്ക് വടക്ക് എവിടെയോ ആഗോള വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്ന മുസിരിസ്, അതിന്റെ ചരിത്രം നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ളതാണ്. അന്ന് അത് നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യൻ സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ഈ വസ്തുത പുരാതന കാലം മുതൽ തന്നെ ജൂതന്മാർ, അറബികൾ, യവനന്മാർ (ഗ്രീക്കുകാർ, റോമാക്കാർ), ചൈനക്കാർ എന്നിവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. .&lt;ref name=&quot;Ernakulam Portal&quot;&gt;{{cite web
|work=Ernakulam Portal
|publisher=National Informatics Centre
|url=http://ernakulam.nic.in/history.htm
|title=History of Ernakulam
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115160050/http://ernakulam.nic.in/history.htm
|archive-date=15 November 2007
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; 1341-ൽ പെരിയാർ നദിയിലെ വൻ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ തുറമുഖം നശിച്ചതിനുശേഷം കൊച്ചിക്ക് മലബാർ തീരത്ത് ഒരു പ്രധാന സ്ഥാനം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Centre for heritage studies&quot;&gt;{{cite web|work=History of Kochi |publisher=Centre For Heritage Studies, India |url=http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |title=Emergence of Kochi harbour |access-date=23 May 2006 |url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915105257/http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |archive-date=15 September 2015 }}
&lt;/ref&gt;പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അഡ്മിറൽ ഷെങ് ഹെയുടെ നിധി കപ്പലിന്റെ ഭാഗമായി കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ചൈനീസ് സഞ്ചാരിയായ മാ ഹുവാൻ എഴുതിയ പുസ്തകങ്ങളിലാണ് കൊച്ചിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല രേഖാമൂലമുള്ള പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. &lt;ref&gt;
{{
 cite book 
|author =[[Ma Huan]]: Ying Yai Sheng Lan – translated by [[J.V.G. Mills]]
|year = 1970
|title = The Overall Survey of the Ocean's Shores
|publisher = [[Hakluyt Society]], White Lotus Press 
|isbn = 974-8496-78-3
}}
&lt;/ref&gt; 1440 ൽ കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ഇറ്റാലിയൻ സഞ്ചാരിയായ നിക്കോളോ ഡാ കോണ്ടി എഴുതിയ വിവരണങ്ങളിലും കൊച്ചിയെക്കുറിച്ച് പരാമർശങ്ങളുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Niccolo di Conti &quot;&gt;
{{cite web
 |work        = Niccolo di Conti
 |publisher   = win.tue.nl
 |url         = http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |title       = Accounts of Nicolo de' Conti (ca.1395–1469)
 |access-date  = 23 May 2006
|url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130221064823/http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |archive-date = 21 February 2013
|df          = dmy-all
}}
&lt;/ref&gt;ഇന്ന്, കൊച്ചി കേരളത്തിന്റെ വാണിജ്യ കേന്ദ്രമാണ്&lt;ref name=&quot;Trade &amp; Industry in Kochi&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Kochi Corporation
|title=The Economy of Kochi — Trade &amp; Industry in Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/MainTemp.asp?id=7&amp;val1=2&amp;PLK=2
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിലെ അതിവേഗം വളരുന്ന രണ്ടാം നിര മെട്രോപോളിസുകളിൽ ഒന്നാണ് കൊച്ചി .&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;
{{cite news
  | author=Rakee Mohan
  | url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20170202090758/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | url-status=dead
  | archive-date=2 February 2017
| title=Developing metro and quaint environs
  | work=The Economic Times
  | date=8 April 2006
| access-date=23 May 2006
}} 
&lt;/ref&gt;
==രാജഭരണം==
[[File:King of Cochin and small Malabar boats.jpg|thumb|The King of Cochin and small Malabar boats]]കൊച്ചിയുടെ ആദ്യകാല ചരിത്രം കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. എ.ഡി. 1341-ൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ തുറമുഖത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷമാണ് ഒരു വ്യാപാര തുറമുഖമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചത്. കുലശേഖര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം എ.ഡി 1102 ൽ പെരുമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Prehistory and Archaeology of Cochin&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Cochin
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|title=Prehistory and Archaeology of Cochin
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620160940/http://corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|archive-date=20 June 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; തിരുനാവായ യുദ്ധത്തിനുശേഷം, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി പൊന്നാനി പ്രദേശം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പെരുമ്പടപ്പ് (പൊന്നാനിക്കടുത്ത്) ഭരണാധികാരി കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;&gt;A Survey of Kerala History, A. Sreedhara Menon, DC Books, Kottayam (2007)&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കൊച്ചിയിലേക്ക് താമസം മാറി കൊച്ചി രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; വാസ്കോഡ ഗാമ കോഴിക്കോട്ട് കപ്പലിറങ്ങിയപ്പോൾ, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി കുഞ്ഞാലി മരയ്ക്കാരുടെ (കോഴിക്കോട് രാജ്യത്തിന്റെ നാവിക മേധാവി) നേതൃത്വത്തിലുള്ള പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ, കൊച്ചി ഭരണാധികാരി പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി സഖ്യം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt;

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.&lt;/ref&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;

== വിദേശ സ്വാധീനങ്ങൾ ==

കൊച്ചി പല വിദേശ ശക്തികളുടെയും സ്വാധീനത്തിലായിരുന്നു, അക്കാലത്ത് കൊച്ചി രാജാവ് ഇപ്പോഴും തലവനായി തുടർന്നു.
=== മിങ് രാജവംശ സഖ്യം (1406-1433) ===

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7b/&gt;

=== പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം (1503–1663) ===

[[Image:Mattancherry palace bhagvathy kshetram.JPG|180px|thumb|[[പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടത്തിൽ കൊച്ചിൻ രാജ വീര കേരള വർമ്മ നിർമ്മിച്ച മട്ടാഞ്ചേരി കൊട്ടാരം-ക്ഷേത്രം]]
കണ്ടെത്തൽ കാലഘട്ടത്തിൽ 1498-ൽ പോർച്ചുഗീസുകാർ കാപ്പാട് കോഴിക്കോട് എത്തി. അങ്ങനെ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള കടൽ പാത തുറന്നു. &lt;ref&gt;DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History&lt;/ref&gt;ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റ കേന്ദ്രമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1500-ൽ, കോഴിക്കോടു നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, പോർച്ചുഗീസ് അഡ്മിറൽ പെഡ്രോ അൽവാറസ് കബ്രാൾ കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി. എതിരാളിയായ കൊച്ചി രാജാവ് പോർച്ചുഗീസുകാരെ അതിഥികളായി സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും സൗഹൃദ ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. കോഴിക്കോട് കീഴടക്കുന്നതിൽ പിന്തുണ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, കൊച്ചിയിൽ ഒരു ഫാക്ടറി പണിയാൻ അഡ്മിറൽ രാജാവിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. പിന്തുണയിൽ ഉറപ്പായ രാജാവ് കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിമാരുമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയുടെ ശക്തികൾ കണ്ട് അഡ്മിറൽ പരിഭ്രാന്തനായി പിൻവാങ്ങി.

കാബ്രലിന് പകരം മറ്റൊരു ക്യാപ്റ്റൻ ജോവോ ഡ നോവയെ അയച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹവും പതറിപ്പോയി. തുടർച്ചയായ പിൻവാങ്ങലുകൾ പോർച്ചുഗൽ രാജാവിനെ കോപാകുലനാക്കി. രാജാവ് വാസ്കോഡ ഗാമയെ അയച്ചു. അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ബോംബിട്ട് അറബ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചു. ഇത് സാമൂതിരിയുടെ കോപത്തിന് കാരണമായി, അദ്ദേഹം കൊച്ചി രാജാവിനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം 1503 മാർച്ച് 1 ന് ആരംഭിച്ചു, രണ്ടാമത്തെ ആക്രമണം 1504 മാർച്ച് 16 മുതൽ 1504 ജൂലൈ 3 വരെ നീണ്ടുനിന്നു (കൊച്ചി യുദ്ധം (1504)). എന്നിരുന്നാലും, വരാനിരിക്കുന്ന മഴക്കാലവും 1504 സെപ്റ്റംബറിൽ ലോപോ സോറസ് ഡി ആൽബെർഗേറിയയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു പോർച്ചുഗീസ് കപ്പലിന്റെ വരവും (ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡി അൽമേഡയും അഫോൺസോ ഡി അൽബുക്കർക്കിയും നയിച്ച അർമാഡയും) സാമൂതിരിയെ ഭയപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹം തന്റെ സൈന്യത്തെ തിരിച്ചുവിളിച്ചു. ഓണത്തിന്റെ ആദരണീയമായ ഉത്സവം അടുത്തിരുന്നതിനാലും, ശുഭദിനം വിശുദ്ധമായി ആചരിക്കാൻ സാമൂതിരി ഉദ്ദേശിച്ചതിനാലും സാമൂതിരി പിൻവാങ്ങി. ഇത് കൊച്ചി രാജാവിന് വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചു, പിന്നീട് അദ്ദേഹം തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ കൈവശം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും സൈന്യങ്ങൾ കത്തിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഡുവാർട്ടെ പച്ചെക്കോ പെരേരയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പട്ടാളം ശത്രുവിനെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.

കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ സാമന്തനായിരുന്ന താനൂർ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി, കോഴിക്കോട്ടെ തന്റെ ഭരണാധികാരിക്കെതിരെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; താനൂർ ഭരണാധികാരിയും കൊച്ചിയുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലും പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലും കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ പലരും വെട്ടത്ത് നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; എന്നിരുന്നാലും, രാജാവിന്റെ കീഴിലുള്ള താനൂർ സൈന്യം 1504-ൽ നടന്ന കൊച്ചി യുദ്ധത്തിൽ കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിക്കുവേണ്ടി പോരാടി.&lt;ref name=&quot;Logan&quot;&gt;{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, താനൂർ മേഖലയിലെ മുസ്ലീം മാപ്പിള വ്യാപാരികളുടെ കൂറ് കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയിൽ തന്നെ തുടർന്നു. &lt;ref name=&quot;Makhdoom&quot;&gt;{{cite book
 | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942
 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras
 | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage
}}&lt;/ref&gt;

രാജാവിനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഉറപ്പിച്ച ശേഷം, കൂടുതൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് പോർച്ചുഗീസ് തൊഴിൽശാലയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി (ഫോർട്ട് ഇമ്മാനുവൽ) (പോർച്ചുഗൽ രാജാവിന് ശേഷം) എന്ന പേരിൽ ഒരു കോട്ട പണിയാൻ പോർച്ചുഗീസുകാർക്ക് അനുമതി ലഭിച്ചു. മുഴുവൻ ജോലിയും കമ്മീഷൻ ചെയ്തത് കൊച്ചിൻ രാജാവാണ്, അദ്ദേഹം തൊഴിലാളികളെയും വസ്തുക്കളെയും വിതരണം ചെയ്തു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ രാജാവ് ഭരണം തുടർന്നു. അതേസമയം, പോർച്ചുഗീസുകാർ സാമൂതിരിമാരുമായി രഹസ്യമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു. പിന്നീട് കൊച്ചി തുറമുഖം കീഴടക്കാനുള്ള സാമൂതിരിയുടെ ശ്രമങ്ങൾ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ കൊച്ചി രാജാവ് പരാജയപ്പെടുത്തി. കൊച്ചിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ രാജാവിനെ സഹായിക്കുക എന്ന അനുമാനത്തോടെ പതുക്കെ, കൊച്ചിയിലെ പോർച്ചുഗീസ് ആയുധപ്പുര വർദ്ധിപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ നടപടി കൊച്ചി രാജാവിന്റെ ശക്തി കുറയാനും പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കാനും കാരണമായി.

1503 മുതൽ 1663 വരെ, കൊച്ചി രാജാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗലിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. 1510 വരെ ഇന്ത്യയിലെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പ്രധാന താവളമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1530-ൽ വിശുദ്ധ ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർ എത്തി ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ മിഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. 1560-ൽ പോർച്ചുഗീസ് ഇന്ത്യയിൽ ഇൻക്വിസിഷൻ സ്ഥാപിതമായതിനാൽ, തുടർന്നുള്ള പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം ഈ പ്രദേശത്ത് താമസിച്ചിരുന്ന ജൂതന്മാർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസ് വൈസ്രോയിയായിരുന്ന [[വാസ്കോഡ ഗാമ]]യുടെ ശവകുടീരം കൊച്ചിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. 1539-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ പുറത്തെടുത്ത് പോർച്ചുഗലിൽ സംസ്കരിക്കുന്നതുവരെ സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് പള്ളിയിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ സംസ്കരിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;Vasco Da Gama&quot;&gt;
{{cite encyclopedia
 |encyclopedia=MSN Encarta Encyclopedia 
 |publisher=Microsoft 
 |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html 
 |title=Death of Vasco Da Gama in Kochi 
 |access-date=23 May 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028171509/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html
 |archive-date=28 October 2009
|url-status=dead
}}
&lt;/ref&gt; ആൽബുക്കർക്കിയുടെ കാലത്തിനുശേഷം, കേരളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം കുറഞ്ഞു.

=== ഡച്ച് കാലഘട്ടം (1663–1773) ===
[[File:Overwinningh van de Stadt Cotchin op de Kust van Mallabaer - Victory over Kochi on the coast of Malabar.jpg| 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ കൊച്ചി നഗരം പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് കീഴടക്കി. (കോയൻറാറ്റ് ഡെക്കർ, 1682)'|thumb|250px]]

[[File:ബോൾഗാട്ടി.jpg|1744-ൽ ഡച്ച് വ്യാപാരികൾ നിർമ്മിച്ച ബോൾഗാട്ടി കൊട്ടാരം, നെതർലൻഡ്‌സിന് പുറത്തുള്ള ഡച്ച് കാലഘട്ടത്തിലെ നിലവിലുള്ള ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന കൊട്ടാരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്..|thumb|250px]]

പോർച്ചുഗീസുകാരുമായും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷികളുമായും നിരവധി ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്ക് ശേഷം ഡച്ചുകാർ അപ്പോഴേക്കും ക്വയിലോൺ കീഴടക്കിയിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ ഭരണത്തിന് ശേഷം. കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ അസംതൃപ്തരായ അംഗങ്ങൾ കൊച്ചി രാജാവിനെ അട്ടിമറിക്കാൻ ഡച്ചുകാരുടെ സഹായം തേടി. ഡച്ചുകാർ ഞാറക്കലിൽ വിജയകരമായി ഇറങ്ങി പള്ളിപ്പുറം കോട്ട പിടിച്ചെടുക്കാൻ പോയി. അത് അവർ സാമൂതിരിക്ക് കൈമാറി. പിന്നീട് അവർ 1664-ൽ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിക്കുന്നതിലേക്ക് കടന്നു.


=== മൈസൂർ അധിനിവേശം ===
===ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടം (1814–1947)===
[[File:56Cochin Strret Scene.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
[[File:Kochi 1960 street.jpg|thumb|Cochin in 1960s]]
[[File:59Cochin Canal.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
1814-ൽ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി പ്രകാരം, ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും അതിന്റെ പ്രദേശവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കൊച്ചി ദ്വീപുകൾ മലയ ദ്വീപിന് പകരമായി യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വിട്ടുകൊടുത്തു. ഉടമ്പടി ഒപ്പുവെക്കുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ, കൊച്ചിയിൽ ഇംഗ്ലീഷ് നിവാസികൾ താമസിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;kochirajyam&quot;&gt;Kochi Rajyacharithram by KP Padmanabha Menon. P(1914)&lt;/ref&gt;

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, തുറമുഖത്തെ വ്യാപാരം ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത വളരെയധികം അനുഭവപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ 1920-ൽ അന്നത്തെ മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന ലോർഡ് വില്ലിംഗ്ഡന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഹാർബർ എഞ്ചിനീയർ റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോയെ കൊച്ചിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. 21 വർഷത്തിനുള്ളിൽ, അദ്ദേഹം കൊച്ചിയെ ഉപദ്വീപിലെ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ തുറമുഖമാക്കി മാറ്റി. അവിടെ നീണ്ട നിരയിലുള്ള നീരാവി ക്രെയിനുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്ന പുതുതായി വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ട ഉൾക്കടലിനടുത്തായി കപ്പലുകൾ നങ്കൂരമിട്ടു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Robert Charles Bristow&quot;&gt;{{cite web
|work=Robert Charles Bristow employed to develop Kochi port
|publisher=Corporation of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=7
|title=The Cochin Saga
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;അതേസമയം, 1866-ൽ, ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ 1865 ലെ മദ്രാസ് ആക്ട് 10 (1850 ലെ ടൗൺസ് ഇംപ്രൂവ്‌മെന്റ്സ് ആക്ട് ഭേദഗതി) &lt;ref name=&quot;Ref1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) |website=Lawmin.nic.in |access-date=2016-08-07 |archive-date=27 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141127075116/http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Lewis McIver |first1=G. Stokes |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |date=1883 |publisher=E.Keys at the Government Press |location=Madras |page=444 |edition=(Vol II) |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;google.co.in&quot;&gt;{{cite book |last1=Presidency |first1=Madras (India |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |date=1915 |publisher=The Superintendent, Government Press |location=Madras |page=20 |edition=Vol.2 |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=2 December 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=HENRY FROWDE, M.A. |first1=Imperial Gazetteer of India |title=Imperial Gazetteer of India |date=1908–1909 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |edition=New |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=2 December 2020}}&lt;/ref&gt; പ്രകാരം, 1866 നവംബർ 1 ന് കണ്ണൂർ, തലശ്ശേരി, കോഴിക്കോട്, പാലക്കാട് എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായി. 1883 ൽ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ സീറ്റിംഗ് മത്സരം നടന്നു. 1896 ൽ കൊച്ചി മഹാരാജാവ് മട്ടാഞ്ചേരിയിലും എറണാകുളത്തും ടൗൺ കൗൺസിലുകൾ രൂപീകരിച്ചുകൊണ്ട് തദ്ദേശഭരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു. 1925 ൽ, സംസ്ഥാനത്തിനുമേലുള്ള പൊതുജന സമ്മർദ്ദത്തെത്തുടർന്ന് കൊച്ചി നിയമസഭ രൂപീകരിച്ചു. നിയമസഭയിൽ 45 അംഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ 10 പേർ ഔദ്യോഗികമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിലെ ഏതെങ്കിലും നിയമസഭയിൽ അംഗമാകുന്ന ആദ്യ വനിതയായി തോട്ടക്കാട്ട് മാധവിയമ്മ മാറി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Kochi
|title=History and culture of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=4
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202745/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=4
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

== സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലഘട്ടം ==

[[File:Cochin 1960 in the Harbour (109694992).jpg|left|thumb|1960-കളിൽ കൊച്ചി തുറമുഖം]]
1947-ൽ ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി. ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ സ്വമേധയാ ചേർന്ന ആദ്യത്തെ നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്നു കൊച്ചി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;/&gt;  സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം, ഇ. ഇക്കണ്ട വാരിയർ കൊച്ചിയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി. കെ. പി. മാധവൻ നായർ, പി. ടി. ജേക്കബ്, സി. അച്യുത മേനോൻ, പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദ മേനോൻ എന്നിവർ ജനാധിപത്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുൻനിരയിൽ നിന്ന മറ്റ് ചില ശക്തരായിരുന്നു. തുടർന്ന് 1949-ൽ കൊച്ചിയും തിരുവിതാംകൂറും ലയിപ്പിച്ചാണ് തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനം നിലവിൽ വന്നത്. പരൂർ ടി. കെ. നാരായണ പിള്ള ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി. തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ മലബാർ ജില്ലയുമായി ലയിച്ചു. ഒടുവിൽ, 1956 നവംബർ 1-ന് ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് പാസാക്കിയ സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമം തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മലബാർ ജില്ല, ദക്ഷിണ കാനറയിലെ കാസർഗോഡ് താലൂക്ക് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തി കേരളം എന്ന പുതിയ സംസ്ഥാനം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite book 
|author =Plunkett, R, Cannon, T, Davis, P, Greenway, P &amp; Harding
|year = 2001
|title = Lonely Planet South India, Lonely Planet
|isbn = 1-86450-161-8
}}
&lt;/ref&gt; 1960 ജൂലൈ 9 ന് മട്ടാഞ്ചേരി കൗൺസിൽ ഒരു പ്രമേയം പാസാക്കി. നിലവിലുള്ള ഫോർട്ട് കൊച്ചി, മട്ടാഞ്ചേരി, എറണാകുളം എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളെ സംയോജിപ്പിച്ച് ഒരു മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് സർക്കാരിന് അയച്ചു. ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ അപലപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, എറണാകുളം മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സംയോജിത കോർപ്പറേഷനിൽ കൂടുതൽ സബർബൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. നിർദ്ദിഷ്ട ലയനത്തിന്റെ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ അന്നത്തെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഡയറക്ടറായിരുന്ന മേജർ ബാലഗംഗാധര മേനോനെ സർക്കാർ നിയമിച്ചു. അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, കേരള നിയമസഭ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കുന്നതിന് അംഗീകാരം നൽകി. അങ്ങനെ, 1967 നവംബർ 1 ന്, കേരള സംസ്ഥാന രൂപീകരണത്തിന് കൃത്യം 11 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, എറണാകുളം, മട്ടാഞ്ചേരി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളും പള്ളുരുത്തി, വെണ്ണല, വൈറ്റില, ഇടപ്പള്ളി എന്നീ നാല് പഞ്ചായത്തുകളും ഗുണ്ടു, രാമൻതുരുത്ത് എന്നീ ചെറിയ ദ്വീപുകളും ലയിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ നിലവിൽ വന്നു.
==അവലംബം==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:History of Kochi}}</text>
      <sha1>7htiwzc02p7mnk7w31puw3rerjrnzp7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652508</id>
      <parentid>4652506</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47724" sha1="f09yqk01xrxn8ynlbpoeg8vyf0qt38a" xml:space="preserve">{{Prettyurl|History of Kochi}}{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;250&quot; style=&quot;font-size: 0.85em; float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #DEE8F1;&quot;
|bgcolor=&quot;#A1C2CF&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: white;&quot; align=&quot;center&quot;|'''Timeline of Kochi'''
|-
|colspan=&quot;2&quot;|[[Image:Kochi, Fishing nets at sunset, Kerala, India.jpg|250px]]
|-
|-
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Year'''
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;80%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Event'''
|-
|1102
|[[കുലശേഖര രാജവംശം (വേണാട്)|കുലശേഖര]] എന്ന രാജ്യം തകരുന്നു, [[പെരുമ്പടപ്പ്, മലപ്പുറം|''പെർമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം'']] രൂപപ്പെടുന്നു.
|-
|1341
|[[പെരിയാർ നദി|പെരിയാർ നദി]]യിലെ ഒരു വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] തുറമുഖം നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു വ്യാപാര കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിക്കുന്നു.
|-
|1410
|ജനറൽ [[ഷെങ് ഹെ]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചൈനീസ് നിധി കപ്പൽക്കൂട്ടം കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1440
|യൂറോപ്യൻ സഞ്ചാരി [[നിക്കോള ഡാ കോണ്ടി]] കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1500
|[[പോർച്ചുഗീസ് ജനത|പോർച്ചുഗീസ്]] അഡ്മിറൽ [[പെഡ്രോ അൽവാറസ് കാബ്രൽ]] കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി നയതന്ത്രബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നു
|-
|1503
|കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗീസുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1663
|കൊച്ചി തുറമുഖം ഡച്ചുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1664
|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിൽ ഡച്ചുകാർ മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിച്ചു
|-
|1773
|[[മൈസൂർ രാജ്യം]] കൊച്ചി കീഴടക്കി.
|-
|1814
|[[1814-ലെ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി]] ഔദ്യോഗികമായി നഗരം [[കൊച്ചി രാജ്യം]], ഒരു [[ബ്രിട്ടീഷ് സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം]] ആയി കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നു
|-
|1947
|ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടുന്നു, കൊച്ചി ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ ചേരുന്നു.
|-
|1956
|[[കേരള]] സംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
|-
|1967
|[[കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ]] നിലവിൽ വരുന്നു.
|}
കേരള സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്ത് നിന്ന് ഏകദേശം 200 കിലോമീറ്റർ അകലെ  എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു തീരദേശ നഗരമാണ് '''കൊച്ചി'''.  .

ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലം വരെ നിരവധി നൂറ്റാണ്ടുകളായി, കൊച്ചി നഗരം അതേ പേരിലുള്ള നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു. കൊച്ചിക്ക് വടക്ക് എവിടെയോ ആഗോള വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്ന മുസിരിസ്, അതിന്റെ ചരിത്രം നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ളതാണ്. അന്ന് അത് നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യൻ സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ഈ വസ്തുത പുരാതന കാലം മുതൽ തന്നെ ജൂതന്മാർ, അറബികൾ, യവനന്മാർ (ഗ്രീക്കുകാർ, റോമാക്കാർ), ചൈനക്കാർ എന്നിവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. .&lt;ref name=&quot;Ernakulam Portal&quot;&gt;{{cite web
|work=Ernakulam Portal
|publisher=National Informatics Centre
|url=http://ernakulam.nic.in/history.htm
|title=History of Ernakulam
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115160050/http://ernakulam.nic.in/history.htm
|archive-date=15 November 2007
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; 1341-ൽ പെരിയാർ നദിയിലെ വൻ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ തുറമുഖം നശിച്ചതിനുശേഷം കൊച്ചിക്ക് മലബാർ തീരത്ത് ഒരു പ്രധാന സ്ഥാനം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Centre for heritage studies&quot;&gt;{{cite web|work=History of Kochi |publisher=Centre For Heritage Studies, India |url=http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |title=Emergence of Kochi harbour |access-date=23 May 2006 |url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915105257/http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |archive-date=15 September 2015 }}
&lt;/ref&gt;പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അഡ്മിറൽ ഷെങ് ഹെയുടെ നിധി കപ്പലിന്റെ ഭാഗമായി കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ചൈനീസ് സഞ്ചാരിയായ മാ ഹുവാൻ എഴുതിയ പുസ്തകങ്ങളിലാണ് കൊച്ചിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല രേഖാമൂലമുള്ള പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. &lt;ref&gt;
{{
 cite book 
|author =[[Ma Huan]]: Ying Yai Sheng Lan – translated by [[J.V.G. Mills]]
|year = 1970
|title = The Overall Survey of the Ocean's Shores
|publisher = [[Hakluyt Society]], White Lotus Press 
|isbn = 974-8496-78-3
}}
&lt;/ref&gt; 1440 ൽ കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ഇറ്റാലിയൻ സഞ്ചാരിയായ നിക്കോളോ ഡാ കോണ്ടി എഴുതിയ വിവരണങ്ങളിലും കൊച്ചിയെക്കുറിച്ച് പരാമർശങ്ങളുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Niccolo di Conti &quot;&gt;
{{cite web
 |work        = Niccolo di Conti
 |publisher   = win.tue.nl
 |url         = http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |title       = Accounts of Nicolo de' Conti (ca.1395–1469)
 |access-date  = 23 May 2006
|url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130221064823/http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |archive-date = 21 February 2013
|df          = dmy-all
}}
&lt;/ref&gt;ഇന്ന്, കൊച്ചി കേരളത്തിന്റെ വാണിജ്യ കേന്ദ്രമാണ്&lt;ref name=&quot;Trade &amp; Industry in Kochi&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Kochi Corporation
|title=The Economy of Kochi — Trade &amp; Industry in Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/MainTemp.asp?id=7&amp;val1=2&amp;PLK=2
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിലെ അതിവേഗം വളരുന്ന രണ്ടാം നിര മെട്രോപോളിസുകളിൽ ഒന്നാണ് കൊച്ചി .&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;
{{cite news
  | author=Rakee Mohan
  | url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20170202090758/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | url-status=dead
  | archive-date=2 February 2017
| title=Developing metro and quaint environs
  | work=The Economic Times
  | date=8 April 2006
| access-date=23 May 2006
}} 
&lt;/ref&gt;
==രാജഭരണം==
[[File:King of Cochin and small Malabar boats.jpg|thumb|The King of Cochin and small Malabar boats]]കൊച്ചിയുടെ ആദ്യകാല ചരിത്രം കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. എ.ഡി. 1341-ൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ തുറമുഖത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷമാണ് ഒരു വ്യാപാര തുറമുഖമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചത്. കുലശേഖര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം എ.ഡി 1102 ൽ പെരുമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Prehistory and Archaeology of Cochin&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Cochin
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|title=Prehistory and Archaeology of Cochin
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620160940/http://corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|archive-date=20 June 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; തിരുനാവായ യുദ്ധത്തിനുശേഷം, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി പൊന്നാനി പ്രദേശം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പെരുമ്പടപ്പ് (പൊന്നാനിക്കടുത്ത്) ഭരണാധികാരി കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;&gt;A Survey of Kerala History, A. Sreedhara Menon, DC Books, Kottayam (2007)&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കൊച്ചിയിലേക്ക് താമസം മാറി കൊച്ചി രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; വാസ്കോഡ ഗാമ കോഴിക്കോട്ട് കപ്പലിറങ്ങിയപ്പോൾ, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി കുഞ്ഞാലി മരയ്ക്കാരുടെ (കോഴിക്കോട് രാജ്യത്തിന്റെ നാവിക മേധാവി) നേതൃത്വത്തിലുള്ള പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ, കൊച്ചി ഭരണാധികാരി പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി സഖ്യം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt;

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.&lt;/ref&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;

== വിദേശ സ്വാധീനങ്ങൾ ==

കൊച്ചി പല വിദേശ ശക്തികളുടെയും സ്വാധീനത്തിലായിരുന്നു, അക്കാലത്ത് കൊച്ചി രാജാവ് ഇപ്പോഴും തലവനായി തുടർന്നു.
=== മിങ് രാജവംശ സഖ്യം (1406-1433) ===

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7b&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |date=2016 |volume=79 |issue=3 |pages=609–636 |doi=10.1017/S0041977X16001038}}.&lt;/ref&gt; 

=== പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം (1503–1663) ===

[[Image:Mattancherry palace bhagvathy kshetram.JPG|180px|thumb|[[പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടത്തിൽ കൊച്ചിൻ രാജ വീര കേരള വർമ്മ നിർമ്മിച്ച മട്ടാഞ്ചേരി കൊട്ടാരം-ക്ഷേത്രം]]
കണ്ടെത്തൽ കാലഘട്ടത്തിൽ 1498-ൽ പോർച്ചുഗീസുകാർ കാപ്പാട് കോഴിക്കോട് എത്തി. അങ്ങനെ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള കടൽ പാത തുറന്നു. &lt;ref&gt;DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History&lt;/ref&gt;ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റ കേന്ദ്രമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1500-ൽ, കോഴിക്കോടു നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, പോർച്ചുഗീസ് അഡ്മിറൽ പെഡ്രോ അൽവാറസ് കബ്രാൾ കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി. എതിരാളിയായ കൊച്ചി രാജാവ് പോർച്ചുഗീസുകാരെ അതിഥികളായി സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും സൗഹൃദ ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. കോഴിക്കോട് കീഴടക്കുന്നതിൽ പിന്തുണ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, കൊച്ചിയിൽ ഒരു ഫാക്ടറി പണിയാൻ അഡ്മിറൽ രാജാവിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. പിന്തുണയിൽ ഉറപ്പായ രാജാവ് കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിമാരുമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയുടെ ശക്തികൾ കണ്ട് അഡ്മിറൽ പരിഭ്രാന്തനായി പിൻവാങ്ങി.

കാബ്രലിന് പകരം മറ്റൊരു ക്യാപ്റ്റൻ ജോവോ ഡ നോവയെ അയച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹവും പതറിപ്പോയി. തുടർച്ചയായ പിൻവാങ്ങലുകൾ പോർച്ചുഗൽ രാജാവിനെ കോപാകുലനാക്കി. രാജാവ് വാസ്കോഡ ഗാമയെ അയച്ചു. അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ബോംബിട്ട് അറബ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചു. ഇത് സാമൂതിരിയുടെ കോപത്തിന് കാരണമായി, അദ്ദേഹം കൊച്ചി രാജാവിനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം 1503 മാർച്ച് 1 ന് ആരംഭിച്ചു, രണ്ടാമത്തെ ആക്രമണം 1504 മാർച്ച് 16 മുതൽ 1504 ജൂലൈ 3 വരെ നീണ്ടുനിന്നു (കൊച്ചി യുദ്ധം (1504)). എന്നിരുന്നാലും, വരാനിരിക്കുന്ന മഴക്കാലവും 1504 സെപ്റ്റംബറിൽ ലോപോ സോറസ് ഡി ആൽബെർഗേറിയയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു പോർച്ചുഗീസ് കപ്പലിന്റെ വരവും (ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡി അൽമേഡയും അഫോൺസോ ഡി അൽബുക്കർക്കിയും നയിച്ച അർമാഡയും) സാമൂതിരിയെ ഭയപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹം തന്റെ സൈന്യത്തെ തിരിച്ചുവിളിച്ചു. ഓണത്തിന്റെ ആദരണീയമായ ഉത്സവം അടുത്തിരുന്നതിനാലും, ശുഭദിനം വിശുദ്ധമായി ആചരിക്കാൻ സാമൂതിരി ഉദ്ദേശിച്ചതിനാലും സാമൂതിരി പിൻവാങ്ങി. ഇത് കൊച്ചി രാജാവിന് വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചു, പിന്നീട് അദ്ദേഹം തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ കൈവശം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും സൈന്യങ്ങൾ കത്തിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഡുവാർട്ടെ പച്ചെക്കോ പെരേരയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പട്ടാളം ശത്രുവിനെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.

കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ സാമന്തനായിരുന്ന താനൂർ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി, കോഴിക്കോട്ടെ തന്റെ ഭരണാധികാരിക്കെതിരെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; താനൂർ ഭരണാധികാരിയും കൊച്ചിയുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലും പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലും കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ പലരും വെട്ടത്ത് നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; എന്നിരുന്നാലും, രാജാവിന്റെ കീഴിലുള്ള താനൂർ സൈന്യം 1504-ൽ നടന്ന കൊച്ചി യുദ്ധത്തിൽ കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിക്കുവേണ്ടി പോരാടി.&lt;ref name=&quot;Logan&quot;&gt;{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, താനൂർ മേഖലയിലെ മുസ്ലീം മാപ്പിള വ്യാപാരികളുടെ കൂറ് കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയിൽ തന്നെ തുടർന്നു. &lt;ref name=&quot;Makhdoom&quot;&gt;{{cite book
 | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942
 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras
 | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage
}}&lt;/ref&gt;

രാജാവിനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഉറപ്പിച്ച ശേഷം, കൂടുതൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് പോർച്ചുഗീസ് തൊഴിൽശാലയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി (ഫോർട്ട് ഇമ്മാനുവൽ) (പോർച്ചുഗൽ രാജാവിന് ശേഷം) എന്ന പേരിൽ ഒരു കോട്ട പണിയാൻ പോർച്ചുഗീസുകാർക്ക് അനുമതി ലഭിച്ചു. മുഴുവൻ ജോലിയും കമ്മീഷൻ ചെയ്തത് കൊച്ചിൻ രാജാവാണ്, അദ്ദേഹം തൊഴിലാളികളെയും വസ്തുക്കളെയും വിതരണം ചെയ്തു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ രാജാവ് ഭരണം തുടർന്നു. അതേസമയം, പോർച്ചുഗീസുകാർ സാമൂതിരിമാരുമായി രഹസ്യമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു. പിന്നീട് കൊച്ചി തുറമുഖം കീഴടക്കാനുള്ള സാമൂതിരിയുടെ ശ്രമങ്ങൾ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ കൊച്ചി രാജാവ് പരാജയപ്പെടുത്തി. കൊച്ചിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ രാജാവിനെ സഹായിക്കുക എന്ന അനുമാനത്തോടെ പതുക്കെ, കൊച്ചിയിലെ പോർച്ചുഗീസ് ആയുധപ്പുര വർദ്ധിപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ നടപടി കൊച്ചി രാജാവിന്റെ ശക്തി കുറയാനും പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കാനും കാരണമായി.

1503 മുതൽ 1663 വരെ, കൊച്ചി രാജാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗലിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. 1510 വരെ ഇന്ത്യയിലെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പ്രധാന താവളമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1530-ൽ വിശുദ്ധ ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർ എത്തി ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ മിഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. 1560-ൽ പോർച്ചുഗീസ് ഇന്ത്യയിൽ ഇൻക്വിസിഷൻ സ്ഥാപിതമായതിനാൽ, തുടർന്നുള്ള പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം ഈ പ്രദേശത്ത് താമസിച്ചിരുന്ന ജൂതന്മാർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസ് വൈസ്രോയിയായിരുന്ന [[വാസ്കോഡ ഗാമ]]യുടെ ശവകുടീരം കൊച്ചിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. 1539-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ പുറത്തെടുത്ത് പോർച്ചുഗലിൽ സംസ്കരിക്കുന്നതുവരെ സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് പള്ളിയിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ സംസ്കരിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;Vasco Da Gama&quot;&gt;
{{cite encyclopedia
 |encyclopedia=MSN Encarta Encyclopedia 
 |publisher=Microsoft 
 |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html 
 |title=Death of Vasco Da Gama in Kochi 
 |access-date=23 May 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028171509/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html
 |archive-date=28 October 2009
|url-status=dead
}}
&lt;/ref&gt; ആൽബുക്കർക്കിയുടെ കാലത്തിനുശേഷം, കേരളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം കുറഞ്ഞു.

=== ഡച്ച് കാലഘട്ടം (1663–1773) ===
[[File:Overwinningh van de Stadt Cotchin op de Kust van Mallabaer - Victory over Kochi on the coast of Malabar.jpg| 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ കൊച്ചി നഗരം പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് കീഴടക്കി. (കോയൻറാറ്റ് ഡെക്കർ, 1682)'|thumb|250px]]

[[File:ബോൾഗാട്ടി.jpg|1744-ൽ ഡച്ച് വ്യാപാരികൾ നിർമ്മിച്ച ബോൾഗാട്ടി കൊട്ടാരം, നെതർലൻഡ്‌സിന് പുറത്തുള്ള ഡച്ച് കാലഘട്ടത്തിലെ നിലവിലുള്ള ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന കൊട്ടാരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്..|thumb|250px]]

പോർച്ചുഗീസുകാരുമായും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷികളുമായും നിരവധി ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്ക് ശേഷം ഡച്ചുകാർ അപ്പോഴേക്കും ക്വയിലോൺ കീഴടക്കിയിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ ഭരണത്തിന് ശേഷം. കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ അസംതൃപ്തരായ അംഗങ്ങൾ കൊച്ചി രാജാവിനെ അട്ടിമറിക്കാൻ ഡച്ചുകാരുടെ സഹായം തേടി. ഡച്ചുകാർ ഞാറക്കലിൽ വിജയകരമായി ഇറങ്ങി പള്ളിപ്പുറം കോട്ട പിടിച്ചെടുക്കാൻ പോയി. അത് അവർ സാമൂതിരിക്ക് കൈമാറി. പിന്നീട് അവർ 1664-ൽ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിക്കുന്നതിലേക്ക് കടന്നു.


=== മൈസൂർ അധിനിവേശം ===
===ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടം (1814–1947)===
[[File:56Cochin Strret Scene.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
[[File:Kochi 1960 street.jpg|thumb|Cochin in 1960s]]
[[File:59Cochin Canal.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
1814-ൽ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി പ്രകാരം, ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും അതിന്റെ പ്രദേശവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കൊച്ചി ദ്വീപുകൾ മലയ ദ്വീപിന് പകരമായി യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വിട്ടുകൊടുത്തു. ഉടമ്പടി ഒപ്പുവെക്കുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ, കൊച്ചിയിൽ ഇംഗ്ലീഷ് നിവാസികൾ താമസിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;kochirajyam&quot;&gt;Kochi Rajyacharithram by KP Padmanabha Menon. P(1914)&lt;/ref&gt;

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, തുറമുഖത്തെ വ്യാപാരം ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത വളരെയധികം അനുഭവപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ 1920-ൽ അന്നത്തെ മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന ലോർഡ് വില്ലിംഗ്ഡന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഹാർബർ എഞ്ചിനീയർ റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോയെ കൊച്ചിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. 21 വർഷത്തിനുള്ളിൽ, അദ്ദേഹം കൊച്ചിയെ ഉപദ്വീപിലെ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ തുറമുഖമാക്കി മാറ്റി. അവിടെ നീണ്ട നിരയിലുള്ള നീരാവി ക്രെയിനുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്ന പുതുതായി വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ട ഉൾക്കടലിനടുത്തായി കപ്പലുകൾ നങ്കൂരമിട്ടു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Robert Charles Bristow&quot;&gt;{{cite web
|work=Robert Charles Bristow employed to develop Kochi port
|publisher=Corporation of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=7
|title=The Cochin Saga
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;അതേസമയം, 1866-ൽ, ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ 1865 ലെ മദ്രാസ് ആക്ട് 10 (1850 ലെ ടൗൺസ് ഇംപ്രൂവ്‌മെന്റ്സ് ആക്ട് ഭേദഗതി) &lt;ref name=&quot;Ref1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) |website=Lawmin.nic.in |access-date=2016-08-07 |archive-date=27 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141127075116/http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Lewis McIver |first1=G. Stokes |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |date=1883 |publisher=E.Keys at the Government Press |location=Madras |page=444 |edition=(Vol II) |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;google.co.in&quot;&gt;{{cite book |last1=Presidency |first1=Madras (India |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |date=1915 |publisher=The Superintendent, Government Press |location=Madras |page=20 |edition=Vol.2 |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=2 December 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=HENRY FROWDE, M.A. |first1=Imperial Gazetteer of India |title=Imperial Gazetteer of India |date=1908–1909 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |edition=New |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=2 December 2020}}&lt;/ref&gt; പ്രകാരം, 1866 നവംബർ 1 ന് കണ്ണൂർ, തലശ്ശേരി, കോഴിക്കോട്, പാലക്കാട് എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായി. 1883 ൽ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ സീറ്റിംഗ് മത്സരം നടന്നു. 1896 ൽ കൊച്ചി മഹാരാജാവ് മട്ടാഞ്ചേരിയിലും എറണാകുളത്തും ടൗൺ കൗൺസിലുകൾ രൂപീകരിച്ചുകൊണ്ട് തദ്ദേശഭരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു. 1925 ൽ, സംസ്ഥാനത്തിനുമേലുള്ള പൊതുജന സമ്മർദ്ദത്തെത്തുടർന്ന് കൊച്ചി നിയമസഭ രൂപീകരിച്ചു. നിയമസഭയിൽ 45 അംഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ 10 പേർ ഔദ്യോഗികമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിലെ ഏതെങ്കിലും നിയമസഭയിൽ അംഗമാകുന്ന ആദ്യ വനിതയായി തോട്ടക്കാട്ട് മാധവിയമ്മ മാറി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Kochi
|title=History and culture of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=4
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202745/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=4
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

== സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലഘട്ടം ==

[[File:Cochin 1960 in the Harbour (109694992).jpg|left|thumb|1960-കളിൽ കൊച്ചി തുറമുഖം]]
1947-ൽ ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി. ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ സ്വമേധയാ ചേർന്ന ആദ്യത്തെ നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്നു കൊച്ചി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;/&gt;  സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം, ഇ. ഇക്കണ്ട വാരിയർ കൊച്ചിയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി. കെ. പി. മാധവൻ നായർ, പി. ടി. ജേക്കബ്, സി. അച്യുത മേനോൻ, പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദ മേനോൻ എന്നിവർ ജനാധിപത്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുൻനിരയിൽ നിന്ന മറ്റ് ചില ശക്തരായിരുന്നു. തുടർന്ന് 1949-ൽ കൊച്ചിയും തിരുവിതാംകൂറും ലയിപ്പിച്ചാണ് തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനം നിലവിൽ വന്നത്. പരൂർ ടി. കെ. നാരായണ പിള്ള ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി. തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ മലബാർ ജില്ലയുമായി ലയിച്ചു. ഒടുവിൽ, 1956 നവംബർ 1-ന് ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് പാസാക്കിയ സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമം തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മലബാർ ജില്ല, ദക്ഷിണ കാനറയിലെ കാസർഗോഡ് താലൂക്ക് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തി കേരളം എന്ന പുതിയ സംസ്ഥാനം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite book 
|author =Plunkett, R, Cannon, T, Davis, P, Greenway, P &amp; Harding
|year = 2001
|title = Lonely Planet South India, Lonely Planet
|isbn = 1-86450-161-8
}}
&lt;/ref&gt; 1960 ജൂലൈ 9 ന് മട്ടാഞ്ചേരി കൗൺസിൽ ഒരു പ്രമേയം പാസാക്കി. നിലവിലുള്ള ഫോർട്ട് കൊച്ചി, മട്ടാഞ്ചേരി, എറണാകുളം എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളെ സംയോജിപ്പിച്ച് ഒരു മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് സർക്കാരിന് അയച്ചു. ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ അപലപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, എറണാകുളം മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സംയോജിത കോർപ്പറേഷനിൽ കൂടുതൽ സബർബൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. നിർദ്ദിഷ്ട ലയനത്തിന്റെ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ അന്നത്തെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഡയറക്ടറായിരുന്ന മേജർ ബാലഗംഗാധര മേനോനെ സർക്കാർ നിയമിച്ചു. അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, കേരള നിയമസഭ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കുന്നതിന് അംഗീകാരം നൽകി. അങ്ങനെ, 1967 നവംബർ 1 ന്, കേരള സംസ്ഥാന രൂപീകരണത്തിന് കൃത്യം 11 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, എറണാകുളം, മട്ടാഞ്ചേരി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളും പള്ളുരുത്തി, വെണ്ണല, വൈറ്റില, ഇടപ്പള്ളി എന്നീ നാല് പഞ്ചായത്തുകളും ഗുണ്ടു, രാമൻതുരുത്ത് എന്നീ ചെറിയ ദ്വീപുകളും ലയിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ നിലവിൽ വന്നു.
==അവലംബം==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:History of Kochi}}</text>
      <sha1>f09yqk01xrxn8ynlbpoeg8vyf0qt38a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652509</id>
      <parentid>4652508</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:19:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4652509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47767" sha1="43x159venta5ra8fdtn64cp3488kr49" xml:space="preserve">{{Prettyurl|History of Kochi}}{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;250&quot; style=&quot;font-size: 0.85em; float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #DEE8F1;&quot;
|bgcolor=&quot;#A1C2CF&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: white;&quot; align=&quot;center&quot;|'''Timeline of Kochi'''
|-
|colspan=&quot;2&quot;|[[Image:Kochi, Fishing nets at sunset, Kerala, India.jpg|250px]]
|-
|-
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Year'''
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;80%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Event'''
|-
|1102
|[[കുലശേഖര രാജവംശം (വേണാട്)|കുലശേഖര]] എന്ന രാജ്യം തകരുന്നു, [[പെരുമ്പടപ്പ്, മലപ്പുറം|''പെർമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം'']] രൂപപ്പെടുന്നു.
|-
|1341
|[[പെരിയാർ നദി|പെരിയാർ നദി]]യിലെ ഒരു വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] തുറമുഖം നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു വ്യാപാര കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിക്കുന്നു.
|-
|1410
|ജനറൽ [[ഷെങ് ഹെ]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചൈനീസ് നിധി കപ്പൽക്കൂട്ടം കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1440
|യൂറോപ്യൻ സഞ്ചാരി [[നിക്കോള ഡാ കോണ്ടി]] കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1500
|[[പോർച്ചുഗീസ് ജനത|പോർച്ചുഗീസ്]] അഡ്മിറൽ [[പെഡ്രോ അൽവാറസ് കാബ്രൽ]] കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി നയതന്ത്രബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നു
|-
|1503
|കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗീസുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1663
|കൊച്ചി തുറമുഖം ഡച്ചുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1664
|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിൽ ഡച്ചുകാർ മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിച്ചു
|-
|1773
|[[മൈസൂർ രാജ്യം]] കൊച്ചി കീഴടക്കി.
|-
|1814
|[[1814-ലെ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി]] ഔദ്യോഗികമായി നഗരം [[കൊച്ചി രാജ്യം]], ഒരു [[ബ്രിട്ടീഷ് സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം]] ആയി കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നു
|-
|1947
|ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടുന്നു, കൊച്ചി ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ ചേരുന്നു.
|-
|1956
|[[കേരള]] സംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
|-
|1967
|[[കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ]] നിലവിൽ വരുന്നു.
|}
കേരള സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്ത് നിന്ന് ഏകദേശം 200 കിലോമീറ്റർ അകലെ  എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു തീരദേശ നഗരമാണ് '''കൊച്ചി'''.  .

ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലം വരെ നിരവധി നൂറ്റാണ്ടുകളായി, കൊച്ചി നഗരം അതേ പേരിലുള്ള നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു. കൊച്ചിക്ക് വടക്ക് എവിടെയോ ആഗോള വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്ന മുസിരിസ്, അതിന്റെ ചരിത്രം നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ളതാണ്. അന്ന് അത് നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യൻ സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ഈ വസ്തുത പുരാതന കാലം മുതൽ തന്നെ ജൂതന്മാർ, അറബികൾ, യവനന്മാർ (ഗ്രീക്കുകാർ, റോമാക്കാർ), ചൈനക്കാർ എന്നിവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. .&lt;ref name=&quot;Ernakulam Portal&quot;&gt;{{cite web
|work=Ernakulam Portal
|publisher=National Informatics Centre
|url=http://ernakulam.nic.in/history.htm
|title=History of Ernakulam
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115160050/http://ernakulam.nic.in/history.htm
|archive-date=15 November 2007
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; 1341-ൽ പെരിയാർ നദിയിലെ വൻ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ തുറമുഖം നശിച്ചതിനുശേഷം കൊച്ചിക്ക് മലബാർ തീരത്ത് ഒരു പ്രധാന സ്ഥാനം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Centre for heritage studies&quot;&gt;{{cite web|work=History of Kochi |publisher=Centre For Heritage Studies, India |url=http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |title=Emergence of Kochi harbour |access-date=23 May 2006 |url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915105257/http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |archive-date=15 September 2015 }}
&lt;/ref&gt;പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അഡ്മിറൽ ഷെങ് ഹെയുടെ നിധി കപ്പലിന്റെ ഭാഗമായി കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ചൈനീസ് സഞ്ചാരിയായ മാ ഹുവാൻ എഴുതിയ പുസ്തകങ്ങളിലാണ് കൊച്ചിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല രേഖാമൂലമുള്ള പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. &lt;ref&gt;
{{
 cite book 
|author =[[Ma Huan]]: Ying Yai Sheng Lan – translated by [[J.V.G. Mills]]
|year = 1970
|title = The Overall Survey of the Ocean's Shores
|publisher = [[Hakluyt Society]], White Lotus Press 
|isbn = 974-8496-78-3
}}
&lt;/ref&gt; 1440 ൽ കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ഇറ്റാലിയൻ സഞ്ചാരിയായ നിക്കോളോ ഡാ കോണ്ടി എഴുതിയ വിവരണങ്ങളിലും കൊച്ചിയെക്കുറിച്ച് പരാമർശങ്ങളുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Niccolo di Conti &quot;&gt;
{{cite web
 |work        = Niccolo di Conti
 |publisher   = win.tue.nl
 |url         = http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |title       = Accounts of Nicolo de' Conti (ca.1395–1469)
 |access-date  = 23 May 2006
|url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130221064823/http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |archive-date = 21 February 2013
|df          = dmy-all
}}
&lt;/ref&gt;ഇന്ന്, കൊച്ചി കേരളത്തിന്റെ വാണിജ്യ കേന്ദ്രമാണ്&lt;ref name=&quot;Trade &amp; Industry in Kochi&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Kochi Corporation
|title=The Economy of Kochi — Trade &amp; Industry in Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/MainTemp.asp?id=7&amp;val1=2&amp;PLK=2
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിലെ അതിവേഗം വളരുന്ന രണ്ടാം നിര മെട്രോപോളിസുകളിൽ ഒന്നാണ് കൊച്ചി .&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;
{{cite news
  | author=Rakee Mohan
  | url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20170202090758/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | url-status=dead
  | archive-date=2 February 2017
| title=Developing metro and quaint environs
  | work=The Economic Times
  | date=8 April 2006
| access-date=23 May 2006
}} 
&lt;/ref&gt;
==രാജഭരണം==
[[File:King of Cochin and small Malabar boats.jpg|thumb|The King of Cochin and small Malabar boats]]കൊച്ചിയുടെ ആദ്യകാല ചരിത്രം കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. എ.ഡി. 1341-ൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ തുറമുഖത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷമാണ് ഒരു വ്യാപാര തുറമുഖമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചത്. കുലശേഖര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം എ.ഡി 1102 ൽ പെരുമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Prehistory and Archaeology of Cochin&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Cochin
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|title=Prehistory and Archaeology of Cochin
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620160940/http://corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|archive-date=20 June 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; തിരുനാവായ യുദ്ധത്തിനുശേഷം, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി പൊന്നാനി പ്രദേശം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പെരുമ്പടപ്പ് (പൊന്നാനിക്കടുത്ത്) ഭരണാധികാരി കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;&gt;A Survey of Kerala History, A. Sreedhara Menon, DC Books, Kottayam (2007)&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കൊച്ചിയിലേക്ക് താമസം മാറി കൊച്ചി രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; വാസ്കോഡ ഗാമ കോഴിക്കോട്ട് കപ്പലിറങ്ങിയപ്പോൾ, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി കുഞ്ഞാലി മരയ്ക്കാരുടെ (കോഴിക്കോട് രാജ്യത്തിന്റെ നാവിക മേധാവി) നേതൃത്വത്തിലുള്ള പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ, കൊച്ചി ഭരണാധികാരി പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി സഖ്യം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt;

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.&lt;/ref&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;

== വിദേശ സ്വാധീനങ്ങൾ ==

കൊച്ചി പല വിദേശ ശക്തികളുടെയും സ്വാധീനത്തിലായിരുന്നു, അക്കാലത്ത് കൊച്ചി രാജാവ് ഇപ്പോഴും തലവനായി തുടർന്നു.
=== മിങ് രാജവംശ സഖ്യം (1406-1433) ===

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7b&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |date=2016 |volume=79 |issue=3 |pages=609–636 |doi=10.1017/S0041977X16001038}}.&lt;/ref&gt; 

=== പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം (1503–1663) ===

[[Image:Mattancherry palace bhagvathy kshetram.JPG|180px|thumb|[[പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടത്തിൽ കൊച്ചിൻ രാജ വീര കേരള വർമ്മ നിർമ്മിച്ച മട്ടാഞ്ചേരി കൊട്ടാരം-ക്ഷേത്രം]]
കണ്ടെത്തൽ കാലഘട്ടത്തിൽ 1498-ൽ പോർച്ചുഗീസുകാർ കാപ്പാട് കോഴിക്കോട് എത്തി. അങ്ങനെ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള കടൽ പാത തുറന്നു. &lt;ref&gt;DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History&lt;/ref&gt;ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റ കേന്ദ്രമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1500-ൽ, കോഴിക്കോടു നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, പോർച്ചുഗീസ് അഡ്മിറൽ പെഡ്രോ അൽവാറസ് കബ്രാൾ കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി. എതിരാളിയായ കൊച്ചി രാജാവ് പോർച്ചുഗീസുകാരെ അതിഥികളായി സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും സൗഹൃദ ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. കോഴിക്കോട് കീഴടക്കുന്നതിൽ പിന്തുണ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, കൊച്ചിയിൽ ഒരു ഫാക്ടറി പണിയാൻ അഡ്മിറൽ രാജാവിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. പിന്തുണയിൽ ഉറപ്പായ രാജാവ് കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിമാരുമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയുടെ ശക്തികൾ കണ്ട് അഡ്മിറൽ പരിഭ്രാന്തനായി പിൻവാങ്ങി.

കാബ്രലിന് പകരം മറ്റൊരു ക്യാപ്റ്റൻ ജോവോ ഡ നോവയെ അയച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹവും പതറിപ്പോയി. തുടർച്ചയായ പിൻവാങ്ങലുകൾ പോർച്ചുഗൽ രാജാവിനെ കോപാകുലനാക്കി. രാജാവ് വാസ്കോഡ ഗാമയെ അയച്ചു. അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ബോംബിട്ട് അറബ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചു. ഇത് സാമൂതിരിയുടെ കോപത്തിന് കാരണമായി, അദ്ദേഹം കൊച്ചി രാജാവിനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം 1503 മാർച്ച് 1 ന് ആരംഭിച്ചു, രണ്ടാമത്തെ ആക്രമണം 1504 മാർച്ച് 16 മുതൽ 1504 ജൂലൈ 3 വരെ നീണ്ടുനിന്നു (കൊച്ചി യുദ്ധം (1504)). എന്നിരുന്നാലും, വരാനിരിക്കുന്ന മഴക്കാലവും 1504 സെപ്റ്റംബറിൽ ലോപോ സോറസ് ഡി ആൽബെർഗേറിയയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു പോർച്ചുഗീസ് കപ്പലിന്റെ വരവും (ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡി അൽമേഡയും അഫോൺസോ ഡി അൽബുക്കർക്കിയും നയിച്ച അർമാഡയും) സാമൂതിരിയെ ഭയപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹം തന്റെ സൈന്യത്തെ തിരിച്ചുവിളിച്ചു. ഓണത്തിന്റെ ആദരണീയമായ ഉത്സവം അടുത്തിരുന്നതിനാലും, ശുഭദിനം വിശുദ്ധമായി ആചരിക്കാൻ സാമൂതിരി ഉദ്ദേശിച്ചതിനാലും സാമൂതിരി പിൻവാങ്ങി. ഇത് കൊച്ചി രാജാവിന് വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചു, പിന്നീട് അദ്ദേഹം തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ കൈവശം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും സൈന്യങ്ങൾ കത്തിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഡുവാർട്ടെ പച്ചെക്കോ പെരേരയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പട്ടാളം ശത്രുവിനെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.

കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ സാമന്തനായിരുന്ന താനൂർ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി, കോഴിക്കോട്ടെ തന്റെ ഭരണാധികാരിക്കെതിരെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; താനൂർ ഭരണാധികാരിയും കൊച്ചിയുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലും പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലും കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ പലരും വെട്ടത്ത് നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; എന്നിരുന്നാലും, രാജാവിന്റെ കീഴിലുള്ള താനൂർ സൈന്യം 1504-ൽ നടന്ന കൊച്ചി യുദ്ധത്തിൽ കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിക്കുവേണ്ടി പോരാടി.&lt;ref name=&quot;Logan&quot;&gt;{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, താനൂർ മേഖലയിലെ മുസ്ലീം മാപ്പിള വ്യാപാരികളുടെ കൂറ് കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയിൽ തന്നെ തുടർന്നു. &lt;ref name=&quot;Makhdoom&quot;&gt;{{cite book
 | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942
 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras
 | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage
}}&lt;/ref&gt;

രാജാവിനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഉറപ്പിച്ച ശേഷം, കൂടുതൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് പോർച്ചുഗീസ് തൊഴിൽശാലയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി (ഫോർട്ട് ഇമ്മാനുവൽ) (പോർച്ചുഗൽ രാജാവിന് ശേഷം) എന്ന പേരിൽ ഒരു കോട്ട പണിയാൻ പോർച്ചുഗീസുകാർക്ക് അനുമതി ലഭിച്ചു. മുഴുവൻ ജോലിയും കമ്മീഷൻ ചെയ്തത് കൊച്ചിൻ രാജാവാണ്, അദ്ദേഹം തൊഴിലാളികളെയും വസ്തുക്കളെയും വിതരണം ചെയ്തു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ രാജാവ് ഭരണം തുടർന്നു. അതേസമയം, പോർച്ചുഗീസുകാർ സാമൂതിരിമാരുമായി രഹസ്യമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു. പിന്നീട് കൊച്ചി തുറമുഖം കീഴടക്കാനുള്ള സാമൂതിരിയുടെ ശ്രമങ്ങൾ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ കൊച്ചി രാജാവ് പരാജയപ്പെടുത്തി. കൊച്ചിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ രാജാവിനെ സഹായിക്കുക എന്ന അനുമാനത്തോടെ പതുക്കെ, കൊച്ചിയിലെ പോർച്ചുഗീസ് ആയുധപ്പുര വർദ്ധിപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ നടപടി കൊച്ചി രാജാവിന്റെ ശക്തി കുറയാനും പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കാനും കാരണമായി.

1503 മുതൽ 1663 വരെ, കൊച്ചി രാജാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗലിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. 1510 വരെ ഇന്ത്യയിലെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പ്രധാന താവളമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1530-ൽ വിശുദ്ധ ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർ എത്തി ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ മിഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. 1560-ൽ പോർച്ചുഗീസ് ഇന്ത്യയിൽ ഇൻക്വിസിഷൻ സ്ഥാപിതമായതിനാൽ, തുടർന്നുള്ള പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം ഈ പ്രദേശത്ത് താമസിച്ചിരുന്ന ജൂതന്മാർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസ് വൈസ്രോയിയായിരുന്ന [[വാസ്കോഡ ഗാമ]]യുടെ ശവകുടീരം കൊച്ചിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. 1539-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ പുറത്തെടുത്ത് പോർച്ചുഗലിൽ സംസ്കരിക്കുന്നതുവരെ സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് പള്ളിയിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ സംസ്കരിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;Vasco Da Gama&quot;&gt;
{{cite encyclopedia
 |encyclopedia=MSN Encarta Encyclopedia 
 |publisher=Microsoft 
 |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html 
 |title=Death of Vasco Da Gama in Kochi 
 |access-date=23 May 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028171509/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html
 |archive-date=28 October 2009
|url-status=dead
}}
&lt;/ref&gt; ആൽബുക്കർക്കിയുടെ കാലത്തിനുശേഷം, കേരളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം കുറഞ്ഞു.

=== ഡച്ച് കാലഘട്ടം (1663–1773) ===
[[File:Overwinningh van de Stadt Cotchin op de Kust van Mallabaer - Victory over Kochi on the coast of Malabar.jpg| 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ കൊച്ചി നഗരം പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് കീഴടക്കി. (കോയൻറാറ്റ് ഡെക്കർ, 1682)'|thumb|250px]]

[[File:ബോൾഗാട്ടി.jpg|1744-ൽ ഡച്ച് വ്യാപാരികൾ നിർമ്മിച്ച ബോൾഗാട്ടി കൊട്ടാരം, നെതർലൻഡ്‌സിന് പുറത്തുള്ള ഡച്ച് കാലഘട്ടത്തിലെ നിലവിലുള്ള ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന കൊട്ടാരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്..|thumb|250px]]

പോർച്ചുഗീസുകാരുമായും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷികളുമായും നിരവധി ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്ക് ശേഷം ഡച്ചുകാർ അപ്പോഴേക്കും ക്വയിലോൺ കീഴടക്കിയിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ ഭരണത്തിന് ശേഷം. കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ അസംതൃപ്തരായ അംഗങ്ങൾ കൊച്ചി രാജാവിനെ അട്ടിമറിക്കാൻ ഡച്ചുകാരുടെ സഹായം തേടി. ഡച്ചുകാർ ഞാറക്കലിൽ വിജയകരമായി ഇറങ്ങി പള്ളിപ്പുറം കോട്ട പിടിച്ചെടുക്കാൻ പോയി. അത് അവർ സാമൂതിരിക്ക് കൈമാറി. പിന്നീട് അവർ 1664-ൽ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിക്കുന്നതിലേക്ക് കടന്നു.


=== മൈസൂർ അധിനിവേശം ===
===ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടം (1814–1947)===
[[File:56Cochin Strret Scene.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
[[File:Kochi 1960 street.jpg|thumb|Cochin in 1960s]]
[[File:59Cochin Canal.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
1814-ൽ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി പ്രകാരം, ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും അതിന്റെ പ്രദേശവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കൊച്ചി ദ്വീപുകൾ മലയ ദ്വീപിന് പകരമായി യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വിട്ടുകൊടുത്തു. ഉടമ്പടി ഒപ്പുവെക്കുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ, കൊച്ചിയിൽ ഇംഗ്ലീഷ് നിവാസികൾ താമസിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;kochirajyam&quot;&gt;Kochi Rajyacharithram by KP Padmanabha Menon. P(1914)&lt;/ref&gt;

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, തുറമുഖത്തെ വ്യാപാരം ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത വളരെയധികം അനുഭവപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ 1920-ൽ അന്നത്തെ മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന ലോർഡ് വില്ലിംഗ്ഡന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഹാർബർ എഞ്ചിനീയർ റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോയെ കൊച്ചിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. 21 വർഷത്തിനുള്ളിൽ, അദ്ദേഹം കൊച്ചിയെ ഉപദ്വീപിലെ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ തുറമുഖമാക്കി മാറ്റി. അവിടെ നീണ്ട നിരയിലുള്ള നീരാവി ക്രെയിനുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്ന പുതുതായി വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ട ഉൾക്കടലിനടുത്തായി കപ്പലുകൾ നങ്കൂരമിട്ടു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Robert Charles Bristow&quot;&gt;{{cite web
|work=Robert Charles Bristow employed to develop Kochi port
|publisher=Corporation of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=7
|title=The Cochin Saga
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;അതേസമയം, 1866-ൽ, ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ 1865 ലെ മദ്രാസ് ആക്ട് 10 (1850 ലെ ടൗൺസ് ഇംപ്രൂവ്‌മെന്റ്സ് ആക്ട് ഭേദഗതി) &lt;ref name=&quot;Ref1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) |website=Lawmin.nic.in |access-date=2016-08-07 |archive-date=27 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141127075116/http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Lewis McIver |first1=G. Stokes |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |date=1883 |publisher=E.Keys at the Government Press |location=Madras |page=444 |edition=(Vol II) |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;google.co.in&quot;&gt;{{cite book |last1=Presidency |first1=Madras (India |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |date=1915 |publisher=The Superintendent, Government Press |location=Madras |page=20 |edition=Vol.2 |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=2 December 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=HENRY FROWDE, M.A. |first1=Imperial Gazetteer of India |title=Imperial Gazetteer of India |date=1908–1909 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |edition=New |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=2 December 2020}}&lt;/ref&gt; പ്രകാരം, 1866 നവംബർ 1 ന് കണ്ണൂർ, തലശ്ശേരി, കോഴിക്കോട്, പാലക്കാട് എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായി. 1883 ൽ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ സീറ്റിംഗ് മത്സരം നടന്നു. 1896 ൽ കൊച്ചി മഹാരാജാവ് മട്ടാഞ്ചേരിയിലും എറണാകുളത്തും ടൗൺ കൗൺസിലുകൾ രൂപീകരിച്ചുകൊണ്ട് തദ്ദേശഭരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു. 1925 ൽ, സംസ്ഥാനത്തിനുമേലുള്ള പൊതുജന സമ്മർദ്ദത്തെത്തുടർന്ന് കൊച്ചി നിയമസഭ രൂപീകരിച്ചു. നിയമസഭയിൽ 45 അംഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ 10 പേർ ഔദ്യോഗികമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിലെ ഏതെങ്കിലും നിയമസഭയിൽ അംഗമാകുന്ന ആദ്യ വനിതയായി തോട്ടക്കാട്ട് മാധവിയമ്മ മാറി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Kochi
|title=History and culture of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=4
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202745/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=4
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

== സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലഘട്ടം ==

[[File:Cochin 1960 in the Harbour (109694992).jpg|left|thumb|1960-കളിൽ കൊച്ചി തുറമുഖം]]
1947-ൽ ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി. ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ സ്വമേധയാ ചേർന്ന ആദ്യത്തെ നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്നു കൊച്ചി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;/&gt;  സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം, ഇ. ഇക്കണ്ട വാരിയർ കൊച്ചിയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി. കെ. പി. മാധവൻ നായർ, പി. ടി. ജേക്കബ്, സി. അച്യുത മേനോൻ, പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദ മേനോൻ എന്നിവർ ജനാധിപത്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുൻനിരയിൽ നിന്ന മറ്റ് ചില ശക്തരായിരുന്നു. തുടർന്ന് 1949-ൽ കൊച്ചിയും തിരുവിതാംകൂറും ലയിപ്പിച്ചാണ് തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനം നിലവിൽ വന്നത്. പരൂർ ടി. കെ. നാരായണ പിള്ള ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി. തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ മലബാർ ജില്ലയുമായി ലയിച്ചു. ഒടുവിൽ, 1956 നവംബർ 1-ന് ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് പാസാക്കിയ സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമം തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മലബാർ ജില്ല, ദക്ഷിണ കാനറയിലെ കാസർഗോഡ് താലൂക്ക് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തി കേരളം എന്ന പുതിയ സംസ്ഥാനം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite book 
|author =Plunkett, R, Cannon, T, Davis, P, Greenway, P &amp; Harding
|year = 2001
|title = Lonely Planet South India, Lonely Planet
|isbn = 1-86450-161-8
}}
&lt;/ref&gt; 1960 ജൂലൈ 9 ന് മട്ടാഞ്ചേരി കൗൺസിൽ ഒരു പ്രമേയം പാസാക്കി. നിലവിലുള്ള ഫോർട്ട് കൊച്ചി, മട്ടാഞ്ചേരി, എറണാകുളം എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളെ സംയോജിപ്പിച്ച് ഒരു മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് സർക്കാരിന് അയച്ചു. ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ അപലപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, എറണാകുളം മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സംയോജിത കോർപ്പറേഷനിൽ കൂടുതൽ സബർബൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. നിർദ്ദിഷ്ട ലയനത്തിന്റെ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ അന്നത്തെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഡയറക്ടറായിരുന്ന മേജർ ബാലഗംഗാധര മേനോനെ സർക്കാർ നിയമിച്ചു. അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, കേരള നിയമസഭ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കുന്നതിന് അംഗീകാരം നൽകി. അങ്ങനെ, 1967 നവംബർ 1 ന്, കേരള സംസ്ഥാന രൂപീകരണത്തിന് കൃത്യം 11 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, എറണാകുളം, മട്ടാഞ്ചേരി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളും പള്ളുരുത്തി, വെണ്ണല, വൈറ്റില, ഇടപ്പള്ളി എന്നീ നാല് പഞ്ചായത്തുകളും ഗുണ്ടു, രാമൻതുരുത്ത് എന്നീ ചെറിയ ദ്വീപുകളും ലയിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ നിലവിൽ വന്നു.
==അവലംബം==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:History of Kochi}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി]]</text>
      <sha1>43x159venta5ra8fdtn64cp3488kr49</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652511</id>
      <parentid>4652509</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4652511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47866" sha1="4u78kz61vs3avqc259nnttq7zphhm11" xml:space="preserve">{{Prettyurl|History of Kochi}}{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;250&quot; style=&quot;font-size: 0.85em; float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #DEE8F1;&quot;
|bgcolor=&quot;#A1C2CF&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: white;&quot; align=&quot;center&quot;|'''Timeline of Kochi'''
|-
|colspan=&quot;2&quot;|[[Image:Kochi, Fishing nets at sunset, Kerala, India.jpg|250px]]
|-
|-
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Year'''
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;80%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Event'''
|-
|1102
|[[കുലശേഖര രാജവംശം (വേണാട്)|കുലശേഖര]] എന്ന രാജ്യം തകരുന്നു, [[പെരുമ്പടപ്പ്, മലപ്പുറം|''പെർമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം'']] രൂപപ്പെടുന്നു.
|-
|1341
|[[പെരിയാർ നദി|പെരിയാർ നദി]]യിലെ ഒരു വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] തുറമുഖം നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു വ്യാപാര കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിക്കുന്നു.
|-
|1410
|ജനറൽ [[ഷെങ് ഹെ]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചൈനീസ് നിധി കപ്പൽക്കൂട്ടം കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1440
|യൂറോപ്യൻ സഞ്ചാരി [[നിക്കോള ഡാ കോണ്ടി]] കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1500
|[[പോർച്ചുഗീസ് ജനത|പോർച്ചുഗീസ്]] അഡ്മിറൽ [[പെഡ്രോ അൽവാറസ് കാബ്രൽ]] കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി നയതന്ത്രബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നു
|-
|1503
|കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗീസുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1663
|കൊച്ചി തുറമുഖം ഡച്ചുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1664
|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിൽ ഡച്ചുകാർ മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിച്ചു
|-
|1773
|[[മൈസൂർ രാജ്യം]] കൊച്ചി കീഴടക്കി.
|-
|1814
|[[1814-ലെ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി]] ഔദ്യോഗികമായി നഗരം [[കൊച്ചി രാജ്യം]], ഒരു [[ബ്രിട്ടീഷ് സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം]] ആയി കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നു
|-
|1947
|ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടുന്നു, കൊച്ചി ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ ചേരുന്നു.
|-
|1956
|[[കേരള]] സംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
|-
|1967
|[[കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ]] നിലവിൽ വരുന്നു.
|}
കേരള സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്ത് നിന്ന് ഏകദേശം 200 കിലോമീറ്റർ അകലെ  [[എറണാകുളം]] ജില്ലയിലെ ഒരു തീരദേശ നഗരമാണ് '''കൊച്ചി'''.  .

ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലം വരെ നിരവധി നൂറ്റാണ്ടുകളായി, [[കൊച്ചി]] നഗരം അതേ പേരിലുള്ള നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു. കൊച്ചിക്ക് വടക്ക് എവിടെയോ ആഗോള വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്ന മുസിരിസ്, അതിന്റെ ചരിത്രം നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ളതാണ്. അന്ന് അത് നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യൻ സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ഈ വസ്തുത പുരാതന കാലം മുതൽ തന്നെ [[ജൂതന്മാർ]], [[അറബികൾ]], [[യവനന്മാർ]] (ഗ്രീക്കുകാർ, റോമാക്കാർ), ചൈനക്കാർ എന്നിവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. .&lt;ref name=&quot;Ernakulam Portal&quot;&gt;{{cite web
|work=Ernakulam Portal
|publisher=National Informatics Centre
|url=http://ernakulam.nic.in/history.htm
|title=History of Ernakulam
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115160050/http://ernakulam.nic.in/history.htm
|archive-date=15 November 2007
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; 1341-ൽ [[പെരിയാർ നദി]]യിലെ വൻ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ തുറമുഖം നശിച്ചതിനുശേഷം കൊച്ചിക്ക് [[മലബാർ]] തീരത്ത് ഒരു പ്രധാന സ്ഥാനം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Centre for heritage studies&quot;&gt;{{cite web|work=History of Kochi |publisher=Centre For Heritage Studies, India |url=http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |title=Emergence of Kochi harbour |access-date=23 May 2006 |url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915105257/http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |archive-date=15 September 2015 }}
&lt;/ref&gt;പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അഡ്മിറൽ [[ഷെങ് ഹെ]]യുടെ നിധി കപ്പലിന്റെ ഭാഗമായി കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ചൈനീസ് സഞ്ചാരിയായ [[മാ ഹുവാൻ]] എഴുതിയ പുസ്തകങ്ങളിലാണ് കൊച്ചിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല രേഖാമൂലമുള്ള പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. &lt;ref&gt;
{{
 cite book 
|author =[[Ma Huan]]: Ying Yai Sheng Lan – translated by [[J.V.G. Mills]]
|year = 1970
|title = The Overall Survey of the Ocean's Shores
|publisher = [[Hakluyt Society]], White Lotus Press 
|isbn = 974-8496-78-3
}}
&lt;/ref&gt; 1440 ൽ കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ഇറ്റാലിയൻ സഞ്ചാരിയായ നിക്കോളോ ഡാ കോണ്ടി എഴുതിയ വിവരണങ്ങളിലും കൊച്ചിയെക്കുറിച്ച് പരാമർശങ്ങളുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Niccolo di Conti &quot;&gt;
{{cite web
 |work        = Niccolo di Conti
 |publisher   = win.tue.nl
 |url         = http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |title       = Accounts of Nicolo de' Conti (ca.1395–1469)
 |access-date  = 23 May 2006
|url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130221064823/http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |archive-date = 21 February 2013
|df          = dmy-all
}}
&lt;/ref&gt;ഇന്ന്, കൊച്ചി കേരളത്തിന്റെ വാണിജ്യ കേന്ദ്രമാണ്&lt;ref name=&quot;Trade &amp; Industry in Kochi&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Kochi Corporation
|title=The Economy of Kochi — Trade &amp; Industry in Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/MainTemp.asp?id=7&amp;val1=2&amp;PLK=2
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; [[ഇന്ത്യ]]യിലെ അതിവേഗം വളരുന്ന രണ്ടാം നിര മെട്രോപോളിസുകളിൽ ഒന്നാണ് കൊച്ചി .&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;
{{cite news
  | author=Rakee Mohan
  | url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20170202090758/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | url-status=dead
  | archive-date=2 February 2017
| title=Developing metro and quaint environs
  | work=The Economic Times
  | date=8 April 2006
| access-date=23 May 2006
}} 
&lt;/ref&gt;
==രാജഭരണം==
[[File:King of Cochin and small Malabar boats.jpg|thumb|The King of Cochin and small Malabar boats]]കൊച്ചിയുടെ ആദ്യകാല ചരിത്രം കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. എ.ഡി. 1341-ൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] തുറമുഖത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷമാണ് ഒരു വ്യാപാര തുറമുഖമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചത്. കുലശേഖര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം എ.ഡി 1102 ൽ [[പെരുമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം]] നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Prehistory and Archaeology of Cochin&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Cochin
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|title=Prehistory and Archaeology of Cochin
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620160940/http://corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|archive-date=20 June 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; തിരുനാവായ യുദ്ധത്തിനുശേഷം, [[കോഴിക്കോട്]] [[സാമൂതിരി]] [[പൊന്നാനി]] പ്രദേശം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പെരുമ്പടപ്പ് (പൊന്നാനിക്കടുത്ത്) ഭരണാധികാരി കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;&gt;A Survey of Kerala History, A. Sreedhara Menon, DC Books, Kottayam (2007)&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കൊച്ചിയിലേക്ക് താമസം മാറി കൊച്ചി രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; [[വാസ്കോഡ ഗാമ]] കോഴിക്കോട്ട് കപ്പലിറങ്ങിയപ്പോൾ, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി കുഞ്ഞാലി മരയ്ക്കാരുടെ (കോഴിക്കോട് രാജ്യത്തിന്റെ നാവിക മേധാവി) നേതൃത്വത്തിലുള്ള പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ, കൊച്ചി ഭരണാധികാരി പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി സഖ്യം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt;

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം [[കണ്ണൂർ]], [[കൊല്ലം]], കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ [[ചൈന]]യിലെ [[മിംഗ് രാജവംശം]] കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.&lt;/ref&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;

== വിദേശ സ്വാധീനങ്ങൾ ==

കൊച്ചി പല വിദേശ ശക്തികളുടെയും സ്വാധീനത്തിലായിരുന്നു, അക്കാലത്ത് കൊച്ചി രാജാവ് ഇപ്പോഴും തലവനായി തുടർന്നു.
=== മിങ് രാജവംശ സഖ്യം (1406-1433) ===

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7b&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |date=2016 |volume=79 |issue=3 |pages=609–636 |doi=10.1017/S0041977X16001038}}.&lt;/ref&gt; 

=== പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം (1503–1663) ===

[[Image:Mattancherry palace bhagvathy kshetram.JPG|180px|thumb|[[പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടത്തിൽ കൊച്ചിൻ രാജ വീര കേരള വർമ്മ നിർമ്മിച്ച മട്ടാഞ്ചേരി കൊട്ടാരം-ക്ഷേത്രം]]
കണ്ടെത്തൽ കാലഘട്ടത്തിൽ 1498-ൽ പോർച്ചുഗീസുകാർ കാപ്പാട് കോഴിക്കോട് എത്തി. അങ്ങനെ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള കടൽ പാത തുറന്നു. &lt;ref&gt;DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History&lt;/ref&gt;ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റ കേന്ദ്രമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1500-ൽ, കോഴിക്കോടു നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, പോർച്ചുഗീസ് അഡ്മിറൽ പെഡ്രോ അൽവാറസ് കബ്രാൾ കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി. എതിരാളിയായ കൊച്ചി രാജാവ് പോർച്ചുഗീസുകാരെ അതിഥികളായി സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും സൗഹൃദ ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. കോഴിക്കോട് കീഴടക്കുന്നതിൽ പിന്തുണ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, കൊച്ചിയിൽ ഒരു ഫാക്ടറി പണിയാൻ അഡ്മിറൽ രാജാവിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. പിന്തുണയിൽ ഉറപ്പായ രാജാവ് കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിമാരുമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയുടെ ശക്തികൾ കണ്ട് അഡ്മിറൽ പരിഭ്രാന്തനായി പിൻവാങ്ങി.

കാബ്രലിന് പകരം മറ്റൊരു ക്യാപ്റ്റൻ ജോവോ ഡ നോവയെ അയച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹവും പതറിപ്പോയി. തുടർച്ചയായ പിൻവാങ്ങലുകൾ പോർച്ചുഗൽ രാജാവിനെ കോപാകുലനാക്കി. രാജാവ് വാസ്കോഡ ഗാമയെ അയച്ചു. അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ബോംബിട്ട് അറബ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചു. ഇത് സാമൂതിരിയുടെ കോപത്തിന് കാരണമായി, അദ്ദേഹം കൊച്ചി രാജാവിനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം 1503 മാർച്ച് 1 ന് ആരംഭിച്ചു, രണ്ടാമത്തെ ആക്രമണം 1504 മാർച്ച് 16 മുതൽ 1504 ജൂലൈ 3 വരെ നീണ്ടുനിന്നു (കൊച്ചി യുദ്ധം (1504)). എന്നിരുന്നാലും, വരാനിരിക്കുന്ന മഴക്കാലവും 1504 സെപ്റ്റംബറിൽ ലോപോ സോറസ് ഡി ആൽബെർഗേറിയയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു പോർച്ചുഗീസ് കപ്പലിന്റെ വരവും (ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡി അൽമേഡയും അഫോൺസോ ഡി അൽബുക്കർക്കിയും നയിച്ച അർമാഡയും) സാമൂതിരിയെ ഭയപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹം തന്റെ സൈന്യത്തെ തിരിച്ചുവിളിച്ചു. ഓണത്തിന്റെ ആദരണീയമായ ഉത്സവം അടുത്തിരുന്നതിനാലും, ശുഭദിനം വിശുദ്ധമായി ആചരിക്കാൻ സാമൂതിരി ഉദ്ദേശിച്ചതിനാലും സാമൂതിരി പിൻവാങ്ങി. ഇത് കൊച്ചി രാജാവിന് വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചു, പിന്നീട് അദ്ദേഹം തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ കൈവശം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും സൈന്യങ്ങൾ കത്തിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഡുവാർട്ടെ പച്ചെക്കോ പെരേരയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പട്ടാളം ശത്രുവിനെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.

കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ സാമന്തനായിരുന്ന താനൂർ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി, കോഴിക്കോട്ടെ തന്റെ ഭരണാധികാരിക്കെതിരെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; താനൂർ ഭരണാധികാരിയും കൊച്ചിയുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലും പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലും കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ പലരും വെട്ടത്ത് നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; എന്നിരുന്നാലും, രാജാവിന്റെ കീഴിലുള്ള താനൂർ സൈന്യം 1504-ൽ നടന്ന കൊച്ചി യുദ്ധത്തിൽ കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിക്കുവേണ്ടി പോരാടി.&lt;ref name=&quot;Logan&quot;&gt;{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, താനൂർ മേഖലയിലെ മുസ്ലീം മാപ്പിള വ്യാപാരികളുടെ കൂറ് കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയിൽ തന്നെ തുടർന്നു. &lt;ref name=&quot;Makhdoom&quot;&gt;{{cite book
 | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942
 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras
 | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage
}}&lt;/ref&gt;

രാജാവിനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഉറപ്പിച്ച ശേഷം, കൂടുതൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് പോർച്ചുഗീസ് തൊഴിൽശാലയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി (ഫോർട്ട് ഇമ്മാനുവൽ) (പോർച്ചുഗൽ രാജാവിന് ശേഷം) എന്ന പേരിൽ ഒരു കോട്ട പണിയാൻ പോർച്ചുഗീസുകാർക്ക് അനുമതി ലഭിച്ചു. മുഴുവൻ ജോലിയും കമ്മീഷൻ ചെയ്തത് കൊച്ചിൻ രാജാവാണ്, അദ്ദേഹം തൊഴിലാളികളെയും വസ്തുക്കളെയും വിതരണം ചെയ്തു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ രാജാവ് ഭരണം തുടർന്നു. അതേസമയം, പോർച്ചുഗീസുകാർ സാമൂതിരിമാരുമായി രഹസ്യമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു. പിന്നീട് കൊച്ചി തുറമുഖം കീഴടക്കാനുള്ള സാമൂതിരിയുടെ ശ്രമങ്ങൾ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ കൊച്ചി രാജാവ് പരാജയപ്പെടുത്തി. കൊച്ചിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ രാജാവിനെ സഹായിക്കുക എന്ന അനുമാനത്തോടെ പതുക്കെ, കൊച്ചിയിലെ പോർച്ചുഗീസ് ആയുധപ്പുര വർദ്ധിപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ നടപടി കൊച്ചി രാജാവിന്റെ ശക്തി കുറയാനും പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കാനും കാരണമായി.

1503 മുതൽ 1663 വരെ, കൊച്ചി രാജാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗലിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. 1510 വരെ ഇന്ത്യയിലെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പ്രധാന താവളമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1530-ൽ വിശുദ്ധ ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർ എത്തി ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ മിഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. 1560-ൽ പോർച്ചുഗീസ് ഇന്ത്യയിൽ ഇൻക്വിസിഷൻ സ്ഥാപിതമായതിനാൽ, തുടർന്നുള്ള പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം ഈ പ്രദേശത്ത് താമസിച്ചിരുന്ന ജൂതന്മാർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസ് വൈസ്രോയിയായിരുന്ന [[വാസ്കോഡ ഗാമ]]യുടെ ശവകുടീരം കൊച്ചിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. 1539-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ പുറത്തെടുത്ത് പോർച്ചുഗലിൽ സംസ്കരിക്കുന്നതുവരെ സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് പള്ളിയിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ സംസ്കരിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;Vasco Da Gama&quot;&gt;
{{cite encyclopedia
 |encyclopedia=MSN Encarta Encyclopedia 
 |publisher=Microsoft 
 |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html 
 |title=Death of Vasco Da Gama in Kochi 
 |access-date=23 May 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028171509/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html
 |archive-date=28 October 2009
|url-status=dead
}}
&lt;/ref&gt; ആൽബുക്കർക്കിയുടെ കാലത്തിനുശേഷം, കേരളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം കുറഞ്ഞു.

=== ഡച്ച് കാലഘട്ടം (1663–1773) ===
[[File:Overwinningh van de Stadt Cotchin op de Kust van Mallabaer - Victory over Kochi on the coast of Malabar.jpg| 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ കൊച്ചി നഗരം പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് കീഴടക്കി. (കോയൻറാറ്റ് ഡെക്കർ, 1682)'|thumb|250px]]

[[File:ബോൾഗാട്ടി.jpg|1744-ൽ ഡച്ച് വ്യാപാരികൾ നിർമ്മിച്ച ബോൾഗാട്ടി കൊട്ടാരം, നെതർലൻഡ്‌സിന് പുറത്തുള്ള ഡച്ച് കാലഘട്ടത്തിലെ നിലവിലുള്ള ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന കൊട്ടാരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്..|thumb|250px]]

പോർച്ചുഗീസുകാരുമായും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷികളുമായും നിരവധി ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്ക് ശേഷം ഡച്ചുകാർ അപ്പോഴേക്കും ക്വയിലോൺ കീഴടക്കിയിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ ഭരണത്തിന് ശേഷം. കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ അസംതൃപ്തരായ അംഗങ്ങൾ കൊച്ചി രാജാവിനെ അട്ടിമറിക്കാൻ ഡച്ചുകാരുടെ സഹായം തേടി. ഡച്ചുകാർ ഞാറക്കലിൽ വിജയകരമായി ഇറങ്ങി പള്ളിപ്പുറം കോട്ട പിടിച്ചെടുക്കാൻ പോയി. അത് അവർ സാമൂതിരിക്ക് കൈമാറി. പിന്നീട് അവർ 1664-ൽ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിക്കുന്നതിലേക്ക് കടന്നു.


=== മൈസൂർ അധിനിവേശം ===
===ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടം (1814–1947)===
[[File:56Cochin Strret Scene.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
[[File:Kochi 1960 street.jpg|thumb|Cochin in 1960s]]
[[File:59Cochin Canal.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
1814-ൽ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി പ്രകാരം, ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും അതിന്റെ പ്രദേശവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കൊച്ചി ദ്വീപുകൾ മലയ ദ്വീപിന് പകരമായി യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വിട്ടുകൊടുത്തു. ഉടമ്പടി ഒപ്പുവെക്കുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ, കൊച്ചിയിൽ ഇംഗ്ലീഷ് നിവാസികൾ താമസിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;kochirajyam&quot;&gt;Kochi Rajyacharithram by KP Padmanabha Menon. P(1914)&lt;/ref&gt;

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, തുറമുഖത്തെ വ്യാപാരം ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത വളരെയധികം അനുഭവപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ 1920-ൽ അന്നത്തെ മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന ലോർഡ് വില്ലിംഗ്ഡന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഹാർബർ എഞ്ചിനീയർ റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോയെ കൊച്ചിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. 21 വർഷത്തിനുള്ളിൽ, അദ്ദേഹം കൊച്ചിയെ ഉപദ്വീപിലെ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ തുറമുഖമാക്കി മാറ്റി. അവിടെ നീണ്ട നിരയിലുള്ള നീരാവി ക്രെയിനുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്ന പുതുതായി വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ട ഉൾക്കടലിനടുത്തായി കപ്പലുകൾ നങ്കൂരമിട്ടു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Robert Charles Bristow&quot;&gt;{{cite web
|work=Robert Charles Bristow employed to develop Kochi port
|publisher=Corporation of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=7
|title=The Cochin Saga
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;അതേസമയം, 1866-ൽ, ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ 1865 ലെ മദ്രാസ് ആക്ട് 10 (1850 ലെ ടൗൺസ് ഇംപ്രൂവ്‌മെന്റ്സ് ആക്ട് ഭേദഗതി) &lt;ref name=&quot;Ref1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) |website=Lawmin.nic.in |access-date=2016-08-07 |archive-date=27 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141127075116/http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Lewis McIver |first1=G. Stokes |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |date=1883 |publisher=E.Keys at the Government Press |location=Madras |page=444 |edition=(Vol II) |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;google.co.in&quot;&gt;{{cite book |last1=Presidency |first1=Madras (India |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |date=1915 |publisher=The Superintendent, Government Press |location=Madras |page=20 |edition=Vol.2 |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=2 December 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=HENRY FROWDE, M.A. |first1=Imperial Gazetteer of India |title=Imperial Gazetteer of India |date=1908–1909 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |edition=New |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=2 December 2020}}&lt;/ref&gt; പ്രകാരം, 1866 നവംബർ 1 ന് കണ്ണൂർ, തലശ്ശേരി, കോഴിക്കോട്, പാലക്കാട് എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായി. 1883 ൽ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ സീറ്റിംഗ് മത്സരം നടന്നു. 1896 ൽ കൊച്ചി മഹാരാജാവ് മട്ടാഞ്ചേരിയിലും എറണാകുളത്തും ടൗൺ കൗൺസിലുകൾ രൂപീകരിച്ചുകൊണ്ട് തദ്ദേശഭരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു. 1925 ൽ, സംസ്ഥാനത്തിനുമേലുള്ള പൊതുജന സമ്മർദ്ദത്തെത്തുടർന്ന് കൊച്ചി നിയമസഭ രൂപീകരിച്ചു. നിയമസഭയിൽ 45 അംഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ 10 പേർ ഔദ്യോഗികമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിലെ ഏതെങ്കിലും നിയമസഭയിൽ അംഗമാകുന്ന ആദ്യ വനിതയായി തോട്ടക്കാട്ട് മാധവിയമ്മ മാറി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Kochi
|title=History and culture of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=4
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202745/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=4
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

== സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലഘട്ടം ==
[[File:Cochin 1960 in the Harbour (109694992).jpg|left|thumb|1960-കളിൽ കൊച്ചി തുറമുഖം]]
1947-ൽ ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി. ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ സ്വമേധയാ ചേർന്ന ആദ്യത്തെ നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്നു കൊച്ചി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;/&gt;  സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം, ഇ. ഇക്കണ്ട വാരിയർ കൊച്ചിയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി. കെ. പി. മാധവൻ നായർ, പി. ടി. ജേക്കബ്, സി. അച്യുത മേനോൻ, പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദ മേനോൻ എന്നിവർ ജനാധിപത്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുൻനിരയിൽ നിന്ന മറ്റ് ചില ശക്തരായിരുന്നു. തുടർന്ന് 1949-ൽ കൊച്ചിയും തിരുവിതാംകൂറും ലയിപ്പിച്ചാണ് തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനം നിലവിൽ വന്നത്. പരൂർ ടി. കെ. നാരായണ പിള്ള ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി. തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ മലബാർ ജില്ലയുമായി ലയിച്ചു. ഒടുവിൽ, 1956 നവംബർ 1-ന് ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് പാസാക്കിയ സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമം തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മലബാർ ജില്ല, ദക്ഷിണ കാനറയിലെ കാസർഗോഡ് താലൂക്ക് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തി കേരളം എന്ന പുതിയ സംസ്ഥാനം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite book 
|author =Plunkett, R, Cannon, T, Davis, P, Greenway, P &amp; Harding
|year = 2001
|title = Lonely Planet South India, Lonely Planet
|isbn = 1-86450-161-8
}}
&lt;/ref&gt; 1960 ജൂലൈ 9 ന് മട്ടാഞ്ചേരി കൗൺസിൽ ഒരു പ്രമേയം പാസാക്കി. നിലവിലുള്ള ഫോർട്ട് കൊച്ചി, മട്ടാഞ്ചേരി, എറണാകുളം എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളെ സംയോജിപ്പിച്ച് ഒരു മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് സർക്കാരിന് അയച്ചു. ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ അപലപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, എറണാകുളം മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സംയോജിത കോർപ്പറേഷനിൽ കൂടുതൽ സബർബൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. നിർദ്ദിഷ്ട ലയനത്തിന്റെ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ അന്നത്തെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഡയറക്ടറായിരുന്ന മേജർ ബാലഗംഗാധര മേനോനെ സർക്കാർ നിയമിച്ചു. അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, കേരള നിയമസഭ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കുന്നതിന് അംഗീകാരം നൽകി. അങ്ങനെ, 1967 നവംബർ 1 ന്, കേരള സംസ്ഥാന രൂപീകരണത്തിന് കൃത്യം 11 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, എറണാകുളം, മട്ടാഞ്ചേരി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളും [[പള്ളുരുത്തി]], [[വെണ്ണല]], [[വൈറ്റില]], [[ഇടപ്പള്ളി]] എന്നീ നാല് പഞ്ചായത്തുകളും ഗുണ്ടു, [[രാമൻതുരുത്ത്]] എന്നീ ചെറിയ ദ്വീപുകളും ലയിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ നിലവിൽ വന്നു.
==അവലംബം==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:History of Kochi}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി]]</text>
      <sha1>4u78kz61vs3avqc259nnttq7zphhm11</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652513</id>
      <parentid>4652511</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:28:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം (1503–1663) */</comment>
      <origin>4652513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47868" sha1="idsilfhk9wga32mjmm7jwdewqalu1b5" xml:space="preserve">{{Prettyurl|History of Kochi}}{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;250&quot; style=&quot;font-size: 0.85em; float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #DEE8F1;&quot;
|bgcolor=&quot;#A1C2CF&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: white;&quot; align=&quot;center&quot;|'''Timeline of Kochi'''
|-
|colspan=&quot;2&quot;|[[Image:Kochi, Fishing nets at sunset, Kerala, India.jpg|250px]]
|-
|-
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Year'''
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;80%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Event'''
|-
|1102
|[[കുലശേഖര രാജവംശം (വേണാട്)|കുലശേഖര]] എന്ന രാജ്യം തകരുന്നു, [[പെരുമ്പടപ്പ്, മലപ്പുറം|''പെർമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം'']] രൂപപ്പെടുന്നു.
|-
|1341
|[[പെരിയാർ നദി|പെരിയാർ നദി]]യിലെ ഒരു വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] തുറമുഖം നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു വ്യാപാര കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിക്കുന്നു.
|-
|1410
|ജനറൽ [[ഷെങ് ഹെ]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചൈനീസ് നിധി കപ്പൽക്കൂട്ടം കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1440
|യൂറോപ്യൻ സഞ്ചാരി [[നിക്കോള ഡാ കോണ്ടി]] കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1500
|[[പോർച്ചുഗീസ് ജനത|പോർച്ചുഗീസ്]] അഡ്മിറൽ [[പെഡ്രോ അൽവാറസ് കാബ്രൽ]] കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി നയതന്ത്രബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നു
|-
|1503
|കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗീസുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1663
|കൊച്ചി തുറമുഖം ഡച്ചുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1664
|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിൽ ഡച്ചുകാർ മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിച്ചു
|-
|1773
|[[മൈസൂർ രാജ്യം]] കൊച്ചി കീഴടക്കി.
|-
|1814
|[[1814-ലെ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി]] ഔദ്യോഗികമായി നഗരം [[കൊച്ചി രാജ്യം]], ഒരു [[ബ്രിട്ടീഷ് സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം]] ആയി കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നു
|-
|1947
|ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടുന്നു, കൊച്ചി ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ ചേരുന്നു.
|-
|1956
|[[കേരള]] സംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
|-
|1967
|[[കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ]] നിലവിൽ വരുന്നു.
|}
കേരള സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്ത് നിന്ന് ഏകദേശം 200 കിലോമീറ്റർ അകലെ  [[എറണാകുളം]] ജില്ലയിലെ ഒരു തീരദേശ നഗരമാണ് '''കൊച്ചി'''.  .

ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലം വരെ നിരവധി നൂറ്റാണ്ടുകളായി, [[കൊച്ചി]] നഗരം അതേ പേരിലുള്ള നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു. കൊച്ചിക്ക് വടക്ക് എവിടെയോ ആഗോള വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്ന മുസിരിസ്, അതിന്റെ ചരിത്രം നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ളതാണ്. അന്ന് അത് നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യൻ സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ഈ വസ്തുത പുരാതന കാലം മുതൽ തന്നെ [[ജൂതന്മാർ]], [[അറബികൾ]], [[യവനന്മാർ]] (ഗ്രീക്കുകാർ, റോമാക്കാർ), ചൈനക്കാർ എന്നിവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. .&lt;ref name=&quot;Ernakulam Portal&quot;&gt;{{cite web
|work=Ernakulam Portal
|publisher=National Informatics Centre
|url=http://ernakulam.nic.in/history.htm
|title=History of Ernakulam
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115160050/http://ernakulam.nic.in/history.htm
|archive-date=15 November 2007
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; 1341-ൽ [[പെരിയാർ നദി]]യിലെ വൻ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ തുറമുഖം നശിച്ചതിനുശേഷം കൊച്ചിക്ക് [[മലബാർ]] തീരത്ത് ഒരു പ്രധാന സ്ഥാനം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Centre for heritage studies&quot;&gt;{{cite web|work=History of Kochi |publisher=Centre For Heritage Studies, India |url=http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |title=Emergence of Kochi harbour |access-date=23 May 2006 |url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915105257/http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |archive-date=15 September 2015 }}
&lt;/ref&gt;പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അഡ്മിറൽ [[ഷെങ് ഹെ]]യുടെ നിധി കപ്പലിന്റെ ഭാഗമായി കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ചൈനീസ് സഞ്ചാരിയായ [[മാ ഹുവാൻ]] എഴുതിയ പുസ്തകങ്ങളിലാണ് കൊച്ചിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല രേഖാമൂലമുള്ള പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. &lt;ref&gt;
{{
 cite book 
|author =[[Ma Huan]]: Ying Yai Sheng Lan – translated by [[J.V.G. Mills]]
|year = 1970
|title = The Overall Survey of the Ocean's Shores
|publisher = [[Hakluyt Society]], White Lotus Press 
|isbn = 974-8496-78-3
}}
&lt;/ref&gt; 1440 ൽ കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ഇറ്റാലിയൻ സഞ്ചാരിയായ നിക്കോളോ ഡാ കോണ്ടി എഴുതിയ വിവരണങ്ങളിലും കൊച്ചിയെക്കുറിച്ച് പരാമർശങ്ങളുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Niccolo di Conti &quot;&gt;
{{cite web
 |work        = Niccolo di Conti
 |publisher   = win.tue.nl
 |url         = http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |title       = Accounts of Nicolo de' Conti (ca.1395–1469)
 |access-date  = 23 May 2006
|url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130221064823/http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |archive-date = 21 February 2013
|df          = dmy-all
}}
&lt;/ref&gt;ഇന്ന്, കൊച്ചി കേരളത്തിന്റെ വാണിജ്യ കേന്ദ്രമാണ്&lt;ref name=&quot;Trade &amp; Industry in Kochi&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Kochi Corporation
|title=The Economy of Kochi — Trade &amp; Industry in Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/MainTemp.asp?id=7&amp;val1=2&amp;PLK=2
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; [[ഇന്ത്യ]]യിലെ അതിവേഗം വളരുന്ന രണ്ടാം നിര മെട്രോപോളിസുകളിൽ ഒന്നാണ് കൊച്ചി .&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;
{{cite news
  | author=Rakee Mohan
  | url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20170202090758/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | url-status=dead
  | archive-date=2 February 2017
| title=Developing metro and quaint environs
  | work=The Economic Times
  | date=8 April 2006
| access-date=23 May 2006
}} 
&lt;/ref&gt;
==രാജഭരണം==
[[File:King of Cochin and small Malabar boats.jpg|thumb|The King of Cochin and small Malabar boats]]കൊച്ചിയുടെ ആദ്യകാല ചരിത്രം കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. എ.ഡി. 1341-ൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] തുറമുഖത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷമാണ് ഒരു വ്യാപാര തുറമുഖമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചത്. കുലശേഖര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം എ.ഡി 1102 ൽ [[പെരുമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം]] നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Prehistory and Archaeology of Cochin&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Cochin
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|title=Prehistory and Archaeology of Cochin
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620160940/http://corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|archive-date=20 June 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; തിരുനാവായ യുദ്ധത്തിനുശേഷം, [[കോഴിക്കോട്]] [[സാമൂതിരി]] [[പൊന്നാനി]] പ്രദേശം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പെരുമ്പടപ്പ് (പൊന്നാനിക്കടുത്ത്) ഭരണാധികാരി കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;&gt;A Survey of Kerala History, A. Sreedhara Menon, DC Books, Kottayam (2007)&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കൊച്ചിയിലേക്ക് താമസം മാറി കൊച്ചി രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; [[വാസ്കോഡ ഗാമ]] കോഴിക്കോട്ട് കപ്പലിറങ്ങിയപ്പോൾ, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി കുഞ്ഞാലി മരയ്ക്കാരുടെ (കോഴിക്കോട് രാജ്യത്തിന്റെ നാവിക മേധാവി) നേതൃത്വത്തിലുള്ള പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ, കൊച്ചി ഭരണാധികാരി പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി സഖ്യം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt;

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം [[കണ്ണൂർ]], [[കൊല്ലം]], കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ [[ചൈന]]യിലെ [[മിംഗ് രാജവംശം]] കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.&lt;/ref&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;

== വിദേശ സ്വാധീനങ്ങൾ ==

കൊച്ചി പല വിദേശ ശക്തികളുടെയും സ്വാധീനത്തിലായിരുന്നു, അക്കാലത്ത് കൊച്ചി രാജാവ് ഇപ്പോഴും തലവനായി തുടർന്നു.
=== മിങ് രാജവംശ സഖ്യം (1406-1433) ===

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7b&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |date=2016 |volume=79 |issue=3 |pages=609–636 |doi=10.1017/S0041977X16001038}}.&lt;/ref&gt; 

=== പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം (1503–1663) ===

[[Image:Mattancherry palace bhagvathy kshetram.JPG|180px|thumb|[[പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടത്തിൽ കൊച്ചിൻ രാജ വീര കേരള വർമ്മ നിർമ്മിച്ച മട്ടാഞ്ചേരി കൊട്ടാരം-ക്ഷേത്രം]]]]
കണ്ടെത്തൽ കാലഘട്ടത്തിൽ 1498-ൽ പോർച്ചുഗീസുകാർ കാപ്പാട് കോഴിക്കോട് എത്തി. അങ്ങനെ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള കടൽ പാത തുറന്നു. &lt;ref&gt;DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History&lt;/ref&gt;ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റ കേന്ദ്രമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1500-ൽ, കോഴിക്കോടു നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, പോർച്ചുഗീസ് അഡ്മിറൽ പെഡ്രോ അൽവാറസ് കബ്രാൾ കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി. എതിരാളിയായ കൊച്ചി രാജാവ് പോർച്ചുഗീസുകാരെ അതിഥികളായി സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും സൗഹൃദ ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. കോഴിക്കോട് കീഴടക്കുന്നതിൽ പിന്തുണ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, കൊച്ചിയിൽ ഒരു ഫാക്ടറി പണിയാൻ അഡ്മിറൽ രാജാവിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. പിന്തുണയിൽ ഉറപ്പായ രാജാവ് കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിമാരുമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയുടെ ശക്തികൾ കണ്ട് അഡ്മിറൽ പരിഭ്രാന്തനായി പിൻവാങ്ങി.

കാബ്രലിന് പകരം മറ്റൊരു ക്യാപ്റ്റൻ ജോവോ ഡ നോവയെ അയച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹവും പതറിപ്പോയി. തുടർച്ചയായ പിൻവാങ്ങലുകൾ പോർച്ചുഗൽ രാജാവിനെ കോപാകുലനാക്കി. രാജാവ് വാസ്കോഡ ഗാമയെ അയച്ചു. അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ബോംബിട്ട് അറബ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചു. ഇത് സാമൂതിരിയുടെ കോപത്തിന് കാരണമായി, അദ്ദേഹം കൊച്ചി രാജാവിനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം 1503 മാർച്ച് 1 ന് ആരംഭിച്ചു, രണ്ടാമത്തെ ആക്രമണം 1504 മാർച്ച് 16 മുതൽ 1504 ജൂലൈ 3 വരെ നീണ്ടുനിന്നു (കൊച്ചി യുദ്ധം (1504)). എന്നിരുന്നാലും, വരാനിരിക്കുന്ന മഴക്കാലവും 1504 സെപ്റ്റംബറിൽ ലോപോ സോറസ് ഡി ആൽബെർഗേറിയയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു പോർച്ചുഗീസ് കപ്പലിന്റെ വരവും (ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡി അൽമേഡയും അഫോൺസോ ഡി അൽബുക്കർക്കിയും നയിച്ച അർമാഡയും) സാമൂതിരിയെ ഭയപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹം തന്റെ സൈന്യത്തെ തിരിച്ചുവിളിച്ചു. ഓണത്തിന്റെ ആദരണീയമായ ഉത്സവം അടുത്തിരുന്നതിനാലും, ശുഭദിനം വിശുദ്ധമായി ആചരിക്കാൻ സാമൂതിരി ഉദ്ദേശിച്ചതിനാലും സാമൂതിരി പിൻവാങ്ങി. ഇത് കൊച്ചി രാജാവിന് വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചു, പിന്നീട് അദ്ദേഹം തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ കൈവശം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും സൈന്യങ്ങൾ കത്തിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഡുവാർട്ടെ പച്ചെക്കോ പെരേരയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പട്ടാളം ശത്രുവിനെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.

കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ സാമന്തനായിരുന്ന താനൂർ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി, കോഴിക്കോട്ടെ തന്റെ ഭരണാധികാരിക്കെതിരെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; താനൂർ ഭരണാധികാരിയും കൊച്ചിയുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലും പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലും കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ പലരും വെട്ടത്ത് നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; എന്നിരുന്നാലും, രാജാവിന്റെ കീഴിലുള്ള താനൂർ സൈന്യം 1504-ൽ നടന്ന കൊച്ചി യുദ്ധത്തിൽ കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിക്കുവേണ്ടി പോരാടി.&lt;ref name=&quot;Logan&quot;&gt;{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, താനൂർ മേഖലയിലെ മുസ്ലീം മാപ്പിള വ്യാപാരികളുടെ കൂറ് കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയിൽ തന്നെ തുടർന്നു. &lt;ref name=&quot;Makhdoom&quot;&gt;{{cite book
 | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942
 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras
 | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage
}}&lt;/ref&gt;

രാജാവിനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഉറപ്പിച്ച ശേഷം, കൂടുതൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് പോർച്ചുഗീസ് തൊഴിൽശാലയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി (ഫോർട്ട് ഇമ്മാനുവൽ) (പോർച്ചുഗൽ രാജാവിന് ശേഷം) എന്ന പേരിൽ ഒരു കോട്ട പണിയാൻ പോർച്ചുഗീസുകാർക്ക് അനുമതി ലഭിച്ചു. മുഴുവൻ ജോലിയും കമ്മീഷൻ ചെയ്തത് കൊച്ചിൻ രാജാവാണ്, അദ്ദേഹം തൊഴിലാളികളെയും വസ്തുക്കളെയും വിതരണം ചെയ്തു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ രാജാവ് ഭരണം തുടർന്നു. അതേസമയം, പോർച്ചുഗീസുകാർ സാമൂതിരിമാരുമായി രഹസ്യമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു. പിന്നീട് കൊച്ചി തുറമുഖം കീഴടക്കാനുള്ള സാമൂതിരിയുടെ ശ്രമങ്ങൾ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ കൊച്ചി രാജാവ് പരാജയപ്പെടുത്തി. കൊച്ചിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ രാജാവിനെ സഹായിക്കുക എന്ന അനുമാനത്തോടെ പതുക്കെ, കൊച്ചിയിലെ പോർച്ചുഗീസ് ആയുധപ്പുര വർദ്ധിപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ നടപടി കൊച്ചി രാജാവിന്റെ ശക്തി കുറയാനും പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കാനും കാരണമായി.

1503 മുതൽ 1663 വരെ, കൊച്ചി രാജാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗലിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. 1510 വരെ ഇന്ത്യയിലെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പ്രധാന താവളമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1530-ൽ വിശുദ്ധ ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർ എത്തി ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ മിഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. 1560-ൽ പോർച്ചുഗീസ് ഇന്ത്യയിൽ ഇൻക്വിസിഷൻ സ്ഥാപിതമായതിനാൽ, തുടർന്നുള്ള പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം ഈ പ്രദേശത്ത് താമസിച്ചിരുന്ന ജൂതന്മാർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസ് വൈസ്രോയിയായിരുന്ന [[വാസ്കോഡ ഗാമ]]യുടെ ശവകുടീരം കൊച്ചിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. 1539-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ പുറത്തെടുത്ത് പോർച്ചുഗലിൽ സംസ്കരിക്കുന്നതുവരെ സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് പള്ളിയിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ സംസ്കരിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;Vasco Da Gama&quot;&gt;
{{cite encyclopedia
 |encyclopedia=MSN Encarta Encyclopedia 
 |publisher=Microsoft 
 |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html 
 |title=Death of Vasco Da Gama in Kochi 
 |access-date=23 May 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028171509/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html
 |archive-date=28 October 2009
|url-status=dead
}}
&lt;/ref&gt; ആൽബുക്കർക്കിയുടെ കാലത്തിനുശേഷം, കേരളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം കുറഞ്ഞു.

=== ഡച്ച് കാലഘട്ടം (1663–1773) ===
[[File:Overwinningh van de Stadt Cotchin op de Kust van Mallabaer - Victory over Kochi on the coast of Malabar.jpg| 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ കൊച്ചി നഗരം പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് കീഴടക്കി. (കോയൻറാറ്റ് ഡെക്കർ, 1682)'|thumb|250px]]

[[File:ബോൾഗാട്ടി.jpg|1744-ൽ ഡച്ച് വ്യാപാരികൾ നിർമ്മിച്ച ബോൾഗാട്ടി കൊട്ടാരം, നെതർലൻഡ്‌സിന് പുറത്തുള്ള ഡച്ച് കാലഘട്ടത്തിലെ നിലവിലുള്ള ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന കൊട്ടാരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്..|thumb|250px]]

പോർച്ചുഗീസുകാരുമായും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷികളുമായും നിരവധി ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്ക് ശേഷം ഡച്ചുകാർ അപ്പോഴേക്കും ക്വയിലോൺ കീഴടക്കിയിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ ഭരണത്തിന് ശേഷം. കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ അസംതൃപ്തരായ അംഗങ്ങൾ കൊച്ചി രാജാവിനെ അട്ടിമറിക്കാൻ ഡച്ചുകാരുടെ സഹായം തേടി. ഡച്ചുകാർ ഞാറക്കലിൽ വിജയകരമായി ഇറങ്ങി പള്ളിപ്പുറം കോട്ട പിടിച്ചെടുക്കാൻ പോയി. അത് അവർ സാമൂതിരിക്ക് കൈമാറി. പിന്നീട് അവർ 1664-ൽ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിക്കുന്നതിലേക്ക് കടന്നു.


=== മൈസൂർ അധിനിവേശം ===
===ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടം (1814–1947)===
[[File:56Cochin Strret Scene.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
[[File:Kochi 1960 street.jpg|thumb|Cochin in 1960s]]
[[File:59Cochin Canal.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
1814-ൽ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി പ്രകാരം, ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും അതിന്റെ പ്രദേശവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കൊച്ചി ദ്വീപുകൾ മലയ ദ്വീപിന് പകരമായി യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വിട്ടുകൊടുത്തു. ഉടമ്പടി ഒപ്പുവെക്കുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ, കൊച്ചിയിൽ ഇംഗ്ലീഷ് നിവാസികൾ താമസിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;kochirajyam&quot;&gt;Kochi Rajyacharithram by KP Padmanabha Menon. P(1914)&lt;/ref&gt;

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, തുറമുഖത്തെ വ്യാപാരം ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത വളരെയധികം അനുഭവപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ 1920-ൽ അന്നത്തെ മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന ലോർഡ് വില്ലിംഗ്ഡന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഹാർബർ എഞ്ചിനീയർ റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോയെ കൊച്ചിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. 21 വർഷത്തിനുള്ളിൽ, അദ്ദേഹം കൊച്ചിയെ ഉപദ്വീപിലെ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ തുറമുഖമാക്കി മാറ്റി. അവിടെ നീണ്ട നിരയിലുള്ള നീരാവി ക്രെയിനുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്ന പുതുതായി വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ട ഉൾക്കടലിനടുത്തായി കപ്പലുകൾ നങ്കൂരമിട്ടു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Robert Charles Bristow&quot;&gt;{{cite web
|work=Robert Charles Bristow employed to develop Kochi port
|publisher=Corporation of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=7
|title=The Cochin Saga
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;അതേസമയം, 1866-ൽ, ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ 1865 ലെ മദ്രാസ് ആക്ട് 10 (1850 ലെ ടൗൺസ് ഇംപ്രൂവ്‌മെന്റ്സ് ആക്ട് ഭേദഗതി) &lt;ref name=&quot;Ref1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) |website=Lawmin.nic.in |access-date=2016-08-07 |archive-date=27 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141127075116/http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Lewis McIver |first1=G. Stokes |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |date=1883 |publisher=E.Keys at the Government Press |location=Madras |page=444 |edition=(Vol II) |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;google.co.in&quot;&gt;{{cite book |last1=Presidency |first1=Madras (India |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |date=1915 |publisher=The Superintendent, Government Press |location=Madras |page=20 |edition=Vol.2 |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=2 December 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=HENRY FROWDE, M.A. |first1=Imperial Gazetteer of India |title=Imperial Gazetteer of India |date=1908–1909 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |edition=New |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=2 December 2020}}&lt;/ref&gt; പ്രകാരം, 1866 നവംബർ 1 ന് കണ്ണൂർ, തലശ്ശേരി, കോഴിക്കോട്, പാലക്കാട് എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായി. 1883 ൽ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ സീറ്റിംഗ് മത്സരം നടന്നു. 1896 ൽ കൊച്ചി മഹാരാജാവ് മട്ടാഞ്ചേരിയിലും എറണാകുളത്തും ടൗൺ കൗൺസിലുകൾ രൂപീകരിച്ചുകൊണ്ട് തദ്ദേശഭരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു. 1925 ൽ, സംസ്ഥാനത്തിനുമേലുള്ള പൊതുജന സമ്മർദ്ദത്തെത്തുടർന്ന് കൊച്ചി നിയമസഭ രൂപീകരിച്ചു. നിയമസഭയിൽ 45 അംഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ 10 പേർ ഔദ്യോഗികമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിലെ ഏതെങ്കിലും നിയമസഭയിൽ അംഗമാകുന്ന ആദ്യ വനിതയായി തോട്ടക്കാട്ട് മാധവിയമ്മ മാറി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Kochi
|title=History and culture of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=4
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202745/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=4
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

== സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലഘട്ടം ==
[[File:Cochin 1960 in the Harbour (109694992).jpg|left|thumb|1960-കളിൽ കൊച്ചി തുറമുഖം]]
1947-ൽ ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി. ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ സ്വമേധയാ ചേർന്ന ആദ്യത്തെ നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്നു കൊച്ചി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;/&gt;  സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം, ഇ. ഇക്കണ്ട വാരിയർ കൊച്ചിയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി. കെ. പി. മാധവൻ നായർ, പി. ടി. ജേക്കബ്, സി. അച്യുത മേനോൻ, പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദ മേനോൻ എന്നിവർ ജനാധിപത്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുൻനിരയിൽ നിന്ന മറ്റ് ചില ശക്തരായിരുന്നു. തുടർന്ന് 1949-ൽ കൊച്ചിയും തിരുവിതാംകൂറും ലയിപ്പിച്ചാണ് തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനം നിലവിൽ വന്നത്. പരൂർ ടി. കെ. നാരായണ പിള്ള ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി. തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ മലബാർ ജില്ലയുമായി ലയിച്ചു. ഒടുവിൽ, 1956 നവംബർ 1-ന് ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് പാസാക്കിയ സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമം തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മലബാർ ജില്ല, ദക്ഷിണ കാനറയിലെ കാസർഗോഡ് താലൂക്ക് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തി കേരളം എന്ന പുതിയ സംസ്ഥാനം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite book 
|author =Plunkett, R, Cannon, T, Davis, P, Greenway, P &amp; Harding
|year = 2001
|title = Lonely Planet South India, Lonely Planet
|isbn = 1-86450-161-8
}}
&lt;/ref&gt; 1960 ജൂലൈ 9 ന് മട്ടാഞ്ചേരി കൗൺസിൽ ഒരു പ്രമേയം പാസാക്കി. നിലവിലുള്ള ഫോർട്ട് കൊച്ചി, മട്ടാഞ്ചേരി, എറണാകുളം എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളെ സംയോജിപ്പിച്ച് ഒരു മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് സർക്കാരിന് അയച്ചു. ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ അപലപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, എറണാകുളം മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സംയോജിത കോർപ്പറേഷനിൽ കൂടുതൽ സബർബൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. നിർദ്ദിഷ്ട ലയനത്തിന്റെ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ അന്നത്തെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഡയറക്ടറായിരുന്ന മേജർ ബാലഗംഗാധര മേനോനെ സർക്കാർ നിയമിച്ചു. അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, കേരള നിയമസഭ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കുന്നതിന് അംഗീകാരം നൽകി. അങ്ങനെ, 1967 നവംബർ 1 ന്, കേരള സംസ്ഥാന രൂപീകരണത്തിന് കൃത്യം 11 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, എറണാകുളം, മട്ടാഞ്ചേരി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളും [[പള്ളുരുത്തി]], [[വെണ്ണല]], [[വൈറ്റില]], [[ഇടപ്പള്ളി]] എന്നീ നാല് പഞ്ചായത്തുകളും ഗുണ്ടു, [[രാമൻതുരുത്ത്]] എന്നീ ചെറിയ ദ്വീപുകളും ലയിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ നിലവിൽ വന്നു.
==അവലംബം==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:History of Kochi}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി]]</text>
      <sha1>idsilfhk9wga32mjmm7jwdewqalu1b5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652514</id>
      <parentid>4652513</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:29:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം (1503–1663) */</comment>
      <origin>4652514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47864" sha1="24yo0fm0hy8jzdoqcg5qjf92hf0h49a" xml:space="preserve">{{Prettyurl|History of Kochi}}{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;250&quot; style=&quot;font-size: 0.85em; float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #DEE8F1;&quot;
|bgcolor=&quot;#A1C2CF&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: white;&quot; align=&quot;center&quot;|'''Timeline of Kochi'''
|-
|colspan=&quot;2&quot;|[[Image:Kochi, Fishing nets at sunset, Kerala, India.jpg|250px]]
|-
|-
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Year'''
|bgcolor=&quot;#B0BFD5&quot; width=&quot;80%&quot; align=&quot;center&quot;|'''Event'''
|-
|1102
|[[കുലശേഖര രാജവംശം (വേണാട്)|കുലശേഖര]] എന്ന രാജ്യം തകരുന്നു, [[പെരുമ്പടപ്പ്, മലപ്പുറം|''പെർമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം'']] രൂപപ്പെടുന്നു.
|-
|1341
|[[പെരിയാർ നദി|പെരിയാർ നദി]]യിലെ ഒരു വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] തുറമുഖം നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു വ്യാപാര കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിക്കുന്നു.
|-
|1410
|ജനറൽ [[ഷെങ് ഹെ]] യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചൈനീസ് നിധി കപ്പൽക്കൂട്ടം കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1440
|യൂറോപ്യൻ സഞ്ചാരി [[നിക്കോള ഡാ കോണ്ടി]] കൊച്ചി സന്ദർശിക്കുന്നു
|-
|1500
|[[പോർച്ചുഗീസ് ജനത|പോർച്ചുഗീസ്]] അഡ്മിറൽ [[പെഡ്രോ അൽവാറസ് കാബ്രൽ]] കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി നയതന്ത്രബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നു
|-
|1503
|കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗീസുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1663
|കൊച്ചി തുറമുഖം ഡച്ചുകാർ ഏറ്റെടുത്തു.
|-
|1664
|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിൽ ഡച്ചുകാർ മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിച്ചു
|-
|1773
|[[മൈസൂർ രാജ്യം]] കൊച്ചി കീഴടക്കി.
|-
|1814
|[[1814-ലെ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി]] ഔദ്യോഗികമായി നഗരം [[കൊച്ചി രാജ്യം]], ഒരു [[ബ്രിട്ടീഷ് സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം]] ആയി കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നു
|-
|1947
|ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടുന്നു, കൊച്ചി ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ ചേരുന്നു.
|-
|1956
|[[കേരള]] സംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
|-
|1967
|[[കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ]] നിലവിൽ വരുന്നു.
|}
കേരള സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്ത് നിന്ന് ഏകദേശം 200 കിലോമീറ്റർ അകലെ  [[എറണാകുളം]] ജില്ലയിലെ ഒരു തീരദേശ നഗരമാണ് '''കൊച്ചി'''.  .

ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലം വരെ നിരവധി നൂറ്റാണ്ടുകളായി, [[കൊച്ചി]] നഗരം അതേ പേരിലുള്ള നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു. കൊച്ചിക്ക് വടക്ക് എവിടെയോ ആഗോള വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്ന മുസിരിസ്, അതിന്റെ ചരിത്രം നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ളതാണ്. അന്ന് അത് നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യൻ സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ഈ വസ്തുത പുരാതന കാലം മുതൽ തന്നെ [[ജൂതന്മാർ]], [[അറബികൾ]], [[യവനന്മാർ]] (ഗ്രീക്കുകാർ, റോമാക്കാർ), ചൈനക്കാർ എന്നിവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. .&lt;ref name=&quot;Ernakulam Portal&quot;&gt;{{cite web
|work=Ernakulam Portal
|publisher=National Informatics Centre
|url=http://ernakulam.nic.in/history.htm
|title=History of Ernakulam
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115160050/http://ernakulam.nic.in/history.htm
|archive-date=15 November 2007
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; 1341-ൽ [[പെരിയാർ നദി]]യിലെ വൻ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ തുറമുഖം നശിച്ചതിനുശേഷം കൊച്ചിക്ക് [[മലബാർ]] തീരത്ത് ഒരു പ്രധാന സ്ഥാനം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Centre for heritage studies&quot;&gt;{{cite web|work=History of Kochi |publisher=Centre For Heritage Studies, India |url=http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |title=Emergence of Kochi harbour |access-date=23 May 2006 |url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915105257/http://www.centreforheritagestudies.com/html/history.htm |archive-date=15 September 2015 }}
&lt;/ref&gt;പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അഡ്മിറൽ [[ഷെങ് ഹെ]]യുടെ നിധി കപ്പലിന്റെ ഭാഗമായി കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ചൈനീസ് സഞ്ചാരിയായ [[മാ ഹുവാൻ]] എഴുതിയ പുസ്തകങ്ങളിലാണ് കൊച്ചിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല രേഖാമൂലമുള്ള പരാമർശങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. &lt;ref&gt;
{{
 cite book 
|author =[[Ma Huan]]: Ying Yai Sheng Lan – translated by [[J.V.G. Mills]]
|year = 1970
|title = The Overall Survey of the Ocean's Shores
|publisher = [[Hakluyt Society]], White Lotus Press 
|isbn = 974-8496-78-3
}}
&lt;/ref&gt; 1440 ൽ കൊച്ചി സന്ദർശിച്ച ഇറ്റാലിയൻ സഞ്ചാരിയായ നിക്കോളോ ഡാ കോണ്ടി എഴുതിയ വിവരണങ്ങളിലും കൊച്ചിയെക്കുറിച്ച് പരാമർശങ്ങളുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Niccolo di Conti &quot;&gt;
{{cite web
 |work        = Niccolo di Conti
 |publisher   = win.tue.nl
 |url         = http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |title       = Accounts of Nicolo de' Conti (ca.1395–1469)
 |access-date  = 23 May 2006
|url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130221064823/http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html
 |archive-date = 21 February 2013
|df          = dmy-all
}}
&lt;/ref&gt;ഇന്ന്, കൊച്ചി കേരളത്തിന്റെ വാണിജ്യ കേന്ദ്രമാണ്&lt;ref name=&quot;Trade &amp; Industry in Kochi&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Kochi Corporation
|title=The Economy of Kochi — Trade &amp; Industry in Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/MainTemp.asp?id=7&amp;val1=2&amp;PLK=2
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; [[ഇന്ത്യ]]യിലെ അതിവേഗം വളരുന്ന രണ്ടാം നിര മെട്രോപോളിസുകളിൽ ഒന്നാണ് കൊച്ചി .&lt;ref name=&quot;Developing metro and quaint environs&quot;&gt;
{{cite news
  | author=Rakee Mohan
  | url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | archive-url=https://web.archive.org/web/20170202090758/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1482577.cms
  | url-status=dead
  | archive-date=2 February 2017
| title=Developing metro and quaint environs
  | work=The Economic Times
  | date=8 April 2006
| access-date=23 May 2006
}} 
&lt;/ref&gt;
==രാജഭരണം==
[[File:King of Cochin and small Malabar boats.jpg|thumb|The King of Cochin and small Malabar boats]]കൊച്ചിയുടെ ആദ്യകാല ചരിത്രം കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. എ.ഡി. 1341-ൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] തുറമുഖത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷമാണ് ഒരു വ്യാപാര തുറമുഖമെന്ന നിലയിൽ കൊച്ചിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചത്. കുലശേഖര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം എ.ഡി 1102 ൽ [[പെരുമ്പടപ്പ് സ്വരൂപം]] നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Prehistory and Archaeology of Cochin&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Cochin
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|title=Prehistory and Archaeology of Cochin
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620160940/http://corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=3&amp;val=1
|archive-date=20 June 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; തിരുനാവായ യുദ്ധത്തിനുശേഷം, [[കോഴിക്കോട്]] [[സാമൂതിരി]] [[പൊന്നാനി]] പ്രദേശം പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പെരുമ്പടപ്പ് (പൊന്നാനിക്കടുത്ത്) ഭരണാധികാരി കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;&gt;A Survey of Kerala History, A. Sreedhara Menon, DC Books, Kottayam (2007)&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അവർ കൊച്ചിയിലേക്ക് താമസം മാറി കൊച്ചി രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; [[വാസ്കോഡ ഗാമ]] കോഴിക്കോട്ട് കപ്പലിറങ്ങിയപ്പോൾ, കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി കുഞ്ഞാലി മരയ്ക്കാരുടെ (കോഴിക്കോട് രാജ്യത്തിന്റെ നാവിക മേധാവി) നേതൃത്വത്തിലുള്ള പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ, കൊച്ചി ഭരണാധികാരി പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി സഖ്യം ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt;

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം [[കണ്ണൂർ]], [[കൊല്ലം]], കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ [[ചൈന]]യിലെ [[മിംഗ് രാജവംശം]] കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.&lt;/ref&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;

== വിദേശ സ്വാധീനങ്ങൾ ==

കൊച്ചി പല വിദേശ ശക്തികളുടെയും സ്വാധീനത്തിലായിരുന്നു, അക്കാലത്ത് കൊച്ചി രാജാവ് ഇപ്പോഴും തലവനായി തുടർന്നു.
=== മിങ് രാജവംശ സഖ്യം (1406-1433) ===

മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് സാമ്പത്തികമായും രാഷ്ട്രീയമായും മികച്ച സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു, അതേസമയം കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായിരുന്നു, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: [[Pius Malekandathil]] and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മലബാർ തീരത്ത്, കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ചൈനയിലെ മിംഗ് രാജവംശം കൊച്ചിക്കും കെയ്‌ലി (可亦里) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിന്റെ ഭരണാധികാരിക്കും ചൈനക്കാർക്ക് പ്രത്യേക പദവി നൽകി ഇടപെടാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കാലിക്കട്ട് ഈ മേഖലയിലെ പ്രബലമായ തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചി അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായി ഉയർന്നുവരികയായിരുന്നു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; അഞ്ചാമത്തെ മിംഗ് നിധി യാത്രയ്ക്കായി, കൊച്ചിയിലെ കെയ്‌ലിയിൽ ഒരു മുദ്ര പതിപ്പിക്കാനും തന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഒരു പർവതത്തെ ഷെങ്‌ഗോ ​​ഷി ഷാൻ (鎮國之山, രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പർവ്വതം) എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിക്കാനും അഡ്മിറൽ ഷെങ്‌ഹെയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; യോങ്കിൾ ചക്രവർത്തി തന്നെ രചിച്ച ഒരു വിളംബരം ആലേഖനം ചെയ്ത ഒരു ശിലാഫലകം ഷെങ്‌ഹെ കൊച്ചിക്ക് കൈമാറി. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;കൊച്ചി മിങ് ചൈനയുടെ സംരക്ഷണയിൽ തുടർന്നിടത്തോളം കാലം, കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിക്ക് കൊച്ചി ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ ഒരു സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt;  മിങ് നിധി യാത്രകൾ അവസാനിപ്പിച്ചത് കൊച്ചിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഫലങ്ങൾ നൽകി. കാരണം കോഴിക്കോടു സാമൂതിരി ഒടുവിൽ കൊച്ചിക്കെതിരെ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. &lt;ref name=sen16-616-7/&gt; പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സാമൂതിരി കൊച്ചി കീഴടക്കുകയും തന്റെ പ്രതിനിധിയെ തുറമുഖ നഗരത്തിലെ രാജാവായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=sen16-616-7b&gt;{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |date=2016 |volume=79 |issue=3 |pages=609–636 |doi=10.1017/S0041977X16001038}}.&lt;/ref&gt; 

=== പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം (1503–1663) ===

[[Image:Mattancherry palace bhagvathy kshetram.JPG|180px|thumb|പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടത്തിൽ കൊച്ചിൻ രാജ വീര കേരള വർമ്മ നിർമ്മിച്ച മട്ടാഞ്ചേരി കൊട്ടാരം-ക്ഷേത്രം]]
കണ്ടെത്തൽ കാലഘട്ടത്തിൽ 1498-ൽ പോർച്ചുഗീസുകാർ കാപ്പാട് കോഴിക്കോട് എത്തി. അങ്ങനെ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള കടൽ പാത തുറന്നു. &lt;ref&gt;DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History&lt;/ref&gt;ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റ കേന്ദ്രമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1500-ൽ, കോഴിക്കോടു നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, പോർച്ചുഗീസ് അഡ്മിറൽ പെഡ്രോ അൽവാറസ് കബ്രാൾ കൊച്ചിയിൽ വന്നിറങ്ങി. എതിരാളിയായ കൊച്ചി രാജാവ് പോർച്ചുഗീസുകാരെ അതിഥികളായി സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും സൗഹൃദ ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. കോഴിക്കോട് കീഴടക്കുന്നതിൽ പിന്തുണ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, കൊച്ചിയിൽ ഒരു ഫാക്ടറി പണിയാൻ അഡ്മിറൽ രാജാവിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. പിന്തുണയിൽ ഉറപ്പായ രാജാവ് കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിമാരുമായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയുടെ ശക്തികൾ കണ്ട് അഡ്മിറൽ പരിഭ്രാന്തനായി പിൻവാങ്ങി.

കാബ്രലിന് പകരം മറ്റൊരു ക്യാപ്റ്റൻ ജോവോ ഡ നോവയെ അയച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, സാമൂതിരിയെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹവും പതറിപ്പോയി. തുടർച്ചയായ പിൻവാങ്ങലുകൾ പോർച്ചുഗൽ രാജാവിനെ കോപാകുലനാക്കി. രാജാവ് വാസ്കോഡ ഗാമയെ അയച്ചു. അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ബോംബിട്ട് അറബ് വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചു. ഇത് സാമൂതിരിയുടെ കോപത്തിന് കാരണമായി, അദ്ദേഹം കൊച്ചി രാജാവിനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
കോഴിക്കോടും കൊച്ചിയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം 1503 മാർച്ച് 1 ന് ആരംഭിച്ചു, രണ്ടാമത്തെ ആക്രമണം 1504 മാർച്ച് 16 മുതൽ 1504 ജൂലൈ 3 വരെ നീണ്ടുനിന്നു (കൊച്ചി യുദ്ധം (1504)). എന്നിരുന്നാലും, വരാനിരിക്കുന്ന മഴക്കാലവും 1504 സെപ്റ്റംബറിൽ ലോപോ സോറസ് ഡി ആൽബെർഗേറിയയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു പോർച്ചുഗീസ് കപ്പലിന്റെ വരവും (ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡി അൽമേഡയും അഫോൺസോ ഡി അൽബുക്കർക്കിയും നയിച്ച അർമാഡയും) സാമൂതിരിയെ ഭയപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹം തന്റെ സൈന്യത്തെ തിരിച്ചുവിളിച്ചു. ഓണത്തിന്റെ ആദരണീയമായ ഉത്സവം അടുത്തിരുന്നതിനാലും, ശുഭദിനം വിശുദ്ധമായി ആചരിക്കാൻ സാമൂതിരി ഉദ്ദേശിച്ചതിനാലും സാമൂതിരി പിൻവാങ്ങി. ഇത് കൊച്ചി രാജാവിന് വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചു, പിന്നീട് അദ്ദേഹം തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ കൈവശം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും സൈന്യങ്ങൾ കത്തിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഡുവാർട്ടെ പച്ചെക്കോ പെരേരയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പട്ടാളം ശത്രുവിനെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.

കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ സാമന്തനായിരുന്ന താനൂർ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി, കോഴിക്കോട്ടെ തന്റെ ഭരണാധികാരിക്കെതിരെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; താനൂർ ഭരണാധികാരിയും കൊച്ചിയുടെ പക്ഷം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലും പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലും കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ പലരും വെട്ടത്ത് നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; എന്നിരുന്നാലും, രാജാവിന്റെ കീഴിലുള്ള താനൂർ സൈന്യം 1504-ൽ നടന്ന കൊച്ചി യുദ്ധത്തിൽ കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിക്കുവേണ്ടി പോരാടി.&lt;ref name=&quot;Logan&quot;&gt;{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, താനൂർ മേഖലയിലെ മുസ്ലീം മാപ്പിള വ്യാപാരികളുടെ കൂറ് കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയിൽ തന്നെ തുടർന്നു. &lt;ref name=&quot;Makhdoom&quot;&gt;{{cite book
 | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942
 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras
 | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage
}}&lt;/ref&gt;

രാജാവിനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഉറപ്പിച്ച ശേഷം, കൂടുതൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് പോർച്ചുഗീസ് തൊഴിൽശാലയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി (ഫോർട്ട് ഇമ്മാനുവൽ) (പോർച്ചുഗൽ രാജാവിന് ശേഷം) എന്ന പേരിൽ ഒരു കോട്ട പണിയാൻ പോർച്ചുഗീസുകാർക്ക് അനുമതി ലഭിച്ചു. മുഴുവൻ ജോലിയും കമ്മീഷൻ ചെയ്തത് കൊച്ചിൻ രാജാവാണ്, അദ്ദേഹം തൊഴിലാളികളെയും വസ്തുക്കളെയും വിതരണം ചെയ്തു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ രാജാവ് ഭരണം തുടർന്നു. അതേസമയം, പോർച്ചുഗീസുകാർ സാമൂതിരിമാരുമായി രഹസ്യമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു. പിന്നീട് കൊച്ചി തുറമുഖം കീഴടക്കാനുള്ള സാമൂതിരിയുടെ ശ്രമങ്ങൾ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ സഹായത്തോടെ കൊച്ചി രാജാവ് പരാജയപ്പെടുത്തി. കൊച്ചിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ രാജാവിനെ സഹായിക്കുക എന്ന അനുമാനത്തോടെ പതുക്കെ, കൊച്ചിയിലെ പോർച്ചുഗീസ് ആയുധപ്പുര വർദ്ധിപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ നടപടി കൊച്ചി രാജാവിന്റെ ശക്തി കുറയാനും പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കാനും കാരണമായി.

1503 മുതൽ 1663 വരെ, കൊച്ചി രാജാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ കൊച്ചി തുറമുഖം പോർച്ചുഗലിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. 1510 വരെ ഇന്ത്യയിലെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പ്രധാന താവളമായിരുന്നു കൊച്ചി. 1530-ൽ വിശുദ്ധ ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർ എത്തി ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ മിഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. 1560-ൽ പോർച്ചുഗീസ് ഇന്ത്യയിൽ ഇൻക്വിസിഷൻ സ്ഥാപിതമായതിനാൽ, തുടർന്നുള്ള പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടം ഈ പ്രദേശത്ത് താമസിച്ചിരുന്ന ജൂതന്മാർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസ് വൈസ്രോയിയായിരുന്ന [[വാസ്കോഡ ഗാമ]]യുടെ ശവകുടീരം കൊച്ചിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. 1539-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ പുറത്തെടുത്ത് പോർച്ചുഗലിൽ സംസ്കരിക്കുന്നതുവരെ സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് പള്ളിയിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ സംസ്കരിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;Vasco Da Gama&quot;&gt;
{{cite encyclopedia
 |encyclopedia=MSN Encarta Encyclopedia 
 |publisher=Microsoft 
 |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html 
 |title=Death of Vasco Da Gama in Kochi 
 |access-date=23 May 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028171509/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761567498/Vasco_Da_Gama.html
 |archive-date=28 October 2009
|url-status=dead
}}
&lt;/ref&gt; ആൽബുക്കർക്കിയുടെ കാലത്തിനുശേഷം, കേരളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് സ്വാധീനം കുറഞ്ഞു.

=== ഡച്ച് കാലഘട്ടം (1663–1773) ===
[[File:Overwinningh van de Stadt Cotchin op de Kust van Mallabaer - Victory over Kochi on the coast of Malabar.jpg| 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ കൊച്ചി നഗരം പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് കീഴടക്കി. (കോയൻറാറ്റ് ഡെക്കർ, 1682)'|thumb|250px]]

[[File:ബോൾഗാട്ടി.jpg|1744-ൽ ഡച്ച് വ്യാപാരികൾ നിർമ്മിച്ച ബോൾഗാട്ടി കൊട്ടാരം, നെതർലൻഡ്‌സിന് പുറത്തുള്ള ഡച്ച് കാലഘട്ടത്തിലെ നിലവിലുള്ള ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന കൊട്ടാരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്..|thumb|250px]]

പോർച്ചുഗീസുകാരുമായും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷികളുമായും നിരവധി ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്ക് ശേഷം ഡച്ചുകാർ അപ്പോഴേക്കും ക്വയിലോൺ കീഴടക്കിയിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ ഭരണത്തിന് ശേഷം. കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ അസംതൃപ്തരായ അംഗങ്ങൾ കൊച്ചി രാജാവിനെ അട്ടിമറിക്കാൻ ഡച്ചുകാരുടെ സഹായം തേടി. ഡച്ചുകാർ ഞാറക്കലിൽ വിജയകരമായി ഇറങ്ങി പള്ളിപ്പുറം കോട്ട പിടിച്ചെടുക്കാൻ പോയി. അത് അവർ സാമൂതിരിക്ക് കൈമാറി. പിന്നീട് അവർ 1664-ൽ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്ഥാപിക്കുന്നതിലേക്ക് കടന്നു.


=== മൈസൂർ അധിനിവേശം ===
===ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടം (1814–1947)===
[[File:56Cochin Strret Scene.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
[[File:Kochi 1960 street.jpg|thumb|Cochin in 1960s]]
[[File:59Cochin Canal.jpg|thumb|Cochin in Colonial times]]
1814-ൽ ആംഗ്ലോ-ഡച്ച് ഉടമ്പടി പ്രകാരം, ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും അതിന്റെ പ്രദേശവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കൊച്ചി ദ്വീപുകൾ മലയ ദ്വീപിന് പകരമായി യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന് വിട്ടുകൊടുത്തു. ഉടമ്പടി ഒപ്പുവെക്കുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ, കൊച്ചിയിൽ ഇംഗ്ലീഷ് നിവാസികൾ താമസിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;kochirajyam&quot;&gt;Kochi Rajyacharithram by KP Padmanabha Menon. P(1914)&lt;/ref&gt;

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, തുറമുഖത്തെ വ്യാപാരം ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത വളരെയധികം അനുഭവപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ 1920-ൽ അന്നത്തെ മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന ലോർഡ് വില്ലിംഗ്ഡന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഹാർബർ എഞ്ചിനീയർ റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോയെ കൊച്ചിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. 21 വർഷത്തിനുള്ളിൽ, അദ്ദേഹം കൊച്ചിയെ ഉപദ്വീപിലെ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ തുറമുഖമാക്കി മാറ്റി. അവിടെ നീണ്ട നിരയിലുള്ള നീരാവി ക്രെയിനുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്ന പുതുതായി വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ട ഉൾക്കടലിനടുത്തായി കപ്പലുകൾ നങ്കൂരമിട്ടു.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - Robert Charles Bristow&quot;&gt;{{cite web
|work=Robert Charles Bristow employed to develop Kochi port
|publisher=Corporation of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=7
|title=The Cochin Saga
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202739/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=7
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;അതേസമയം, 1866-ൽ, ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ 1865 ലെ മദ്രാസ് ആക്ട് 10 (1850 ലെ ടൗൺസ് ഇംപ്രൂവ്‌മെന്റ്സ് ആക്ട് ഭേദഗതി) &lt;ref name=&quot;Ref1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) |website=Lawmin.nic.in |access-date=2016-08-07 |archive-date=27 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141127075116/http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Lewis McIver |first1=G. Stokes |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |date=1883 |publisher=E.Keys at the Government Press |location=Madras |page=444 |edition=(Vol II) |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;google.co.in&quot;&gt;{{cite book |last1=Presidency |first1=Madras (India |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |date=1915 |publisher=The Superintendent, Government Press |location=Madras |page=20 |edition=Vol.2 |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=2 December 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=HENRY FROWDE, M.A. |first1=Imperial Gazetteer of India |title=Imperial Gazetteer of India |date=1908–1909 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |edition=New |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=2 December 2020}}&lt;/ref&gt; പ്രകാരം, 1866 നവംബർ 1 ന് കണ്ണൂർ, തലശ്ശേരി, കോഴിക്കോട്, പാലക്കാട് എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം ഫോർട്ട് കൊച്ചിയും ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായി. 1883 ൽ ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ സീറ്റിംഗ് മത്സരം നടന്നു. 1896 ൽ കൊച്ചി മഹാരാജാവ് മട്ടാഞ്ചേരിയിലും എറണാകുളത്തും ടൗൺ കൗൺസിലുകൾ രൂപീകരിച്ചുകൊണ്ട് തദ്ദേശഭരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു. 1925 ൽ, സംസ്ഥാനത്തിനുമേലുള്ള പൊതുജന സമ്മർദ്ദത്തെത്തുടർന്ന് കൊച്ചി നിയമസഭ രൂപീകരിച്ചു. നിയമസഭയിൽ 45 അംഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ 10 പേർ ഔദ്യോഗികമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിലെ ഏതെങ്കിലും നിയമസഭയിൽ അംഗമാകുന്ന ആദ്യ വനിതയായി തോട്ടക്കാട്ട് മാധവിയമ്മ മാറി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;&gt;{{cite web
|publisher=Corporation of Kochi
|title=History and culture of Kochi
|url=http://www.corporationofcochin.org/pages/Maintemp.asp?id=4
|access-date=23 May 2006
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060503202745/http://www.corporationofcochin.org/Pages/Maintemp.asp?id=4
|archive-date=3 May 2006
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

== സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലഘട്ടം ==
[[File:Cochin 1960 in the Harbour (109694992).jpg|left|thumb|1960-കളിൽ കൊച്ചി തുറമുഖം]]
1947-ൽ ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി. ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ സ്വമേധയാ ചേർന്ന ആദ്യത്തെ നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്നു കൊച്ചി.&lt;ref name=&quot;Corporation of Kochi - History and culture of Kochi'&quot;/&gt;  സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം, ഇ. ഇക്കണ്ട വാരിയർ കൊച്ചിയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി. കെ. പി. മാധവൻ നായർ, പി. ടി. ജേക്കബ്, സി. അച്യുത മേനോൻ, പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദ മേനോൻ എന്നിവർ ജനാധിപത്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുൻനിരയിൽ നിന്ന മറ്റ് ചില ശക്തരായിരുന്നു. തുടർന്ന് 1949-ൽ കൊച്ചിയും തിരുവിതാംകൂറും ലയിപ്പിച്ചാണ് തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനം നിലവിൽ വന്നത്. പരൂർ ടി. കെ. നാരായണ പിള്ള ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായി. തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ മലബാർ ജില്ലയുമായി ലയിച്ചു. ഒടുവിൽ, 1956 നവംബർ 1-ന് ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് പാസാക്കിയ സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമം തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി, മലബാർ ജില്ല, ദക്ഷിണ കാനറയിലെ കാസർഗോഡ് താലൂക്ക് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തി കേരളം എന്ന പുതിയ സംസ്ഥാനം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite book 
|author =Plunkett, R, Cannon, T, Davis, P, Greenway, P &amp; Harding
|year = 2001
|title = Lonely Planet South India, Lonely Planet
|isbn = 1-86450-161-8
}}
&lt;/ref&gt; 1960 ജൂലൈ 9 ന് മട്ടാഞ്ചേരി കൗൺസിൽ ഒരു പ്രമേയം പാസാക്കി. നിലവിലുള്ള ഫോർട്ട് കൊച്ചി, മട്ടാഞ്ചേരി, എറണാകുളം എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളെ സംയോജിപ്പിച്ച് ഒരു മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് സർക്കാരിന് അയച്ചു. ഫോർട്ട് കൊച്ചി മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ അപലപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, എറണാകുളം മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഈ നിർദ്ദേശത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സംയോജിത കോർപ്പറേഷനിൽ കൂടുതൽ സബർബൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. നിർദ്ദിഷ്ട ലയനത്തിന്റെ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ അന്നത്തെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഡയറക്ടറായിരുന്ന മേജർ ബാലഗംഗാധര മേനോനെ സർക്കാർ നിയമിച്ചു. അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, കേരള നിയമസഭ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകരിക്കുന്നതിന് അംഗീകാരം നൽകി. അങ്ങനെ, 1967 നവംബർ 1 ന്, കേരള സംസ്ഥാന രൂപീകരണത്തിന് കൃത്യം 11 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, എറണാകുളം, മട്ടാഞ്ചേരി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളും [[പള്ളുരുത്തി]], [[വെണ്ണല]], [[വൈറ്റില]], [[ഇടപ്പള്ളി]] എന്നീ നാല് പഞ്ചായത്തുകളും ഗുണ്ടു, [[രാമൻതുരുത്ത്]] എന്നീ ചെറിയ ദ്വീപുകളും ലയിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ നിലവിൽ വന്നു.
==അവലംബം==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:History of Kochi}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി]]</text>
      <sha1>24yo0fm0hy8jzdoqcg5qjf92hf0h49a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Anish nellickal/sandbox</title>
    <ns>2</ns>
    <id>669760</id>
    <revision>
      <id>4652503</id>
      <timestamp>2026-08-02T11:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anish nellickal</username>
        <id>117004</id>
      </contributor>
      <comment>'{{subst:submit}}  {{Infobox person | name = അനീഷ് നെല്ലിക്കൽ | image = Anish nellickal 2xzcd .png | image_size = 200px | caption = അനീഷ് നെല്ലിക്കൽ | birth_place = പൊന്നാനി, മലപ്പുറം ജില്ല, കേരളം | occupation = പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ, ആർബോറിസ്റ്റ്,...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4652503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6294" sha1="4y64e87hyxer0pfdsqat3407y0n4iwe" xml:space="preserve">{{subst:submit}}

{{Infobox person
| name = അനീഷ് നെല്ലിക്കൽ
| image = Anish nellickal 2xzcd .png
| image_size = 200px
| caption = അനീഷ് നെല്ലിക്കൽ
| birth_place = പൊന്നാനി, മലപ്പുറം ജില്ല, കേരളം
| occupation = പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ, ആർബോറിസ്റ്റ്, പ്രൊഫഷണൽ നഴ്‌സറിമാൻ
| known = ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ, മരങ്ങളുടെ പുനരുജ്ജീവനം, മിയാവാക്കി വനങ്ങൾ
}}

'''അനീഷ് നെല്ലിക്കൽ''' (Anish Nellickal) കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും, ആർബോറിസ്റ്റും (Arborist), വൃക്ഷ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ദ്ധനുമാണ്. വലിയ മരങ്ങൾ സുരക്ഷിതമായി വേരോടെ പിഴുതുമാറ്റി മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത് നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യയായ 'ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ' (Tree Transplantation), പ്രായമായ മരങ്ങളെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുന്ന ശൈലി, മിയാവാക്കി വനവൽക്കരണം, ബട്ടർഫ്ലൈ ഗാർഡനിംഗ് എന്നിവയിലാണ് ഇദ്ദേഹം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.[1][2]

== വ്യക്തിജീവിതവും ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും ==
മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പൊന്നാനി സ്വദേശിയാണ്. 1999 ഡിസംബറിൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച 'നെല്ലിക്കൽ നഴ്‌സറി'യുടെ സ്ഥാപകനാണ്.[3] കർഷകശ്രീ, മനോരമ ഓൺലൈൻ, മാതൃഭൂമി തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ മാധ്യമങ്ങളിൽ വൃക്ഷ സംരക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളും മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളും ഇദ്ദേഹത്തിന്റേതായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.[4]

== പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==
* '''ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ (Tree Transplantation):''' റോഡ് വികസനത്തിനും മറ്റ് നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും തടസ്സമാകുന്ന വലിയ മരങ്ങൾ മുറിച്ചുമാറ്റാതെ, വേരുകൾക്ക് കേടുപാടുകൾ വരാതെ ശാസ്ത്രീയമായി മാറ്റി നടുന്ന രീതികൾ നിർവ്വഹിച്ചു വരുന്നു.[1]
* '''മരങ്ങളുടെ പുനരുജ്ജീവനം:''' പ്രായമേറിയതോ രോഗബാധിതമായതോ ആയ ഫലവൃക്ഷങ്ങളെയും മറ്റ് മരങ്ങളെയും ശാസ്ത്രീയമായി വെട്ടിപ്പൊരുത്തപ്പെടുത്തി (Pruning) പുതിയ ശാഖകൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രക്രിയ പ്രചരിപ്പിച്ചു.[2]
* '''മിയാവാക്കി വനങ്ങൾ:''' കുറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത് കൂടുതൽ മരങ്ങൾ വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്ന മിയാവാക്കി (Miyawaki) രീതി ഉപയോഗിച്ച് മിനി വനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകുന്നു.[5]
* '''ബട്ടർഫ്ലൈ ഗാർഡനുകൾ:''' ചിത്രശലഭങ്ങളെ ആകർഷിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിച്ച് ബട്ടർഫ്ലൈ പാർക്കുകൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നു.[4]

== മാധ്യമ പരാമർശങ്ങൾ ==
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ രംഗത്തെയും ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ രംഗത്തെയും പ്രവർത്തനങ്ങളെ മുൻനിർത്തി കർഷകശ്രീ, മനോരമ ഓൺലൈൻ, മാതൃഭൂമി, കേരള കൗമുദി, ഇൻഫർമേഷൻ പബ്ലിക് റിലേഷൻസ് വകുപ്പ് (PRD Kerala) എന്നിവ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ച് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.[1][6]

== അവലംബങ്ങൾ (References) ==
&lt;references&gt;
[1] https://www.onmanorama.com/lifestyle/news/2018/05/17/mission-bodhi-peepal-tree-transplantation.html
[2] https://www.manoramaonline.com/karshakasree/home-garden/2024/04/01/how-to-rejuvenate-old-fruit-trees.html
[3] https://www.crunchbase.com/organization/nellickal-nursery
[4] https://www.manoramaonline.com/environment/environment-news/2021/03/17/how-to-create-a-butterfly-garden.amp.html
[5] https://www.manoramaonline.com/environment/environment-news/2021/03/08/how-to-make-mini-forest-miyawaki-method.html
[6] https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=684923&amp;u=local-news--malappuram-684923
&lt;/references&gt;

[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലുള്ളവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>4y64e87hyxer0pfdsqat3407y0n4iwe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652515</id>
      <parentid>4652503</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anish nellickal</username>
        <id>117004</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4652515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5671" sha1="62gpls9ue41cz9kh2zk039hu7umwyni" xml:space="preserve">{{subst:submit}}

{{Infobox person
| name = അനീഷ് നെല്ലിക്കൽ
| image = Anish nellickal 2xzcd .png
| image_size = 200px
| caption = അനീഷ് നെല്ലിക്കൽ
| birth_place = പൊന്നാനി, മലപ്പുറം ജില്ല, കേരളം
| occupation = പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ, ആർബോറിസ്റ്റ്, പ്രൊഫഷണൽ നഴ്‌സറിമാൻ
| known = ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ, മരങ്ങളുടെ പുനരുജ്ജീവനം, മിയാവാക്കി വനങ്ങൾ
}}

'''അനീഷ് നെല്ലിക്കൽ''' (Anish Nellickal) കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും, ആർബോറിസ്റ്റും (Arborist), വൃക്ഷ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ദ്ധനുമാണ്. വലിയ മരങ്ങൾ സുരക്ഷിതമായി വേരോടെ പിഴുതുമാറ്റി മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത് നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യയായ 'ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ' (Tree Transplantation), പ്രായമായ മരങ്ങളെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുന്ന ശൈലി, മിയാവാക്കി വനവൽക്കരണം, ബട്ടർഫ്ലൈ ഗാർഡനിംഗ് എന്നിവയിലാണ് ഇദ്ദേഹം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.[1][2]

== വ്യക്തിജീവിതവും ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും ==
മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പൊന്നാനി സ്വദേശിയാണ്. 1999 ഡിസംബറിൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച 'നെല്ലിക്കൽ നഴ്‌സറി'യുടെ സ്ഥാപകനാണ്.[3] കർഷകശ്രീ, മനോരമ ഓൺലൈൻ, മാതൃഭൂമി തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ മാധ്യമങ്ങളിൽ വൃക്ഷ സംരക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളും മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളും ഇദ്ദേഹത്തിന്റേതായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.[4]

== പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==
* '''ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ (Tree Transplantation):''' റോഡ് വികസനത്തിനും മറ്റ് നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും തടസ്സമാകുന്ന വലിയ മരങ്ങൾ മുറിച്ചുമാറ്റാതെ, വേരുകൾക്ക് കേടുപാടുകൾ വരാതെ ശാസ്ത്രീയമായി മാറ്റി നടുന്ന രീതികൾ നിർവ്വഹിച്ചു വരുന്നു.[1]
* '''മരങ്ങളുടെ പുനരുജ്ജീവനം:''' പ്രായമേറിയതോ രോഗബാധിതമായതോ ആയ ഫലവൃക്ഷങ്ങളെയും മറ്റ് മരങ്ങളെയും ശാസ്ത്രീയമായി വെട്ടിപ്പൊരുത്തപ്പെടുത്തി (Pruning) പുതിയ ശാഖകൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രക്രിയ പ്രചരിപ്പിച്ചു.[2]
* '''മിയാവാക്കി വനങ്ങൾ:''' കുറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത് കൂടുതൽ മരങ്ങൾ വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്ന മിയാവാക്കി (Miyawaki) രീതി ഉപയോഗിച്ച് മിനി വനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകുന്നു.[5]
* '''ബട്ടർഫ്ലൈ ഗാർഡനുകൾ:''' ചിത്രശലഭങ്ങളെ ആകർഷിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിച്ച് ബട്ടർഫ്ലൈ പാർക്കുകൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നു.[4]

== മാധ്യമ പരാമർശങ്ങൾ ==
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ രംഗത്തെയും ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ രംഗത്തെയും പ്രവർത്തനങ്ങളെ മുൻനിർത്തി കർഷകശ്രീ, മനോരമ ഓൺലൈൻ, മാതൃഭൂമി, കേരള കൗമുദി, ഇൻഫർമേഷൻ പബ്ലിക് റിലേഷൻസ് വകുപ്പ് (PRD Kerala) എന്നിവ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ച് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.[1][6]
== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;


[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലുള്ളവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>62gpls9ue41cz9kh2zk039hu7umwyni</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652521</id>
      <parentid>4652515</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anish nellickal</username>
        <id>117004</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4652521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5672" sha1="t573hozzous9ji8fzffrqszi1abukbh" xml:space="preserve">{{subst:submit}}

{{Infobox person
| name = അനീഷ് നെല്ലിക്കൽ
| image = Anish nellickal 2xzcd .png
| image_size = 200px
| caption = അനീഷ് നെല്ലിക്കൽ
| birth_place = പൊന്നാനി, മലപ്പുറം ജില്ല, കേരളം
| occupation = പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ, ആർബോറിസ്റ്റ്, പ്രൊഫഷണൽ നഴ്‌സറിമാൻ
| known = ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ, മരങ്ങളുടെ പുനരുജ്ജീവനം, മിയാവാക്കി വനങ്ങൾ
}}

'''അനീഷ് നെല്ലിക്കൽ''' (Anish Nellickal) കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും, ആർബോറിസ്റ്റും (Arborist), വൃക്ഷ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ദ്ധനുമാണ്. വലിയ മരങ്ങൾ സുരക്ഷിതമായി വേരോടെ പിഴുതുമാറ്റി മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത് നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യയായ 'ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ' (Tree Transplantation), പ്രായമായ മരങ്ങളെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുന്ന ശൈലി, മിയാവാക്കി വനവൽക്കരണം, ബട്ടർഫ്ലൈ ഗാർഡനിംഗ് എന്നിവയിലാണ് ഇദ്ദേഹം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.[1][2]

== വ്യക്തിജീവിതവും ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും ==
മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പൊന്നാനി സ്വദേശിയാണ്. 1999 ഡിസംബറിൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച 'നെല്ലിക്കൽ നഴ്‌സറി'യുടെ സ്ഥാപകനാണ്.[3] കർഷകശ്രീ, മനോരമ ഓൺലൈൻ, മാതൃഭൂമി തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ മാധ്യമങ്ങളിൽ വൃക്ഷ സംരക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളും മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളും ഇദ്ദേഹത്തിന്റേതായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.[4]

== പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==
* '''ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ (Tree Transplantation):''' റോഡ് വികസനത്തിനും മറ്റ് നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും തടസ്സമാകുന്ന വലിയ മരങ്ങൾ മുറിച്ചുമാറ്റാതെ, വേരുകൾക്ക് കേടുപാടുകൾ വരാതെ ശാസ്ത്രീയമായി മാറ്റി നടുന്ന രീതികൾ നിർവ്വഹിച്ചു വരുന്നു.[1]
* '''മരങ്ങളുടെ പുനരുജ്ജീവനം:''' പ്രായമേറിയതോ രോഗബാധിതമായതോ ആയ ഫലവൃക്ഷങ്ങളെയും മറ്റ് മരങ്ങളെയും ശാസ്ത്രീയമായി വെട്ടിപ്പൊരുത്തപ്പെടുത്തി (Pruning) പുതിയ ശാഖകൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രക്രിയ പ്രചരിപ്പിച്ചു.[2]
* '''മിയാവാക്കി വനങ്ങൾ:''' കുറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത് കൂടുതൽ മരങ്ങൾ വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്ന മിയാവാക്കി (Miyawaki) രീതി ഉപയോഗിച്ച് മിനി വനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകുന്നു.[5]
* '''ബട്ടർഫ്ലൈ ഗാർഡനുകൾ:''' ചിത്രശലഭങ്ങളെ ആകർഷിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിച്ച് ബട്ടർഫ്ലൈ പാർക്കുകൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നു.[4]

== മാധ്യമ പരാമർശങ്ങൾ ==
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ രംഗത്തെയും ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ രംഗത്തെയും പ്രവർത്തനങ്ങളെ മുൻനിർത്തി കർഷകശ്രീ, മനോരമ ഓൺലൈൻ, മാതൃഭൂമി, കേരള കൗമുദി, ഇൻഫർമേഷൻ പബ്ലിക് റിലേഷൻസ് വകുപ്പ് (PRD Kerala) എന്നിവ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ച് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.[1][6]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;


[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലുള്ളവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>t573hozzous9ji8fzffrqszi1abukbh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652535</id>
      <parentid>4652521</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anish nellickal</username>
        <id>117004</id>
      </contributor>
      <origin>4652535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7266" sha1="9m3p7sswjku5n19l2pch9qyls5jrnt4" xml:space="preserve">{{subst:submit}}

{{Infobox person
| name = അനീഷ് നെല്ലിക്കൽ
| image = Anish nellickal 2xzcd .png
| image_size = 220px
| birth_place = പൊന്നാനി, മലപ്പുറം ജില്ല, കേരളം
| occupation = പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ, ആർബോറിസ്റ്റ്
| known_for = ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ, മിയാവാക്കി വനങ്ങൾ
}}

'''അനീഷ് നെല്ലിക്കൽ''' (Anish Nellickal) കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും, ആർബോറിസ്റ്റും (Arborist), വൃക്ഷ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ദ്ധനുമാണ്. വലിയ മരങ്ങൾ സുരക്ഷിതമായി വേരോടെ പിഴുതുമാറ്റി മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത് നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യയായ 'ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ' (Tree Transplantation), പ്രായമായ മരങ്ങളെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുന്ന ശൈലി, മിയാവാക്കി വനവൽക്കരണം, ബട്ടർഫ്ലൈ ഗാർഡനിംഗ് എന്നിവയിലാണ് ഇദ്ദേഹം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.onmanorama.com/lifestyle/news/2018/05/17/mission-bodhi-peepal-tree-transplantation.html Mission Bodhi Peepal Tree Transplantation], Onmanorama&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/home-garden/2024/04/01/how-to-rejuvenate-old-fruit-trees.html പ്രായമായ മരങ്ങളെ എങ്ങനെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാം], Manorama Online&lt;/ref&gt;

== വ്യക്തിജീവിതവും ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും ==
മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പൊന്നാനി സ്വദേശിയാണ്. 1999 ഡിസംബറിൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച 'നെല്ലിക്കൽ നഴ്‌സറി'യുടെ സ്ഥാപകനാണ്.&lt;ref&gt;[https://www.crunchbase.com/organization/nellickal-nursery Nellickal Nursery Profile], Crunchbase&lt;/ref&gt; കർഷകശ്രീ, മനോരമ ഓൺലൈൻ, മാതൃഭൂമി തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ മാധ്യമങ്ങളിൽ വൃക്ഷ സംരക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളും മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളും ഇദ്ദേഹത്തിന്റേതായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/environment/environment-news/2021/03/17/how-to-create-a-butterfly-garden.amp.html ബട്ടർഫ്ലൈ ഗാർഡൻ എങ്ങനെ നിർമ്മിക്കാം], Manorama Online&lt;/ref&gt;

== പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==
* '''ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ (Tree Transplantation):''' റോഡ് വികസനത്തിനും മറ്റ് നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും തടസ്സമാകുന്ന വലിയ മരങ്ങൾ മുറിച്ചുമാറ്റാതെ, വേരുകൾക്ക് കേടുപാടുകൾ വരാതെ ശാസ്ത്രീയമായി മാറ്റി നടുന്ന രീതികൾ നിർവ്വഹിച്ചു വരുന്നു.&lt;ref&gt;[https://www.onmanorama.com/lifestyle/news/2018/05/17/mission-bodhi-peepal-tree-transplantation.html Mission Bodhi Peepal Tree Transplantation], Onmanorama&lt;/ref&gt;
* '''മരങ്ങളുടെ പുനരുജ്ജീവനം:''' പ്രായമേറിയതോ രോഗബാധിതമായതോ ആയ ഫലവൃക്ഷങ്ങളെയും മറ്റ് മരങ്ങളെയും ശാസ്ത്രീയമായി വെട്ടിപ്പൊരുത്തപ്പെടുത്തി (Pruning) പുതിയ ശാഖകൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രക്രിയ പ്രചരിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/home-garden/2024/04/01/how-to-rejuvenate-old-fruit-trees.html പ്രായമായ മരങ്ങളെ എങ്ങനെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാം], Manorama Online&lt;/ref&gt;
* '''മിയാവാക്കി വനങ്ങൾ:''' കുറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത് കൂടുതൽ മരങ്ങൾ വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്ന മിയാവാക്കി (Miyawaki) രീതി ഉപയോഗിച്ച് മിനി വനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/environment/environment-news/2021/03/08/how-to-make-mini-forest-miyawaki-method.html മിയാവാക്കി വനങ്ങൾ], Manorama Online&lt;/ref&gt;
* '''ബട്ടർഫ്ലൈ ഗാർഡനുകൾ:''' ചിത്രശലഭങ്ങളെ ആകർഷിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിച്ച് ബട്ടർഫ്ലൈ പാർക്കുകൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/environment/environment-news/2021/03/17/how-to-create-a-butterfly-garden.amp.html ബട്ടർഫ്ലൈ ഗാർഡൻ എങ്ങനെ നിർമ്മിക്കാം], Manorama Online&lt;/ref&gt;

== മാധ്യമ പരാമർശങ്ങൾ ==
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ രംഗത്തെയും ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ രംഗത്തെയും പ്രവർത്തനങ്ങളെ മുൻനിർത്തി കർഷകശ്രീ, മനോരമ ഓൺലൈൻ, മാതൃഭൂമി, കേരള കൗമുദി, ഇൻഫർമേഷൻ പബ്ലിക് റിലേഷൻസ് വകുപ്പ് (PRD Kerala) എന്നിവ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ച് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=684923&amp;u=local-news--malappuram-684923 കേരള കൗമുദി വാർത്ത], Kerala Kaumudi&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലുള്ളവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>9m3p7sswjku5n19l2pch9qyls5jrnt4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4652544</id>
      <parentid>4652535</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T11:58:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anish nellickal</username>
        <id>117004</id>
      </contributor>
      <origin>4652544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7158" sha1="8bfdsx1ecgvwi96x07h732cwdrdjs4x" xml:space="preserve">{{subst:submit}}

{{Infobox person
| name = അനീഷ് നെല്ലിക്കൽ
| image = Anish nellickal 2xzcd .png
| image_size = 200px
| birth_place = പൊന്നാനി, മലപ്പുറം ജില്ല, കേരളം
| occupation = പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ, ആർബോറിസ്റ്റ്
| known_for = ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ, മിയാവാക്കി വനങ്ങൾ
}}

'''അനീഷ് നെല്ലിക്കൽ''' (Anish Nellickal) കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും, ആർബോറിസ്റ്റും (Arborist), വൃക്ഷ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ദ്ധനുമാണ്. വലിയ മരങ്ങൾ സുരക്ഷിതമായി വേരോടെ പിഴുതുമാറ്റി മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത് നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യയായ 'ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ' (Tree Transplantation), പ്രായമായ മരങ്ങളെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുന്ന ശൈലി, മിയാവാക്കി വനവൽക്കരണം, ബട്ടർഫ്ലൈ ഗാർഡനിംഗ് എന്നിവയിലാണ് ഇദ്ദേഹം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.onmanorama.com/lifestyle/news/2018/05/17/mission-bodhi-peepal-tree-transplantation.html Mission Bodhi Peepal Tree Transplantation], Onmanorama&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/home-garden/2024/04/01/how-to-rejuvenate-old-fruit-trees.html പ്രായമായ മരങ്ങളെ എങ്ങനെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാം], Manorama Online&lt;/ref&gt;

== വ്യക്തിജീവിതവും ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും ==
മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ പൊന്നാനി സ്വദേശിയാണ്. 1999 ഡിസംബറിൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച 'നെല്ലിക്കൽ നഴ്‌സറി'യുടെ സ്ഥാപകനാണ്. കർഷകശ്രീ, മനോരമ ഓൺലൈൻ, മാതൃഭൂമി തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ മാധ്യമങ്ങളിൽ വൃക്ഷ സംരക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളും മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളും ഇദ്ദേഹത്തിന്റേതായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/environment/environment-news/2021/03/17/how-to-create-a-butterfly-garden.amp.html ബട്ടർഫ്ലൈ ഗാർഡൻ എങ്ങനെ നിർമ്മിക്കാം], Manorama Online&lt;/ref&gt;

== പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==
* '''ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ (Tree Transplantation):''' റോഡ് വികസനത്തിനും മറ്റ് നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും തടസ്സമാകുന്ന വലിയ മരങ്ങൾ മുറിച്ചുമാറ്റാതെ, വേരുകൾക്ക് കേടുപാടുകൾ വരാതെ ശാസ്ത്രീയമായി മാറ്റി നടുന്ന രീതികൾ നിർവ്വഹിച്ചു വരുന്നു.&lt;ref&gt;[https://www.onmanorama.com/lifestyle/news/2018/05/17/mission-bodhi-peepal-tree-transplantation.html Mission Bodhi Peepal Tree Transplantation], Onmanorama&lt;/ref&gt;
* '''മരങ്ങളുടെ പുനരുജ്ജീവനം:''' പ്രായമേറിയതോ രോഗബാധിതമായതോ ആയ ഫലവൃക്ഷങ്ങളെയും മറ്റ് മരങ്ങളെയും ശാസ്ത്രീയമായി വെട്ടിപ്പൊരുത്തപ്പെടുത്തി (Pruning) പുതിയ ശാഖകൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രക്രിയ പ്രചരിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/karshakasree/home-garden/2024/04/01/how-to-rejuvenate-old-fruit-trees.html പ്രായമായ മരങ്ങളെ എങ്ങനെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാം], Manorama Online&lt;/ref&gt;
* '''മിയാവാക്കി വനങ്ങൾ:''' കുറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത് കൂടുതൽ മരങ്ങൾ വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്ന മിയാവാക്കി (Miyawaki) രീതി ഉപയോഗിച്ച് മിനി വനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/environment/environment-news/2021/03/08/how-to-make-mini-forest-miyawaki-method.html മിയാവാക്കി വനങ്ങൾ], Manorama Online&lt;/ref&gt;
* '''ബട്ടർഫ്ലൈ ഗാർഡനുകൾ:''' ചിത്രശലഭങ്ങളെ ആകർഷിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിച്ച് ബട്ടർഫ്ലൈ പാർക്കുകൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/environment/environment-news/2021/03/17/how-to-create-a-butterfly-garden.amp.html ബട്ടർഫ്ലൈ ഗാർഡൻ എങ്ങനെ നിർമ്മിക്കാം], Manorama Online&lt;/ref&gt;

== മാധ്യമ പരാമർശങ്ങൾ ==
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ രംഗത്തെയും ട്രീ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ രംഗത്തെയും പ്രവർത്തനങ്ങളെ മുൻനിർത്തി കർഷകശ്രീ, മനോരമ ഓൺലൈൻ, മാതൃഭൂമി, കേരള കൗമുദി, ഇൻഫർമേഷൻ പബ്ലിക് റിലേഷൻസ് വകുപ്പ് (PRD Kerala) എന്നിവ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ച് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=684923&amp;u=local-news--malappuram-684923 കേരള കൗമുദി വാർത്ത], Kerala Kaumudi&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലുള്ളവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>8bfdsx1ecgvwi96x07h732cwdrdjs4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>History of Kochi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669761</id>
    <redirect title="കൊച്ചിയുടെ ചരിത്രം" />
    <revision>
      <id>4652510</id>
      <timestamp>2026-08-02T11:21:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>[[കൊച്ചിയുടെ ചരിത്രം]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4652510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="m41z83roewe23worex701rlri7n7bd5" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക[[കൊച്ചിയുടെ ചരിത്രം]]</text>
      <sha1>m41z83roewe23worex701rlri7n7bd5</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>