ചലച്ചിത്രം

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ml">
  <siteinfo>
    <sitename>വിക്കിപീഡിയ</sitename>
    <dbname>mlwiki</dbname>
    <base>https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">മീഡിയ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">പ്രത്യേകം</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">സംവാദം</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ഉപയോക്താവ്</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">പ്രമാണം</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി സംവാദം</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ഫലകം</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">സഹായം</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">സഹായത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">വർഗ്ഗം</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">കവാടം</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">കവാടത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">കരട്</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">കരട് സംവാദം</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ഘടകം</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="850" case="first-letter">Package</namespace>
      <namespace key="851" case="first-letter">Package talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ചലച്ചിത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>908</id>
    <revision>
      <id>4673989</id>
      <parentid>4660689</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T13:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52884-53</username>
        <id>223901</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4673989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45874" sha1="16xim36lpr1bh0dbjzo04euztw2iy7f" xml:space="preserve">{{Prettyurl|സിനിമ}}
[[പ്രമാണം:BolexH16.jpg|right|thumb| [[16 mm film|16 mm]] സ്പ്രിങ് ബോളെക്സ് H16 റിഫ്ളെക്സ് ക്യാമറ]]

{{World Cinema}}
നിശ്ചലചിത്രങ്ങളുടെ ഒരു ശ്രേണിയെ വളരെ പെട്ടെന്നു മാറ്റി മാറ്റി കാണിക്കുന്നതു വഴി ചലിക്കുന്ന ചിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന [[ദൃശ്യ കലകൾ|ദൃശ്യ കലാരൂപമാണ്]] സിനിമ '''(അഥവാ ചലച്ചിത്രം)'''. ക്യാമറ ഉപയോഗിച്ച് ദൃശ്യങ്ങൾ പകർത്തിയൊ, ചിത്രങ്ങൾ അനിമേഷൻ ചെയ്തൊ മറ്റ് നൂതന സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ചൊ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാം.

സിനിമകൾ അവ നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന സമൂഹങ്ങളുടെ [[സംസ്ക്കാരം|സാംസ്ക്കാരിക]] പ്രതിഫലനമാണ് . അതുപോലെ തന്നെ അവ തിരിച്ചും സമൂഹത്തിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. സിനിമകലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു കലാരൂപമായും ജനപ്രിയ വിനോദോപാധിയായും  കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ ആവശ്യങ്ങൾക്കും ആശയങ്ങളുടെയും ആദർശങ്ങളുടെയും വ്യാപനത്തിനും ഇവ ഉപയോഗിക്കുന്നു. സിനിമക്ക്ളുടെ ദൃശ്യഭാഷ അവയ്ക്ക് ഒരു സാർവ്വലോക വിനിമയശക്തി നൽകുന്നു. ചില സിനിമകൾ സംഭാഷണങ്ങൾ മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്കു തർജ്ജമ ചെയ്തു അന്തർദേശീയ തലത്തിൽ പ്രശസ്തമായിട്ടുണ്ട്.

സിനിമകൾ നിശ്ചലചിത്രങ്ങളുടെ ഒരു ശ്രേണി ഉപയോഗിച്ചാണു ഉണ്ടാക്കുന്നത്. നിശ്ചലചിത്രങ്ങൾ അതിവേഗത്തിൽ തുടർച്ചയായി കാണിക്കുമ്പോൾ അവ ചലിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു. ഒരു ചിത്രം മാറ്റിയിട്ടും ഏതാനും നിമിഷാർദ്ധ നേരത്തേക്ക് അത് അവിടെ തന്നെ ഉള്ളതായി പ്രേക്ഷകനു തോന്നുകയും, അത് കാരണം സിനിമകൾ തമ്മിലുള്ള ഇടവേള അറിയാതാവുകയും അങ്ങനെ സിനിമകൾ ചലിക്കുന്നതായി തോന്നുകയും ചെയ്യുന്നു.കണ്ണിന്റെ സവിശേഷതയായ പെർസിസ്റ്റൻസ് ഓഫ് വിഷൻ ആണ് ഇതിനായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നത്. ഒരു വസ്തുവിന്റെ പ്രതിബിംബം പതിനാറിൽ ഒരു സെക്കൻഡ് സമയത്തേക്ക് തങ്ങി നിൽക്കുന്നു. ആയതിനാൽ നിശ്ചല ദൃശ്യങ്ങൾ ഈ സമയത്തിൽ കൂടുതൽ വേഗത്തിൽ ചലിപ്പിച്ചാൽ ആ വസ്തു ചലിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു.

ചലിക്കുന്ന ചിത്രത്തിൽ നിന്നാണു  &quot;സിനിമ&quot; എന്ന പേരു രൂപപ്പെട്ടത്. സംസാര ഭാഷയിൽ ചിത്രം, പടം, സിനിമ മുതലായ വാക്കുകളും ചലച്ചിത്രത്തെ സൂചിപ്പിക്കാനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇംഗ്ലീഷ് വാക്കുകളായ ''ഫിലിം'', ''മൂവി'' എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും ''&quot;സിനിമ&quot;'' എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് വാക്കാണ് ഏറ്റവും അധികമായി ഉപയോഗിക്കുപ്പെടുന്നത്.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Charlie Chaplin, the Marriage Bond.ogg|thumb|[[മോഹൻലാൽ]] മലയാളം സിനിമാ, ''അതിഥി വേഷം'' നിന്നുള്ള ഒരു ദൃശ്യം വേട്ടൈക്കരൻ (2009 ചലച്ചിത്രം)]]
സിനിമകൾക്ക്  ആയിരക്കണക്കിനു വർഷങ്ങൾക്കു മുൻപേ നിലവിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന [[നാടകം|നാടകങ്ങൾക്കും]] [[നൃത്തം|നൃത്ത രൂപങ്ങൾക്കും]] സിനിമകൾക്ക് സമാനമായ [[കഥ]], [[തിരക്കഥ]], [[വസ്ത്രാലങ്കാരം]], [[സംഗീതം]], [[നിർമ്മാതാവ്|നിർമ്മാണം]], [[സംവിധായകർ|സംവിധാനം]], [[അഭിനേതാവ്|അഭിനേതാക്കൾ]] ‍, കാണികൾ തുടങ്ങിയവ നിലവിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

[[പിൻഹോൾ ക്യാമറ]] എന്ന ആശയം അൽഹസെൻ (Alhazen) തന്റെ ''ബുക്ക് ഓഫ് ഒപ്റ്റിക്സ്'' (Book of Optics, 1021) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലൂടെ മുന്നോട്ടു വെക്കുകയും, &lt;ref name=Wade&gt;{{Citation |last=Wade |first=Nicholas J. |last2=Finger |first2=Stanley |year=2001 |title=The eye as an optical instrument: from camera obscura to Helmholtz's perspective |journal=Perception |volume=30 |issue=10 |pages=1157–1177 |doi=10.1068/p3210 |quote=The principles of the camera obscura first began to be correctly analysed in the eleventh century, when they were outlined by Ibn al-Haytham.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Kelley&gt;David H. Kelley, [http://books.google.com/books?id=zNkgyyPr7kwC&amp;pg=PA83&amp;dq=%22book+of+optics%22+alhazen&amp;sig=5JaW0lvoMQ_agCqQt9eHXltUh5g Exploring Ancient Skies: An Encyclopedic Survey of Archaeoastronomy]:
{{quote|&quot;The first clear description of the device appears in the ''Book of Optics'' of Alhazen.&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Steffens&quot;&gt;Bradley Steffens (2006), ''Ibn al-Haytham: First Scientist'', [http://www.ibnalhaytham.net/custom.em?pid=673906 Chapter Five] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090313023121/http://www.ibnalhaytham.net/custom.em?pid=673906|date=2009-03-13}}, Morgan Reynolds Publishing, ISBN 1-59935-024-6&lt;/ref&gt; പിന്നീട് ഏകദേശം 1600-ആം ആണ്ടോടു കൂടി ജിംബാറ്റിസ്റ്റ ഡെല്ല പോർട്ട (Giambattista della Porta) ഇതിനെ പ്രചാരത്തിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു ചെറിയ സുഷിരത്തിലൂടെയോ ലെൻസിലൂടെയോ പുറത്ത് നിന്നുള്ള പ്രകാശത്തെ കടത്തിവിട്ട്, ഒരു പ്രതലത്തിൽ ചലിക്കുന്ന വസ്തുക്കളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതാണു പിൻഹോൾ ക്യാമറ. പക്ഷെ ഇത് എങ്ങും റെക്കോർഡ് ചെയ്യപ്പെടുന്നില്ല.

1860-കളിൽ [[സോട്രോപ്]] (zoetrope), [[മൂട്ടോസ്കോപ്]] (mutoscope), [[പ്രാക്സിനോസ്കോപ്]] (praxinoscope) എന്നീ ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ചലിക്കുന്ന ദ്വിമാന സിനിമകൾ നിർമ്മിക്കന്ന രീതി പ്രചാരത്തിലായി. ഈ ഉപകരണങ്ങൾ സാധാരണ ഒപ്റ്റിക്കൽ ഉപകരണങ്ങൾ (ഉദാ: മാജിക് ലാന്റേർൺ) പരിഷ്കരിച്ചവ ആയിരുന്നു. ഇവ നിശ്ചല ചിത്രങ്ങളെ ഒരു പ്രത്യേക വേഗതയിൽ മാറ്റി മാറ്റി പ്രദർശിപ്പിച്ച് ചലിക്കുന്നവയായി തോന്നൽ ഉളവാക്കുന്നതായിരുന്നു. സ്വാഭാവികമായും, ഉദ്ദേശിക്കുന്ന ഫലം ലഭിക്കാൻ സിനിമകൾ വളരെ കരുതലോടെ നിർമ്മിക്കണമായിരുന്നു. ഇത് പിന്നീട് 

നിർമ്മാണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്ത്വമായി മാറി.

[[ഛായാഗ്രഹണം|നിശ്ചല ഛായഗ്രഹണത്തിനുള്ള]] സെല്ലുലോയിഡ് ഫിലിമിന്റെ കണ്ടുപിടിത്തത്തോട് കൂടി, ചപ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന ഇത്തരം ഉപകരണങ്ങളും വ്യാവസായിക അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിർമ്മിക്കുകയുണ്ടായി.

1880-കളിലെ മൂവി ക്യാമറയുടെ കണ്ടുപിടിത്തത്തോടു കൂടി വിവിധ ദൃശ്യങ്ങൾ ഒരു ഒറ്റ റീലിലേക്കു തന്നെ ചിത്രീകരിക്കുന്നത് എളുപ്പമായി. ഇത് പ്രൊജക്ടറിന്റെ കണ്ടുപിടിത്തത്തിലേക്കും നയിച്ചു. പ്രോസസ്സ് ചെയ്ത ഫിലിമിനെ ലെൻസിന്റെയും ഒരു പ്രകാശ സ്രോതസ്സിന്റെയും സഹായത്തോടെ ഒരു വലിയ പ്രതലത്തിൽ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുകയാൺ പ്രൊജക്ടറുകൾ ചെയ്യുന്നത്. ഇത് കാരണം ഒരുപാട് പേർക്ക് ഒരുമിച്ചിരുന്നു സിനിമ കാണാൻ സാധിച്ചു. ഇത്തരം റീലുകൾ സിനിമകൾ (മോഷൻ പിക്ചേർസ്) എന്ന് അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. അക്കാലത്തെ ചിത്രങ്ങളെല്ലാം തന്നെ ഒരു നിശ്ചല ക്യാമറ ഉപയോഗിച്ചു [[എഡിറ്റിങ്ങ്#ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിൽ|ചിത്രസംയോജനമോ]] അതുപോലെ മറ്റ് സിനിമ സങ്കേതങ്ങളോ ഉപയോഗിക്കാതെ നിർമ്മിച്ചവ ആയിരുന്നു.[[പ്രമാണം:Fratelli Lumiere.jpg|thumb|ലൂമിയെ സഹോദരന്മാർ]][[പ്രമാണം:Great Train Robbery.jpg |left|thumb|ദ ഗ്രേറ്റ് ട്രെയിൻ റോബറിയുടെ പോസ്റ്റർ]] യു.എസിലെ [[എഡ്വിൻ എസ്. പോർട്ടർ]] [[ദ ഗ്രേറ്റ് ട്രെയിൻ റോബറി]] (1903) സംവിധാനം ചെയ്തതോടെ സിനിമകലയുടെ മുന്നോട്ടുള്ള സഞ്ചാരം തുടങ്ങി.
നിശ്ശബ്ദചിത്രങ്ങളായിരുന്നു പ്രാരംഭദശയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്. യു.എസ്. സംവിധായകനായ [[ഡി.ഡബ്ല്യു.ഗ്രിഫിത്ത്]] [[ദ ബർത്ത് ഒഫ് എ നേഷൻ]] (1915), [[ഇൻടോളറൻസ്]] (1916) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ സിനിമകലയിൽ വിപ്ലവം വരുത്തി. [[ക്ലോസ്-അപ്]], [[ഫ്‌ളാഷ്ബാക്ക്]], [[ഫെയ്ഡ്-ഔട്ട്]], [[ഫെയ്ഡ്-ഇൻ]] തുടങ്ങിയ സങ്കേതങ്ങൾ ഗ്രിഫിത്ത് അവതരിപ്പിച്ചു. ആദ്യകാല യൂറോപ്യൻ സിനിമയെ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത് ഫ്രഞ്ച് നിർമാതാക്കളായിരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ചും പാഥേ, ഗാമൊങ്ങ് എന്നീ നിർമ്മാണ സ്ഥാപനങ്ങൾ. ഡാനിഷ്, ഇറ്റാലിയൻ സിനിമകളും ഇക്കാലത്ത് പുരോഗതിനേടി. എന്നാൽ [[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം]] യൂറോപ്യൻ സിനിമ വ്യവസായത്തെ തകർക്കുകയും അമേരിക്കൻ സിനിമകാരന്മാർ മേൽക്കൈ നേടുകയും ചെയ്തു. ഗ്രിഫിത്ത്, [[സെസിൽ ബി. ഡിമില്ലെ]], [[ചാർളി ചാപ്ലിൻ]] എന്നിവരായിരുന്നു മുൻ നിരയിൽ. [[കാലിഫോർണിയ]] കേന്ദ്രമാക്കി അമേരിക്കൻ സിനിമ വ്യവസായവും ശക്തമായി. 1920-കളിൽ അമേരിക്കക്കൊപ്പം [[സ്കാൻഡിനേവിയൻ]] രാജ്യങ്ങളിലും സിനിമ വ്യവസായം വികസിതമായി. ജർമൻ [[എക്‌സ്പ്രഷനിസവും]] സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിന്നുള്ള [[മൊണ്ടാഷ്|മൊണ്ടാഷും]] സിനിമകലയെ സ്വാധീനിച്ചു.[[കാൾ തിയഡോർ ഡ്രെയർ]], [[സെർജി ഐസൻസ്റ്റീൻ]], [[ആബെൽ ഗാൻസ്]], [[ആൽഫ്രെഡ് ഹിച്ച്‌കോക്ക്]], [[ഫ്രിറ്റ്‌സ് ലാങ്]], [[എഫ്.ഡബ്ല്യു. മൂർണോ]], [[ജി.ഡബ്ല്യു. പാബ്സ്റ്റ്]], [[പുഡോഫ്കിൻ]], [[സിഗാ വെർട്ടോവ്]], [[ലൂയി ബുനുവേൽ]] തുടങ്ങിയ പ്രതിഭാശാലികളുടെ കാലഘട്ടമായിരുന്നു അത്. 

[[പ്രമാണം:Sergei Eisenstein 01.jpg|thumb|സെർജി ഐസൻസ്റ്റീൻ|കണ്ണി=Special:FilePath/Sergei_Eisenstein_01.jpg]] 1920-കളോടെ കാലിഫോർണിയയിലെ ലോസ് ആഞ്ചൽസിനു സമീപമുള്ള [[ഹോളിവുഡ്|ഹോളിവുഡിലെ]] സ്റ്റുഡിയോകളിലേക്ക് അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്ര വ്യവസായം കേന്ദ്രീകരിച്ചു. 1927-ൽ [[ശബ്ദം]] ചലച്ചിത്രത്തിൽ പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ടു. [[ഡോൺ ഹുവാൻ]] (1926) എന്ന ഹ്രസ്വചിത്രത്തിലാണ് ആദ്യമായി ശബ്ദം ഉൾക്കൊള്ളിച്ചത് എങ്കിലും [[ജാസ് സിംഗർ]] (1927) ആയിരുന്നു ആദ്യത്തെ ശബ്ദ [[ഫീച്ചർ ഫിലിം]]. ശബ്ദത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് മികച്ച ചിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച ആദ്യകാല സംവിധായകരിൽ [[ഷോൺ റെന്വാ]], [[ഷാൻ വിഗോ]] ([[ഫ്രാൻസ്]]), ഹിച്ച്‌കോക്ക് ([[ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ|ബ്രിട്ടൻ]]‍), [[ഫ്രിറ്റ്‌സ് ലാങ്]] ([[ജർമ്മനി]]), [[കെൻജി മിസോഗുച്ചി]], [[യാസുജിറോ ഒസു]] ([[ജപ്പാൻ]]), [[ജോൺ ഫോർഡ്]], [[ഹൊവാർഡ് ഹോക്ക്‌സ്]], [[ഫ്രാങ്ക് കാപ്ര]] ([[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യു.എസ്.എ.]]) തുടങ്ങിയവർ ഉൾപ്പെടുന്നു. ശബ്ദത്തിന്റെ വരവ് [[അനിമേഷൻ|അനിമേഷന്റെ]] രംഗത്തും വികാസമുണ്ടാക്കി. [[മിക്കി മൗസ്]] ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. [[വാൾട്ട് ഡിസ്നി|വാൾട്ട് ഡിസ്‌നിയുടെ]] [[സ്റ്റീംബോട്ട് വില്ലി]] എന്ന [[കാർട്ടൂൺ]] ചിത്രവും (1928) ആദ്യത്തെ മുഴുനീള ആനിമേഷൻ ചിത്രമായ [[സ്‌നോവൈറ്റ് ആൻഡ് സെവൻ ഡ്വാർഫ്‌സും]] (1937) പുറത്തു വന്നു. വർണചിത്രങ്ങൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള അന്വേഷണം മുമ്പു തന്നെ ആരംഭിച്ചെങ്കിലും ആദ്യത്തെ കളർ ഫീച്ചർ ചിത്രം- [[ബെക്കി ഷാർപ്]]-പുറത്തുവന്നത് 1935-ൽ ആയിരുന്നു. അമ്പതുകളുടെ മധ്യത്തോടെ വർണചിത്രങ്ങൾ [[ബ്ലാക്ക് &amp; വൈറ്റ്]] ചിത്രങ്ങളെ പുറന്തള്ളി. [[റിയലിസം|റിയലിസത്തിന്റെയും]] വാണിജ്യത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനഘടകമായി അത് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. അമ്പതുകളിൽ ടെലിവിഷന്റെ വെല്ലുവിളി നേരിട്ട ചലച്ചിത്രരംഗം ദൃശ്യപരമായ പുതിയ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾക്കു ശ്രമിച്ചു.1952-ൽ [[ത്രീഡി]] (3D)യും [[സിനിമാ സ്‌കോപ്പ്|സിനിമാ സ്‌കോപ്പും]] രംഗത്തെത്തി. [[ട്വന്റിയത് സെഞ്ചുറി ഫോക്‌സ്|ട്വന്റിയത് സെഞ്ചുറി ഫോക്‌സിന്റെ]] [[ദ റോബ്]] (1952) ആയിരുന്നു ആദ്യത്തെ സിനിമാസ്‌കോപ്പ് ചിത്രം. [[രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധാനന്തരം]] കലാമൂല്യത്തിന് പ്രാധാന്യം നല്കുന്നതും വ്യക്തിഗതവുമായ സിനിമകളുമായി ഒരു സംഘം സംവിധായകർ ലോകത്തെങ്ങും ഉയർന്നുവന്നു. ഇറ്റലിയിലെ [[നിയോ റിയലിസം|നിയോറിയലിസവും]] ഫ്രാൻസിൽ ആരംഭിച്ച നവതരംഗവും ([[ന്യൂ വേവ്]]) ഈ പ്രവണതയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു.
&lt;!-- [[Image:Ladri3.jpg|left|thumb|ബൈസിക്കിൾ തീവ്സിന്റെ ഇറ്റാലിയൻ പോസ്റ്റർ]] --&gt;

[[ഇങ്മർ ബർഗ്‍മൻ]] ([[സ്വീഡൻ]]‍), [[അകിര കുറൊസാവ]] (ജപ്പാൻ), [[ലൂയി ബുനുവേൽ‍]], [[കാർലോസ് സോറ]] ([[സ്പെയിൻ]]‍), [[ലൂച്ചിനോ വിസ്‌കോന്തി]], [[ഫെഡറിക്കോ ഫെല്ലിനി]], [[ഡിസീക്ക]], [[പീയർ പവോലോ പസ്സോളിനി|പാസോലിനി]], [[ബെർണാഡോ ബെർട്ടലൂച്ചി]], [[മൈക്കലാഞ്ചലോ അന്റോണിയോണി]], [[റോബർട്ടോ റോസല്ലിനി|റോസലിനി]] ([[ഇറ്റലി]]), [[ലൂയിമാലെ റോബർട്ട് ബ്രസൺ]], [[ജീൻ കോക്തു]], [[ഴാങ് ഗൊദാർദ്]], [[ഫ്രാങ്‌സ്വാ ത്രൂഫോ]] (ഫ്രാൻസ്), [[സത്യജിത് റേ]], [[ഋത്വിക് ഘട്ടക്]]  ([[ഇന്ത്യ]]), [[തോമസ് ഗ്വിറ്റിറസ് അലിയ]] ([[ക്യൂബ]]), [[ആന്ദ്രേ വയ്ദ]]  ([[പോളണ്ട്]]) തുടങ്ങിയ സംവിധായകരാണ് [[ആർട്ട്‌ സിനിമ|ആർട്ട്‌ സിനിമയുടെ]] കൊടിയുയർത്തിയത്. ഫ്രഞ്ച് നവതരംഗമാണ് ചലച്ചിത്ര ലോകത്തെ പിടിച്ചു കുലുക്കിയത്. ഗോദാർദിന്റെയും ([[ബ്രത്‌ലെസ്]], 1959) ത്രൂഫോയുടെയും ചലച്ചിത്രങ്ങൾ നവതരംഗ ചലച്ചിത്ര സങ്കല്പം വ്യക്തമാക്കി. രൂപത്തിലും ആഖ്യാനത്തിലും വമ്പിച്ച മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയ നവതരംഗത്തിന്റെ സ്വാധീനം ലോകമെങ്ങും പ്രകടമായി. 1960 കളിലും 70 കളിലും വിവിധ ദേശീയ സിനിമകളിൽ പുതിയ ചലച്ചിത്രകാരന്മാർ ഉയർന്നുവന്നു. [[ലിൻസേ ആൻഡേഴ്‌സൺ]], [[ടോണി റിച്ചാഡ്‌സൺ]], [[ജോൺ ഷ്‌ളെസിംഗർ]] (ബ്രിട്ടൻ), [[വേര ചിറ്റിലോവ]], [[മിലോസ് ഫോർമാൻ]]  ([[ചെക്കൊസ്ലൊവാക്യ]]), [[ഫാസ്ബിന്ദർ]], [[വിം വെൻ ഡേഴ്‌സ്]], [[വെർണർ ഹെർസോഗ്]] (ജർമനി), [[ഹോസെ ലൂയിബോറോ]], [[കാർലോസ് സോറ]] (സ്‌പെയിൻ), [[റോബർട്ട് അൾട്ട്മാൻ]], [[ഫ്രാൻസിസ് ഫോർഡ് കപ്പോള]], [[സ്റ്റാൻലി കുബ്രിക്ക്]], [[ആർതർ വെൻ]], [[മാർട്ടിൻ സ്കോർസസെ]] (യു.എസ്.എ.), സത്യജിത് റേ, [[മൃണാൾ സെൻ]], [[മണികൗൾ]], [[ശ്യാം ബെനഗൽ]], [[അരവിന്ദൻ]], [[അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]], [[ജോൺ എബ്രഹാം]] (ഇന്ത്യ), [[ആന്ദ്രേ തർകോവ്സ്കി]] ([[റഷ്യ]]), [[റൊമാൻ പൊളാൻസ്കി]], [[ആന്ദ്രേ വയ്ദ]], [[ക്രിസ്റ്റോഫ് സനൂസി]] ([[പോളണ്ട്]]), [[സൊൾത്താൻ ഫാബ്രി]], [[ഇസ്തവാൻ ഗാൾ]], [[മാർത്ത മെസോറസ്]], [[മിലോസ് യാൻക്‌സോ]], [[ഇസ്തവാൻ സാബോ]] ([[ഹംഗറി]]), [[യിൽമെസ് ഗുണെ]] ([[തുർക്കി]]) തുടങ്ങിയവർ ഈ ഗണത്തിൽപെടുന്നു. 

എഴുപതുകളിൽത്തന്നെ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സഹായത്തോടെ ഹോളിവുഡ് മുഖ്യധാരാ സിനിമയിൽ പുതിയ തരംഗം സൃഷ്ടിച്ചു. [[വീഡിയോ]], കേബിൾ-സാറ്റലൈറ്റ് ടെലിവിഷനുകൾ എന്നിവയുടെ ആവിർഭാവം വാണിജ്യ സിനിമയെ കൂടുതൽ ബലിഷ്ഠമാക്കി. [[സ്‌പെഷ്യൽ ഇഫക്ടുകൾ]] ചലച്ചിത്രത്തിൽ ആധിപത്യം നേടി. 1980-90 കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ പ്രവണത സുശക്തമായത്. [[സ്റ്റീവൻ സ്പീൽബർഗ്]] ([[ജാസ്]] 1975, [[ഇ.ടി.-ദ എക്‌സ്ട്രാ ടെറസ്ട്രിയൽ]] 1982, [[ജുറാസ്സിക്‌ പാർക്ക്‌ (ചലച്ചിത്രം)|ജുറാസിക് പാർക്ക്]] 1993), [[ജോർജ്ജ് ലൂക്കാസ്]] ([[സ്റ്റാർ വാർസ്]]  1977), [[ജെയിംസ് കാമറൂൺ]] ([[ദ ടെർമിനേറ്റർ (ചലച്ചിത്രം)|ദ ടെർമിനേറ്റർ]], [[ദ അബിസ്]], [[ടൈറ്റാനിക് (ചലച്ചിത്രം)|ടൈറ്റാനിക്]]) തുടങ്ങിയവരാണ് പുതിയ സാങ്കേതിക തരംഗത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാക്കൾ. എൺപതുകൾക്കുശേഷം ഏഷ്യൻ സിനിമയുടെ മുന്നേറ്റം (പ്രത്യേകിച്ചും [[ചൈന]], [[ഇറാൻ]]) ശ്രദ്ധേയമായി. [[ചെൻ കയ്ഗ്]] (ചൈന), [[വോങ് കാർ വയ്]] (ഹോങ്കോങ്), [[ആങ് ലീ]] (തയ്‌വാൻ), [[അബ്ബാസ് കിയാരൊസ്തമി]], [[മക്മൽബഫ്]] (ഇറാൻ‍) തുടങ്ങിയവരാണ് സമകാലീന [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യൻ]] സിനിമയിലെ ശ്രദ്ധേയരായ സംവിധായകർ. [[ക്രിസ്റ്റോഫ് കീസ്‌ലോവ്‌സ്കി]] (പോളണ്ട്), [[പെദ്രോ അൽമൊദോവാർ]], [[ഷാൻ-ഷാക് ബെനിക്‌സ്]], [[പാട്രിസ് ലെക്കോന്തെ]], [[ഡെറക് ജാർമാൻ]] തുടങ്ങിയ യൂറോപ്യൻ സംവിധായകരും, [[ജെയ്ൻ കാംപിയോൺ]], [[ജോർജ് മില്ലർ]], [[പോൾ കോക്‌സ്]] ([[ഓസ്ട്രേലിയ]]), [[മിഗ്വെൽ ലിറ്റിൻ]] ([[ചിലി]]), [[സ്‌പൈക്‌ലീ]], [[ആന്റണി മിൻഹെല്ല]], [[ക്വന്റിൻ ടരാന്റിനോ]] (യുഎസ്എ) തുടങ്ങിയവരും സമകാലിക സിനിമയിൽ മികച്ച സംഭാവന നല്കിയ സംവിധായകരാണ്.

== ചലച്ചിത്രം ഇന്ത്യയിൽ ==

കണ്ടു പിടിച്ച നാളുകളിൽതന്നെ [[Film|സിനിമ]] ഇന്ത്യയിലെത്തിയതാണെങ്കിലും ഒരു കലാരൂപമെന്ന നിലയിൽ സിനിമയ്ക്ക് സ്ഥാനം ലഭിച്ചത് അടുത്തകാലത്താണ്. ക്രിസ്തുവിന്റെ ജീവചരിത്രം കണ്ട [[ദാദാ സാഹിബ് ഫാൽക്കെ]] അത്തരത്തിൽ ഒരു കൃഷ്ണചരിതമായാലെന്താ എന്നാലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി. പക്ഷേ [[രാജാ ഹരിശ്ചന്ദ്ര|രാജാ ഹരിശ്ചന്ദ്രയാണ്]] നിർമിച്ചത്. ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ കഥാചിത്രമായിരുന്നു അത്. [[ശാന്താറാം]], [[പി.സി. ബറുവ]], [[ദേവകീബോസ്]] തുടങ്ങിയവർ [[ഇന്ത്യൻ സിനിമ]]യുടെ നിശ്ശബ്ദകാലഘട്ടത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചവരാണ്. [[അർദീഷിർ ഇറാനി]]യുടെ [[ആലം ആറ|ആലം ആറയാണ്]](1931) ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സംസാരിക്കുന്ന സിനിമ. ബോംബെയിലെ പ്രഭാതും രഞ്ജിത്തും കൽക്കട്ടയിലെ ന്യൂ തിയേറ്റേഴ്‌സും വഴിയാണ് മിക്ക ചിത്രങ്ങളും പുറത്തുവന്നിരുന്നത്. സംവിധായകരും ഇവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. ശാന്താറാമും [[ബിമൽ റോയി|ബിമൽ റോയിയും]] [[ഗുരു ദത്ത്|ഗുരു ദത്തും]] ശ്രദ്ധാർഹങ്ങളായ ചില സാമൂഹ്യചിന്തകൾ ചലച്ചിത്രത്തിലൂടെ അവതരിപ്പിച്ചു. 

1955-ൽ പുറത്തുവന്ന [[പഥേർ പാഞ്ചാലി]] ഇന്ത്യൻ സിനിമാസങ്കല്പങ്ങളെ ഇളക്കിമറിച്ചു. സത്യജിത് റായ് എന്ന സംവിധായകനെ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഈ ചിത്രം സംഭാവനചെയ്തു. റായിക്കു ശേഷം ഋത്വിക് ഘട്ടക്, മൃണാൾ സെൻ എന്നിവർ ഇന്ത്യൻ സിനിമയ്ക്ക് മഹത്തായ സംഭാവനകൾ നല്കി. എന്നാൽ ഇന്ത്യൻ സിനിമയുടെ ഏറ്റവും പുതിയ ചലനങ്ങൾ ഉണ്ടായത് എഴുപതുകളിലാണ്. മൃണാൾ സെന്നിന്റെ [[ഭുവൻഷോം]] ആണ് അതിന് തുടക്കമിട്ടതെന്ന് വേണമെങ്കിൽ പറയാം. മണി കൗൾ (ഉസ്കി റോട്ടി, [[ദുവിധ]]), [[കുമാർ സാഹ്‌നി]] ([[മായദർപൺ]]), [[അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ([[സ്വയംവരം]], [[കൊടിയേറ്റം]], [[എലിപ്പത്തായം]], [[അനന്തരം]], [[കഥാപുരുഷൻ]]), [[ശ്യാം ബെനഗൽ]] ([[ആങ്കുർ]]), [[ഗിരീഷ് കർണാട്]] ([[കാട്]]), [[ബി.വി.കാരന്ത്]] ([[ചോമനദുഡി]]), [[ഗിരീഷ് കാസറവള്ളി]]([[തബരനകഥെ]]), [[ഗൗതം ഘോഷ്]], [[കേതൻമേത്ത]], [[ഗോവിന്ദ് നിഹലാനി]], [[അരവിന്ദൻ]] ([[പോക്കുവെയിൽ]], [[തമ്പ്]], [[എസ്തപ്പാൻ]])-ഈ പട്ടിക വലുതാണ്. 

1928-ലാണ് മലയാളത്തിലെ ആദ്യസിനിമ, [[വിഗതകുമാരൻ]], പുറത്തിറങ്ങുന്നത്. പത്തു കൊല്ലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ [[ബാലൻ (ചലച്ചിത്രം)|ബാലൻ]] എന്ന ശബ്ദചിത്രവുമിറങ്ങി. ഇന്ന് ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്ന പ്രാദേശികഭാഷകളിലൊന്നാണ് [[മലയാളം]]. എഴുപതുകളുടെ തുടക്കത്തിലാണ് മലയാള സിനിമ ലോകസിനിമാ ഭൂപടത്തിൽ സ്ഥാനം പിടിക്കുന്നതും ഒരു സംഘടിതകല എന്ന അവസ്ഥയിൽനിന്ന് സംവിധായകന്റെ [[കല]] എന്ന നിലയിലേക്ക് ഉയർത്തപ്പെടുന്നതും. മുൻകാലങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഈ ദശകത്തിൽ സംവിധായകർ ആഖ്യാനസമ്പ്രദായത്തിൽ വിപ്ലവം വിതച്ചു. അമ്പതുകളിൽ സത്യജിത്‌റായിയെ കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് വിപ്ലവം അരങ്ങേറിയതെങ്കിൽ എഴുപതുകളിൽ വിവിധ ദർശനങ്ങളുള്ള സംവിധായകരാണ് മാറ്റത്തിന് നേതൃത്വം നല്കിയത്. ശക്തമായ ഒരു [[ഫിലിം സൊസൈറ്റി പ്രസ്ഥാനം]] കേരളത്തിൽ തഴച്ചുവളർന്നത് ഉത്തമസിനിമയുടെ ആസ്വാദനത്തോടൊപ്പം അവയുടെ ജനനത്തിനും ഇടനല്കി. സത്യജിത്‌റായിക്കും മൃണാൾസെന്നിനും ശ്യാം ബെനഗലിനും ശേഷം ഇന്ന് ഇന്ത്യക്ക് പുറത്ത് അറിയപ്പെടുന്ന ചിത്രങ്ങൾ കേരളത്തിൽനിന്നാണുണ്ടാകുന്നത്.{{Fact|date=ഫെബ്രുവരി 2010}}

== വ്യവസായം ==
ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണവും പ്രദർശനവും ലാഭം ഉണ്ടാക്കാൻ പറ്റിയ മേഖല ആണെന്ന് ഇതിന്റെ കണ്ടുപിടിച്ച് കുറച്ചു നാളുകൾക്കകം തന്നെ മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു. തങ്ങളുടെ പുതിയ കണ്ടുപിടിത്തത്തിന്റെ സാധ്യത മനസ്സിലാക്കിയ [[ലൂമിയേ സഹോദരന്മാർ]] ഉടൻ തന്നെ ഒരു യൂറോപ്യൻ പര്യടനത്തിന് ഇറങ്ങിത്തിരിച്ചു. രാജകീയ കുടുംബങ്ങൾക്കും പൊതുജനങ്ങൾക്കും വേണ്ടി വെവ്വേറേ പ്രദർശനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ചു. ഓരോ രാജ്യങ്ങളിലെ പ്രദർശനങ്ങളിലും, അതത് പ്രദേശങ്ങളെ കൂടെ ഉൾപ്പെടുത്താൻ അവർ ശ്രദ്ധിക്കുകയും അത് മൂലം അവരുടെ കണ്ടുപിടിത്തം പെട്ടെന്നു വിറ്റ് പോവുകയും ചെയ്തു. 1898-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒബെറമ്മെർഗൗ പാഷൻ പ്ലേ (Oberammergau Passion Play) ആണു ആദ്യത്തെ വാണിജ്യ ചലച്ചിത്രം{{Fact|date=ഓൿറ്റൊബെർ 2010}}. തൊട്ടു പിന്നാലെ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ പുറത്ത് വരികയും ചലച്ചിത്രം ഒരു വ്യവസായമായി രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണത്തിനും പ്രദർശനത്തിനും വേണ്ടി മാത്രമായി കമ്പനികളും തിയേറ്ററുകളും ഉടലെടുക്കകയും ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാക്കൾ വലിയ പ്രതിഫലം വാങ്ങുന്ന സെലിബ്രെറ്റീസാകുകയും ചെയ്തു. [[ചാർളി ചാപ്ലിൻ|ചാർളി ചാപ്ലിനു]] 1917-ൽ തന്നെ പത്തു ലക്ഷം ഡോളറിന്റെ വാർഷിക ശമ്പള കരാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.

== വിദ്യാഭ്യാസവും പ്രചാരണവും ==

ചലച്ചിത്രങ്ങളെ വിദ്യാഭ്യാസ ആവശ്യങ്ങൾക്കും പ്രചാരണത്തിനും വേണ്ടി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് പ്രഭാഷണം, എന്തെങ്കിലും പരീക്ഷണം, ജീവജാലങ്ങളുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥ/ജീവിത രീതി മുതലായവയുടെ വീഡിയോ ചിത്രങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും വിശിഷ്ട സാഹിത്യകൃതിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സിനിമ തുടങ്ങിയവ വിദ്യാഭ്യാസ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കാം.

ചലച്ചിത്രങ്ങൾ [[പ്രചാരണം|പ്രചാരണത്തിനായും]] ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. [[ലെനി റീഫൻസ്റ്റാൾ]] നാസി ജർമ്മനിയെക്കുറിച്ച് നിർമ്മിച്ച ചിത്രങ്ങൾ, സ്റ്റാലിന് വേണ്ടി [[സെർജി ഐസൻസ്റ്റീൻ|ഐസൻസ്റ്റീൻ]] നിർമ്മിച്ച തുടങ്ങിയവ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണത്തിന് വേണ്ടിയും ഇത്തരം ചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാറുണ്ട്. ഇത്തരം ചിത്രങ്ങൾ വസ്തുതകളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത് നിഷ്പക്ഷം ആയിക്കൊള്ളണമെന്നില്ല. അതിന്റെ പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചവരുടെ കാഴ്ചപ്പാടിനു അനുസൃതമായിട്ട്, യുക്തിപരത്തിന് ഉപരി ഒരു വൈകാരിക സമീപനം ഇവ സ്വീകരിച്ചേക്കാം.

[[മൈക്കൽ മൂർ|മൈക്കൽ മൂറിനെ]] പോലുള്ളവരുടെ ചിത്രങ്ങൾ ചിലർ പ്രചാരണച്ചിത്രങ്ങളായിട്ട് കണക്കാക്കുമ്പോൾ മറ്റ് ചിലർ അത് വിദ്യാഭ്യാസ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നു.

== ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണം ==
അടിസ്ഥാനപരമായി ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണം എന്നാൽ ഒരു ചലച്ചിത്രം അതിന്റെ നിർമ്മാതവ് ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഉള്ളടക്കത്തിനു അനുസരിച്ച് നിർമ്മിക്കുകയും പ്രദർശനത്തിനു സജ്ജമാക്കുക്കയും ചെയ്യുന്ന വിവിധ ഘട്ടങ്ങളുള്ള ഒരു പ്രക്രിയ ആണു. ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ ആദ്യരൂപങ്ങൾ പ്രദർശിച്ചിപ്പിരുന്ന [[സോട്രോപ്|സോട്രോപിനു]] ഏതാനും തുടർചിത്രങ്ങൾ മതിയായിരുന്നു. അതിനാൽ തന്നെ ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണം ക്യാമറയോടു കൂടി (അല്ലെങ്കിൽ ക്യമറ ഇല്ലാതെ, ഉദാഹരണത്തിനു 1963-ൽ ഇറങ്ങിയ, [[സ്റ്റാൺ ബ്രകേജ്|സ്റ്റാൺ ബ്രകേജിന്റെ]] 4 മിനിറ്റ് ദൈർഘ്യം ഉള്ള '''മോത് ലൈറ്റ്''') ഒരാൾ ഒറ്റക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ആയിരക്കണക്കിനു നടീനടന്മാരും സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധരും പങ്കാളികളാകുന്ന സംരംഭങ്ങളൊ ആയി വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു.

ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണത്തിനു, കഥ/തിരക്കഥ രചന മുതൽ ചലച്ചിത്ര വിതരണം വരെയുള്ള വിവിധ ഘട്ടങ്ങളുണ്ട്. ഒരു വാണിജ്യചിത്രത്തിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ താഴെക്കാണുന്നതു പോലെ വേർതിരിക്കാം. 

* കഥ/തിരക്കഥ രചന
* പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ
* ചിത്രീകരണം
* പോസ്റ്റ്-പ്രൊഡക്ഷൻ
* വിതരണം

ചിത്രം വലുതാകുന്നതിനു അനുസരിച്ച് കൂടുതൽ വിഭവങ്ങൾ, സാമ്പത്തികമായും മാനുഷികമായും, വേണ്ടിവരും. ഭൂരിപക്ഷം ചിത്രങ്ങളും കലാസൃഷ്ടി എന്നതിലുപരി സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനു വേണ്ടിയാൺ നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്. അതോടൊപ്പം തന്നെ ഒരു മികച്ച കലാകാരനു മാത്രമേ ഒരു സിനിമയെ അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിൽ എത്തിക്കുവാൻ സാധിക്കു. വ്യവസായവും കലയും ചേർന്നതാണ് ചലച്ചിത്രം എന്ന് പറയുന്നത്.

== ഇതും കാണുക ==
* [[ചലച്ചിത്ര പുരസ്ക്കാരങ്ങൾ|പുരസ്ക്കാരങ്ങൾ]] 
* [[നിർമ്മാതാക്കൾ]] 
* [[സംവിധായകർ]]
* [[ഛായാഗ്രഹണം|ഛായാഗ്രഹകർ]]
* [[അഭിനേതാവ്|നടീനടൻമാർ]]
* [[ഗാനങ്ങൾ]]
* [[തിരക്കഥ]]
* [[ചലചിത്രനിരൂപണം]]
* [[ചലച്ചിത്രമേള]]
* [[മലയാളചലച്ചിത്രം]]
*തമിഴ് ചലച്ചിത്രം

== അവലംബം ==
{{reflist|1}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.allmovie.com Allmovie] - ചലച്ചിത്ര വിവരങ്ങൾ: അഭിനേതാക്കൾ, സംവിധായകർ, ജീവചരിത്രങ്ങൾ, അവലോകനങ്ങൾ, ബോക്സോഫീസ് നില തുടങ്ങിയവ
* [http://www.filmsite.org Film Site] - ക്ലാസ്സിക് ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ അവലോകനങ്ങൾ
* [http://www.dmoz.org/Arts/Movies// Dmoz-Arts/Movies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100314082139/http://www.dmoz.org/Arts/Movies/ |date=2010-03-14 }}
* [http://www.rottentomatoes.com Rottentomatoes.com] - ചലച്ചിത്ര അവലോകനങ്ങൾ, നിരൂപണങ്ങൾ, ചിത്രങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ
* [http://imdb.com/ The Internet Movie Database (IMDb)] - ചലച്ചിത്ര വിവരങ്ങൾ, കഥാപാത്ര പട്ടികകൾ


{{Filmmaking}}
{{Cinema Stub}}</text>
      <sha1>16xim36lpr1bh0dbjzo04euztw2iy7f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അൾജീറിയ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1872</id>
    <revision>
      <id>4674048</id>
      <parentid>4618930</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76303" sha1="61qf8yws0ghhveuxambb9iytqo6xd8q" xml:space="preserve">{{prettyurl|Algeria}}
{{Infobox Country or territory
|native_name                 = &lt;span style=&quot;line-height:1.33em;&quot;&gt; الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية &lt;br /&gt;''Al-Jumhūrīyah al-Jazā’irīyah&lt;br /&gt;ad-Dīmuqrāṭīyah ash-Sha’bīyah''&lt;/span&gt;
|conventional_long_name      = &lt;span style=&quot;line-height:1.33em;&quot;&gt;പീപ്പിൾസ് ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് അൾജീരിയ&lt;/span&gt;
|common_name                 = അൾജീരിയ
|national_anthem             = &lt;span style=&quot;line-height:1.25em;&quot;&gt;''[[കസ്സമാൻ]]''{{spaces|2}}&lt;small&gt;(അറബിക്)&lt;br /&gt;''ദ് പ്ലെഡ്ജ്''&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
|national_motto              = &lt;span style=&quot;line-height:1.25em;&quot;&gt;&lt;big&gt; من الشعب و للشعب &lt;/big&gt;{{spaces|2}}&lt;small&gt;([[അറബിക് ഭാഷ|അറബിക്]])&lt;br /&gt;&quot;ജനങ്ങളിൽ നിന്ന്, ജനങ്ങൾക്കുവേണ്ടി&quot;&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
|image_flag                  = Flag of Algeria.svg
|image_coat                  = National Emblem of Algeria (bronze effect).svg
|symbol_type                 = എംബ്ലം
|image_map                   = Algeria in its region.svg
|official_languages          = &lt;span style=&quot;line-height:1.25em;&quot;&gt;''[[പ്രധാന ഭാഷ]]:''{{spaces|3}}[[അറബിക്]],&amp;nbsp;[[ബെർബെർ ഭാഷകൾ|ബെർബെർ]]&lt;br /&gt;''[[പൊതു ഭാഷ]]:''{{spaces|2}}[[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]]{{smallsup|1}}&lt;/span&gt;
|capital                     = [[അൾജിയേഴ്സ്]]
|latd=36 |latm=42 |latNS=N |longd=3 |longm=13 |longEW=E
|largest_city                = capital
|government_type             = [[സെമി-പ്രസിഡൻഷ്യൽ]] [[റിപ്പബ്ലിക്ക്]]
|leader_title1               = [[അൾജീരിയയുടെ രാഷ്ട്രപതി|രാഷ്ട്രപതി]]
|leader_name1                = [[അബ്ദെലസീസ് ബൌറ്റെഫ്ലിക]]
|leader_title2               = [[അൾജീരിയയുടെ പ്രധാനമന്ത്രി|പ്രധാ‍നമന്ത്രി]]
|leader_name2                = [[അബ്ദെലസീസ് ബെൽഖാടെം]]
|sovereignty_type            = [[അൾജീരിയയുടെ ചരിത്രം|ഭരണചരിത്രം]]
|established_event1          = [[സിയാനിഡ്]] രാജവംശം
|established_date1           = [[1236]] മുതൽ
|established_event2          = [[ഒട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യം|ഒട്ടോമാൻ]]&amp;nbsp;ഭരണം
|established_date2           = [[1516]] മുതൽ
|established_event3          = [[ഫ്രഞ്ച് കൊളോണിയൽ സാമ്രാജ്യങ്ങൾ|ഫ്രെഞ്ച്]]&amp;nbsp; ഭരണം
|established_date3           = [[1830]] മുതൽ
|established_event4          = റിപ്പബ്ലിക്ക്
|established_date4           = [[ജൂലൈ 5]], [[1962]]
|area_rank                   = 11-ആം
|area_magnitude              = 1 E12
|area                        = 2,381,741
|areami²                     = 919,595 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|percent_water               = വളരെ തുഛം
|population_estimate         = 33,190,000	
|population_estimate_year    = 2007
|population_estimate_rank    = 35-ആം
|population_census           = 29,100,867
|population_census_year      = 1998
|population_density          = 14
|population_densitymi²       = 36 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank     = 196-ആം
|GDP_PPP_year                = 2006
|GDP_PPP                     = $2534 കോടി
|GDP_PPP_rank                = 38-ആം
|GDP_PPP_per_capita          = $7,700
|GDP_PPP_per_capita_rank     = 88-ആം
|GDP_nominal                 = $1020.26 കോടി
|GDP_nominal_rank            = 48-ആം
|GDP_nominal_year            = 2005
|GDP_nominal_per_capita      = $3,086
|GDP_nominal_per_capita_rank = 84-ആം
|HDI_year                    = 2004
|HDI                         = {{increase}} 0.728
|HDI_rank                    = 102-ആം
|HDI_category                = &lt;font color=&quot;#ffcc00&quot;&gt;മദ്ധ്യം&lt;/font&gt;
|Gini                        = 35.3
|Gini_year                   = 1995
|Gini_category               = &lt;font color=&quot;#ffcc00&quot;&gt;മദ്ധ്യം&lt;/font&gt;
|currency                    = [[അൾജീരിയൻ ദിനാർ]]
|currency_code               = DZD
|time_zone                   = [[Central European Time|സി.ഇ.റ്റി]]
|utc_offset                  = +1
|time_zone_DST               = not observed
|utc_offset_DST              = 
|demonym                     = അൾജീരിയൻ
|cctld                       = [[.dz]]
|calling_code                = 213
|footnote1                   = [[കബ്യിൽ ഭാഷ|കബ്യിൽ]] ഭാഷയും [[കബ്യിലിയ|കബ്യിലിയയിൽ]] ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണ്, ഇതുപോലുള്ള മറ്റ് [[ബെർബെർ ഭാഷ|ബെർബെർ ഭാഷകളും]] &quot;[[ദേശീയ ഭാഷ|ദേശീയ ഭാഷകളായി]] അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു&quot;.
}}

'''അൾജീരിയ''' ({{lang-ar|الجزائر}}, ''അൽ ജസ'യിർ'' {{IPA2|ɛlʤɛˈzɛːʔir}}, [[ബെർബെർ ഭാഷ|ബെർബെർ]]: [[പ്രമാണം:Algeria tifinagh.svg]], ''ലെഡ്സായെർ'' {{IPA|[ldzæjər]}}), ഔദ്യോഗിക നാമം: '''പീപ്പിൾസ് ഡെമോക്രാറ്റിക്ക് റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് അൾജീരിയ''' [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കൻ]] വൻ‌കരയിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യമാണ്.&lt;ref name=&quot;cia&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html |title=സി.ഐ.എ ഫാക്ട്‌ബുക്ക് |access-date=2007-06-05 |archive-date=2012-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120930183539/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെ സ്വതന്ത്ര പരമാധികാര രാജ്യമാണ്‌ അൾജീറിയ. ദ്വീപ്‌ എന്നർത്ഥമുള്ള അറബി വാക്കിൽ നിന്നാണ്‌ അൾജീറിയ എന്ന പേരു ലഭിച്ചത്‌. ഭരണഘടനാപരമായി അൾജീറിയ ഒരു അറബി, ഇസ്ലാമിക രാജ്യമാണ്. അൾജീരിയയുടെ അയൽ രാജ്യങ്ങൾ [[ടുണീഷ്യ]] (വടക്കുകിഴക്ക്), [[ലിബിയ]] (കിഴക്ക്), [[നീഷർ]] (തെക്കുകിഴക്ക്), [[മാലി]], [[മൗറിത്താനിയ]] (തെക്കുവടക്ക്), [[മൊറോക്കോ]], [[പശ്ചിമ സഹാറ]]യുടെ ഏതാനും കിലോമീറ്ററുകൾ (പടിഞ്ഞാറ്) എന്നിവയാണ്. [[അൾജീരിയൻ ഭരണഘടന|ഭരണഘടനാപരമായി]] അൾജീരിയ ഒരു [[ഇസ്ലാം|ഇസ്ലാമിക്ക്]] [[അറബ്]], [[അമാസിഘ്]] (ബെർബെർ) രാജ്യമാണ്. &lt;ref&gt;http://www.apn-dz.org/apn/english/constitution96/preambule.htm ഭരണഘടന 1996&lt;/ref&gt; അൾജീരിയ [[ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയൻ]], [[ഒപെക്]] (പെട്രോളിയം കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്ന രാജ്യങ്ങളുടെ സംഘടന) എന്നിവയുടെ അംഗമാണ്.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==

=== ഭൂവിജ്ഞാനീയം ===
ഭൂവിജ്ഞാനപരമായി [[സഹാറ|സഹാറാമരുഭൂമി]], അറ്റ്ലസ് പീഠപ്രദേശം എന്നിങ്ങനെ അൽജീരിയയെ രണ്ടായി വിഭജിക്കാം. ഭൗമായുസ്സിലെ പ്രാചീന യുഗങ്ങൾ മുതൽക്കേ കാര്യമായ പ്രതലവ്യതിയാനങ്ങൾക്കു വിധേയമാകാതെ തുടർന്നുപോന്ന ഉറച്ച [[ശില|ശിലാഘടനയാണ്]] സഹാറാപ്രദേശത്തിനുള്ളത്. പ്രീകാംബ്രിയൻ ശിലകളുടെ മേൽ പാലിയോസോയിക് യുഗത്തിലേതായ നിക്ഷേപങ്ങളും ക്രിട്ടേഷ്യസ് യുഗത്തിൽ [[സമുദ്രം|സമുദ്രാതിക്രമണത്തിനു]] വിധേയമായതിലൂടെ രൂപംകൊണ്ടിട്ടുള്ള [[ചുണ്ണാമ്പുകല്ല്]] അട്ടികളുടെ നേരിയ ആവരണങ്ങളും അടങ്ങുന്നതാണ് ഈ പ്രദേശത്തെ ശിലാസംരചന. ഉത്തര അൽജീരിയ അറ്റ്ലസ് വലന പർവതന(folded mountain)ങ്ങളുടെ ഒരു ഭാഗമാണ്. ഭൂവിജ്ഞാനികളുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ സഹാറ, റ്റിറേനിയ എന്നീ പുരാതന ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ ഞെരുങ്ങലിൽപ്പെട്ട് മടങ്ങി ഉയർന്നു പർവതങ്ങളായിത്തീർന്ന ഒരു ഭൂഅഭിനതിയാണ് അൽജീരിയ. ഈ പർവതന പ്രക്രിയയുടെ കാലം ടെർഷ്യറിയുഗമായി അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. ചുണ്ണാമ്പുകല്ല്, [[മണൽക്കല്ല്]] തുടങ്ങിയവയുടെ ആധിക്യമുള്ള നൂതനശിലാക്രമങ്ങളാണ് ഈ പ്രദേശത്തുള്ളത്.

=== ഭൂപ്രകൃതി ===
ഉത്തര അൽജീരിയയിൽ [[മദ്ധ്യധരണ്യാഴി|മെഡിറ്ററേനിയൻ]] തീരത്തിനു സമാന്തരമായും സഹാറയ്ക്ക് അരികിലായും രണ്ടു പർവതനിരകൾ കാണുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിലായി നിമ്നോന്നതഭാഗങ്ങൾ കുറഞ്ഞ ഒരു പീഠപ്രദേശവുമുണ്ട്. വടക്കേ അറ്റത്തെ പർവതനിരയുടെ ശാഖകളായ കുന്നുകൾ സമുദ്രതീരത്തോളം വിച്ഛിന്നമായി നീണ്ടു കാണുന്നു. അവയ്ക്കു പിറകിലായുള്ള മലനിര 'ടെൽ' എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സമുദ്രതീരത്ത് ഈ നിരകളുടെ ശരാശരി ഉയരം 450 മീ. ആണ്. എന്നാൽ ഉള്ളിലേക്കു പോകുന്തോറും അതു ഗണ്യമായി കൂടുന്നു. അൽജിയേഴ്സിനടുത്തുള്ള ജുർജുരായുടെ ഉയരം 2,308 മീ. ആണ്. ഈ മലനിരകൾക്കിടയ്ക്ക് ഫലഭൂയിഷ്ഠങ്ങളായ നിരവധി താഴ്വരകളുണ്ട്; ഇവ പൊതുവേ ക്രമരഹിതമായി കാണപ്പെടുന്നു. സമുദ്രതീരത്തുള്ള പർവതനിരകൾ മൊറോക്കോയുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗം മുതൽ ട്യുണീഷ്യവരെ എത്തുന്നു. തെസ്സാല, ക്വാർസെനിസ് എന്നിവ ഈ മലനിരകളുടെ അൽജീരിയൻ ഭാഗങ്ങളാണ്.
[[പ്രമാണം:Algeria Topography.png|thumb|Topographic map of Algeria]]
സമുദ്രതീര മലനിരകൾക്കും, തെ. സഹാറ-അറ്റ്ലസിനും മധ്യേ ഏതാണ്ട് സമനിരപ്പായുള്ള പീഠപ്രദേശമാണുള്ളത്. ശരാശരി 1,050 മീ. ഉയരത്തിലുള്ള ഈ പ്രദേശം സ്റ്റെപ് മാതൃകയിലുള്ള പുൽമേടുകളും, ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള ചതുപ്പുകളും ഉൾക്കൊണ്ടു കാണുന്നു. ഗ്രീഷ്മകാലത്തു വരണ്ടുണങ്ങുന്ന ഈ ചതുപ്പുകൾ ശിശിരകാലത്തു ലവണജലതടാകങ്ങളായി രൂപാന്തരം പ്രാപിക്കുന്നു; 'ഷാട്ട്' (ചോട്ട്) എന്നാണ് ഇവ അറിയപ്പെടുന്നത്. സഹാറ-അറ്റ്ലസ് കി.പടിഞ്ഞാറായി രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള ഉയർന്നമലനിരകളാണ്. ഉത്തര അൽജീരിയയുടെ കാലാവസ്ഥയിൽ തെക്കുള്ള സഹാറാമരുഭൂമിയുടെ പ്രഭാവം ഇല്ലാതാക്കുന്നത് ഈ പർവതങ്ങളാണ്. തെ പ-വ. കി. ആയി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇവയുടെ ഉയരം ക്രമേണ കുറഞ്ഞ് വടക്കുള്ള പീഠപ്രദേശത്ത് ലയിക്കുന്നു. 

=== കാലാവസ്ഥ ===

മെഡിറ്ററേനിയൻ സമുദ്രത്തിനും വിസ്തൃതമായ സഹാറാമരുഭൂമിക്കും ഇടയ്ക്കുള്ള സ്ഥാനം കാലാവസ്ഥയിൽ ഋതുവ്യവസ്ഥകൾക്കു കൂടുതൽ സ്വാധീനത കൈവരുത്തുന്നു. ശൈത്യകാലത്താണ് മഴ ലഭിക്കുന്നത്; പശ്ചിമവാതങ്ങളുടെ പ്രഭാവം മൂലമുള്ള ചുഴലിമഴ (cyclonic rain) ഇവിടെ സാധാരണമാണ്. ഗ്രീഷ്മകാലത്തു വ.കിഴക്കുനിന്നെത്തുന്ന ശുഷ്കമായ ഉഷ്ണക്കാറ്റുകളുടെ പ്രഭാവം മൂലം പൊതുവേ വരൾച്ച അനുഭവപ്പെടുന്നു. മൊത്തത്തിൽ ആർദ്രവും തണുത്തതുമായ ശൈത്യകാലവും വരണ്ടു ചൂടു കൂടിയ വേനൽക്കാലവുമാണുള്ളത്. എല്ലാ മാസങ്ങളിലും സൂര്യപ്രകാശം വേണ്ടുവോളം ലഭിക്കുന്നു. തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ കടൽക്കാറ്റുകളുടെ ഫലമായി കാലാവസ്ഥ ഏറെക്കുറെ സമീകൃതമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ അത്യുഷ്ണവും മഴക്കുറവും അനുഭവപ്പെടുന്ന മരുപ്രദേശങ്ങളാണ്.

=== സസ്യജാലം ===
വടക്കേ അൽജീരിയയിൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥയ്ക്കിണങ്ങുന്ന സസ്യജാലമാണുള്ളത്. സഹാറ- അറ്റ്ലസ് വരെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ സസ്യസമൃദ്ധമാണ്; അൽജീരിയയിൽ മാത്രം കണ്ടുവരുന്ന മുന്നൂറോളമിനം ചെടികളുണ്ട്. തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലേക്കു ചെല്ലുന്തോറും മഴക്കുറവു മൂലം സസ്യങ്ങളുടെ വിതരണം ക്രമേണ കുറഞ്ഞുവരുന്നു. 

മെഡിറ്ററേനിയൻ പ്രദേശത്ത് നിത്യഹരിതവൃക്ഷങ്ങളും കുറ്റിച്ചെടികളുമാണ് സാർവത്രികമായുള്ളത്; താഴ്വാരങ്ങളിലും കടൽത്തീരത്തുള്ള കുന്നുകളിലും ഒലീവ് വൃക്ഷങ്ങൾ സമൃദ്ധമായി വളരുന്നു. ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ആലെപ്പോ, പൈൻ, കോർക്ക്, ഓക്, സെഡാർ, തൂജ തുടങ്ങിയ വൃക്ഷങ്ങളാണ് ധാരാളമായുള്ളത്. കുന്നിൻചരിവുകളും താഴ്വാരങ്ങളും പടർപ്പുകൾ മൂടി കാണപ്പെടുന്നു. തെക്കോട്ടു പോകുന്തോറും സ്റ്റെപ് മാതൃകയിലുള്ള സസ്യജാലമാണുള്ളത്; ഉയരം കുറഞ്ഞ പുൽവർഗങ്ങളും കുറ്റിച്ചെടികളും അങ്ങിങ്ങായി ജലസമൃദ്ധമായ സ്ഥലങ്ങളിൽ ജൂണിപെർ വൃക്ഷക്കൂട്ടങ്ങളും കാണാം. സഹാറാപ്രദേശം സസ്യരഹിതമായ മണൽപ്പുറങ്ങളാണ്; അങ്ങിങ്ങായി മരൂരുഹങ്ങളും വളരുന്നു. 

=== ജന്തുവർഗങ്ങൾ ===

മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥയാണെങ്കിൽ പോലും ആന, സിംഹം തുടങ്ങിയ വന്യമൃഗങ്ങൾ കാണാനില്ല. ഇവ നാമാവശേഷമായിയെന്നു കരുതാം. കാട്ടുപന്നി, കുറുനരി തുടങ്ങിയവയും മാൻവർഗങ്ങളുമാണ് ഇപ്പോഴുള്ള വന്യമൃഗങ്ങൾ. പിതിക്കസ് ഇനുവസ് (pithecus innuus) എന്ന പ്രത്യേകയിനം കുരങ്ങുകളെയും അൽജീരിയയിൽ കാണാം. കഴുകൻ, പരുന്ത്, ഒട്ടകപ്പക്ഷി തുടങ്ങിയ പക്ഷികളും സമൃദ്ധമായി ഉണ്ട്. മരുപ്രദേശങ്ങളിൽ കൊമ്പുള്ള അണലികളും തേൾവർഗങ്ങളും ധാരാളമാണ്.

== ജനങ്ങളും ജീവിതരീതിയും ==

അൽജീരിയയിലെ പ്രാചീനനിവാസികൾ ബെർബർവർഗക്കാരായിരുന്നു. അറബികളുടെ ആവർത്തിച്ചുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ അൽജീരിയയിൽ അറബിസംസ്കാരവും ഇസ്ലാം വിശ്വാസവും വ്യാപിക്കുന്നതിനു സഹായകമായി. എന്നാൽ അറബികൾ ഈ പ്രദേശത്തു സ്ഥിരമായി പാർപ്പുറപ്പിക്കുകയോ സങ്കരവർഗങ്ങൾ ഉടലെടുക്കുന്നതിനു സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുകയോ ചെയ്തില്ല. ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായി പാർപ്പുറപ്പിച്ചു കാർഷികവൃത്തിയിലേർപ്പെട്ടിരുന്ന ബെർബർ വർഗക്കാർ തനതായ സംസ്കാരം അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ പ്രത്യേകം തത്പരരായിരുന്നു. അറബികൾ സാധാരണയായി കൂടാരങ്ങൾ നിർമിച്ചു പാർത്തുപോന്ന സാർഥവാഹന്മാരായിരുന്നു. ഫ്രഞ്ച് ആധിപത്യകാലത്തും മുസ്ലിങ്ങളുടെ സംഖ്യ ഗണ്യമായി വർധിച്ചു. യൂറോപ്യരും ഇസ്ലാമികേതര സമുദായങ്ങളും തലസ്ഥാനമായ അൽജിയേഴ്സിലും തെക്കൻ പ്രവിശ്യകളിലുമാണു പാർപ്പുറപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. യൂറോപ്യരിൽ ഭൂരിപക്ഷവും ഫ്രഞ്ചുകാരാണ്; സ്വാതന്ത്ര്യപ്രാപ്തിക്കു ശേഷം ഇവരുടെ സംഖ്യ ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. യൂറോപ്യരിൽ ഭൂരിഭാഗവും കത്തോലിക്കരാണ്. ജനപ്പെരുപ്പം അൽജീരിയയുടെ വികസനത്തെ സാരമായി ബാധിക്കുന്നു. 

പ്രധാന ഭാഷ അറബിയാണ്. പ്രാക്തനഭാഷകളിൽ ഇന്നും പ്രചാരത്തിലുള്ളത് ബെർബർ ആണ്. താരെഗ് വർഗക്കാരാണ് ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നത്. കബീലിയാ പ്രദേശത്തും ആറെസ് മലവാരങ്ങളിലും ഇതിനു പ്രചാരമുണ്ട്.

== സമ്പദ്ഘടന ==

=== കൃഷി ===
അൽജീരിയയുടെ ഭൂരിഭാഗവും കൃഷിയോഗ്യമല്ല. എന്നാൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ തീരത്തെ ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ താഴ്വാരങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രീയ  കൃഷി സമ്പ്രദായത്തിലൂടെ മികച്ച വിളവ് ലഭിക്കുന്നു. മലഞ്ചരിവുകളും കുന്നിൻപുറങ്ങളും മേച്ചിൽസ്ഥലങ്ങളോ, നിയന്ത്രിത വനങ്ങളോ ആയി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ കൃഷി താരതമ്യേന കുറവാണ്. ഗോതമ്പ്, ബാർലി, ഓട്സ് എന്നീ ധാന്യങ്ങളാണ് പ്രധാനവിളകൾ. മെഡിറ്ററേനിയൻ തീരത്തുള്ള ഒറാൻ ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റിൽ മുന്തിരിക്കൃഷി ധാരാളമായി നടക്കുന്നു. ഒലീവ് മരങ്ങളും, നാരകം, ആപ്രിക്കോട്ട്, ബദാം തുടങ്ങിയ ഫലവൃക്ഷങ്ങളും സമൃദ്ധമാണ്. സമുദ്രതീരഭാഗങ്ങളിൽ ശിശിരകാലം കാഠിന്യം കുറഞ്ഞ് അനുഭവപ്പെടുന്നതിനാൽ പച്ചക്കറിക്കൃഷി സാമാന്യമായി നടക്കുന്നു. കോൺസ്റ്റന്റയിൻ ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റിൽ പുകയിലക്കൃഷി അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ജലസേചനസൗകര്യങ്ങളും പദ്ധതികളും താരതമ്യേന വിരളമാണ്. സഹാറാപ്രദേശത്ത് ഈന്തപ്പന കൃഷി ചെയ്യുന്നു. 

പീഠപ്രദേശത്തും അറ്റ്ലസ് പർവതത്തിന്റെ കടൽത്തീരനിരകളിലും ആടുവളർത്തൽ വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആടുവളർത്തലിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന സഞ്ചാരികളായ ഇടയൻമാരിൽ അധികവും മുസ്ലിങ്ങളാണ്. 
=== വനവിഭവങ്ങൾ ===
കോർക്ക് ആണ് ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ട വനവിഭവം. ടെലിഗ്രാഫ് തൂണുകൾക്കും റെയിൽപ്പാളങ്ങളിലെ സ്ളീപ്പറുകൾക്കും ഉപയോഗപ്പെടുന്ന പൈൻ വർഗത്തിൽപ്പെട്ട ആലെപ്പോ മരം അറ്റ്ലസിന്റെ കിഴക്കൻ പകുതിയിൽ സുലഭമാണ്. ഓക്, സെഡാർ തുടങ്ങിയ വൃക്ഷങ്ങളും ഗണ്യമായി വളരുന്നു. 

=== ധാതുക്കൾ ===
പെട്രോളിയമാണ് അൽജീരിയയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ധാതുദ്രവ്യം. സഹാറാപ്രദേശത്തിന്റെ വടക്കരികിലും രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കൻ പകുതിയിൽപ്പെട്ട ഹാസി-മസൂദ്, എഡ്ജ്ലെ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലും ധാതുഎണ്ണയുടെയും പ്രകൃതിവാതകത്തിന്റെയും സമൃദ്ധ നിക്ഷേപങ്ങളുണ്ട്. അൽജീരിയയിൽ എണ്ണ ഉത്പാദനം ഗണ്യമായി നടന്നുവരുന്നു. എണ്ണഖനികളെ കുഴൽമാർഗ്ഗം ബോഗ്, ആർസ്യൂ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളുമായി ബന്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ട്യുണീഷ്യയിലെ ആസ്, സുഖൈരാ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളിലേക്കും പൈപ്പ് ലൈൻ ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. എണ്ണനഗരങ്ങളായ ഹാസി-മസൂദ്, ഹാസി ആമെൻ എന്നിവിടങ്ങളിൽനിന്ന് ഒറാൻ, ആർസ്യൂ എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ അൽജിയേഴ്സിലേക്കു പോകുന്ന ഒരു പൈപ്പ്ലൈൻ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. വൈദ്യുതി ഉത്പാദനവും ഗണ്യമായി വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

ഇരുമ്പ്, നാകം, ഈയം എന്നിവയാണ് സാമ്പത്തികപ്രാധാന്യമുള്ള ഇതരധാതുക്കൾ; പരിമിതമായ തോതിൽ കൽക്കരിയും ലഭിക്കുന്നു. 

=== മത്സ്യബന്ധനം ===
മെഡിറ്ററേനിയൻ തീരത്ത് മത്സ്യബന്ധനം വിപുലമായി നടന്നുവരുന്നു; മത്തി, ആൻകോവിയസ്, ടണ്ണി, കവചമത്സ്യം തുടങ്ങിയവയാണു കൂടുതലായി ലഭിക്കുന്നത്. 

=== വ്യവസായം ===

രണ്ടാം ലോകയുദ്ധക്കാലത്താണ് യന്ത്രവത്കൃതവ്യവസായങ്ങൾ അൽജീരിയയിൽ ആരംഭിച്ചത്; എന്നാൽ സ്വാതന്ത്ര്യപ്രാപ്തിക്കുശേഷം സാങ്കേതിക വൈദഗ്ദ്ധ്യത്തിന്റെയും മൂലധനത്തിന്റെയും കുറവുമൂലം വ്യാവസായിക പുരോഗതി മന്ദീഭവിക്കുകയുണ്ടായി. ദേശസാത്കരണ നയം വിദേശ മൂലധനത്തെ ആകർഷിക്കാതിരുന്നതും ഇതിനു കാരണമായി ഭവിച്ചു. രാജ്യത്തെ ഇറക്കുമതിയിൽ ഭൂരിഭാഗവും യന്ത്രോത്പാദിത വസ്തുക്കളായിത്തീർന്നു. 

കാനിംഗ്, മദ്യനിർമ്മാണം, ഗവ്യവ്യവസായം, എണ്ണ ശുദ്ധീകരണം തുടങ്ങിയവയും പുകയില സാധനങ്ങൾ, തുകൽ വസ്തുക്കൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണവുമാണ് അൽജീരിയയിലെ പ്രധാന വ്യവസായങ്ങൾ, രാസവളം, തീപ്പെട്ടി, കൊഴുപ്പ്, കടലാസ്, കണ്ണാടി, വാസ്തുദ്രവ്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുടെ നിർമ്മാണവും വാർത്താവിനിമയോപകരണങ്ങളുടെ ഉത്പാദനവും വികസിച്ചുവരുന്നു. കുടിൽവ്യവസായങ്ങളിൽ പ്രധാനം പരവതാനി, തുകൽ സാധനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണമാണ്. അന്നാബയിലെ ഇരുമ്പുരുക്കു നിർമ്മാണശാലയാണ് യന്ത്രവത്കൃതവ്യവസായങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മുഖ്യം.

=== വാണിജ്യം ===
ഫ്രാൻസാണ് മുഖ്യ വാണിജ്യ പങ്കാളി. തീരുവനിരക്കുകളിലെ അയവാണ് ഇതിനു കാരണം. യന്ത്രോത്പാദിത വസ്തുക്കളും, പഞ്ചസാര, ഭക്ഷ്യഎണ്ണ, ഗവ്യപദാർഥങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുമാണ് മുഖ്യമായ ഇറക്കുമതികൾ. കയറ്റുമതിയിൽ പെട്രോളിയം, വീഞ്ഞ്, ഫലവർഗങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കാണ് പ്രാമുഖ്യമുള്ളത്. 

ഫ്രഞ്ചുനാണയമായ ഫ്രാങ്കുമായി ഏതാണ്ട് തുല്യവിലയുള്ള ദീനാർ ആണ് വിനിമയ മാധ്യമം. 

=== ഗതാഗതം ===
റോഡുഗതാഗതം വിപുലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സഹാറാപ്രദേശത്തിനു കുറുകെപ്പോലും മോട്ടോർ ഗതാഗതത്തിനുപയുക്തമായ പാതകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മൊറോക്കോ മുതൽ ട്യുണീഷ്യവരെ ചെന്നെത്തുന്ന മുഖ്യ റെയിൽപ്പാതയുടെ ശാഖകൾ എല്ലാ പ്രധാനതുറമുഖങ്ങളിലേക്കും നീളുന്നതിനു പുറമേ, തെക്കരികിലെ ക്രാംപെൽ, കെനാദ്സാ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളോളവും ദീർഘിച്ചിട്ടുണ്ട്. തലസ്ഥാനമായ അൽജിയേഴ്സാണ് പ്രധാന തുറമുഖം. ധാതുദ്രവ്യങ്ങളുടെ വിപണനംമൂലം അന്നാബയുടെ പ്രാധാന്യവും വർധിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

== ചരിത്രം ==
'അൽ ജെസയർ' (ദ്വീപുകൾ) എന്ന അറബിവാക്കുകളിൽനിന്നാണ് അൽജീരിയ എന്ന വാക്കിന്റെ നിഷ്പത്തി. ഈ പ്രദേശത്ത് മൂന്നു ലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്കു മുൻപുതന്നെ ജനവാസമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നുള്ളതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ പുരാവസ്തുഗവേഷകർക്കു ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രാചീന കാലത്ത് മൊറോക്കോ, അൽജീരിയ, ട്യുണീഷ്യ എന്നീ ആധുനിക രാഷ്ട്രങ്ങളുൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ മഗ്രിബ്, ബെർബറി എന്നീ പേരുകളിലറിയപ്പെട്ടുവന്നു. ആധുനിക അൽജീരിയ ഉൾപ്പെട്ട പ്രദേശത്തിന് നുമീഡിയ എന്നും പേരുണ്ടായിരുന്നു. വ. മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലും തെ. മരുഭൂമിയുമായിരുന്നു മഗ്രിബിന്റെ അതിർത്തികൾ. 

=== ഫിനീഷ്യർ ===
എ.ഡി. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മുസ്ലിങ്ങൾ ഉത്തരാഫ്രിക്കയിൽ എത്തുന്നതു വരെയുള്ള അൽജീരിയൻ ചരിത്രം, ഈ പ്രദേശങ്ങൾ ആക്രമിക്കുകയും അവിടെ അധിനിവേശം നടത്തുകയും ചെയ്ത ജനവർഗങ്ങളിൽപ്പെട്ടവരുടെ വിവരണങ്ങളിൽനിന്നാണ് ലഭിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഇവിടത്തെ ആദിവാസികൾ ബെർബർ വർഗക്കാരാണ്; ആദ്യം കുടിയേറിപ്പാർത്ത വിദേശീയർ ഫിനീഷ്യരും. ബി.സി. ഏഴാം ശതകത്തിൽ ഫിനീഷ്യർ ഈ ഭൂഭാഗങ്ങളിൽ അവരുടെ കോളനികൾ സ്ഥാപിച്ചു. [[കാർത്തേജ്]] ആയിരുന്നു അവരുടെ മുഖ്യകേന്ദ്രം. നുമീഡിയയിൽ ബി.സി. മൂന്നാം ശ.-ത്തിൽ കാർത്തേജുകാരുടെ സുഹൃത്തായ സിഫാക്സ് എന്ന രാജാവും റോമാക്കാരുടെ അനുകൂലിയായ മാസിനിസ്സാ എന്ന മറ്റൊരു രാജാവും പ്രബലൻമാരായുണ്ടായിരുന്നു. രണ്ടാം പ്യൂണിക് യുദ്ധത്തിനു (ബി.സി. 218-201) ശേഷം മാസിനിസ്സാ നുമീഡിയ മുഴുവനും തന്റെ ആധിപത്യത്തിൻ കീഴിലാക്കി. മൂന്നാം പ്യൂണിക് യുദ്ധത്തിന്റെ അന്ത്യത്തോടെ (ബി.സി. 146) [[കാർത്തേജ്]] നിശ്ശേഷം നശിച്ചു. 

=== റോമാക്കാർ ===
കാർത്തേജിന്റെ പതനത്തോടുകൂടി അൽജീരിയ (ബെർബറി പ്രദേശം) റോമാസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിത്തീർന്നു. അന്നും റോമാക്കാരുടെ ആധിപത്യത്തിനെതിരായ സമരങ്ങൾ ബെർബറി പ്രദേശത്ത് ഉണ്ടായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ജുഗുർത്ത എന്ന നേതാവ് റോമൻ ഭരണത്തിനെതിരായി ഒളിപ്പോർ പോരാട്ടം സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. ജുഗുർത്തയെ റോമാക്കാർ തോല്പിച്ച് അൽജീരിയയെ റോമാസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഒരു പ്രവിശ്യയാക്കി. റോമൻ ആധിപത്യകാലത്ത് പല പ്രദേശങ്ങളിലും കോട്ടകൾ പണികഴിപ്പിച്ച് അവർ രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷിതത്വം കൈവരുത്തി. റോമൻ അധിനിവേശത്തിന്റെ പല അവശിഷ്ടങ്ങളും അവിടെക്കാണാം.

എ.ഡി. 429 മുതൽ ഒരു നൂറ്റാണ്ടുകാലം വാൻഡൽ വർഗക്കാർ ബെർബറി പ്രദേശത്ത് അധീശത്വം സ്ഥാപിച്ചു. റോമൻ സംസ്കാരം ഉൾക്കൊണ്ട തദ്ദേശീയരും വാൻഡൽ വർഗക്കാരും നിരന്തരം സംഘട്ടനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇതു വിദേശീയാക്രമണത്തിനു വഴിതെളിയിച്ചു. എ.ഡി. 533-ൽ ബൈസാന്തിയൻ പട്ടാളമേധാവിയായ ബെലിസാറിയസ് വാൻഡലുകളെ തോല്പിച്ച ശേഷം ബെർബറിയുടെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് അധികാരം ഉറപ്പിച്ചു. ഈ പ്രദേശങ്ങളിലെല്ലാം അക്കാലത്ത് ക്രിസ്തുമതം സാമാന്യമായി പ്രചരിച്ചിരുന്നു.

=== മുസ്ലിങ്ങൾ ===
7-ാം ശ.-ത്തിന്റെ ഉത്തരാർധത്തിൽ മുസ്ലിങ്ങൾ ഈജിപ്തിൽനിന്നും ബെർബറിയിലേക്കു കടന്നു. ഏതാണ്ട് ഒരു നൂറ്റാണ്ടു കാലംകൊണ്ട് ഈ പ്രദേശത്തെ ജനങ്ങൾ ഇസ്ലാം മതസ്ഥരായി. ഉമയാദ് ഖലീഫമാരുടെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ബെർബറി. എന്നാൽ എ.ഡി. 742-ഓടുകൂടി ദമാസ്കസിന്റെ കേന്ദ്രഭരണത്തിൽനിന്നു സ്വതന്ത്രമായ അനേകം രാജ്യങ്ങൾ അൽജീരിയൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ രൂപംകൊണ്ടു. താഹർത്ത് കേന്ദ്രമാക്കി റോസ്തമീഡുകളും ഖൈറുവാൻ തലസ്ഥാനമാക്കി അഖ്ലാബിദുകളും ഭരണം നടത്തി. ഖബായിലു(വിവിധ ബെർബർ ഗോത്രങ്ങൾ)കളുടെ സഹായത്തോടെ ഷിയാ വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഫാത്തിമിദുകളും തുടർന്ന് 11-ാം ശ.-ത്തിന്റെ ഉത്തരാർധം വരെ ഫാത്തിമിദുകളുടെ ശത്രുക്കളായിരുന്ന സെനാത്താ ബെർബറുകളും പടിഞ്ഞാറൻ അൽജീരിയയിൽ ശക്തി പ്രാപിച്ചു. അനന്തരം ഈ ഭൂവിഭാഗങ്ങളെല്ലാം അൽമൊറാവിദുകളുടെ സാമ്രാജ്യവിഭാഗമായി. 11-ാം ശ.-ത്തിന്റെ മധ്യകാലത്ത് അറബിഗോത്രങ്ങൾ അൽജീരിയയിൽ ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തി; ബദൂയിൻ അറബികളുടെ ആക്രമണം അൽജീരിയയിൽ വലിയ സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക പരിവർത്തനങ്ങൾക്കു വഴിതെളിച്ചു. അറബിഭാഷ ഇവിടെ പ്രചരിച്ചതാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന ഫലം. അൽമൊറാവിദുകൾക്കു (അൽമുറബിദുകൾ) ശേഷം അൽമൊഹാദുകൾ (അൽമുവഹിദുകൾ) അൽജീരിയയിൽ ശക്തന്മാരായി. 13-ാം ശതാബ്ദത്തിൽ അൽമൊഹാദുകളുടെ ഭരണവും അസ്മതിച്ചു. ഈ സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ തിരോധാനത്തോടെ ബെർബറിയിൽ മൂന്നു സ്വതന്ത്ര ഭരണകൂടങ്ങൾ രൂപം പ്രാപിച്ചു; (1) ഫെസിലെ മാരിനിദുകൾ; (2) ടെലിംസനിലെ അബ്ദുൽവദീദുകൾ; (3) ട്യൂണിസിലെ ഹാഫ്സിദുകൾ. അൽമൊഹാദുകളുടെ ഭരണകാലത്ത് അറബി സംസ്കാരം അൽജീരിയയിലുടനീളം പ്രചരിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസകേന്ദ്രങ്ങൾ രാജ്യത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും സ്ഥാപിതമായി. ടെലിംസൻ, ബൂഗി, കോൺസ്റ്റന്റിൻ, ടൂണിസ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതമായിരുന്ന സർവകലാശാലകളിൽ യൂറോപ്യൻമാരുൾപ്പെടെ അനേകം വിദ്യാർഥികൾ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം നടത്തിയിരുന്നു. 

=== തുർക്കികൾ ===
യൂറോപ്പിലെ അറബിസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അധഃപതനത്തോടു (1942) കൂടി അൽജീരിയയിലെ പല സ്ഥലങ്ങളും സ്പെയിൻകാർ കീഴടക്കി. അബ്ദുൽ വദീദ് സുൽത്താൻ സ്പെയിൻകാരുടെ ആധിപത്യം അംഗീകരിച്ചു. അൽജീരിയയിലെ മുസ്ലിങ്ങളുടെ അഭ്യർഥനയനുസരിച്ച് ഒട്ടോമൻ തുർക്കികൾ 1518-ൽ സുശക്തമായ ഒരു സേനയെ അൽജീരിയയിലേക്കയച്ചു. തുടർന്നുണ്ടായ സംഭവപരമ്പരകളുടെ ഫലമായി അൽജീരിയ തുർക്കി സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിത്തീർന്നു. തുർക്കിയുടെ ആധിപത്യത്തിൻകീഴിലായ അൽജീരിയയെ 'ബേ' എന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് യഥാർഥത്തിൽ ഭരിച്ചിരുന്നത്. ബേയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കീഴിലുള്ള മറ്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരും (ഖായിദ്) കൂടി അൽജീരിയയിൽ സ്വതന്ത്രഭരണം നടത്തിയിരുന്നതിനാൽ കേന്ദ്രഗവൺമെന്റിന്റെ ആധിപത്യം നാമമാത്രമായിരുന്നു. 

=== ഫ്രഞ്ചുകാർ ===
ഫ്രഞ്ചുകോൺസലും അൽജീരിയയിലെ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഹുസ്സൈനും തമ്മിൽ അതിപ്രധാന കാര്യങ്ങൾക്കായുള്ള ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കിടയിൽ നടന്ന വാഗ്വാദം ബലപ്രയോഗത്തിൽ കലാശിക്കുകയും ഫ്രഞ്ചു കോൺസലിനോട് അപമര്യാദയായി പെരുമാറിയതിനു തക്ക ശിക്ഷ നല്കാൻ ഫ്രഞ്ചുകാർ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. 1830 ജൂൺ 14-നു ഒരു ഫ്രഞ്ചു നാവികസേന അൽജീരിയയിൽ എത്തി; യുദ്ധത്തിൽ അൽജീരിയ പരാജയപ്പെട്ടു. അൽജീരിയയുടെ അധിപന്മാരായിത്തീർന്ന ഫ്രഞ്ചുകാർ തങ്ങളുടെ ഭരണാധികാരം തീരപ്രദേശങ്ങളിൽനിന്നു ക്രമേണ ഉൾനാടുകളിലേക്കു വ്യാപിപ്പിച്ചു. എങ്കിലും ഫ്രഞ്ചുകാർക്ക് കടുത്ത എതിർപ്പുകൾ അഭിമുഖീകരിക്കേണ്ടിവന്നു; ദേശീയ നേതാവായി ഉയർന്ന അബ്ദുൽ ഖാദർ ഈ വിദേശ ഭരണമേധാവിത്വത്തിനെതിരായ സമരത്തിന്റെ ഒരു സമുന്നത നേതാവായിരുന്നു. 1839 ന. 18-നു ഇദ്ദേഹം ഫ്രഞ്ചുകാർക്കെതിരായ വിശുദ്ധ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. അൽജീരിയ പൂർണമായും ഫ്രഞ്ച് ആധിപത്യത്തിൻകീഴിലാക്കാനുള്ള ശ്രമം 1840-ൽ ഫ്രഞ്ചുകാർ ആരംഭിച്ചു. അബ്ദുൽ ഖാദറിന്റെ സേനയ്ക്കെതിരായ യുദ്ധം ആരംഭിക്കുകയും പല പ്രദേശങ്ങളും ഫ്രഞ്ചുസേന കീഴടക്കുകയും ചെയ്തു. മൊറോക്കോയിലെ സുൽത്താൻ അബ്ദുൽ ഖാദറിനെ സഹായിച്ചപ്പോൾ ഫ്രഞ്ചുകാർ മൊറോക്കോയിലെ പല പട്ടണങ്ങളും ആക്രമിച്ചു. 1847 ഡി. 23-ന് അബ്ദുൽ ഖാദർ കീഴടങ്ങിയതോടെ ഫ്രഞ്ചുകാരുടെ ഭരണമേധാവിത്വം അൽജീരിയയിൽ ഉറച്ചു. 

1830 മുതല്ക്കുള്ള ഭരണംകൊണ്ട് യൂറോപ്യൻ പക്ഷപാതികളായ ഒരു വിഭാഗം അൽജീരിയക്കാരെ വാർത്തെടുക്കാൻ ഫ്രഞ്ചുകാർക്കു സാധിച്ചു. ഇവരിൽ സ്പെയിൻകാർ, ഇറ്റലിക്കാർ, മാൾട്ടാക്കാർ, യഹൂദന്മാർ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടും. അൽജീരിയക്കാരായ മുസ്ലിം ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കു രണ്ടാം സ്ഥാനം മാത്രമേ സ്വദേശത്തു ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളു. അൽജീരിയയിൽ ഫ്രഞ്ചുകാർക്കെതിരായ സമരങ്ങൾ നിരന്തരം തുടർന്നു. മുഹമ്മദ് അൽ മൊഖ്റാതിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന വിപ്ളവം (1871) ഫ്രഞ്ചുകാർ അടിച്ചമർത്തി. ഫ്രഞ്ചുഭരണകാലത്ത് വളരെയധികം യൂറോപ്യൻമാർ, പ്രത്യേകിച്ച് ഫ്രഞ്ചുകാർ, അൽജീരിയയിൽ കുടിയേറിപ്പാർത്തു. ഇവരായിരുന്നു ഫ്രഞ്ചുഭരണത്തിന്റെ നെടുംതൂണുകൾ. 1848-ൽ അൽജീരിയയെ ഫ്രഞ്ചു അധീനപ്രദേശമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. നെപ്പോളിയൻ III അൽജീരിയ സന്ദർശിക്കുകയുണ്ടായി. 1865-ലെ സെനറ്റ് ഡിക്രി പ്രകാരം ഓരോ അൽജീരിയൻ മുസ്ലിമും ഫ്രഞ്ചുകാരനായിത്തീർന്നു; എന്നാൽ ഫ്രഞ്ചു പൗരത്വം അവർക്കു ലഭിച്ചില്ല. അൽജീരിയയുടെ ഭരണം പൂർണമായും ഫ്രഞ്ചു ഗവർണർ ജനറലിൽ നിക്ഷിപ്തമായിരുന്നു. ഫ്രഞ്ചുകാർ നടപ്പിലാക്കിയിരുന്ന ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങൾ ഒന്നുംതന്നെ അൽജീരിയൻ ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കു ഭരണത്തിൽ പങ്കു നല്കുന്നവയായിരുന്നില്ല. 

=== സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾ ===
20-ാം ശ.-ത്തിന്റെ ആരംഭത്തോടുക്കൂടി അൽജീരിയയിൽ വിദേശികൾക്കെതിരായ സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾ വീണ്ടും ആരംഭിച്ചു. ഫെർഹത് അബ്ബാസായിരുന്നു നേതാവ്. അധ്വാനിക്കുന്ന ജനവിഭാഗത്തിന്റെ നേതാവായ മെസാലി ഹജ് ആയിരുന്നു മറ്റൊരു സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി. കുടിയേറിപ്പാർത്ത യൂറോപ്യൻ ജനവിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഉയർന്ന നിലവാരത്തിലുള്ള ജീവിതസൗകര്യങ്ങൾ ലഭിച്ചപ്പോൾ നാട്ടുകാരായ മുസ്ലിങ്ങൾ ദാരിദ്ര്യത്തിലും അജ്ഞതയിലുമാണ് കഴിഞ്ഞിരുന്നത്. ഈ അന്തരം സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾക്കു വളരെയേറെ പ്രചോദനം നല്കി. ഈ സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങളുടെ ഫലമായി മുസ്ലിങ്ങൾക്കു ചില സൗജന്യങ്ങൾ ഭരണതലത്തിൽ നല്കിയെങ്കിലും അവയൊന്നും സാധാരണക്കാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ പര്യാപ്തമായിരുന്നില്ല. 1943, 44, 45, 46 എന്നീ വർഷങ്ങളിലെ ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങൾ അൽജീരിയക്കാരെ ഒട്ടും തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയില്ല. 1945-ലെ യുദ്ധവിജയാഘോഷങ്ങൾക്കിടയിൽ പൊലീസുകാരും ദേശീയപതാകകൾ വഹിച്ചിരുന്ന അൽജീരിയൻ പൗരന്മാരും തമ്മിൽ നടന്ന സംഘട്ടനം അനവധി പേരുടെ മരണത്തിൽ കലാശിച്ചു. അൽജീരിയയ്ക്കു സ്വയംഭരണം നല്കാനുള്ള ഒരു ഒത്തുതീർപ്പിനും ഫ്രഞ്ചുകാർ സന്നദ്ധരായില്ല. 

1954 ന. 1-ന് ഒരു സംഘടിത സായുധവിപ്ളവം അൽജീരിയയിൽ ഫ്രഞ്ചുഭരണത്തിന്നെതിരായി ഉണ്ടായി. ഈ സായുധസമരക്കാർ ഒരു പുതിയ ദേശീയ സംഘടനയ്ക്ക് (Front de Liberation Nationale-FLN) രൂപംനല്കി. പരിപൂർണ സ്വാതന്ത്ര്യമുള്ള ഒരു അൽജീരിയയായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം. 1955-ലും അൽജീരിയയിൽ കൂടുതൽ ശക്തിയാർജിച്ച മറ്റൊരു സായുധ കലാപം നടന്നു. ഈ സമരങ്ങളിൽ വളരെയേറെ ഫ്രഞ്ചുകാരും നാട്ടുകാരും വധിക്കപ്പെട്ടു. ഗവർണർ ജനറലായ ജാക്വിസ് സോസ്റ്റെലേയുടെ ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിച്ച ഫലമുണ്ടായില്ല. 1956-ൽ ഫ്രഞ്ചുപ്രധാനമന്ത്രി അൽജീരിയ സന്ദർശിച്ചു. മുസ്ലിങ്ങൾക്കു ഭരണത്തിൽ കൂടുതൽ പങ്കു നല്കുന്നത് അൽജീരിയയിൽ വസിച്ചിരുന്ന യൂറോപ്യൻ വംശജരുടെ എതിർപ്പിനു കാരണമായി. തുടർന്ന് അൽജീരിയയിൽ പലയിടത്തും ഭീകരപ്രവർത്തനങ്ങൾ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. അവയെ ഫ്രഞ്ചുകാർ അടിച്ചമർത്തി. 1957-ൽ അൽജീരിയൻ പ്രശ്നം യു.എൻ. പൊതുസഭ ചർച്ച ചെയ്തു. ഇതിനിടയ്ക്ക് എണ്ണശേഖരമുണ്ടായിരുന്ന ചില പ്രദേശങ്ങളെ അൽജീരിയയിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ച് പാരിസിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിൽ കീഴിലാക്കി. 

1958-ൽ അൽജീരിയയിൽ നടന്ന സംഭവങ്ങളുടെ പ്രത്യാഘാതമായി ചാൾസ് ഡിഗോൾ ഫ്രാൻസിൽ ഭരണം പിടിച്ചെടുത്തു. ഫ്രാൻസുമായി സഹകരിക്കുന്ന ഒരു സ്വതന്ത്ര അൽജീരിയയുടെ സൃഷ്ടിയായിരുന്നു ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉന്നം. ഇതിനിടയ്ക്ക് ഫെർഹത്ത് അബ്ബാസ് പ്രധാനമന്ത്രിയായുള്ള ഒരു താത്കാലിക ഗവൺമെന്റ് ടൂണിസ് കേന്ദ്രമാക്കി രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. 

ചാൾസ് ഡിഗോൾ അൽജീരിയയിലെ മുസ്ലിങ്ങൾക്കനുകൂലമായ പല ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങളും നിർദ്ദേശിച്ചു. അതിനെതിരായി അൽജീരിയയിലെ യൂറോപ്യൻ വംശജർ ആരംഭിച്ച വിപ്ളവം പരാജയപ്പെട്ടു. പട്ടാള ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന കലാപവും (1961) ഡിഗോൾ വിശേഷാധികാരങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തതോടെ പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്. 1961 ആഗ. 27-ന് ഫെർഹത് അബ്ബാസ് പ്രധാനമന്ത്രിപദം രാജിവച്ചു; ബെൻ യൂസുഫ് ബെൻ ഖെദ്ദ തത്സ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്തു. 1962 മാ. 18-ന് രഹസ്യസംഭാഷണങ്ങളുടെ ഫലമായി അൽജീരിയൻ ദേശീയ നേതൃത്വവും ഫ്രഞ്ച് അധികാരികളും തമ്മിൽ യുദ്ധവിരാമ ഉടമ്പടി ഒപ്പുവച്ചു. 1962-ൽ ബെൻ ബെല്ല ഉൾപ്പെടെയുള്ള അൽജീരിയൻ ദേശീയനേതാക്കൾ ജയിൽ വിമോചിതരായി. ഫ്രഞ്ച് ദേശീയവാദികളുടെ സംഘടനയായ ഒ.എ.എസ്. (Organisation Del'Armee) അൽജീരിയയും ഫ്രാൻസും തമ്മിലുണ്ടായ ഉടമ്പടിവ്യവസ്ഥകൾ നടപ്പാക്കാതിരിക്കുന്നതിനു സ്വീകരിച്ച തന്ത്രങ്ങളുടെ ഫലമായി അൽജീരിയയിൽ അട്ടിമറി പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. അനേകം അൽജീരിയൻ മുസ്ലിങ്ങൾ വധിക്കപ്പെട്ടു. ഈ സംഘടന(ഒ.എ.എസ്)യുടെ നേതാവ് ജനറൽ സലാൻ 1962 ഏ. 20-ന് ബന്ധനസ്ഥനായി. ആ വർഷം ജൂല. 1-ന് നടന്ന ഹിതപരിശോധനയിൽ ജനങ്ങൾ സ്വതന്ത്ര അൽജീരിയയ്ക്കനുകൂലമായി വോട്ടു രേഖപ്പെടുത്തി. രണ്ടു ദിവസത്തിനുശേഷം അൽജീരിയയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം ചാൾസ് ഡിഗോൾ അംഗീകരിച്ചു; ഒ.എ.എസ്. സംഘടനാനേതാക്കന്മാർ ബന്ധനസ്ഥരാവുകയോ മറ്റു യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്കു പലായനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്തു. 

=== സ്വതന്ത്ര അൽജീരിയ ===
1962 ജൂല. മൂന്നിന് അൽജീരിയൻ വിപ്ലവഗവൺമെന്റ് ടൂണിസിൽ നിന്ന് അൽജിയേഴ്സിലേക്കു മാറ്റപ്പെട്ടു. ബെൻ ഖെദ്ദയുടെ ഗവൺമെന്റിനെ അൽജീരിയൻ മുസ്ലിങ്ങൾ ഉത്സാഹപൂർവം സ്വീകരിച്ചു. എന്നാൽ ഉപപ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന ബെൻ ബെല്ലയുമായുള്ള അഭിപ്രായഭിന്നതകൾ വീണ്ടും സംഘർഷാവസ്ഥയിലേക്കു നീങ്ങുകയും അൽജീരിയൻ പീപ്പിൾസ് ആർമി, കേണൽ ഹുആരി ബുമീദിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ അൽജീരിയയുടെ തലസ്ഥാനമായ അൽജിയേഴ്സിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു. ബെൻ ബെല്ല ഈ സേനയെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. 1962-ൽ നടത്തിയ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ യൂസഫ് ബെൻ ഖെദ്ദ പുറന്തള്ളപ്പെടുകയും നാഷണൽ അസംബ്ളി ബെൻ ബെല്ലയെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി തെരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു; ഹുആരി ബുമീദിൻ പ്രതിരോധമന്ത്രിയായി. 1962-ൽ അൽജീരിയയ്ക്ക് യു.എൻ. അംഗത്വം ലഭിച്ചു. 1965 ജൂൺ 19-ന് ബെൻ ബെല്ല ഒരു പട്ടാളവിപ്ലവത്തിന്റെ ഫലമായി സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെടുകയും ഹുആരി ബൂമെദിൻ അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. പുതിയൊരു ഭരണഘടന അംഗീകരിക്കുന്നതുവരെ രാഷ്ട്രീയ അധികാരം 'വിപ്ളവസമിതി'ക്കായിരുന്നു. തികഞ്ഞ ദേശീയവാദിയും ഇസ്ലാമിക വിശ്വാസിയുമായ ബൂമെദിൻ ഫ്രഞ്ചുഭാഷയ്ക്കു പുറമേ അറബിയിലും വിദഗ്ദ്ധനായിരുന്നു. 1967-68-ൽ നടന്ന അട്ടിമറിശ്രമങ്ങളെ പരാജയപ്പെടുത്തിയ ബൂമെദിൻ എതിരാളികളെ നാടുകടത്തുകയും അധികാരം ഊട്ടിയുറപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 1971-ൽ നടപ്പിലാക്കിയ കാർഷികവിപ്ളവത്തിന്റെ ഭാഗമായി മിച്ചഭൂമി പിടിച്ചെടുക്കുകയും സഹകരണകൃഷി സ്ഥാപനങ്ങൾക്കു നൽകുകയും ചെയ്തു. 

1976-ൽ പുതിയ ഭരണഘടന നിലവിൽവരികയും 95 ശ. വോട്ടുകളോടെ ബൂമെദിൻ പ്രസിഡന്റായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ബൂമെദിന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് 1979-ൽ കേണൽ ചാദ്ലി ബെൻജെദിദ് പ്രസിഡന്റായി അവരോധിക്കപ്പെട്ടു. 1980-84 കാലയളവിൽ ഇദ്ദേഹം നടപ്പിലാക്കിയ പഞ്ചവത്സരവികസനപദ്ധതി സാമ്പത്തികരംഗത്ത് പുത്തനുണർവുണ്ടാക്കി. അറബിവത്ക്കരണത്തിനെതിരെ സർവകലാശാലാവിദ്യാർഥികൾ നടത്തിയ സമരത്തെ നേരിട്ട ചാദ്ലി വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തും പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കി. 

1982-ൽ ഇസ്ലാമികശക്തികൾ പുതിയൊരു ഇസ്ലാമിക ഭരണകൂടം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമം ആരംഭിച്ചു. ഇതേത്തുടർന്നുണ്ടായ ആഭ്യന്തരകലാപത്തെ ചാദ്ലി ഫലപ്രദമായി നേരിടുകയും 1984-ൽ ഏറ്റവും മികച്ച ഒരു ഇസ്ലാമിക സർവകലാശാല കോൺസ്റ്റന്റയ്നിൽ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ശരിയത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ അൽജീരിയൻ ഫാമിലി കോഡ് അംഗീകരിക്കുവാനും ഇദ്ദേഹം തയ്യാറായി. 

1980-കളിലെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയെത്തുടർന്ന് സർക്കാർ സോഷ്യലിസ്റ്റ് വ്യവസ്ഥിതിയിൽനിന്നു വ്യതിചലിച്ച് സ്വകാര്യസംരംഭങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുവാനാരംഭിച്ചു. അസംതൃപ്തരായ ജനങ്ങൾ 1988-ൽ ആഭ്യന്തരകലാപം ആരംഭിച്ചു. അടിയന്തരാവസ്ഥ നടപ്പിലാക്കിയ ഭരണകൂടം അക്രമങ്ങൾ അടിച്ചൊതുക്കി. 'ബ്ളാക്ക് ഒക്ടോബർ' കലാപത്തെത്തുടർന്ന് ഇസ്ലാമികശക്തികൾ ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ അധികാരം സ്ഥാപിച്ചു. 1989-ൽ നിലവിൽവന്ന പുതിയ ഭരണഘടന സോഷ്യലിസം ഒഴിവാക്കുകയും ജനാധിപത്യത്തിനു മുൻതൂക്കം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഇതേവർഷംതന്നെ ഇസ്ലാമിക് സാൽവേഷൻ ഫ്രണ്ട് നിലവിൽവന്നു. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന സമരങ്ങളുടെ ഫലമായി സിദ് അഹമദ് ഖോസാലിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പുതിയ ഭരണകൂടം നിലവിൽവന്നു. 

1991-ൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇസ്ലാമിക് സാൽവേഷൻ ഫ്രണ്ട് പകുതിയോളം സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഭൂരിപക്ഷം നേടി. തുടർന്നു പാർലമെന്റ് പിരിച്ചുവിടുകയും ഒരു അധികാരസമിതി ഭരണമേറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രതിഷേധപ്രകടനങ്ങൾ അക്രമാസക്തമായപ്പോൾ 1992-ൽ ഗവൺമെന്റ് അടിയന്തരാവസ്ഥ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ഇസ്ലാമിക് സാൽവേഷൻ ഫ്രണ്ടിനെ നിരോധിക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ ലാമിൻ സെറൂൾ അധികാരമേറ്റെടുത്തു. പുതുതായി രൂപംകൊണ്ട 'ആമ്ഡ് ഇസ്ലാമിക് ഗ്രൂപ്പ്' അക്രമപ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്കു തിരിഞ്ഞു. പതിനായിരക്കണക്കിനു നിരപരാധികൾ ഇക്കാലത്തു വധിക്കപ്പെട്ടതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 

1995-ൽ നടന്ന പ്രസിഡന്റ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സെറൂളിന് 75 ശ.മാ. വോട്ടു ലഭിച്ചു. ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇസ്ലാമിക് സാൽവേഷൻ ഫ്രണ്ടിനെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല. 1999-ൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഭൂരിപക്ഷം പാർട്ടികളും പങ്കെടുത്തില്ല. സൈന്യത്തിന്റെ പിൻബലമുള്ള അബ്ദലസിഡ് ബൂത്ഫ്ളികയാണ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഭൂരിപക്ഷം നേടിയത്. തുടർന്നുള്ള കാലയളവിൽ ബൂത്ഫ്ളിക പ്രതിപക്ഷവുമായി സമവായത്തിലേർപ്പെടുകയും സാമ്പത്തികപരിഷ്കാരങ്ങൾ ത്വരിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. 

2001-ലെ വെള്ളപ്പൊക്കം അൽജീരിയയിൽ കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ വിതച്ചു. 2004-ൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബൂത്ഫ്ളിക 85 ശ. വോട്ടുനേടി അധികാരത്തിൽ തിരിച്ചെത്തി.

== ഭരണസംവിധാനം ==
ഇരുപത്തിനാലംഗങ്ങളുള്ള ഒരു വിപ്ലവകൗൺസിലിന് (Revolutionary Council) ആണ് ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ നിർണായക സ്വാധീനം. സൈനികോദ്യോഗസ്ഥന്മാർക്ക് ഭൂരിപക്ഷമുള്ളതാണ് ഈ കൌൺസിൽ. പട്ടാള ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാർക്ക് മുൻതൂക്കമുള്ള ഏകകക്ഷിഭരണവ്യവസ്ഥയാണു നിലവിലുള്ളത്. 1989-ൽ പുതിയ ഭരണഘടന നിലവിൽവന്നു. 1996-ൽ പ്രസിഡന്റിന് കൂടുതൽ അധികാരം നല്കുന്ന ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി നടപ്പിലായി. വാർത്താവിതരണ ഏജൻസികളുടെ പൂർണമായ നിയന്ത്രണം ഗവൺമെന്റിനാണ്. അർധ ഔദ്യോഗികപത്രങ്ങൾക്ക് ഒരു പരിധിവരെ വിമർശനസ്വാതന്ത്ര്യ നല്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. വ്യാപകമായ വ്യവസായവത്കരണം ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ളതാണ് ഗവൺമെന്റുനയം; വൻകിടതോട്ടങ്ങൾ, ഖനികൾ, കമ്പനികൾ തുടങ്ങിയവ ദേശസാത്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

== മറ്റ് ലിങ്കുകൾ ==

=== സർക്കാർ ===
* [http://www.el-mouradia.dz El Mouradia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071005003110/http://www.el-mouradia.dz/ |date=2007-10-05 }} official presidential site (in French and Arabic)
* [http://www.apn-dz.org/apn/english/index.htm National People's Assembly] official parliamentary site
* [http://www.algeria-us.org/ The Embassy of Algeria in Washington, DC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180122152852/https://algeria-us.org/ |date=2018-01-22 }}

=== വാർത്തകൾ ===
* [http://www.bahdja.com/ Algerian Community Forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070524053305/http://www.bahdja.com/ |date=2007-05-24 }}
* [http://www.algeria-events.com/ Algeria News &amp; Events] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070516035356/http://www.algeria-events.com/ |date=2007-05-16 }}
* [http://www.aps.dz/an/ Algerian Press Service] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060911140127/http://www.aps.dz/an/ |date=2006-09-11 }}
* [https://web.archive.org/web/20070522195818/http://allafrica.com/algeria/ allAfrica.com - ''Algeria''] news headline links
* [http://www.north-africa.com/one.htm The North Africa Journal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907180352/http://www.north-africa.com/one.htm |date=2008-09-07 }} business news
* [http://algerianweb.free.fr/ Algerian websites and news in Arabic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061126160758/http://algerianweb.free.fr/ |date=2006-11-26 }} news
* {{In lang|fr}} {{In lang|ar}} {{In lang|en}} [http://www.magharebia.com/ News and Views of the Maghreb]

=== പുറമെ ===

* [https://web.archive.org/web/19990117032239/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/dztoc.html Library of Congress - Country Study: ''Algeria''] data as of December 1993
* [http://www.oecd.org/dataoecd/44/5/34867696.pdf OECD DEV/AfDB - Country Study: ''Algeria'']
* [http://dmoz.org/Regional/Africa/Algeria Open Directory Project - ''Algeria''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070526115053/http://dmoz.org/Regional/Africa/Algeria/ |date=2007-05-26 }} directory category


=== മറ്റുള്ളവ ===
* [http://www.algeria-watch.org/francais.htm Algeria Watch] human rights organization critical of widespread torture practiced by the régime (in French)
* [http://www.opendemocracy.net/globalization-institutions_government/algeria_2874.jsp Algeria’s past needs opening, not closing]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Analysis on the public referendum held [[29 September]] [[2005]] by Veerle Opgenhaffen and Hanny Megally
* [http://algerie.el-annabi.com all City of Algéria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025123828/http://algerie.el-annabi.com/ |date=2005-10-25 }}
* [http://www.dicodialna.com Algerian-English Online Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170920030146/http://dicodialna.com/ |date=2017-09-20 }}
* [http://www.idea.int/countryprofile.cfm?CountryCode=DZ Voter turnout, Gender quotas, Electoral system design and Political party financing in Algeria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928010005/http://www.idea.int/countryprofile.cfm?CountryCode=DZ |date=2007-09-28 }}

=== സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യം ===
* Fabio Maniscalco (ed.), Protection of cultural property in Algerie, 
* [http://web.tiscali.it/mediterraneum_isform monographic series &quot;Mediterraneum. Protection and valorization of cultural heritage&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125005419/http://web.tiscali.it/mediterraneum_isform |date=2021-01-25 }}, vol 3, Naples 2003, ISBN 88-87835-41-1
* [http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Algeria.html Encyclopedia of the Nations: Algeria]
* [http://www.everyculture.com/multi/A-Br/Algerian-Americans.html Algerian Americans] - Countries and Their Cultures


== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;
{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}}
{{Africa-geo-stub}}
{{ആഫ്രിക്കയിലെ രാജ്യങ്ങളും ഭരണ പ്രദേശങ്ങളും}}
&lt;!--Other languages--&gt;

[[വർഗ്ഗം:ഒപെക് രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അൾജീറിയ]]
[[വർഗ്ഗം:വടക്കേ ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അറബ് ലീഗ് രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മുസ്ലീം രാഷ്ട്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന രാജ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>61qf8yws0ghhveuxambb9iytqo6xd8q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കാനഡ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2779</id>
    <revision>
      <id>4674062</id>
      <parentid>4617670</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T23:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54037-60</username>
        <id>223930</id>
      </contributor>
      <origin>4674062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="172652" sha1="48v0yvuroxxzfvtg3h6f3ll9v4zihmd" xml:space="preserve">{{essay-like|date=2025 ജനുവരി}}
{{prettyurl|Canada}}
{{Infobox Country or territory
| native_name            = കാനഡ
| common_name            = കാനഡ
| image_flag             = Flag of Canada (Pantone).svg
| image_coat             = Royal Coat of arms of Canada.svg
| national_motto         = {{lang|la|A Mari Usque Ad Mare}}{{spaces|2}}&lt;small&gt;([[ലാറ്റിൻ]])&lt;br /&gt;&quot;സമുദ്രം മുതൽ സമുദ്രം വരെ&quot;&lt;/small&gt;
| national_anthem        = ''[[ഓ കാനഡ]]''&lt;br /&gt;'''[[രാജകീയ ഗാനം]]'''&lt;br /&gt;''[[ഗോഡ് സേവ് ദ് ക്വീൻ]]''
| image_map              = Canada (orthographic projection).svg
| capital                = [[ഒട്ടവ]]
| latd                   = 45
| latm                   = 24
| latNS                  = N
| longd                  = 75
| longm                  = 40
| longEW                 = W
| largest_city           = [[ടൊറന്റോ]]
| official_languages     = [[Canadian English|ഇംഗ്ലീഷ്]], [[French in Canada|ഫ്രഞ്ച്]]
| government_type        = {{nowrap|[[പാർലമെന്ററി ജനാധിപത്യം]]}} &lt;small&gt;{{nowrap|([[നാമമാത്ര രാജഭരണം]])}}
| leader_title1          = [[Monarchy in Canada|രാജഭരണം]]
| leader_name1           = [[Charles III|ചാൾസ് മൂന്നാമൻ]]
| leader_title2          = [[Governor General of Canada|ഗവർണ്ണർ ജനറൽ]]
| leader_name2           = [[ഡേവിഡ് ജോൺസ്റ്റൻ]]
| leader_title3          = [[Prime Minister of Canada|പ്രധാനമന്ത്രി]]
| leader_name3           = [[മാർക്ക് കാർണി]]
| sovereignty_type       = [[Canadian Confederation|ഭരണകൂടം]]
| established_event1     = [[ബ്രിട്ടീഷ് നോർത്ത് അമേരിക്ക ആക്ട്]]
| established_date1      = [[ജൂലൈ 1]] [[1867]]
| established_event2     = [[Statute of Westminster 1931|വെസ്റ്റ്മിനിസ്റ്റർ ഉത്തരവ്]]
| established_date2      = [[ഡിസംബർ 11]] [[1931]]
| established_event3     = [[Canada Act 1982|കാനഡ ആക്ട്]]
| established_date3      = [[ഏപ്രിൽ 17]] [[1982]]
| area                   = 9,984,670
| areami²                = 3,854,085 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| area_rank              = 2-ആം
| area_magnitude         = 1 E12
| percent_water          = 8.92 (891,163&amp;nbsp;ച.കി.മീ)
| population_estimate    = {{formatnum:{{#expr: 32623340 + 327244/365 * {{Age in days|month1=7|day1=1|year1=2006 }} round -2}} }} &lt;!--2006 postcensal estimates (http://www.statcan.ca/Daily/English/060927/d060927a.htm)--&gt;
| population_estimate_year = {{CURRENTYEAR}}
| population_estimate_rank = 36-ആം
| population_census      = 3,34,76,688
| population_census_year = 2011
| population_density     = 3.2
| population_densitymi²  = 8.3 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank = 219-ആം
| GDP_PPP_year           = 2006
| GDP_PPP                = $$1.165 ട്രില്ല്യൺ
| GDP_PPP_rank           = 11-ആം
| GDP_PPP_per_capita     = $35,200
| GDP_PPP_per_capita_rank = 7-ആം
| GDP_nominal            = $1.089 ട്രില്ല്യൺ
| GDP_nominal_rank       = 8-ആം
| GDP_nominal_year       = 2006
| GDP_nominal_per_capita = $32,614
| GDP_nominal_per_capita_rank = 16-ആം
| HDI_year               = 2006
| HDI                    = {{decrease}} 0.950
| HDI_rank               = 6-ആം
| HDI_category           = &lt;font color=&quot;#009900&quot;&gt;ഉയർന്നത്&lt;/font&gt;
| currency               = [[കനേഡിയൻ ഡോളർ]] ($)
| currency_code          = CAD
| time_zone              = 
| utc_offset             = -3.5 മുതൽ -8 വരെ
| time_zone_DST          = 
| utc_offset_DST         = -2.5 മുതൽ -7 വരെ
| cctld                  = [[.ca]]
| calling_code           = +1
}}
[[വടക്കേ അമേരിക്ക|വടക്കേ അമേരിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ]] ഒരു രാജ്യമാണ് '''കാനഡ'''. വികസിത പശ്ചാത്യ രാജ്യമാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭൂപ്രദേശമുള്ള രണ്ടാമത്തെ രാജ്യവും ഏറ്റവും കൂടുതൽ കടൽത്തീരമുള്ള രാജ്യവുമാണ് കാനഡ. ഇന്ത്യയുടെ ഏതാണ്ട് മൂന്നിരട്ടി വലിപ്പമുള്ള രാജ്യമാണ് കാനഡ എന്ന്‌ പറയാം. 

വലിപ്പത്തിൽ മുന്നിലാണെങ്കിലും സമീപമുള്ള [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാ‍ടുകൾ|അമേരിക്കയെ]] അപേക്ഷിച്ച് കാനഡയിൽ ജനവാസം കുറവാ‍ണ്. [[ആർട്ടിക് പ്രദേശം|ആർട്ടിക് പ്രദേശത്തോട്]] ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ മിക്ക സ്ഥലങ്ങളും മഞ്ഞുമൂടി തണുത്ത് ജനവാസ യോഗ്യമല്ലാത്തതിനാലാണിത്. 

തദ്ദേശ വംശജരായ ഇന്ത്യൻസും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും കുടിയേറ്റക്കാരുമുള്ള ഒരു രാജ്യം ആണ് കാനഡ. കാനഡയിൽ പല രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആളുകളെ കാണാം. ഭൂരിപക്ഷം ജനങ്ങളും വെള്ളക്കാരായ ഇംഗ്ലീഷ്-യൂറോപ്യൻ വംശജരാണ്. തൊഴിൽ, ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം, സ്ഥിര താമസം തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങളെ മുൻനിർത്തി വിദേശികൾ ധാരാളമായി കുടിയേറുന്ന ഒരു രാജ്യം കൂടിയാണ് കാനഡ. 

കാനഡയിൽ പഠിക്കുന്നവർക്ക് ആ രാജ്യത്ത് ജോലി ലഭിക്കാനും പിന്നീട് സ്ഥിരതാമസത്തിനും സാധ്യതകൾ ഉണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും കുടിയേറിയ അനേകരെ കാനഡയിൽ കാണാൻ സാധിക്കും. ഇതിൽ ഭൂരിപക്ഷവും പഞ്ചാബിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. കേരളത്തിൽ നിന്നും കുടിയേറിയ ധാരാളം മലയാളികളെയും കാനഡയിൽ കാണാം. 

കാനഡയിൽ താമസിക്കുന്നവർക്ക് കുറഞ്ഞ ചിലവിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം, സൗജന്യ ആരോഗ്യ പരിരക്ഷ, സാമൂഹിക സുരക്ഷാ ആനുകൂല്യങ്ങൾ, റിട്ടയർമെന്റ് സുരക്ഷ, എല്ലാവർക്കും മെച്ചപ്പെട്ട പെൻഷൻ, പൊതു സുരക്ഷ, മെച്ചപ്പെട്ട പൊതു അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും, പൊതുപയോഗത്തിന് യോഗ്യമായ രീതിയിൽ പരിപാലിക്കപ്പെടുന്നതും, ചിട്ടയോടുകൂടി നിയന്ത്രിക്കുന്ന, സുരക്ഷിതവുമായ കായിക-വിനോദ കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവ അവിടെ നികുതി അടക്കുന്നതിലൂടെ ലഭ്യമാണ്. മാത്രമല്ല സബ്‌സിഡി മുഖേനയുള്ള സൗകര്യങ്ങളും ഇതിനാൽ ലഭ്യമാണ്, ഉദാഹരണത്തിന് ശിശുപരിപാലനം, ആവശ്യമായ മരുന്നുകൾ തുടങ്ങിയവ.

മറ്റുള്ള വികസിത പശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളെപ്പോലെ ജനാധിപത്യം, വ്യക്തി സ്വാതന്ത്ര്യം, സാമ്പത്തിക വളർച്ച, ബിസിനസ്‌, ഗവേഷണം, ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യ, ആരോഗ്യ പരിപാലനം എന്നിവയ്ക്ക് കാനഡ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. കൂടാതെ പൗരാവകാശം, ജൻഡർ തുല്യത, സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം, ലിംഗ-ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ, കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങൾ, വൃദ്ധജന സംരക്ഷണം തുടങ്ങിയ മൂല്യങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പരിഗണന ലഭ്യമായ ഒരു രാജ്യമാണ് കാനഡ. കനേഡിയൻമാർ അവരുടെ വ്യക്തിപരമായ സാമൂഹിക ക്ഷേമവും ആനുകൂല്യങ്ങളും സാമൂഹിക പ്രവർത്തനവും ഉറപ്പാക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഘടകങ്ങളെ വളരെയധികം വിലമതിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഭൂരിഭാഗം ജനങ്ങളും കർക്കശ മനോഭാവത്തോടെ വംശീയമായി ദാർഷ്ട്യം അതിന്റെ കാഠിന്യത്തിൽ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നവരാണ് (racial arrogance with austerity), കുടിയേറ്റ സമൂഹത്തോട് തങ്ങളുടെ വംശീയ ആധിപത്യം (racial dominance) സ്ഥാപിക്കുവാൻ ഒട്ടും മടിക്കുന്നവരുമല്ല.&lt;ref&gt;https://policyoptions.irpp.org/magazines/november-2024/anti-indian-racism-canada/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.ipsos.com/en-ca/majority-60-see-racism-serious-problem-canada-today-13-points-last-year&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://kpmg.com/ca/en/home/insights/2024/03/racism-remains-an-ugly-reality-for-many-in-canada.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

പ്രധാന ഭാഷകൾ ഇംഗ്ലീഷും ഫ്രഞ്ചും ആണ്. നിയമപരമായ കുടിയേറ്റത്തിനു ഈ ഭാഷാകളിലെ പ്രാവീണ്യം അനിവാര്യമാണ്. ഇംഗ്ലീഷ് കമ്മ്യൂണിറ്റിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു പ്രത്യേക സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ഗ്രൂപ്പായി ഫ്രഞ്ച് കമ്മ്യൂണിറ്റി നിലകൊള്ളുന്നു. ഫ്രഞ്ച് സംസാരിക്കുന്നവർ കൂടുതലായി തിങ്ങിപ്പാർക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ ഉപയോഗിക്കുന്നവരെ ഇഷ്ടപ്പെടില്ല, മാത്രമല്ല അത് സംസാരിക്കുന്നവരെ അവർ കഠിനമായി വിമർശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവരുടെ ജോലിസ്ഥലങ്ങളിലും അവർ ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്നവരെയും ദൈനംദിന ആവശ്യങ്ങൾക്ക് അടിസ്ഥാന ഫ്രഞ്ച് മാത്രം അറിയാവുന്നവരെയും നിയമിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കുന്നു. അവരുടെ സ്കൂളുകളിൽ പോലും ഫ്രഞ്ച് ഭാഷയ്ക്ക് ഏറ്റവും പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു, ഇവിടങ്ങളിൽ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പ്രാവീണ്യം സജീവമായി നിലനിർത്തേണ്ട ആവശ്യമില്ല. പ്രബലമായ ഫ്രഞ്ച് സംസാരിക്കുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റികളിൽ വംശീയ സമാനതകളും, അസമത്വങ്ങളും നോക്കാതെ തന്നെ അവർ തങ്ങളുടെ ഭാഷാധിഷ്ഠിത ഗ്രൂപ്പ് ആധിപത്യത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്നു. 

പഞ്ചാബിയും, ചൈനീസ് ഭാഷയും സംസാരിക്കുന്ന ഗ്രൂപ്പുകളും ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ഈ പ്രവണത പിന്തുടരുന്നു. ഇതേ പ്രവണത പിന്തുടരുന്ന വളർന്നുവരുന്ന ഗ്രൂപ്പാണ് അറബിക് ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന ഗ്രൂപ്പ്. ഭൂരിഭാഗം ജനങ്ങളും അവരുടെ മാതൃഭാഷയായി തിരിച്ചറിയുന്ന അടിസ്ഥാന ഭാഷ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയാണെങ്കിലും, വിവേചനം കുറയ്ക്കുന്നതിന് എല്ലായിടത്തും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന പൊതുവായ ഭാഷയായി കാനഡയിൽ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയ്ക്ക് പരിഗണന നൽകുന്നില്ല. തദ്ദേശ വംശജർക്കും കാനഡയിൽ അവരുടേതായ ഭാഷയുണ്ട്, എന്നാൽ ചില വിഭാഗങ്ങൾ ഒഴികെ അവർ പൊതുസമൂഹത്തിൻ്റെ സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുന്ന തരത്തിൽ സമൂഹത്തിൽ ഭാഷാധിഷ്ഠിത ഗ്രൂപ്പ് ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുന്നില്ല.

== സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും ==
10 സംസ്ഥാനങ്ങളും മൂന്നു കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും ചേരുന്നതാണ് കാനഡ. [[ആൽബർട്ട|ആൽബെർട്ട]], [[ബ്രിട്ടീഷ് കൊളമ്പിയ|ബ്രിട്ടീഷ് കൊളംബിയ]], [[മനിറ്റോബ|മാനിറ്റോബ]], [[ന്യൂ ബ്രൺസ്വിക്ക്|ന്യൂ ബ്രൺസ്വിക്]], [[ന്യൂഫൗണ്ടൻലാൻഡ് ആന്റ് ലാബ്രഡോർ|ന്യൂഫൌണ്ട്‌ലാൻഡ് ആൻഡ് ലബ്രാഡൊർ]], [[നോവ സ്കോട്ടിയ|നോവാ സ്കോഷ്യ]], [[ഒണ്ടാറിയോ|ഒന്റാറിയോ]], [[പ്രിൻസ് എഡ്വേർഡ് ദ്വീപ്|പ്രിൻസ് എഡ്വേഡ് ഐലൻഡ്]], [[ക്യൂബെക്|ക്യുബെക്]], [[സസ്ക്കാറ്റ്ച്ചെവാൻ|സസ്കാച്വാൻ]] എന്നിവയാണു സംസ്ഥാനങ്ങൾ. [[നുനാവട്|നൂനവുട്]], [[നോർത്ത്‍വെസ്റ്റ് ടെറിറ്ററീസ്|വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങൾ]], [[യൂക്കോൺ|യുകോൺ]] എന്നിവ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും. സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതൽ സ്വയംഭരണാധികാരങ്ങളുണ്ട്. 

[[ആരോഗ്യം]], [[വിദ്യാഭ്യാസം]], സമൂഹക്ഷേമം തുടങ്ങിയ സുപ്രധാന മേഖലകൾ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ചുമതലയിലാണ്. സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ മൊത്തം വരുമാനം കേന്ദ്രത്തിന്റെ വരുമാനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. ലോകത്ത് മറ്റൊരു രാജ്യത്തുമില്ലാത്ത സ്ഥിതിവിശേഷമാണിത്. കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് പ്രത്യേക നിയമ നിർമ്മാണത്തിലൂടെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ഇടപെടാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ ഇത്തരം കേന്ദ്രനിയമങ്ങൾ തള്ളിക്കളയാനും സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് അവകാശമുണ്ട്. അപൂർവമായേ അപ്രകാരം സംഭവിക്കുന്നുള്ളൂ എന്നുമാത്രം. 

എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ഏകമണ്ഡല നിയമസഭയാണുള്ളത്. സംസ്ഥാനനിയമസഭയുടെ തലവൻ പ്രീമിയർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു (പ്രീമിയർ എന്നാൽ പ്രധാനമന്ത്രി എന്നാണ് അർത്ഥമെങ്കിലും കനേഡിയൻ പ്രധാനമന്ത്രിയുമായി സംശയമുണ്ടാകാതിരിക്കുവാൻ വേണ്ടി സംസ്ഥാന ഭരണത്തലവന്മാരെ പ്രീമിയർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു). 

രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരി ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്ഞി അല്ലെങ്കിൽ രാജാവാണ്. എലിസമ്പത്ത് രാജ്ഞിക്ക് ശേഷം ചാൾസ് മൂന്നാമൻ രാജാവാണ്  നിലവിൽ ആ പദവി വഹിക്കുന്നത്. രാജാവിന്റെ പ്രതിനിധിയായി എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർമാരും ഉണ്ട്.
==കാനഡ ദിനം==
കാനഡയുടെ ദേശീയ ദിവസമാണ് ‘കാനഡ ഡേ’ അഥവാ ‘കാനഡ ദിനം’ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. കാനഡയിൽ ഇത് പൊതു അവധിയാണ്. ജൂലൈ ഒന്ന്, 1867-ൽ കനേഡിയൻ കോൺഫഡറേഷൻ രൂപീകൃതമായതിന്റെ അനുസ്മരണമാണ് കാനഡ ദിനമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നത്. ഒണ്ടാരിയോ ആൻഡ്‌ ക്യുബക്ക്, നോവാ സ്കോഷ്യ, ന്യൂ ബ്രൺസ്വിക്ക് എന്നിങ്ങനെയുള്ള മൂന്ന് പ്രദേശങ്ങൾ ചേർന്ന് കാനഡ എന്ന രാജ്യം ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിച്ചതാണ് കാനഡ ദിനാചരണത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം.

== പദോൽപ്പത്തി ==
കാനഡ എന്ന പദത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തിയെക്കുറിച്ച് വിവിധ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ഉരുത്തിരിഞ്ഞുവന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, &quot;ഗ്രാമം&quot; അല്ലെങ്കിൽ &quot;കുടിയേറ്റകേന്ദ്രം&quot; എന്ന അർത്ഥംവരുന്ന സെന്റ് ലോറൻസ് ഇറോക്വിയൻ പദമായ കനാറ്റയിൽ നിന്നാണ് ഈ പേരിന്റെ ഉത്ഭവമെന്നതാണ് ഇപ്പോൾ പൊതുവേ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=uyqepNdgUWkC&amp;pg=PA109|title=Historical Dictionary of European Imperialism|last1=Olson|first1=James Stuart|last2=Shadle|first2=Robert|publisher=Greenwood Publishing Group|year=1991|isbn=978-0-313-26257-9|page=109|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160412143614/https://books.google.com/books?id=uyqepNdgUWkC&amp;pg=PA109|archivedate=April 12, 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1535-ൽ, ഇന്നത്തെ ക്യൂബെക്ക് സിറ്റി മേഖലയിലെ തദ്ദേശീയവാസികൾ ഫ്രഞ്ച് പര്യവേഷകനായ ജാക്വസ് കാർട്ടിയറെ സ്റ്റഡാകോന എന്ന ഗ്രാമത്തിലേക്ക് നയിക്കുവാൻ ഈ പദം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Rayburn2001&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=aiUZMOypNB4C&amp;pg=PA14|title=Naming Canada: Stories about Canadian Place Names|last=Rayburn|first=Alan|publisher=[[University of Toronto Press]]|year=2001|isbn=978-0-8020-8293-0|pages=14–22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160412181901/https://books.google.com/books?id=aiUZMOypNB4C&amp;pg=PA14|archivedate=April 12, 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; കാർട്ടിയർ പിന്നീട് കാനഡ എന്ന പദം ആ പ്രത്യേക ഗ്രാമത്തെക്കുറിക്കാൻ മാത്രമല്ല, ഡൊണാകോനയ്ക്ക് (സ്റ്റഡാകോണ ഗ്രാമത്തലവൻ)&lt;ref name=&quot;Rayburn20012&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=aiUZMOypNB4C&amp;pg=PA14|title=Naming Canada: Stories about Canadian Place Names|last=Rayburn|first=Alan|publisher=[[University of Toronto Press]]|year=2001|isbn=978-0-8020-8293-0|pages=14–22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160412181901/https://books.google.com/books?id=aiUZMOypNB4C&amp;pg=PA14|archivedate=April 12, 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; കീഴിലുള്ള മുഴുവൻ പ്രദേശത്തേയും സൂചിപ്പിക്കുവാനായി ഉപയോഗിച്ചു. 1545 ആയപ്പോഴേക്കും യൂറോപ്യൻ പുസ്തകങ്ങളും മാപ്പുകളും സെന്റ് ലോറൻസ് നദിക്കരയിലുള്ള ഈ ചെറിയ പ്രദേശത്തെ കാനഡ എന്ന പേരിൽ പരാമർശിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Rayburn20013&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=aiUZMOypNB4C&amp;pg=PA14|title=Naming Canada: Stories about Canadian Place Names|last=Rayburn|first=Alan|publisher=[[University of Toronto Press]]|year=2001|isbn=978-0-8020-8293-0|pages=14–22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160412181901/https://books.google.com/books?id=aiUZMOypNB4C&amp;pg=PA14|archivedate=April 12, 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രാരംഭംവരെള്ള കാലത്ത് &quot;കാനഡ&quot; എന്ന പദം സെന്റ് ലോറൻസ് നദിക്കരയിലുടനീളമുള്ള ന്യൂ ഫ്രാൻസിന്റെ ഭാഗത്തെ സൂചിപ്പിക്കുവാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=dbUuX0mnvQMC&amp;pg=PA1048|title=Encyclopedia of Canada's Peoples|last=Magocsi|first=Paul R.|publisher=University of Toronto Press|year=1999|isbn=978-0-8020-2938-6|page=1048|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160412134750/https://books.google.com/books?id=dbUuX0mnvQMC&amp;pg=PA1048|archivedate=April 12, 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1791-ൽ ഈ പ്രദേശം അപ്പർ കാനഡ എന്നും ലോവർ കാനഡ എന്നും വിളിക്കപ്പെട്ട രണ്ട് ബ്രിട്ടീഷ് കോളനികളായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. 1841-ൽ കാനഡയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് പ്രവിശ്യയായി അവ ലയിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{citation|author=Victoria|title=An Act to Re-write the Provinces of Upper and Lower Canada, and for the Government of Canada|url=https://books.google.com/books?id=BCQtAAAAYAAJ&amp;pg=PA20|year=1841|publisher=J.C. Fisher &amp; W. Kimble|page=20|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160412155952/https://books.google.com/books?id=BCQtAAAAYAAJ&amp;pg=PA20|archivedate=April 12, 2016}}&lt;/ref&gt; 1867-ൽ കോൺഫെഡറേഷനായ ശേഷം, ലണ്ടൻ കോൺഫറൻസിൽവച്ച് കാനഡ പുതിയ രാജ്യത്തിന്റെ നിയമപരമായ പേരായി സ്വീകരിക്കപ്പെടുകയും ഡൊമിനിയൻ എന്ന പദം രാജ്യത്തിന്റെ തലക്കെട്ടായി നൽകുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Holy nations and global identities: civil religion, nationalism, and globalisation|url=https://archive.org/details/holynationsgloba00hvit|last=O'Toole|first=Roger|publisher=Brill|year=2009|isbn=978-90-04-17828-1|editor=Hvithamar, Annika|page=[https://archive.org/details/holynationsgloba00hvit/page/n143 137]|chapter=Dominion of the Gods: Religious continuity and change in a Canadian context|editor2=Warburg, Margit|editor3=Jacobsen, Brian Arly}}&lt;/ref&gt; 1950 കളോടെ കാനഡയെ &quot;കോമൺ‌വെൽത്തിന്റെ ഒരു മണ്ഡലമായി&quot; കണക്കാക്കിയിരുന്ന ഡൊമിനിയൻ ഓഫ് കാനഡ എന്ന പദം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം ഉപേക്ഷിച്ചു. ലൂയിസ് സെന്റ് ലോറന്റ് സർക്കാർ 1951 ൽ കാനഡയിലെ ചട്ടങ്ങളിൽ ഡൊമീനിയൻ എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി അവസാനിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lipad.ca/full/permalink/1661272/|title=November 8, 1951 (21st Parliament, 5th Session)|accessdate=April 9, 2019}}&lt;/ref&gt; 1982 ൽ ‘കാനഡ നിയമം’ പാസാക്കിയതിലൂടെ കാനഡയുടെ ഭരണഘടന പൂർണമായും കനേഡിയൻ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുകയും രാജ്യത്തെക്കുറിക്കാൻ കാനഡയെന്ന പേരു മാത്രം പരാമർശിക്കുകയും ചെയ്തു. ആ വർഷം അവസാനം ദേശീയ അവധി ദിനത്തിന്റെ  പേര് ഡൊമിനിയൻ ദിനത്തിൽ നിന്ന് ‘കാനഡ ദിനം’ എന്നാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;buckner&quot;&gt;{{cite book|title=Canada and the British Empire|url=https://archive.org/details/canadabritishemp0000unse|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2008|isbn=978-0-19-927164-1|editor=Buckner, Philip|pages=[https://archive.org/details/canadabritishemp0000unse/page/37 37]–40, 56–59, 114, 124–125}}&lt;/ref&gt; ഫെഡറൽ സർക്കാരിനെ പ്രവിശ്യാസർക്കാരുകളിൽനിന്ന് വേർതിരിച്ചറിയാൻ ഡൊമീനിയൻ എന്ന പദം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം ഡൊമീനിയൻ എന്ന പദം ഫെഡറൽ എന്ന പദത്തിനു വഴിമാറി.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5KomEXgxvMcC&amp;pg=PA114|title=The Oxford Handbook of Canadian Politics|last1=Courtney|first1=John|last2=Smith|first2=David|publisher=Oxford Handbooks Online|year=2010|isbn=978-0-19-533535-4|page=114|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160412181713/https://books.google.com/books?id=5KomEXgxvMcC&amp;pg=PA114|archivedate=April 12, 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

=== &lt;u&gt;തദ്ദേശീയ ജനത&lt;/u&gt; ===
വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ ആദ്യ നിവാസികൾ സൈബീരിയയിൽ നിന്ന് ബെറിംഗ് ലാൻഡ് ബ്രിഡ്ജ് വഴി കുടിയേറി, കുറഞ്ഞത് 14,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് എത്തിയവരാണെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. ഓൾഡ് ക്രോ ഫ്ലാറ്റുകളിലെ പാലിയോ-ഇന്ത്യൻ പുരാവസ്തു സൈറ്റുകളും ബ്ലൂഫിഷ് ഗുഹകളും കാനഡയിലെ മനുഷ്യവാസത്തിൻ്റെ ഏറ്റവും പഴയ രണ്ട് സ്ഥലങ്ങളാണ്. സ്ഥിരമായ വാസസ്ഥലങ്ങൾ, കൃഷി, സങ്കീർണ്ണമായ സാമൂഹിക ശ്രേണികൾ, വ്യാപാര ശൃംഖലകൾ എന്നിവ തദ്ദേശീയ സമൂഹങ്ങളുടെ സവിശേഷതകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. 15-ആം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ അവസാനത്തിലും 16-ആം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ തുടക്കത്തിലും യൂറോപ്യൻ പര്യവേക്ഷകർ എത്തുമ്പോഴേക്കും ഈ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ചിലത് തകർന്നിരുന്നു, അവ പുരാവസ്തു ഗവേഷണങ്ങളിലൂടെ മാത്രമാണ് കണ്ടെത്തിയത്. ഇന്നത്തെ കാനഡയിലെ തദ്ദേശീയരായ ജനങ്ങളിൽ ഫസ്റ്റ് നേഷൻസ്, ഇൻയൂട്ട്, മെറ്റിസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു, 17-ആം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ മധ്യത്തിൽ, ഫസ്റ്റ് നേഷൻസ് ആളുകൾ യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റക്കാരും പിന്നീട് ചേർന്ന് അവരുടെ സ്വന്തം വ്യക്തിത്വം വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്ത ജീവിതം നയിക്കുക ആയിരുന്നു.

ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ സെറ്റിൽമെൻ്റുകളുടെ സമയത്ത് തദ്ദേശീയരായ ജനസംഖ്യ 200,000 നും രണ്ട് ദശലക്ഷത്തിനും ഇടയിൽ ആയിരുന്നുവെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് 500,000 ആണെന്ന് കാനഡയിലെ റോയൽ കമ്മീഷൻ ഓൺ അബോറിജിനൽ പീപ്പിൾ അനുമാനിക്കുന്നു. യൂറോപ്യൻ കോളനിവൽക്കരണത്തിൻ്റെ അനന്തരഫലമായി, തദ്ദേശീയ ജനസംഖ്യ നാൽപ്പത് മുതൽ എൺപത് ശതമാനം വരെ കുറഞ്ഞു. യൂറോപ്യൻ രോഗങ്ങളുടെ കൈമാറ്റം, രോമക്കച്ചവടത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ, കൊളോണിയൽ അധികാരികളുമായും കുടിയേറ്റക്കാരുമായും ഉള്ള സംഘർഷങ്ങൾ, കുടിയേറ്റക്കാർക്കും യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റക്കാരും തദ്ദേശീയരുടെ ഭൂമി തർക്കവും കൈയറലും എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി കാരണങ്ങളാണ് ഈ ഇടിവിന് കാരണം. ഇത് നിരവധി തദേശിയ ഗോത്രങ്ങളുടെ സ്വയംപര്യാപ്തതയുടെ തുടർന്നുള്ള തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാകുകയും ചെയ്തു. 

സംഘട്ടനങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും, ഫസ്റ്റ് നേഷൻസുമായും ഇൻയൂട്ട് പോപ്പുലേഷനുമായും യൂറോപ്യൻ കനേഡിയൻമാരുടെ ആദ്യകാല ഇടപെടലുകൾ താരതമ്യേന സമാധാനപരമായിരുന്നു. കാനഡയിലെ യൂറോപ്യൻ കോളനികളുടെ വികസനത്തിൽ ഫസ്റ്റ് നേഷൻസും മെറ്റിസ് ജനതയും നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു, പ്രത്യേകിച്ച് വടക്കേ അമേരിക്കൻ രോമവ്യാപാരകാലത്ത് ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ പര്യവേക്ഷണങ്ങളിൽ യൂറോപ്യൻ കോറിയർമാരായ ഡെസ് ബോയിസ്, വോയേജർമാർ എന്നിവരെ സഹായിക്കുന്നതിൽ അവരുടെ പങ്ക്. ഫസ്റ്റ് നേഷൻസുമായുള്ള ഈ ആദ്യകാല യൂറോപ്യൻ ഇടപെടലുകൾ സൗഹൃദം, സമാധാന ഉടമ്പടികൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഉടമ്പടികളിലൂടെ തദ്ദേശീയരുടെ ഭൂമി കൈവശപ്പെടുത്തുന്നതിലേക്ക് മാറി. 18-ആം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ അവസാനം മുതൽ, യൂറോപ്യൻ കനേഡിയൻ ജനത തദ്ദേശീയരായ ജനങ്ങളെ ഒരു പാശ്ചാത്യ കനേഡിയൻ സമൂഹത്തിലേക്ക് കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ നിർബന്ധിതരാക്കി. 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ അവസാനത്തിലും 20-ആം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ തുടക്കത്തിലും കുടിയേറ്റ കൊളോണിയലിസം അതിൻ്റെ പാരമ്യത്തിലെത്തി. 2008-ൽ കാനഡ ഗവൺമെൻ്റ് ഒരു അനുരഞ്ജന കമ്മീഷൻ രൂപീകരിച്ചതോടെ ഒരു പരിഹാര കാലയളവ് ആരംഭിച്ചു. സാംസ്കാരിക വംശഹത്യയുടെ അംഗീകാരം, ഒത്തുതീർപ്പ് കരാറുകൾ, കാണാതാകുകയും കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്ത തദ്ദേശീയ സ്ത്രീകളുടെ ദുരവസ്ഥയെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നതുപോലുള്ള വംശീയ മേൽക്കോയ്മപരമായ പ്രശ്‌നങ്ങളുടെ മെച്ചപ്പെടുത്തലും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. 

=== &lt;u&gt;യൂറോപ്യൻ കോളനിവൽക്കരണം&lt;/u&gt; ===
ആദ്യ കാലങ്ങളിൽ [[ഇംഗ്ലണ്ട്]] ([[യുകെ]]), [[ഫ്രാൻസ്]] തുടങ്ങിയ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾ കുടിയേറി താമസിച്ച ഒരു രാജ്യമായിരുന്നു  കാനഡ. അങ്ങനെയാണ് ഇന്ന് കാണുന്ന വെള്ളക്കാരായ [[ഇംഗ്ലീഷ്]], [[ഫ്രഞ്ച്]] സമൂഹങ്ങൾ കാനഡയിൽ എത്തിച്ചേർന്നത്. ഇന്നും [[ബ്രിട്ടീഷ്]] രാജാവിന്റെ ഭരണത്തിൽ ആണ് കാനഡ. 

കാനഡയുടെ കിഴക്കൻ തീരം പര്യവേക്ഷണം നടത്തിയ ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ യൂറോപ്യൻ നോർസ് പര്യവേക്ഷകനായ ലീഫ് എറിക്‌സണാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം 1000 AD-ൽ, നോർസ് ന്യൂഫൗണ്ട്‌ലാൻഡിന്റെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള L'Anse aux Meadows എന്ന സ്ഥലത്ത് 20 വർഷത്തോളം ഇടയ്ക്കിടെ അധിനിവേശം നടത്തിയിരുന്ന ഒരു ചെറിയ ഹ്രസ്വകാല ക്യാമ്പ്‌മെൻ്റ് നിർമ്മിച്ചു. 1497-ൽ ജോൺ കാബോട്ട് ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ഹെൻറി ഏഴാമൻ്റെ പേരിൽ കാനഡയുടെ അറ്റ്ലാൻ്റിക് തീരം പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുകയും അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് വരെ യൂറോപ്യൻ പര്യവേക്ഷണം നടന്നിട്ടില്ല. 1534-ൽ, ഫ്രഞ്ച് പര്യവേക്ഷകനായ ജാക്വസ് കാർട്ടിയർ സെൻ്റ് ലോറൻസ് ഉൾക്കടലിൽ പര്യവേക്ഷണം നടത്തി, അവിടെ ജൂലൈ 24-ന്, &quot;ഫ്രാൻസിലെ രാജാവ് നീണാൾ വാഴട്ടെ&quot; എന്നെഴുതിയ 10 മീറ്റർ (33 അടി) കുരിശ് നട്ടുപിടിപ്പിച്ച് പുതിയ പ്രദേശം കൈവശപ്പെടുത്തി. ഫ്രാൻസിസ് ഒന്നാമൻ രാജാവിൻ്റെ പേരിൽ ഫ്രാൻസ്. 16-ആം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ ബാസ്‌ക്, പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ നാവിഗേഷൻ സാങ്കേതിക വിദ്യകളുള്ള യൂറോപ്യൻ നാവികർ അറ്റ്‌ലാൻ്റിക് തീരത്ത് കാലാനുസൃതമായ തിമിംഗലവേട്ട, മത്സ്യബന്ധന ഔട്ട്‌പോസ്റ്റുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. പൊതുവേ, കണ്ടെത്തൽ കാലഘട്ടത്തിലെ ആദ്യകാല വാസസ്ഥലങ്ങൾ കഠിനമായ കാലാവസ്ഥയും സ്കാൻഡിനേവിയയിലെ വ്യാപാര വഴികൾ നാവിഗേറ്റ് ചെയ്യുന്നതിലെ പ്രശ്‌നങ്ങളും മത്സരഫലങ്ങളും കാരണം ഹ്രസ്വകാലമായിരുന്നു എന്ന് തോന്നുന്നു.

1583-ൽ, സർ ഹംഫ്രി ഗിൽബെർട്ട്, എലിസബത്ത് രാജ്ഞിയുടെ രാജകീയ അവകാശത്താൽ, ന്യൂഫൗണ്ട്‌ലാൻഡിലെ സെൻ്റ് ജോൺസ് ആദ്യത്തെ നോർത്ത് അമേരിക്കൻ ഇംഗ്ലീഷ് സീസണൽ ക്യാമ്പായി സ്ഥാപിച്ചു. 1600-ൽ, ഫ്രഞ്ചുകാർ തങ്ങളുടെ ആദ്യത്തെ സീസണൽ വ്യാപാരകേന്ദ്രം സെയിൻ്റ് ലോറൻസിനോട് ചേർന്ന് ടഡോസാക്കിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഫ്രഞ്ച് പര്യവേക്ഷകനായ സാമുവൽ ഡി ചാംപ്ലെയിൻ 1603-ൽ എത്തി, പോർട്ട് റോയൽ (1605-ൽ), ക്യൂബെക് സിറ്റി (1608-ൽ) എന്നിവിടങ്ങളിൽ വർഷം മുഴുവനുമുള്ള ആദ്യത്തെ സ്ഥിരമായ യൂറോപ്യൻ വാസസ്ഥലങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു. ന്യൂ ഫ്രാൻസിലെ കോളനിവാസികൾക്കിടയിൽ, കനേഡിയൻമാർ സെൻ്റ് ലോറൻസ് നദീതടത്തിൽ വ്യാപകമായി താമസമാക്കി, അക്കാഡിയക്കാർ ഇന്നത്തെ മാരിടൈംസിൽ താമസമാക്കി, അതേസമയം രോമ വ്യാപാരികളും കത്തോലിക്കാ മിഷനറിമാരും ഗ്രേറ്റ് ലേക്‌സ്, ഹഡ്‌സൺ ബേ, മിസിസിപ്പി നീർത്തടങ്ങൾ എന്നിവ ലൂസിയാനയിലേക്കുള്ള പര്യവേക്ഷണം നടത്തി. വടക്കേ അമേരിക്കൻ രോമവ്യാപാരത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണത്തെച്ചൊല്ലി 17-ആം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ മധ്യത്തിൽ ബീവർ യുദ്ധങ്ങൾ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു.

1610-ൽ ന്യൂഫൗണ്ട്‌ലാൻഡിൽ ഇംഗ്ലീഷുകാർ കൂടുതൽ വാസസ്ഥലങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു, അതോടൊപ്പം തെക്ക് പതിമൂന്ന് കോളനികളിലെ വാസസ്ഥലങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചു. കൊളോണിയൽ വടക്കേ അമേരിക്കയിൽ 1689 നും 1763 നും ഇടയിൽ നാല് യുദ്ധങ്ങളുടെ ഒരു പരമ്പര പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ പിന്നീടുള്ള യുദ്ധങ്ങൾ ഏഴ് വർഷത്തെ യുദ്ധത്തിൻ്റെ വടക്കേ അമേരിക്കൻ നാടകവേദിയായി മാറി. മെയിൻലാൻഡ് നോവ സ്കോട്ടിയ 1713 ലെ ഉട്രെക്റ്റ്, കാനഡ ഉടമ്പടി പ്രകാരം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലായി, ഏഴ് വർഷത്തെ യുദ്ധത്തിന് ശേഷം 1763 ൽ ന്യൂ ഫ്രാൻസിൻ്റെ ഭൂരിഭാഗവും ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലായി.

== ഭാഷകൾ ==
ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളായ ഇംഗ്ലീഷ്, ഫ്രഞ്ചും ഉൾപ്പെടെ കാനഡ ജനത‌ ധാരാളം ഭാഷകൾ‌ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇംഗ്ലീഷും ഫ്രഞ്ചും യഥാക്രമം 56 ശതമാനം 21 ശതമാനം എന്ന നിലയിൽ കാനഡക്കാരുടെ മാതൃഭാഷയാണ്. 2016 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം വെറും 7.3 ദശലക്ഷത്തിലധികം കാനഡക്കാർ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയല്ലാത്ത ഒരു ഭാഷ അവരുടെ മാതൃഭാഷയായി സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ളവരാണ്. ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളല്ലാത്തവയിൽ [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]] (1,27,680 ഒന്നാം ഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നവർ), പഞ്ചാബി (5,01,680), സ്പാനിഷ് (4,58,850), തഗലോഗ് (4,31,385), [[അറബി ഭാഷ|അറബിക്]] (4,19,895), [[ജർമ്മൻ ഭാഷ|ജർമ്മൻ]] (3,84,040), [[ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷ|ഇറ്റാലിയൻ]] (3,75,645) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. കാനഡയിലെ ഫെഡറൽ സർക്കാർ ഔദ്യോഗിക ദ്വിഭാഷാവാദം പ്രയോഗിക്കുന്നു, ഇത് കനേഡിയൻ അവകാശങ്ങളും സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങളും സംബന്ധിച്ച ചാർട്ടറിലെ സെക്ഷൻ 16, ഫെഡറൽ ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ നിയമം എന്നിവയുമായി സംയോജിപ്പിച്ച്, ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ കമ്മീഷണറാണ് നടപ്പിൽവരുത്തുന്നത്. ഫെഡറൽ കോടതികളിലും പാർലമെന്റിലും എല്ലാ ഫെഡറൽ സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഇംഗ്ലീഷിനും ഫ്രഞ്ചിനും തുല്യപദവിയുണ്ട്. മതിയായ ആവശ്യം ഉള്ളിടത്ത് ഫെഡറൽ സർക്കാർ സേവനങ്ങൾ ഇംഗ്ലീഷിലോ ഫ്രഞ്ചിലോ സ്വീകരിക്കാൻ പൗരന്മാർക്ക് അവകാശമുണ്ട്. അതുപോലെതന്നെ എല്ലാ പ്രവിശ്യകളിലും പ്രദേശങ്ങളിലും ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് അവരുടെ സ്വന്തമായ സ്കൂളുകൾക്കും ഉറപ്പുനൽകുന്നു. 

1977 ലെ [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷാ ചാർട്ടർ]] ഫ്രഞ്ച് ഭാഷയെ [[ക്യൂബെക്|ക്യൂബക്കിന്റെ]] ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചു. ഫ്രഞ്ച് സംസാരിക്കുന്ന കാനഡക്കാരിൽ 85 ശതമാനത്തിലധികവും ക്യൂബെക്കിലാണ് താമസിക്കുന്നതെങ്കിലും [[ന്യൂ ബ്രൺസ്വിക്ക്|ന്യൂ ബ്രൺ‌സ്വിക്ക്]], [[ആൽബർട്ട|ആൽ‌ബർ‌ട്ട]], [[മനിറ്റോബ]], എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ വിഭാഗം പ്രഞ്ചുഭാഷക്കാരുണ്ട്. ക്യൂബെക്കിന് പുറത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഫ്രഞ്ച് സംസാരിക്കുന്ന ജനസംഖ്യ ഒണ്ടാറിയോയിലുമുണ്ട്. ഔദ്യോഗികമായി ദ്വിഭാഷാ സംവിധാനമുള്ള ഏക പ്രവിശ്യയായ [[ന്യൂ ബ്രൺസ്വിക്ക്|ന്യൂ ബ്രൺസ്വിക്കിൽ]] ജനസംഖ്യയുടെ 33 ശതമാനം ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന അക്കാഡിയൻ ന്യൂനപക്ഷമാണ്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ [[നോവ സ്കോട്ടിയ|നോവ സ്കോട്ടിയയിലും]] കേപ് ബ്രെറ്റോൺ ദ്വീപിലും മധ്യ, പടിഞ്ഞാറൻ പ്രിൻസ് എഡ്വേർഡ് ദ്വീപിലും അക്കാഡിയൻമാരുടെ ചെറുഗണങ്ങളുണ്ട്.

മറ്റ് പ്രവിശ്യകൾക്ക് ഇതുപോല ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളൊന്നുമില്ല, പക്ഷേ ഇംഗ്ലീഷിനു പുറമേ ഫ്രഞ്ചും പ്രബോധന ഭാഷയായും കോടതികളിലും മറ്റ് സർക്കാർ സേവനങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[മനിറ്റോബ|മണിറ്റോബ]], [[ഒണ്ടാറിയോ]], [[ക്യൂബെക്|ക്യൂബക്ക്]] എന്നിവ പ്രവിശ്യാ നിയമസഭകളിൽ ഇംഗ്ലീഷും ഫ്രഞ്ചും സംസാരിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു, കൂടാതെ രണ്ട് ഭാഷകളിലും നിയമങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒണ്ടാറിയോയിൽ ഫ്രഞ്ചിന് പൂർണ്ണമായും ഔദ്യോഗികമല്ലാത്ത ചില നിയമപരമായ പദവികളുണ്ട്. 65 ലധികം വ്യതിരിക്ത ഭാഷകളും ഭാഷാഭേദങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന 11 തദ്ദേശീയ ഭാഷാ ഗ്രൂപ്പുകളും ഇവിടെയുണ്ട്. നോർത്ത് വെസ്റ്റ് ടെറിറ്ററിയിൽ നിരവധി തദ്ദേശീയ ഭാഷകൾക്ക് ഔദ്യോഗിക പദവിയുണ്ട്. നുനാവട്ടിലെ ഭൂരിപക്ഷ ഭാഷയാണ് ഇനുക്റ്റിടട്ട്, കൂടാതെ ഇത് പ്രദേശത്തെ മൂന്ന് ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിലൊന്നുമാണ്.

ഇതുകൂടാതെ, കാനഡയിൽ പല ആംഗ്യഭാഷകളും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്, അവയിൽ ചിലത് തദ്ദേശീയമാണ്. പ്രൈമറി, സെക്കൻഡറി സ്കൂളുകളിൽ ആംഗ്യഭാഷയുടെ (ASL) പ്രചാരം കാരണം അമേരിക്കൻ ആംഗ്യഭാഷ (ASL) രാജ്യത്തുടനീളം സംസാരിക്കപ്പെടുന്നു. ഫ്രഞ്ചുഭാഷാ സംസ്കാരവുമായുള്ള ഇതിന്റെ ചരിത്രപരമായ ബന്ധത്താൽ ക്യൂബെക്ക് ആംഗ്യഭാഷ പ്രാഥമികമായി ക്യൂബെക്കിലാണ് സംസാരിക്കുന്നത്, എന്നിരുന്നാലും ഗണ്യമായ ഫ്രാങ്കോഫോൺ സമൂഹങ്ങൾ ന്യൂ ബ്രൺ‌സ്വിക്ക്, ഒന്റാറിയോ, മാനിറ്റൊബ എന്നിവിടങ്ങളിലുണ്ട്.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
മൊത്തം വിസ്തീർണ്ണം (അതിൻ്റെ ജലം ഉൾപ്പെടെ), കാനഡ രണ്ടാമത്തെ വലിയ രാജ്യമാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശുദ്ധജല തടാകങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ ഭൂവിസ്തൃതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കാനഡ നാലാം സ്ഥാനത്താണ്. കിഴക്ക് അറ്റ്ലാൻ്റിക് സമുദ്രം മുതൽ വടക്ക് ആർട്ടിക് സമുദ്രം വരെയും പടിഞ്ഞാറ് പസഫിക് സമുദ്രം വരെയും നീണ്ടുകിടക്കുന്ന ഈ രാജ്യം 9,984,670 km2 (3,855,100 ചതുരശ്ര മൈൽ) പ്രദേശം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. 243,042 കിലോമീറ്റർ (151,019 മൈൽ) ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ തീരപ്രദേശമുള്ള കാനഡയ്ക്ക് വിശാലമായ സമുദ്ര ഭൂപ്രദേശവും ഉണ്ട്. 8,891 കി.മീ (5,525 മൈൽ)[a] വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കര അതിർത്തി യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സുമായി പങ്കിടുന്നതിനു പുറമേ, കാനഡ ഗ്രീൻലാൻഡുമായി (അതിനാൽ ഡെൻമാർക്ക് രാജ്യം) ഒരു കര അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു, വടക്കുകിഴക്ക്, ഹാൻസ് ദ്വീപിൽ, കൂടാതെ തെക്കുകിഴക്ക് ഫ്രാൻസിൻ്റെ സമുദ്രാതിർത്തിയായ സെയിൻ്റ് പിയറി, മൈക്വലോൺ എന്നിവയുടെ സമുദ്രാതിർത്തി. ഉത്തരധ്രുവത്തിൽ നിന്ന് 817 കിലോമീറ്റർ (508 മൈൽ) അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന എല്ലെസ്മിയർ ദ്വീപിൻ്റെ-അക്ഷാംശം 82.5°N-യുടെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള കനേഡിയൻ ഫോഴ്‌സ് സ്റ്റേഷൻ അലേർട്ട് എന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള ജനവാസ കേന്ദ്രവും കാനഡയിലാണ്. അക്ഷാംശത്തിൽ, കാനഡയുടെ ഏറ്റവും വടക്കുഭാഗത്തുള്ള ഭൂപ്രദേശം 83°6′41″N നുനാവുട്ടിലെ കേപ് കൊളംബിയയാണ്, അതിൻ്റെ തെക്കേ അറ്റം ഈറി തടാകത്തിലെ മിഡിൽ ഐലൻഡിൽ 41°40′53″N ആണ്. രേഖാംശത്തിൽ, കാനഡയുടെ ഭൂമി ന്യൂഫൗണ്ട്‌ലാൻഡിലെ കേപ് സ്പിയർ മുതൽ 52°37'W, മൗണ്ട് സെൻ്റ് ഏലിയാസ്, യൂക്കോൺ ടെറിട്ടറി, 141°W വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു.

കാനഡയെ ഏഴ് ഫിസിയോഗ്രാഫിക് മേഖലകളായി തിരിക്കാം: കനേഡിയൻ ഷീൽഡ്, ഇൻ്റീരിയർ പ്ലെയിൻസ്, ഗ്രേറ്റ് ലേക്സ്-സെൻ്റ്. ലോറൻസ് ലോലാൻഡ്സ്, അപ്പലാച്ചിയൻ പ്രദേശം, വെസ്റ്റേൺ കോർഡില്ലേറ, ഹഡ്സൺ ബേ ലോലാൻഡ്സ്, ആർട്ടിക് ദ്വീപസമൂഹം. രാജ്യത്തുടനീളം ബോറിയൽ വനങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു, വടക്കൻ ആർട്ടിക് പ്രദേശങ്ങളിലും റോക്കി പർവതനിരകളിലൂടെയും മഞ്ഞുപാളികൾ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു, കൂടാതെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറുള്ള താരതമ്യേന പരന്ന കനേഡിയൻ പ്രേയറികൾ ഉൽപ്പാദനക്ഷമമായ കൃഷിയെ സുഗമമാക്കുന്നു.കാനഡയുടെ സാമ്പത്തിക ഉൽപ്പാദനത്തിൻ്റെ ഭൂരിഭാഗവും താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങൾ ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന സെൻ്റ് ലോറൻസ് നദിയെ (തെക്കുകിഴക്ക്) ഗ്രേറ്റ് തടാകങ്ങൾ പോഷിപ്പിക്കുന്നു.  കാനഡയിൽ 2,000,000-ലധികം തടാകങ്ങളുണ്ട്-അവയിൽ 563 എണ്ണം 100 km2 (39 ചതുരശ്ര മൈൽ)-നേക്കാൾ വലുതാണ്-ലോകത്തിലെ ശുദ്ധജലത്തിൻ്റെ ഭൂരിഭാഗവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കനേഡിയൻ റോക്കീസ്, കോസ്റ്റ് പർവതനിരകൾ, ആർട്ടിക് കോർഡില്ലേറ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ശുദ്ധജല ഹിമാനികൾ ഉണ്ട്. കാനഡ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി സജീവമാണ്, ധാരാളം ഭൂകമ്പങ്ങളും സജീവമായ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളും ഉണ്ട്.

== പ്രവിശ്യകളും പ്രദേശങ്ങളും ==
പ്രവിശ്യകൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന 10 ഫെഡറേറ്റഡ് സംസ്ഥാനങ്ങളും മൂന്ന് ഫെഡറൽ ടെറിട്ടറികളും ചേർന്ന ഒരു ഫെഡറേഷനാണ് കാനഡ. ഇവയെ നാല് പ്രധാന പ്രദേശങ്ങളായി തരംതിരിക്കാം: പടിഞ്ഞാറൻ കാനഡ, സെൻട്രൽ കാനഡ, അറ്റ്ലാൻ്റിക് കാനഡ, വടക്കൻ കാനഡ (കിഴക്കൻ കാനഡ സെൻട്രൽ കാനഡയെയും അറ്റ്ലാൻ്റിക് കാനഡയെയും ഒരുമിച്ച് സൂചിപ്പിക്കുന്നു). ആരോഗ്യപരിപാലനം, വിദ്യാഭ്യാസം, സാമൂഹിക പരിപാടികൾ, നീതിനിർവഹണം (എന്നാൽ ക്രിമിനൽ നിയമമല്ല) തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക പരിപാടികൾക്കും പ്രവിശ്യകൾക്കും പ്രദേശങ്ങൾക്കും ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. പ്രവിശ്യകൾ ഫെഡറൽ ഗവൺമെൻ്റിനേക്കാൾ കൂടുതൽ വരുമാനം ശേഖരിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, സമ്പന്നരും ദരിദ്രരുമായ പ്രവിശ്യകൾക്കിടയിൽ സേവനങ്ങളുടെ ന്യായമായ ഏകീകൃത നിലവാരവും നികുതിയും നിലനിർത്തുന്നതിന് ഫെഡറൽ ഗവൺമെൻ്റ് തുല്യതാ പേയ്‌മെൻ്റുകൾ നടത്തുന്നു. 

ഒരു കനേഡിയൻ പ്രവിശ്യയും ഒരു പ്രദേശവും തമ്മിലുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസം, പ്രവിശ്യകൾക്ക് അവരുടെ പരമാധികാരം കിരീടത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്നു എന്നതാണ്, 1867 ലെ ഭരണഘടനാ നിയമത്തിൽ നിന്ന് അധികാരവും അധികാരവും ലഭിക്കുന്നു എന്നതാണ്, അതേസമയം പ്രദേശിക ഗവൺമെൻ്റുകൾക്ക് കാനഡ പാർലമെൻ്റ് അവർക്ക് അധികാരങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്[ കമ്മീഷണർമാർ രാജാവിൻ്റെ ഫെഡറൽ കൗൺസിലിൽ രാജാവിനെ നേരിട്ട് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു, 1867-ലെ ഭരണഘടനാ നിയമത്തിൽ നിന്നുള്ള അധികാരങ്ങൾ ഫെഡറൽ ഗവൺമെൻ്റിനും പ്രവിശ്യാ ഗവൺമെൻ്റുകൾക്കും പ്രത്യേകമായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു ആ ക്രമീകരണത്തിലെ ഏത് മാറ്റത്തിനും ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി ആവശ്യമാണ്, അതേസമയം പ്രദേശങ്ങളുടെ റോളുകളിലും അധികാരങ്ങളിലും മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താം. കാനഡയുടെ പാർലമെൻ്റ് ഏകപക്ഷീയമായി. 

== കാലാവസ്ഥ ==
കാനഡയിലുടനീളമുള്ള ശരാശരി ശൈത്യകാലത്തും വേനൽക്കാലത്തും ഉയർന്ന താപനില ഓരോ പ്രദേശത്തിനും വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. ശീതകാലം രാജ്യത്തിൻ്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും കഠിനമായിരിക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് ഭൂഖണ്ഡാന്തര കാലാവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടുന്ന ഉൾപ്രദേശങ്ങളിലും പ്രേരി പ്രവിശ്യകളിലും, പ്രതിദിന ശരാശരി താപനില −15 °C (5 °F), എന്നാൽ −40 °C ന് താഴെയാകാം ( −40 °F) കഠിനമായ കാറ്റ് തണുപ്പിനൊപ്പം. തീരപ്രദേശങ്ങളല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങളിൽ, വർഷത്തിൽ ഏതാണ്ട് ആറ് മാസത്തോളം മഞ്ഞ് നിലം പൊതിയാൻ കഴിയും, അതേസമയം വടക്കൻ മഞ്ഞ് വർഷം മുഴുവനും നിലനിൽക്കും. തീരദേശ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളംബിയയിൽ മിതശീതോഷ്ണ കാലാവസ്ഥയുണ്ട്, മിതമായതും മഴയുള്ളതുമായ ശൈത്യകാലം. കിഴക്ക്, പടിഞ്ഞാറൻ തീരങ്ങളിൽ, ശരാശരി ഉയർന്ന താപനില സാധാരണയായി താഴ്ന്ന 20s °C (70s °F) ആണ്, അതേസമയം തീരങ്ങൾക്കിടയിൽ, ശരാശരി വേനൽക്കാല ഉയർന്ന താപനില 25 മുതൽ 30 °C (77 മുതൽ 86 °F) വരെയാണ്. ചില ഉൾപ്രദേശങ്ങളിലെ താപനില ഇടയ്ക്കിടെ 40 °C (104 °F) കവിയുന്നു. 

വടക്കൻ കാനഡയുടെ ഭൂരിഭാഗവും ഐസും പെർമാഫ്രോസ്റ്റും കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കാനഡയിലെ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിൻ്റെ ഫലമായി ആർട്ടിക് ആഗോള ശരാശരിയുടെ മൂന്നിരട്ടി ചൂടായതിനാൽ പെർമാഫ്രോസ്റ്റിൻ്റെ ഭാവി അനിശ്ചിതത്വത്തിലാണ്. 1948 മുതൽ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ 1.1 മുതൽ 2.3 °C വരെ (2.0 മുതൽ 4.1 °F വരെ) മാറ്റങ്ങളോടെ കാനഡയുടെ കരയിലെ വാർഷിക ശരാശരി താപനില 1.7 °C (3.1 °F) വർദ്ധിച്ചു.[117] വടക്കുഭാഗത്തും പ്രയറികളിലും ചൂടിൻ്റെ തോത് കൂടുതലാണ്. കാനഡയുടെ തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ, കാനഡയിൽ നിന്നും യുണൈറ്റഡ് സ്‌റ്റേറ്റ്‌സിൽ നിന്നുമുള്ള വായു മലിനീകരണം-ലോഹ ഉരുകൽ, കൽക്കരി കത്തിച്ച് വൈദ്യുതി ഉപയോഗങ്ങൾ, വാഹനങ്ങളുടെ ഉദ്‌വമനം എന്നിവ കാരണം ആസിഡ് മഴയ്ക്ക് കാരണമായി, ഇത് ജലപാതകളെയും വന വളർച്ചയെയും കാർഷിക ഉൽപാദനക്ഷമതയെയും സാരമായി ബാധിച്ചു. ആഗോളതലത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങൾ പുറന്തള്ളുന്ന രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് കാനഡ.

== ജൈവവൈവിധ്യം ==
കാനഡയെ 15 ഭൗമ, അഞ്ച് സമുദ്ര മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ഇക്കോസോണുകളിൽ 80,000 തരം കനേഡിയൻ വന്യജീവികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, തുല്യ എണ്ണം ഇനിയും ഔപചാരികമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുകയോ കണ്ടെത്തുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. മറ്റ് രാജ്യങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കാനഡയിൽ പ്രാദേശിക സ്പീഷിസുകളുടെ ശതമാനം കുറവാണെങ്കിലും,മനുഷ്യരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, അധിനിവേശ ജീവിവർഗ്ഗങ്ങൾ, പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം, നിലവിൽ 800-ലധികം സ്പീഷീസുകൾ നശിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. കാനഡയിൽ താമസിക്കുന്ന ഇനങ്ങളിൽ 65 ശതമാനവും &quot;സുരക്ഷിത&quot;മായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.കാനഡയുടെ ഭൂപ്രകൃതിയുടെ പകുതിയിലധികവും കേടുപാടുകൾ കൂടാതെ മനുഷ്യവികസനത്തിൽ താരതമ്യേന സ്വതന്ത്രവുമാണ്. കാനഡയിലെ ബോറിയൽ വനം ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കേടുകൂടാത്ത വനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, ഏകദേശം 3,000,000 km2 (1,200,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) റോഡുകളാലും നഗരങ്ങളാലും വ്യവസായങ്ങളാലും തടസ്സപ്പെടില്ല. അവസാന ഹിമയുഗത്തിൻ്റെ അവസാനം മുതൽ, കാനഡ എട്ട് വ്യത്യസ്ത വനമേഖലകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

രാജ്യത്തിൻ്റെ ഭൂപ്രദേശത്തിൻ്റെയും ശുദ്ധജലത്തിൻ്റെയും ഏകദേശം 12.1 ശതമാനം സംരക്ഷിത മേഖലകളാണ്, ഇതിൽ 11.4 ശതമാനം സംരക്ഷിത മേഖലകളായി നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങളായി നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ള 8.9 ശതമാനം ഉൾപ്പെടെ, ഏകദേശം 13.8 ശതമാനം പ്രദേശിക ജലവും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കാനഡയിലെ ആദ്യത്തെ ദേശീയ ഉദ്യാനം, 1885-ൽ സ്ഥാപിതമായ ബാൻഫ് ദേശീയോദ്യാനം 6,641 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (2,564 ചതുരശ്ര മൈൽ) വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. കാനഡയിലെ ഏറ്റവും പഴയ പ്രൊവിൻഷ്യൽ പാർക്ക്, 1893-ൽ സ്ഥാപിതമായ അൽഗോൺക്വിൻ പ്രൊവിൻഷ്യൽ പാർക്ക്, 7,653.45 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (2,955.01 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുള്ളതാണ്. ലേക്ക് സുപ്പീരിയർ നാഷണൽ മറൈൻ കൺസർവേഷൻ ഏരിയ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശുദ്ധജല സംരക്ഷിത പ്രദേശമാണ്, ഏകദേശം 10,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (3,900 ചതുരശ്ര മൈൽ) വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. കാനഡയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ദേശീയ വന്യജീവി മേഖല 11,570.65 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (4,467.45 ചതുരശ്ര മൈൽ) വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന സ്കോട്ട് ഐലൻഡ്സ് മറൈൻ നാഷണൽ വൈൽഡ് ലൈഫ് ഏരിയയാണ്. 

== സർക്കാരും രാഷ്ട്രീയവും ==
കാനഡയെ &quot;സമ്പൂർണ ജനാധിപത്യം&quot; എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്, നിയോലിബറലിസത്തിന്റെ സ്വാധീനവും, സമത്വവാദത്തിന്റെ പാരമ്പര്യവും, മിതത്വ രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യയശാസ്ത്രവുമാണ്. സമാധാനം, ക്രമം, നല്ല ഗവൺമെൻ്റ് എന്നിവയും അവകാശങ്ങൾക്കുള്ള ഒരു ബില്ലിനൊപ്പം, കനേഡിയൻ ഫെഡറലിസത്തിൻ്റെ സ്ഥാപക തത്വങ്ങളാണ്.

ഫെഡറൽ തലത്തിൽ, &quot;ബ്രോക്കറേജ് രാഷ്ട്രീയം&quot; പ്രയോഗിക്കുന്ന താരതമ്യേന രണ്ട് മധ്യപക്ഷ പാർട്ടികളാണ് കാനഡയിൽ ആധിപത്യം പുലർത്തുന്നത്: ഇടത് ചായ്‌വുള്ള ലിബറൽ പാർട്ടി ഓഫ് കാനഡ, മധ്യ-വലത് ചായ്‌വുള്ള കൺസർവേറ്റീവ് പാർട്ടി ഓഫ് കാനഡ. ചരിത്രപരമായി പ്രബലരായ ലിബറലുകൾ രാഷ്ട്രീയ സ്കെയിലിൻ്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. 2021-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അഞ്ച് പാർട്ടികൾക്ക് പാർലമെൻ്റിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പ്രതിനിധികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു-ഒരു ന്യൂനപക്ഷ സർക്കാർ രൂപീകരിച്ച ലിബറലുകൾ; ഔദ്യോഗിക പ്രതിപക്ഷമായി മാറിയ യാഥാസ്ഥിതികർ; ന്യൂ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി (മധ്യ-സോഷ്യലിസ്റ്റ് ചായ്‌വുള്ള പാർട്ടി) ഇടതുപക്ഷത്തെ സംഘകക്ഷിയായി നിലകൊള്ളന്നു; ബ്ലോക്ക് ക്യൂബെക്കോയിസ്; ഒപ്പം ഗ്രീൻ പാർട്ടിയുമാണ് മറ്റുളവ.

കാനഡയിൽ ഒരു ഭരണഘടനാപരമായ ബ്രിട്ടീഷ് രാജവാഴ്ചയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഒരു പാർലമെൻ്ററി സംവിധാനമുണ്ട് - കാനഡയിലെ രാജവാഴ്ചയാണ് എക്സിക്യൂട്ടീവ്, ലെജിസ്ലേറ്റീവ്, ജുഡീഷ്യൽ ശാഖകളുടെ അടിസ്ഥാനം. ഭരിക്കുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് രാജാവ് മറ്റ് 14 പരമാധികാര കോമൺവെൽത്ത് രാജ്യങ്ങളുടെയും കാനഡയിലെ 10 പ്രവിശ്യകളുടെയും രാജാവാണ്. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം രാജാവ് ഒരു പ്രതിനിധിയെ, ഗവർണർ ജനറലിനെ, അവരുടെ ആചാരപരമായ രാജകീയ ചുമതലകൾ നിർവഹിക്കാൻ നിയമിക്കുന്നു. 

കാനഡയിലെ പരമാധികാരത്തിൻ്റെയും അധികാരത്തിൻ്റെയും ഉറവിടം രാജവാഴ്ചയാണ്. എന്നിരുന്നാലും, ഗവർണർ ജനറലിനോ രാജാവിനോ അപൂർവമായ പ്രതിസന്ധി ഘട്ടങ്ങളിൽ മന്ത്രിമാരുടെ ഉപദേശം കൂടാതെ അധികാരം വിനിയോഗിക്കുമെങ്കിലും, എക്സിക്യൂട്ടീവ് അധികാരങ്ങൾ (അല്ലെങ്കിൽ രാജകീയ പ്രത്യേകാവകാശം) ഉപയോഗിക്കുന്നത് മറ്റുവിധത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത് കിരീടാവകാശിയുടെ മന്ത്രിമാരുടെ സമിതിയാണ്. തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഹൗസ് ഓഫ് കോമൺസ്, തിരഞ്ഞെടുത്തതും നയിക്കുന്നതും പ്രധാനമന്ത്രി, ഗവൺമെൻ്റിൻ്റെ തലവൻ. ഗവൺമെൻ്റിൻ്റെ സുസ്ഥിരത ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനായി, സഭയിലെ ഭൂരിപക്ഷം അംഗങ്ങളുടെയും വിശ്വാസം നേടിയെടുക്കാൻ കഴിയുന്ന രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെ നിലവിലെ നേതാവായ വ്യക്തിയെ ഗവർണർ ജനറൽ സാധാരണയായി പ്രധാനമന്ത്രിയായി നിയമിക്കും.ഗവർണർ ജനറൽ, ലെഫ്റ്റനൻ്റ് ഗവർണർമാർ, സെനറ്റർമാർ, ഫെഡറൽ കോടതി ജഡ്ജിമാർ, ക്രൗൺ കോർപ്പറേഷനുകളുടെയും ഗവൺമെൻ്റ് മേധാവികളുടെയും നിയമനത്തിനായി പാർലമെൻ്ററി അംഗീകാരത്തിനായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ നിയമനിർമ്മാണങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും കിരീടാവകാശി നിയമനത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗവൺമെൻ്റിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണ് പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസ് (പിഎംഒ). ഏജൻസികൾ. ഏറ്റവും കൂടുതൽ സീറ്റുകളിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനമുള്ള പാർട്ടിയുടെ നേതാവ് സാധാരണയായി ഔദ്യോഗിക പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി മാറുകയും ഗവൺമെൻ്റിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള ഒരു എതിരാളിയായ പാർലമെൻ്ററി സംവിധാനത്തിൻ്റെ ഭാഗമാവുകയും ചെയ്യും. 

കാനഡയിലെ പാർലമെൻ്റ് എല്ലാ ഫെഡറൽ നിയമ നിയമങ്ങളും പാസാക്കുന്നു. ഇതിൽ രാജാവ്, ഹൗസ് ഓഫ് കോമൺസ്, സെനറ്റ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. പാർലമെൻ്ററി മേൽക്കോയ്മ എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആശയം കാനഡയ്ക്ക് പാരമ്പര്യമായി ലഭിച്ചപ്പോൾ, ഇത് പിന്നീട്, 1982 ലെ ഭരണഘടനാ നിയമം നിലവിൽ വന്നതോടെ, നിയമത്തിൻ്റെ മേൽക്കോയ്മയെക്കുറിച്ചുള്ള അമേരിക്കൻ സങ്കൽപ്പത്താൽ പൂർണ്ണമായും അസാധുവാക്കപ്പെട്ടു.

ഹൗസ് ഓഫ് കോമൺസിലെ 338 പാർലമെൻ്റംഗങ്ങളിൽ ഓരോരുത്തരും ഒരു ഇലക്ടറൽ ജില്ലയിലോ റൈഡിംഗിലോ ലളിതമായ ബഹുത്വത്തിലൂടെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നു. 1982 ലെ ഭരണഘടനാ നിയമം, തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾക്കിടയിൽ അഞ്ച് വർഷത്തിൽ കൂടുതൽ കടന്നുപോകരുതെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും കാനഡ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നിയമം ഇത് ഒക്ടോബറിലെ &quot;നിശ്ചിത&quot; തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തീയതിയോടെ നാല് വർഷമായി പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു; പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ഇപ്പോഴും ഗവർണർ ജനറലാണ് വിളിക്കേണ്ടത്, പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഉപദേശം അല്ലെങ്കിൽ സഭയിൽ നഷ്ടപ്പെട്ട വിശ്വാസവോട്ട് വഴി അത് ആരംഭിക്കാം.സെനറ്റിലെ 105 അംഗങ്ങൾ, അവരുടെ സീറ്റുകൾ പ്രാദേശിക അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു, 75 വയസ്സ് വരെ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

കനേഡിയൻ ഫെഡറലിസം ഫെഡറൽ ഗവൺമെൻ്റിനും 10 പ്രവിശ്യകൾക്കും ഇടയിൽ സർക്കാർ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ വിഭജിക്കുന്നു. പ്രവിശ്യാ നിയമനിർമ്മാണ സഭകൾ ഏകസഭയാണ്, ഹൗസ് ഓഫ് കോമൺസിന് സമാനമായി പാർലമെൻ്ററി രീതിയിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. കാനഡയുടെ മൂന്ന് പ്രദേശങ്ങൾക്കും നിയമനിർമ്മാണ സഭകളുണ്ട്, എന്നാൽ ഇവ പരമാധികാരമുള്ളവയല്ല, പ്രവിശ്യകളേക്കാൾ ഭരണഘടനാപരമായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ കുറവാണ്,കൂടാതെ അവയുടെ പ്രവിശ്യാ എതിരാളികളിൽ നിന്ന് ഘടനാപരമായി വ്യത്യസ്തവുമാണ്.

== നിയമം ==
കാനഡയുടെ ഭരണഘടന രാജ്യത്തിൻ്റെ പരമോന്നത നിയമമാണ്, അതിൽ ലിഖിത വാചകങ്ങളും അലിഖിത കൺവെൻഷനുകളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഭരണഘടനാ നിയമം, 1867 (ബ്രിട്ടീഷ് നോർത്ത് അമേരിക്ക ആക്റ്റ്, 1982-ന് മുമ്പ് 1867 എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു), പാർലമെൻ്ററി മുൻവിധിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഭരണം സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ഫെഡറൽ, പ്രവിശ്യാ ഗവൺമെൻ്റുകൾക്കിടയിൽ അധികാരങ്ങൾ വിഭജിക്കുകയും ചെയ്തു. 1931-ലെ വെസ്റ്റ്മിൻസ്റ്റർ ചട്ടം, പൂർണ്ണ സ്വയംഭരണാവകാശം അനുവദിച്ചു, കൂടാതെ ഭരണഘടനാ നിയമം, 1982, ബ്രിട്ടനുമായുള്ള എല്ലാ നിയമനിർമ്മാണ ബന്ധങ്ങളും അവസാനിപ്പിച്ചു, അതോടൊപ്പം ഒരു ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി ഫോർമുലയും കനേഡിയൻ ചാർട്ടർ ഓഫ് റൈറ്റ്സ് ആൻ്റ് ഫ്രീഡവും ചേർത്തു.  സാധാരണയായി ഒരു ഗവൺമെൻ്റിനും അസാധുവാക്കാൻ കഴിയാത്ത അടിസ്ഥാന അവകാശങ്ങളും സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങളും ചാർട്ടർ ഉറപ്പ് നൽകുന്നു; എന്നിരുന്നാലും, ഒരു വ്യവസ്ഥ പാർലമെൻ്റിനെയും പ്രവിശ്യാ നിയമനിർമ്മാണ സഭകളെയും ചാർട്ടറിലെ ചില വകുപ്പുകൾ അഞ്ച് വർഷത്തേക്ക് മറികടക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു.

കാനഡയിലെ ജുഡീഷ്യറിക്ക് നിയമങ്ങളെ വ്യാഖ്യാനിക്കുകയും ഭരണഘടനാ ലംഘനം നടത്തുന്ന പാർലമെൻ്റിൻ്റെ നിയമങ്ങൾ തടയാൻ അധികാരമുണ്ട്. കാനഡയിലെ സുപ്രീം കോടതിയാണ് പരമോന്നത കോടതി, അന്തിമ മദ്ധ്യസ്ഥൻ, കാനഡയിലെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസായ റിച്ചാർഡ് വാഗ്നർ 2017 മുതൽ ഇത് നയിക്കുന്നു. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെയും നീതിന്യായ മന്ത്രിയുടെയും ഉപദേശപ്രകാരം ഗവർണർ ജനറൽ കോടതിയിലെ ഒമ്പത് അംഗങ്ങളെ നിയമിക്കുന്നു. ഫെഡറൽ കാബിനറ്റ് പ്രൊവിൻഷ്യൽ, ടെറിട്ടോറിയൽ അധികാരപരിധിയിലെ സുപ്പീരിയർ കോടതികളിലേക്കും ജസ്റ്റിസുമാരെ നിയമിക്കുന്നു.

ക്യുബെക്ക് ഒഴികെ എല്ലായിടത്തും പൊതുനിയമം നിലനിൽക്കുന്നു, അവിടെ സിവിൽ നിയമം പ്രബലമാണ്. ക്രിമിനൽ നിയമം ഒരു ഫെഡറൽ ഉത്തരവാദിത്തം മാത്രമാണ്, അത് കാനഡയിലുടനീളം ഒരേപോലെയാണ്. ക്രിമിനൽ കോടതികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിയമപാലനം ഔദ്യോഗികമായി പ്രവിശ്യാ, മുനിസിപ്പൽ പോലീസ് സേനകൾ നടത്തുന്ന ഒരു പ്രവിശ്യാ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. മിക്ക ഗ്രാമങ്ങളിലും ചില നഗരപ്രദേശങ്ങളിലും, ഫെഡറൽ റോയൽ കനേഡിയൻ മൗണ്ടഡ് പോലീസിന് പോലീസിൻ്റെ ചുമതലകൾ കരാർ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. 

കനേഡിയൻ ആദിവാസി നിയമം കാനഡയിലെ തദ്ദേശീയ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഭൂമിയിലും പരമ്പരാഗത ആചാരങ്ങളിലും ഭരണഘടനാപരമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ചില അവകാശങ്ങൾ നൽകുന്നു. യൂറോപ്യന്മാരും പല തദ്ദേശീയരും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന് മധ്യസ്ഥത വഹിക്കുന്നതിനായി വിവിധ ഉടമ്പടികളും കേസ് നിയമങ്ങളും സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ആദിവാസി നിയമത്തിൻ്റെ പങ്കും അവർ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന അവകാശങ്ങളും 1982-ലെ ഭരണഘടനാ നിയമത്തിൻ്റെ 35-ാം വകുപ്പ് പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. ഈ അവകാശങ്ങളിൽ ഇന്ത്യൻ ഹെൽത്ത് ട്രാൻസ്ഫർ പോളിസിയിലൂടെയുള്ള ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം, നികുതിയിൽ നിന്നുള്ള ഒഴിവാക്കൽ തുടങ്ങിയ സേവനങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ടേക്കാം. 

==  കുടിയേറ്റ നയങ്ങൾ ==
കാനഡയുടെ കുടിയേറ്റ നയങ്ങൾ വിവിധ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്ഥിരം സേവകരെ സൃഷ്ടിക്കാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്. സമ്പന്നരും സ്വാധീനമുള്ളവരുമായ കനേഡിയൻകാർക്കു ഇത് വേതനം കുറവുകൊടുക്കാവുന്ന തൊഴിൽ ശക്തിയെ പ്രദാനം ചെയുന്നു, സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന കനേഡിയൻമാർക്ക് ഇത് കുട്ടികളെ പ്രസവിക്കുന്ന വ്യക്തികളെ പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനായി, രാജ്യത്തെ വളർത്താൻ സഹായിക്കുന്ന ജോലികൾ നികത്താൻ ആവശ്യമാണെന്ന തെറ്റായ വാഗ്ദാനത്തോടെയാണ് കുടിയേറ്റക്കാരെ ക്ഷണിക്കുന്നത്, എന്നാൽ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, നയങ്ങളുടെയും മാർഗങ്ങളുടെയും അഭാവം കാരണം പരിശീലനം ലഭിച്ച തൊഴിലുകൾ ലഭിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് അവരെ തടയുന്ന സ്ഥാപനവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട തടസ്സങ്ങൾ അവർ നേരിടുന്നു. ഇപ്രകാരം, പുതിയ കുടിയേറ്റക്കാർ തങ്ങളുടെ സമ്പാദ്യം അതിജീവനത്തിനായി ചെലവഴിക്കാൻ നിർബന്ധിതരാകുന്നു, ഇത് പ്രാഥമികമായി ആ രാജ്യത്തിൻ്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നതിനും,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thehub.ca/2026/06/04/canadas-problem-isnt-a-recession-its-years-long-stagnation-and-per-capita-gdp-decline-previously-masked-by-immigration-economists/|title=A recession isn’t Canada’s economic problem, it’s years-long ‘stagnation’ previously masked by immigration: Economists|date=2026-06-04|language=en-CA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pbo-dpb.ca/en/news-releases--communiques-de-presse/slow-economic-growth-ahead-as-uncertainty-rises-says-pbo-une-faible-croissance-economique-est-a-prevoir-dans-un-contexte-dincertitude-croissante-selon-le-dpb|title=Slow economic growth ahead as uncertainty rises, says PBO|date=2025-03-05}}&lt;/ref&gt; പുത്തൻ കുടിയേറ്റക്കാരുടെ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സുകൾ പ്രയോജനമില്ലാതെ ഊറ്റിയെടുക്കുന്നതിനും അവരെ സേവകവർഗ ജോലികളിലേക്ക് നിർബന്ധിതരാക്കുന്നതിനും വേണ്ടിയാണ് ഈ സംവിധാനം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. 

തുടർന്ന് &quot;കല്ലച്ചുറൽ ഇന്റഗ്രേഷൻ&quot; എന്ന പ്രക്രിയയിലൂടെ (അല്ലെങ്കിൽ സമൂഹവുമായി എല്ലാരീതിയിലും ഇടപെടുന്നതിനു വേണ്ടി പുതിയ സംസ്കാരവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതിനോ ആദ്യം പ്രാഥമിക തലം മുതൽ കനേഡിയൻ അനുഭവം നേടുന്നത് ആവശ്യം ആണെന്ന് രൂപാനം അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രോപഗണ്ട സ്‌കീം), അവരുടെ യോഗ്യതകളും കഴിവുകളും മൂല്യച്യുതി വരുത്തി, അവർ നികത്താൻ വന്ന ജോലികൾക്ക് യോഗ്യരല്ലാത്തവരാക്കി മാറ്റുകയും പ്രാധാന്യമില്ലാത്തവരായി പാർശ്വവത്കരിക്കപ്പെടുന്നു. 

ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിൽ കുടിയേറ്റക്കാർക്ക് സാമ്പത്തിക സംയോജനം അനുവദനീയമാണ്, എന്നാൽ കാനഡയിൽ ഇതിന് കുറഞ്ഞ മുൻഗണന മാത്രമാണുള്ളത്, മുതലാളിത്തത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കാതലായ കനേഡിയൻ സംസ്കാരം പിന്തുടരാത്തതിന്റെ ഫലമായാണ് അത്തരം പോരായ്‌മകൾ കുടിയേറ്റക്കാർക്ക് ഉണ്ടാകുന്നത് എന്നാണ് അവരുടെ നിലപാട്. മുതലാളിത്തം പിന്തുടരുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ സാമ്പത്തികമായി മെച്ചപ്പെട്ട നിലയിലുള്ള പ്രവാസി മലയാളികൾ, ആ രാജ്യങ്ങളിലെ മറ്റ് പ്രവാസികൾ വിവിധമായ നാടൻ രീതികൾ പിന്തുടരുന്നതിന്റെ വിഷമതകളും, വിമർശനങ്ങളും ഒക്കെ പലവിധമായ രീതികളിൽ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത് ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. മറ്റ് ഏതൊരു മലയാളി പ്രവാസിയെക്കാളും താൻ ആണ് മികച്ച കനേഡിയൻ എന്ന് വരുത്തിത്തീർക്കുവാനുള്ള പ്രവർത്തികളും, മത്സരബുദ്ധിയോടുകൂടിയുള്ള വിവേചനപരമായ ഇടപാടുകളും ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഇതിന്റെ ഒരു തീവ്രമായ അവസ്ഥ എന്നത് സ്വന്തം സാംസ്കാരിക വേരുകളെ പൂർണ്ണമായി നിഷേദിക്കുന്നതിലൂടെയും നിരാകരിക്കുന്നതിലൂടെയും ആണ്, ഇപ്രകാരമുള്ള മാറ്റങ്ങളെ ഇന്റെർണലൈസ്ഡ് ഒപ്പര്‌ഹാഷെൻ (Internalized oppression) എന്ന് സാമൂഹിക ശാസ്ത്രജ്ഞർ വിളിക്കുന്നു, പുത്തൻ പ്രവാസികൾ മംഗ്ലീഷിൽ സംസാരിക്കുന്നത് ഒക്കെ ഇതിന്റെ പ്രാരംഭ-ഭാഗമാണ്.  

കനേഡിയൻ നിയമനിർമ്മാതാക്കളുടെയും രാഷ്ട്രീയക്കാരുടെയും വംശീയ ആധിപത്യവും ധാർഷ്ട്യത്തിൽ ഉന്നിയതായിട്ടുള്ള ഈ സ്ഥാപനവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട സംവിധാനവും സാഹചര്യവും, കുടിയേറ്റക്കാർക്ക് മാന്യമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നതിലും, ജോലി ലഭിക്കുന്നതിലും ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് കാനഡയിൽ ജനിച്ചവരുമായോ മുഖ്യമായ വംശീയ വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരായ വെള്ളക്കാരുമായോ താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ. അങ്ങനെ, കുടിയേറ്റക്കാരെ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ കെണിയിൽ പെടുത്തി, അവരുടെ കുട്ടികൾക്കും മെച്ചപ്പെട്ട വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും അവസരങ്ങൾക്കും പ്രവേശനം സ്വാഭാവികമായി പരിമിതപ്പെടുത്തി, ഭാവിയിൽ കുറഞ്ഞ വേതനമുള്ള തൊഴിൽ ശക്തിയായി അവരെ കെട്ടിപ്പടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക പുനരുൽപാദന സിദ്ധാന്തനത്തിൽ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്, മാത്രമല്ല, മാതാപിതാക്കളുടെ വരുമാനം അവരുടെ കുട്ടിയുടെ ഭാവി വരുമാനത്തെ ശക്തമായി നിർണ്ണയിക്കുന്നുവെന്ന് വസ്തുസ്ഥ പ്രധാനമായും 2016-ൽ കാനഡയിൽ നടത്തിരുന്ന ഒരു പഠനം കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ളതാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/11-626-x/11-626-x2016059-eng.htm|title=Intergenerational Income Mobility: New Evidence from Canada|date=June 17, 2016|publisher=Statistics Canada}}&lt;/ref&gt; ഇപ്രകാരമുള്ള സ്വാഭാവികവൽക്കരണം, ഭാവി തലമുറയിലെ കനേഡിയൻമാരുടെ വംശീയ ആധിപത്യവും സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വവും ഉറപ്പാക്കുകയും, സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന കനേഡിയന്സിന് ഇത് പ്രജനനത്തിനുള്ള അവസരം നൽകുകയും ചെയുന്നു.

കാനഡയിലെ കുടിയേറ്റ സംവിധാനത്തിൻ്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം ഒരു സേവക വർഗ്ഗത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലൂടെ സമ്പന്നരുടെയും, സ്വാധീനമുള്ളവരുടെയും താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക എന്നതാണ്. പ്രധാനമായി അവരുടെ കുടിയേറ്റ പ്രോഗ്രാമാകുളിലൂടെ ലഭിക്കാത്ത തൊഴിൽ ശക്തിയെ അവർ ഇന്റര്നാഷണൽ വിദ്യാർഥികളിലൂടെ നേടുന്നു. ഗുണമില്ലാത്തതും, തൊഴിൽ ലഭിക്കാൻ സാധ്യതയില്ലതുമായ അക്കാദമിക പ്രോഗ്രാമുകൾ, മുന്ന് തൊട്ട് അഞ്ചു ഇരട്ടിയായി ഫീസ് വാങ്ങി അവരെ പഠിപ്പിച്ചു അവിടെ കനേഡിയൻകാർക്കു ചെയ്യാൻ മടിയുള്ള ജോലികൾക്കു സജ്ജമാക്കുന്നു. അപ്രകാരം അല്ലാതായിട്ടുള്ള അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമാകുളിൽ അവർ പ്രവേശനം ഇന്റർനാഷണൽ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് വ്യവസ്ഥാപിതമായി അസാധ്യവും അപൂർവമാകുകയും ചെയുന്നു. ഇപ്രകാരം പഠിക്കുവാൻ വരുന്ന ഉന്നതവിദ്യാഭാസം ആർജിച്ചുള്ളവരും, ആർജിച്ചകുവാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടു വരുന്നവരുമായിട്ടുള്ളവരെ സാമൂഹികവും-മാനസികവുമായി അടിച്ചമർത്തുകയും, സേവക തൊഴിൽ ശക്തിയായി മാറ്റുകയോ, ആർജിച്ച വിദ്യാഭാസം കൊണ്ട് മറ്റു എവിടെ ചെന്നാലും യോഗ്യരല്ലാതാക്കുക എന്നതാണ് ഇന്റര്നാഷണൽ വിദ്യാഭാസം കൊടുക്കുന്നതിൽ നിന്നും കാനഡ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഇത് വഴി ലഭിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക ലാഭം, കനേഡിയൻകാർക്കു കുറഞ്ഞ ചിലവിൽ വിദ്യാഭാസം നൽകുന്നതിന് ഉപയോഗപ്രദമാകുന്നു. പൊതുവെ വൈദേശികർക്കുള്ള വിദ്യാഭാസത്തിലൂടെ, കാനഡയിൽ വലിയൊരു ശതമാനം താഴേത്തട്ടിലുള്ള ലേബർ മാർക്കറ്റിന് വേണ്ടുന്ന ആളുകളെ എത്തിച്ചുകൊടുക്കുക ആണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്, അത്തരം വിദ്യാഭ്യാസ പ്രോഗ്രാമുകൾ പൊതുവെ ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ അപൂർണ്ണവും, അപ്രസക്തമായ കോഴ്സുകൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞതായിരിക്കും, ഇതിലൂടെ വിദ്യാഭാസ സ്ഥാപങ്ങൾക്കു ലഭിക്കുന്ന പതിന്മടങ്ങ് ലാഭം അവർക്കും വിദ്യാഭ്യാസ കുടിയേറ്റം പിന്തുണയ്ക്കാൻ പ്രോത്സാഹനമേകുന്നു. 

മാറിമാറി വരുന്ന കനേഡിയൻ സർക്കാറുകൾ ഈ വിഷയങ്ങളിൽ അർഥവത്തായതോ അല്ലെങ്കിൽ വ്യവസ്ഥാപരമായതോ മാറ്റങ്ങൾക്ക് പകരം കേവലം ഉപരിപ്ലവമായ വാഗ്ദാനങ്ങൾ മാത്രമാണ് ചരിത്രപരമായി പ്രഖ്യാപിക്കാറുള്ളത്. ഇത് ഇവരുടെ തന്ത്രപരമായ ഒരു നീക്കമാണ്, കാരണം ഗുണപരമായ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നാൽ പ്രാഥിമികമായി ഇവർ വളർത്തികൊണ്ടുവരുന്ന വംശീയ ആധിപത്യത്തിന് കോട്ടം തട്ടും എന്നുള്ളത് കൊണ്ടാണ്. മിക്കപ്പോഴും കുടിയേറ്റക്കാരെ പ്രാപ്തരാക്കുന്ന പ്രധാന ആശങ്കകൾ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നത് ബോധപൂർവം ഒഴിവാക്കാറാണ് കനേഡിയൻ സർക്കാരുകളുടെ പതിവ്. ഇതിന്റെ മൂലാധാരം എന്നത് കാനഡ കുടിയേറ്റത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ വംശീയ മുതലാളിത്തത്തിന്റെ (Racial capitalism) പ്രത്യയശാസ്ത്രമാണ് സജീവമായി പിന്തുടരുന്നത് എന്നതാണ്.

==കാനഡയിലെ ജോലികൾ==
മലയാളികൾ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി പേർ കാനഡയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു. കാനഡയിലെ ജോലികളെ രണ്ടായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു, അവയെ ലൈസൻസ് വേണ്ടുന്ന തൊഴിലുകളും, ലൈസൻസ് വേണ്ടാത്ത തൊഴിലുകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. 

പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങൾ ഒഴികെയുള്ള ആളുകൾക്ക്, ലൈസൻസ് വേണ്ടുന്ന തൊഴിലുകളിൽ ചേരുന്നത് വ്യവസ്ഥാപിതപരമായി ബുദ്ധിമുട്ടാണ്, കാരണം മറ്റ് പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിലെ പോലെ അതിനു വേണ്ടുന്ന ന്യായമായ സംവിധാനങ്ങളോ, വഴികളും കാനഡയിൽ ഇല്ല, കൂടാതെ അപ്രകാരമുള്ള ജോലികൾക്ക് അംഗീകാരം ലഭിക്കാൻ പലപ്പോഴും കാനഡയിൽ താമസിച്ചുകൊണ്ട് ധാരാളം പണവും സമയവും ചെലവഴിക്കേണ്ടിവരും. ചില തൊഴിലുകൾക് വിദേശികൾ പ്രത്യേക പരീക്ഷകളിൽ വിജയിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിൽ ഡോക്ടർമാർ, നഴ്‌സുമാർ, സൈക്കോളജിസ്റ്സ്, സോഷ്യൽ വർക്കർമാർ, ഫാർമസിസ്റ്റുകൾ, ഒക്യുപേഷണൽ തെറാപ്പിസ്റ്റുകൾ, ഫിസിയോതെറാപ്പിസ്റ്റുകൾ, എഞ്ചിനീയർമാർ തുടങ്ങിയവർ ഉൾപ്പെടുന്നു. 

ലൈസൻസ് വേണ്ടാത്ത തൊഴിലുകളിൽ പേഴ്‌സണൽ സപ്പോർട്ട് വർക്കർമാർ, പ്രാരംഭ വിദ്യാഭ്യാസ സപ്പോർട്ട് വർക്കർമാർ അല്ലെങ്കിൽ കിന്റർഗാർട്ടൻ വർക്കർമാർ, ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഡിസെബിലിറ്റി സപ്പോർട്ട് വർക്കർമാർ, ഷെഫുകൾ, അധ്യാപകർ, ഐടി വിദഗ്ധർ, ലോജിസ്റ്റിക്‌സിലും സപ്ലൈചെയിനിലും, സ്റ്റോർ മാനേജ്മെന്റിലും ഒക്കെയായിട്ടുള്ള മാനേജ്‌മെന്റ് വർക്കർമാർ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ ജോലികളിൽ ചിലതിന് പ്രത്യേക വിദ്യാഭ്യാസ പരിജ്ഞാനവും വൈദഗ്ധ്യവും ആവശ്യമാണ്, മറ്റുള്ളവയ്ക്ക് വലിയ നൈപുണ്യം ആവശ്യമില്ല; പ്രാദേശിക തൊഴിലാളികളുടെ ലഭ്യതക്കുറവിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഇത്തരം ജോലി അവസരങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം.

ഈ കുറഞ്ഞ വൈദഗ്ധ്യമുള്ളതും ഉയർന്ന വൈദഗ്ധ്യമുള്ളതുമായ ജോലികൾക്ക് IELTS, OET പോലുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് പ്രാവീണ്യ പരീക്ഷകളിൽ പ്രത്യേക തലങ്ങളിൽ വിജയിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

നോർക്ക, ODEPC പോലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾ വഴി കേരളത്തിൽ നിന്ന് കാനഡയിലേക്ക് നേരിട്ട് മുഴുവൻ പിന്തുണയോടും സംയോജന സൗകര്യങ്ങളോടും കൂടി നഴ്‌സുമാരെ തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നു.

== വിദേശ ബന്ധങ്ങൾ ==
ബഹുമുഖവും അന്തർദേശീയവുമായ പരിഹാരങ്ങൾ പിന്തുടരുന്ന പ്രവണതയുള്ള ആഗോള കാര്യങ്ങളിൽ കാനഡ ഒരു മധ്യശക്തിയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അന്താരാഷ്‌ട്ര സമാധാനത്തിനും സുരക്ഷയ്ക്കും വേണ്ടിയുള്ള പ്രതിബദ്ധതയ്‌ക്ക് പേരുകേട്ടതാണ് കാനഡ, സംഘട്ടനങ്ങളിൽ മധ്യസ്ഥൻ എന്ന നിലയിലും വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്ക് സഹായം നൽകുന്നതിലും. 

കാനഡയും യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സും തമ്മിൽ ദീർഘവും സങ്കീർണ്ണവുമായ ബന്ധമുണ്ട്; അവർ അടുത്ത സഖ്യകക്ഷികളാണ്, സൈനിക പ്രചാരണങ്ങളിലും മാനുഷിക ശ്രമങ്ങളിലും പതിവായി സഹകരിക്കുന്നു. കോമൺവെൽത്ത് ഓഫ് നേഷൻസിലെയും ഓർഗനൈസേഷൻ ഇൻ്റർനാഷണൽ ഡി ലാ ഫ്രാങ്കോഫോണിയിലെയും അംഗത്വത്തിലൂടെ ഇരു രാജ്യങ്ങളുടെയും മുൻ കോളനികൾക്കൊപ്പം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവുമായും ഫ്രാൻസുമായും ചരിത്രപരവും പരമ്പരാഗതവുമായ ബന്ധങ്ങൾ കാനഡ നിലനിർത്തുന്നു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് ഡച്ച് വിമോചനത്തിന് നൽകിയ സംഭാവനകൾ കാരണം, നെതർലാൻഡ്സുമായി നല്ല ബന്ധം പുലർത്തുന്നതിന് കാനഡ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കാനഡയ്ക്ക് ഏകദേശം 180 വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലായി 270-ലധികം സ്ഥലങ്ങളിൽ നയതന്ത്ര, കോൺസുലർ ഓഫീസുകളുണ്ട്.

കാനഡ വിവിധ അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകളിലും ഫോറങ്ങളിലും അംഗമാണ്. 1945-ൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സ്ഥാപക അംഗമായിരുന്നു കാനഡ, 1958-ൽ അമേരിക്കയുമായി ചേർന്ന് നോർത്ത് അമേരിക്കൻ എയ്‌റോസ്‌പേസ് ഡിഫൻസ് കമാൻഡ് രൂപീകരിച്ചു. വേൾഡ് ട്രേഡ് ഓർഗനൈസേഷൻ, ഫൈവ് ഐസ്, G7, ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ ഇക്കണോമിക് കോ-ഓപ്പറേഷൻ ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെൻ്റ് (OECD) എന്നിവയിൽ രാജ്യത്തിന് അംഗത്വമുണ്ട്. 1989-ൽ ഏഷ്യ-പസഫിക് സാമ്പത്തിക സഹകരണ ഫോറത്തിൻ്റെ (APEC) സ്ഥാപക അംഗമായിരുന്ന രാജ്യം 1990-ൽ ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ്സിൽ (OAS) ചേർന്നു. 1948-ൽ കാനഡ മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ സാർവത്രിക പ്രഖ്യാപനം അംഗീകരിച്ചു, അതിനുശേഷം ഏഴ് പ്രധാന യുഎൻ മനുഷ്യാവകാശ കൺവെൻഷനുകളും ഉടമ്പടികളും.

== സൈനികവും സമാധാനപാലനവും ==
1949 ഏപ്രിൽ മുതൽ കാനഡ ഔദ്യോഗികമായി നാറ്റോ സഖ്യ സേനയിൽ അംഗമാണ്. നാറ്റോയുടെ സ്ഥാപക രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് കാനഡ. [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] കൂടാതെ [[യുകെ]], [[ഫ്രാൻസ്]], [[ജർമ്മനി]] മുതലായ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ചേർന്ന ഒരു ശക്തമായ പശ്ചാത്യ സംയുക്ത സഖ്യ സൈന്യമാണ് നാറ്റോ. നാറ്റോയിലെ ഏതെങ്കിലും അംഗ രാജ്യത്തിന്‌ നേരെ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ നാറ്റോയിലെ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് സുരക്ഷയും പ്രതിരോധവും നൽകണം  എന്നുള്ള നയം കാനഡയ്ക്ക് ഗുണകരമാണെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. 

നിരവധി ആഭ്യന്തര ബാധ്യതകൾക്കൊപ്പം, 3,000-ലധികം കനേഡിയൻ സായുധ സേന (CAF) ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഒന്നിലധികം വിദേശ സൈനിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ വിന്യസിച്ചിട്ടുണ്ട്. കനേഡിയൻ ഏകീകൃത സേനയിൽ റോയൽ കനേഡിയൻ നേവി, കനേഡിയൻ ആർമി, റോയൽ കനേഡിയൻ എയർഫോഴ്സ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം 68,000 സജീവ ഉദ്യോഗസ്ഥരും 27,000 റിസർവ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും അടങ്ങുന്ന ഒരു പ്രൊഫഷണൽ, സന്നദ്ധ സേനയെ രാജ്യം നിയമിക്കുന്നു-&quot;ശക്തവും സുരക്ഷിതവും ഇടപഴകിയതും&quot;എന്നതിന് കീഴിൽ യഥാക്രമം 71,500, 30,000 എന്നിങ്ങനെ വർദ്ധിച്ചു. 2022-ൽ കാനഡയുടെ സൈനികച്ചെലവ് ഏകദേശം 26.9 ബില്യൺ ഡോളറാണ്, അല്ലെങ്കിൽ രാജ്യത്തിൻ്റെ മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനത്തിൻ്റെ (ജിഡിപി) ഏകദേശം 1.2 ശതമാനം - രാജ്യമനുസരിച്ച് സൈനിക ചെലവിൽ ഇത് 14-ആം സ്ഥാനത്താണ്.

സമാധാന പരിപാലനം വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ കാനഡയുടെ പങ്ക്, 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രധാന സമാധാന പരിപാലന സംരംഭങ്ങളിലെ പങ്കാളിത്തം അതിൻ്റെ പോസിറ്റീവ് ആഗോള പ്രതിച്ഛായയിൽ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. കാനഡ തങ്ങളുടെ വിദേശ നയം യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിൽ നിന്ന് വേറിട്ട് നിർത്തുന്നതായി കരുതുന്ന ഒരു സവിശേഷതയാണ്. വിയറ്റ്നാം യുദ്ധം അല്ലെങ്കിൽ 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശം പോലുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ അനുമതിയില്ലാത്ത സൈനിക നടപടികളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ കാനഡ വിമുഖത കാണിച്ചിരുന്നു. 21-ആം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ, യുഎൻ സമാധാന പരിപാലന ശ്രമങ്ങളിൽ കനേഡിയൻ നേരിട്ടുള്ള പങ്കാളിത്തം വളരെ കുറഞ്ഞു. യുഎൻ മുഖേന നേരിട്ട് നടത്തുന്നതിനുപകരം നാറ്റോ മുഖേനയുള്ള യുഎൻ-അനുമതിയുള്ള സൈനിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്ക് കാനഡയുടെ പങ്കാളിത്തം നയിച്ചതിൻ്റെ ഫലമാണ് ഈ വലിയ കുറവ്. നാറ്റോ വഴിയുള്ള പങ്കാളിത്തത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റം പരമ്പരാഗത സമാധാന പരിപാലന ചുമതലകളേക്കാൾ കൂടുതൽ സൈനികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടതും മാരകവുമായ ദൗത്യങ്ങളിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തിന് കാരണമായി.

== സാമ്പത്തികം ==
കാനഡയ്ക്ക് വളരെ വികസിത സമ്മിശ്ര-വിപണി സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുണ്ട്, 2023 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ലോകത്തിലെ ഒമ്പതാമത്തെ വലിയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും നാമമാത്രമായ ജിഡിപി ഏകദേശം 2.221 ട്രില്യൺ യുഎസ് ഡോളറുമാണ്. ആഗോളവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുള്ള ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വ്യാപാര രാഷ്ട്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്.2021-ൽ, ചരക്കുകളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും കനേഡിയൻ വ്യാപാരം $2.016 ട്രില്യണിലെത്തി. കാനഡയുടെ കയറ്റുമതി 637 ബില്യൺ ഡോളറിലധികം ആയിരുന്നു, അതേസമയം ഇറക്കുമതി ചെയ്ത സാധനങ്ങൾ 631 ബില്യൺ ഡോളറിലധികം മൂല്യമുള്ളതാണ്, അതിൽ ഏകദേശം 391 ബില്യൺ ഡോളറും അമേരിക്കയിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്.2018-ൽ, കാനഡയ്ക്ക് $22 ബില്യൺ ഡോളറിൻ്റെ ചരക്കുകളുടെ വ്യാപാരക്കമ്മിയും $25 ബില്യൺ ഡോളറിൻ്റെ വ്യാപാരക്കമ്മിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.[229] ടൊറൻ്റോ സ്റ്റോക്ക് എക്‌സ്‌ചേഞ്ച്, മാർക്കറ്റ് ക്യാപിറ്റലൈസേഷൻ പ്രകാരം ലോകത്തിലെ ഒമ്പതാമത്തെ വലിയ സ്റ്റോക്ക് എക്‌സ്‌ചേഞ്ചാണ്, 1,500-ലധികം കമ്പനികൾ ലിസ്‌റ്റ് ചെയ്‌തിരിക്കുന്നു.

ബാങ്ക് ഓഫ് കാനഡ രാജ്യത്തിൻ്റെ സെൻട്രൽ ബാങ്കാണ്. ധനകാര്യ മന്ത്രിയും ഇന്നൊവേഷൻ, ശാസ്ത്രം, വ്യവസായം എന്നിവയുടെ മന്ത്രിയും സാമ്പത്തിക ആസൂത്രണത്തിനും സാമ്പത്തിക നയം വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് കാനഡയിൽ നിന്നുള്ള ഡാറ്റ ഉപയോഗിക്കുന്നു. കാനഡയ്ക്ക് ശക്തമായ സഹകരണ ബാങ്കിംഗ് മേഖലയുണ്ട്, ക്രെഡിറ്റ് യൂണിയനുകളിൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പ്രതിശീർഷ അംഗത്വമുണ്ട്. ഇത് അഴിമതി പെർസെപ്ഷൻസ് ഇൻഡക്സിൽ (2023-ൽ 14-ാം സ്ഥാനത്താണ്) താഴ്ന്ന സ്ഥാനത്താണ്. ആഗോള മത്സരക്ഷമതാ റിപ്പോർട്ടിലും (2024-ൽ 19-ാം സ്ഥാനം) ഗ്ലോബൽ ഇന്നൊവേഷൻ ഇൻഡക്സിലും (2024-ൽ 14-ാം സ്ഥാനം) ഇത് ഉയർന്ന സ്ഥാനത്താണ്. ഹെറിറ്റേജ് ഫൗണ്ടേഷൻ്റെ സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യ സൂചികയിൽ കാനഡയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ മിക്ക പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളെക്കാളും മുകളിലാണ്. എന്നിരുന്നാലും, ജീവിത നിലവാരം, പാർപ്പിടം, വിദേശ നിക്ഷേപം എന്നി മേഘലകളിൽ മറ്റ് വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ പിന്നോക്കം നിൽക്കുന്നു രാജ്യമാണ് കാനഡ.

20-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ ആരംഭം മുതൽ, കാനഡയുടെ ഉൽപ്പാദനം, ഖനനം, സേവന മേഖലകളിലെ വളർച്ച രാജ്യത്തെ ഒരു വലിയ ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ നിന്ന് നഗരവത്കൃതവും വ്യാവസായികവുമായ ഒന്നാക്കി മാറ്റി. കനേഡിയൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ ആധിപത്യം പുലർത്തുന്നത് സേവന വ്യവസായമാണ്, അത് രാജ്യത്തെ തൊഴിലാളികളുടെ മുക്കാൽ ഭാഗവും ജോലി ചെയ്യുന്നു. കാനഡയിൽ അസാധാരണമാംവിധം പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു പ്രാഥമിക മേഖലയുണ്ട്, അതിൽ വനം, പെട്രോളിയം വ്യവസായങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഏറ്റവും പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ. വടക്കൻ കാനഡയിലെ കൃഷി ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള പല പട്ടണങ്ങളും നിലനിർത്തുന്നത് അടുത്തുള്ള ഖനികളോ തടി സ്രോതസ്സുകളോ ആണ്. 

രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷം അമേരിക്കയുമായുള്ള കാനഡയുടെ സാമ്പത്തിക സംയോജനം ഗണ്യമായി വർധിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1988-ലെ കാനഡ - യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഫ്രീ ട്രേഡ് എഗ്രിമെൻ്റ് (FTA) ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള താരിഫുകൾ ഒഴിവാക്കി, അതേസമയം നോർത്ത് അമേരിക്കൻ ഫ്രീ ട്രേഡ് എഗ്രിമെൻ്റ് (NAFTA) 1994-ൽ മെക്സിക്കോയെ ഉൾപ്പെടുത്തി സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖല വിപുലീകരിച്ചു (പിന്നീട് കാനഡ-യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് മാറ്റി. –മെക്സിക്കോ കരാർ). 2023-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, 51 വ്യത്യസ്ത രാജ്യങ്ങളുമായി 15 സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകളിൽ കാനഡ ഒപ്പുവച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഊർജ്ജത്തിൻ്റെ മൊത്തം കയറ്റുമതിക്കാരായ ചുരുക്കം ചില വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് കാനഡ. അറ്റ്ലാൻ്റിക് കാനഡയിൽ പ്രകൃതിവാതകത്തിൻ്റെ വലിയ കടൽത്തീര നിക്ഷേപമുണ്ട്, ആൽബർട്ട ലോകത്തിലെ നാലാമത്തെ വലിയ എണ്ണ ശേഖരത്തിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. വിശാലമായ അത്താബാസ്ക എണ്ണ മണലും മറ്റ് എണ്ണ ശേഖരവും കാനഡയ്ക്ക് ആഗോള എണ്ണ ശേഖരത്തിൻ്റെ 13 ശതമാനം നൽകുന്നു, ഇത് ലോകത്തിലെ മൂന്നാമത്തെയോ നാലാമത്തെയോ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യമാണ്. കാനഡ കൂടാതെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ വിതരണക്കാരിൽ ഒന്നാണ്; ഗോതമ്പ്, കനോല, മറ്റ് ധാന്യങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആഗോള ഉത്പാദകരിൽ ഒന്നാണ് കനേഡിയൻ പ്രേയീസ് മേഖല. സിങ്ക്, യുറേനിയം, സ്വർണ്ണം, നിക്കൽ, പ്ലാറ്റിനോയിഡുകൾ, അലുമിനിയം, സ്റ്റീൽ, ഇരുമ്പയിര്, കോക്കിംഗ് കൽക്കരി, ലെഡ്, ചെമ്പ്, മോളിബ്ഡിനം, കോബാൾട്ട്, കാഡ്മിയം എന്നിവയുടെ കയറ്റുമതിയിൽ രാജ്യം മുൻനിരയിലാണ്. കാനഡയ്ക്ക് തെക്കൻ ഒൻ്റാറിയോയിലും ക്യൂബെക്കിലും കേന്ദ്രീകരിച്ച് വലിയൊരു നിർമ്മാണ മേഖലയുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ചും പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യവസായങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഓട്ടോമൊബൈൽസും എയറോനോട്ടിക്സും. മത്സ്യബന്ധന വ്യവസായവും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ഒരു പ്രധാന സംഭാവനയാണ്.

== ശാസ്ത്രവും സാങ്കേതികവിദ്യയും ==
2020-ൽ, ആഭ്യന്തര ഗവേഷണത്തിനും വികസനത്തിനുമായി കാനഡ ഏകദേശം 41.9 ബില്യൺ ഡോളർ ചെലവഴിച്ചു, 2022-ലെ അനുബന്ധ കണക്കുകൾ പ്രകാരം $43.2 ബില്യൺ ആയിരുന്നു. 2023-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, ഭൗതികശാസ്ത്രം, രസതന്ത്രം, വൈദ്യശാസ്ത്രം എന്നിവയിൽ 15 നോബൽ സമ്മാന ജേതാക്കളെ രാജ്യം സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. നേച്ചർ ഇൻഡക്‌സ് പ്രകാരം ശാസ്ത്ര ജേണലുകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലേഖനങ്ങളുടെ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഷെയറിൽ രാജ്യം ഏഴാം സ്ഥാനത്താണ്, കൂടാതെ നിരവധി ആഗോള സാങ്കേതിക സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ആസ്ഥാനവും ഇവിടെയാണ്.ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഇൻ്റർനെറ്റ് ആക്‌സസ് ഉള്ള രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് കാനഡ, 33 ദശലക്ഷത്തിലധികം ഉപയോക്താക്കളുണ്ട്, ഇത് മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ 94 ശതമാനത്തിന് തുല്യമാണ്.

ആധുനിക ആൽക്കലൈൻ ബാറ്ററിയുടെ നിർമ്മാണം,ഇൻസുലിൻ കണ്ടുപിടിക്കൽ, പോളിയോ വാക്സിൻ വികസിപ്പിക്കൽ,, ആറ്റോമിക് ന്യൂക്ലിയസിൻ്റെ ആന്തരിക ഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള കണ്ടെത്തലുകൾ എന്നിവ ശാസ്ത്രത്തിലും സാങ്കേതികവിദ്യയിലും കാനഡയുടെ വികാസങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. മറ്റ് പ്രധാന കനേഡിയൻ ശാസ്ത്ര സംഭാവനകളിൽ കൃത്രിമ കാർഡിയാക് പേസ്മേക്കർ, വിഷ്വൽ കോർട്ടെക്സിൻ്റെ മാപ്പിംഗ്, ഇലക്ട്രോൺ മൈക്രോസ്കോപ്പിൻ്റെ വികസനം,പ്ലേറ്റ് ടെക്റ്റോണിക്സ്, ഡീപ് ലേണിംഗ്, മൾട്ടി-ടച്ച് ടെക്നോളജി, ആദ്യത്തെ തമോദ്വാരമായ സിഗ്നസ് തിരിച്ചറിയൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. X-1. സ്റ്റെം സെല്ലുകൾ, സൈറ്റ്-ഡയറക്‌ടഡ് മ്യൂട്ടജെനിസിസ്, ടി-സെൽ റിസപ്റ്റർ, ഫാങ്കോണി അനീമിയ, സിസ്റ്റിക് ഫൈബ്രോസിസ്, നേരത്തെയുള്ള അൽഷിമേഴ്‌സ് രോഗം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകുന്ന ജീനുകളുടെ തിരിച്ചറിയൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ജനിതകശാസ്ത്രത്തിൽ കാനഡയ്ക്ക് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്. 

കനേഡിയൻ ബഹിരാകാശ ഏജൻസി വളരെ സജീവമായ ഒരു ബഹിരാകാശ പരിപാടി നടത്തുന്നു, ആഴത്തിലുള്ള ബഹിരാകാശ, ഗ്രഹ, വ്യോമയാന ഗവേഷണം നടത്തുകയും റോക്കറ്റുകളും ഉപഗ്രഹങ്ങളും വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.1962-ൽ അലൗട്ട് 1 വിക്ഷേപിച്ചപ്പോൾ ഒരു ഉപഗ്രഹം രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുകയും നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്ത മൂന്നാമത്തെ രാജ്യമായിരുന്നു കാനഡ. കാനഡ ഇൻ്റർനാഷണൽ ബഹിരാകാശ നിലയത്തിൽ (ISS) ഒരു പങ്കാളിയാണ്, കൂടാതെ ബഹിരാകാശ റോബോട്ടിക്‌സിലെ ഒരു പയനിയറാണ്, കാനഡാം, Canadarm2, Canadarm3, ISS, NASA യുടെ സ്‌പേസ് ഷട്ടിൽ എന്നിവയ്‌ക്കായി Dextre റോബോട്ടിക് മാനിപ്പുലേറ്ററുകൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1960-കൾ മുതൽ, കാനഡയിലെ ബഹിരാകാശ വ്യവസായം റഡാർസാറ്റ്-1, 2, ഐസിസ്, മോസ്റ്റ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി ഉപഗ്രഹങ്ങൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുകയും നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കാനഡ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വിജയകരവും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതുമായ ശബ്ദ റോക്കറ്റുകളിൽ ഒന്നായ ബ്ലാക്ക് ബ്രാൻ്റ് നിർമ്മിച്ചു.

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
2021 ലെ കനേഡിയൻ സെൻസസ് മൊത്തം ജനസംഖ്യ 36,991,981 ആയി കണക്കാക്കി, 2016 ലെ കണക്കിനെ അപേക്ഷിച്ച് ഏകദേശം 5.2 ശതമാനം വർധനവുണ്ടായി. 2023-ൽ കാനഡയിലെ ജനസംഖ്യ 40,000,000 കവിഞ്ഞതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജനസംഖ്യാ വളർച്ചയുടെ പ്രധാന പ്രേരകങ്ങൾ കുടിയേറ്റവും ഒരു പരിധിവരെ സ്വാഭാവിക വളർച്ചയുമാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പ്രതിശീർഷ കുടിയേറ്റ നിരക്കുകളിലൊന്നാണ് കാനഡ, പ്രധാനമായും സാമ്പത്തിക നയവും കുടുംബ പുനരേകീകരണവും വഴി നയിക്കപ്പെടുന്നു. 2021-ൽ 405,000 കുടിയേറ്റക്കാരെ പ്രവേശിപ്പിച്ചു. അഭയാർത്ഥി പുനരധിവാസത്തിൽ കാനഡ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ; 2022-ൽ അത് 47,600-ലധികം പേരെ പുനരധിവസിപ്പിച്ചു. പുതിയ കുടിയേറ്റക്കാർ പ്രധാനമായും ടൊറൻ്റോ, മോൺട്രിയൽ, വാൻകൂവർ തുടങ്ങിയ പ്രധാന നഗരപ്രദേശങ്ങളിലാണ് സ്ഥിരതാമസമാക്കുന്നത്.

കാനഡയിലെ ജനസാന്ദ്രത, ഒരു ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് 4.2 നിവാസികൾ (11/സ്ക്വയർ മൈൽ), ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, ജനസംഖ്യയുടെ ഏകദേശം 95 ശതമാനവും 55-ാമത്തെ സമാന്തര വടക്ക് തെക്ക് ഭാഗത്താണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ജനസംഖ്യയുടെ 80 ശതമാനവും യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിൻ്റെ അതിർത്തിയിൽ നിന്ന് 150 കിലോമീറ്റർ (93 മൈൽ) ഉള്ളിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. കാനഡ വളരെ നഗരവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടതാണ്, ജനസംഖ്യയുടെ 80 ശതമാനത്തിലധികം പേരും നഗര കേന്ദ്രങ്ങളിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. ഭൂരിഭാഗം കനേഡിയൻമാരും (70 ശതമാനത്തിലധികം) 49-ാം സമാന്തരത്തിന് താഴെയാണ് ജീവിക്കുന്നത്, കനേഡിയൻമാരിൽ 50 ശതമാനവും 45°42′ (45.7 ഡിഗ്രി) വടക്ക് തെക്ക് ഭാഗത്താണ് താമസിക്കുന്നത്. രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും ജനസാന്ദ്രതയുള്ള ഭാഗമാണ് ദക്ഷിണ ക്യൂബെക്കിലെ ക്യൂബെക് സിറ്റി-വിൻസർ കോറിഡോർ, ഗ്രേറ്റ് തടാകങ്ങൾ, സെൻ്റ് ലോറൻസ് നദി എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പമുള്ള തെക്കൻ ഒൻ്റാറിയോ.

ഭൂരിഭാഗം കനേഡിയൻമാരും (81.1 ശതമാനം) കുടുംബ വീടുകളിലാണ് താമസിക്കുന്നത്, 12.1 ശതമാനം പേർ ഒറ്റയ്ക്കാണ് താമസിക്കുന്നത്, 6.8 ശതമാനം പേർ മറ്റ് ബന്ധുക്കളുമായോ ബന്ധമില്ലാത്തവരുമായോ താമസിക്കുന്നു. 51 ശതമാനം കുടുംബങ്ങളും കുട്ടികളുള്ളവരും ഇല്ലാത്തവരുമായ ദമ്പതികളാണ്, 8.7 ശതമാനം ഒറ്റ-രക്ഷാകർതൃ കുടുംബങ്ങളാണ്, 2.9 ശതമാനം ബഹുതലമുറ കുടുംബങ്ങളാണ്, 29.3 ശതമാനം ഒറ്റ വ്യക്തി കുടുംബങ്ങളാണ്.

== മതം ==
കാനഡ വിവിധ വിശ്വാസങ്ങളും ആചാരങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മതപരമായി വൈവിധ്യപൂർണ്ണമാണ്. കാനഡയുടെ ഭരണഘടന ദൈവത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; എന്നിരുന്നാലും, കാനഡയ്ക്ക് ഔദ്യോഗിക സഭയില്ല, സർക്കാർ ഔദ്യോഗികമായി മതപരമായ ബഹുസ്വരതയ്ക്ക് പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണ്. കാനഡയിലെ മതസ്വാതന്ത്ര്യം ഭരണഘടനാപരമായി സംരക്ഷിത അവകാശമാണ്. 

1970-കൾ മുതൽ മതപരമായ അനുയായികളുടെ നിരക്ക് ക്രമാനുഗതമായി കുറഞ്ഞുവരികയാണ്. പശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ നടന്ന നവോധാനം, നഗരവൽക്കരണം, സാമ്പത്തിക വളർച്ച, സോഷ്യൽ സെക്യൂരിറ്റി സംവിധാനങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസ പുരോഗതി, സ്വതന്ത്ര ചിന്താഗതി തുടങ്ങിയവ മതത്തിന്റെ പ്രഭാവം കുറച്ചു. 

കാനഡയിൽ മതവിശ്വാസം തികച്ചും വ്യക്തിപരമായ ഒരു സംഗതിയാണ്. മതത്തിന് ഈ രാജ്യത്തിൽ അമിതമായ പ്രാധാന്യം ഇല്ല. ഭൂരിപക്ഷം ജനങ്ങളും തങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ മതത്തിന് അമിതമായ പ്രാധാന്യം കൽപ്പിക്കുന്നില്ല. ഒരുകാലത്ത് കനേഡിയൻ സംസ്‌കാരത്തിന്റെയും ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെയും  കേന്ദ്രവും അവിഭാജ്യവുമായിരുന്ന ക്രിസ്ത്യാനിത്വം ക്ഷയിച്ചതോടെ, കാനഡ ഒരു മതേതര രാജ്യമായി മാറി. കനേഡിയൻമാരിൽ ഭൂരിഭാഗവും തങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ മതം അപ്രധാനമാണെന്ന് കരുതുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവർ ഇപ്പോഴും ദൈവത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്നു. മതത്തിന്റെ ആചാരം പൊതുവെ ഒരു സ്വകാര്യ കാര്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

2021 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച്, കാനഡയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മതം ക്രിസ്തുമതമാണ്, ജനസംഖ്യയുടെ 29.9 ശതമാനം വരുന്ന റോമൻ കത്തോലിക്കരാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ അനുയായികളുള്ളത്. മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ 53.3 ശതമാനത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ക്രിസ്ത്യാനികൾ, 34.6 ശതമാനത്തിൽ യുക്തിവാദികൾ അല്ലെങ്കിൽ മതം ഇല്ലാത്ത ആളുകൾ പിന്തുടരുന്നു. ഇസ്ലാം (4.9 ശതമാനം), ഹിന്ദുമതം (2.3 ശതമാനം), സിഖ് മതം (2.1 ശതമാനം), ബുദ്ധമതം (1.0 ശതമാനം), യഹൂദമതം (0.9 ശതമാനം), തദ്ദേശീയ ആത്മീയത (0.2 ശതമാനം) എന്നിവയാണ് മറ്റ് വിശ്വാസങ്ങൾ.  കാനഡയിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് പിന്നിൽ രണ്ടാമത്തെ വലിയ ദേശീയ സിഖ് ജനസംഖ്യയുണ്ട്. അനേകം ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളികൾ, മസ്ജിദുകൾ, ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ഗുരുദ്വാരകൾ, സിനഗോഗുകൾ തുടങ്ങിയവ കാനഡയിൽ കാണാം.
===പ്രധാന ക്രൈസ്തവ ആരാധനാലയങ്ങൾ===
*Notre-Dame de Québec Basilica-Cathedral
City: Québec City

*Saint Joseph's Oratory of Mount Royal
City: Montreal

*St. Andrew's Cathedral
City: Victoria

*Saint Patrick's Basilica
City: Montreal

*St. Peter's Cathedral Basilica London, ON

*The Basilica Cathedral of St. John the Baptist
City: St. John's

*Basilica of Sainte-Anne-de-Beaupre
City: Sainte-Anne-de-Beaupré

*Cathedral of Saint Mary
City: Austin

*Basilica of Our Lady Immaculate
City: Guelph
===പ്രധാന മസ്ജിദുകൾ===
*Al-Rashid Mosque (Edmonton)

*Midnight Sun Mosque (Inuvik)

*Baitun Nur Mosque (Calgary)
 
*Jami Mosque (Toronto)

*Masjid Toronto

*Masjid Ibrahim (Brampton)
===ഹൈന്ദവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ===
*Baps Shri Swaminarayan Mandir - Toronto 
*Hare Krishna Temple, Toronto
*Guruvayurappan Temple of Brampton (GTOB)
*Shri Gauri Shankar Mandir, Brampton 
*Lakshmi Narayan Mandir, Scarborough

== ആരോഗ്യം ==
കാനഡയിലെ ഹെൽത്ത് കെയർ വിതരണം ചെയ്യുന്നത് പൊതു ധനസഹായമുള്ള ആരോഗ്യ പരിരക്ഷയുടെ പ്രവിശ്യാ, പ്രദേശിക സംവിധാനങ്ങളിലൂടെയാണ്, അനൗപചാരികമായി മെഡികെയർ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.  ഇത് 1984ലെ കാനഡ ഹെൽത്ത് ആക്ടിൻ്റെ വ്യവസ്ഥകളാൽ നയിക്കപ്പെടുന്നു സാർവത്രികമാണ്. പൊതു ധനസഹായത്തോടെയുള്ള ആരോഗ്യ സേവനങ്ങളിലേക്കുള്ള സാർവത്രിക പ്രവേശനം &quot;രാജ്യത്ത് എവിടെയായിരുന്നാലും എല്ലാവർക്കും ദേശീയ ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് ഉറപ്പാക്കുന്ന ഒരു അടിസ്ഥാന മൂല്യമായി കനേഡിയൻമാർ പലപ്പോഴും കണക്കാക്കുന്നു&quot;. കാനഡക്കാരുടെ ആരോഗ്യപരിരക്ഷയുടെ 30 ശതമാനവും സ്വകാര്യമേഖലയിലൂടെയാണ് നൽകുന്നത്. കുറിപ്പടി മരുന്നുകൾ, ദന്തചികിത്സ, ഒപ്‌റ്റോമെട്രി തുടങ്ങിയ മെഡികെയർ പരിരക്ഷിക്കപ്പെടാത്തതോ ഭാഗികമായി പരിരക്ഷിക്കാത്തതോ ആയ സേവനങ്ങൾക്കാണ് ഇത് കൂടുതലും പണം നൽകുന്നത്. കനേഡിയൻമാരിൽ ഏകദേശം 65 മുതൽ 75 ശതമാനം വരെ സപ്ലിമെൻ്ററി ഹെൽത്ത് ഇൻഷുറൻസ് ഉണ്ട്; പലർക്കും അവരുടെ തൊഴിലുടമകൾ വഴിയോ അല്ലെങ്കിൽ ദ്വിതീയ സാമൂഹിക സേവന പരിപാടികൾ വഴിയോ ഇത് ലഭിക്കുന്നു. 

മറ്റ് പല വികസിത രാജ്യങ്ങളുമായി പൊതുവായി, കൂടുതൽ വിരമിച്ചവരും ജോലി ചെയ്യുന്ന പ്രായത്തിലുള്ള ആളുകളും ഉള്ള, പ്രായമായ ഒരു ജനസംഖ്യയിലേക്കുള്ള ജനസംഖ്യാപരമായ മാറ്റം കാരണം കാനഡ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ ചെലവുകളിൽ വർദ്ധനവ് അനുഭവിക്കുന്നു. 2021-ൽ കാനഡയിലെ ശരാശരി പ്രായം 41.9 വയസ്സായിരുന്നു. ആയുർദൈർഘ്യം 81.1 വർഷമാണ്. 2016-ലെ ചീഫ് പബ്ലിക് ഹെൽത്ത് ഓഫീസറുടെ ഒരു റിപ്പോർട്ട് കണ്ടെത്തി, G7 രാജ്യങ്ങളിലെ ജനസംഖ്യയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന അനുപാതങ്ങളിലൊന്നായ കനേഡിയൻമാരിൽ 88 ശതമാനവും അവർക്ക് &quot;നല്ല അല്ലെങ്കിൽ നല്ല ആരോഗ്യം ഉണ്ടായിരുന്നു&quot; എന്ന് സൂചിപ്പിച്ചു. കനേഡിയൻ മുതിർന്നവരിൽ 80 ശതമാനം പേരും വിട്ടുമാറാത്ത രോഗത്തിനുള്ള ഒരു പ്രധാന അപകട ഘടകമെങ്കിലും ഉണ്ടെന്ന് സ്വയം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു: പുകവലി, ശാരീരിക നിഷ്‌ക്രിയത്വം, അനാരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണം അല്ലെങ്കിൽ അമിതമായ മദ്യപാനം. OECD രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രായപൂർത്തിയായവരുടെ അമിതവണ്ണത്തിൻ്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിരക്കുള്ള രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് കാനഡ, ഇത് ഏകദേശം 2.7 ദശലക്ഷം പ്രമേഹ കേസുകൾക്ക് കാരണമാകുന്നു. നാല് വിട്ടുമാറാത്ത രോഗങ്ങൾ-കാൻസർ (മരണത്തിൻ്റെ പ്രധാന കാരണം), ഹൃദയ സംബന്ധമായ അസുഖങ്ങൾ, ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾ, പ്രമേഹം എന്നിവ- കാനഡയിലെ മരണങ്ങളിൽ 65 ശതമാനത്തിനും കാരണമാകുന്നു.

2021-ൽ, കനേഡിയൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ഹെൽത്ത് ഇൻഫർമേഷൻ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു, ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ ചെലവ് 308 ബില്യൺ ഡോളറിലെത്തി, അല്ലെങ്കിൽ ആ വർഷത്തെ കാനഡയുടെ ജിഡിപിയുടെ 12.7 ശതമാനം. 2022-ൽ, ആരോഗ്യ ചെലവുകൾക്കായുള്ള കാനഡയുടെ പ്രതിശീർഷ ചെലവ് OECD-യിലെ ആരോഗ്യ-പരിപാലന സംവിധാനങ്ങളിൽ 12-ാം സ്ഥാനത്താണ്. കാനഡ 2000-കളുടെ ആരംഭം മുതൽ ഒഇസിഡി ആരോഗ്യ സൂചകങ്ങളിൽ ശരാശരിയേക്കാൾ അടുത്തോ അതിലധികമോ പ്രകടനം നടത്തി, കാത്തിരിപ്പ് സമയത്തിനും പരിചരണത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തിനും ഒഇസിഡി സൂചകങ്ങളിൽ ശരാശരിയേക്കാൾ മുകളിലാണ്, പരിചരണത്തിൻ്റെ ഗുണനിലവാരത്തിനും വിഭവങ്ങളുടെ ഉപയോഗത്തിനും ശരാശരി സ്കോറുകൾ. കോമൺവെൽത്ത് ഫണ്ടിൻ്റെ 2021-ലെ റിപ്പോർട്ട് ഏറ്റവും വികസിത 11 രാജ്യങ്ങളിലെ ആരോഗ്യസംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളെ താരതമ്യം ചെയ്തുകൊണ്ട് കാനഡയെ രണ്ടാമത് മുതൽ അവസാനം വരെ റാങ്ക് ചെയ്തു.[346] തിരിച്ചറിഞ്ഞ ബലഹീനതകൾ താരതമ്യേന ഉയർന്ന ശിശുമരണ നിരക്ക്, വിട്ടുമാറാത്ത അവസ്ഥകളുടെ വ്യാപനം, നീണ്ട കാത്തിരിപ്പ് സമയം, മണിക്കൂറുകൾക്ക് ശേഷമുള്ള പരിചരണത്തിൻ്റെ മോശം ലഭ്യത, കുറിപ്പടി നൽകുന്ന മരുന്നുകളുടെയും ദന്ത സംരക്ഷണത്തിൻ്റെയും അഭാവം എന്നിവയാണ്. കാനഡയിലെ ആരോഗ്യ സംവിധാനത്തിലെ വർധിച്ചുവരുന്ന ഒരു പ്രശ്‌നം ആരോഗ്യപരിചരണ വിദഗ്ധരുടെ അഭാവവും ആശുപത്രി ശേഷിയുമാണ്. 

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
ഫെഡറൽ, പ്രൊവിൻഷ്യൽ, ലോക്കൽ ഗവൺമെൻ്റുകളുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ് കാനഡയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം കൂടുതലും പൊതുവായി നൽകുന്നത്. വിദ്യാഭ്യാസം പ്രവിശ്യാ അധികാരപരിധിയിലാണ്, ഒരു പ്രവിശ്യയുടെ പാഠ്യപദ്ധതി അതിൻ്റെ സർക്കാർ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നു. കാനഡയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം പൊതുവെ പ്രൈമറി എജ്യുക്കേഷനായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു, തുടർന്ന് സെക്കൻഡറി, പോസ്റ്റ്-സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസം. കാനഡയിലുടനീളമുള്ള മിക്ക സ്ഥലങ്ങളിലും ഇംഗ്ലീഷിലും ഫ്രഞ്ചിലും വിദ്യാഭ്യാസം ലഭ്യമാണ്. കാനഡയിൽ ധാരാളം സർവ്വകലാശാലകളുണ്ട്, അവയെല്ലാം പൊതു ധനസഹായത്തോടെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 1663-ൽ സ്ഥാപിതമായ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ലാവൽ കാനഡയിലെ ഏറ്റവും പഴയ പോസ്റ്റ്-സെക്കൻഡറി സ്ഥാപനമാണ്. 85,000-ത്തിലധികം വിദ്യാർത്ഥികളുള്ള ടൊറൻ്റോ സർവകലാശാലയാണ് ഏറ്റവും വലിയ സർവ്വകലാശാല. 

OECD യുടെ 2022-ലെ റിപ്പോർട്ട് അനുസരിച്ച്, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വിദ്യാഭ്യാസമുള്ള രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് കാനഡ; പോസ്റ്റ്-സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസമുള്ള മുതിർന്നവരുടെ ശതമാനത്തിൽ രാജ്യം ലോകമെമ്പാടും ഒന്നാം സ്ഥാനത്താണ്, കനേഡിയൻ മുതിർന്നവരിൽ 56 ശതമാനത്തിലധികം പേരും കുറഞ്ഞത് ഒരു വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയിട്ടുണ്ട്. ബിരുദ കോളേജ് അല്ലെങ്കിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ബിരുദം. കാനഡ അതിൻ്റെ ജിഡിപിയുടെ ശരാശരി 5.3 ശതമാനം വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി ചെലവഴിക്കുന്നു. പോസ്റ്റ്-സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ രാജ്യം വൻതോതിൽ നിക്ഷേപം നടത്തുന്നു. 2022-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, 25 മുതൽ 64 വരെ പ്രായമുള്ള മുതിർന്നവരിൽ 89 ശതമാനം പേരും OECD ശരാശരി 75 ശതമാനവുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഹൈസ്‌കൂൾ ബിരുദത്തിന് തുല്യമാണ്.

നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസ പ്രായം 5-7 മുതൽ 16-18 വയസ്സ് വരെയാണ്, പ്രായപൂർത്തിയായവരുടെ സാക്ഷരതാ നിരക്ക് 99 ശതമാനത്തിന് സംഭാവന ചെയ്യുന്നു. 2016-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് രാജ്യത്ത് 60,000-ത്തിലധികം കുട്ടികളാണ് ഹോംസ്‌കൂൾ ചെയ്യുന്നത്. വായന സാക്ഷരത, ഗണിതം, ശാസ്ത്രം എന്നിവയിൽ മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവയ്ക്കുന്ന OECD രാജ്യമാണ് കാനഡ, ശരാശരി വിദ്യാർത്ഥി 523.7 സ്കോർ ചെയ്യുന്നു, 2015 ലെ OECD ശരാശരി 493 ആയിരുന്നു.

== സംസ്കാരം ==
ചരിത്രപരമായി, [[ബ്രിട്ടീഷ്]], [[ഫ്രഞ്ച്]] തുടങ്ങിയ യൂറോപ്യൻ സംസ്കാരങ്ങളും, തദ്ദേശീയ സംസ്കാരങ്ങളും പാരമ്പര്യങ്ങളും കാനഡയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, ആഫ്രിക്കൻ, കരീബിയൻ, ഏഷ്യൻ ദേശീയതകളുള്ള കനേഡിയൻ ജനത കനേഡിയൻ സ്വത്വത്തിലേക്കും അതിൻ്റെ സംസ്‌കാരത്തിലേക്കും ചേർത്തു.

കാനഡയുടെ സംസ്കാരം അതിൻ്റെ ഘടക ദേശീയതകളുടെ വിശാലമായ ശ്രേണിയിൽ നിന്ന് സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു, നീതിയുക്തമായ ഒരു സമൂഹത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന നയങ്ങൾ ഭരണഘടനാപരമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. 1960-കൾ മുതൽ, കാനഡ മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കും അതിലെ എല്ലാ ജനങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളാനും ഊന്നൽ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മൾട്ടി കൾച്ചറലിസത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക സംസ്ഥാന നയം കാനഡയുടെ സുപ്രധാന നേട്ടങ്ങളിലൊന്നായും കനേഡിയൻ ഐഡൻ്റിറ്റിയുടെ ഒരു പ്രധാന ഘടകമായും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. ക്യൂബെക്കിൽ, സാംസ്കാരിക അസമത്വം ശക്തമാണ്, കാരണം ഇംഗ്ലീഷ് കനേഡിയൻ സംസ്കാരത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു ഫ്രഞ്ച് കനേഡിയൻ സംസ്കാരമുണ്ട്. മൊത്തത്തിൽ, കാനഡ സൈദ്ധാന്തികമായി പ്രാദേശിക വംശീയ ഉപസംസ്കാരങ്ങളുടെ ഒരു &quot;സാംസ്കാരിക മൊസൈക്ക്&quot;  എന്ന് ആണ് പറയപ്പെടുന്നത് 

കുടിയേറ്റം, അഭയാർത്ഥി സംയോജനം, തീവ്രപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തെ അടിച്ചമർത്തൽ എന്നിവയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ മൾട്ടി കൾച്ചറലിസത്തിന് ഊന്നൽ നൽകുന്ന ഭരണത്തോടുള്ള കാനഡയുടെ സമീപനത്തിന് വിപുലമായ ജനപിന്തുണയുണ്ട്. പൊതു ധനസഹായത്തോടെയുള്ള ആരോഗ്യ പരിപാലനം, സമ്പത്ത് പുനർവിതരണം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഉയർന്ന നികുതി, വധശിക്ഷ നിയമവിരുദ്ധമാക്കൽ, ദാരിദ്ര്യം ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള ശക്തമായ ശ്രമങ്ങൾ, സാമൂഹിക സുരക്ഷാ ആനുകൂല്യങ്ങൾ, കർശനമായ തോക്ക് നിയന്ത്രണം, സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം, സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങൾ (ഉദാ:[[ഗർഭധാരണം]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അഥവാ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] തുടങ്ങിയവ), കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങൾ, വൃദ്ധജന പരിപാലനം, എൽജിബിടി (LGBTIA+) വിഭാഗത്തിന്റെ അവകാശങ്ങൾ എന്നിവയോടുള്ള ഉദാര മനോഭാവം, നിയമവിധേയമാക്കിയ ദയാവധം, [[കഞ്ചാവ്]] ഉപയോഗം, സംരംഭകരോടുള്ള ഉദാര സമീപനം, ബിസിനസ്‌ വളർത്താനുള്ള അന്തരീക്ഷം, വിദ്യാഭ്യാസ സ്കോളർഷിപ്പുകൾ, വ്യക്തി സ്വാതന്ത്ര്യം, വ്യക്തിക്ക് സ്വയം പര്യാപ്തം ആകാനുള്ള അന്തരീക്ഷം, ജനങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രീയവും സ്വതന്ത്രവുമായ മനോഭാവം വളർത്തുക തുടങ്ങിയവ കാനഡയുടെ രാഷ്ട്രീയ സാംസ്കാരിക മൂല്യങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിദേശ സഹായ നയങ്ങൾ, സമാധാന പരിപാലന റോളുകൾ, ദേശീയ പാർക്ക് സംവിധാനം, കനേഡിയൻ ചാർട്ടർ ഓഫ് റൈറ്റ്സ് ആൻ്റ് ഫ്രീഡം എന്നിവയും കനേഡിയൻമാർ തിരിച്ചറിയുന്നു.

== മാധ്യമങ്ങൾ ==
കാനഡയിലെ മാധ്യമങ്ങൾ വളരെ സ്വയംഭരണാധികാരമുള്ളതും സെൻസർ ചെയ്യപ്പെടാത്തതും വൈവിധ്യമാർന്നതും പ്രാദേശികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടതുമാണ്. ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് ആക്റ്റ് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത് &quot;സംവിധാനം കാനഡയുടെ സാംസ്കാരിക, രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക ഘടനയെ സംരക്ഷിക്കാനും സമ്പന്നമാക്കാനും ശക്തിപ്പെടുത്താനും സഹായിക്കണം&quot;. കാനഡയ്ക്ക് നന്നായി വികസിത മാധ്യമ മേഖലയുണ്ട്, എന്നാൽ അതിൻ്റെ സാംസ്കാരിക ഉൽപ്പാദനം-പ്രത്യേകിച്ച് ഇംഗ്ലീഷ് സിനിമകൾ, ടെലിവിഷൻ ഷോകൾ, മാഗസിനുകൾ എന്നിവയിൽ-അമേരിക്കയിൽ നിന്നുള്ള ഇറക്കുമതി മൂലം പലപ്പോഴും നിഴൽ വീഴുന്നു. തൽഫലമായി, കനേഡിയൻ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കോർപ്പറേഷൻ (CBC), നാഷണൽ ഫിലിം ബോർഡ് ഓഫ് കാനഡ (NFB), കനേഡിയൻ റേഡിയോ-ടെലിവിഷൻ ആൻഡ് ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് തുടങ്ങിയ ഫെഡറൽ ഗവൺമെൻ്റ് പ്രോഗ്രാമുകളും നിയമങ്ങളും സ്ഥാപനങ്ങളും ഒരു പ്രത്യേക കനേഡിയൻ സംസ്കാരത്തിൻ്റെ സംരക്ഷണത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. കമ്മീഷൻ (CRTC). 

കനേഡിയൻ മാധ്യമങ്ങൾ, പ്രിൻ്റ്, ഡിജിറ്റൽ, കൂടാതെ രണ്ട് ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിലും, &quot;ഒരുപിടി കോർപ്പറേഷനുകളാണ്&quot; പ്രധാനമായും ആധിപത്യം പുലർത്തുന്നത്. ഈ കോർപ്പറേഷനുകളിൽ ഏറ്റവും വലുത് രാജ്യത്തെ ദേശീയ പബ്ലിക് ബ്രോഡ്കാസ്റ്ററായ കനേഡിയൻ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കോർപ്പറേഷനാണ്, ഇത് ആഭ്യന്തര സാംസ്കാരിക ഉള്ളടക്കം നിർമ്മിക്കുന്നതിലും സ്വന്തം റേഡിയോ, ടിവി നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ ഇംഗ്ലീഷിലും ഫ്രഞ്ചിലും പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിലും ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.  സിബിസിക്ക് പുറമേ, ചില പ്രവിശ്യാ ഗവൺമെൻ്റുകൾ സ്വന്തം പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ ടിവി പ്രക്ഷേപണ സേവനങ്ങളും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു, അതായത് TVOntario, Télé-Québec. 

സിനിമയും ടെലിവിഷനും ഉൾപ്പെടെ കാനഡയിലെ വാർത്തേതര മീഡിയ ഉള്ളടക്കത്തെ പ്രാദേശിക സ്രഷ്‌ടാക്കളും യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ഓസ്‌ട്രേലിയ, ഫ്രാൻസ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഇറക്കുമതികളും സ്വാധീനിക്കുന്നു. വിദേശ നിർമ്മിത മാധ്യമങ്ങളുടെ അളവ് കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമത്തിൽ, ടെലിവിഷൻ സംപ്രേക്ഷണത്തിലെ സർക്കാർ ഇടപെടലുകളിൽ ഉള്ളടക്കത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണവും പൊതു ധനസഹായവും ഉൾപ്പെടാം.കനേഡിയൻ നികുതി നിയമങ്ങൾ മാഗസിൻ പരസ്യത്തിലെ വിദേശ മത്സരത്തെ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു.

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt; 
ചിത്രം:Stained glass windows - Notre-Dame Basilica Montreal.jpg|നോത്ര്-ദാം ബസിലിക്ക, മോൺട്രിയോൾ, കാനഡ
ചിത്രം:Peggy&amp;#039;s Cove, Halifax.jpg|പെഗ്ഗിയുടെ കോവ്, ഹാലിഫാക്സ്
&lt;/gallery&gt;
{{Canada-geo-stub}}
{{വടക്കേ അമേരിക്ക}}

[[വർഗ്ഗം:കാനഡ]]
[[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് കോളനിയായിരുന്ന രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കോമൺവെൽത്ത് രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജി-20 രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജി-8 രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വടക്കേ അമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒരു അയൽരാജ്യം മാത്രമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ്‌ ഔദ്യോഗികഭാഷയായിട്ടുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗത്വമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>48v0yvuroxxzfvtg3h6f3ll9v4zihmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കണ്ണൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3313</id>
    <revision>
      <id>4674183</id>
      <parentid>4661186</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T11:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118606" sha1="n38x9xjlsltdwftaeaou6q4v6hpwfwu" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kannur}}
{{Infobox settlement
| name                            = കണ്ണൂർ
| official_name                   = 
| other_name                      = ''Cannanore''
| settlement_type                 = [[നഗരം]]
| image_skyline                   = {{multiple image
 | border        = infobox
 | total_width   = 280
 | image_style   =
 | perrow        = 1/2/2/2/1
 | caption_align = center
 | image1        = Kannur Skyline 3.jpg
 | caption1      = കണ്ണൂർ നഗരത്തിന്റെ ചക്രവാളദൃശ്യം
 | image2        = IMG-20180224-WA0033.jpg
 | caption2      = [[Kannur Beach|പയ്യാമ്പലം ബീച്ച്]]
 | image3        = Kial intergrated terminal.jpg
 | caption3      = [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]]
 | image4        = ഗാന്ധി സെർക്കിൾ,കാൽടെക്സ്.jpg
 | caption4      = ഗാന്ധി സർക്കിൾ
 | image5        = Kuppm-bridge.jpg
 | caption5      = [[Kuppam River|കുപ്പം പാലം]]
 | image6        = Kannur-Fort-22.jpg
 | caption6      = [സെന്റ് ആഞ്ജലോ കോട്ട]]
 | image7        = Peralassery Sri Subrahmanya Temple pond, Kannur (18).jpg
 | caption7      = [[Peralasseri|പെരളശ്ശേരി ക്ഷേത്രക്കുളം]]
 | image8        = Ezhimala beach.JPG
 | caption8      = [[Ezhimala (hill, Kannur)|ഏഴിമല കുന്ന്]]
 }}
| nickname                        = Land of looms and lores{{force singular}}
| map_alt                         = 
| map_caption                     = 
| pushpin_map                     = India Kerala#India
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = Kannur (Kerala)
| coordinates                     = {{coord|11|52|28.2|N|75|22|13.4|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kannur&amp;params=11_52_28.2_N_75_22_13.4_E_type:city(232486)_region:IN-KL]
| subdivision_type                = [[Country]]
| subdivision_name                = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[States and union territories of India|State]]
| subdivision_type2               = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_name2               = [[Kannur district|Kannur]]
&lt;!-- Established --&gt;| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| parts_type                      = [[List of talukas of Kerala|Taluk]]
| parts                           = [[Kannur taluk|കണ്ണൂർ]]
| government_type                 = [[Municipal corporation|മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ]]
| governing_body                  = [[കണ്ണൂർ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ]]
| leader_title                    = [[മേയർ]]
| leader_name                     = പി. ഇന്ദിര ([[Indian National Congress|INC]])&lt;ref name=&quot;thehindu.com&quot;&gt;https://www.thehindu.com/news/national/kerala/congress-finalises-p-indira-as-mayor-nominee-in-kannur-corporation/article70411393.ece&lt;/ref&gt;
| leader_title1                   = Deputy mayor
| leader_name1                    = കെ.പി. താഹിർ ([[IUML]])&lt;ref name=&quot;thehindu.com&quot;/&gt;
| leader_title2                   = [[Member of Legislative Assembly|MLA]]s
| leader_name2                    = [[T.O Mohanan]] ([[Kannur (State Assembly constituency)|Kannur]]) and [[K. V. Sumesh]] ([[Azhikode (State Assembly constituency)|Azhikode]])
| leader_title3                   = [[Member of Parliament (India)|MP]]
| leader_name3                    = [[K. Sudhakaran]] (INC)
| leader_title4                   = [[Commissioner of Police (India)|Commissioner of Police]]
| leader_name4                    = B.V. Vijaya Bharath Reddy IPS
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = &lt;ref name=&quot;Census2011cities&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;kudumbashree.org&quot;&gt;http://www.kudumbashree.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423012120/http://www.kudumbashree.org/ |date=23 April 2009 }} › sub-district&lt;/ref&gt;
| area_total_km2                  = 78.35
| area_metro_km2                  = 1003
| area_rank                       = 5
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 38.78
| population_total                = 232,486
| population_as_of                = 2011
| population_footnotes            = &lt;ref name=&quot;Census2011cities&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;kudumbashree.org&quot; /&gt;
| population_metro                = 2,465,000
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 6
| population_metro_footnotes      = &lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;Kannur Metropolitan Urban Region Population 2011–2021 Census&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/21295/kannur/population |title=Kannur, India Metro Area Population (1950-2025) |access-date=2026-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251108055123/https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/21295/kannur/population |archive-date=2025-11-08 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| population_demonym              = {{UBL| ''Kannurkaran'' (Male) | ''Kannurkari'' (Female) | ''Kannurkar'' (Plural) }}
| demographics_type1              = [[Language]]s
| demographics1_title1            = Official
| demographics1_info1             = [[Malayalam language|Malayalam]], English
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 670001
| area_code                       = +91497xxxxxxx
| area_code_type                  = [[Telephone]] code
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]]
| registration_plate              = [[List of RTO districts in India#KL.E2.80.94Kerala|KL]]-13
| blank4_name_sec1                = [[International airport]]
| blank4_info_sec1                = [[Kannur International Airport]]
| blank_name_sec1                 = [[Human sex ratio|Sex ratio]]
| blank_info_sec1                 = 1000:1090 [[male|♂]]/[[female|♀]]
| blank1_name_sec1                = [[Literacy rate]]
| blank1_info_sec1                = 96.23%
| blank2_name_sec1                = [[Lok Sabha]] constituency
| blank2_info_sec1                = [[Kannur (Lok Sabha constituency)|Kannur]]
| blank3_name_sec1                = [[Niyamasabha]] constituencies
| blank3_info_sec1                = [[Kannur (State Assembly constituency)|Kannur]] &amp; [[Azhikode (State Assembly constituency)|Azhikode]]
| website                         = {{URL|www.kannur.nic.in}}
{{URL|kannurcorporation.lsgkerala.gov.in}}
| footnotes                       = 
}}
[[പ്രമാണം:Kannur Skyline 3.jpg|ലഘുചിത്രം|കണ്ണൂർ]]
കേരളത്തിലെ ഒരു തീരദേശ നഗരമാണ് കണ്ണൂർ.  ഇത് ഒരു പുരാതന വ്യാപാര തുറമുഖമായിരുന്നു.  16-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സെൻ്റ് ആഞ്ചലോ ഫോർട്ട് പോലെയുള്ള നിലനിൽക്കുന്ന സ്മാരകങ്ങൾ, ഒരിക്കൽ യൂറോപ്യൻ കൊളോണിയൽ ശക്തികൾ കൈവശപ്പെടുത്തിയിരുന്നു, സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിൽ നഗരത്തിൻ്റെ പ്രധാന പങ്ക് കാണിക്കുന്നു.  മുൻ കൊട്ടാരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അറക്കൽ മ്യൂസിയം കേരളത്തിലെ ഒരു മുസ്ലീം രാജകുടുംബത്തെ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.  കണ്ണൂരിൻ്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് പയ്യാമ്പലം ബീച്ചിലെ ഈന്തപ്പനകൾ നിറഞ്ഞ മണൽ പരന്നുകിടക്കുന്നു. 
[[File:ഗാന്ധി സെർക്കിൾ,കാൽടെക്സ്.jpg|thumb|right|ഗാന്ധി സെർക്കിൾകാൽടെക്സ്]]

== പേരിന്റെ ഉൽഭവം ==
==== ഐതിഹ്യങ്ങൾ ====
[[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] (കണ്ണൻ)  (ഊര്) എന്നർത്ഥമുള്ള മലയാള പദങ്ങളിൽ നിന്നാണ്‌ സ്ഥലനാമം ഉണ്ടായതെന്നാണ് ഒരു കഥ. [[ആദികടലായി ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം|കടലായി ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം]] പണ്ട്‌ [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലുള്ള കടലായി കോട്ടയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നത്‌.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ananthapuri.com/kannur.asp |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2006-10-11 |archive-date=2006-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060822083543/http://www.ananthapuri.com/kannur.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഏതായാലും 1796 മുതലുള്ള [[തലശ്ശേരി രേഖകൾ|തലശ്ശേരി രേഖകളിൽ]] ഈ പട്ടണത്തെ വിളിച്ചിരുന്നത് കണ്ണനൂർ എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടു വരുന്നത്  


മറ്റൊന്ന് ഇവിടത്തെ നഗരസഭയിൽ ഇന്നുമുള്ള [[കാനത്തൂർ‍]] എന്ന പഴയ ഗ്രാമത്തിന്റെ പേരിൽനിന്നുമാണെന്നതാണ്.‌

== ചരിത്രം ==
ഈ പ്രദേശത്തെ മനുഷ്യവാസത്തിന്റെ ആദ്യകാല തെളിവുകൾ ശിലാഗുഹകളും നവീന ശിലായുഗ കാലഘട്ടത്തിലെ മെഗാലിത്തിക് ശ്മശാനങ്ങളുമാണ്. തളിപ്പറമ്പ്-കണ്ണൂർ-തലശ്ശേരി പ്രദേശം പാറയിൽ കൊത്തിയ ഗുഹകൾ, തൊപ്പിക്കല്ലുകൾ, ശവകുടീരങ്ങൾ, ഒറ്റക്കൽസ്തംഭങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സമ്പന്നവും ഇവയെല്ലാം മെഗാലിത്ത് (മഹാശില) കൊണ്ട് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതുമാണ്. സംഘ കാലഘട്ടത്തിൽ (CE 1 മുതൽ 5 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകൾ) കണ്ണൂർ ജില്ല ഏഴിമല ആസ്ഥാനമായുള്ള ശക്തമായ ഒരു രാജവംശത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു. ''[[പെരിപ്ലസ് ഓഫ് ദി എറിത്രിയൻ സീ|പെരിപ്ലസ് ഓഫ് എറിത്രിയൻ സീ]]'' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ മുസിരിസിന് വടക്കുള്ള ഒരു പുരാതന തുറമുഖമായി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന നൗറ കണ്ണൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ente_Kannur2&quot;&gt;{{cite book |author=Menon, A. Sreedhara |url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C |title=A Survey of Kerala History |publisher=DC Books |year=2007 |isbn=9788126415786 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt; ''കെപ്രോബോട്ടോസിന്റെ'' (ചേര രാജവംശം) വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ അതിർത്തിയിലായിരുന്നു ടിൻഡിസ് തുറമുഖം സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നതെന്ന് [[പ്ലീനി|പ്ലിനി ദി എൽഡർ]] (ക്രി.വ. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്) പ്രസ്താവിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite journal |author1=Gurukkal, R. |author2=Whittaker, D. |year=2001 |title=In search of Muziris |journal=Journal of Roman Archaeology |volume=14 |pages=334–350 |doi=10.1017/S1047759400019978 |s2cid=164778915 |number=14}}&lt;/ref&gt; ടിൻഡിസിലെ തുറമുഖത്തിന് വടക്ക് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ പ്രദേശം സംഘ കാലഘട്ടത്തിൽ ഏഴിമല രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിലായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |author=A. Shreedhara Menon |title=A Survey of Kerala History}}&lt;/ref&gt;

പെരിപ്ലസ് ഓഫ് എറിത്രിയൻ സീ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയതു പ്രകാരം നൗറയിലും ടിൻഡീസിലും നിന്ന് ലിമിറൈക്ക് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രദേശം ആരംഭിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ലിമിറൈക്കിൻ്റെ തുടക്കമായി ടോളമി ടിൻഡിസിനെ മാത്രമാണ് പരാമർശിക്കുന്നത്. ഈ മേഖല കന്യാകുമാരിയിൽ അവസാനിച്ചിരിക്കാം; അത് ഏകദേശം ഇന്നത്തെ മലബാർ തീരത്തോട് യോജിക്കുന്ന പ്രസ്താവനയാണ്. ഈ മേഖലയുമായുള്ള റോമിന്റെ വാർഷിക വ്യാപാരത്തിന്റെ മൂല്യം 50,000,000 സെസ്റ്റർസെസുകളായി (പുരാതന റോമൻ നാണയം) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]&lt;/ref&gt; ലിമിറിക്ക് കടൽക്കൊള്ളക്കാരുടെ ആക്രമണത്തിന് ഇരയായിരുന്നുവെന്ന് പ്ലിനി ദി എൽഡർ പരാമർശിച്ചു.&lt;ref&gt;Bostock, John (1855). &quot;26 (Voyages to India)&quot;. Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.&lt;/ref&gt; ലിമിറൈക്ക് കുരുമുളകിന്റെ ഉറവിടമാണെന്ന് [[കോസ്മാസ് ഇൻഡികോപ്ലൂസ്റ്റിസ്|കോസ്മാസ് ഇൻഡികോപ്ലൂസ്റ്റസ്]] എന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ വ്യാപാരി പരാമർശിച്ചു..&lt;ref&gt;Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.&lt;/ref&gt;

തീരദേശ പൂഴിനാട്, മലമ്പ്രദേശമായ കിഴക്കൻ കർക്കനാട് എന്നിങ്ങനെ ഏഴിമല രാജ്യത്തിന് രണ്ട് നാടുകളുടെ അധികാരപരിധിയാണുണ്ടായിരുന്നത് . സംഘകാല സാഹിത്യ കൃതികളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതു പ്രകാരം പൂഴിനാട് മംഗലാപുരത്തിനും കോഴിക്കോടിനുമിടയിലുള്ള തീരദേശ മേഖലയുടെ ഭൂരിഭാഗവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Census_Handbook&quot;&gt;{{Cite book |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf |title=District Census Handbook, Kasaragod (2011) |publisher=Directorate of Census Operation, Kerala |location=Thiruvananthapuram |pages=9}}&lt;/ref&gt; കുടകിന്റെ (കൂർഗ്) ചില ഭാഗങ്ങളുള്ള വയനാട്-ഗുഡലൂർ കുന്നിൻ പ്രദേശം ഉൾപ്പെടുന്നതായിരുന്നു കർക്കനാട്.&lt;ref name=&quot;wnd&quot;&gt;{{cite book |author=Government of India |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3203_PART_B_WAYANAD.pdf |title=District Census Handbook – Wayanad (Part-B) 2011 |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |year=2014–2015}}&lt;/ref&gt; ഏഴിമല രാജവംശത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തനായ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന നന്നൻ, എ.ഡി. അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചേരന്മാരോട് തോറ്റതിനുശേഷം ഒരു യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെടുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പായി, വയനാടൻ കുന്നുകളിൽ അഭയം തേടിയിരുന്നതായി സംഘകാല കൃതികൾ പറയുന്നു.&lt;ref name=&quot;wnd2&quot;&gt;{{cite book |author=Government of India |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3203_PART_B_WAYANAD.pdf |title=District Census Handbook – Wayanad (Part-B) 2011 |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |year=2014–2015}}&lt;/ref&gt;

=== പുരാതന മധ്യകാലഘട്ടം ===
കേരളത്തിലെ മുസ്ലീം പാരമ്പര്യപ്രകാരം, കണ്ണൂരും ചുറ്റുപാടുമുള്ള [[മാടായി]], [[ധർമ്മടം]] എന്നിവിടവും ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന മൂന്ന് പള്ളികളുടെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു. [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|ചേരമാൻ പെരുമാളിന്റെ]] ഇതിഹാസമനുസരിച്ച്, മുഹമ്മദ് എന്ന പ്രവാചകന്റെ (ക്രി.വ. 570–632) ജീവിതകാലത്ത് ധർമ്മടത്തുനിന്ന് മക്കയിലേക്ക് പോയി ഇസ്ലാം മതം സ്വീകരിച്ച ചേരമാൻ പെരുമാൾ എന്ന അവസാന ഭരണാധികാരിയുടെ ഉത്തരവനുസരിച്ചാണ് എ.ഡി. 624-ൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ മുസ്ലിം ദേവാലയം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Jonathan Goldstein |url=https://books.google.com/books?id=8Z6DlzyT2vwC |title=The Jews of China |publisher=M. E. Sharpe |year=1999 |isbn=9780765601049 |page=123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SimpsonKresse2008&quot;&gt;{{cite book |author1=Edward Simpson |url=https://books.google.com/books?id=w0qHKA7zEaEC&amp;pg=PA333 |title=Struggling with History: Islam and Cosmopolitanism in the Western Indian Ocean |author2=Kai Kresse |publisher=Columbia University Press |year=2008 |isbn=978-0-231-70024-5 |pages=333 |access-date=24 July 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kupferschmidt1987&quot;&gt;{{cite book |author=Uri M. Kupferschmidt |url=https://books.google.com/books?id=ChEVAAAAIAAJ&amp;pg=PA458 |title=The Supreme Muslim Council: Islam Under the British Mandate for Palestine |publisher=Brill |year=1987 |isbn=978-90-04-07929-8 |pages=458–459 |access-date=25 July 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Raṇṭattāṇi2007&quot;&gt;{{cite book |author=Husain Raṇṭattāṇi |url=https://books.google.com/books?id=xlb5BrabQd8C&amp;pg=PA179 |title=Mappila Muslims: A Study on Society and Anti Colonial Struggles |publisher=Other Books |year=2007 |isbn=978-81-903887-8-8 |pages=179– |access-date=25 July 2012}}&lt;/ref&gt; ഒരു അറബി കയ്യെഴുത്തുപ്രതിയായ ''ക്വിസാത് ശകർവതി ഫർമദ്'' പറയുന്നതനുസരിച്ച്, കൊടുങ്ങല്ലൂർ, കൊല്ലം, മാടായി, ബാർക്കൂർ, മംഗലാപുരം, കാസർഗോഡ്, കണ്ണൂർ, ധർമ്മടം, പന്തലായനി, ചാലിയം എന്നിവിടങ്ങളിലെ പള്ളികൾ മാലിക് ദിനാറിൻ്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ നിർമ്മിച്ച, ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന മസ്ജിദുകളിൽ ഒന്നാണ്.&lt;ref&gt;Prange, Sebastian R. ''Monsoon Islam: Trade and Faith on the Medieval Malabar Coast.'' Cambridge University Press, 2018. 98.&lt;/ref&gt; കാസർഗോഡ് പട്ടണത്തിലെ തളങ്കരയിൽ വെച്ചാണ് മാലിക് ദിനാർ മരിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;ch&quot;&gt;Pg 58, Cultural heritage of [[Kerala]]: an introduction, A. Sreedhara Menon, East-West Publications, 1978&lt;/ref&gt;

[[തുളുനാട്|തുളുനാട്ടിൽ]] നിന്നുള്ള തുളുവ ബ്രാഹ്മണരുടെ കുടിയേറ്റം കാരണമായിരിക്കാം മധ്യകാലഘട്ടത്തിൻ്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ ഏഴിമല രാജ്യത്തിൻ്റെ പിൻഗാമിയായി [[മൂഷിക രാജവംശം]] വന്നത്. പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[അതുലൻ|അതുലൻ]] രചിച്ച മൂഷിക-വംശ മഹാകാവ്യം, അതുവരെയുള്ള മൂഷിക രാജകുടുംബത്തിൻ്റെ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ഭൂതകാലത്തിലേക്ക് വെളിച്ചം വീശുന്നു.&lt;ref name=&quot;Kola Swaroopam&quot;&gt;{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&amp;q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82 |title=''Kerala Charitram'' |publisher=DC Books |year=2007 |isbn=978-8126415885 |edition=2007 |location=Kottayam |page=175 |access-date=19 July 2020}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യൻ നരവംശശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്ന അയിനപ്പള്ളി അയ്യപ്പൻ, തുളുനാട്ടിലെ ബണ്ട് സമുദായത്തിലെ ശക്തരും രണോത്സുകരുമായ  ഒരു വംശത്തെ കോലാ ബാരി എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നുവെന്നും കോലത്തുനാട്ടിലെ കോലത്തിരി രാജാവ് ഈ രാജവംശത്തിൻ്റെ പിൻമുറക്കാരനാനായിരുന്നുവെന്നും പറയുന്നു.&lt;ref name=&quot;Aiyappan&quot;&gt;{{cite book |last1=Ayinapalli |first1=Aiyappan |url=https://books.google.com/books?id=SXFuAAAAMAAJ |title=The Personality of Kerala |date=1982 |publisher=Department of Publications, [[University of Kerala]] |page=162 |quote=A very powerful and warlike section of the Bants of Tulunad was known as Kola bari. It is reasonable to suggest that the Kola dynasty was part of the Kola lineages of Tulunad. |access-date=27 July 2018}}&lt;/ref&gt; മൂഷിക രാജവംശത്തിന്റെ പിൻഗാമികളായ [[കോലത്തുനാട്|കോലത്തുനാട് രാജ്യം]], അതിന്റെ ശക്തിയുടെ ഉന്നതിയിൽ വടക്ക് [[നേത്രാവതി നദി]] (മംഗലാപുരം) മുതൽ&lt;ref name=&quot;Kola Swaroopam2&quot;&gt;{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&amp;q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82 |title=''Kerala Charitram'' |publisher=DC Books |year=2007 |isbn=978-8126415885 |edition=2007 |location=Kottayam |page=175 |access-date=19 July 2020}}&lt;/ref&gt; തെക്ക് [[കോരപ്പുഴ]] (കോഴിക്കോട്) വരെയും പടിഞ്ഞാറ് [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലും]] കിഴക്ക് അതിർത്തിയിൽ കുടക് കുന്നുകളും അറബിക്കടലിലെ ഒറ്റപ്പെട്ട ലക്ഷദ്വീപ് ദ്വീപുകളും ഉൾപ്പെടെ വ്യാപിച്ചുകിടന്നിരുന്നുവെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Census_Handbook2&quot;&gt;{{Cite book |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf |title=District Census Handbook, Kasaragod (2011) |publisher=Directorate of Census Operation, Kerala |location=Thiruvananthapuram |pages=9}}&lt;/ref&gt;

മംഗലാപുരത്തെ ആലുപ രാജവംശത്തിലെ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന കുന്ദ ആലുപ രാജാവിനെ പരാമർശിക്കുന്ന ഒരു പഴയ മലയാളം ലിഖിതം (രാമന്തളി ലിഖിതങ്ങൾ) 1075 CE-ൽ കണ്ണൂരിനടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഏഴിമലയിൽ കാണാം.&lt;ref&gt;Narayanan, M. G. S. ''Perumāḷs of Kerala''. Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 483.&lt;/ref&gt; കണ്ണൂരിലെ മാടായി പള്ളിക്കുള്ളിലെ ഒരു ചെമ്പ് ഫലകത്തിലെ ഈ അറബി ഭാഷാ ലിഖിതം അതിന്റെ സ്ഥാപന വർഷം 1124 CE ആയി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.&lt;ref name=&quot;Madayi&quot;&gt;{{cite book |author=Charles Alexander Innes |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up |title=Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) |publisher=Madras Government Press |year=1908 |pages=423–424}}&lt;/ref&gt; 1290-കളുടെ മധ്യത്തിൽ [[മാർക്കോ പോളോ]] ഈ പ്രദേശത്തേക്കുള്ള തന്റെ സന്ദർശനത്തെക്കുറിച്ച് തന്റെ യാത്രകളെക്കുറിച്ചുള്ള പുസ്തകത്തിൽ (Il Milione) വിവരിക്കുന്നു. ബുദ്ധ തീർത്ഥാടകനായ ഫാക്സിയൻ, ടാൻജിയേഴ്സിലെ എഴുത്തുകാരനും ചരിത്രകാരനുമായ [[ഇബ്ൻ ബത്തൂത്ത|ഇബ്നു ബത്തൂത്ത]] എന്നിവരും സന്ദർശകരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ രാജവംശത്തിനുള്ളിലെ ആന്തരിക വിയോജിപ്പുകൾ കടത്തനാട് (വടകര), രണ്ടത്തറ അല്ലെങ്കിൽ പൊയനാട് (ധർമ്മടം), കോട്ടയം (തലശ്ശേരി), നീലേശ്വരം, ഇരുവഴിനാട് (പാനൂർ, കുറുമ്പ്രനാട് തുടങ്ങിയ വ്യത്യസ്‌ത രാജകീയ തലവന്മാരുടെ ഭരണത്തിൽ കോലത്തുനാട് സ്വതന്ത്രമായ 10 നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായി ഉയർന്നുവരുന്നതിന് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;Logan&quot;&gt;{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi |pages=631–666}}&lt;/ref&gt; കോലത്തിരി സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വടക്കേയറ്റത്തുള്ള നീലേശ്വരം രാജവംശം മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ കോലത്തുനാടുമായും കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുമായും ബന്ധുത്വമുള്ളവരായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Neeleswaram fete&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/neeleswaram-fete-to-showcase-its-heritage/article2645520.ece|title=Neeleswaram fete to showcase its heritage|website=The Hindu|date=21 November 2011|access-date=24 November 2016}}&lt;/ref&gt;

പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഒരു പ്രധാന വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്ന കണ്ണൂരിന് പേർഷ്യയുമായും അറേബ്യയുമായും സജീവമായ വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. മധ്യകാല കേരള തീരത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖം മികച്ച സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ സ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്നപ്പോൾ,  കണ്ണൂർ, കൊല്ലം, കൊച്ചി എന്നിവ വാണിജ്യപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട ദ്വിതീയ തുറമുഖങ്ങളായി ഉയർന്നുവരുകയും, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാരികൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടുകയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: Pius Malekandathil and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt;

=== യൂറോപ്യൻ സ്വാധീനത്തിന്റെ കാലഘട്ടം ===
കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിന്റെ ആധുനിക ചരിത്രം തുടങ്ങുന്നത് [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗീസുകാർ]] [[മലബാറിലെ കുടിയേറ്റം|മലബാറിൽ]] പ്രവേശിച്ചതോടുകൂടിയാണ്. കച്ചവടാവശ്യത്തിനായി [[കോഴിക്കോട്]] വന്ന [[വാസ്കോ ഡ ഗാമ]] 1498ൽ കണ്ണൂരിൽ വന്നു. അതിനു മുമ്പെ അറബികളുമായിട്ടായിരുന്നു പ്രധാന കച്ചവടങ്ങൾ നടന്നിരുന്നത്. അക്കാലത്ത് [[കോലത്തിരി രാജവംശം|കോലത്തിരി]] രാജവംശമായിരുന്നു കണ്ണൂർ ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ ഭരണാധികാരികൾ. ക്രിസ്തുവർഷം 1500നുശേഷം‍ കണ്ണൂർ ഇംഗ്ലീഷുകാരുടെ കച്ചവട സങ്കേതമായി മാറി.&lt;ref&gt; കേരള സംസ്കാര ദർശനം. പ്രൊഫ. കിളിമാനൂർ വിശ്വംഭരൻ. ജുലൈ‌ 1990. കാഞ്ചനഗിരി ബുക്സ്‌ കിളിമനൂർ, കേരള &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; ജാതി വ്യവസ്ഥയും കേരള ചരിത്രവും. പി.കെ. ബാലകൃഷണൻ ജൂൺ 2005, കറന്റ്‌ ബൂക്സ്‌ തൃശ്ശൂർ. ISBN &lt;/ref&gt; 1887 വരെ ഇന്ത്യയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ സൈനിക ആസ്ഥാനമായിരുന്നു കണ്ണൂർ.&lt;ref name=&quot;EB1911&quot;&gt;{{cite EB1911|wstitle=Cannanore|volume=5|page=184}}&lt;/ref&gt; ആധുനിക പട്ടണത്തെ കണ്ണൂർ ടൗൺ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഒരു ജില്ല എന്ന നിലയിൽ കണ്ണൂരും പരിസര പ്രദേശങ്ങളും പ്രധാനമായും ഭരിച്ചത് പ്രശസ്തരായ കോലത്തിരി രാജാക്കന്മാരാണ്.  കണ്ണൂരിൽ പ്രസിദ്ധം ആയ  ഒരു സ്ഥലം ആണ് കണ്ണൂർ ഫോർട്ട് (സ്ഥാപിതം 1505). കേരള സംസ്ഥാനം രൂപീകൃതമായപ്പോൾ, ഭരണകാര്യാലയങ്ങൾ ഇവിടെ സ്ഥാപിതമായതിനാൽ ജില്ലയ്ക്ക് കണ്ണൂർ എന്ന പേര് ലഭിച്ചു. അതിനുമുമ്പ്, മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ മലബാർ ജില്ലയിലെ ചിറക്കൽ താലൂക്കിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു കണ്ണൂർ. ഇന്ത്യയിൽ കമ്പനി ഭരണകാലത്ത്, ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി അവരുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളായി മദ്രാസും കൊച്ചിയും ഇഷ്ടപ്പെട്ടതോടെ കണ്ണൂരിന് പഴയ പ്രതാപം നഷ്ടപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. കണ്ണൂരിലെ ജനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും തങ്ങളുടെ പഴയ പ്രതാപം തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ കാത്തിരിക്കുകയാണ്. സംസ്ഥാന ഭരണകൂടം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ നേർ വിപരീത ദിശയിലായതിനാൽ തങ്ങൾ അവഗണിക്കപ്പെടുന്നതായി അവർക്ക് തോന്നുന്നു. അറക്കൽ എന്ന കേരളത്തിലെ ഏക മുസ്ലീം രാജവംശത്തിന്റെ കീഴിലായിരുന്ന കണ്ണൂർ നഗരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഇപ്പോഴും നഗരം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

1498-ൽ ''കണ്ടെത്തൽ കാലഘട്ടത്തിൽ'' പോർച്ചുഗീസ് പര്യവേക്ഷകനായിരുന്ന വാസ്കോഡ ഗാമ കോഴിക്കോട് കാപ്പാട് എത്തിയതോടെ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് ദക്ഷിണേഷ്യയിലേക്ക് നേരിട്ടുള്ള കടൽ പാത തുറക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History&lt;/ref&gt; 1501-ൽ [[പെഡ്രോ അൽവാരിസ് കബ്രാൾ|പെഡ്രോ അൽവാറസ് കബ്രാൾ]] ഇവിടെ ഒരു പോർച്ചുഗീസ് ഫാക്ടറി സ്ഥാപിച്ചു, 1502-ൽ ഡ ഗാമ രാജാവുമായി ഒരു ഉടമ്പടി ഉണ്ടാക്കി.&lt;ref name=&quot;EB19112&quot;&gt;{{cite EB1911|wstitle=Cannanore|volume=5|page=184}}&lt;/ref&gt; കണ്ണൂരിലെ സെന്റ് ആഞ്ചലോ കോട്ട 1505-ൽ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ പോർച്ചുഗീസ് വൈസ്രോയി ആയിരുന്ന ഡോം ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡി അൽമേഡയാണ് സ്ഥാപിച്ചത്. 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് കോട്ട പിടിച്ചെടുത്തു. അവർ കോട്ട നവീകരിക്കുകയും ഹോളണ്ടിയ, സീലാൻഡിയ, ഫ്രീസ്‌ലാൻഡിയ എന്നീ കൊത്തളങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. അവ ഇന്നത്തെ ഘടനയുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകളാണ്. യഥാർത്ഥ പോർച്ചുഗീസ് കോട്ട പിന്നീട് പൊളിച്ചുമാറ്റി. ഈ കോട്ടയുടെ ഒരു പെയിന്റിംഗും അതിനു പിന്നിലുള്ള മീൻപിടുത്ത ബോട്ടുംകാണിക്കുന്ന ഒരു പെയിന്റിംഗ് ആംസ്റ്റർഡാമിലെ റിജക്സ്മ്യൂസിയത്തിൽ ഇന്നും കാണാം. 1772-ൽ ഡച്ചുകാർ ഈ കോട്ട അറയ്ക്കലിലെ രാജാവായ അലി രാജയ്ക്ക് വിറ്റു. 

പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, കണ്ണൂർ നഗരത്തിന് പുറമേ ലക്ഷദ്വീപുകളുടെ മേലും അധികാരമുണ്ടായിരുന്ന അറക്കൽ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കേരളത്തിലെ ഏക മുസ്ലീം സുൽത്താനേറ്റിന്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു കണ്ണൂർ.&lt;ref name=&quot;anathapuri&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.ananthapuri.com/kerala-history.asp?page=muslim|title=Arakkal royal family|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605222957/http://ananthapuri.com/kerala-history.asp?page=muslim|archive-date=5 June 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കണ്ണൂർ നഗരം ആസ്ഥാനമായുള്ള രണ്ട് സാമന്ത രാജ്യങ്ങളായിരുന്നു അറക്കൽ രാജ്യവും ചിറക്കൽ രാജ്യവും. മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ കോലത്തു രാജാക്കന്മാർ, കോട്ടയം രാജാക്കന്മാർ, മന്നനാർ,&lt;ref&gt;{{cite book |last=P.J Rajendran |title=Kshethravinjanakosam |publisher=D.C.Books publishing, Google books |year=2000 |isbn=9788126402540 |page=103}}&lt;/ref&gt; അറക്കൽ ബീബി എന്നിവർ ഒരുപോലെ  അവകാശവാദമുന്നയിച്ചിരുന്ന കണ്ണൂരിനടുത്തുള്ള ധർമ്മടം ദ്വീപും തലശ്ശേരിയും 1734-ൽ തന്നെ ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിക്ക് വിട്ടുകൊടുത്തിിരുന്നു. ദ്വീപ് വിട്ടുകൊടുക്കലിനെത്തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഒരു ഫാക്ടറി പണിയുകയും ഇംഗ്ലീഷ് കുടിയേറ്റവും ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു..&lt;ref name=&quot;Eng_cession&quot;&gt;{{cite book |author=Charles Alexander Innes |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up |title=Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) |publisher=Madras Government Press |year=1908 |page=451}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Logan2&quot;&gt;{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi |pages=631–666}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് 1790-ൽ [[ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] കണ്ണൂർ കോട്ട പിടിച്ചടക്കുകയും മലബാർ തീരത്തെ അവരുടെ പ്രധാന സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി ഇതിനെ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണകാലത്ത് കണ്ണൂർ മലബാർ ജില്ലയിലെ മദ്രാസ് പ്രവിശ്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. 

1761-ൽ  മാഹി പിടിച്ചടക്കിയ ബ്രിട്ടീഷുകാർ, ആ വാസസ്ഥലം കടത്തനാട് ഭരണാധികാരിക്ക് കൈമാറി.&lt;ref name=&quot;Mahé&quot;&gt;{{cite web|url=http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|title=History of Mahé|access-date=19 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232052/http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|archive-date=30 December 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1763-ലെ പാരീസ് ഉടമ്പടിയുടെ ഭാഗമായി ബ്രിട്ടീഷുകാർ മാഹിയെ ഫ്രഞ്ചുകാർക്ക് തിരിച്ചുകൊടുത്തു.&lt;ref name=&quot;Mahé2&quot;&gt;{{cite web|url=http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|title=History of Mahé|access-date=19 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232052/http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|archive-date=30 December 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1779-ൽ ആംഗ്ലോ-ഫ്രഞ്ച് യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിന്റെ, ഫലമായി ഫ്രഞ്ചുകാർക്ക് മാഹി വീണ്ടും നഷ്ടപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Mahé3&quot;&gt;{{cite web|url=http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|title=History of Mahé|access-date=19 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232052/http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|archive-date=30 December 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1783-ൽ, ഇന്ത്യയിലെ തങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ ഫ്രഞ്ചുകാർക്ക് തിരികെ നൽകാൻ ബ്രിട്ടീഷുകാരുമായി ധാരണയാകുകയും  1785-ൽ മാഹി ഫ്രഞ്ചുകാർക്ക് കൈമാറ്റം നടത്തുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Mahé4&quot;&gt;{{cite web|url=http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|title=History of Mahé|access-date=19 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232052/http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html|archive-date=30 December 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് അവരുടെ ഭരണത്തിനെതിരെ തുടക്കത്തിൽത്തന്നെ തലശ്ശേരി-വയനാട് മേഖലയിൽ ജനകീയാടിത്തറയുണ്ടായിരുന്ന [[പഴശ്ശിരാജ|കേരളവർമ്മ പഴശ്ശിരാജയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള പ്രാദേശിക സൈന്യത്തിൽനിന്നുള്ള പ്രതിരോധം നേരിടേണ്ടിവന്നു.&lt;ref name=&quot;Ente_Kannur&quot;&gt;{{cite book |author=Menon, A. Sreedhara |url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C |title=A Survey of Kerala History |publisher=DC Books |year=2007 |isbn=9788126415786 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt; കോട്ടയം പ്രവിശ്യയുടെ ഭരണം കയ്യാളിയിരുന്ന പഴശ്ശിരാജ ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിക്കെതിരെ ആരംഭിച്ച [[ഗറില്ലായുദ്ധം|ഗറില്ലാ യുദ്ധം]] കണ്ണൂരിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഒട്ടേറെ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങളിൽ കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ മേഖലകളിലുണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് അനുകൂലമായ സാഹചര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. 1906-ൽ ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാർ ആരംഭിച്ചതും പിന്നീട് സർക്കാർ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോയതുമായ ഇംഗ്ലീഷ് വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ വ്യാപനം, ശരീരത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗങ്ങൾ മറയ്ക്കുന്ന തുണി ധരിക്കുന്നതിനെതിരായ കലാപം, 1888-ൽ അരുവിപ്പുറത്ത് ഒരു വിഗ്രഹം സ്ഥാപിച്ചത്, 1891-ലെ മലയാളി മെമ്മോറിയൽ, 1903-ൽ [[എസ്.എൻ.ഡി.പി. യോഗം|എസ്എൻഡിപി യോഗം]] എന്നിവയുടെ സ്ഥാപനം, അവയുടെ തുടർ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, പോരാട്ടങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ചുരുങ്ങിയ സമയത്തിനുള്ളിൽ കേരള സമൂഹത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിന് സഹായകമായ ഘടകങ്ങളായിരുന്നു. ഈ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ഒടുവിൽ ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവുമായി സമരസപ്പെട്ടു.  

വളരെ പെട്ടെന്നുതന്നെ സോഷ്യലിസത്തെക്കുറിച്ചും സോവിയറ്റ് വിപ്ലവത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള ആശയങ്ങൾ കേരളത്തിലെത്തി. [[സ്വദേശാഭിമാനി രാമകൃഷ്ണപിള്ള]], [[സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ]], [[പി. കേശവദേവ്|പി.]] [[പി. കേശവദേവ്|കേശവദേവ്]] തുടങ്ങിയവരുടെ കൃതികളിലൂടെയാണ് ഇത്തരം ആശയങ്ങൾ കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം പ്രചരിച്ചത്. 1930 കളുടെ ആരംഭത്തോടെ, തിരുവിതാംകൂറിലെ നിവർത്തന പ്രക്ഷോഭം പോലെയുള്ള മറ്റ് ചില പ്രധാന സംഭവവികാസങ്ങൾ നടന്നു. അയിത്തജാതിക്കാരും ദുർബല വിഭാഗങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട ആളുകളുടെ സർക്കാരിൽ പങ്കാളിത്തത്തിനുള്ള ആവശ്യമായിരുന്നു ഇത്തരം പ്രക്ഷോഭങ്ങളിലൂടെ പുറത്തുവന്നത്. ഇത് സർക്കാരിലെ ആനുപാതിക പ്രാതിനിധ്യം, ജോലികളിലെ സംവരണം തുടങ്ങിയ സമരങ്ങളെ മുൻപന്തിയിലെത്തിച്ചു. ഇത് അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു പുതിയ ആവേശത്തിന് തിരികൊളുത്തി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=100|title=Pazhassi Raja Museum and Art Gallery, Kozhikode – Kerala Tourism|access-date=5 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20131115215308/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=100|archive-date=15 November 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  

== അതിരുകൾ ==
വടക്ക് കാസർഗോഡ് ജില്ല കിഴക്ക് കർണാടക സംസ്ഥാനം ,തെക്ക് കോഴിക്കോട്, വയനാട് ജില്ലകൾ, പടിഞ്ഞാറ് [[അറബിക്കടൽ]] എന്നിവയാണ് അതിരുകൾ.‍

== ഭൂമിശാസ്ത്രം==
[[File:Muzhappilangad_Drive-in_Beach_2.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Muzhappilangad_Drive-in_Beach_2.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ ഡ്രൈവ്-ഇൻ ബീച്ചായ [[മുഴപ്പിലങ്ങാട്‌ ബീച്ച്|മുഴപ്പിലങ്ങാട് ബീച്ച്]] കണ്ണൂരിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.]]
[[File:Vpra_floating_park_boat_walking_path.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vpra_floating_park_boat_walking_path.jpg|ലഘുചിത്രം|മാടായിക്കടുത്തുള്ള വയലപ്ര തടാകം.]]
അറബിക്കടലിന്റെ തീരത്താണു കണ്ണൂർ നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കണ്ണൂർ ലക്ഷദ്വീപ് കടലിന്റെ തീരത്തായി 1.02 മീറ്റർ അല്ലെങ്കിൽ 3.3 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ പ്രദേശത്ത് മണൽ നിറഞ്ഞ തീരപ്രദേശമാണുള്ളത്.  നഗരത്തിന് 8 കിലോമീറ്റർ (5.0 മൈൽ) നീളമുള്ള കടലോരവും പയ്യാമ്പലത്ത് 3 കിലോമീറ്റർ (1.9 മൈൽ) നീളമുള്ള കടൽത്തീരവുമുണ്ട്. കോഴിക്കോടിന് വടക്ക്, കാസർഗോഡ്, മംഗലാപുരം എന്നിവയ്ക്ക് തെക്ക്, കുടക്, വയനാടൻ എന്നീ പശ്ചിമഘട്ട മേഖലകൾക്ക് പടിഞ്ഞാറ്, ലക്ഷദ്വീപ് കടലിന് കിഴക്ക് ഭാഗങ്ങളിലായാണ് കണ്ണൂർ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ആയിക്കരയിലെ മാപ്പിള ബേ തുറമുഖം, ഒരു വശത്ത് 1505 ൽ നിർമ്മിച്ച സെന്റ് ആഞ്ചലോ കോട്ട, മറുവശത്ത് അറക്കൽ കൊട്ടാരം എന്നിവ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ ഡ്രൈവ്-ഇൻ ബീച്ചായ [[മുഴപ്പിലങ്ങാട്‌ ബീച്ച്|മുഴപ്പിലങ്ങാട് ബീച്ച്]] കണ്ണൂരിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വയലപ്ര തടാകം മാടായിക്കടുത്താണ്.   

== കാലാവസ്ഥ ==
പൊതുവിൽ സന്തുലിതമായ കാലാവസ്ഥയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വളരെ ആർദ്രമായ ഉഷ്ണമേഖലാ മൺസൂൺ കാലാവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടുന്ന (കോപ്പൻ കാലാവസ്ഥാ വർഗ്ഗീകരണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.) കണ്ണൂരിൽ ഏപ്രിൽ, മെയ് മാസങ്ങളിലെ ശരാശരി ദൈനംദിന പരമാവധി താപനില 35 °C (95 °F) ആണ്. ഡിസംബർ, ജനുവരി മാസങ്ങളിൽ മിതമായ താപനില അനുഭവപ്പെടുന്ന ഇവിടെ ആ സമയത്ത് ഏകദേശം 24 °C അല്ലെങ്കിൽ 75.2 °F താപനിലയാണുള്ളത്.  മലബാർ തീരത്തെ മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളെപ്പോലെ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ സമയത്ത് ഈ നഗരത്തിലും കനത്ത മഴ ലഭിക്കുന്നു. ശരാശരി വാർഷിക മഴ 3,438 മില്ലിമീറ്റർ അല്ലെങ്കിൽ 135 ഇഞ്ച് ആണ്, ഇതിൽ ഏകദേശം 68 ശതമാനവും വേനൽക്കാലത്താണ് ലഭിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;KannurClimate&quot;&gt;[http://www.calicutnet.com/yourtown/kannur/Climate.htm Climate: Kannur (Cannanore)] CalicutNet.com&lt;/ref&gt; കൂടുതൽ തീര പ്രദേശങ്ങൾ പങ്കിടുന്ന ഒരു നഗരവും കണ്ണൂർ ആണ്.  {{Weather box|width=auto|location=Kannur (1991–2020, extremes 1978–present)|metric first=Yes|single line=Yes|temperature colour=|Jan record high C=36.8|Feb record high C=39.0|Mar record high C=39.1|Apr record high C=39.2|May record high C=39.1|Jun record high C=36.8|Jul record high C=33.9|Aug record high C=33.6|Sep record high C=34.2|Oct record high C=35.7|Nov record high C=37.0|Dec record high C=36.8|year record high C=39.2|Jan high C=33.6|Feb high C=34.3|Mar high C=34.9|Apr high C=35.0|May high C=34.0|Jun high C=30.6|Jul high C=29.5|Aug high C=29.8|Sep high C=30.8|Oct high C=31.6|Nov high C=32.8|Dec high C=33.3|year high C=32.5|Jan low C=21.9|Feb low C=22.9|Mar low C=24.7|Apr low C=25.9|May low C=25.6|Jun low C=23.9|Jul low C=23.3|Aug low C=23.4|Sep low C=23.7|Oct low C=23.7|Nov low C=23.6|Dec low C=22.4|year low C=23.7|Jan record low C=16.4|Feb record low C=17.8|Mar record low C=19.0|Apr record low C=21.7|May record low C=20.0|Jun record low C=20.6|Jul record low C=20.4|Aug record low C=20.7|Sep record low C=20.9|Oct record low C=19.4|Nov record low C=17.8|Dec record low C=16.1|year record low C=16.1|rain colour=green|Jan rain mm=0.5|Feb rain mm=0.7|Mar rain mm=15.8|Apr rain mm=54.2|May rain mm=221.5|Jun rain mm=946.3|Jul rain mm=877.2|Aug rain mm=541.4|Sep rain mm=270.9|Oct rain mm=300.4|Nov rain mm=109.0|Dec rain mm=27.0|Jan rain days=0.1|Feb rain days=0.1|Mar rain days=0.6|Apr rain days=2.9|May rain days=7.8|Jun rain days=23.5|Jul rain days=26.2|Aug rain days=21.7|Sep rain days=12.3|Oct rain days=11.9|Nov rain days=4.9|Dec rain days=1.1|time day=17:30 [[Indian Standard Time|IST]]|Jan humidity=63|Feb humidity=64|Mar humidity=65|Apr humidity=66|May humidity=71|Jun humidity=84|Jul humidity=87|Aug humidity=85|Sep humidity=81|Oct humidity=79|Nov humidity=74|Dec humidity=66|year humidity=74|source 1=[[India Meteorological Department]]&lt;ref&gt;{{cite web
| url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf
| title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020
| publisher = [[India Meteorological Department]]
| access-date = April 8, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IMDnormals&gt;
{{cite web
| archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf
| archive-date = 5 February 2020
| url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf
| title = Station: Cannanore Climatological Table 1981–2010
| work = Climatological Normals 1981–2010
| publisher = India Meteorological Department
| date = January 2015
| pages = 167–168
| access-date = 29 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IMDextremes&gt;
{{cite web
| archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf
| archive-date = 5 February 2020
| url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf
| title = Extremes of Temperature &amp; Rainfall for Indian Stations (Up to 2012)
| publisher = India Meteorological Department
| date = December 2016
| page = M106
| access-date = 29 February 2020}}&lt;/ref&gt;}}

== നഗരസഭ ==
മിലിട്ടറി കന്റോണ്മെന്റായിരുന്ന കണ്ണൂർ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിലെ 1865 ലെ മദ്രാസ് ആക്ട് 10 (1850 ലെ ടൗൺസ് ഇംപ്രൂവ്മെന്റ്സ് ആക്ട്) പ്രകാരം 1866 നവംബർ 1 ന് തലശ്ശേരി, കോഴിക്കോട്, പാലക്കാട്, ഫോർട്ട് കൊച്ചി എന്നീ മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾക്കൊപ്പം മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായി രൂപീകരിക്കുകയും, ഇവ സംസ്ഥാനത്തെ ആദ്യത്തെ ആധുനിക മുനിസിപ്പാലിറ്റികളായി മാറുുകയും ചെയ്തു.

2015ൽ ഇത് മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;kmc&quot;&gt;{{Cite news|last=Special Currespondent|date=14 January 2015|title=Kannur to be City Corporation|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kannur-to-be-city-corporation/article6789317.ece|access-date=6 March 2021}}&lt;/ref&gt; നഗരത്തിന്റെ ഭരണം നടത്തുന്ന കണ്ണൂർ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ ഒരു മേയറുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഒരു മേയറും കൗൺസിലും നയിക്കുന്ന ഈ കോർപ്പറേഷൻ കണ്ണൂർ നഗരത്തിലെ 78.35 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ പ്രദേശം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. ഏകദേശം 232,486 ജനസംഖ്യയാണ് ഈ കോർപ്പറേഷനിലുള്ളത്..&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/en|title=Home {{!}} കണ്ണൂർ നഗരസഭ|access-date=2025-12-30|website=kannurcorporation.lsgkerala.gov.in|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250415014349/https://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/en|archive-date=2025-04-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|access-date=4 December 2020|work=Population of the urban local bodies in Kerala (2011)|publisher=Government of Kerala|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|archive-date=24 September 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Corporation councillors&quot;&gt;{{cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2020/1259|title=Kannur Corporation, Councillors|access-date=6 March 2020|publisher=Department of Local Self Governance, Kerala}}&lt;/ref&gt;ഭരണപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി, നഗരത്തെ 55 ഡിവിഷനുകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു, അതിൽ നിന്നാണ് കോർപ്പറേഷൻ കൗൺസിൽ അംഗങ്ങളെ അഞ്ച് വർഷത്തേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. അതുപോലെതന്നെ കണ്ണൂർ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനെ കണ്ണൂർ ടൗൺ, പള്ളിക്കുന്ന്, പുഴാതി, എടക്കാട്, എളയാവൂർ, ചേലോറ എന്നീ ആറ് മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;kmc2&quot;&gt;{{Cite news|last=Special Currespondent|date=14 January 2015|title=Kannur to be City Corporation|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kannur-to-be-city-corporation/article6789317.ece|access-date=6 March 2021}}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന നഗരസഭകളിലൊന്നായിരുന്നു കണ്ണൂർ. മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ആരംഭത്തിൽ 4 വാർഡുകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. 1919വരെ മെമ്പർമാരെയും, ചെയർമാനെയും നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയോ, തിരഞ്ഞെടുക്കുകയോ ചെയ്യുകയായിരുനു പതിവ്. 1919ൽ മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിലിന്റെ അംഗസംഖ്യ 16 ആയി വർദ്ധിച്ചു. അവരിൽ 12 പേർ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മെമ്പർമാരും 4 പേർ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടവരുമായിരുന്നു. 1921 ജുലൈ 27ന്നാണ് ജനാധിപത്യ സ്വഭാവമുള്ള ആദ്യത്തെ മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ നിലവിൽ വന്നത്. ഇതിൽ 15 പേർ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മെമ്പർമാരും 5 പേർ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടവരുമായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ചെയർമാൻ തന്നെയായിരുന്നു എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറായും പ്രവർത്തിച്ചു വന്നിരുന്നത്. 1934 ഓഗസ്റ്റ് 29ന് ആദ്യത്തെ കമ്മീഷണറായി എം.നാരായണഷേണായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു. 1867ൽ നഗരസഭ രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടുവെങ്കിലും സ്വന്തമായ ഓഫീസ് കെട്ടിടം നിർമ്മിച്ചത് 1938ലാണ്. 1967ൽ നിർമ്മിച്ച സുഭാഷ് ബിൽഡിംഗിലാണ് ഇപ്പോൾ മുനിസിപ്പൽ ഓഫീസ് പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നത്. &lt;br /&gt;

റാവു സാഹേബ് കെ.ചന്തനായിരുന്നു നഗരസഭയുടെ ആദ്യത്തെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ചെയർമാൻ. മുൻ എം.എൽ.എ.മാരായ എൻ.കെ.കുമാരൻ, പി.ഭാസ്കരൻ, മുൻ മന്ത്രി എൻ.രാമകൃഷ്ണൻ, മുൻ കേന്ദ്ര [[ഇന്ത്യൻ റെയിൽ‌വേ|റെയിൽ‌വേ]] സഹമന്ത്രി [[ഇ.അഹമ്മദ്]], ആൾ ഇന്ത്യാ ഫുട്ബോൾ അസോസിയേഷൻ മുൻ പ്രസിഡന്റ് പി.പി.ലക്ഷ്മണൻ തുടങ്ങിയ പ്രഗല്ഭർ കണ്ണൂർ മുനിസിപ്പൽ ചെയർമാന്മാരായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. 

2015 ജനുവരി 14ന് കണ്ണൂരിനെ കോർപ്പറേഷനാക്കി ഉയർത്തിക്കൊണ്ട് സർക്കാർ വിജ്ഞാപനം പുറപ്പെടുവിച്ചു. 2015 നവംബറിൽ കോർപ്പറേഷനിലേയ്ക്ക് ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ യു.ഡി.എഫും എൽ.ഡി.എഫും തുല്യ എണ്ണം സീറ്റ് നേടി. ഒരു സീറ്റ് നേടിയ യു.ഡി.എഫ് വിമത സ്ഥാനാർത്ഥി രാഗേഷ് നിർണ്ണായകമായി.കോർപ്പറേഷന്റെ ആദ്യത്തെ മേയർ ആയി ഇ.പി ലത (സി.പി.എം) തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=PTI|date=18 November 2015|title=CPI(M) rides to power in five of six corporations in Kerala|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/cpim-rides-to-power-in-five-of-six-corporations-in-kerala/articleshow/49831638.cms|access-date=6 March 2021}}&lt;/ref&gt; മൂന്നര വർഷത്തിനുശേഷം യു.ഡി.എഫ് കൊണ്ട് വന്ന അവിശ്വാസ പ്രമേയത്തെ യു.ഡി.എഫ് വിമത സ്ഥാനാർത്ഥി രാഗേഷ് പിന്തുണച്ചത്തോടുകൂടി അവിശ്വാസ പ്രമേയം പാസ്സാവുകയും തുടർന്നു നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കൊണ്ഗ്രസ്സിലെ സുമ ബാലകൃഷ്ണൻ മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപെടുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മുന്നണി തീരുമാനപ്രകാരം സുമ ബാലകൃഷ്ണൻ രാജി വെക്കുകയും ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ് പ്രതിനിധി സി. സീനത്ത് മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപെടുകയും ചെയ്തു. 2020 ഡിസംമ്പറിൽ നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ യു.ഡി.എഫിന് 34 സീറ്റും എൽ ഡി എഫിന് 19ഉം ബി ജെ പിക്ക് ഒന്നും സ്വതന്ത്രന് ഒന്നും വീതം സീറ്റ് ലഭിച്ചു. കൊണ്ഗ്രസ്സിലെ അഡ്വ.ടി.ഒ.മോഹനൻ മേയറായും ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ് പ്രതിനിധി കെ.ഷബീന ടീച്ചർ ഡെപ്യൂട്ടി മേയറായും തിരഞ്ഞെടുക്കപെട്ടു. &lt;ref&gt;ചരിത്രത്തിലേക്കൊരു എത്തിനോട്ടം, പാമ്പൻ മാധവൻ, കണ്ണൂർ നഗരസഭാ 100 വാർഷിക സ്മരണിക &lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:center; text-align:center; margin:0 0 0 1em;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |കണ്ണൂർ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ
|-
|മേയർ
|അഡ്വ. പി. ഇന്ദിര ([[:en:Indian_National_Congress|INC]])&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2025-12-26|title=P. Indira assumes office as Kannur Mayor; K.P. Tahir elected deputy mayor|url=https://www.thehindu.com/incoming/p-indira-assumes-office-as-kannur-mayor-kp-tahir-elected-deputy-mayor/article70440538.ece|access-date=2025-12-30|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;
|-
|ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ
|കെ.പി. താഹിർ ([[:en:Indian_Union_Muslim_League|IUML]])&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2025-12-27|title=Congress's P Indira sworn in as Kannur mayor|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/congresss-p-indira-sworn-in-as-kannur-mayor/articleshow/126194846.cms|access-date=2025-12-30|work=The Times of India|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
|കോർപ്പറേഷൻ സെക്രട്ടറി
|NIL
|}

സംസ്ഥാന രൂപീകരണത്തിനു ശേഷമുള്ള കേരളത്തിലെ അഞ്ചാമത്തെ സിറ്റി കോർപ്പറേഷനാണ് കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷൻ.  കണ്ണൂർ കോർപ്പറേഷനിൽ രണ്ട് നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളുണ്ട് - കണ്ണൂർ, അഴീക്കോട് - ഇവ രണ്ടും കണ്ണൂർ പാർലമെന്ററി മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ ==

=== 2025 കോർപ്പറേഷൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!S.No.
!പാർട്ടി
!ചിഹ്നം
!കൌൺസിലർമാരുടെ എണ്ണം
!മാറ്റം
!മാപ്പ്
|-
| style=&quot;text-align:center; background:{{party color|United Democratic Front (Kerala)}};color:white&quot; |'''1.'''
| align=&quot;center&quot; |[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|'''യു.ഡി.എഫ്.''']]
|[[File:UDF_logo.png|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:UDF_logo.png|50x50ബിന്ദു]]
| align=&quot;center&quot; |'''36'''
| align=&quot;center&quot; |{{increase}} '''2'''
| rowspan=&quot;4&quot; |[[File:C13006_-_Kannur_Municipal_Corporation_2025.svg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:C13006_-_Kannur_Municipal_Corporation_2025.svg|ചട്ടരഹിതം]]
|-
| style=&quot;text-align:center; background:{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}};color:white&quot; |'''2.'''
| align=&quot;center&quot; |'''[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്.]]'''
|[[File:Left_Democratic_Front_(Kerala)_Logo.svg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Left_Democratic_Front_(Kerala)_Logo.svg|50x50ബിന്ദു]]
| align=&quot;center&quot; |'''15'''
| align=&quot;center&quot; |{{decrease}} '''4'''
|-
| style=&quot;text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white&quot; |'''3.'''
| align=&quot;center&quot; |'''ബി.ജെ.പി.'''
|[[File:Logo_of_the_Bharatiya_Janata_Party.svg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Logo_of_the_Bharatiya_Janata_Party.svg|54x54ബിന്ദു]]
| align=&quot;center&quot; |'''04'''
| align=&quot;center&quot; |{{increase}} '''3'''
|-
| style=&quot;text-align:center; background:{{party color|Independent politician}};color:white&quot; |'''4.'''
| align=&quot;center&quot; |'''സ്വത.'''
|[[File:No_flag.svg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:No_flag.svg|50x50ബിന്ദു]]
| align=&quot;center&quot; |'''01'''
| align=&quot;center&quot; | -
|-
|}

=== ക്രമസമാധാനപാലനം ===
കണ്ണൂർ സിറ്റി പോലീസിന്റെ തലവൻ ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ് (ഐപിഎസ്) ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ഒരു പോലീസ് കമ്മീഷണറാണ്. കണ്ണൂർ സിറ്റി പോലീസിനെ കണ്ണൂർ, തലശ്ശേരി, കൂത്തുപറമ്പ് എന്നീ മൂന്ന് പോലീസ് ഉപവിഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇവ ഓരോന്നും ഒരു അസിസ്റ്റന്റ് കമ്മീഷണറുടെ (എസി) കീഴിലാണുള്ളത്. കണ്ണൂർ സിറ്റി പോലീസിനു കീഴിൽ 24 പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kannurcity.keralapolice.gov.in/history-of-kannur-city-police|title=History of Kannur City Police|access-date=2025-12-30|last=InfoTech|first=S. R. V.|website=kannurcity.keralapolice.gov.in|language=ml|archive-date=2026-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20260106055424/https://kannurcity.keralapolice.gov.in/history-of-kannur-city-police|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ക്രമസമാധാനപാലനത്തിനു പുറമേ, ട്രാഫിക് പോലീസ്, ബോംബ് സ്ക്വാഡ്, ഡോഗ് സ്ക്വാഡ്, ഫിംഗർപ്രിന്റ് ബ്യൂറോ, വനിതാ സെൽ, ജുവനൈൽ വിംഗ്, നാർക്കോട്ടിക് സെൽ, ലഹള വിരുദ്ധ സേന, സായുധ റിസർവ് ക്യാമ്പുകൾ, ജില്ലാ ക്രൈം റെക്കോർഡ്സ് ബ്യൂറോ, ഒരു വനിതാ സ്റ്റേഷൻ എന്നിവയും കണ്ണൂർ സിറ്റി പോലീസിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;KCP&quot;&gt;{{cite web|url=https://kannur.keralapolice.gov.in/kannur-police/history/kannur-police-history|title=Kannur City Police|access-date=28 May 2021|publisher=Kannur City Police|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516033606/https://kannur.keralapolice.gov.in/kannur-police/history/kannur-police-history|archive-date=16 May 2021|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം ==
{{Pie chart|thumb=right|caption='''Religions in Kannur City''' (2011)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{small|'''source: '''Kannur City Census 2011 data}}|value1=56.3|label1=[[Hinduism]]|color1=darkorange|value2=37.9|label2=[[Islam]]|color2=green|value3=5.0|label3=[[Christianity]]|color3=dodgerblue|value4=0.8|label4=Others|color4=grey}}
2011 ലെ ഇന്ത്യൻ കാനേഷുമാരി പ്രകാരം കണ്ണൂർ നഗരത്തിലെ ആകെ ജനസംഖ്യ 232,486 ആയിരുന്നു..&lt;ref name=&quot;Census2011cities&quot;&gt;{{cite web|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|access-date=4 December 2020|work=Population of the urban local bodies in Kerala (2011)|publisher=Government of Kerala|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|archive-date=24 September 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kmc3&quot;&gt;{{Cite news|last=Special Currespondent|date=14 January 2015|title=Kannur to be City Corporation|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kannur-to-be-city-corporation/article6789317.ece|access-date=6 March 2021}}&lt;/ref&gt;ഇതിൽ 46.2% പുരുഷന്മാരും 53.8% സ്ത്രീകളുമാണ് ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. കണ്ണൂരിലെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്കായ 96.23% എന്നത് ദേശീയ ശരാശരിയായ 74.04% നേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. പുരുഷ സാക്ഷരത 98% ഉം സ്ത്രീ സാക്ഷരത 94% ഉം ആണ്. കണ്ണൂരിൽ ജനസംഖ്യയുടെ 12% ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരായിരുന്നു.

കണ്ണൂരിലെ ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ സമൂഹം പ്രധാനമായും കണ്ണൂർ കന്റോൺമെന്റിന് കീഴിലുള്ള ബർണച്ചേരിയിലും പരിസര പ്രദേശങ്ങളായ തില്ലേരി, നമ്പർ 3 ബസാർ, ക്യാമ്പ് ബസാർ എന്നിവിടങ്ങളിലുമാണ് താമസിക്കുന്നത്. മലയാളമാണ് ഇവിടുത്തെ ഭരണപരവും പ്രാദേശികവുമായ ഭാഷ.

== കന്റോൺ‌മെന്റ് ==
1938 ജനുവരി 1നു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഭാഗമായിരുന്ന ബർണ്ണശ്ശേരിയെ വേർപെടുത്തി കണ്ണൂർ കന്റോൺ‌മെന്റ് രൂപവത്കരിച്ചു. കേരളത്തിൽ ഇന്നു നിലവിലുള്ള ഏക കന്റോൺ‌മെന്റ് കണ്ണൂരാണ്. കേരളത്തിനകത്താണെങ്കിലും കേരളാ മുനിസിപ്പാലിറ്റി/പഞ്ചായത്ത് ആക്ട് പ്രകാരമുള്ള അധികാര വികേന്ദ്രീകരണമോ, ജനകീയാസൂത്രണ പദ്ധതികളോ ഇവിടെ നടപ്പിലാക്കിയിട്ടില്ല. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറാണ് ഇവിടെ ഭരണാധികാരി.

== ജനപ്രതിനിധികൾ ==
[[കണ്ണൂർ ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം]]  

കണ്ണൂർ ലോകസഭാ മണ്ഡലത്തെ ആദ്യ ലോകഭയിൽ പ്രതിനിധീകരിച്ചത് [[എ.കെ. ഗോപാലൻ]] ആയിരുന്നു. രണ്ടാം ലോകസഭ മുതൽ അഞ്ചാം ലോകസഭ വരെ കണ്ണൂർ മണ്ഡലം നിലവിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. ആറാം ലോകസഭയിൽ സി.കെ.ചന്ദ്രപ്പൻ (സി.പി.ഐ), ഏഴാം ലോകസഭയിൽ കെ.കുഞ്ഞമ്പു (കോൺഗ്രസ്സ് യു), എട്ട്, ഒമ്പത്, പത്ത്, പതിനൊന്ന്, പന്ത്രണ്ട് സഭകളിൽ [[മുല്ലപ്പള്ളി രാമചന്ദ്രൻ]] (കോൺഗ്രസ്സ് ഐ),  പതിമൂന്ന്, പതിനാല്‌ സഭകളിൽ എ.പി.അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി (സി.പി.എം), പതിനഞ്ചാം സഭയിൽ കെ.സുധാകരൻ (കോൺഗ്രസ്സ് ഐ) എന്നിവരാണ്‌ കണ്ണൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചത്. പതിനാറാം സഭയിൽ കണ്ണൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത് പി.കെ ശ്രീമതി ടീച്ചർ (സി.പി.എം) ആണ്.പതിനേഴാം സഭയിൽ കെ. സുധാകരൻ ആണ് കണ്ണൂരിനെ(കോൺഗ്രസ്സ് ഐ)പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്.. &lt;!-- അവലംബം: http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1.htm --&gt;

നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങൾ 

[[കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] 

[[അഴീക്കോട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] 

കണ്ണൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ആദ്യ എം.എൽ.എ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ സി.കണ്ണൻ (1957-59) ആയിരുന്നു. തുടർന്ന് ആർ.ശങ്കർ (1960-64), ഇ.അഹമ്മദ് (1967-70), എൻ.കെ.കുമാരൻ (1970-77), പി.ഭാസ്കരൻ (1977-79, 1980-82, 1982-1987, 1987-91), എൻ.രാമകൃഷ്ണൻ (1991-96), കെ.സുധാകരൻ (1996-2001, 2001-2006, 2006-2009), എ.പി.അബ്ദുല്ലക്കുട്ടി (2009കകടന്നപള്ളി രാമചന്ദ്രൻ (2016 മുതൽ) എന്നിവരാണ്‌ കണ്ണൂരിനെ നിയമസഭയിൽ പ്രതിനിധീകരിച്ചത്.
&lt;!-- അവലംബം: http://www.loksabha.nic.in --&gt;

== ടൗൺഹാൾ ==
ഒരു സ്വകാര്യ കമ്മിറ്റിയുടെ കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന ഏഴാം എഡ്വേർഡ് സ്മാരക ടൌൺഹാൾ 1937ൽ 12,000 രൂപയ്ക്ക് മുനിസിപ്പൽ കൌൺസിൽ വാങ്ങിച്ചു. പ്രസ്തുത ടൌൺഹാൾ പുനർനിർമ്മിക്കാൻ നടപടികൾ പൂർത്തിയായി വരുന്നു.
&lt;!-- അവലംബം: ചരിത്രത്തിലേക്കൊരു എത്തിനോട്ടം, പാമ്പൻ മാധവൻ, കണ്ണൂർ നഗരസഭാ 100 വാർഷിക സ്മരണിക--&gt;

== കല-സംസ്‌കാരം ==
[[തെയ്യം]], [[തോറ്റം പാട്ടുകൾ|തോറ്റം‌പാട്ടുകൾ]], [[കളരിപയറ്റ്]], [[മാപ്പിളപ്പാട്ടുകൾ]], [[കോൽക്കളി പാട്ടുകൾ]] എന്നിവയായിരുന്നു പണ്ടു കാലത്തെ പ്രധാനപ്പെട്ട കലാപരിപാടികൾ. കണ്ണൂരിന്റെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകം വളരെ പെരുമയാർജ്ജിച്ചതാണ്. നാടൻ കലാരൂപമായ തെയ്യമാണു പ്രധാന കലാരൂപം. പൂരക്കളിയാണു മറ്റൊരു പ്രധാനകല.

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
[[File:Kannur_University.JPG|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kannur_University.JPG|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|കണ്ണൂർ സർവകലാശാല]]
[[File:Government_College_of_Engineering,_Kannur.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Government_College_of_Engineering,_Kannur.jpg|ലഘുചിത്രം|കണ്ണൂരിലെ ഗവൺമെന്റ് കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗിന്റെ മെയിൻ ബ്ലോക്ക്.]]
[[File:Pariyaramknr.png|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pariyaramknr.png|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കണ്ണൂർ]]
[[File:Academy_pic.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Academy_pic.jpg|ലഘുചിത്രം|കണ്ണൂരിലെ ഏഴിമലയിലുള്ള ഇന്ത്യൻ നേവൽ അക്കാദമി ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നാവിക അക്കാദമിയാണ്.]]
കണ്ണൂർ നഗരത്തിലെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ 19ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ സ്ഥാപിതമായ  ഗവ. ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളും, മുനിസിപ്പൽ ഹൈസ്കൂളുമായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം ക്ലാസുകൾ ഇവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇന്ന് നഗരത്തിൽ നിരവധി സ്കൂളുകൾ ഉണ്ട്. പ്രശസ്തമായ കൃഷ്ണമേനോൻ സ്മാരക വനിതാ കോളജും, ശ്രീനാരായണ കോളേജും നഗരസഭാ പരിധിക്കു ഉള്ളിലായാണ് സ്‌ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

കണ്ണൂരിലെ ഏഴിമലയിലാണ് ഇന്ത്യൻ നേവൽ അക്കാദമി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 2500 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള കാമ്പസിലാണ് നേവൽ കേഡറ്റുകൾക്ക് ഇവിടെ പരിശീലനം നൽകുന്നത്. കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ കണ്ണൂർ, കെൽട്രോൺ നഗർ, പയ്യന്നൂർ, ഏഴിമല, തലശ്ശേരി, പെരിങ്ങോം എന്നിവിടങ്ങളിലായി അഞ്ച് കേന്ദ്രീയ വിദ്യാലയങ്ങളും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

1996 ലെ കേരള നിയമസഭയുടെ 22-ാം ആക്ട് പ്രകാരമാണ് [[കണ്ണൂർ സർവ്വകലാശാല|കണ്ണൂർ സർവകലാശാല]] സ്ഥാപിതമായത്. 1995 നവംബർ 9 ന് കേരള ഗവർണർ ഒരു ഓർഡിനൻസ് പുറപ്പെടുവിച്ചുകൊണ്ടാണ് &quot;മലബാർ സർവകലാശാല&quot; എന്ന പേരിൽ സർവകലാശാല നിലവിൽ വന്നത്. 1996 മാർച്ച് 2 ന് അന്നത്തെ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി [[എ.കെ. ആന്റണി|എ.കെ. ആന്റണിയാണ്]] ഈ സർവ്വകലാശാല ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. 1996-ലെ കണ്ണൂർ സർവകലാശാലാ നിയമത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം കാസർഗോഡ്, കണ്ണൂർ റവന്യൂ ജില്ലകളിലും വയനാട് ജില്ലയിലെ മാനന്തവാടി താലൂക്കിലും ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വികസനം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി കേരളത്തിൽ ഒരു അധ്യാപന, താമസ, അഫിലിയേറ്റ് സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കുകയെന്നതായിരുന്നു. കണ്ണൂർ സർവകലാശാല ഒരു മൾട്ടി-കാമ്പസ് സർവകലാശാലയാണ്.

1862 ൽ സ്ഥാപിതമായ കണ്ണൂരിലെ ആദ്യത്തെ കോളേജായ ഗവൺമെന്റ് ബ്രണ്ണൻ കോളേജ് ഏകദേശം 2500 ൽ അധികം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുന്നു. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുന്നതിനുള്ള ഒരു കേന്ദ്രമായി കണ്ണൂരിലെ ധർമ്മശാലയ്ക്ക് സമീപം 1986 ൽ  ഗവൺമെന്റ് കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, കണ്ണൂർ സ്ഥാപിതമായി. സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിൽ ഉന്നത പഠനം നൽകുന്ന സംസ്ഥാനത്തെ മികച്ച പത്ത് എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജുകളിൽ ഒന്നാണ് ഈ കോളേജ്.

കണ്ണൂർ നഗരത്തിനും പരിസര പ്രദേശങ്ങൾക്കും സേവനം നൽകുന്നതിനായി 1993 ൽ പരിയാരത്ത് സ്ഥാപിതമായതാണ് കണ്ണൂർ ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്. പതിമൂന്നാമത് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാഷൻ ടെക്നോളജി (NIFT) കാമ്പസ് കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് 16 കിലോമീറ്റർ (9.9 മൈൽ) വടക്കായി കണ്ണൂരിലെ ധർമ്മശാലയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

== മീഡിയ ==
[[File:Albert_einstein_statue.JPG|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Albert_einstein_statue.JPG|ലഘുചിത്രം|കണ്ണൂർ സയൻസ് പാർക്കിലെ ആൽബർട്ട് ഐൻസ്റ്റീന്റെ പ്രതിമ.]]
കണ്ണൂരിൽ നിരവധി പ്രാദേശിക കേബിൾ ടെലിവിഷൻ ചാനലുകൾ ലഭ്യമാണ്. സിറ്റി ചാനൽ, സിറ്റി ഗോൾഡ്, സിറ്റി ജൂക്ക്, നെറ്റ്‌വർക്ക് ചാനലുകൾ, സീൽ നെറ്റ്‌വർക്ക്, കണ്ണൂർ വിഷൻ, വേൾഡ് വിഷൻ, വേൾഡ് വിഷൻ മ്യൂസിക്, ചക്കരക്കൽ, ഗ്രാമിക ചാനൽ കൂത്തുപറമ്പ്, കണ്ണൂരോൺ എന്നിവയാണ് ഈ പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായ കേബിൾ ചാനലുകൾ.

കണ്ണൂരിൽ ആകാശവാണി 101.5 മെഗാഹെട്‌സിലാണ് പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്നത്. കണ്ണൂരിലെ സ്വകാര്യ എഫ്എം റേഡിയോ സ്റ്റേഷനുകളിൽ റേഡിയോ മാംഗോ 91.9 (മലയാള മനോരമ കമ്പനി ലിമിറ്റഡ്), ക്ലബ് എഫ്എം 94.3 (മാതൃഭൂമി പ്രിന്റിംഗ് ആൻഡ് പബ്ലിഷിംഗ് കമ്പനി ലിമിറ്റഡ്), റെഡ് എഫ്എം 93.5 (സൺ നെറ്റ്‌വർക്ക്), ബെസ്റ്റ് എഫ്എം 95.0 (ഏഷ്യാനെറ്റ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് ലിമിറ്റഡ്) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

[[മലയാള മനോരമ ദിനപ്പത്രം|മലയാള മനോരമ]], [[മാതൃഭൂമി ദിനപ്പത്രം|മാതൃഭൂമി]], [[മാധ്യമം ദിനപ്പത്രം|മാധ്യമം]], [[ദേശാഭിമാനി ദിനപ്പത്രം|ദേശാഭിമാനി]], [[ദീപിക ദിനപ്പത്രം|ദീപിക]], രാഷ്ട്രദീപിക, [[ചന്ദ്രിക ദിനപ്പത്രം|ചന്ദ്രിക]], [[കേരളകൗമുദി ദിനപ്പത്രം|കേരളകൗമുദി]], [[മംഗളം ദിനപ്പത്രം|മംഗളം]], [[ജന്മഭൂമി ദിനപ്പത്രം|ജന്മഭൂമി]], [[വീക്ഷണം ദിനപ്പത്രം|വീക്ഷണം]], [[തേജസ്‌ ദിനപ്പത്രം|തേജസ്]], [[സിറാജ് ദിനപ്പത്രം|സിറാജ്]], [[സുപ്രഭാതം ദിനപ്പത്രം|സുപ്രഭാതം]], [[ജനയുഗം ദിനപ്പത്രം|ജനയുഗം]], [[ദ ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്|ദ ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്‌സ്പ്രസ്]] തുടങ്ങി നിരവധി പത്രങ്ങൾ കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നുണ്ട്.

== പാചകം ==
കണ്ണൂരിലെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ അതിന്റെ തനതായ സംസ്കാരത്തെയും പൈതൃകത്തെയും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. മലബാർ ബിരിയാണിക്ക് പേരുകേട്ടതാണ് ഇവിടം. മധുരത്തിന്റെ ഘടന കാരണം യൂറോപ്യന്മാർ '''സ്വീറ്റ് മീറ്റ്''&lt;nowiki/&gt;' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഹലുവയ്ക്കും ഈ നഗരം പ്രശസ്തമാണ്. മറ്റൊരു പ്രത്യേകത വാഴപ്പഴം കൊണ്ടുള്ള ചിപ്‌സാണ്. ഇത് നേർമ്മയായി അരിഞ്ഞെടുത്ത് എണ്ണയിൽ മൊരിച്ചെടുക്കുന്നു. മറ്റ് ജനപ്രിയ വിഭവങ്ങളിൽ സമുദ്രവിഭവങ്ങൾ (ചെമ്മീൻ, കക്കകൾ, അയല) ഉൾപ്പെടുന്നു. സസ്യാഹാര വിഭവങ്ങളിൽ സദ്യയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

കണ്ണൂർ പാചകരീതി പരമ്പരാഗത കേരള, പേർഷ്യൻ, യെമനീസ്, അറബ് ഭക്ഷണ സംസ്കാരങ്ങളുടെ ഒരു സങ്കലനമാണ്.&lt;ref name=&quot;MC&quot;&gt;{{Cite news|title=Straight from the Malabar Coast|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece|last=Sabhnani|first=Dhara Vora|date=14 June 2019|access-date=26 January 2021|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; വിവിധ പാചക സംസ്കാരങ്ങളുടെ ഈ സംഗമം മിക്ക വിഭവങ്ങളുടെയും തയ്യാറാക്കലിലാണ് ഏറ്റവും നന്നായി കാണപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;MC2&quot;&gt;{{Cite news|title=Straight from the Malabar Coast|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece|last=Sabhnani|first=Dhara Vora|date=14 June 2019|access-date=26 January 2021|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; [[കല്ലുമ്മക്കായ|കല്ലുമ്മക്കായ കറി]], ഇറച്ചി പുട്ട്, [[പൊറോട്ട|പൊറോട്ടാ]],&lt;ref name=&quot;MC3&quot;&gt;{{Cite news|title=Straight from the Malabar Coast|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece|last=Sabhnani|first=Dhara Vora|date=14 June 2019|access-date=26 January 2021|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; [[പത്തിരി]],&lt;ref name=&quot;MC4&quot;&gt;{{Cite news|title=Straight from the Malabar Coast|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece|last=Sabhnani|first=Dhara Vora|date=14 June 2019|access-date=26 January 2021|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; [[നെയ്ച്ചോറ്]] എന്നിവയാണ് മറ്റ് പ്രത്യേകതകളുള്ള ചില വിഭവങ്ങൾ. സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെ പ്രത്യേകിച്ച് [[കുരുമുളക്]], [[ഏലം]], [[ഗ്രാമ്പൂ]] എന്നിവ ധാരാളമായി ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ടുള്ള സവിശേഷ രീതി കണ്ണൂർ പാചകരീതിയുടെ മുഖമുദ്രയാണ്.

യെമനി സ്വാധീനമുള്ള മറ്റൊരു ജനപ്രിയ ഇനമാണ് മലയാളത്തിൽ കുഴിമന്തി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ബിരിയാണിയുടെ കേരള പതിപ്പ്. തലശ്ശേരി ബിരിയാണി, കണ്ണൂർ ബിരിയാണി&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thetakeiteasychef.com/thalassery-chicken-biriyani-recipe|title=Thalassery Chicken Biriyani|access-date=2021-05-13|date=23 June 2017|website=The Take It Easy Chef|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; തുടങ്ങി വിവിധയിനം ബിരിയാണികളും ഇവിടെ തയ്യാറാക്കുന്നു&lt;ref name=&quot;MC5&quot;&gt;{{Cite news|title=Straight from the Malabar Coast|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece|last=Sabhnani|first=Dhara Vora|date=14 June 2019|access-date=26 January 2021|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt;.

ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിൽ ഉന്നക്കായ (കശുവണ്ടി, ഉണക്കമുന്തിരി, പഞ്ചസാര എന്നിവ പഴുത്ത വാഴപ്പഴത്തിനുള്ളിൽ നിറച്ച് വറുത്ത് വേവിച്ചത്),&lt;ref name=&quot;MC_2&quot;&gt;{{Cite news|title=Flavours unlimited from the Malabar coast|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/flavours-unlimited-from-the-malabar-coast/article6170291.ece|last=Kurian|first=Shijo|date=2 July 2014|access-date=26 January 2021|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; പഴം നിറച്ചത്ത് (തേങ്ങാ ചിരകിയത്, ശർക്കര പാനി അല്ലെങ്കിൽ പഞ്ചസാര എന്നിവ നിറച്ച പഴം),&lt;ref name=&quot;MC_22&quot;&gt;{{Cite news|title=Flavours unlimited from the Malabar coast|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/flavours-unlimited-from-the-malabar-coast/article6170291.ece|last=Kurian|first=Shijo|date=2 July 2014|access-date=26 January 2021|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; മുട്ട കൊണ്ടുള്ള [[മുട്ടമാല|മുട്ട മാല]],&lt;ref name=&quot;MC6&quot;&gt;{{Cite news|title=Straight from the Malabar Coast|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece|last=Sabhnani|first=Dhara Vora|date=14 June 2019|access-date=26 January 2021|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; [[ചട്ടിപ്പത്തിരി]],  അരിക്കടയ്ക്ക&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facesplacesandplates.com/arikkadukka-spicy-stuffed-mussels/|title=Arikkadukka – Spicy Stuffed Mussels|access-date=2021-05-13|date=30 June 2020|website=Faces Places and Plates|language=en-US}}&lt;/ref&gt; തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;MC7&quot;&gt;{{Cite news|title=Straight from the Malabar Coast|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece|last=Sabhnani|first=Dhara Vora|date=14 June 2019|access-date=26 January 2021|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt;

== ഗതാഗത സൗകര്യങ്ങൾ ==
[[File:Fishing_boats_from_Mattool_Azheekkal.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fishing_boats_from_Mattool_Azheekkal.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|മാട്ടൂൽ അഴീക്കലിലെ മത്സ്യബന്ധന ബോട്ടുകൾ]]
[[File:Ptb_kannur.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ptb_kannur.jpg|ലഘുചിത്രം|കണ്ണൂർ നഗരത്തിന് സേവനം നൽകുന്ന കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം.]]
[[File:Kannur_Railway_Station,_Kerala.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kannur_Railway_Station,_Kerala.jpg|ലഘുചിത്രം|കണ്ണൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ.]]
'''റോഡ്‌ മാർഗ്ഗം:''' കൊച്ചി, തിരുവനന്തപുരം ഉൾപ്പെടെ കേരളത്തിലെ എല്ലാ പ്രധാന നഗരങ്ങളുമായും അതുപോലെതന്നെ കർണാടകത്തിലെ മംഗലാപുരം മൈസൂര്, കുടക്, ബെംഗളൂരു എന്നീ നഗരങ്ങളുമായും റോഡ് മാർഗം കണ്ണൂർ ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു . 

കോഴിക്കോടിനും മംഗലാപുരത്തിനും ഇടയിലുള്ള നാഷണൽ ഹൈവേ 66 (മുമ്പ് ദേശീയ പാത 17) കോഴിക്കോട് മംഗലാപുരം കൊച്ചി എന്നീ നഗരങ്ങളെ കണ്ണൂരുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു .ഈ പാത നാലുവരിയായി വികസിപ്പിക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. എൻ‌എച്ച് വീതി കൂട്ടൽ പദ്ധതി പ്രകാരം കണ്ണൂർ നഗരത്തിലേക്കുള്ള ഒരു ബൈപാസും നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 

മേലേചൊവ്വ - വീരാജ്പേട്ട - മൈസൂർ ഹൈവേയാണ് നഗരത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഹൈവേ. കണ്ണൂരിനെ കർണാടകയിലെ കുടക്, മൈസൂർ, ബാംഗ്ലൂർ എന്നിവയുമായി ഇത് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ഹൈവേ 2017 ൽ ദേശീയ പാതയായി ഉയർത്തി. 

താഴെചൊവ്വ - കൂത്തുപറമ്പ - വയനാട് ഹൈവേ , പാപ്പിനിശ്ശേരി - മാട്ടൂൽ - പയ്യന്നൂർ ഹൈവേ എന്നിവയും നഗരത്തിലൂടെയാണ് കടന്നു പോകുന്നത് 

താവക്കര ബസ് സ്റ്റാൻഡ് , KSRTC സ്റ്റാൻഡ് , പഴയ സ്റ്റാൻഡ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് കേരളത്തിലെ എല്ലാ പ്രധാന നഗരങ്ങളിലേക്കും ബസുകൾ ഓപ്പറേറ്റ് ചെയ്യുന്നു  

ബർണ്ണശേരി ജില്ലാ ആശുപത്രി ബസ് സ്റ്റാൻഡ് സിറ്റി ബസുകൾക്കും നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തഭാഗത്തേക്കുമുള്ള ബസുകൾക്കായി നീക്കി വെച്ചിരിക്കുന്നു. 

'''റെയിൽ മാർഗ്ഗം:''' പാലക്കാടിന്റെ അധികാരപരിധിയിലുള്ള ദക്ഷിണ റെയിൽവേ മേഖലയിലെ പ്രധാന സ്റ്റേഷനുകളിൽ ഒന്നായ കണ്ണൂർ മെയിൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ കേരളത്തിലെ പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളുമായും  നന്നായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു തിരുവനന്തപുരം, കൊച്ചി, ആലപ്പുഴ , മംഗലാപുരം , ബെംഗളൂരു , മൈസൂര് , കോയമ്പത്തൂർ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് ട്രെയിനുകൾ പുറപ്പെടുന്നുണ്ട് .തിരുവനന്തപുരം രാജധാനി എക്സ്പ്രസ്, കൊച്ചുവേളി ഗരീബ് രഥ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ എല്ലാ ട്രെയിനുകളും കണ്ണൂരിൽ നിർത്തുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ പ്രധാന നഗരങ്ങളിലേക്കും കണ്ണൂരിൽ വഴി  ട്രെയിനുകൾ കടന്നു പോകുന്നുണ്ട് . 

കണ്ണൂർ തെക്ക് , ചിറക്കൽ , വളപട്ടണം എന്നീ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളും നഗരത്തിൽ ഉണ്ട് . എല്ലാ പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകളും ഈ സ്റ്റേഷനുകളിൽ നിര്ത്തുന്നു 

'''വിമാന മാർഗ്ഗം:''' കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് 26 കി.മീ. അകലെ മേലേചൊവ്വ - മൈസൂർ ഹൈവേയിൽ മട്ടന്നൂരിന് സമീപത്തെ മൂർഖൻ പറമ്പിലാണ് കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്‌ട്ര വിമാനത്താവളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 2018 ഡിസംബർ 9 ന് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച ഇത് സംസ്ഥാനത്തെ നാലാമത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്. വിസ്തീർണ്ണത്തിൽ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിമാനത്താവളം കൂടിയാണിത്. കണ്ണൂരിലേത്‌. സമീപത്തുള്ള മറ്റ് വിമാനത്താവളങ്ങൾ കോഴിക്കോട്, മൈസൂർ, മംഗലാപുരം എന്നിവിടങ്ങളിലാണ്. വിമാനത്താവളത്തിന് 4,000 മീറ്റർ (13,000 അടി) റൺവേയും&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/business-economy/real-estate/article/kerala-gets-its-4th-international-airport-at-kannur-10-point-cheat-sheet/296082|title=Kerala gets its 4th international airport at Kannur: 10-point cheat-sheet|date=8 October 2018|website=timesnownews.com}}&lt;/ref&gt; (സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയത്), അത്യാധുനിക പാസഞ്ചർ ടെർമിനൽ, മറ്റ് സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സമഗ്രമായ റോഡുകളുടെ ശൃംഖലയാൽ ഇത് നന്നായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതു കൂടാതെ റെയിൽവേ ലൈനിനുള്ള നിർദ്ദേശവും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2016–17 ലെ കേന്ദ്ര റെയിൽവേ ബജറ്റിൽ, എക്സ്ട്രാ ബജറ്ററി റിസോഴ്‌സ് (ഇബിആർ) പ്രകാരം ഇതിനായി 4 ബില്യൺ രൂപ (42 മില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ) നീക്കിവച്ചിരുന്നു. ഇതിൽ റെയിൽവേ ലൈനിനായി ബില്ലിന്റെ ഒരു ഭാഗം സംസ്ഥാന സർക്കാർ വഹിക്കുന്നതാണ്. 

== രക്ഷാ പ്രവർത്തനം ==
'''100''' ആണ്‌ പൊലീസിനെ അടിയന്തരമായി വിളിക്കാനുള്ള ടെലി ഫോൺ നമ്പർ. കണ്ണൂർ സിറ്റി പോലീസ് കമ്മീഷണറുടെ കീഴിൽ കണ്ണൂർ ടൗൺ , കണ്ണൂർ സിറ്റി, എടക്കാട് , വളപട്ടണം, ചക്കരക്കല്ല് എന്നീ പോലീസ് സ്റേഷനുകളാണ് നഗരപരിധിയിൽ ഉള്ളത്.

'''101''' ആണ്‌ അഗ്നിശമന സേന വിഭാഗത്തിന്റെ സഹായം തേടാനുള്ള ടെലിഫോൺ നമ്പർ. ഒരു അസിസ്റ്റന്റ്‌ ഡിവിഷണൽ ഫയർ ഓഫീസറുടെ കീഴിൽ, ഒന്നിലധികം സ്റ്റേഷൻ ഓഫീസർമാരെ ഉൾപ്പെടുത്തി, സുസജ്ജമായ ഒരു അഗ്നിശമന സേനാ വിഭാഗം കണ്ണൂർ ബർണ്ണശേരി ജില്ലാ ആശുപത്രി ബസ് സ്റ്റേഷന് സമീപം  സമീപം ആയി നിലകൊള്ളുന്നു.

== ശ്രദ്ധേയരായ വ്യക്തികൾ ==

=== സാഹിത്യം ===

* [[സുകുമാർ അഴീക്കോട്]]
* [[ഒ. ചന്തുമേനോൻ|ഒയ്യാരത്ത് ചന്തു മേനോൻ]]
* [[ചെറുശ്ശേരി|ചെറുശ്ശേരി നമ്പൂതിരി]]
* [[എൻ. പ്രഭാകരൻ|എൻ.]] [[എൻ. പ്രഭാകരൻ|പ്രഭാകരൻ]]
* ടി. പത്മനാഭൻ
* [[ടി.കെ.ഡി. മുഴപ്പിലങ്ങാട്|ടി.കെ.ഡി മുഴപ്പിലങ്ങാട്]]

== കായികം ==

* മാനുവൽ ഫ്രെഡറിക്
* [[ജിമ്മി ജോർജ്ജ്]]
* [[വി.പി. സത്യൻ|വി.പി.സത്യൻ]]
* ഡെൻസൺ ദേവദാസ്
* സി കെ വിനീത്
* സഹൽ അബ്ദുൾ സമദ്
* ടിൻ്റു ലൂക്ക
* ചുണ്ടങ്ങാപ്പൊയിൽ റിസ്വാൻ
* സുധാ ഷാ

=== രാഷ്ട്രീയക്കാർ ===

* [[എം.വി. രാഘവൻ|എം. വി. രാഘവൻ]]
* [[പിണറായി വിജയൻ]]
* [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ കരുണാകരൻ]]
* [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർ]]
* [[കെ.കെ. ശൈലജ|കെ.കെ.ശൈലജ]]
* [[പി. ജയരാജൻ]]
* [[ഇ. അഹമ്മദ്]]
* [[എം.വി. ഗോവിന്ദൻ|എം വി ഗോവിന്ദൻ]]
* [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
* [[ജോൺ ബ്രിട്ടാസ്]]
* [[ഇ.പി. ജയരാജൻ|ഇ.പി.ജയരാജൻ]]
* [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി|കടന്നപ്പള്ളി രാമചന്ദ്രൻ]]
* [[എ.എൻ. ഷംസീർ]]
* [[കെ. സുധാകരൻ|കെ.സുധാകരൻ]]
* എം വി. ജയരാജൻ
* ജെയിംസ് മാത്യു
* [[ടി.വി. രാജേഷ്]]
* [[എം.വി. നികേഷ് കുമാർ]]

=== അഭിനേതാക്കൾ ===

* [[ശ്രീനിവാസൻ]]
* [[എം.എൻ. നമ്പ്യാർ|എം. എൻ. നമ്പ്യാർ]]
* [[മാളവിക മോഹനൻ]]
* അനശ്വര രാജൻ
* സംവൃത സുനിൽ
* [[മംമ്ത മോഹൻദാസ്]]
* വിനീത്
* വിനീത് കുമാർ
* ദീപക് പറമ്പോൾ
* [[സനുഷ]]
* സനൂപ് സന്തോഷ്
* [[നിഖില വിമൽ]]
* നിവേത തോമസ്
* ശ്രീകല ശശിധരൻ
* സ്നേഹ പാലിയേരി
* [[അഞ്ജു അരവിന്ദ്]]
* ആത്മിയ രാജൻ
* [[ശ്രുതി ലക്ഷ്മി]]
* [[പാർവതി നമ്പ്യാർ]]
* ഗണപതി എസ് പൊതുവാൾ
* [[മഡോണ സെബാസ്റ്റ്യൻ]]
* സന ഖാൻ
* സന്തോഷ് കീഴാറ്റൂർ
* [[ഷംന കാസിം]]

=== സംഗീതജ്ഞർ ===

* [[കൈതപ്രം ദാമോദരൻ|കൈതപ്രം ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരി]]
* [[കണ്ണൂർ രാജൻ]]
* [[ദീപക് ദേവ്]]
* ഇഫ്തി
* [[ഷാൻ റഹ്മാൻ]]
* സുഷിൻ ശ്യാം
* [[സയനോര ഫിലിപ്പ്]]

== സന്ദർശിക്കേണ്ട സ്ഥലങ്ങൾ ==
*[[പയ്യാമ്പലം കടപ്പുറം]]
*[[കണ്ണൂർ കോട്ട]]
*[[മീൻ‌കുന്ന് കടപ്പുറം]]
*[[ഏലപ്പീടിക]]
*[[മുഴപ്പിലങ്ങാട്‌ കടപ്പുറം]]
*[[ചിറക്കൽ കൊട്ടാരം]]
*[[മലയാള കലാഗ്രാമം]]
*[[പഴശ്ശി അണക്കെട്ട്]]
*[[മാപ്പിള ബേ]]
*[[ഗുണ്ടർട്ട് ബംഗ്ലാവ്]]
*[[അറയ്കൽ കൊട്ടാരം]]
*[[പെരളശ്ശേരി തൂക്കു പാലം]]
*[[കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രം]]
*[[ആറളം ഫാം]]
*[[സെന്റ് ആഞ്ജലോ കോട്ട]]
*[[വൈതൽ മല]]
*[[ചിറക്കൽ ചിറ]]
*[[കേരള ഫോക്ലോർ അക്കാദമി]]
*[[മുണ്ടേരിക്കടവ് പക്ഷിസങ്കേതം]]
*[[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]]
*[[മാടായിപ്പാറ]]
*[[പാലക്കയംതട്ട്]]
*[[മാടായിക്കാവ്]]
*[[കളരിവാതുക്കൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]]
*[[കുന്നത്തൂർ പാടി]]
*[[പറശ്ശിനിക്കടവ് മുത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രം]]
* ചൂട്ടാട് ബീച്ച്
*[[ഏഴിമല നാവിക അക്കാദമി]]
*[[തലശ്ശേരിക്കോട്ട]]
*[[കരിവെള്ളൂർ മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]]
*[[നീലിയാർ കോട്ടം]]
*[[ബേബി ബീച്ച്‌ പയ്യാമ്പലം]]
*[[ചിറക്കൽ കടലായി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]]
*[[തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രം]]
*പെരളശ്ശേരി ക്ഷേത്ര കുളം

== സാമ്പത്തികം ==
കണ്ണൂർ ജില്ലയുടെ പ്രധാന സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ് മലയോരമേഖലയിൽനിന്നുള്ള കാർഷിക വരുമാനം ആണ്.

== ഇതും കാണുക ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല]]

&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:KIAL PTB.jpg|കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം
പ്രമാണം:Kannur Lighthouse.jpg|ലൈറ്റ് ഹൌസ്
പ്രമാണം:Fort Saint Angelo and the old light house..jpg|[[കണ്ണൂർ കോട്ട|കണ്ണൂർ കോട്ടയിലെ]] ചാപ്പൽ
പ്രമാണം:Kannur Central Bus Terminal - Kannur.jpg|താവക്കര ബസ്റ്റാന്റ്
പ്രമാണം:Saint Angelo Fort.JPG|കണ്ണൂർ കോട്ട
പ്രമാണം:Madayipara December.jpg|മാടായിപ്പാറ
പ്രമാണം:Muzhappilangad Drive-in Beach 2.jpg|മുഴപ്പിലങ്ങാട് ബീച്ച്
പ്രമാണം:Traditional Lamps at Arakkal Museum.JPG|അറക്കൽ കോട്ടാരത്തിലെ വിളക്കുകൾ
പ്രമാണം:Thalassery fort.JPG|തലശ്ശേരി കോട്ട
പ്രമാണം:Thalassery Pier, Kerala.jpg|തലശ്ശരി കടൽപ്പാലം
പ്രമാണം:Dharmadam Thuruth (Island).jpg|ധർമ്മടം കടൽത്തുരുത്ത്
പ്രമാണം:Payyambalam Beach Back Water.jpg|പയ്യാമ്പലം ബീച്ച്
&lt;/gallery&gt;

== പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Commons category|Kannur}}
*[http://kannur.nic.in/ kannur.nic.in]
*[http://www.kannur.biz/ kannur.biz]
*[http://www.kannuruniversity.ac.in/ Kannur University]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references group=&quot;kannur il kakkad evide kakkadum koody ulpeduthyale poonnamaku&quot; responsive=&quot;&quot; /&gt;
{{Navboxes
|title = Articles Related to Kannur
|list =
{{Kerala}}
{{Kannur district}}
{{Portuguese overseas empire}}
{{Million-plus agglomerations in India}}
}}


[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ]]</text>
      <sha1>n38x9xjlsltdwftaeaou6q4v6hpwfwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സൗരയൂഥം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4912</id>
    <revision>
      <id>4674088</id>
      <parentid>4669966</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T02:56:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54052-30</username>
        <id>223936</id>
      </contributor>
      <origin>4674088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105421" sha1="6f3o1zj69ygihxkwk8r383nrq7650tn" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:UpdatedPlanets2006-ml.jpg|right|upright=1.5|thumb|സൗരയൂഥത്തിലെ [[ഗ്രഹം|ഗ്രഹങ്ങളും]] [[കുള്ളൻ ഗ്രഹം|കുള്ളൻ ഗ്രഹങ്ങളും]] - വലിപ്പത്തിന്റെ അനുപാതത്തിൽ.  ]]
[[പ്രമാണം:Solar System True Color ML.png|right|upright=1.5|thumb|സൗരയൂഥം അതിന്റെ യഥാർത്ഥ നിറങ്ങളിൽ.]]

[[സൂര്യൻ|സൂര്യനും]] അതിന്റെ ഗുരുത്വാകർഷണത്താൽ അതിനോട്‌ ചേർന്ന്‌ കിടക്കുന്ന മറ്റു{{Prettyurl|Solar system}}'''&lt;div id=&quot;purl&quot; class=&quot;NavFrame collapsed&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right;   position: absolute;  top: -3em;  right:30px; width:auto; background:#eae9e9;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;NavHead&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;float:right; font-size:85%; background:#dadadb; padding-right: 90px; color:#333333; white-space:nowrap;&quot;&gt;''''''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[Solar system|ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം]]&lt;/span&gt;  [[പ്രമാണം:Gtk-dialog-question.svg|കണ്ണി=ഫലകം:Prettyurl#ഉപയോഗക്രമം|12x12ബിന്ദു|സഹായം]]''''''&lt;/div&gt;'''
&lt;div class=&quot;NavContent&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;background:#eae9e9; width:auto&quot;&gt; &lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;white-space:nowrap; overflow: hidden&quot;&gt;https://ml.wikipedia.org/wiki/Solar_system&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;'''&lt;/div&gt;'''&lt;span&gt;&lt;/span&gt; ജ്യോതിർ വസ്തുക്കളും ചേർന്ന സമൂഹത്തിനാണ് സൗരയൂഥം എന്ന്‌ പറയുന്നത്‌.
സൗരയൂഥത്തിൽ  8 [[ഗ്രഹം|ഗ്രഹങ്ങളും]], ആ ഗ്രഹങ്ങളുടെ 160തോളം ഉപഗ്രഹങ്ങളും , 5 കുള്ളൻ ഗ്രഹങ്ങളും ഉണ്ട്‌. ഇതിനു പുറമേ  [[ഉൽക്ക|ഉൽക്കകളും]], [[വാൽ നക്ഷത്രം|വാൽ നക്ഷത്രങ്ങളും]], ഗ്രഹാന്തരീയ പടലങ്ങളും സൗരയൂഥത്തിൽ ഉണ്ട്‌. ഏതാണ്ട് 4.6 ബില്യൻ വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഒരു ഭീമൻ [[തന്മാത്രാ മേഘം|തന്മാത്രാമേഘത്തിൽ]] (molecular cloud) നിന്നാണ് ഇവ രൂപം കൊണ്ടത്. [[ബുധൻ]], [[ശുക്രൻ]], [[ഭൂമി]], [[ചൊവ്വ]] എന്നിവയെ [[ഭൂസമാന ഗ്രഹങ്ങൾ]] (terrestrial planet) എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇവയിൽ പ്രധാനമായും അടങ്ങിയിട്ടുള്ളത് പാറകളും ലോഹങ്ങളുമാണ്. നാലു ബാഹ്യഗ്രഹങ്ങളെ [[വാതകഭീമന്മാർ]] (gas giants)  എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇവ ആന്തരഗ്രഹങ്ങളെക്കാൾ [[പിണ്ഡം]] വളരെയധികം കൂടിയവയാണ്. ഏറ്റവും  വലിപ്പമേറിയ ഗ്രഹങ്ങളായ [[വ്യാഴം]], [[ശനി]] എന്നിവയിൽ [[ഹൈഡ്രജൻ]], [[ഹീലിയം]] എന്നിവയാണ് പ്രധാന ഘടക വസ്തുക്കൾ. ഏറ്റവും പുറമെയുള്ള [[യുറാനസ്]], [[നെപ്‌ട്യൂൺ]] എന്നിവയിൽ ജലം, [[അമോണിയ]], [[മീഥെയ്ൻ]] എന്നിവയുടെ ഹിമരൂപങ്ങളാണ് പ്രധാനമായും അടങ്ങിയിട്ടുള്ളത്. അതുകൊണ്ട് ഇവയെ [[ഹിമഭീമന്മാർ]] (ice giants) എന്നും വിളിക്കുന്നു.


സൗരയൂഥം അനേകായിരം ചെറുപദാർത്ഥങ്ങളാലും സമ്പന്നമാണ്. ചൊവ്വയ്ക്കും,വ്യാഴത്തിനും ഇടയിൽ കിടക്കുന്ന [[ഛിന്നഗ്രഹവലയം]] ഇത്തരം പദാർത്ഥങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ്. ഇവയുടെ ഘടന ഭൂസമാനഗ്രഹങ്ങളുടെതു പോലെ തന്നെയാണ്. [[പാറ|പാറകളും]] [[ലോഹം|ലോഹങ്ങളും]] തന്നെയാണ് പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ. നെപ്‌ട്യൂണിനു പുറത്തുള്ള [[കൈപ്പർ വലയം]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഭാഗത്തും ഇതു പോലെയുള്ള നിരവധി പദാർത്ഥങ്ങളുണ്ട്. ഇവയിൽ പ്രധാനമായും അടങ്ങിയിട്ടുള്ളത് ജലം, അമോണിയ, മീഥെയ്ൻ എന്നിവയുടെ ഹിമരൂപങ്ങളാണ്. [[സെറസ്]], [[പ്ലൂട്ടോ]], [[ഹൗമിയ]], [[മെയ്ക് മെയ്ക്]], [[ഈറിസ്]] എന്നീ [[കുള്ളൻഗ്രഹം|കുള്ളൻഗ്രഹങ്ങൾ]] ഈ മേഖലയിലാണുള്ളത്. സ്വന്തം [[ഗുരുത്വബലം|ഗുരുത്വബലത്താൽ]] ഗോളാകാരം കൈക്കൊണ്ടവയാണിവ. [[വാൽനക്ഷത്രം|വാൽനക്ഷത്രങ്ങൾ]], [[ഗ്രഹാന്തരീയ ധൂളി|ഗ്രഹാന്തരീയ ധൂളികൾ]], [[ഉപഗ്രഹം|ഉപഗ്രഹങ്ങൾ]], ഗ്രഹവലയങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പദാർത്ഥങ്ങൾ വേറെയുമുണ്ട്.

സൂര്യനിൽ നിന്നുള്ള [[പ്ലാസ്മ (ഭൗതികശാസ്ത്രം)|പ്ലാസ്മ]] കണങ്ങളുടെ പ്രവാഹത്തെ [[സൗരവാതം]] എന്നു പറയുന്നു. ഇത് [[നക്ഷത്രാന്തരീയ മാധ്യമ|നക്ഷത്രാന്തരീയ മാധ്യമത്തിൽ]](inter stellar medium) ഒരു കുമിള സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇതിനെയാണ് [[ഹീലിയോസ്ഫിയർ]] എന്നു പറയുന്നത്. സൗരയൂഥത്തിന്റെ ഏറ്റവും പുറമെയുള്ള [[ഒർട്ട് മേഘം]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഭാഗത്തു നിന്നാണ് ദീർഘകാല [[വാൽനക്ഷത്രം|വാൽനക്ഷത്രങ്ങൾ]] വരുന്നത്.

==കണ്ടെത്തലുകൾ==
പണ്ടുകാലത്ത് സൗരയൂഥത്തിന്റെ ഘടനയെ കുറിച്ച്  ജനങ്ങൾക്ക് ശരിയായ അറിവ് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭൂമിയാണ് പ്രപഞ്ചകേന്ദ്രമെന്നും ആകാശവും അതിലെ വസ്തുക്കളും ഭൂമിയെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുകയാണെന്നുമാണ്  അന്ന് കരുതിയിരുന്നത്. ഗ്രീക്ക് തത്ത്വചിന്തകനായിരുന്ന [[അരിസ്റ്റാർക്കസ്]] ആണ് ആദ്യമായി സൗരകേന്ദ്ര [[പ്രപഞ്ചം|പ്രപഞ്ച]] സിദ്ധാന്തം അവതരിപ്പിക്കുന്നത്&lt;ref&gt;{{cite journal|title= The astronomical system of Copernicus|url= https://archive.org/details/sim_popular-astronomy_1923-10_31_8/page/510|author=WC Rufus|journal=[[Popular Astronomy (US magazine)|Popular Astronomy]]|volume=31|page=510|year= 1923|bibcode=1923PA.....31..510R}}&lt;/ref&gt; . [[നിക്കോളാസ് കോപ്പർനിക്കസ്]] ഇതിന് ഗണിതീയ വിശദീകരണം നൽകി&lt;ref&gt;{{cite book |title=Copernicus, Darwin, &amp; Freud: revolutions in the history and philosophy of science |url=https://archive.org/details/bwb_w8-arh-610 |first=Friedel |last=Weinert |publisher=[[Wiley-Blackwell]] |വർഷം=[[2009]] |പേജ്=21 |isbn=9781405181839}}&lt;/ref&gt;. [[ഗലീലിയോ ഗലീലി]], [[ജോഹന്നസ് കെപ്ലർ]], [[ഐസക് ന്യൂട്ടൺ]] എന്നിവർ ഇത് വിപുലീകരിച്ചു. മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന നിയമങ്ങൾ തന്നെയാണ് ഭൂമിക്കും ബാധകമായിട്ടുള്ളത് എന്ന് ഭൗതികശാസ്ത്രസിദ്ധാന്തങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഇവർ വിശദീകരിച്ചു. [[ദൂരദർശിനി|ദൂരദർശിനിയുടെ]] കണ്ടുപിടിത്തം കൂടുതൽ ഗ്രഹങ്ങളെയും ഉപഗ്രഹങ്ങളെയും കണ്ടെത്തുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. ആധുനിക ദൂരദർശിനികളും [[ബഹിരാകാശപേടകം|ബഹിരാകാശപേടകങ്ങളും]] വന്നതോടെ ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഉപരിതലത്തെയും അന്തരീക്ഷത്തെയും കുറിച്ചുള്ള പുതിയ വിവരങ്ങൾ ലഭിച്ചു തുടങ്ങി.

===ഘടന===
[[File:Solar system planets - view from the edge ml.svg|thumb|left|300px]]
[[Image:Oort cloud Sedna orbit.svg|thumb|upright=1.5|The [[orbit]]s of the bodies in the Solar System to scale (clockwise from top left)]]

സൂര്യൻ ഒരു [[മുഖ്യധാരാ നക്ഷത്രം]] ആണ്. സൗരയൂഥത്തിലെ 99.86% ദ്രവ്യവും സൂര്യനിലാണ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്&lt;ref&gt;{{cite journal |author=M Woolfson |title=The origin and evolution of the solar system |doi= 10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x |year=2000 |journal=[[Astronomy &amp; Geophysics]] |volume=41 |issue=1 |pages=1.12}}&lt;/ref&gt;. ബാക്കിവരുന്ന ദ്രവ്യത്തിന്റെ 99 ശതമാനവും വാതകഭീമന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന നാലു ഗ്രഹങ്ങളിലാണുള്ളത്. ഇതിലെ 99 ശതമാനവും ശനിയിലും വ്യാഴത്തിലും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. 

സൗരയൂഥത്തെ പ്രധാനമായി മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കാം.  [[ഭൂസമാനഗ്രഹങ്ങൾ|ഭൂസമാനഗ്രഹങ്ങളും]] [[ഛിന്നഗ്രഹങ്ങൾ|ഛിന്നഗ്രഹങ്ങളും]] അടങ്ങിയ ഭാഗത്തെ [[ആന്തര സൗരയൂഥം]] എന്നു പറയുന്നു. ഛിന്നഗ്രഹവലയത്തിനു പുറത്തും ഹിമപദാർത്ഥങ്ങളടങ്ങിയ കൂയിപ്പർ ബെൽറ്റിനകത്തുമായി കിടക്കുന്ന നാലു വാതക ഭീമന്മാരടക്കമുള്ള ഭാഗത്തെ [[ബാഹ്യ സൗരയൂഥം]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=An Overview of the Solar System |author=nineplanets.org |url=http://www.nineplanets.org/overview.html |accessdate=2007-02-15}}&lt;/ref&gt; എന്നും നെപ്ട്യൂണിനും പുറത്തുള്ള കൂയിപ്പർ ബെൽറ്റ് അടക്കമുള്ള ഭാഗത്തെ [[അതിബാഹ്യ സൗരയൂഥം]] എന്നും വിളിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{cite web |title=New Horizons Set to Launch on 9-Year Voyage to Pluto and the Kuiper Belt |author=Amir Alexander |work=The Planetary Society |year=2006 |url=http://www.planetary.org/news/2006/0116_New_Horizons_Set_to_Launch_on_9_Year.html |accessdate=2006-11-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060222080327/http://www.planetary.org/news/2006/0116_New_Horizons_Set_to_Launch_on_9_Year.html |archivedate=2006-02-22 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

[[കെപ്ലറുടെ ഗ്രഹചലന നിയമങ്ങൾ]] ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഭ്രമണത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നവയാണ്. ഒന്നാമത്തെ നിയമം എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളും സൂര്യനു ചുറ്റും ദീർഘവൃത്ത പാതയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു എന്നും ഇതിന്റെ ഒരു ഫോക്കസ്സിലായിരിക്കും സൂര്യന്റെ സ്ഥാനം എന്നും പറയുന്നു. രണ്ടാമത്തെ നിയമമനുസരിച്ച് ഗ്രഹങ്ങൾ സൂര്യനോടടുത്തു വരുമ്പോൾ വേഗത കൂടുകയും അകലുമ്പോൾ വേഗത കുറയുകയും ചെയ്യും. ഗ്രഹങ്ങൾ സൂര്യനെ ചുറ്റാനെടുക്കുന്ന ആവർത്തനകാലത്തിന്റെ വർഗ്ഗവും സൂര്യനിൽ നിന്നുള്ള ശരാശരി ദൂരത്തിന്റെ മൂന്നാം ഘാതവും നേർ അനുപാതത്തിലായിരിക്കും എന്ന് മൂന്നാം നിയമം അനുശാസിക്കുന്നു. ഒരു ഗ്രഹം അതിന്റെ ഭ്രമണവേളയിൽ സൂര്യനോടടുത്തു വരുന്ന ഭാഗത്തെ [[സൂര്യസമീപസ്ഥം]](perihelion) എന്നും ഏറ്റവും അകലെയായിരിക്കുന്ന ഭാഗത്തെ [[സൂര്യവിദൂരസ്ഥം]](aphelion) എന്നും പറയുന്നു. ഗ്രഹങ്ങൾക്ക് പൂർണ്ണവൃത്തത്തോടടുത്ത രൂപമാണുള്ളതെങ്കിൽ [[വാൽനക്ഷത്രങ്ങൾ|വാൽനക്ഷത്രങ്ങളും]] [[കൂയിപ്പർ ബെൽറ്റ്]] പദാർത്ഥങ്ങളും അതിദീർഘവൃത്തപഥത്തിലൂടെയാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. 

ഗ്രഹങ്ങളെ ഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന ഉപഗ്രഹവ്യവസ്ഥയും ഇതിനുള്ളിൽ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. രണ്ട് ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ബുധനെക്കാൾ വലിയവയുമാണ്. ഭൂരിഭാഗം [[ഉപഗ്രഹങ്ങൾ|ഉപഗ്രഹങ്ങളും]] അവയുടെ ഗ്രഹങ്ങളുമായി ഏകകാലിക ഭ്രമണം നിലനിർത്തുന്നവയാണ്. അതായത് അവയുടെ ഒരു മുഖം മാത്രമായിരിക്കും എപ്പോഴും അവയുടെ മാതൃഗ്രഹത്തിന് അഭിമുഖമായിരിക്കുക.

===ഘടകങ്ങൾ===
സൗരയൂഥത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദ്രവ്യമടങ്ങിയിരിക്കുന്ന സൂര്യനിൽ 98% ഹൈഡ്രജനും ഹീലിയവും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=The Sun's Vital Statistics
 |url=http://solar-center.stanford.edu/vitalstats.html
 |publisher=[[Stanford Solar Center]]
 |accessdate=2008-07-29
 |archive-date=2012-07-03
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120703061116/http://solar-center.stanford.edu/vitalstats.html
 |url-status=dead
 }}, citing {{cite book
 |last=Eddy
 |first=J.
 |title=A New Sun: The Solar Results From Skylab
 |url=http://history.nasa.gov/SP-402/contents.htm
 |publisher=[[NASA]]
 |year=1979
 |page=37
 |id=NASA SP-402
 |access-date=2011-09-22
 |archive-date=2015-01-13
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150113155042/http://history.nasa.gov/SP-402/contents.htm
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt;. വ്യാഴം, ശനി എന്നീ ഗ്രഹങ്ങളിലും പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ ഇവ തന്നെയാണ്. സൗരയൂഥ രൂപീകരണവേളയിൽ സൂര്യനിൽ നിന്നുണ്ടായ വികിരണങ്ങളുടെ തള്ളലേറ്റ് ദൂരേക്ക് തെറിച്ച് പോയവയാണ് ഹൈഡ്രജനും ഹീലിയവും പോലെയുള്ള ഭാരം കുറഞ്ഞ പദാർത്ഥങ്ങൾ. അതുകൊണ്ട് ബാഹ്യസൗരയൂഥ വസ്തുക്കളിൽ ഇവ പ്രധാന ഘടകങ്ങളായി

ആന്തര സൗരയൂഥ ഗ്രഹങ്ങളിൽ സിലിക്കേറ്റ് പോലെയുള്ള പദാർത്ഥങ്ങളടങ്ങിയ ശിലകളാണ് പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ. ഭാരം കൂടിയ പദാർത്ഥങ്ങളെ വളരെ ദൂരേക്ക് തെറിപ്പിക്കാൻ സൗരവികിരണങ്ങൾക്ക് സാധിക്കാത്തതു കൊണ്ടാണ് ആന്തരഗ്രഹങ്ങളിൽ ഇവയുടെ അളവ് കൂടിയത്.

===സൂര്യൻ===
[[File:Venustransit 2004-06-08 07-49.jpg|thumb|upright| [[ശുക്രസംതരണം]]]]
സൗരയൂഥത്തിന്റെ മാതൃനക്ഷത്രമാണ് [[സൂര്യൻ]]. G2 മഞ്ഞക്കുള്ളൻ വിഭാഗത്തിൽ വരുന്ന ഒരു [[മുഖ്യധാരാ നക്ഷത്രം|മുഖ്യധാരാ നക്ഷത്രമാണ്]]  സൂര്യൻ. 3,32,900 ഭൂപിണ്ഡത്തിനു തുല്യമാണ്  സൂര്യന്റെ ദ്രവ്യമാനം&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sun: Facts &amp; Figures|publisher=NASA|url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun&amp;Display=Facts&amp;System=Metric|accessdate=2009-05-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080102034758/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun&amp;Display=Facts&amp;System=Metric|archivedate=2008-01-02|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. [[അണുസംയോജനം]] മൂലമുണ്ടാകുന്ന ഊർജ്ജം [[വിദ്യുത് കാന്തിക തരംഗം|വിദ്യുത് കാന്തിക തരംഗങ്ങളുടെ]] രൂപത്തിൽ പുറത്തേക്ക് പ്രക്ഷേപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{cite book|last=Zirker|first=Jack B.|title=Journey from the Center of the Sun|url=https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk_f4e3|year=2002|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=9780691057811|pages=[https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk_f4e3/page/120 120]–127}}&lt;/ref&gt;. 

ഇപ്പോഴും പ്രകാശം വർദ്ധിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഗണത്തിലാണ് സൂര്യൻ ഉൾപ്പെടുന്നത്. സൂര്യൻ ഒരു [[ഒന്നാം തലമുറ നക്ഷത്രം|ഒന്നാം തലമുറ നക്ഷത്രമാണ്]]. [[പ്രപഞ്ച പരിണാമം|പ്രപഞ്ച പരിണാമത്തിന്റെ]] ആദ്യഘട്ടത്തിൽ രൂപം കൊണ്ട നക്ഷത്രമല്ല സൂര്യൻ എന്നർത്ഥം. ഹൈഡ്രജൻ, ഹീലിയം എന്നിവയെക്കാൾ ഭാരം കൂടിയ [[മൂലകം|മൂലകങ്ങൾ]] അകക്കാമ്പിൽ ഉണ്ട്. പ്രപഞ്ചോത്ഭവത്തിൽ രൂപം കൊണ്ട [[രണ്ടാം തലമുറ നക്ഷത്രം|രണ്ടാം തലമുറ നക്ഷത്രങ്ങൾ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ഇത്തരം മൂലകങ്ങൾ കാണില്ല.

===ഗ്രഹാന്തരമാധ്യമം===
[[File:Heliospheric-current-sheet.gif|thumb|right|സൂര്യന്റെ പ്ലാസ്മയിൽ രൂപപ്പെടുന്ന കാന്തികക്ഷേത്രം ഭ്രമണം ചെയ്ത് ഗ്രഹാന്തരമാധ്യമത്തിൽ വ്യാപിക്കുന്നതുവഴി സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്ന ഹീലിയോസ്ഫെറിക്ക് കറന്റ് ഷീറ്റ് സൗരയൂഥത്തിന്റെ അതിർത്തിവരെ എത്തുന്നു.]]


സൂര്യനിൽ നിന്ന് പ്രകാശത്തോടൊപ്പം ചാർജ്ജിത കണങ്ങളും ([[പ്ലാസ്മ (ഭൗതികശാസ്ത്രം)|പ്ലാസ്മ]]) വികിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഇത് [[സൗരവാതം]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇത് മണിക്കൂറിൽ 1.5 മില്യൻ കിലോമീറ്റർ വേഗതയിലാണ് സൂര്യനിൽ നിന്ന്  പുറത്തേക്ക് പരന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്&lt;ref&gt;{{cite web |title=Solar Physics: The Solar Wind |work=Marshall Space Flight Center |date=2006-07-16&lt;!--Internet Archive estimate--&gt; |url=http://solarscience.msfc.nasa.gov/SolarWind.shtml |accessdate=2006-10-03 |archive-date=2015-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150813081520/http://solarscience.msfc.nasa.gov/SolarWind.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഇത് സൂര്യനിൽ നിന്ന് 100AU ദൂരം വരെ പരന്നു കിടക്കുന്ന വളരെ ദുർബ്ബലമായ ഒരു അന്തരീക്ഷം([[ഹീലിയോസ്ഫിയർ]]) സൃഷ്ടിക്കുന്നു&lt;ref name=&quot;Voyager&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nasa.gov/vision/universe/solarsystem/voyager_agu.html |title=Voyager Enters Solar System's Final Frontier |work=NASA |accessdate=2007-04-02 |archive-date=2020-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516082547/https://www.nasa.gov/vision/universe/solarsystem/voyager_agu.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഇതിനെയാണ് [[ഗ്രഹാന്തര മാധ്യമം]](inter planetary medium) എന്നു പറയുന്നത്. സൗരോപരിതലത്തിലെ [[സൗര ജ്വാല]](solar flare) പോലുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഹീലിയോസ്ഫിയറിൽ ചില അസ്വസ്ഥതകൾ  സൃഷ്ടിക്കുകയും [[കാന്തിക വാതങ്ങൾ]](geomagnetic storms) ഉണ്ടാവാൻ കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു&lt;ref name=&quot;SunFlip&quot;&gt;{{cite web |url=http://science.nasa.gov/headlines/y2001/ast15feb_1.htm |title=The Sun Does a Flip |accessdate=2007-02-04 |last=Phillips |first=Tony |date=2001-02-15 |work=Science@NASA |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329224425/http://science.nasa.gov/headlines/y2001/ast15feb_1.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഗ്രഹാന്തരമാധ്യമത്തിനുള്ളിൽ സൗരകാന്തിക മണ്ഡലത്തിന്റെ കറങ്ങൽ മൂലമുണ്ടാകുന്ന ഹീലിയോസ്ഫിയറിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രതിഭാസമാണ് [[ഹീലിയോസ്ഫെറിക് കറന്റ് ഷീറ്റ്]]&lt;ref&gt;[http://science.nasa.gov/headlines/y2003/22apr_currentsheet.htm A Star with two North Poles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090718014855/http://science.nasa.gov/headlines/y2003/22apr_currentsheet.htm |date=2009-07-18 }}, April 22, 2003, Science @ NASA&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Riley |bibcode=2002JGRA..107.1136R |first1=Pete |title=Modeling the heliospheric current sheet: Solar cycle variations |doi=10.1029/2001JA000299 |year=2002 |volume=107 |journal=[[Journal of Geophysical Research]] |url=http://ulysses.jpl.nasa.gov/science/monthly_highlights/2002-July-2001JA000299.pdf |access-date=2011-10-07 |archive-date=2009-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090814052347/http://ulysses.jpl.nasa.gov/science/monthly_highlights/2002-July-2001JA000299.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

ഭൂമിയുടെ [[കാന്തിക മണ്ഡലം]] സൗരവാതത്തെ അതിന്റെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ കടക്കാതെ തടയുന്നു. ശുക്രനും ചൊവ്വക്കും കാന്തിക മണ്ഡലം ഇല്ലാത്തതു കൊണ്ട് സൗരവാതം അവയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ കടക്കുകയും അന്തരീക്ഷ പദാർത്ഥങ്ങളെ ബഹിരാകാശത്തേക്ക് തള്ളിവിടുകയും ചെയ്യുന്നു&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Lundin |first=Richard |date=2001-03-09 |title=Erosion by the Solar Wind |url=https://archive.org/details/sim_science_2001-03-09_291_5510/page/1909 |author=Rickard Lundin |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=291 |issue=5510 |page=1909 |doi=10.1126/science.1059763 |pmid=11245195}}&lt;/ref&gt;. ഇതാണ് ഈ ഗ്രഹങ്ങൾക്ക് അന്തരീക്ഷം ഇല്ലാതായതിന്റെ കാരണം. സൗരവാതം ഭൂമിയുടെ കാന്തികമണ്ഡലത്തിലെ പദാർത്ഥങ്ങളുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിച്ച് [[ധ്രുവദീപ്തി|ധ്രുവദീപ്തിക്ക്]] കാരണമാകുന്നു. [[നക്ഷത്രാന്തരീയ മാധ്യമം|നക്ഷത്രാന്തരീയ മാധ്യമത്തിലെ]] കോസ്മിക് വികിരണങ്ങളെ ഒരു പരിധി വരെ തടഞ്ഞു നിർത്തുന്നത് സൗരവാതമാണ്.

===ആന്തരസൗരയൂഥം===
ഭൂസമാനഗ്രഹങ്ങളെയും ഛിന്നഗ്രഹ വലയത്തെയും ചേർത്ത് പറയുന്ന പേരാണ് ആന്തരസൗരയൂഥം എന്നത്&lt;ref name=inner&gt;{{cite web |title=Inner Solar System |publisher=NASA Science (Planets) |url=http://nasascience.nasa.gov/planetary-science/exploring-the-inner-solar-system |accessdate=2009-05-09 |archive-date=2009-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090511182050/http://nasascience.nasa.gov/planetary-science/exploring-the-inner-solar-system |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഇവയിൽ പ്രധാനമായും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത് ഭാരം കൂടിയ ലോഹമൂലകങ്ങളാണ്. ആന്തരസൗരയൂഥം താരതമ്യേന സൂര്യനോടടുത്ത് കിടക്കുന്നു. വ്യാഴത്തിന്റെയും ശനിയുടെയും ഭ്രമണപഥങ്ങൾ തമ്മിലുള്ളതിനേക്കാൾ ദൈർഘ്യം കുറവാണ് ഈ മേഖലയുടെ ആരത്തിന്.

===ആന്തരഗ്രഹങ്ങൾ===
[[Image:Terrestrial planet size comparisons.jpg|thumb|ആന്തരഗ്രഹങ്ങൾ. ഇടത്തു നിന്ന് വലത്തോട്ട്: [[ബുധൻ]], [[ശുക്രൻ]], [[ഭൂമി]], [[ചൊവ്വ]]]]

ബുധൻ, ശുക്രൻ, ഭൂമി, ചൊവ്വ എന്നീ നാലു ഗ്രഹങ്ങളാണ് ആന്തരസൗരയൂഥ വ്യവസ്ഥയിലുള്ളത്. ഇവക്ക് ശിലാഘടനയാണുള്ളത്. വലയങ്ങളില്ലാത്തവയും വളരെ ചുരുങ്ങിയ ഉപഗ്രഹങ്ങളുള്ളവയും ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവയും ആണ് ഈ കൂട്ടത്തിലുള്ളവ. ലോഹമൂലകങ്ങളാണ് ഇവയിൽ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നത്. [[ക്രസ്റ്റ്]], [[മന്റിൽ]], എന്നിവയിൽ പ്രധാനമായും [[സിലിക്കേറ്റ്|സിലിക്കേറ്റുകളാണ്]] അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. [[കോർ|കോറിൽ]] [[ഇരുമ്പ്]], [[നിക്കൽ]] തുടങ്ങിയവയും. [[ശുക്രൻ]], [[ഭൂമി]], [[ചൊവ്വ]] എന്നിവക്ക് [[അന്തരീക്ഷം|അന്തരീക്ഷമുണ്ട്]]. ഇത് ഇവയുടെ [[കാലാവസ്ഥ|കാലവസ്ഥയെ]] നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ഇവയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ [[ആഘാത ഗർത്തങ്ങൾ|ആഘാത ഗർത്തങ്ങളും]] (impact crater) [[ഫലകചലനങ്ങൾ|ഫലകചലനങ്ങളുടെ]] ഫലമായുണ്ടായ [[പർവ്വതം|പർവ്വതങ്ങളും]] ചാലുകളും [[അഗ്നിപർവ്വതം|അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളും]] കാണാം.

====ബുധൻ====
[[ബുധൻ]] സൂര്യനോട് ഏറ്റവും അടുത്ത [[ഗ്രഹം|ഗ്രഹമാണ്]]. 0.4 [[ജ്യോതിർമാത്ര|ജ്യോതിർമാത്രയാണ്]] (AU) സൂര്യനും ബുധനും തമ്മിലുള്ള ദൂരം. [[സൗരയൂഥം|സൗരയൂഥത്തിലെ]] ഏറ്റവും ചെറിയ ഗ്രഹവും ഇതു തന്നെയാണ്. 0.055 ഭൂപിണ്ഡം മാത്രമാണ് ഇതിന്റെ [[പിണ്ഡം]]. ബുധന് സ്വന്തമായി [[ഉപഗ്രഹം|ഉപഗ്രഹമില്ല]]. [[ആഘാത ഗർത്തങ്ങൾ|ആഘാത ഗർത്തങ്ങളും]] (impact crater) ഉയർന്നു നിൽക്കുന്ന വരമ്പുകളും ബുധനിൽ കാണാം&lt;ref&gt;Schenk P., Melosh H. J. (1994), ''Lobate Thrust Scarps and the Thickness of Mercury's Lithosphere'', Abstracts of the 25th Lunar and Planetary Science Conference, 1994LPI....25.1203S&lt;/ref&gt;. ബുധന് പറയാൻ മാത്രമുള്ള ഒരന്തരീക്ഷമില്ല. [[സൗരവാതം]] ഇതിന്റെ [[അന്തരീക്ഷം|അന്തരീക്ഷത്തെ]] അടിച്ചു തെറിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{cite web |year=2006 |author=Bill Arnett |title=Mercury |work=The Nine Planets |url=http://www.nineplanets.org/mercury.html |accessdate=2006-09-14}}&lt;/ref&gt;. ഇരുമ്പിന്റെ കോർ ആണ് ഇതിനുള്ളത്.

====ശുക്രൻ====
സൂര്യനിൽ നിന്ന് 0.7 ജ്യോതിർമാത്ര (AU) അകലെ കിടക്കുന്ന ഗ്രഹമാണ് [[ശുക്രൻ]]. ഏകദേശം ഭൂമിയുടെ വലിപ്പമുണ്ട് (0.815 ഭൂപിണ്ഡം) ഇതിന്. കട്ടികൂടിയ സിലിക്കേറ്റ് [[ഭൂവൽകം|ഭൂവൽകവും]] (Mantle).ഇരുമ്പുകൊണ്ടുള്ള [[അകക്കാമ്പ്|അകക്കാമ്പും]] (Core) ഇതിനുണ്ട്. ശുക്രന് പ്രകൃതിദത്തമായ [[ഉപഗ്രഹം]] ഇല്ല . ഏറ്റവും ചൂടുകൂടിയ ഗ്രഹവും ശുക്രനാണ്. ഏകദേശം 400 ഡിഗ്രി സെന്റി ഗ്രേഡാണ് ഇതിന്റെ ഉപരിതല താപനില. അന്തരീക്ഷത്തിലെ ഉയർന്ന അളവിലുള്ള [[ഹരിതഗൃഹ വാതകം|ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങളും]] ഇതിനു കാരണമാവുന്നു&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Mark Alan Bullock |title=The Stability of Climate on Venus |publisher=Southwest Research Institute |year=1997 |url=http://www.boulder.swri.edu/~bullock/Homedocs/PhDThesis.pdf |format=PDF |accessdate=2006-12-26 |archive-date=2007-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070614202751/http://www.boulder.swri.edu/~bullock/Homedocs/PhDThesis.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

====ഭൂമി====
[[സൂര്യൻ|സൂര്യനിൽ]] നിന്ന് ഒരു ജ്യോതിർമാത്ര അകലെ കിടക്കുന്ന [[ഭൂമി|ഭൂമിയാണ്]] ആന്തരഗ്രഹങ്ങളിലെ ഏറ്റവും വലുതും ഏറ്റവും [[സാന്ദ്രത]] കൂടിയതും. അറിയപ്പെട്ടിടത്തോളം സൗരയൂഥത്തിലെ [[ജീവൻ|ജീവനുള്ള]] ഏകഗ്രഹവും ഭൂമിയാണ്&lt;ref name=life&gt;{{cite web |title=What are the characteristics of the Solar System that lead to the origins of life? |publisher=NASA Science (Big Questions) |url=http://science.nasa.gov/planetary-science/big-questions/what-are-the-characteristics-of-the-solar-system-that-lead-to-the-origins-of-life-1/ |accessdate=2011-08-30 |archive-date=2011-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110915154635/http://science.nasa.gov/planetary-science/big-questions/what-are-the-characteristics-of-the-solar-system-that-lead-to-the-origins-of-life-1/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ദ്രവരൂപത്തിലുള്ള [[ജലമണ്ഡലം|ജലമണ്ഡലവും]] (Hydrosphere) [[ഫലകചലനം|ഫലകചലനങ്ങളും]] (Plate Tectonics) ഭൂമിയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി 21% സ്വതന്ത്ര [[ഓക്സിജൻ]] അടങ്ങിയ അന്തരീക്ഷം ഭൂമിക്കുണ്ട്&lt;ref&gt;{{cite web |title=Earth's Atmosphere: Composition and Structure |author=Anne E. Egger, M.A./M.S. |work=VisionLearning.com |url=http://www.visionlearning.com/library/module_viewer.php?c3=&amp;mid=107&amp;l= |accessdate=2006-12-26 |archive-date=2007-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221231635/http://www.visionlearning.com/library/module_viewer.php?mid=107&amp;l=&amp;c3= |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഇത് ജീവന്റെ നിലനില്പിനെ സഹായിക്കുന്നു. ഭൂമിക്ക് ഒരു പ്രകൃതിദത്ത ഉപഗ്രവും ഉണ്ട്. ആന്തരഗ്രഹങ്ങളിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉപഗ്രവും ഭൂമിയുടെ [[ചന്ദ്രൻ]] തന്നെയാണ്.

====ചൊവ്വ====
സൂര്യനിൽ നിന്നും 1.5 ജ്യോതിർമാത്ര അകലെ കിടക്കുന്ന [[ചൊവ്വ]] ഭൂമിയെക്കാളും ശുക്രനെക്കാളും ചെറുതാണ് (0.107 ഭൂപിണ്ഡം). പ്രധാനമായും കാർബ്ബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് അടങ്ങിയ ഒരന്തരീക്ഷം ചൊവ്വക്കുണ്ട്. 6.1 മില്ലി ബാർ ആണ് ചൊവ്വയുടെ അന്തരീക്ഷ മർദ്ദം (ഭൂമിയുടെ 0.6%)&lt;ref&gt;{{cite book|title= Encyclopaedia of the Solar System|editor=Lucy-Ann McFadden et. al.|chapter=Mars Atmosphere: History and Surface Interactions|author=David C. Gatling, Conway Leovy|pages=301–314|year=2007}}&lt;/ref&gt;. ഇതിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ കാണുന്ന [[ഒളിമ്പസ് മോൺസ്]] പോലെയുള്ള വലിയ [[അഗ്നിപർവ്വതം|അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളും]] [[മാരിനെറീസ് ഗർത്തം]] (Valles Marineris) പോലുള്ള വിള്ളൽ ഗർത്തങ്ങളും ചൊവ്വയിലും ഫലകചലനങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്നതിനു തെളിവാണ്&lt;ref&gt;{{cite web |year=2004 |title=Modern Martian Marvels: Volcanoes? |author=David Noever |work=NASA Astrobiology Magazine |url=http://www.astrobio.net/news/modules.php?op=modload&amp;name=News&amp;file=article&amp;sid=1360&amp;mode=thread&amp;order=0&amp;thold=0 |accessdate=2006-07-23 |archive-date=2010-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100313020403/http://www.astrobio.net/news/modules.php?op=modload |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ചൊവ്വയുടെ മണ്ണിലുള്ള [[ഇരുമ്പ് ഓക്സൈഡ്]] ഇതിന് ചുവപ്പു  നിറം നൽകുന്നു. ഛിന്ന ഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും പിടിച്ചെടുത്ത [[ഡീമോസ് (ഉപഗ്രഹം)|ഡീമോസ്]], [[ഫോബോസ് (ഉപഗ്രഹം)|ഫോബോസ്]] എന്നീ രണ്ടു ചെറിയ ഉപഗ്രഹങ്ങളും ചൊവ്വക്കുണ്ട്&lt;ref&gt;{{cite web |year=2004 |title=A Survey for Outer Satellites of Mars: Limits to Completeness |author=Scott S. Sheppard, David Jewitt, and Jan Kleyna |work=[[Astronomical Journal]] |url=http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/papers/2004/SJK2004.pdf |accessdate=2006-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303205126/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/papers/2004/SJK2004.pdf |archive-date=2016-03-03 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

===ഛിന്നഗ്രഹ വലയം===
[[Image:InnerSolarSystem-en.png|thumb|പ്രധാന [[ഛിന്നഗ്രഹ വലയം]] (വെള്ള നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു) ചൊവ്വയുടേയും വ്യാഴത്തിന്റേയും പരിക്രമണ പഥങ്ങൾക്കിടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.]]
സൗരയൂഥത്തിലെ താരതമ്യേന ചെറിയ വസ്തുക്കളാണ് [[ഛിന്നഗ്രഹം|ഛിന്നഗ്രഹങ്ങൾ]]. [[ലോഹം|ലോഹ]] [[മൂലകം|മൂലകങ്ങൾ]] അടങ്ങിയ പാറകളും [[മഞ്ഞ്|മഞ്ഞുമാണ്]] ഇവയിലെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ&lt;ref&gt;{{cite web|title=Are Kuiper Belt Objects asteroids? Are large Kuiper Belt Objects planets?
|publisher=[[Cornell University]]|url=http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=601|accessdate=2009-03-01}}&lt;/ref&gt;. [[ചൊവ്വ|ചൊവ്വക്കും]] [[വ്യാഴം|വ്യാഴത്തിനുമിടയിലായി]] [[സൂര്യൻ|സൂര്യനിൽ]] നിന്ന് 2.3-3.3 [[ജ്യോതിർമാത്ര|ജ്യോതിർമാത്രക്കുള്ളിൽ]] ഇവ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. വ്യാഴത്തിന്റെ ശക്തമായ ഗുരുത്വാകർഷണം കാരണം ഒന്നായി ചേർന്ന് ഗ്രഹമാകാനാകാതെ പോയ സൗരയൂഥ പദാർത്ഥങ്ങളാണിവ&lt;ref&gt;{{cite journal
 | author=Petit, J.-M.; Morbidelli, A.; Chambers, J.
 | title=The Primordial Excitation and Clearing of the Asteroid Belt
 | journal=[[Icarus (journal)|Icarus]]
 | year=2001
 | volume=153
 | issue=2
 | pages=338–347
 | url=http://www.gps.caltech.edu/classes/ge133/reading/asteroids.pdf
 | format=PDF
 | accessdate=2007-03-22
 | doi=10.1006/icar.2001.6702
 | bibcode=2001Icar..153..338P
 | archive-date=2007-02-21
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070221085835/http://www.gps.caltech.edu/classes/ge133/reading/asteroids.pdf
 | url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt;

ഈ വലയത്തിന്റെ മൊത്തം പിണ്ഡത്തിന്റെ പാതിയും [[സീറീസ്]] (Ceres), 4 [[വെസ്റ്റ]] (4 Vesta), 2 [[പാളസ്]] (2 Pallas), 10 [[ഹൈഗീയ]] (10 Hygiea) എന്നീ അംഗങ്ങളുടെ ഭാഗമാണ്. ഈ നാലെണ്ണത്തിനും 400 കിലോമീറ്ററിൽ കുറയാത്ത വ്യാസമുണ്ട്, അതിൽ തന്നെ [[ഛിന്നഗ്രഹ വലയം|ഛിന്നഗ്രഹ വലയത്തിലെ]] ഒരേയൊരു കുള്ളൻ ഗ്രഹമായ [[സീറീസ്|സീറീസിന്]] ഏതാണ്ട് 950 കിലോമീറ്റർ വ്യാസമുണ്ട്&lt;ref name=&quot;Krasinskyetal2002&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Pitjeva2005&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;halfmass&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jplsbdb&quot;&gt;{{cite web
  | first=Donald K.
  | last=Yeomans
  | date = July 13, 2006
  | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi
  | title = JPL Small-Body Database Browser
  | publisher = NASA JPL
  | accessdate = 2010-09-27
}}&lt;/ref&gt;. ഇതിൽ താഴോട്ട് വലിപ്പം കുറഞ്ഞ് പൊടിപടലങ്ങൾ വരെ ഈ മേഖലയിലുണ്ട്. ഈ ഛിന്നഗ്രഹ പദാർത്ഥങ്ങളെല്ലാം നേർത്തരീതിയിലാണ് വിതരണം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്, ഏതാനും [[ബഹിരാകാശപേടകം|ബഹിരാകാശപേടകങ്ങൾ]] കേടുപാടുകൾ കൂടാതെ ഈ മേഖല കടന്ന് സഞ്ചരിച്ചിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും ഇവയ്ക്കിടയിലെ വലിയ അംഗങ്ങൾ തമ്മിൽ കൂട്ടിയിടികൾ നടക്കാറുണ്ട്, തൽഫലമായി സമാന പരിക്രമണ സ്വഭാവങ്ങളും ഘടനകളുമുള്ള ഒരു ഛിന്നഗ്രഹ കുടുംബം രൂപം കൊള്ളും. കൂട്ടിയിടികൾ ഫലമായി നേർത്ത ധൂളികളും രൂപം കൊള്ളാറുണ്ട്, [[രാശി പ്രഭ]] (zodiacal light) ഉണ്ടാവാൻ ഈ ധൂളികളും കാരണക്കാരാണ്. വലയത്തിലെ ഓരോ ഛിന്നഗ്രഹത്തേയും അവയുടെ വർണ്ണരാജിയനുസരിച്ച് വർഗ്ഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്, അവയിൽ ഭൂരിഭാഗത്തേയും മൂന്ന് തരമായി തിരിക്കാം: കാർബണീകം (carbonaceous, C-type), സിലിക്കേറ്റ് (S-type), ലോഹസമ്പുഷ്ടം (M-type) എന്നിവയാണവ.

====സീറീസ്====
സൂര്യനിൽ നിന്ന് 2.77 ജ്യോതിർമാത്ര(AU) അകലെ കിടക്കുന്ന  [[സീറീസ്]] ഏറ്റവും വലിയ ഛിന്നഗ്രഹവും ഒരു [[കുള്ളൻ ഗ്രഹം|കുള്ളൻ ഗ്രഹവും]] ആണ്. 1000 കി.മീറ്ററിൽ താഴെ മാത്രമാണ് ഇതിന്റെ വ്യാസം. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇതിനെ കണ്ടെത്തിയപ്പോൾ ഒരു ഗ്രഹമായാണ് പരിഗണിച്ചത്. കൂടുതൽ നിരീക്ഷണങ്ങൾക്കു ശേഷം 1850ൽ ഛിന്നഗ്രഹങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ പെടുത്തി&lt;ref&gt;{{cite web |title=History and Discovery of Asteroids |format=DOC |work=NASA |url=http://dawn.jpl.nasa.gov/DawnClassrooms/1_hist_dawn/history_discovery/Development/a_modeling_scale.doc |accessdate=2006-08-29}}&lt;/ref&gt;. 2006ൽ കുള്ളൻ ഗ്രഹങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

===ബാഹ്യസൗരയൂഥം===
ബാഹ്യസൗരയൂഥത്തിൽ നാല് [[വാതക ഭീമൻ|വാതകഭീമന്മാരും]] അവയുടെ ഉപഗ്രഹങ്ങളുമാണ് ഉള്ളത്. ചെറിയ ഭ്രമണകാലമുള്ള [[വാൽനക്ഷത്രങ്ങൾ|വാൽനക്ഷത്രങ്ങളും]] [[സെന്റോർ|സെന്റോറുകളും]] ഈ ഭാഗത്തുണ്ട്. [[ജലം|ജലവും]] [[അമോണിയ|അമോണിയയും]] [[മീഥെയ്ൻ|മീഥെയ്നുമെല്ലാം]] വാതകാവസ്ഥയിലാണ് ഇവിടെ കാണുന്നത്. 

===ബാഹ്യ ഗ്രഹങ്ങൾ===
[[Image:Gas giants in the solar system.jpg|thumb|മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്ക്: നെപ്ട്യൂൺ, യുറാനസ്, ശനി, വ്യാഴം]]
വ്യാഴം, ശനി, യുറാനസ്, നെപ്ട്യൂൺ എന്നീ വാതകഭീമന്മാരാണ് ബാഹ്യഗ്രഹങ്ങൾ. ഇവയെ [[ജ്യോവിയൻ ഗ്രഹങ്ങൾ]] എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്. സൂര്യനൊഴികെയുള്ള സൗരയൂഥത്തിന്റെ 99% ദ്രവ്യവും ഇവയിലാണുള്ളത്. വ്യാഴം, ശനി എന്നിവയിൽ പ്രധാനമായും ഹൈഡ്രജൻ, ഹീലിയം തുടങ്ങിയ വാതങ്ങളാണുള്ളത്. യുറാനസ്, നെപ്ട്യൂൺ എന്നിവ മഞ്ഞു മൂടിയ ഗ്രഹങ്ങളാണ്. അതുകൊണ്ട് ഇവയെ [[ഹിമഭീമന്മാർ]] എന്നു വിളിക്കാറുണ്ട്&lt;ref&gt;{{cite web |title=Formation of Giant Planets |author=Jack J. Lissauer, David J. Stevenson |work=NASA Ames Research Center; California Institute of Technology |year=2006 |url=http://www.gps.caltech.edu/uploads/File/People/djs/lissauer%26stevenson%28PPV%29.pdf |format=PDF |accessdate=2006-01-16 |archive-date=2009-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090326060004/http://www.gps.caltech.edu/uploads/File/People/djs/lissauer%26stevenson%28PPV%29.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ബാഹ്യഗ്രഹങ്ങൾക്കെല്ലാം തന്നെ വലയങ്ങളുണ്ട്. ശനിയുടെ വലയം ഭൂമിയിൽ നിന്നു തന്നെ കാണാൻ കഴിയും.

====വ്യാഴം====
സൂര്യനിൽ നിന്ന് 5.2 ജ്യോതിർമാത്ര അകലെ കിടക്കുന്ന [[വ്യാഴം|വ്യാഴത്തിന്]] 318 ഭൂപിണ്ഡമാണുള്ളത്. സൌരയൂഥത്തിലെ മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളുടെയെല്ലാം കൂടിയുള്ള പിണ്ഡത്തിനെക്കാൾ 2.5 മടങ്ങാണിത്. ഇതിലെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ [[ഹൈഡ്രജൻ|ഹൈഡ്രജനും]] [[ഹീലിയം|ഹീലിയവും]] ആണ്. സ്വയം താപം ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഗ്രഹമാണ് വ്യാഴം. വ്യാഴത്തിലെ ഭീമൻപൊട്ടിനുള്ള (Great Red Spot) കാരണം ഇതാണ്.

വ്യാഴത്തിന് 63 അറിയപ്പെടുന്ന ഉപഗ്രഹങ്ങളുണ്ട്. വലിയ ഉപഗ്രഹങ്ങളാ‍യ [[ഗാനിമീഡ്]], [[കാലിസ്റ്റോ]], [[അയൊ]], [[യൂറോപ്പ]] എന്നിവക്ക് [[ഭൂസമാന ഗ്രഹങ്ങൾ|ഭൂസമാന ഗ്രഹങ്ങളുടെ]] സവിശേഷതകളാണുള്ളത്&lt;ref&gt;{{cite web |title=Geology of the Icy Galilean Satellites: A Framework for Compositional Studies |author=Pappalardo, R T |work=Brown University |year=1999 |url=http://www.agu.org/cgi-bin/SFgate/SFgate?&amp;listenv=table&amp;multiple=1&amp;range=1&amp;directget=1&amp;application=fm99&amp;database=%2Fdata%2Fepubs%2Fwais%2Findexes%2Ffm99%2Ffm99&amp;maxhits=200&amp;=%22P11C-10%22 |accessdate=2006-01-16 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930165551/http://www.agu.org/cgi-bin/SFgate/SFgate?&amp;listenv=table&amp;multiple=1&amp;range=1&amp;directget=1&amp;application=fm99&amp;database=%2Fdata%2Fepubs%2Fwais%2Findexes%2Ffm99%2Ffm99&amp;maxhits=200&amp;=%22P11C-10%22 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഗാനിമീഡ് സൌരയൂഥത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉപഗ്രഹമാണ്. ബുധനെക്കാൾ വലുത്.

====ശനി====
സൂര്യനിൽ നിന്ന് 9.5 ജ്യോതിർമാത്ര അകലെ കിടക്കുന്ന [[ശനി|ശനിയെ]] മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നു വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത് അതിനെ ചുറ്റിക്കിടക്കുന്ന വലിയ വലയമാണ്. അന്തരീക്ഷ ഘടനയും കാന്തിക മണ്ഡലവും വ്യാഴത്തിനോടു സമാനമാണ്. വ്യാഴത്തിന്റെ 60% വ്യാപ്തമാണ് ശനിക്കുള്ളത്. ഭൂപിണ്ഡത്തിന്റെ 95 മടങ്ങ് പിണ്ഡവും ഇതിനുണ്ട്. സൌരയൂഥത്തിലെ ഏറ്റവും സാന്ദ്രത കുറഞ്ഞ ഗ്രഹവും ശനിയാണ്&lt;ref name=universetoday&gt;{{cite web|title=Density of Saturn|url=http://www.universetoday.com/15322/density-of-saturn/|work=Fraser Cain|publisher=universetoday.com|accessdate=2013 ഓഗസ്റ്റ് 9|archive-date=2013-08-09|archive-url=https://archive.today/20130809073643/http://www.universetoday.com/15322/density-of-saturn/|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; . ശനിയുടെ വലയത്തിൽ ചെറിയ മഞ്ഞു കട്ടകളും ശിലാശകലങ്ങളുമാണുള്ളത്.

82 പ്രകൃതിദത്ത ഉപഗ്രഹങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-49962134|title=Saturn overtakes Jupiter as planet with most moons|access-date=8 March 2021|date=7 October 2019|website=Saturn overtakes Jupiter as planet with most moons|publisher=BBC News}}&lt;/ref&gt; [[ടൈറ്റൻ]], [[എൻസിലാഡസ്]] എന്നിവയിൽ അഗ്നിപർവ്വതം പോലുള്ള ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ഇവയിൽ പ്രധാനമായും ഐസ് ആണുള്ളത്&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Kargel|first1=J. S.|title=Cryovolcanism on the icy satellites|url=https://archive.org/details/sim_earth-moon-and-planets_1994-1995_67_1-3/page/101|journal=Earth, Moon, and Planets|volume=67|pages=101–113|year=1994|doi=10.1007/BF00613296|bibcode=1995EM&amp;P...67..101K}}&lt;/ref&gt;. സൌരയൂഥത്തിലെ വലിപ്പം കൊണ്ട് രണ്ടാം സ്ഥാനക്കാരനായ ടൈറ്റാന് സ്വന്തമായൊരു അന്തരീക്ഷവുമുണ്ടഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉപഗ്രഹം ഉള്ള ഗ്രഹം ആണ് ശനി ്.

====യുറാനസ്====
14 ഭൂപിണ്ഡത്തോടു കൂടിയ [[യുറാനസ്]] സൂര്യനിൽ നിന്ന് 19.6 ജ്യോതിർമാത്ര അകലെയാണ് കിടക്കുന്നത്. വലിപ്പം കൊണ്ട് മൂന്നാം സ്ഥാനമാണ് യുറാനസ്സിനുള്ളത്. [[ക്രാന്തിവൃത്തം|ക്രാന്തിവൃത്തത്തിൽ]] നിന്നും 90 ഡിഗ്രി ചെരിഞ്ഞാണ് പരിക്രമണപഥം എന്നത് യുറാനസ്സിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. വളരെ ചൂടു കുറഞ്ഞ് അകക്കാമ്പാണ് ഇതിനുള്ളത്. 27 ഉപഗ്രഹങ്ങളെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[ടൈറ്റാനിയ]], [[ഒബിറോൺ]], [[അമ്പ്രിയൽ]], [[ഏരിയൽ]], [[മിറാന്റ]] എന്നിവയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടവ.

====നെപ്ട്യൂൺ====
സൂര്യനിൽ നിന്ന് 30 [[ജ്യോതിർമാത്ര]] അകലെ കിടക്കുന്നു. 17 ഭൂപിണ്ഡമുള്ള നെപ്ട്യൂൺ ആന്തരിക താപം ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Post Voyager comparisons of the interiors of Uranus and Neptune |url=https://archive.org/details/geophysical-research-letters_1990-09_17_10/page/1737 |author=Podolak, M.; Reynolds, R. T.; Young, R. |work=NASA, Ames Research Center |year=1990|pages=1737|issue=10|volume=17|doi=10.1029/GL017i010p01737 |bibcode=1990GeoRL..17.1737P|journal=Geophysical Research Letters |postscript=&lt;!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to &quot;.&quot; for the cite to end in a &quot;.&quot;, as necessary. --&gt;{{inconsistent citations}}}}&lt;/ref&gt;. 13 ഉപഗ്രഹങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി സജീവമായ [[ട്രിറ്റോൺ]] ആണ് ഏറ്റവും വലുത്. [[ദ്രവനൈട്രജൻ|ദ്രവനൈട്രജന്റെ]] നീരുറവകൾ (geyser) കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗ്രഹത്തിന്റെ ഭ്രമണത്തിന് എതിർദിശയിലാണ് ഇതിന്റെ പരിക്രമണം. നെപ്ട്യൂണിന്റെ പരിക്രമണപഥത്തിൽ കുറെ കുഞ്ഞു ഗ്രഹങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവയെ നെപ്ട്യൂൺ [[ട്രോജൻ|ട്രോജനുകൾ]] എന്നു പറയുന്നു.

===വാൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ===
[[Image:Comet c1995o1.jpg|upright|thumb|[[ഹെയ്‌ൽ ബോപ്]]]]
ഏതാനും കിലോമീറ്ററുകൾ മാത്രം വ്യാസമുള്ള സൗരയൂഥ പദാർത്ഥങ്ങളെയാണ് [[വാൽനക്ഷത്രം]] അഥവാ ധൂമകേതു എന്നു പറയുന്നത്. ബാഷ്പശീലമുള്ള മഞ്ഞും ചെറിയ പാറക്കഷണങ്ങളുമാണ് ഇവയിൽ അടങ്ങിയിട്ടുള്ളത്. വിചിത്രമായ ഭ്രമണപഥമാണ് ഇവക്കുള്ളത്. ഇവയുടെ പെരിഹീലിയൻ ആന്തരഗ്രഹങ്ങൾക്കിടയിലാണ് വരുന്നത്. എന്നാൽ അപ്‌ഹീലിയൻ ആകട്ടെ [[പ്ലൂട്ടോ|പ്ലൂട്ടോക്കും]] അപ്പുറം വരെ എത്തും. ആന്തരസൗരയൂഥത്തിലേക്കു കടക്കുമ്പോൾ സൂര്യസാമീപ്യം കാരണം മഞ്ഞ് ഉരുകുകയും അയോണീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പുറത്തേക്കു തെറിച്ചു പോകുന്നതിനാൽ വാലു പോലെ നീണ്ടു കിടക്കും. [[കോമ|കോമയും]] വാലും കൂടിയതായിരിക്കും നമ്മൾ കാണുന്ന വാൽനക്ഷത്രം.

ഇരുന്നൂറ് വർഷത്തിൽ താഴെ മാത്രം ഇടവേളകളുള്ളവയെ ലഘുകാല വാൽനക്ഷത്രങ്ങൾ എന്നു പറയുന്നു. ദീർഘകാല വാൽനക്ഷത്രങ്ങൾ ആയിരത്തി പരം വർഷങ്ങൾ വരെ ഇടവേളകൾ എടുക്കാറുണ്ട്. ലഘുകാല വാൽനക്ഷത്രങ്ങൾ [[കൈപ്പർ വലയം|കൈപ്പർ വലയത്തിൽ]] നിന്നും [[ഹെയ്‌ൽ ബോപ്]] പോലുള്ള ദീർഘകാലവാൽനക്ഷത്രങ്ങൾ [[ഊർട്ട് മേഘം|ഊർട്ട് മേഘത്തിൽ]] നിന്നുമാണ് വരുന്നതെന്ന് കരുതുന്നു. വളരെ പഴയ വാൽനക്ഷത്രങ്ങൾ അവയുടെ മഞ്ഞെല്ലാം ഉരുകി നഷ്ടപ്പെട്ട് ഛിന്നഗ്രഹങ്ങളായി മാറിക്കാണും&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Whipple |first1=Fred L. |title=The activities of comets related to their aging and origin |url=https://archive.org/details/sim_celestial-mechanics-and-dynamical-astronomy_1992_54_1-3/page/1 |journal=[[Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy]] |volume=54 |pages=1–11 |year=1992 |doi=10.1007/BF00049540 |bibcode=1992CeMDA..54....1W}}&lt;/ref&gt;
.
====സെന്റോർ====
വ്യാഴത്തിനും നെപ്ട്യൂണിനുമിടയിൽ  കാണുന്ന വാൽനക്ഷത്രങ്ങളെ പോലുള്ള വസ്തുക്കളെയാണ് [[സെന്റോർ|സെന്റോറുകൾ]] എന്നു പറയുന്നത്. [[10199 ചാരിക്ലോ]] (10199 Chariklo) ആണ് ഏറ്റവും വലിയ സെന്റോർ. 250 കി.മീറ്റർ ആണ് ഇതിന്റെ വ്യാസം&lt;ref name=spitzer&gt;{{Cite conference|title=Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope |author=John Stansberry, Will Grundy, Mike Brown, Dale Cruikshank, John Spencer, David Trilling, Jean-Luc Margot|booktitle=The Solar System Beyond Neptune |arxiv=astro-ph/0702538|pages=161 |year=2007|bibcode=2008ssbn.book..161S|postscript=&lt;!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to &quot;.&quot; for the cite to end in a &quot;.&quot;, as necessary. --&gt;{{inconsistent citations}}}}&lt;/ref&gt;. [[2060 ചിരോൺ]] (2060 Chiron) ആണ് ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ സെന്റോർ. സൂര്യസമീപം എത്തുമ്പോൾ ഒരു കോമ രൂപപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇതിനെ വാൽനക്ഷത്രമായും(95P) കണക്കാക്കാറുണ്ട്&lt;ref&gt;{{cite web |year=1995 |author=Patrick Vanouplines |title=Chiron biography |work=Vrije Universitiet Brussel |url=http://www.vub.ac.be/STER/www.astro/chibio.htm |accessdate=2006-06-23 |archive-date=2009-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090502122306/http://www.vub.ac.be/STER/www.astro/chibio.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

==ട്രാൻസ്-നെപ്ട്യൂണിയൻ മേഖല==
[[നെപ്ട്യൂൺ|നെപ്ട്യൂണിനും]] പുറത്തുള്ള സൌരയൂഥ ഭാഗത്തെ ട്രാൻസ്-നെപ്ട്യൂണിയൻ മേഖല എന്നു പറയുന്നു. പാറക്കഷണങ്ങളും ഐസും കൊണ്ട് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ചെറിയ പദാർത്ഥങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്.

===കൈപ്പർ വലയം===
[[Image:Outersolarsystem objectpositions labels comp.png|left|thumb|നാലു ബാഹ്യഗ്രഹങ്ങൾക്കു പുറത്തു കിടക്കുന്ന കൈപ്പർ വലയം]]
[[ഛിന്നഗ്രഹ വലയം|ഛിന്നഗ്രഹ വലയത്തിലുള്ളതു]] പോലെ അനേകം ചെറുശകലങ്ങൾ ചേർന്നുണ്ടായ ഒരു വലയമാണ് [[കൈപ്പർ വലയം]] (Kuiper belt). ചെറുപാറക്കഷണങ്ങളും ഐസുമാണ് ഇതിലെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ&lt;ref name=physical&gt;{{cite book|title=Encyclopedia of the Solar System|editor=Lucy-Ann McFadden et. al. |chapter=Kuiper Belt Objects: Physical Studies|author=Stephen C. Tegler|pages=605–620|year=2007}}&lt;/ref&gt;. ഇത് സൂര്യനിൽ നിന്ന് 30 മുതൽ 50 വരെ ജ്യോതിർമാത്ര (AU) അകലെയാണ് കിടക്കുന്നത്. ഈ മേഖലയിൽ മൂന്നു കുള്ളൻ ഗ്രഹങ്ങളെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. 50 കി.മീറ്ററിൽ കൂടുതൽ വ്യാസമുള്ള 1,00,000ലേറെ വസ്തുക്കൾ ഇവിടെയുണ്ട്. കൈപ്പർ വലയത്തിലെ എല്ലാ വസ്തുക്കൾക്കും കൂടിയുള്ള ആകെ പിണ്ഡം ഭൂപിണ്ഡത്തിന്റെ പത്തിലൊരംശമോ അതിൽ കുറവോ മാത്രമേ വരൂ&lt;ref name=&quot;Delsanti-Beyond_The_Planets&quot;&gt;{{cite web |year=2006 |author=Audrey Delsanti and David Jewitt |title=The Solar System Beyond The Planets |work=Institute for Astronomy, University of Hawaii |url=http://www.ifa.hawaii.edu/faculty/jewitt/papers/2006/DJ06.pdf |format=PDF |accessdate=2007-01-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070129151907/http://www.ifa.hawaii.edu/faculty/jewitt/papers/2006/DJ06.pdf |archivedate=2007-01-29 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. വലിയ കൈപ്പർ വലയ വസ്തുക്കളായ [[ക്വോവാർ]], [[വരുണ]], [[ഓർക്കസ്]] എന്നിവയെ കുള്ളൻ ഗ്രഹങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

കൈപ്പർ വലയത്തെ ക്ലാസിക്കൽ വലയമെന്നും നെപ്ട്യൂൺ അനുരണനങ്ങൾ എന്നു തരം തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നെപ്ട്യൂണിന്റെ ഭ്രമണപഥവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നവയാണ് നെപ്ട്യൂൺ അനുരണനങ്ങൾ. ഇവ സൂര്യനിൽ നിന്ന് 39.4AU മുതൽ 47.7 AU വരെ അകലെ കിടക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{cite journal |year=2005 |author=M. W. Buie, R. L. Millis, L. H. Wasserman, J. L. Elliot, S. D. Kern, K. B. Clancy, E. I. Chiang, A. B. Jordan, K. J. Meech, R. M. Wagner, D. E. Trilling |title=Procedures, Resources and Selected Results of the Deep Ecliptic Survey |journal=[[Earth, Moon, and Planets]] |volume=92 |issue=1 |pages=113 |arxiv=astro-ph/0309251 |bibcode=2003EM&amp;P...92..113B |doi=10.1023/B:MOON.0000031930.13823.be}}&lt;/ref&gt;.


====പ്ലൂട്ടോയും ഷാരോണും====
[[File:Ang planeta Pluto mula sa New Horizons.png|thumb]]

കൈപ്പർ വലയത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വസ്തുവായ [[പ്ലൂട്ടോ]] എന്ന [[കുള്ളൻ ഗ്രഹം]] സൂര്യനിൽ നിന്ന് ശരാശരി 39AU അകലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 1930ലാണ്‌ ഇതിനെ കണ്ടെത്തിയത്. 2006ൽ ഗ്രഹങ്ങളെ പുനർനിർവ്വചിക്കുന്നതു വരെ ഇതിനെ ഒമ്പതാമത്തെ ഗ്രഹമായാണ് കണക്കാക്കിയിരുന്നത്. പ്ലൂട്ടോയുടെ ഭ്രമണപഥം ക്രാന്തിവൃത്തത്തിൽ നിന്ന് 17 ഡിഗ്രി ചെരിഞ്ഞാണ്. പെരിഹീലിയൻ 29.7AU (നെപ്ട്യൂണിന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിനുള്ളിൽ). അപ്‌ഹീലിയൻ 49.5AU. നെപ്ട്യൂൺ അനുരണനങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട വസ്തുവാണ് പ്ലൂട്ടോ.

[[ഷാരോൺ]] പ്ലൂട്ടോയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉപഗ്രഹമാണ്. പ്ലൂട്ടോയും ഷാരോണും കൂടി ഇരട്ട ഗ്രഹമായും കണക്കാക്കാറുണ്ട്. ഒരു ഗുരുത്വ കേന്ദ്രത്തിനു ചുറ്റും ഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന രണ്ടു ഗ്രഹങ്ങയാണ് ഇരട്ട ഗ്രഹങ്ങൾ എന്നു പറയുന്നത്. ഷാരോണിനെ കൂടാതെ നിക്സ്, P4, ഹൈഡ്ര എന്നിവ കൂടെ ഈ വ്യവസ്ഥയിലുണ്ട്.

====ഹൌമിയയും മെയ്ക് മെയ്ക്കും====
സൂര്യനിൽ നിന്ന് ശരാശരി 43.34AU അകലെ കിടക്കുന്ന [[ഹൗമിയ|ഹൗമിയയും]] (Haumea) ശരാശരി 45.79AU അകലെ കിടക്കുന്ന [[മെയ്ക് മെയ്ക്|മെയ്ക് മെയ്കും]] (Makemake) പ്ലൂട്ടോയെക്കാൾ ചെറുതും ക്ലാസിക്കൽ കൈപ്പർ വലയത്തിലെ വലിയതുമായ വസ്തുക്കളാണ്. അണ്ഡാകൃതിയിലുള്ള ഹൗമിക്ക് രണ്ട് ഉപഗ്രഹങ്ങളുണ്ട്. മെയ്ക് മെയ്കിനാണ് കൈപ്പർ വലയത്തിൽ പ്ലൂട്ടോ കഴിഞ്ഞാൽ കൂടുതൽ തിളക്കമുള്ളത്. 2008ൽ ഇവയെ കുള്ളൻ ഗ്രഹങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ പെടുത്തി.

===ശിഥില മണ്ഡലം===
[[ശിഥില മണ്ഡലം]] (scattered disc) കൈപ്പർ വലയത്തെ പൊതിഞ്ഞു കിടക്കുന്നു. ഭൂരിഭാഗം ശിഥിലമണ്ഡല പദാർത്ഥങ്ങളുടെയും (scattered disc objects -SDOs) പെരിഹീലിയൻ കൈപ്പർ വലയത്തിനുള്ളിലും അപ്‌ഹീലിയൻ 150ജ്യോതിർമാത്ര അകലെയുമാണ്. ഇവ ഭൂരിഭാഗവും ക്രാന്തിവൃത്ത തലത്തിൽ ചലിക്കുന്നവയാണ്. ചില ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ ശിഥില മണ്ഡല വസ്തുക്കളെ കൈപ്പർ വലയത്തിന്റെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാഗമായാണ് കാണുന്നത്. &quot;ശിഥില കൈപ്പർ വലയ പദാർത്ഥങ്ങൾ&quot; (scattered Kuiper belt objects) എന്നാണ് ഇവർ ഇതിനെ വിളിക്കുന്നത്&lt;ref&gt;{{cite web |year=2005 |author=David Jewitt |title=The 1000 km Scale KBOs |work=University of Hawaii |url=http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/big_kbo.html |accessdate=2006-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702173042/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/big_kbo.html |archive-date=2017-07-02 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

====ഈറിസ്====
സൂര്യനിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 68 ജ്യോതിർമാത്ര അകലെ കിടക്കുന്ന [[ഈറിസ്]] ശിഥില മണ്ഡല പദാർത്ഥങ്ങളിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വസ്തുവാണ്. പ്ലൂട്ടോവിനെക്കാൾ 25% പിണ്ഡം കൂടുതലുണ്ടെങ്കിലും വ്യാസം തുല്യമാണ്&lt;ref name=Eris-mass&gt;{{Cite journal |title=The Mass of Dwarf Planet Eris |url=https://archive.org/details/sim_science_2007-06-15_316_5831/page/1584 |author=[[Michael E. Brown]] and Emily L. Schaller |journal=[[Science (journal)|Science]] |year=2007 |volume=316 |issue=5831 |doi=10.1126/science.1139415 | page=1585 |pmid=17569855 |bibcode=2007Sci...316.1585B}}&lt;/ref&gt;. കുള്ളൻ ഗ്രഹങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദ്രവ്യമാനമുള്ളതും ഈറിസിനാണ്. [[ഡിസ്നോമിയ]] (Dysnomia) എന്നൊരു ഉപഗ്രഹമുണ്ട്. പ്ലൂട്ടോയുടേതു പോലെ വളരെ ദൈർഘ്യമേറിയതാണ് ഇതിന്റെ ഭ്രമണ പഥവും. പെരിഹീലിയൻ 32.8 ജ്യോതിർമാത്രയും അപ്‌ഹീലിയൻ 97.6 ജ്യോതിർമാത്രയുമാണ്.

==വിദൂരസ്ഥ മേഖല==
സൗരയൂഥത്തിന്റെ അതിരുകൾ വളരെ സൂക്ഷ്മമായി വേർതിരിച്ചെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എങ്കിലും രണ്ടു വ്യത്യസ്ത ബലങ്ങളെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി ബാഹ്യ അതിർത്തികൾ നിർവചിച്ചിട്ടുണ്ട്. സൗരവാതവും സൗരഗുരുത്വവും ആണവ. സൗരവാതത്തെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയുള്ള സൗരയൂഥാതിർത്തി സൂര്യനിൽ നിന്നു പ്ലൂട്ടോയിലേക്കുള്ള അകലെത്തെക്കാൾ ഏകദേശം നാലു മടങ്ങു കൂടുതലാണ്. [[ഹീലിയോപോസ്]] (heliopause) എന്നാണ് ഈ ഭാഗത്തെ പറയുക.

===ഹീലിയോപോസ്===
[[File:NewHeliopause 558121.jpg|thumb|ഹീലിയോസ്ഹീത്തും ഹീലിയോപോസും]]
[[സൗരവാതം]] 400km/s വേഗതയിൽ [[നക്ഷത്രാന്തരീയ വാതം|നക്ഷത്രാന്തരീയ വാതവുമായി]] (interstellar wind) കൂട്ടിമുട്ടുന്നതു വരേക്കും സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഈ കൂട്ടിമുട്ടലിന്റെ ഫലമായുണ്ടാകുന്ന ആഘാതത്തെ &quot;[[ടെർമിനേഷൻ ഷോക്ക്]]&quot; എന്നു പറയുന്നു. ഇത് നക്ഷത്രാന്തരീയ വാതത്തിന് എതിരായ ദിശയിൽ സൂര്യനിൽ നിന്ന് 80-100 ജ്യോതിർമാത്ര വരെയും അനുകൂലമായ ദിശയിൽ 200 ജ്യോതിർമാത്ര വരേയും അകലെയാണ്&lt;ref name=&quot;fahr&quot;&gt;{{cite journal |year=2000 |author=Fahr, H. J.; Kausch, T.; Scherer, H. |title=A 5-fluid hydrodynamic approach to model the Solar System-interstellar medium interaction |journal=[[Astronomy &amp; Astrophysics]] |volume=357 |page=268 |url=http://aa.springer.de/papers/0357001/2300268.pdf |format=PDF |bibcode=2000A&amp;A...357..268F |access-date=2011-09-28 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107010928/http://aa.springer.de/papers/0357001/2300268.pdf%20 |url-status=dead }} See Figures 1 and 2.&lt;/ref&gt;. ഓവൽ ആകൃതിയിലുള്ള ഈ ഭാഗത്തെ [[ഹീലിയോസ്‌ഹീത്ത്]] (heliosheath) എന്നു പറയുന്നു.  നക്ഷത്രാന്തരീയ കാന്തിക ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഞെരുക്കൽ ഈ കുമിളക്കു മുകളിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ട് എന്നാണ് [[കാസ്സിനി]], [[ഇന്റർസ്റ്റെല്ലാർ ബൗണ്ടറി എക്സ്പ്ലോറർ]] എന്നിവയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച വിവരങ്ങൾ കാണിക്കുന്നത്&lt;ref&gt;{{cite web|title=Cassini's Big Sky: The View from the Center of Our Solar System|author=NASA/JPL|url=http://www.jpl.nasa.gov/news/features.cfm?feature=2370&amp;msource=F20091119&amp;tr=y&amp;auid=5615216|year=2009|accessdate=2009-12-20|archive-date=2012-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206132644/http://www.jpl.nasa.gov/news/features.cfm?feature=2370&amp;msource=F20091119&amp;tr=y&amp;auid=5615216|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. ഹീലിയോസ്ഫിയറിന്റെ അതിർത്തിയായ ഹീലിയോപോസിൽ [[സൗരവാതം]] അവസാനിക്കുകയും നക്ഷത്രാന്തരീയ തലം (interstellar space) ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു&lt;ref name=&quot;Voyager&quot;/&gt;.

[[നാസ|നാസയുടെ]] [[വോയേജർ 1]], [[വോയേജർ 2]] എന്നീ പേടകങ്ങൾ ഈ കടമ്പ കടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://voyager.jpl.nasa.gov/mission/interstellar-mission/|title=Voyager - The Interstellar Mission|access-date=2021-02-27|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-s-voyager-2-probe-enters-interstellar-space|title=NASA’s Voyager 2 Probe Enters Interstellar Space|access-date=2021-02-27|last=Potter|first=Sean|date=2018-12-09}}&lt;/ref&gt;

===ഊർട്ട് മേഘം===
[[Image:Kuiper belt oort cloud.svg|thumb|upright=1.3|ഊർട്ട് മേഘം കലാകാരന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ]]
[[ഊർട്ട് മേഘം]] സൗരയൂഥത്തെ പൊതിഞ്ഞു കിടക്കുന്ന ഒരു ഗോളീയ മേഘമാണ്. ദശലക്ഷക്കണക്കിനു മഞ്ഞു പദാർത്ഥങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഈ പ്രദേശത്തുനിന്നാണ് അതിദീർഘ [[വാൽനക്ഷത്രങ്ങൾ]] വരുന്നത് എന്നാണ് കരുതുന്നത്. സൂര്യനിൽ നിന്ന് 50,000 ജ്യോതിർമാത്രക്കും (1 [[പ്രകാശവർഷം]]) 1,00,000 ജ്യോതിർമാത്രക്കും(1.87 പ്രകാശവർഷം) ഇടക്കാണ് ഊർട്ട് മേഘം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ബാഹ്യസൗരയൂഥത്തിന്റെ ഗുരുത്വപ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ആന്തര സൗരയൂഥത്തിൽ നിന്നും തെറിച്ചു പോയ വാൽനക്ഷത്രങ്ങളാണ് ഊർട്ട് മേഘത്തിൽ വന്നു കൂടിയിട്ടുള്ളത് എന്നാണ് കരുതുന്നത്. ഊർട്ട് പദാർത്ഥങ്ങൾ വളരെ സാവധാനത്തിൽ ചലിക്കുന്നവയാണ്. അടുത്തു വരുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളുടെ സ്വാധീനം കൊണ്ടും [[ആകാശ ഗംഗ|ആകാശ ഗംഗയിലുണ്ടാവുന്ന]] ഗാലക്സിക വേലിയേറ്റത്തിന്റെ ഫലമായും ഇവ പരസ്പരം ഛിന്നിച്ചിതറുകയും കൂട്ടിമുട്ടുകയും ചെയ്തു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{cite web |year=2001 |author=Stern SA, Weissman PR. |title=Rapid collisional evolution of comets during the formation of the Oort cloud. |work=Space Studies Department, Southwest Research Institute, Boulder, Colorado| url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=11214311&amp;dopt=Citation |accessdate=2006-11-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |year=2006 |author=Bill Arnett |title=The Kuiper Belt and the Oort Cloud |work=nineplanets.org |url=http://www.nineplanets.org/kboc.html |accessdate=2006-06-23}}&lt;/ref&gt;.

====സെഡ്ന====
അതിദീർഘ വൃത്തത്തിൽ ഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന പ്ലൂട്ടോയെ പോലെയുള്ള ചുവന്ന കുള്ളൻഗ്രഹമാണ് [[സെഡ്ന]]. ഇതിന്റെ പെരിഹീലിയൻ 76 ജ്യോതിർമാത്രയും അപ്‌ഹീലിയൻ 928 ജ്യോതിർമാത്രയും ആണ്. ഒരു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കാൻ 12,050 വർഷം വേണം. 2003ൽ മൈക്ക് ബ്രൗൺ ആണ് സെഡ്നയെ കണ്ടെത്തിയത്.

===അതിരുകൾ===
സൂര്യന്റെ ഗുരുത്വബലം ഏകദേശം രണ്ട് പ്രകാശവർഷം (125,000 AU) അകലെ വരെ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നുണ്ട് എന്നാണ് കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നത്. [[ഊർട്ട് മേഘം|ഊർട്ട് മേഘത്തിന്റെ]] വ്യാസം 50,000 ജ്യോതിർമാത്ര(AU)യിൽ കൂടില്ല&lt;ref&gt;{{cite book |title=The Solar System: Third edition |author=T. Encrenaz, JP. Bibring, M. Blanc, MA. Barucci, F. Roques, PH. Zarka |publisher=Springer |year=2004 |page=1}}&lt;/ref&gt;. ആയിരക്കണക്കിനു ജ്യോതിർമാത്ര വിസ്താരത്തിൽ കിടക്കുന്ന [[കൈപ്പർ വലയം|കൈപ്പർ വലയത്തിനും]] ഊർട്ട് മേഘത്തിനും ഇടയിലുള്ള പ്രദേശത്തെ കുറിച്ച് കാര്യമായ അറിവൊന്നും ലഭിച്ചിട്ടില്ല. അതു പോലെ സൂര്യനും ബുധനും ഇടയിലുള്ള പ്രദേശത്തെ കുറിച്ചും വളരെ പരിമിതമായ അറിവുകളേയുള്ളു&lt;ref&gt;{{cite journal |year=2004 |pages=312–315 |volume=148 |journal=[[Icarus (journal)|Icarus]] |author=Durda D. D.; Stern S. A.; Colwell W. B.; Parker J. W.; Levison H. F.; Hassler D. M. |title=A New Observational Search for Vulcanoids in SOHO/LASCO Coronagraph Images |doi=10.1006/icar.2000.6520 |bibcode=2000Icar..148..312D}}&lt;/ref&gt;. സൗരയൂഥത്തിന്റെ അറിയപ്പെടാത്ത മേഖലകളിൽ നിന്ന് ഇനിയും പുതിയ വസ്തുക്കൾ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടേയിരിക്കും.

==ഗാലക്സിയിലെ സ്ഥാനം==
[[Image:Milky Way Spiral Arm.svg|right|thumb|സൗരയൂഥത്തിന്റെ [[ആകാശഗംഗ|ആകാശഗംഗയിലെ]] സ്ഥാനം]]
200 ബില്യൻ നക്ഷത്രങ്ങളും 1,00,000 പ്രകാശവർഷം വ്യാസവുമുള്ള ആകാശഗംഗയിലെ ഒരംഗമാണ് സൗരയൂഥം. ആകാശഗംഗയുടെ സർപ്പിള ശാഖകളിലൊന്നായ ഒറിയോൺ ശാഖയിലാണ് സൗരയൂഥത്തിന്റെ സ്ഥാനം&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Three Dimensional Structure of the Milky Way Disk |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2001-07-20_556_1/page/180 |author=R. Drimmel, D. N. Spergel |year=2001 |pages=181–202 |volume=556 |doi=10.1086/321556 |journal=[[Astrophysical Journal]] |arxiv=astro-ph/0101259 |bibcode=2001ApJ...556..181D}}&lt;/ref&gt;. ഗാലക്സിക കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും 25,000 മുതൽ 28,000 വരെ [[പ്രകാശവർഷം]] അകലെ കിടക്കുന്ന സൗരയൂഥം സെക്കന്റിൽ 220കി.മീറ്റർ വേഗതയിൽ കേന്ദ്രത്തിനു ചുറ്റും ഭ്രമണം ചെയ്തു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു&lt;ref name=&quot;distance2&quot;&gt;
{{cite journal
 |last=Eisenhauer |first=F.
 |coauthors=et al.
 |title=A Geometric Determination of the Distance to the Galactic Center
 |journal=[[Astrophysical Journal]]
 |volume=597 |issue=2 |pages=L121–L124
 |year=2003
 |doi=10.1086/380188
 |bibcode=2003ApJ...597L.121E
}}&lt;/ref&gt;. ഒരു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കാൻ 225-250 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾ എടുക്കുന്നു. ഇതിനെ സൗരയൂഥത്തിന്റെ ഒരു [[ഗാലക്സിക വർഷം]] എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;{{cite web |title=Period of the Sun's Orbit around the Galaxy (Cosmic Year |first=Stacy |last=Leong |url=http://hypertextbook.com/facts/2002/StacyLeong.shtml |year=2002 |work=The Physics Factbook |accessdate=2007-04-02}}&lt;/ref&gt;. സൗരയൂഥത്തിന്റെ പരിക്രമണ പഥം ഗാലക്സിക തലവുമായി 60 ഡിഗ്രി ചെരിഞ്ഞാണിരിക്കുന്നത്.

സൗരയൂഥത്തിന്റെ സ്ഥാനം നക്ഷത്ര സാന്ദ്രത കൂടിയ കേന്ദ്രഭാഗത്താവാതെ ഗാലക്സിയുടെ ബാഹ്യശാഖയിലായത് ഭൂമിയിലെ [[ജീവൻ|ജീവന്റെ]] നിലനില്പിനെ സഹായിക്കുന്ന ഒരു ഘടകമാണ്. കുറേക്കൂടി കേന്ദ്രഭാഗത്തേക്ക് നീങ്ങിയിരുന്നെങ്കിൽ മറ്റു നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഗുരുത്വവലിവ് ഊർട്ട് മേഘത്തിലെ വസ്തുക്കളിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തുകയും ആന്തരസൗരയൂഥത്തിലേക്ക് കൂടുതൽ [[ധൂമകേതു|വാൽനക്ഷത്രങ്ങൾ]] എത്തുന്നതിന് കാരണമായിത്തീരുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. ഇത് ഗ്രഹങ്ങളും വാൽനക്ഷത്രങ്ങളും തമ്മിലുള്ള കൂട്ടിയിടിയുടെ സാധ്യതാ നിരക്ക് ഉയർത്തുകയും ഭൂമിയിലെ ജീവന്റെ നിലനില്പിന് ഹാനികരമാകുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. ഗാലക്സിക കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നു വരുന്ന ഉയർന്ന തോതിലുള്ള വികിരണങ്ങളും ഭൂമിയിലെ ജീവന് ഭീഷണിയാവുമായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;astrobiology&quot;&gt;{{cite web |year=2001 |author=Leslie Mullen |title=Galactic Habitable Zones |work=Astrobiology Magazine |url=http://www.astrobio.net/news/modules.php?op=modload&amp;name=News&amp;file=article&amp;sid=139 |accessdate=2006-06-23}}&lt;/ref&gt;.

===അയൽക്കാർ===
ഏറ്റവും അടുത്ത ഗാലക്സിക അയൽക്കാർ [[പ്രാദേശിക നക്ഷത്രാന്തരീയ മേഘം]] ആണ്. ഇത് 300 പ്രകാശവർഷം വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു. ഉയർന്ന താപനിലയിലുള്ള പ്ലാസ്മയാണ് ഇതിലടങ്ങിയിട്ടുള്ളത്. സൂപ്പർ നോവാഅവശിഷ്ടമാണ് ഇത് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;{{cite web |title=Near-Earth Supernovas |work=NASA |url=http://science.nasa.gov/headlines/y2003/06jan_bubble.htm |accessdate=2006-07-23 |archive-date=2010-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100313214652/http://science.nasa.gov/headlines/y2003/06jan_bubble.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

ഏറ്റവും അടുത്ത നക്ഷത്രം 4.4 പ്രകാശ വർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന മൂന്നു നക്ഷത്രങ്ങളടങ്ങിയ [[ആൽഫാ സെന്റൗറി]] ആണ്. ആൽഫാ സെന്റൗറി A, ആൽഫാ സെന്റൗറി B എന്നീ രണ്ടു നക്ഷത്രങ്ങൾ സൂര്യനെ പോലുള്ളവയാണ്. ആൽഫാ സെന്റൗറി C ഒരു [[ചുവപ്പു കുള്ളൻ]] നക്ഷത്രമാണ്. ഇതിനെ [[പ്രോക്സിമാ സെന്റൗറി]] എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതു കഴിഞ്ഞാൽ സൂര്യനോട് അടുത്ത് കിടക്കുന്ന മറ്റു നക്ഷത്രങ്ങൾ 5.9 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന [[ബർണ്ണാഡിന്റെ നക്ഷത്രം]] (Barnard's Star), 7.8 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന [[വോൾഫ്359]] (Wolf 359), 8.3 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന [[ലലാന്റെ 21185]] (Lalande 21185) എന്നിവയാണ്. 10 പ്രകാശവർഷം അകലത്തിനുള്ളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നക്ഷത്രം [[മുഖ്യധാരാ നക്ഷത്രം|മുഖ്യധാരാ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ]] ഗണത്തിൽ പെടുന്ന സിറിയസ് ആണ്. സൂര്യനിൽ നിന്നും 8.6 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം. സൂര്യന്റെ രണ്ടു മടങ്ങ് ദ്രവ്യമാനമുള്ള സിറിയസിനെ സിറിയസ് B എന്ന [[വെള്ളക്കുള്ളൻ]] നക്ഷത്രം പരിക്രമണം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. മറ്റു പ്രധാന നക്ഷത്രങ്ങൾ 8.7 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന [[ലൂയ്ടൻ726-8]] (Luyten 726-8) എന്ന ചുവപ്പു കുള്ളൻ ഇരട്ട നക്ഷത്രവും 9.7 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന [[റോസ് 154]](Ross 154) എന്ന ചുവപ്പു കുള്ളൻ നക്ഷത്രവുമാണ്&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stars within 10 light years |url=http://www.solstation.com/stars/s10ly.htm |work=SolStation |accessdate=2007-04-02 |archive-date=2007-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070216125505/http://www.solstation.com/stars/s10ly.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. നമ്മുടെ അടുത്ത് കിടക്കുന്ന സൂര്യസമാന നക്ഷത്രം 11.9 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന [[ടാവൂ സെറ്റി]] (Tau Ceti) ആണ്. ഇതിന് സൂര്യന്റെ 80% ദ്രവ്യമാനമുണ്ട്. എന്നാൽ 60% പ്രകാശമേയുള്ളു&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tau Ceti |url=http://www.solstation.com/stars/tau-ceti.htm |work=SolStation |accessdate=2007-04-02 |archive-date=2007-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070103202726/http://www.solstation.com/stars/tau-ceti.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. സൂര്യനോട് ഏറ്റവും അടുത്ത് കിടക്കുന്ന [[സൗരേതര ഗ്രഹം]](extrasolar planet) [[എപ്സിലോൺ എറിഡാനി]] (Epsilon Eridani) എന്ന നക്ഷത്രത്തെ പരിക്രമണം ചെയ്യുന്നു. 10.5 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന ഈ നക്ഷത്രം സൂര്യനെക്കാൾ അൽപം മങ്ങിയതും ചുവന്നതുമാണ്. [[എപ്സിലോൺ എറിഡാനി b]] എന്ന ഗ്രഹത്തിന് വ്യാഴത്തിനേക്കാൾ 1.5 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുണ്ട്. 6.9 വർഷം വേണം ഇതിന് ഒരു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കാൻ&lt;ref&gt;{{cite web |title=HUBBLE ZEROES IN ON NEAREST KNOWN EXOPLANET |work=Hubblesite |year=2006 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2006/32/text/ |accessdate=2008-01-13}}&lt;/ref&gt;.

{{wide image|Earth's Location in the Universe (JPEG).jpg|1000px|നിരീക്ഷണവിധേയമായ സൗരയൂഥത്തിലെ നമ്മുടെ സ്ഥാനം. (''[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0f/Earth%27s_Location_in_the_Universe_SMALLER_%28JPEG%29.jpg Click here for larger image].'')}}

==ഉത്ഭവവും പരിണാമവും==
{{wide image|Solar Life Cycle.svg|upright=2|alt=Projected timeline of the Sun's life.}}
4.568 ബില്യൻ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് ഒരു തന്മാത്രാ മേഘത്തിന്റെ ഗുരുത്വതകർച്ചയിൽ നിന്നാണ് സൗരയൂഥത്തി ന്റെ ഉത്ഭവം&lt;ref&gt;The date is based on the oldest [[inclusion (mineral)|inclusion]]s found to date in [[meteorite]]s, and is thought to be the date of the formation of the first solid material in the collapsing nebula.&lt;br&gt;A. Bouvier and M. Wadhwa. &quot;The age of the solar system redefined by the oldest Pb-Pb age of a meteoritic inclusion.&quot; ''Nature Geoscience,'' in press, 2010. Doi: 10.1038/NGEO941&lt;/ref&gt;. ഈ തന്മാത്രാ മേഘത്തിൽ സൗരയൂഥം രൂപം കൊണ്ട പ്രദേശം (pre-solar nebula)&lt;ref&gt;{{Cite conference|title=The chemical composition of the pre-solar nebula |author=Irvine, W. M.|booktitle=Cometary exploration; Proceedings of the International Conference |volume=1|pages=3|year=1983 |bibcode=1983coex....1....3I|postscript=&lt;!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to &quot;.&quot; for the cite to end in a &quot;.&quot;, as necessary. --&gt;{{inconsistent citations}}}}&lt;/ref&gt; ഇടിഞ്ഞു ചുരുങ്ങിയപ്പോൾ ഭ്രമണ വേഗത വർദ്ധിപ്പിച്ചു കൊണ്ട് അതിന്റെ കോണീയ പ്രവേഗം നിലനിർത്തി. ഈ നെബുലയുടെ കൂടുതൽ ദ്രവ്യവും കേന്ദ്രഭാഗത്തായതിനാൽ ചുറ്റുഭാഗത്തെ അപേക്ഷിച്ച് കേന്ദ്രത്തിൽ താപനില വർദ്ധിച്ചു വന്നു&lt;ref name=&quot;Arizona&quot;&gt;{{cite web |title=Lecture 13: The Nebular Theory of the origin of the Solar System |url=http://atropos.as.arizona.edu/aiz/teaching/nats102/mario/solar_system.html |work=University of Arizona |accessdate=2006-12-27 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. ദ്രവ്യമാനവും താപനിലയും വർദ്ധിച്ചു വന്ന് കേന്ദ്രഭാഗത്ത് ഒരു [[പ്രാഗ് നക്ഷത്രം]](protostar) രൂപം കൊണ്ടു&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Greaves |first=Jane S. |date=2005-01-07 |title=Disks Around Stars and the Growth of Planetary Systems |url=https://archive.org/details/sim_science_2005-01-07_307_5706/page/68 |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=307 | issue=5706 |pages=68–71 |doi=10.1126/science.1101979 |pmid=15637266 |bibcode=2005Sci...307...68G}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=2000-04-05 |url=http://www7.nationalacademies.org/ssb/detectionch3.html |title=Present Understanding of the Origin of Planetary Systems |publisher=National Academy of Sciences |accessdate=2007-01-19 |archive-date=2009-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090803020055/http://www7.nationalacademies.org/ssb/detectionch3.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. പുറംഭാഗത്ത് 200 ജ്യോതിർമാത്ര ദൂരത്തിൽ [[ആദിഗ്രഹമണ്ഡലം]] (protoplanetary disc) പരന്നു കിടന്നു&lt;ref name=&quot;Arizona&quot;/&gt;. പരിണാമത്തിന്റെ ഈ ഘട്ടത്തിൽ ഒരു [[ടി ടൗരി നക്ഷത്രം]] (T Tauri star) ആയിരുന്നു എന്നു വിശ്വസിക്കുന്നു. ഈ വിഭാഗത്തിലുള്ള നക്ഷത്രങ്ങൾക്കു ചുറ്റും  0.001–0.1 സൗരപിണ്ഡം ഉള്ള പ്രാഗ് ഗ്രഹപദാർത്ഥങ്ങളുടെ ഒരു തളിക ഉണ്ടായിരിക്കും&lt;ref name=&quot;Kitamara&quot;&gt;{{cite conference | author=M. Momose, Y. Kitamura, S. Yokogawa, R. Kawabe, M. Tamura, S. Ida | title=Investigation of the Physical Properties of Protoplanetary Disks around T Tauri Stars by a High-resolution Imaging Survey at lambda = 2 mm | booktitle=The Proceedings of the IAU 8th Asian-Pacific Regional Meeting, Volume I | year=2003 | series=[[ASP Conference Series]] | volume=289 | editor=Ikeuchi, S., Hearnshaw, J. and Hanawa, T. (eds.) | pages=85 | bibcode=2003ASPC..289...85M}}&lt;/ref&gt;. ഇതിൽ നിന്നാണ് പിന്നീട് ഗ്രഹങ്ങൾ രൂപം കൊള്ളുന്നത്&lt;ref&gt;{{cite journal | doi= 10.1086/429160 | title= Chondrule-forming Shock Fronts in the Solar Nebula: A Possible Unified Scenario for Planet and Chondrite Formation | year= 2005 | author= Boss, A. P. | journal=[[The Astrophysical Journal]] | volume= 621 | issue= 2 | pages= L137 | last2= Durisen | first2= R. H. | bibcode=2005ApJ...621L.137B}}&lt;/ref&gt;.

50 ദശലക്ഷം വർഷം കൊണ്ട് പ്രാഗ് നക്ഷത്രത്തിനുള്ളിലെ മർദ്ദവും താപനിലയും വർദ്ധിച്ച് കേന്ദ്രത്തിലുള്ള [[ഹൈഡ്രജൻ]] ആറ്റങ്ങൾക്ക് [[അണുകേന്ദ്ര സംയോജനം|അണുകേന്ദ്ര സംയോജന പ്രക്രിയ]] (thermonuclear fusion) തുടങ്ങാൻ കഴിയുന്ന അവസ്ഥയിലെത്തി&lt;ref name=&quot;Yi2001&quot;&gt;{{cite journal | author= Sukyoung Yi; Pierre Demarque; Yong-Cheol Kim; Young-Wook Lee; Chang H. Ree; Thibault Lejeune; Sydney Barnes | title=Toward Better Age Estimates for Stellar Populations: The &lt;math&gt;Y^{2}&lt;/math&gt; Isochrones for Solar Mixture | journal=[[Astrophysical Journal Supplement]] | arxiv=astro-ph/0104292 | year=2001 | volume=136 | pages=417 | doi=10.1086/321795 | bibcode=2001ApJS..136..417Y}}&lt;/ref&gt;. താപനില, അണു സംയോജനത്തിന്റെ നിരക്ക്, മർദ്ദം, സാന്ദ്രത എന്നിവ വികിരണോർജ്ജവും ഗുരുത്വബലവും തുല്യനില കൈവരിക്കുന്നതു വരെ തുടർന്നു കൊണ്ടിരിക്കും. ഈ അവസ്ഥയിലെത്തുന്നതോടെ സൂര്യൻ ഒരു മുഖ്യധാരാ നക്ഷത്രമാവുന്നു&lt;ref&gt;{{cite journal | author=A. Chrysostomou, P. W. Lucas | title=The Formation of Stars | url=https://archive.org/details/sim_contemporary-physics_january-february-2005_46_1/page/n29 | journal=[[Contemporary Physics]] | year=2005 | volume=46 | issue=1 | page=29 | bibcode=2005ConPh..46...29C | doi=10.1080/0010751042000275277}}&lt;/ref&gt;.

ഈ അവസ്ഥയിൽ കുറെ കാലം കഴിയുമ്പോൾ കേന്ദ്രത്തിലെ ഹൈഡ്രജൻ കുറയുകയും പുറത്തു നിന്ന് ഉള്ളിലേക്കുള്ള ഒഴുക്ക് കൂടുകയും ചെയ്യും. ഇത് കേന്ദ്രം കൂടുതൽ ചുരുങ്ങുന്നതിന് ഇടയാക്കും. തന്മൂലം കേന്ദ്രത്തിലെ താപവും മർദ്ദവും വർദ്ധിക്കുകയും ജ്വലനനിരക്ക് കൂടുകയും ചെയ്യും. ഇതിന്റെ ഫലമായി ഓരോ 1.1 ബില്യൻ വർഷങ്ങൾ കഴിയുമ്പോഴും സൂര്യന്റെ തിളക്കം 10% കൂടി വരുന്നുണ്ട്&lt;ref&gt;{{cite web|title=Science: Fiery future for planet Earth |author=Jeff Hecht |work=NewScientist |url=http://www.newscientist.com/article/mg14219191.900.html |year=1994 |accessdate=2007-10-29}}&lt;/ref&gt;.

ഇനി ഏകദേശം 5.4 ബില്യൻ വർഷങ്ങൾ കൂടി കഴിയുമ്പോൾ സൂര്യനിലെ ഹൈഡ്രജന്റെ മുഖ്യഭാഗവും ഹീലിയമായി മാറിക്കഴിഞ്ഞിരിക്കും. അതോടെ സൂര്യന്റെ മുഖ്യധാരാ പദവി അവസാനിക്കുകയും ചെയ്യും. പിന്നീട് ഹീലിയം അണുകേന്ദ്രങ്ങളുടെ സംയോജനമായിരിക്കും സൂര്യനിൽ നടക്കുക. ഹൈഡ്രജൻ സംയോജനത്തേക്കാൾ ഉയർന്ന ചൂടായിരിക്കും ഹീലിയം സംയോജനത്തിൽ ഉണ്ടാവുക. ഇതിന്റെ ഫലമായി സൂര്യന്റെ പുറംഭാഗം കൂടുതൽ വികസിക്കും. ഏതാണ്ട് ഇപ്പോഴുള്ളതിന്റെ 260 മടങ്ങു വരെ സൗരവ്യാസം വർദ്ധിക്കും. വിസ്തീർണ്ണം കൂടുന്നതു കാരണം പുറം ഭാഗത്തെ താപനില കുറഞ്ഞ 2600 കെൽവിൻ വരെയെത്തും&lt;ref&gt;{{cite journal|author=K. P. Schroder, Robert Cannon Smith|title=Distant future of the Sun and Earth revisited|journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] |volume=386|issue=1 |pages=155–163 |year=2008 |doi=10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x |bibcode=2008MNRAS.386..155S}}&lt;/ref&gt;.

അവസാനം ഹീലിയം അണുകേന്ദ്രങ്ങളും ജ്വലിച്ചു തീരുന്നു. കൂടുതൽ ഘനത്വമുള്ള മൂലകങ്ങളുടെ സംയോജനത്തിനാവശ്യമായ പിണ്ഡം സൂര്യന് ഇല്ലാത്തതിനാൽ സൗരജ്വലനം ഇതോടെ അവസാനിക്കുന്നു. പുറംപാളി അടർന്നു പോയി ഒരു [[ചുവന്ന കുള്ളൻ]] നക്ഷത്രമായി സൂര്യൻ മാറുന്നു. ഈ അവസ്ഥയിൽ സൂര്യന്റെ പിണ്ഡം ഇപ്പോഴുള്ളതിന്റെ പകുതി ഉണ്ടാകുമെങ്കിലും വലിപ്പം ഭൂമിയോളമേ കാണൂ&lt;ref&gt;{{cite web|author=Pogge, Richard W.|year=1997|url=http://www.astronomy.ohio-state.edu/~pogge/Lectures/vistas97.html|title=The Once &amp; Future Sun|format=lecture notes|work=[http://www-astronomy.mps.ohio-state.edu/Vistas/ New Vistas in Astronomy]|accessdate=2005-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050527094435/http://www-astronomy.mps.ohio-state.edu/Vistas/|archivedate=2005-05-27|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. അടർന്നു പോയ പുറംപാളി ഒരു [[പ്ലാനറ്ററി നെബുല|പ്ലാനറ്ററി നെബുലയായി]] മാറും.


* കേന്ദ്രം - [[സൂര്യൻ]]
[[ഗ്രഹം|ഗ്രഹങ്ങൾ]]
* [[ബുധൻ (ഗ്രഹം)|ബുധൻ]]
* [[ശുക്രൻ]]
* [[ഭൂമി]]
* [[ചൊവ്വ]]
* [[വ്യാഴം]]
* [[ശനി]]
* [[യുറാനസ്]]
* [[നെപ്ട്യൂൺ]]

[[കുള്ളൻ ഗ്രഹം|കുള്ളൻ ഗ്രഹങ്ങൾ]]

* [[സെറെസ്]] 
* [[പ്ലൂട്ടോ]]
* [[ഈറിസ്]]
* ഹൌമി
* മെയ്ക് മെയ്ക്

==അവലംബം==
{{reflist}}
{{Solar System}}

{{The Sun}}

{{Astrostub}}
{{Spaceflight lists and timelines}}
{{Systems science}}
[[വർഗ്ഗം:സൗരയൂഥം]]
[[വർഗ്ഗം:സൂര്യൻ]]</text>
      <sha1>6f3o1zj69ygihxkwk8r383nrq7650tn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആറ്റിങ്ങൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6085</id>
    <revision>
      <id>4674053</id>
      <parentid>4664117</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T20:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35292" sha1="k50num1tg7pshtct8d4b87c44bsil7p" xml:space="preserve">{{prettyurl|Attingal}}
{{കേരളത്തിലെ സ്ഥലങ്ങൾ
|സ്ഥലപ്പേർ= ആറ്റിങ്ങൽ
|അപരനാമം = 
|ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം=പട്ടണം
|അക്ഷാംശം = 8.6944
|രേഖാംശം = 76.8164
|ജില്ല = തിരുവനന്തപുരം
|ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = ആറ്റിങ്ങൽ മുനിസിപ്പാലിറ്റി
|ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = 
|ഭരണനേതൃത്വം = 
|വിസ്തീർണ്ണം =   
|ജനസംഖ്യ = 35,648&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2004-06-16 |archive-date=2004-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|ജനസാന്ദ്രത =  
|Pincode/Zipcode = 695101
|TelephoneCode = 0470 
|പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = 
|കുറിപ്പുകൾ=
|}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് '''ആറ്റിങ്ങൽ'''. തിരുവനന്തപുരത്ത് നിന്നും 26.9 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് ആറ്റിങ്ങൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

ആറ്റിങ്ങൽ ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും കേരളത്തിലെ തിരുവനന്തപുരം മെട്രോപൊളിറ്റൻ ഏരിയയുടെ വടക്കൻ പ്രാന്തപ്രദേശവുമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/routes-locations/attingal--mun-/id/1219 |title=Attingal Mun., Thiruvananthapuram District, Kerala, India |website=Kerala Tourism |language=en |access-date=2026-08-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://trivandrum.nic.in/en/public-utility/attingal-municipality/ |title=Attingal Municipality {{!}} District Thiruvananthapuram, Government of Kerala {{!}} India |language=en-US |access-date=2026-08-06}}&lt;/ref&gt;  തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബത്തിന്റെ (വേണാട്) മാതൃഭവനവും പൂർവ്വിക വസതിയുമാണ് ആറ്റിങ്ങൽ . തിരുവിതാംകൂറിന് കീഴിലുള്ള ആറ്റിങ്ങൽ തിരുമൂപ്പിൽ സ്വരൂപം എന്ന പേരിൽ സ്ത്രീ രാജകുടുംബാംഗങ്ങൾ (ആറ്റിങ്ങൽ റാണികൾ) ഭരിച്ചിരുന്നു.

ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കിന്റെ ആസ്ഥാനമാണിത്. താലൂക്ക് ഓഫീസ്, കോടതി സമുച്ചയം, ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് സൂപ്രണ്ടിന്റെ ഓഫീസ്, സിവിൽ സ്റ്റേഷൻ, ട്രഷറികൾ തുടങ്ങിയ താലൂക്കിലെ പ്രധാന സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾ ആറ്റിങ്ങലിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1924-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് രൂപീകരിച്ച കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന മുനിസിപ്പാലിറ്റികളിൽ ഒന്നാണിത്. 1914-ൽ, ആറ്റിങ്ങൽ ടൗൺ ഇംപ്രൂവ്‌മെന്റ് അതോറിറ്റി (ടിഐഎ) രൂപീകരിച്ചു. 1922-ലെ തിരുവിതാംകൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റി റെഗുലേഷൻ ആക്ട് ആറ്റിങ്ങൽ മുനിസിപ്പാലിറ്റി രൂപീകരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് വരെ ഈ നിബന്ധന  ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. നഗര കേന്ദ്രമായ തമ്പാനൂരിൽ നിന്ന് 30 കിലോമീറ്റർ (19 മൈൽ) വടക്കായിട്ടാണ് ആറ്റിങ്ങൽ ടൗൺ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ജില്ലയിലെ ഏറ്റവും ജനസാന്ദ്രതയുള്ള മൂന്നാമത്തെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയാണ് ആറ്റിങ്ങൽ.
== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
അക്ഷാംശം 76.83° കിഴക്കും 8.68° വടക്കും ആയി സമുദ്രനിരപ്പിൽ   നിന്ന് 23 മീറ്റർ (75 അടി) ഉയരത്തിൽ ആറ്റിങ്ങൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.  &lt;ref&gt;http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Attingal.html&lt;/ref&gt;
== പദോൽപ്പത്തി ==

ആറ്റിങ്ങൽ എന്ന പേര് &quot;ആറ്റിൻകര&quot; എന്ന പേരിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതെന്ന് പരക്കെ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു, &quot;നദീതീരങ്ങൾ&quot; എന്നർത്ഥം വരുന്ന ഇത്, മാമോം, പൂവൻപാറ എന്നിവിടങ്ങളിലെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ വടക്കും തെക്കും അതിർത്തികളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന [[വാമനപുരം നദി]]യെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
== ജനസംഖ്യാ കണക്കുകൾ ==
[[File:Attingal.jpg|thumb|ആറ്റിങ്ങലിലെ NH 66]]

2011 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം, &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=674053|title = Census of India: Search Details}}&lt;/ref&gt;ആറ്റിങ്ങലിൽ 37,346 ജനസംഖ്യയുണ്ട്. ജനസംഖ്യയിൽ 17,009 പുരുഷന്മാരും 20,337 സ്ത്രീകളുമാണ്.

2026 ൽ കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്ന 2011 ലെ സെൻസസ് ഡാറ്റ അനുസരിച്ച്, ആറ്റിങ്ങൽ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്ക് 96.65% ആണ്. ഇത് കേരള സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 94% നേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. പട്ടണത്തിലെ പുരുഷ സാക്ഷരത ഏകദേശം 97.71% ആണ്. അതേസമയം സ്ത്രീ സാക്ഷരത 95.77% ആണ്. സമീപ വർഷങ്ങളിൽ പട്ടണം ശുചിത്വത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്. മുനിസിപ്പാലിറ്റി നിരവധി പദ്ധതികൾ ഏറ്റെടുത്തിട്ടുണ്ട്, അവ വിജയകരമായിരുന്നു. വിജയകരമായ നിരവധി പദ്ധതികൾ മുനിസിപ്പാലിറ്റി നേടിയിട്ടുണ്ട്. ഈ വിജയത്തിന് മുനിസിപ്പാലിറ്റി രണ്ട് അവാർഡുകളും നേടിയിട്ടുണ്ട്.

== രാഷ്ട്രീയം ==

ആറ്റിങ്ങൽ നിയമസഭാ മണ്ഡലം ആറ്റിങ്ങൽ (ലോക്സഭാ മണ്ഡലം) യുടെ ഭാഗമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S11/KL_Dist_PC_AC.pdf
 |title=Assembly Constituencies - Corresponding Districts and Parliamentary Constituencies
 |access-date=2008-10-21
 |work=Kerala
 |publisher=Election Commission of India
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081030085443/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S11/KL_Dist_PC_AC.pdf
 |archive-date=30 October 2008
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://trivandrum.nic.in/en/attingal/|title = Attingal Constituency}}&lt;/ref&gt; 

ആറ്റിങ്ങൽ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം തെരഞ്ഞെടുപ്പ് 2021-ൽ യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (കേരള) സ്ഥാനാർത്ഥിയും ഇപ്പോഴത്തെ എംപിയുമായ ശ്രീ. അഡ്വ. അടൂർ പ്രകാശ് തിരഞ്ഞെടുത്തു. 2026-ൽ ആറ്റിങ്ങൽ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി എംഎൽഎ ശ്രീമതി ഒ.എസ്. അംബിക തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സിപിഐ (എം) നേതാവ് എം. പ്രദീപിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ആറ്റിങ്ങൽ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിലെ ഭരണ സഖ്യമാണ് ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (എൽഡിഎഫ്). മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് ഏറ്റവും വലിയ സഖ്യമായി ഉയർന്നുവന്നു. തുടർന്ന് തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നിലനിർത്താൻ കഴിഞ്ഞു.

== ചരിത്രം ==
ആറ്റിങ്ങലിൽ നിന്നും ഏകദേശം 3 കിലോമീറ്റ അകലെയുള്ള ആവണീശ്വര കോവിലിലെ കൊല്ലവർഷം 751 - ലെ ശിലാരേഖയിൽ  ആ ക്ഷേത്രത്തെ ജീർണ്ണോദ്ധാരണം ചെയ്‌തത്‌ കൂപകരാജ്ഞിയാണെന്ന് കാണുന്നു. പുരാതന കേരളത്തിലെ കൂവളം അല്ലെങ്കിൽ കൂപകം ഇന്നത്തെ ആറ്റിങ്ങൽ ആയിരിക്കുമെന്ന് പ്രൊഫ: സുന്ദരൻ പിള്ള അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. വിവിധ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ ജീർണ്ണോദ്ധാരണ രേഖകളിൽ നിന്നും ചിറയിൻകീഴ് മുതൽ അഗസ്‌തീശ്വരം വരെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ കൂപകരാജ്യത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി കരുതാം. ഇതു തന്നെയാണ് വേണാട് രാജ്യവും.

=== ആറ്റിങ്ങൽ വിപ്ലവം ===
[[അഞ്ചുതെങ്ങ്]] [[1697]]-ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് ദാനമായിക്കൊടുത്തത് ഒരു വലിയവിഭാഗം തദ്ദേശവാസികളുടെ അപ്രീതിക്കു കാരണമായി. ഇംഗ്ലീഷ് ഫാക്ടറിയിൽ തദ്ദേശവാസികൾ അസഭലമായ ഒരു ആക്രമണം നടത്തി. തദ്ദേശവാസികളെ തങ്ങളുടെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു വെറുപ്പിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് കമ്പനി ഉടമകൾ [[1721]]-ൽ ആറ്റിങ്ങൽ റാണിയെ കണ്ട് സംസാരിക്കുവാൻ തീരുമാനിച്ചു. റാണിയെ പ്രീതിപ്പെടുത്തുവാനായി അവർ റാണിക്ക് സമ്മാനങ്ങൾ അയക്കുവാൻ തീരുമാനിച്ചു. തദ്ദേശവാസികളായ പിള്ളമാർ ഈ സമ്മാനങ്ങൾ തങ്ങൾ വഴിയേ റാണിക്കു കൈമാറാവൂ എന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഈ ആവശ്യം നിരസിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ റാണിയെ കാണാൻ പോകുന്ന വഴിക്ക് 140 ബ്രിട്ടീഷുകാർ കൂട്ടക്കൊലചെയ്യപ്പെട്ടു. ബ്രിട്ടീഷ് കോട്ട ആറുമാസത്തോളം പിള്ളമാർ വളഞ്ഞുവെച്ചു. [[തലശ്ശേരി|തലശ്ശേരിയിൽ]] നിന്ന് കൂടുതൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യം എത്തിയപ്പോൾ മാത്രമേ ഈ കോട്ട മോചിതമായുള്ളൂ&lt;ref name=&quot;eCity&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ecityatl.com/aboutattingal.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-01-25 |archive-date=2012-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120407222743/http://www.ecityatl.com/aboutattingal.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരായ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ സായുധകലാപമായിരുന്നു ആറ്റിങ്ങലിൽ അരങ്ങേറിയ കലാപം.

ഇതുപോലെ തന്നെ തലശ്ശേരി ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് കൈമാറിയത് അവിടം ഭരിച്ചിരുന്ന കുറങ്ങോത്തു നായരുടെ അപ്രീതിക്കു കാരണമായി. ഒരു വിമത കോലത്തിരി രാജാവിന്റെ സുഹൃത്തായ അദ്ദേഹം 1704-05-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ പണ്ടകശാല ആക്രമിച്ച് വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തി.&lt;ref name=&quot;eCity&quot;/&gt;

== ടൂറിസം ==

=== ആറ്റിങ്ങൽ കൊട്ടാരം ===

കൊയിക്കൽ കൊട്ടാരം തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബത്തിന്റെ മാതൃഭവനമാണ്. അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യത്തെ മഹാനായ ഭരണാധികാരികൾ ആറ്റിങ്ങലിലെ കൊല്ലമ്പുഴയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ കൊട്ടാരത്തിലാണ് വളർന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.historyhit.com/locations/koyikkal-palace/|title = Attingal Palace History}}&lt;/ref&gt; കേരള വാസ്തുവിദ്യ അനുസരിച്ച് കല്ലിലും മരത്തിലും നിർമ്മിച്ച ഈ കൊട്ടാരം ഏകദേശം 10 ഏക്കർ വീതിയുള്ള സ്ഥലത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്, അതിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഇപ്പോൾ സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥതയിലാണ്. പള്ളിയറ ഭഗവതിയെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന 700 വർഷം പഴക്കമുള്ള ശ്രീകോവിൽ ഉൾപ്പെടെ നാല് ക്ഷേത്രങ്ങൾ കൊട്ടാരത്തിനുള്ളിൽ ഉണ്ട്. കുടുംബ ദേവതയായ തിരുവാറാട്ടുകാവ് ദേവിയുടെ ക്ഷേത്രവും കൊട്ടാര സമുച്ചയത്തിനുള്ളിലെ ഒരു ക്ഷേത്രത്തിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/attingal-palace-where-marthanda-varma-once-lived-crying-for-upkeep-1.1923371|title = Attingal Palace}}&lt;/ref&gt;'എട്ടുകെട്ട്' ഘടനയിൽ നിർമ്മിച്ച ചരിത്രപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട കൊട്ടാരം. ക്ഷേത്രങ്ങളും കൊട്ടാരവും നിലവിൽ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. ഇവിടുത്തെ പ്രവേശന കവാടങ്ങളിലൊന്നായ 'ചാവടിപ്പുര' അടുത്തിടെ രാജകുടുംബം പുനർനിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://2030association.org/members-corner/|archive-url=https://web.archive.org/web/20230609001648/https://2030association.org/members-corner/|url-status=usurped|archive-date=9 June 2023|title = Attingal Palace Restoration}}&lt;/ref&gt;
=== അഞ്ചുതെങ്ങ് കോട്ട ===

ആറ്റിങ്ങൽ നഗരത്തിൽ നിന്ന് 10 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് അഞ്ചുതെങ്ങ് എന്ന ചരിത്ര കോട്ടയും പ്രശസ്തമായ ശിവക്ഷേത്രം അവനവഞ്ചേരി ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ക്ഷേത്രവും വീരകേരളപുരം ശ്രീകൃഷ്ണ സ്വാമി ക്ഷേത്രവും 

=== കുമാരൻ ആശാൻ സ്മാരകം ===
ആറ്റിങ്ങലിലെ തോന്നയ്ക്കലിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കേരള നവോത്ഥാന നായകനും കവിയുമായ കുമാരൻ ആശാൻ്റെ ചരിത്ര മ്യൂസിയത്തിൽ പുല്ല് കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച കുമാരൻ ആശാൻ്റെ സൃഷ്ടികളും വസ്തുക്കളും മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.[https://www.keralatourism.org/kerala-article/2024/asan-smarakam-thonnakkal-thiruvananthapuram-poet-literary-legend/1408]

== ഗതാഗതം ==
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ പ്രധാന ഹബ്ബുകളിലൊന്നാണ് ആറ്റിങ്ങൽ. കന്യാകുമാരി-പൻവേൽ ഹൈവേ (ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)) SH 46, SH 47 എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം പട്ടണത്തെ കിളിമാനൂരിലേക്കും നെടുമങ്ങാടുമായും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു, ടൗണിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. SH46 ആലംകോട് ടൗണിലും SH47 മൂന്നുമുക്കിലും ചേരുന്നു. വർക്കല, കിളിമാനൂർ, കല്ലമ്പലം, ചിറയിൻകീഴ്, കടയ്ക്കാവൂർ, വെഞ്ഞാറമ്മൂട്, നെടുമങ്ങാട്, കാരേറ്റ്, വാമനപുരം, മടത്തറ തുടങ്ങിയ സമീപ നഗരങ്ങളിലേക്ക് കെഎസ്ആർടിസിയും സ്വകാര്യ ബസുകളും പതിവായി സർവീസ് നടത്തുന്നുണ്ട്. കൊല്ലം, എറണാകുളം, കോഴിക്കോട്, തൃശൂർ, മലപ്പുറം തുടങ്ങി കേരളത്തിലെ മിക്കവാറും എല്ലാ പ്രധാന നഗരങ്ങളിലേക്കും ദീർഘദൂര ബസുകളുണ്ട്. ചിറയിൻകീഴ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ (7 കി.മീ), കടയ്ക്കാവൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ (8 കി.മീ), കഴക്കോട്ടം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ (15 കി.മീ) എന്നിവയാണ് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ വർക്കല ശിവഗിരി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ (15 കി.മീ) ആണ്. തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം (33 കി.മീ) ആണ് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം. കെ.എസ്.ആർ.ടി.സിയുടെ 28 പ്രധാന ഡിപ്പോകളിൽ ഒന്നായ കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ (കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി) ബസ് ഡിപ്പോയുടെയും ഒരു സ്വകാര്യ ബസ് ടെർമിനലിന്റെയും രൂപത്തിൽ രണ്ട് സമർപ്പിത ബസ് ഡിപ്പോകൾ ലഭ്യമാണ്, രണ്ടും പട്ടണത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണ്. എൻ.എച്ച്.66 ന്റെ ഭാഗമായി മാമോമിൽ നിന്ന് വഴിതിരിച്ചുവിട്ട് അയാംകോണത്ത് അവസാനിക്കുന്ന ഒരു ബൈപാസ് 6-ലെയിനിംഗ് നിർമ്മിക്കുന്നു. ഗതാഗത തടസ്സങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്നതിന് ആറ്റിങ്ങൽ മുനിസിപ്പാലിറ്റി പരിധികളെ പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് എൻ.എച്ച്.66 ൽ തിരുവനന്തപുരത്ത് ആറ്റിങ്ങൽ ഒരു വലിയ ഗതാഗത തടസ്സമാണ്.

== വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ ==
* പ്രസിദ്ധ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ വീരകേരളപുരം ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം
*[[തിരുവറാട്ടുകാവു ദേവീക്ഷേത്രവും| ആറ്റിങ്ങൽ കൊട്ടാരവും | കൊല്ലമ്പുഴ കുട്ടികളുടെ പർക്കും]] (2 കി.മി. ദൂരം.)
* [[ശാർക്കരദേവി ക്ഷേത്രം|ശാർക്കരദേവി]] ക്ഷേത്രം 
*[[വർക്കല]] കടപ്പുറവും ആറ്റിങ്ങലിന് അടുത്താണ്. ( 25 കി.മീ ദൂരം).&lt;ref&gt;http://www.india9.com/i9show/Attingal-50082.htm&lt;/ref&gt;
* പുരാതനമായ [[വർക്കല]] [[ജനാർദ്ദന സ്വാമി ക്ഷേത്രം]]
* ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള [[അഞ്ചുതെങ്ങ്‌ കോട്ട]] ആറ്റിങ്ങലിനടുത്താണ്. ( 9 കി.മീ.)
* [[ശ്രീനാരായണ ഗുരു]] സ്ഥാപിയ്ക്കുകയും പിന്നീട്‌ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമാധി സ്ഥലവുമായ [[ശിവഗിരി]] ( 27ി കി.മീ.)
* ശിവക്ഷേത്രമായ [[അവനവഞ്ചേരി ഇണ്ടിളയപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] - (3കി.മീ )
* ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ വലിയകുന്നു കൊട്ടാരവും ആറ്റിങ്ങൽ നിന്ന് ഏകദേശം 1.5 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു [[ഉപയോക്താവ്:Asin|Asin]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Asin|സംവാദം]])
* [[കുമാരനാശാൻ]] സ്മാരകം, തോന്നയ്കൽ - (7കി. മീ)
* പുരാതനമായ കീഴാറ്റിങ്ങൽ മുള്ളീയൻ കാവു ക്ഷേത്രം (2.5 കി.മി) &lt;ref&gt;
www.mulliyankavutemple.com
&lt;/ref&gt;
* പുണ്യപുതാനമായ നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള തിരുവിതാംകൂറിന്റെ രാജ വംശത്തിന്റേയും അമ്മ മഹറാണി എന്നറിയപെടുന്ന [[ആറ്റിങ്ങൽ തിരുവറട്ടുകാവ് ദേവീക്ഷേത്രം]]
*ചരിത്ര പ്രസിദ്ധമായ ഇളമ്പ എറത്തു പള്ളിയറ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ആറ്റിങ്ങൽ നിന്നും കിഴക്ക് മാറി 4 കിലോമീറ്റർ അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മൂന്ന് വർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ നടക്കാറുള്ള കാളിയുട്ട് അവിടത്തെ പ്രധാന ഉത്സവം ആണ്.
*
*
*

*തൈപ്പൂയകാവടി മഹോത്സവത്തിന് പേരുകേട്ട ശ്രീസുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രവും ആറ്റിങ്ങൽ നിന്നും 4 കി.മി മാറി കീഴാറ്റിങ്ങൽ എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു..

== മറ്റുള്ളവ ==

കേരളത്തിലെ ആദ്യ കോടതികളിൽ ഒന്ന് ആറ്റിങ്ങൽ മുൻസിഫ്  കോടതി ആണ്. [[തിരുവിതാംകൂർ]] മഹാരാജാവായിരുന്ന [[സ്വാതിതിരുനാൾ രാമവർമ്മ|സ്വാതിതിരുനാൾ രാമവർമ്മയുടെ]] കാലത്ത്‌‌ [[1832]]-ൽ ആണ് ആറ്റിങ്ങൽ മുൻസിഫ്  കോടതി നിലവിൽ വന്നത്‌.{{fact}} 
[[പ്രമാണം:Avanavanchery_temple_festvel_night.jpg‎|thumb|right|200px|ആവണഞ്ചേരി ക്ഷേത്രം]].മുദാക്കൽ,കിഴുവിലം,മംഗലാപുരം,ചിറയിൻകീഴ്,കടക്കാവൂർ,വക്കം,നഗരൂർ,കരവാരം എന്നിവ സമീപ പഞ്ചായത്തുകൾ

== എത്തിച്ചേരുന്ന വിധം ==

[[വർക്കല തീവണ്ടി നിലയം|വർക്കല റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ]] (15 കി.മീ), [[ചിറയിൻകീഴ്]] റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ (7 കി.മീ), [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] (30 കി.മീ) എന്നിവ അടുത്താണ്. [[കൊല്ലം]]-[[തിരുവനന്തപുരം]] പാതയായ [[ദേശീയപാത 66]] ആറ്റിങ്ങൽ വഴി കടന്നുപോകുന്നു. കൊല്ലത്തുനിന്നും തിരുവനന്തപുരത്തുനിന്നും എപ്പോഴും ബസ്സ് ലഭിക്കും. [[ആറ്റിങ്ങൽ]] മുനിസിപ്പാലിറ്റി ആണ്. [[വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[കിളിമാനൂർ]], [[വർക്കല]], [[ചിറയിൻകീഴ്‌]], [[കഴക്കൂട്ടം]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ അടുത്തുകിടക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ദീർഘദൂര പാതയായ NH-66 പന്വേൽ കന്യാകുമാരി പാത, ആറ്റിങ്ങൽ വഴിയും [[എം.സി. റോഡ്‌]] വെഞ്ഞാറമൂട് വഴിയും കടന്നു പോകുന്നു.

==ശ്രദ്ധേയരായ ആളുകൾ==

* [[കെ. ചിന്നമ്മ]], സാമൂഹിക പ്രവർത്തകയും ''ഹിന്ദു മഹിളാ മന്ദിരം'' സ്ഥാപകയും&lt;ref&gt;{{cite news |title=ഇത് ചിന്നമ്മയുടെ കഥ, പൂജപ്പുര മഹിളാ മന്ദിരത്തിൻ്റേയും |url=https://archives.mathrubhumi.com/thvenue/news/22nov2021-1.6200185 |work=Mathrube=en ലിങ്ക് |തീയതി=സെപ്റ്റംബർ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[പ്രേം നസീർ]], ചലച്ചിത്ര നടൻ
*[[ജി. കെ. പിള്ള (നടൻ)]], ചലച്ചിത്ര നടൻ
* [[കുമാരനാശാൻ]], കവി
* [[മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]], തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ്
*[[ഉമയമ്മ റാണി]], ആറ്റിങ്ങലിലെ സീനിയർ റാണിയും തിരുവിതാംകൂർ റീജന്റും
* [[ഭരത് ഗോപി]], ചലച്ചിത്ര നടൻ (നിർമ്മാതാവും സംവിധായകനും കൂടിയാണ്)
* [[മുരളി ഗോപി]], ചലച്ചിത്ര നടൻ (തിരക്കഥാകൃത്ത്, എഴുത്തുകാരൻ, ഗായകൻ, മുൻ പത്രപ്രവർത്തകൻ)
* [[സുകുമാർ (എഴുത്തുകാരൻ)]]
==വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ==
[[File:Collegeofengg.jpg|thumb|College of Engineering, Attingal]]
സാധാരണ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:
* [[കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, ആറ്റിങ്ങൽ|കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്(IHRD), ആറ്റിങ്ങൽ]]
* സർക്കാർ കോളേജ്, ആറ്റിങ്ങൽ
* ജില്ലാ വിദ്യാഭ്യാസ, പരിശീലന സ്ഥാപനം, ആറ്റിങ്ങൽ
* [[രാജധാനി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി]], നഗരൂർ, ആറ്റിങ്ങൽ
* ഗവൺമെൻ്റ് പോളിടെക്‌നിക് കോളേജ്, ആറ്റിങ്ങൽ
* സർക്കാർ ഐ.ടി.ഐ, ആറ്റിങ്ങൽ
* ഗവൺമെൻ്റ് മോഡൽ ഹയർസെക്കൻഡറി, വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, ആറ്റിങ്ങൽ
* സർക്കാർ ടൗൺ യുപി സ്കൂൾ, ആറ്റിങ്ങൽ
* ഗവൺമെൻ്റ് ഹൈസ്കൂൾ അവനവഞ്ചേരി, ആറ്റിങ്ങൽ
* [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച് എസ് എസ് ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങൽ|ഗവൺമെൻ്റ് ഗേൾസ് എച്ച്എസ്എസ്, ആറ്റിങ്ങൽ]]
* ട്രിവാൻഡ്രം ഇൻ്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ, ഇടക്കോട് പിഒ, കോരാണി, ആറ്റിങ്ങൽ
* സീനിയർ എലിസബത്ത് ജോയൽ സിഎസ്ഐ ഇഎം എച്ച്എസ്എസ്, ആറ്റിങ്ങൽ
* നവഭാരത് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ
* ക്രൈസ്റ്റ് നഗർ പബ്ലിക് സ്കൂൾ (സിബിഎസ്ഇ)
* ജ്യോതിസ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ (സിബിഎസ്ഇ), ആറ്റിങ്ങൽ.
* അമൃത മോഡൽ ഇ.എം. സ്കൂൾ, ആറ്റിങ്ങൽ
[[പ്രമാണം:42008 Gov Girls HSS Attingal.jpg|ലഘുചിത്രം|ഗവൺമെൻറ് ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ആറ്റിങ്ങൽ ]]
ആറ്റിങ്ങലിൽ പി.എസ്.സി, എസ്.എസ്.സി. എന്നിവയ്ക്കായി ധാരാളം സ്വകാര്യ നോൺ-റെഗുലർ പരിശീലന സ്ഥാപനങ്ങളുണ്ട്, കോച്ചിംഗ് സെന്ററുകളും സ്കൂൾ, ഡിഗ്രി ട്യൂഷൻ സെന്ററുകളും ലഭ്യമാണ്.

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
* [https://www.keralatourism.org/kerala-article/2024/asan-smarakam-thonnakkal-thiruvananthapuram-poet-literary-legend/1408 Ashan Smarakam.] 
* [https://web.archive.org/web/20191013043120/https://keralapanchayatelection2020.keralas.info/ Remaining Date for Attingal Municipality Election 2020]
* [https://www.keralatourism.org/routes-locations/attingal--mun-/id/1219/ Tourism Routes &amp; Locations]
* [https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2020/173 Attingal Municipality members.] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  


{{coor title dm|8|41|N|76|50|E|region:IN_type:city}}

{{തിരുവനന്തപുരം ജില്ല}}
[[Category:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>k50num1tg7pshtct8d4b87c44bsil7p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജയൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6124</id>
    <revision>
      <id>4674049</id>
      <parentid>4667227</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:42:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവചരിത്രം */</comment>
      <origin>4674049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58696" sha1="5sp3vw5f7lozu6sb8e95resvl4l47of" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Jayan}}
{{വൃത്തിയാക്കേണ്ടവ}}
{{Infobox person
| honorific_prefix   = 
| name               = ജയൻ
| image              = Jayan-'Krishnan-Nair'-pic.jpg
| image_size         = 
| birth_name         = 
| birth_date         = {{birth date|df=yes|1939|7|25}}
| birth_place        = [[കൊല്ലം]], [[തിരുവിതാംകൂർ]], [[ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]] (ഇന്നത്തെ കൊല്ലം ജില്ല, [[കേരളം]], ഇന്ത്യ
| death_date         = {{death date and age |1980|11|16 |1939|7|25 |df=yes}}
| death_place        = [[ഷോളവാരം]], [[മദ്രാസ്]], [[തമിഴ്നാട്]], ഇന്ത്യ
| death_cause        = (''[[കോളിളക്കം]]'') ചിത്രീകരണത്തിനിടെ ഷോളവരം, [[ചെന്നൈ]] എന്ന സ്ഥലത്ത് ഹെലികോപ്റ്റർ തകർന്നു.
| height             = „5.9”
| othername          = കൃഷ്ണൻ നായർ
| years_active       = 1972 – 1980
| occupation         = {{hlist|actor|[[Officer (armed forces)|Naval officer]]}}
| parents            = {{ubl|മാധവൻ പിള്ള|ഭാരതിയമ്മ}}
| spouse             = 
| children           = 
| website            = 
| module             = {{Infobox military person|embed=yes
   | allegiance      = {{Flag|India}}
   | branch          = {{Navy|India}}
   | serviceyears    = 1954 – 1970
   | rank            = [[File:India-Navy-OR-9.svg|25px]] [[Master Chief Petty Officer]]
}}
| relatives          = സോമൻ നായർ എന്ന അജയൻ (സഹോദരൻ)

 [[ജയഭാരതി]] (ബന്ധു)
}}
'''ജയൻ''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന '''കൃഷ്ണൻ നായർ''' (ജീവിതകാലം: ജൂലൈ 25, 1939 - നവംബർ 16, 1980) ഒരു [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാള ചലച്ചിത്ര]] നടനും [[നാവികസേന|നാവികസേനാ ഓഫീസറും]] സ്റ്റണ്ട് നടനും 1970-കളിലെ [[കേരളം|കേരളത്തിൻറെ]] സാംസ്കാരികചിഹ്നവും ആയിരുന്നു. ഏകദേശം 120-ലധികം മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം അതുല്യ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. തന്റെ സിനിമാ ജീവിതകാലത്ത് അദ്ദേഹം പ്രധാനമായും ഒരു ആക്ഷൻ താരമായാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നതെങ്കിലും ഏതാനും ചിത്രങ്ങളിൽ സ്വഭാവ വേഷങ്ങളിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നു. പൗരുഷഭാവത്തിൻ്റേയും അതുല്യമായ അഭിനയ ശൈലിയുടേയും പേരിലാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതലായി അറിയപ്പെടുന്നത്. അതിസങ്കീർണ്ണമായ സാഹസിക രംഗങ്ങളിൽ  അവയുടെ അപകടസ്വഭാവം ഗൗനിക്കാതെ തന്മയത്വമായ പ്രകടനം കാഴ്ചവയ്ക്കുന്നതിലായിരുന്നു പ്രധാനമായും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികവ്. 

1970-കളുടെ അന്ത്യപാദങ്ങളിൽ മലയാള സിനിമയിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രീതിയുള്ള അഭിനേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന അദ്ദേഹത്തെ മലയാള സിനിമയിലെ ആദ്യ ആക്ഷൻ നായകനെന്ന വിശേഷണവും തേടിവന്നു.&lt;ref&gt;Mathrubhumi weekly, 2010 November 21 issue, Page 9&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ യഥാർഥ പേര് കൃഷ്ണൻ നായർ എന്നായിരുന്നു. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] യുവാക്കൾക്കിടയിൽ വേഷവിധാനത്തിലും ശൈലിയിലും മറക്കാനാവത്ത ഒരു തരംഗം സൃഷ്ടിച്ച അഭിനേതാവായിരുന്നു ജയൻ.&lt;ref&gt;Mathrubhumi weekly, 2010 November 21 issue, Page 9&lt;/ref&gt;

വളരെ ചുരുങ്ങിയ സമയം കൊണ്ട് അഭിനേതാവായി ഉയർന്നുവരുന്നതിന് മുമ്പ് ജയൻ [[ഇന്ത്യൻ നേവി|ഇന്ത്യൻ നാവികസേനയിലെ]] മാസ്റ്റർ ചീഫ് പെറ്റി ഓഫീസർ ആയിരുന്നു. 41-ആം വയസിൽ തന്റെ പ്രശസ്തിയുടെ കൊടുമുടിയിലായിരിക്കവേ തമിഴ്നാട്ടിലെ ഷോളവരത്തുവച്ച് നടന്ന ഒരു [[ഹെലികോപ്റ്റർ|ഹെലിക്കോപ്റ്റർ]] അപകടത്തിൽ അദ്ദേഹം മരണമടഞ്ഞു. ഒരു ഹെലികോപ്ടർ ഉൾപ്പെടുന്ന രംഗത്തെ അത്യന്തം അപകടം പിടിച്ച ഒരു ഫൈറ്റ് സീൻ ഷൂട്ട് ചെയ്യുന്ന സമയത്താണ് ഇതു സംഭവിച്ചത്. പറന്നു പൊങ്ങിയ ഹെലിക്കോപ്റ്റിൻറെ ലാന്റിംഗ് പാഡിൽ തൂങ്ങി ഫൈറ്റ് സീൻ ചിത്രീകരിക്കുന്ന വേളയിൽ ഹെലിക്കോപ്റ്റർ തകർന്നുവീഴുകയായിരുന്നു.&amp;nbsp;&amp;nbsp;

കാലത്തിന്റെ തിരശീലയ്ക്കു പിന്നിൽ മറഞ്ഞുവെങ്കിലും പൌരുഷത്തിന്റേയും സാഹസകതയുടേയും പ്രതീകമായി ഇന്നും ജനമനസുകളിൽ സ്ഥാനം ലഭിക്കുന്ന എന്നത് ഇന്ത്യൻ സിനിമയിൽ ജയനു മാത്രമാണ് സാധിച്ചിട്ടുള്ളത്. 2011-ൽ [[കമ്പ്യൂട്ടർ ഗ്രാഫിക്സ്|കമ്പ്യൂട്ടർ ഗ്രാഫിക്സിന്റെ]] സഹായത്തോടെ ജയനെ പുനർനിർമ്മിച്ച് [[അവതാരം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|അവതാരം]] എന്ന ചിത്രത്തിൽ നായകനായി അവതരിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി.

== ജീവചരിത്രം ==
1939 ജൂലൈ 25ന് [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിൽ]] [[തേവള്ളി]] എന്ന സ്ഥലത്ത് കൃഷ്ണൻ നായർ എന്ന പേരിലാണ് ജയൻ ജനിച്ചത്. [[തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബം|തിരുവിതാംകൂർ രാജവംശത്തിന്റെ]] [[കൊല്ലം]] ശാഖയായ [[തേവള്ളി കൊട്ടാരം|തേവള്ളി കൊട്ടാരത്തിലെ]] വിചാരിപ്പുകാരനായിരുന്നു ജയന്റെ പിതാവായിരുന്ന മാധവവിലാസം വീട്ടിൽ മാധവൻപിള്ള. സത്രം മാധവൻപിള്ള എന്നും [[കൊട്ടാരക്കര]] മാധവൻപിള്ള എന്നും ജയന്റെ പിതാവ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. മാതാവ് ഓലയിൽ ഭാരതിയമ്മയായിരുന്നു. [[സോമൻ നായർ]] എന്ന അനുജനും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. ജയനും അനുജനും 6 വയസിൻ്റെ വ്യത്യാസമുണ്ട്. വീടിനു സമീപത്ത് സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന [[മലയാളി മന്ദിരം]] സ്കൂളിലാണ് ജയൻ പ്രാഥമികവിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയത്. പിന്നീട് ജയൻ  [[ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ ബോയ്സ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. &amp; എച്ച്.എസ്.എസ്. കൊല്ലം]] വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി,  മിടുക്കനായിരുനു ജയൻ. ചെറുപ്പത്തിലേ ജയൻ നന്നായി പാടുമായിരുന്നു. സ്കൂളിലെ [[NCC|എൻ.സി.സിയിൽ]] ബെസ്റ്റ് കേഡറ്റായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ജയന് അതുവഴി നേവിയിലേക്ക് നേരിട്ട് പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയായിരുന്നു.

== നേവിയിൽ ==
പതിനഞ്ച് വർഷക്കാലം ജയൻ [[ഭാരതീയ നാവികസേന|ഇന്ത്യൻ നേവിയിൽ]] ഓഫീസറായി സേവനമനുഷ്ടിച്ചിരുന്നു. [[ഭാരതീയ നാവികസേന|ഇന്ത്യൻ നേവിയിൽ]] നിന്ന് രാജിവെക്കുമ്പോൾ ജയൻ ചീഫ് പെറ്റി ഓഫീസർ പദവിയിൽ എത്തിയിരുന്നു. പതിനഞ്ച് വർഷത്തെ നാവികജീവിതം ജയന് ജീവിതാനുഭവങ്ങളുടെ ബൃഹത്തായ ഒരു പുസ്തകമായിരുന്നു.

== &lt;font color=&quot;black&quot;&gt;സിനിമാജീവിതം&lt;/font&gt; ==
1974-ൽ [[ശാപമോക്ഷം]] എന്ന [[ജേസി]] ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് ജയൻ ചലച്ചിത്ര ലോകത്ത് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. പിന്നീട് ചെറിയ വേഷങ്ങൾ ജയന് ലഭിച്ചുതുടങ്ങി. ഇവയിൽ പലതും വില്ലൻവേഷങ്ങളായിരുന്നു. [[ജോസ് പ്രകാശ്|ചലച്ചിത്ര നടൻ ജോസ് പ്രകാശാണ്‌]] ജയനെ ചലച്ചിത്രരംഗത്തു പരിചയപ്പെടുത്തുന്നത്. ജയന്റെ അമ്മാവന്റെ മകളായിരുന്നു ചലച്ചിത്ര നടി [[ജയഭാരതി]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/women/column/mukhangal-mudrakal/mukhangal-mudrakal-raji-thampi-remembering-actor-jayan-1.6180165|title='ചേച്ചീ അടുക്കളയിൽ എല്ലാം ഉണ്ടല്ലോ ഇല്ലേ' എന്ന് ചോദിച്ച് വരാറുള്ള ജയൻ|access-date=2022-01-17|archive-date=2022-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117064852/https://www.mathrubhumi.com/women/column/mukhangal-mudrakal/mukhangal-mudrakal-raji-thampi-remembering-actor-jayan-1.6180165|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പിന്നെ അവസരങ്ങൾ ജയനെ തേടി എത്തുകയായിരുന്നു. അഭിനയത്തിലെ പ്രത്യേക ശൈലികൊണ്ട് കഥാപാത്രങ്ങളെ ശ്രദ്ധേയമാക്കുവാൻ ജയനു കഴിഞ്ഞു. മിന്നിമറയുന്നത് ഒരു സീനിലാണെങ്കിൽ പോലും ജയന്റെ കഥാപാത്രം പ്രേക്ഷകശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റി. ഭാവാഭിനയത്തിൽ മികവു പുലർത്തിയിതോടൊപ്പം ശരീരത്തിന്റെ കരുത്തും മെയ് വഴക്കവും അഭിനയത്തിൽ സംക്രമിപ്പിച്ച് ജയൻ അവതരിപ്പിച്ച സ്റ്റൈലൈസ്ഡ് ആക്ടിംഗ് പ്രേക്ഷകർ ആവേശപൂർവ്വം നെഞ്ചിലേറ്റി. 

സംഭാഷണത്തിൽ വളരെയധികം സ്വാഭാവികതയുണ്ടായിരുന്ന ജയന്റെ ശബ്ദം അതുവരെ മലയാള സിനിമയിലെ നായകൻമാർക്കില്ലാതിരുന്ന തരത്തിൽ ഗാംഭീര്യമുള്ളതായിരുന്നു. ജയന്റെ മനസ്സിലെ സാഹസികതയോടുള്ള പ്രണയം തുടക്കത്തിൽ തന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ സംവിധായകർ ജയനുവേണ്ടി അതുവരെയുണ്ടായിരുന്ന മലയാള സിനിമയുടെ കഥാഗതിയെപ്പോലും തിരുത്തിയെഴുതി. സിംഹത്തോടും കാട്ടാനയോടും ഏറ്റുമുട്ടാനോ ക്രെയിനിൽ തൂങ്ങി ഉയരങ്ങളിലേക്ക് പൊങ്ങിപ്പോകാനോ കൂറ്റൻ ഗ്ലാസ് ഡോറുകൾ തകർത്തു മുന്നേറാനോ വലിയ കെട്ടിടത്തിൽ നിന്നു താഴേക്ക് ചാടാനോ ജയന് ഒട്ടും ഭയമുണ്ടായിരുന്നില്ല. തനിക്കു ലഭിക്കുന്ന കയ്യടികൾ തൻറെ അദ്ധ്വാനത്തിനു കിട്ടുന്ന പ്രതിഫലമായിരിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആത്മാർ‌ത്ഥമായി ആഗ്രഹിച്ചു. ജയന്റ അസാധ്യമായ പ്രകടനങ്ങൾക്കൊപ്പം നിഴലുപോലെ സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന മരണം ഒടുവിൽ ജയനെ കീഴ്‌പ്പെടുത്തി. പതിറ്റാണ്ടുകൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും ജയനെ ജയിച്ചെന്നു കരുതുന്ന മരണത്തെ ആരാധക ഹൃദയങ്ങളിലെ കെടാത്ത സാന്നിധ്യമായി നിന്ന് ജയൻ തോല്പിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. 

ജീവിതാഭിനയത്തിന് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ അപകടം തിരശ്ശീല വീഴ്ത്തിയെങ്കിലും പൗരുഷത്തിന്റെയും സാഹസികതയുടെയും പ്രതീകമായി ഇന്നും ജനമനസ്സുകളിൽ സ്ഥാനം ലഭിക്കുന്നു എന്നത് ഇന്ത്യൻ സിനിമയിൽ ജയനു മാത്രം സാധ്യമായ അപൂർവ്വതയാണ്. ചെറിയ വില്ലൻവേഷങ്ങളിൽ നിന്നു പ്രധാന വില്ലൻവേഷങ്ങളിലേക്കും ഉപനായകവേഷങ്ങളിലേക്കും അവിടെ നിന്ന് നായക വേഷങ്ങളിലേക്കുമുള്ള ജയന്റെ വളർച്ച വളരെ പെട്ടെന്നായിരുന്നു. [[ഹരിഹരൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[ശരപഞ്ജരം|ശരപഞ്ജരമാണ്]] അദ്ദേഹത്തിനു നായകപദവി നൽകിയ ആദ്യവേഷം. 1974 മുതൽ '80 വരെ കേവലം ആറ് വർഷങ്ങൾകൊണ്ട് &quot;''പൂട്ടാത്ത പൂട്ടുകൾ''&quot; എന്ന തമിഴ്ചിത്രമുൾപ്പെടെ നൂറ്റിപതിനാറ് ചിത്രങ്ങളിൽ ജയൻ വേഷമിട്ടു. [[ശാപമോക്ഷം]] മുതൽ [[കോളിളക്കം]] വരെ ജയന്റെ മുദ്ര പതിഞ്ഞ 90 ശതമാനം ചിത്രങ്ങളും ഹിറ്റുകളും സൂപ്പർഹിറ്റുകളും ആയിരുന്നു. ജയനെ ജനകീയ നടനാക്കിത്തീർത്തത് [[അങ്ങാടി (ചലച്ചിത്രം)|അങ്ങാടി]] ആയിരുന്നു. [[ഗൃഹലക്ഷ്മി പ്രൊഡക്ഷൻസ്|ഗൃഹലക്ഷ്മി പ്രൊഡക്ഷൻസിന്റെ]] ബാനറിൽ [[ഐ.വി. ശശി|ഐ.വി ശശി]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചിത്രം മുൻകാല കളക്ഷൻ റെക്കോർഡുകൾ തിരുത്തിക്കുറിച്ചു.

[[ഐ.വി. ശശി]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[അങ്ങാടി (ചലച്ചിത്രം)|അങ്ങാടിയിലെ]] ഒരു അഭ്യസ്തവിദ്യനായ ചുമട്ടുതൊഴിലാളിയുടെ വേഷത്തിൽ ജയൻ ഗർജ്ജിക്കുമ്പോൾ ആ സ്വരഗാംഭീര്യത്തിൽ കോരിത്തരിച്ച് ആംഗ്ലേയഭാഷ വശമില്ലാത്തവർ പോലും കയ്യടിച്ചു. സാഹസികത നിറഞ്ഞ അഭിനയമുഹൂർത്തങ്ങളോട് ജയന് വലിയ താൽപര്യമായിരുന്നു. കഠിനമായ പരിശ്രമത്തിലൂടെയാണ് മലയാളത്തിൽ സ്വന്തമായൊരു സിംഹാസനം ജയൻ തീർത്തത്. മറ്റ് നായകനടന്മാർക്കുവേണ്ടി  ഡ്യൂപ്പുകൾ അടികൂടുമ്പോൾ ജയൻ അത് സ്വന്തമായി ചെയ്യുകയായിരുന്നു. അതിരുകടന്ന സാഹസികതതന്നെയാണ് ഒടുവിൽ ജയന്റെ ജീവനെടുത്തത്.

== മരണം ==
[[കോളിളക്കം]] എന്ന സിനിമയിലെ ഒരു സാഹസികരംഗത്തിന്റെ ചിത്രീകരണത്തിനിടയിലുണ്ടായ ഒരു ഹെലിക്കോപ്റ്റർ അപകടത്തിലാണ് 1980 നവംബർ 16-ന് ജയൻ അകാലമൃത്യുവടഞ്ഞത്. 41 വയസ് പ്രായമേ അദ്ദേഹത്തിന് അപ്പോൾ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്ടിലെ]] [[ചെന്നൈ]]&lt;nowiki/&gt;ക്കടുത്തുള്ള കോളിളക്കം ചിത്രത്തിന്റെ ക്ലൈമാക്സ് രംഗം ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടെയായിരുന്നു സിനിമാലോകത്തെ ഞെട്ടിച്ച ഈ സംഭവം ഉണ്ടായത്. സംവിധായകൻ ഈ രംഗത്തിന്റെ ആദ്യ ഷൂട്ടിൽ സംതൃപ്തനായിരുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ഈ രംഗത്തിന്റെ മൂന്നു ഷോട്ടുകൾ എടുത്തിരുന്നു. എന്നാൽ തന്റെ പ്രകടനത്തിൽ അസംതൃപ്തനായിരുന്ന ജയനായിരുന്നു മറ്റൊരു ഷോട്ട് എടുക്കാൻ സംവിധായകനെ നിർബന്ധിച്ചത് എന്ന് കോളിളക്കത്തിന്റെ നിർമാതാവ് പറയുന്നു. റീടേക്കിൽ ഹെലിക്കോപ്റ്റർ നിയന്ത്രണം വിട്ട് ഇടിക്കുകയായിരുന്നു.

ജയന്റെ മരണസമയത്ത് ഹിറ്റായി ഓടുകയായിരുന്ന ചിത്രമായ &quot;[[ദീപം (സിനിമ)|ദീപ]]&quot;ത്തിൽ ജയന്റെ മരണവാർത്ത ചേർത്തു. ഈ ചിത്രം കണ്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ലക്ഷക്കണക്കിന് ആരാധകർ പൊട്ടിക്കരഞ്ഞു തിയേറ്ററിന്റെ പുറത്തേക്ക് ഓടി. ചിലർ വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയാതെ അമ്പരന്ന് നിന്നു. മറ്റ് ചിലർ ഇതു വിശ്വസിക്കാൻ തയ്യാറാവാതെ വരാൻ പോകുന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ ഒരു പരസ്യമാണ് എന്ന് കരുതി സിനിമ കാണുന്നത് തുടർന്നു.

ജയന്റെ മൃതദേഹം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] നിന്ന് പ്രത്യേക വിമാനത്തിൽ നാട്ടിലെത്തിച്ചു. തുടർന്ന് മൃതദേഹം വിലാപയാത്രയായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചശേഷം വീട്ടുവളപ്പിൽ അച്ഛന്റെ അന്ത്യവിശ്രമസ്ഥാനത്തിനടുത്ത് പൂർണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ സംസ്കരിച്ചു. അനുജൻ സോമൻ നായരാണ് ചിതയ്ക്ക് തീ കൊളുത്തിയത്. നിരവധി ആളുകളാണ് അദ്ദേഹത്തെ അവസാനമായി കാണാനെത്തിയത്. ജനക്കൂട്ടത്തെ നിയന്ത്രിക്കാൻ പോലീസിന് വളരെയധികം ബുദ്ധിമുട്ടേണ്ടിവന്നു. ജയന്റെ മരണത്തോടെ തകർന്നുപോയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ ഭാരതിയമ്മ തുടർന്ന് കിടപ്പിലാകുകയും രണ്ടുവർഷങ്ങൾക്കുശേഷം അവരും മരിക്കുകയും ചെയ്തു.

== മരണത്തിന് ശേഷം ==
[[File:Jayan-actor- malayalam movie-statue at Kollam-kerala.jpg|thumb|ജയൻ നഗറിലെ ജയന്റെ പ്രതിമ]]
ജയന്റെ മരണശേഷം, [[കോളിളക്കം]] ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന ചിത്രമാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു. ഈ ചിത്രങ്ങളിലെല്ലാം, ജയന്റെ ശബ്ദം അക്കാലത്തെ ജനപ്രിയ ഡബ്ബിംഗ് കലാകാരനായ [[ആലപ്പി അഷ്റഫ്|ആലപ്പി അഷ്‌റഫ്]] ഡബ്ബ് ചെയ്തു. [[ഐ.വി. ശശി|ഐ.വി. ശശിയുടെ]] [[തുഷാരം]], പി.ജി. വിശ്വംബരന്റെ [[സ്ഫോടനം (ചലച്ചിത്രം)|സ്‌ഫോടനം]], ശശികുമാറിന്റെ [[ധ്രുവസംഗമം]] തുടങ്ങി അദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്ന നിരവധി പ്രോജക്ടുകൾ മറ്റ് താരങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി പുനർനിർമ്മിച്ചു. മറ്റ് നിരവധി പ്രോജക്ടുകൾ പൂർണ്ണമായും റദ്ദാക്കി. സി.വി. രാജേന്ദ്രന്റെ [[ഗർജ്ജനം]] എന്ന ചിത്രത്തിനായി ജയനുമായി ഒരു സ്റ്റണ്ട് രംഗവും രണ്ട് ഗാനങ്ങളും ഇതിനകം ചിത്രീകരിച്ചിരുന്നു, എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം, അത് രജനീകാന്തിനെ നായകനാക്കി പുനർനിർമ്മിച്ചു.           വിവാഹ മോചിതയായ തങ്കമ്മ എന്ന കുടുംബ സുഹൃത്തായ  സ്ത്രീയെ ജയൻ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു. എന്നാൽ താഴ്ന്ന ജാതിയിൽ പെട്ട തങ്കമ്മയെ  ജയൻ്റെ ബന്ധുക്കൾ അവഗണിച്ചു . ഇത് ആശയക്കുഴപ്പവും വിവാദങ്ങളും വരുത്തി വച്ചു . മുരളി ആണ് ജയൻ്റെ മകൻ. അഭിരാമി , MM കൃഷ്‌ണൻ എന്നിവർ പേരക്കുട്ടികളൊണ്. 

ജയന്റെ മരണത്തിന് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മസ്ഥലമായ [[കൊല്ലം]] 'ഓലയിൽ' എന്ന സ്ഥലത്തിന് ജയൻ നഗർ എന്ന് പേര് നൽകി.

[[കൊല്ലം]] 'ഓലയിൽ' നാണി മെമ്മോറിയൽ ഹോസ്പിറ്റലിനു മുൻവശം സ്ഥാപിച്ച പ്രതിമ കാണനും കൂടെ നിന്നു ചിത്രങ്ങൾ എടുക്കാനും സിനിമ താരങ്ങളും, സിനിമയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവരും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധകരും [[ജയൻ മെമ്മോറിയൽ ആർട്സ് &amp; സ്പോർട്സ് ക്ലബ് കൊല്ലം|കൊല്ലം ഓലയിൽ ജയൻ മെമ്മോറിയൽ]] ക്ലബിൽ എത്താറുണ്ട്. മിമിക്രി കലാകാരന്മാർ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അനുകരിക്കുന്ന നടന്മാരിൽ ഒരാളാണ് ജയൻ

=='''അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ'''==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! വർഷം !! സിനിമ !! സംവിധായകൻ !! ഒപ്പം അഭിനയിച്ചവർ
|-
|1974 || [[ശാപമോക്ഷം]] || [[ജേസി]]||ഷീല, അടൂർഭാസി, ജോസ്പ്രകാശ്
|-
| 1974|| [[പൂന്തേനരുവി]] ||ജെ. ശശികുമാർ ||  |പ്രേംനസീർ, നന്ദിതാബോസ്
|-
| 1975|| [[ടൂറിസ്റ്റ് ബംഗ്ലാവ്]]||എ.ബി.രാജ്  ||പ്രേംനസീർ, സോമൻ, ജയഭാരതി
|-
| 1975|| [[സൂര്യവംശം]]||എ.ബി.രാജ്  ||പ്രേംനസീര്, ജയഭാരതി
|-
| 1975||[[ഉല്ലാസയാത്ര (ചലച്ചിത്രം)|ഉല്ലാസയാത്ര]]|| എ.ബി.രാജ് ||രവികുമാർ, ഷീല, ലക്ഷ്മി
|-
| 1976||[[പിക്‌ പോക്കറ്റ്‌|പിക്പോക്കറ്റ്]]|| ശശികുമാര് || പ്രേംനസീർ, വിധുബാല
|-
| 1976|| [[മധുരം തിരുമധുരം]]|| ഡോ. ബാലകൃഷ്ണൻ||സോമന്, റാണിചന്ദ്ര, ഉണ്ണിമേരി, വിന്സന്റ്
|-
| 1976|| [[രാജാങ്കണം]]||ജേസി  ||സോമന്, ഷീല, സാധന
|-
| 1976|| [[അഗ്നിപുഷ്പം]]|| ജേസി ||കമലഹാസന്, സോമന്, ജയഭാരതി, സുധീര്, റീന
|-
| 1976|| [[മല്ലനും മാതേവനും]]|| കുഞ്ചാക്കോ ||പ്രേംനസീർ, ഷീല, ഉണ്ണിമേരി
|-
| 1976|| [[പാൽക്കടൽ]]|| ടി.കെ. പ്രസാദ് ||സോമന്, രാഘവന്, ഷീല, ശാരദ, പ്രേമ
|-
| 1976||[[പഞ്ചമി (ചലച്ചിത്രം)|പഞ്ചമി]]|| ഹരിഹരൻ|| പ്രേംനസീർ
|-
| 1976|| [[കാമധേനു]]|| ശശികുമാര് ||പ്രേംനസീര്, ജയഭാരതി, ശ്രീവിദ്യ
|-
| 1976|| [[അമൃതവാഹിനി]]||[[J. Sasikumar|ശശികുമാർ]]||പ്രേംനസീര്, ശാരദ,  ശോഭ, റീന
|-
| 1976||[[ലൈറ്റ് ഹൗസ് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ലൈറ്റ്ഹൌസ്]]|| ||പ്രേംനസീര്, ജയഭാരതി
|-
| 1977|| || എ.ടി. രഘു ||സോമന്,  ലക്ഷ്മി
|-
| 1977|| [[മകം പിറന്ന മങ്ക]]|| എൻ. ആർ. പിള്ള ||സോമന്, ജയഭാരതി. ഉഷാറാണി
|-
| 1977|| [[ആശീർവാദം]]|| ||കമലഹാസന്, സോമന്,  ഷീല, ശ്രീദേവി
|-
| 1977||[[മനസൊരു മയിൽ|മനസ്സൊരു മയിൽ]]||പി. ചന്ദ്രകുമാർ ||വിന്സന്റ്,  ജയഭാരതി, രാഘവന്
|-
| 1977|| [[തോൽക്കാൻ എനിക്കു മനസ്സില്ല]]||ഹരിഹരന് ||പ്രേംനസീര്,  ജയഭാരതി, സോമന്
|-
| 1977||[[ആദ്യപാഠം (ചലച്ചിത്രം)|ആദ്യപാഠം]]||അടൂർഭാസി ||കമലഹാസന്,  ഷീല, ശ്രീദേവി
|-
| 1977|| [[അപരാജിത]]|| ശശികുമാര് ||പ്രേംനസീര്, ശാരദ,  ജയഭാരതി
|-
| 1977|| [[ഇവനെന്റെ പ്രിയപുത്രൻ|ഇവനെൻറെ പ്രിയപുത്രൻ]]||[[ഹരിഹരൻ(സംവിധായകൻ)|ഹരിഹരൻ]]||പ്രേംനസീർ
|-
| 1977|| [[ശുക്രദശ]]||അന്തിക്കാട് മണി ||ജയഭാരതി, രാഘവന്
|-
| 1977|| [[കാവിലമ്മ (ചലച്ചിത്രം)|കാവിലമ്മ]]|| എൻ ശങ്കരൻ നായർ ||മധു, ഷീല, മല്ലികസുകുമാരന്
|-
| 1977|| [[അഭിനിവേശം]]||ഐ.വി. ശശി ||സോമന്, രവികുമാര്, സുമിത്ര, പത്മപ്രിയ
|-
| 1977|| [[അവൾ ഒരു ദേവാലയം]]|| എ.ബി.രാജ് ||പ്രേംനസീര്, ഷീല, ജയഭാരതി
|-
| 1977|| [[അഞ്ജലി (ചലച്ചിത്രം)|അഞ്ജലി]]||ഐ.വി. ശശി  ||പ്രേംനസീര്, സോമന്, ശാരദ
|-
| 1977|| [[രാജപരമ്പര (ചലച്ചിത്രം)|രാജപരമ്പര]]|| ഡോ. ബാലകൃഷ്ണൻ ||ജയഭാരതി, രാഘവന്, ശോഭ, റീന
|-
| 1977|| [[രതിമന്മഥൻ]]|| [[J. ശശികുമാർ|ശശികുമാർ]]|| |പ്രേംനസീർ
|-
| 1977||[[രണ്ട് ലോകം|രണ്ടു ലോകം]]||[[J. Sasikumar|ശശികുമാർ]]||പ്രേംനസീർ
|-
| 1977|| [[ഓർമ്മകൾ മരിക്കുമോ]]|| [[K. S സേതുമാധവൻ|കെ. എസ്. സേതുമാധവൻ]]||കമലഹാസൻ, ശോഭ
|-
| 1977|| [[ഇതാ ഇവിടെ വരെ]]||[[ഐ.വി._ശശി]]|| മധു
|-
| 1977|| [[അച്ചാരം അമ്മിണി ഓശാരം ഓമന]]||[[അടൂർ ഭാസി]]||പ്രേംനസീർ, ഷീല (ഡബിൾ റോൾ)
|-
| 1977|| [[കണ്ണപ്പനുണ്ണി]]||കുഞ്ചാക്കോ ||പ്രേംനസീർ, ഷീല, ജയഭാരതി
|-
| 1978|| [[പാവാടക്കാരി]]||റോച്ചി അലക്സ് ||വിന്സന്റ്, ഉണ്ണിമേരി, സാധന
|-
| 1978|| [[ഹേമന്തരാത്രി|ഹേമന്ദരാത്രി]]||പി. ബൽതസർ ||ജയഭാരതി, സോമന്, രാഘവന്
|-
| 1978|| [[അവകാശം (ചലച്ചിത്രം)|അവകാശം]]|| എ.ബി.രാജ് ||സോമന്, ജയഭാരതി
|-
| 1978|| [[അനുഭൂതികളുടെ നിമിഷം]]||പി. ചന്ദ്രകുമാർ ||സോമന്, ശാരദ, സീമ
|-
| 1978|| [[അവൾ കണ്ട ലോകം]]||എം. കൃഷ്ണൻ നായർ||സീമ, രവികുമാര്
|-
| 1978|| [[അനുമോദനം (ചലച്ചിത്രം)|അനുമോദനം]]||ഐ.വി. ശശി||കമലഹാസന്,സോമന്, സീമ, വിധുബാല
|-
| 1978|| [[രണ്ടു പെൺകുട്ടികൾ]]||മോഹൻ  ||മധു, ശോഭ, സുകുമാരന്, വിധുബാല
|-
| 1978|| [[സ്നേഹിക്കാൻ സമയമില്ല|സ്നേഹിക്കാൻ സമയമില്ല.]]||വിജയാനന്ദ് ||മധു, റീന, വിജയലളിത
|-
| 1978|| [[വിശ്വരൂപം]]||നാരായണൻ പി.വി &amp; വാസുദേവൻ ടി.കെ.||സോമന്, വിധുബാല, വിന്സന്റ്
|-
| 1978|| [[ഓർക്കുക വല്ലപ്പോഴും]]|| എസ്. ബാബു ||ജയഭാരതി, സോമന്
|-
| 1978|| [[മദനോത്സവം]]|| N. ശങ്കരൻ നായർ ||കമലഹാസൻ,  സറീനാവഹാബ്
|-
| 1978|| [[മിടുക്കി_പൊന്നമ്മ |മിടുക്കി പൊന്നമ്മ]]|| AB Raj ||ജയഭാരതി
|-
| 1978|| [[ശത്രുസംഹാരം]]|| ജെ. ശശികുമാർ ||പ്രേംനസീര്, പ്രവീണ, ഉണ്ണിമേരി
|-
| 1978|| [[അടിമക്കച്ചവടം]]||ഹരിഹരന് ||സോമന്, ജയഭാരതി, ശുഭ
|-
| 1978|| [[പട്ടാളം ജാനകി]]|| ക്രോസ്ബൽറ്റ് മണി ||രവികുമാര്, വിജയലളിത, ഉണ്ണിമേരി
|-
| 1978|| [[അസ്തമയം (ചലച്ചിത്രം)|അസ്തമയം]]|| പി. ചന്ദ്രകുമാർ||മധു, ശാരദ, ജയഭാരതി.
|-
| 1978|| [[കല്പവൃക്ഷം_(ചലച്ചിത്രം)|കല്പവൃക്ഷം]]||[[J. Sasikumar|ശശികുമാർ]]||പ്രേംനസീർ
|-
| 1978||[[കന്യക (ചലച്ചിത്രം)|കന്യക]]||[[J. Sasikumar|ശശികുമാർ]]||മധു, ഷീല, ജയഭാരതി.
|-
| 1978|| [[ഏതോ ഒരു സ്വപ്നം]]||[[ശ്രീകുമാരൻ തമ്പി]]||ഷീല, സുകുമാരന്, കനകദുഃര്ഗ്ഗ
|-
| 1978||[[തച്ചോളി അമ്പു]]||അപ്പച്ചൻ||പ്രേംനസീർ, ശിവാജിഗണേശന്
|-
| 1978|| [[സൂത്രക്കാരി]]|| റോച്ചി അലക്സ്||സുകുമാരന്, ഉണ്ണിമേരി, സീമ
|-
| 1978|| [[മറ്റൊരു കർണ്ണൻ]]||[[J. Sasikumar|ശശികുമാർ]]||ജയഭാരതി, സോമന്, പ്രവീണ
|-
| 1978|| [[കാത്തിരുന്ന നിമിഷം]]||ബേബി||ജയഭാരതി, കമലഹാസന്, സുകുമാരന്
|-
| 1978||[[ജയിക്കാനായ് ജനിച്ചവൻ(ചലച്ചിത്രം)|ജയിക്കാനായ് ജനിച്ചവൻ]]|| [[J. Sasikumar|ശശികുമാർ]]||പ്രേനസീര്, ഷീല
|-
| 1978|| [[ഇതാ ഒരു മനുഷ്യൻ]]||ഐ.വി. ശശി ||മധു,  ഷീല, ജയഭാരതി
|-
| 1978||[[ഇനിയും പുഴയൊഴുകും]]||ഐ.വി. ശശി  ||സോമന്, വിധുബാല, ലക്ഷ്മി.
|-
| 1978|| [[ഈ മനോഹര തീരം]]||ഐ.വി. ശശി ||മധു, ജയഭാരതി, സീമ, വിധുബാല
|-
| 1978|| [[അടവുകൾ പതിനെട്ട്]]||വിജയാനന്ദ് ||കനകദുർഗ്ഗ
|-
| 1978|| [[ആനപ്പാച്ചൻ]]||എ. വിൻസൻറ്||പ്രേംനസീര്,
|-
| 1978|| [[മുക്കുവനെ സ്നേഹിച്ച ഭൂതം]]||[[J. Sasikumar|ശശികുമാർ]]||സോമന്, ഉണ്ണിമേരി
|-
| 1978||[[കടത്തനാട്ട് മാക്കം (ചലച്ചിത്രം)|കടത്തനാട്ടു മാക്കം]]|| നവോദയ അപ്പച്ചൻ ||പ്രേംനസീര്,  ഷീല, ജയഭാരതി.
|-
| 1978|| [[ലിസ]]||ബേബി ||പ്രേംനസീർ
|-
| 1979|| [[രാത്രികൾ നിനക്കു വേണ്ടി]]|| ||
|-
| 1979||[[കല്ലു കാർത്ത്യായനി]]|| പി.കെ. ജോസഫ് ||പ്രമീള
|-
| 1979|| [[പിച്ചാത്തി_കുട്ടപ്പൻ|പിച്ചാത്തി കുട്ടപ്പൻ]]|| പി. വേണു ||പ്രേംനസീർ
|-
| 1979|| [[ശിഖരങ്ങൾ]]|| ഷീല ||ഷീല
|-
| 1979|| [[പുഷ്യരാഗം (ചലച്ചിത്രം)|പുഷ്യരാഗം]]|| സി. രാധാകൃഷ്ണന് ||മധു, ശാരദ, ശ്രീവിദ്യ
|-
| 1979|| [[സന്ധ്യാരാഗം]]||പി. ഗോവിന്ദൻ||സുകുമാരന്, വിധുബാല
|-
| 1979|| [[പെണ്ണൊരുമ്പെട്ടാൽ]]|| ||
|-
| 1979|| [[ഒരു രാഗം പല താളം]]||എം. കൃഷ്ണൻ നായർ ||മധു, ശ്രീവിദ്യ
|-
| 1979|| [[സായൂജ്യം]]||ജി. പ്രേംകുമാർ  ||എം.ജി.സോമന്, ജയഭാരതി
|-
| 1979|| [[ശരപഞ്ജരം]]|| [[Hariharan (സംവിധാനം)|ഹരിഹരൻ]]||ഷീല
|-
| 1979|| [[വെള്ളായണി പരമു]]||[[J. Sasikumar|ശശികുമാർ]]||പ്രേംനസീർ
 |-
| 1979|| [[പുതിയ വെളിച്ചം]]||[[ശ്രീകുമാരൻ തമ്പി]]||ശ്രീവിദ്യ, ജയഭാരതി.
|-
| 1979|| [[പ്രഭു]]||ബേബി||പ്രേംനസീർ, , സീമ
|-
| 1979|| [[മോചനം (ചലച്ചിത്രം)|മോചനം]]||[[തോപ്പിൽ ഭാസി]]||ജയഭാരതി, ഉണ്ണിമേരി
|-
| 1979|| [[മാമാങ്കം]]||അപ്പച്ചൻ||പ്രേംനസീർ
|-
| 1979|| [[ഇവിടെ കാറ്റിനു സുഗന്ധം]]||പി.ജി. വിശ്വംഭരൻ||ജയഭാരതി, ശ്രീവിദ്യ
|-
| 1979|| [[സർപ്പം]]|| ബേബി||പ്രേംനസീർ, സീമ
|-
| 1979|| [[ഇരുമ്പഴികൾ]]||എ.ബി.രാജ് ||പ്രേംനസീർ, ജയഭാരതി, കെ.പി.ഉമ്മര്
 |-
| 1979|| [[വേനലിൽ ഒരു മഴ]]||[[ശ്രീകുമാരൻ തമ്പി]]||മധു,  ശ്രീവിദ്യ
 |-
| 1979|| [[കഴുകൻ]]||[[എ.ബി. രാജ്]]||ശുഭ
 |-
| 1979|| [[ചുവന്ന ചിറകുകൾ]]||എൻ. ശങ്കരൻ നായർ  ||ജയഭാരതി, ഷര്മ്മിള ടാഗോര്
 |-
| 1979|| [[അവനോ അതോ അവളോ]]||ബേബി||കനകദുർഗ്ഗ
 |-
| 1979|| [[അനുപല്ലവി]]||ബേബി||ശ്രീവിദ്യ
 |-
| 1979|| [[അങ്കക്കുറി]]||വിജയാനന്ദ്   ||ജയഭാരിതി, സീമ
 |-
| 1979|| [[ആവേശം]]|| വിജയാനന്ദ്  ||ഷീല
 |-
| 1980|| [[ശക്തി (1980 film)|ശക്തി]]||വിജയാനന്ദ്||സീമ, ശ്രീവിദ്യ,
 |-
| 1980|| [[ചന്ദ്രഹാസം]]||ബേബി  ||പ്രേംനസീർ, ജയഭാരതി
 |-
| 1980|| [[തീനാളങ്ങൾ]]|| [[J. Sasikumar|ശശികുമാർ]]||സീമ
 |-
| 1980||[[പാലാട്ട് കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ (ചലച്ചിത്രം)|പാലാട്ടു കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]]||ബോബൻ കുഞ്ചാക്കോ ||പ്രേംനസീർ
 |-
| 1980||[[ഇത്തിക്കരപ്പക്കി (ചലച്ചിത്രം)|ഇത്തിക്കരപ്പക്കി]]||[[ജെ. ശശികുമാർ|ശശികുമാർ]]||പ്രേംനസീർ
 |-
| 1980|| [[നായാട്ട്]]|| [[ശ്രീകുമാരൻ തമ്പി]]||പ്രേംനസീർ, സറീനാവഹാബ്
 |-
| 1980||[[കാന്തവലയം (ചലച്ചിത്രം)|കാന്തവലയം]]||ഐ.വി. ശശി ||സീമ
 |-
| 1980||[[അങ്ങാടി (ചലച്ചിത്രം)|അങ്ങാടി]]||ഐ.വി. ശശി ||സീമ
 |-
| 1980|| [[കരിമ്പന]]||ഐ.വി. ശശി  ||സീമ
 |-
| 1980|| [[ഇടിമുഴക്കം]]||[[ശ്രീകുമാരൻ തമ്പി]]||ശോഭന (old-ചെമ്പരുത്തി ഫെയിം), രതീഷ്.
 |-
| 1980|| [[മീൻ (ചലച്ചിത്രം)|മീൻ]]||ഐ.വി. ശശി ||മധു, സീമ
 |-
| 1980|| [[കരിപുരണ്ട ജീവിതങ്ങൾ]]||[[J. Sasikumar|ശശികുമാർ]]||പ്രേംനസീർ, ജയഭാരതി
 |-
| 1980|| [[അന്തഃപുരം]]|| കെ.ജി. രാജശേഖരൻ  ||പ്രേംനസീർ, അംബിക, സീമ
 |-
| 1980|| [[ലവ് ഇൻ സിംഗപ്പൂർ]]||ബേബി ||പ്രേംനസീർ, ലത, മാഡലിൻ ടോ.
 |-
| 1980|| [[ചാകര (ചലച്ചിത്രം)|ചാകര]]||[[പി.ജി. വിശ്വംഭരൻ]]||ശ്രീവിദ്യ
 |-
| 1980|| [[പൂട്ടാത്ത പൂട്ടുകൾ]]||[[J. Mahendran|മഹേന്ദ്രൻ]]|| തമിഴ് സിനിമ
 |-
| 1980|| [[ബെൻസ് വാസു]]||ഹസൻ||സീമ
 |-
| 1980||[[ദീപം (സിനിമ)|ദീപം]]||പി. ചന്ദ്രകുമാർ||മധു,  ശ്രീവിദ്യ, സീമ
 |-
| 1980|| [[മൂർഖൻ (ചലച്ചിത്രം)|മൂർഖൻ]]|| ജോഷി|| സമലത
 |-
| 1980|| [[മനുഷ്യമൃഗം]]|| ബേബി  || സീമ	
 |-
| 1981|| [[തടവറ]]||[[P. ചന്ദ്രകുമാർ|പി. ചന്ദ്രകുമാർ]]||സീമ
 |-
| 1981|| [[കോളിളക്കം]]||പി.എൻ സുന്ദരം ||മധു, സോമൻ, സുകുമാരൻ
 |-
| 1981||[[ആക്രമണം (ചലച്ചിത്രം)|ആക്രമണം]]||[[ശ്രീകുമാരൻ തമ്പി]]|| മധു, ശ്രീവിദ്യ, ജയഭാരതി
 |-
| 1981|| [[അഭിനയം]]||ബേബി ||വിധുബാല
 |-
| 1981|| [[അഗ്നിശരം]]||[[എ.ബി. രാജ്]]||ജയഭാരതി
 |-
| 1981|| [[സഞ്ചാരി]]||ബോബൻ കുഞ്ചാക്കോ ||പ്രേംനസീർ, മോഹൻലാൽ
 |-
| 1981|| [[അറിയപ്പെടാത്ത രഹസ്യം]]|| ||പ്രേംനസീർ, ജയഭാരതി
 |-
| 1981||[[ഗർജ്ജനം|ഗര്ജ്ജനം]]||സി.വി. രാജേന്ദ്രൻ  ||&lt;font color=&quot;violet&quot;&gt;രണ്ടു ഗാനരംഗങ്ങള് ഉള്പ്പെടെ ചിത്രം പകുതിയോളം പൂര്ത്തിയാക്കിയിരുന്നു. ചിത്രം പിന്നീട് പൂര്ണ്ണമായി രജനീകാന്ത് അഭിനയിച്ച് റിലീസ് ചെയ്തു&lt;/font&gt;
 |-
| 1982|| [[കോമരം]]||ജേസി  ||
 |-
| 1982|| എന്റെ ശത്രുക്കൾ||എസ്. ബാബു  ||
 |-
| 1983|| ||സുരേഷ്  ||
 |-
| 1983|| [[പഞ്ചപാണ്ഡവർ]]||എ. നടരാജൻ  ||സൌമിനി, രാഘവന്
|}
==മാധ്യമങ്ങളിൽ==
===ജയനെക്കുറിച്ചുള്ള മാധ്യമം===
* ''ജയൻ അമേരിക്കയിൽ?'' (ജയൻ അമേരിക്കയിൽ?) എന്ന പേരിൽ 1981-ൽ ഒരു പുസ്തകം പുറത്തിറങ്ങി. കണ്ണിന് പരിക്കേറ്റ ജയൻ അമേരിക്കയിൽ ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ടെന്നും അപകടത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടത് സമാന സ്വഭാവമുള്ള ഒരാളാണെന്നും അത് കിംവദന്തി പ്രചരിപ്പിച്ചു.
* സൂപ്പർസ്റ്റാറിന്റെ മരണത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ഗൂഢാലോചന സിദ്ധാന്തങ്ങളും നിഗൂഢതയും മുതലെടുത്ത് 1981-ൽ മറ്റൊരു പുസ്തകമായ ''ജയന്റെ മരണം കൊലപാതകമോ'' (ജയന്റെ മരണം, ഒരു കൊലപാതകം) പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
* നടന്റെ ജീവിതം ഒരു മലയാള ചലച്ചിത്ര മാസികയിൽ പരമ്പരയായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും പിന്നീട് ''ജയന്റെ കഥ'' എന്ന പേരിൽ പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്തു.

===ജനപ്രിയ സംസ്കാരത്തിൽ===

====പ്രസിദ്ധ മാധ്യമം====

1970-കളിലെ നടന്റെ ആധിപത്യവും വാണിജ്യ വിജയവും ''കാരണം എനിക്ക് ഒരു ശബ്ദം'' എന്ന പുസ്തകത്തിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് ജയന്റെ പുരുഷ പ്രതിച്ഛായയെ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.
* ഔട്ട്‌ലുക്ക് മാസികയുടെ പതിമൂന്നാം വാർഷിക പതിപ്പിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 'ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും ചീഞ്ഞ 13 സംഭാഷണങ്ങൾ' എന്ന വിഭാഗത്തിൽ, ഔട്ട്‌ലുക്ക് മാസികയുടെ ടെറിഫിക് 13 ലിസ്റ്റിൽ ജയന്റെ പ്രശസ്തമായ വൈകാരിക ഇംഗ്ലീഷ് സംഭാഷണം ഏഴാം സ്ഥാനത്ത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

====സിനിമകൾ====
* ''[[ഏ ഓട്ടോ]]'' എന്ന സിനിമയിൽ, ''[[അങ്ങാടി (സിനിമ)|അങ്ങാടി]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ ജയന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് സംഭാഷണത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശമുണ്ട്.
* ''ഡ്യൂപ്പ് ഡ്യൂപ്പ് ഡ്യൂപ്പ്'', ''അപരന്മാർ നഗരത്തിൽ'' എന്നീ സിനിമകളിൽ ജയൻ ആൾമാറാട്ടക്കാർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു.
* ''[[പട്ടണത്തിൽ ഭൂതം]]'' എന്ന സിനിമയിൽ, ''ചം ചാച്ചാ ചുംചാച്ചാ'' എന്ന ജയൻ ഗാനരചനയിലെ പ്രശസ്തമായ ഗാനരചന ആൾമാറാട്ടത്തോടെയാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ''[[ശരപഞ്ചരം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ കുതിരയെ എണ്ണ തേയ്ക്കുന്ന രംഗവും പുനർനിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു.
* ''[[ചോട്ട മുംബൈ]]'' എന്ന സിനിമയിൽ, നസീറിന്റെ പ്രശസ്തമായ ഗാനമായ ''ചെട്ടികുളങ്ങര'' എന്ന ഗാനരംഗത്തിലെ ജയൻ വേഷവിധാനം ഉപയോഗിച്ച് ഒരു ജയൻ-നസീർ മിക്സഡ് ഗാനരംഗം അവതരിപ്പിക്കുന്നു.
* ''[[ശിക്കർ]]'' എന്ന സിനിമയിൽ, സിനിമയുടെ സാഹസിക പശ്ചാത്തലത്തിന് ഊന്നൽ നൽകുന്നതിനായി ഒരു പോരാട്ട രംഗത്തിന്റെ സെറ്റുകളിൽ ജയന്റെ ചിത്രം ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു.
* ''[[തന്തൊന്നി]]'' എന്ന സിനിമയിൽ, ജയന്റെ ശബ്ദവും സംഭാഷണ സ്വരവും അനുകരിക്കപ്പെടുന്നു.
* ''[[വലിയങ്ങാടി (സിനിമ)|വലിയങ്ങാടി]]'' എന്ന സിനിമ ജയന്റെ ''[[അങ്ങാടി (സിനിമ)|അങ്ങാടി]]'' എന്ന സിനിമയുടെ തുടർച്ചയായിട്ടാണ് പ്രമോട്ട് ചെയ്തത്.
* ''[[എന്ന് നിൻ്റെ മൊയ്തീൻ]]'' എന്ന സിനിമയിൽ, ജയൻ്റെ സ്റ്റണ്ട് സീക്വൻസും ''[[ലിസ (1978 ഫിലിം)|ലിസ]]'' എന്ന സിനിമയിലെ &quot;അലവലത്തി ഷാജി&quot; യുമായുള്ള ആഘോഷിക്കപ്പെട്ട നിരയും ഒരു തിയേറ്റർ സീനിൽ കാണിക്കുന്നു.
* ജയൻ്റെ ''[[അങ്ങാടി (ചലച്ചിത്രം)|അങ്ങാടി]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ പ്രശസ്തമായ &quot;കണ്ണും കണ്ണും&quot; എന്ന ഗാനം ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് ''[[വെനിസിലേ വ്യാപാരി]]'' എന്ന സിനിമയിൽ ജയൻ്റെ ശൈലിയിൽ മമ്മൂട്ടി ആൾമാറാട്ടം നടത്തിയാണ്.
* സമീപകാലത്ത് ഹിറ്റായ ''[[കട്ടപ്പനയിലെ ഋത്വിക് റോഷൻ]]'' നടൻ സിദ്ദിഖ് ജയൻ്റെ കടുത്ത ആരാധകനായി അഭിനയിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ സിനിമകൾ കാണുന്നതിനുള്ള അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശൈലിയിൽ ആൾമാറാട്ടം നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

====വെള്ളിത്തിരയിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുവരവ്====
2010 ഡിസംബറിൽ, ജയന്റെ 30-ാം ചരമവാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ച്, നൂതന ആനിമേഷൻ, ഗ്രാഫിക്സ് സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് ജയനെ നായകനാക്കി ഒരു പുതിയ സിനിമ ഒരുങ്ങുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://frames.mathrubhumi.com/movies/malayalam/153194/ |title=Mathrubhumi-Avatharam ജയനെ നായകനാക്കി |publisher=mathrubhumi.com |access-date=2011-01-18 |archive-date=20 ജനുവരി 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110120191636/http://frames.mathrubhumi.com/movies/malayalam/153194 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ''അവതാരം'' (അവതാരം), [[വിജീഷ് മണി]] സംവിധാനം ചെയ്യുമെന്നും ടി. എ. ഷാഹിദ് തിരക്കഥ എഴുതുമെന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഒരു ആക്ഷൻ ഇതിഹാസം എന്ന നിലയിൽ താരത്തിന്റെ മരണാനന്തര ജനപ്രീതിയിൽ നിന്നാണ് ഈ പ്രോജക്റ്റ് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. ഹോളിവുഡിലെ പന്ത്രണ്ട് മികച്ച സാങ്കേതിക വിദഗ്ധർ ചേർന്ന് നടനെ വീണ്ടും വലിയ സ്‌ക്രീനിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/12/30/stories/2010123063190200.htm |title=ദി ഹിന്ദു റിപ്പോർട്ട്-ഒരു മാറ്റിനി ഐഡലിന്റെ തിരിച്ചുവരവ് |date=30 ഡിസംബർ 2010 |access-date=2011-01-19 |location=ചെന്നൈ, ഇന്ത്യ |archive-date=8 നവംബർ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108174715/http://www.hindu.com/2010/12/30/stories/2010123063190200.htm |work=[[ദി ഹിന്ദു]] |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.marunadanmalayali.com/news/special-report/murali-claims-he-is-actor-jayan-s-son-93256 |title=ഞാൻ ജയൻ്റെ മകനാണ്; മോനേ ആദിത്യ, എന്തായാലും ഞാൻ നനഞ്ഞു; ഇനി കുളിച്ചേ കേറുന്നുള്ളൂ; എൻ |access-date=25 ഡിസംബർ 2017 |archive-date=25 ഡിസംബർ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171225092217/http://www.marunadanmalayali.com/news/special-report/murali-claims-he-is-actor-jayan-s-son-93256 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;

Image:HelicopterRemainsAfterAccident.jpg|അപകടത്തിന് ശേഷം ഹെലിക്കോപ്റ്ററിന്റെ 
.
|ജയന്റെ ശവസംസ്കാരം.

Image:JayanCitizenWatch.jpg|ജയൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന സിറ്റീസൺ വാച്ച്.
Image:JayanStatueHome.jpg|ജയന്റെ ഒരു പ്രതിമ.
&lt;gallery&gt;
Chandhu.jpg|ജയന്റെ പ്രതിമ
Chandhuc.jpg|ജയന്റെ പ്രതിമ നിർമ്മിക്കുന്നു
Jayankollam.jpg|ജയന്റെ ജന്മ ദിനം
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

== പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{commonscat|Jayan}}
*[http://www.manoramaonline.com/advt/movie/jayan/index.htm Jayan Nostalgia homepage in Manorama Online portal]
*{{Imdb name|1549796|Jayan}}
*[http://ഇതിഹാസ%20നായകന്%20ഓർമ്മ%20പ്പൂക്കൾ ഇതിഹാസ നായകന് ഓർമ്മ പ്പൂക്കൾ http://epathram.com/cinema-2010/11/16/154156-actor-jayan-remembering-37th-death-anniversary-commemoration-day.html]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{actor-stub}}
[[വർഗ്ഗം:1939-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1980-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 25-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നവംബർ 16-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>5sp3vw5f7lozu6sb8e95resvl4l47of</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6150</id>
    <revision>
      <id>4674170</id>
      <parentid>4111696</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:52:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4674170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6028" sha1="2zv2lsynder4zw24fedff9f9bhaqotq" xml:space="preserve">{{prettyurl|Killikkurussimangalam}}
[[ചിത്രം:KillikkurussiMahadevaKshetram.jpg|thumb|right|[[കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലം മഹാദേവക്ഷേത്രം|കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലത്തെ]][[പരമശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]]]]

''കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലം'' [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ]] [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്തിന്]] 8 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[ലക്കിടിപേരൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ലക്കിടി ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിലെ]] ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ്. [[നിള]] ([[ഭാരതപ്പുഴ]]) കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലത്തിന്റെ തെക്കേ അതിരിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.

ഗ്രാമത്തിലുള്ള പ്രശസ്തമായ [[കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലം മഹാദേവക്ഷേത്രം|ശ്രീ കിള്ളിക്കുറിശ്ശി മഹാദേവ ക്ഷേത്ര]]ത്തിൽ നിന്നാണ് കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലത്തിന് പേരുലഭിച്ചത്. പുരാതനമായ ഈ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത് ‘’ശ്രീ ശുക ബ്രഹ്മർഷി’‘യാണെന്നാണ് പുരാണം.

[[മലയാളം|മലയാളത്തിലെ]] പ്രശസ്ത സരസകവിയും [[ഓട്ടൻ‌തുള്ളൽ|ഓട്ടംതുള്ളലിന്റെ]] ഉപജ്ഞാതാവുമായ [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ|കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുടെ]] ജന്മസ്ഥലമാണ് കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലം. കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ ജനിച്ച കലക്കത്തുഭവനം ഇന്ന് കേരള സർക്കാർ സാംസ്കാരികവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള ഒരു സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രമാണ്. കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുടെ ഓർമ്മക്കായി സ്ഥാപിച്ച കുഞ്ചൻ സ്മാരക വായനശാല എന്ന ഒരു വായനശാലയും ഇവിടെ ഉണ്ട്.

പ്രശസ്ത കൂടിയാട്ടം, ചാക്യാർകൂത്ത് കലാകാരനും നാട്യശാസ്ത്ര വിശാരദനുമായിരുന്ന ‘’നാട്യാചാര്യ വിദൂഷകരത്നം [[പത്മശ്രീ]] ഗുരു [[മാണി മാധവ ചാക്യാർ]]‘’ ഇവിടെ ജീവിച്ചിരുന്നു. ഭാവാഭിനയത്തിന്റെ ആചാര്യനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. കിള്ളിക്കുറിശ്ശി മഹാദേവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അടുത്താണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭവനം.

പ്രശസ്ത [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃത]] പണ്ഡിതനായിരുന്ന ‘’‘കൊപ്പത്ത് അച്യുതപ്പൊതുവാൾ’‘’ മഹാദേവ ക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് ജീവിച്ചിരുന്നു.

പാവപ്പെട്ട വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി ഉള്ള ശ്രീ ശങ്കര ഓറിയന്റൽ ഹൈസ്കൂൾ കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലത്തെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ വിദ്യാലയമാണ്. പ്രശസ്ത സംസ്കൃത പണ്ഡിതനായ പണ്ഡിതരത്നം ‘’‘പന്നിശ്ശേരി (പഴെടത്തു) ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്’‘’ സ്ഥാപിച്ചതാണ് ഈ വിദ്യാലയം. കേരളത്തിൽ സംസ്കൃതം പ്രാഥമിക വിഷയമായുള്ള ആറു വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഇത്.

&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Mani damodara Chakyar-mattavilasa.jpg|കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലം മഹാദേവ ക്ഷേത്രത്തിൽ [[മാണി ദാമോദര ചാക്യാർ]] [[മത്തവിലാസം കൂത്ത്]] അവതരിപ്പിക്കുന്നു
പ്രമാണം:Mani Madhava Chakyar.jpg|പത്മശ്രീ [[മാണി മാധവ ചാക്യാർ]]- പ്രശസ്തനായ [[കൂടിയാട്ടം]] കലാകാരൻ
&lt;/gallery&gt;

== ഇവയും കാണുക ==

* [[മാണി മാധവ ചാക്യാർ]]
* [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ]]
* [[ഓട്ടൻ‌തുള്ളൽ]]
* [[ചാക്യാർ കൂത്ത്]]
* [[കൂടിയാട്ടം]]
* [[കഥകളി]]
* [[മോഹിനിയാട്ടം]]
* [[മാണി ദാമോദര ചാക്യാർ]]

{{commons category|Killikkurissi Temple}}

{{പാലക്കാട് - സ്ഥലങ്ങൾ}}
{{Kerala-geo-stub}}

{{പാലക്കാട് ജില്ല}}
[[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>2zv2lsynder4zw24fedff9f9bhaqotq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:ചന്ദ്രയാൻ-1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>6794</id>
    <revision>
      <id>4674007</id>
      <parentid>1909750</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54018-42</username>
        <id>223909</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bs */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4674007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10568" sha1="2rxwneuwfrq7e1hkfxqgboavsmjek1f" xml:space="preserve">== ചന്ദ്രയാൻ / ചാന്ദ്രയാൻ ==
ചന്ദ്രയാൻ എന്നല്ല &lt;big&gt;ചാന്ദ്രയാൻ&lt;/big&gt;
 എന്നാണ് പരയുക എന്നു തോന്നുന്നു.? --[[User:Challiyan|ചള്ളിയാൻ]] 08:16, 13 നവംബർ 2006 (UTC)
:ചന്ദ്ര യാത്രാ   എന്ന് അല്ലെ?  --[[User:sojo|‍സോജോ]] 01:45 am , 23 ഒക്ടോബർ 2008
ചാന്ദ്രയാൻ വേണ്ട. ചന്ദ്രയാൻ മതി.. [http://www.isro.org/chandrayaan-1/announcement.htm ഇസ്രോയുടെ വെബ് സൈറ്റിൽ] chandrayaan എന്നാണ്‌ നൽകിയിരിക്കുന്നത് ദീർഘിപ്പിക്കേണ്ടയിടങ്ങളിൽ രണ്ട് a നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ചന്ദ്രയാൻ എന്നാക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 00:03, 25 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)

:മിക്കവാറും മാദ്ധ്യമങ്ങൾ ചാന്ദ്രയാൻ എന്നാണ്‌ പറയുന്നതല്ലോ. മാധവൻ നായരും ചാന്ദ്രയാൻ എന്നു പറഞ്ഞു കേട്ടു. സംസ്കൃതത്തിലും ചാന്ദ്രയാൻ എന്നാണ്‌. [[ഉപയോക്താവ്:Challiyan|ചള്ളിയാൻ ♫  ♫]] 16:47, 27 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)

*ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിലെ ആദ്യവാചകം
{{ഉദ്ധരണി|Chandrayaan-1 (Sanskrit: चंद्रयान-1)}} 
*ഹിന്ദി വിക്കിയിലും ചന്ദ്രയാൻ എന്നു തന്നെയാണ്‌
*NDTV - http://khabar.ndtv.com/2008/10/22065117/Moon-mission.html
*മാതൃഭൂമി - http://nri.mathrubhumi.com/story.php?id=22833&amp;cat=21&amp;sub=121
*സെർച്ച് ചെയ്താൽ മനോരമയിലും ചന്ദ്രയാൻ എന്നു തന്നെയാണ്‌ കാണുന്നത്..
--[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 04:48, 29 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)
*മാതൃഭൂമി http://epaper.mathrubhumi.com/svww_zoomart.php?Artname=20081022aA001103022&amp;ileft=0&amp;itop=346&amp;zoomRatio=171&amp;AN=20081022aA001103022
ഒരു ലിങ്ക് കൂടി..--[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 04:53, 29 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)

:സെർച്ച് ചെയ്താൽ ചാന്ദ്രയാൻ എന്നതിനും അനവധി ലിങ്കുകൾ കിട്ടുന്നുണ്ട്.  മാതൃഭുമിയിലും മനോരമയിലും അവ ഉണ്ട്ട്. ഇത് മാദ്ധ്യമങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തന്നെയുള്ള ആശയക്കുഴപ്പം ആണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇക്കാര്യത്തിൽ റോക്കറ്റ് രൂപകല്പന ചെയ്തവരേക്കാളും ആധികാരികത മാദ്ധ്യമങ്ങൾക്കുണ്ടാവാൻ വഴിയില്ല്ല. അവർ അവർക്ക് തോന്നുന്നത് (നമ്മളെപ്പൊലെ) എഴുതുന്നതാവാം --[[ഉപയോക്താവ്:Challiyan|ചള്ളിയാൻ ♫  ♫]] 05:05, 29 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)

ഇനി ഇപ്പൊ ചാന്ദ്രയാനൊ ചന്ദ്രയാനൊ അയിക്കൊള്ളട്ടെ ഓരു പെരിലെന്തിരിക്കുന്നു. കാര്യം നാടന്നാ പൊരെ.
{{ഒപ്പുവെക്കാത്തവ|59.98.37.255}}

ചന്ദ്രയാൻ എന്നതും ചാന്ദ്രയാൻ എന്നതും മാറി മാറി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. നമുക്ക് ഇതിൻറെ തലക്കെട്ടു പോലെ (ചന്ദ്രയാൻ / ചാന്ദ്രയാൻ) കൊടുക്കുന്നതിൽ തെറ്റില്ല എന്നു തോന്നുന്നു.
--[[ഉപയോക്താവ്:Edukeralam|ടോട്ടോചാൻ]] 11:33, 27 നവംബർ 2008 (UTC)

== ചാന്ദ്രയാൻ ഒന്നിന് എത്ര കിലോ ഭാരം?  ==

ഇവിടെ പറയുന്നത് അനുസരിച്ച് ചാന്ദ്രയാന് 590 കി ഗ്രാം  ഭാരം. ഹിന്ദുവിൽ കണ്ട ഒരു വാർത്ത അനുസരിച്ച് ചാന്ദ്രയാന് 1,380 കി ഗ്രാം ഭാരം. http://www.hindu.com/thehindu/holnus/000200810220921.htm
:{{കഴിഞ്ഞു}} --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 22:16, 22 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)

ഇതു കൂടി ഒന്നു നോക്ക്.  http://www.isro.org/chandrayaan-1/ എനിക്ക് ഒന്നും മനസിലാകുന്നില്ല. യഥാർത്ഥ ഭാരം എത്ര കിലോയാ? ലൂണാർ ഓർബിറ്റൽ മാസ് 523 കി ഗ്രാം. പേലോഡ് 55 കി ഗ്രാം. അപ്പോൾ 578 കി ഗ്രാം അല്ലെ ഉള്ളു. ഏതാ ശരി?
:{{കഴിഞ്ഞു}}--[[ഉപയോക്താവ്:Sojo|സോജോ]] 09:15, 24 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)

== എത്ര പേലോഡുകൾ?  ==

ഇവിടെ പറയുന്നത് നോക്കിയാൽ പന്ത്രണ്ടു പേലോഡുകൾ വഹിച്ചാണ് ചാന്ദ്രയാൻ യാത്ര. ഹിന്ദു കൊടുത്ത വാർത്തയിൽ നോക്കിയാൽ  പതിനൊന്നു പേലോഡുകൾ  എന്ന് കാണുന്നു. ഇതാണ് ശരി?
:{{കഴിഞ്ഞു}} --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] 22:16, 22 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)

ചാന്ദ്രയാൻ - 1 പതിനൊന്നു പെലോഡുകൾ വഹിച്ചുകൊണ്ടാണ് യാത്ര തിരിച്ചത്. ഇവയിൽ അഞ്ചു എണ്ണം ഇന്ത്യയിൽ നിർമിച്ചവയാണ്. ബാക്കി മൂന്നെണ്ണം യൂറോപ്പ്യൻ ബഹിരാകാശ ഏജൻസിയുടേതും ഒരെണ്ണം ബൾഗേറിയയുടേതും രണ്ടെണ്ണം അമേരിക്കയുടേതും ആണ്.  2010 വരെ ഈ പേലോഡുകൾ ചന്ദ്ര പര്യവേഷണം നടത്തും.http://www.hindu.com/thehindu/holnus/000200810220921.htm


== തെറ്റിദ്ധാരണയുണ്ടാക്കില്ലേ? ==
 &quot;ബൾഗേറിയ, നാസ, ഏസ ഇന്നിവിടങ്ങളിൽ&quot; 
- ബൾഗേറിയ ഒരു രാജ്യം ആണ്. നാസയും ഏസയും സ്ഥാപനങ്ങളും. ഇത്തരത്തിൽ എഴുതുന്നത് ഒരു തെറ്റിദ്ധാരണയ്ക്ക് ഇടയാകും.--[[ഉപയോക്താവ്:Sojo|സോജോ]] 00:15, 23 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)


== പേര് ==
:പേരിൽ 1 വേണ്ടേ? ചന്ദ്രയാൻ-1? രണ്ടും മൂന്നുമൊക്കെ പിറകേ വരാനുള്ളതല്ലേ--[[ഉപയോക്താവ്:Abhishek Jacob|അഭി]] 18:35, 25 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)
 {{ശരി}} '''ചെയ്തു കഴിഞ്ഞു''' --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 04:38, 29 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC)

== നാലാമത്തെ രാജ്യം ==

{{ഉദ്ധരണി|റഷ്യ, അമേരിക്ക, ജപ്പാൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾക്കുശേഷം ചന്ദ്രനെ തൊടുന്ന നാലാമത്തെ രാജ്യമായി ഇന്ത്യ.}}
ജപ്പാനല്ലോ.. യുറോപ്യൻ യൂണിയനല്ലേ? --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 17:56, 14 നവംബർ 2008 (UTC)

:ഇന്ത്യ മൂന്നാമത്തെ രാജ്യമെന്ന് തോന്നുന്നു--[[ഉപയോക്താവ്:Abhishek Jacob|അഭി]] 17:37, 17 നവംബർ 2008 (UTC)
[[:en:Exploration_of_the_Moon#Recent_exploration|90-ൽ ജപ്പാൻ ഒരു പ്രോബ്]] അയച്ചിരുന്നെങ്കിലും അതിൽ നിന്ന് സിഗ്നൽ ഒന്നും കിട്ടിയില്ലത്രേ..അപ്പോൾ നാലാമത്തെ എന്നു പറയണോ അതോ മൂന്നാമത്തേയോ? --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 10:09, 18 നവംബർ 2008 (UTC)

[[:en:Hiten]] എന്ന താളിൽ നിന്ന്

Hiten was intentionally crashed into the lunar surface at 34.3° S 55.6° E between the craters Stevinus and Furnerius. Hiten was the first lunar probe originating from a country other than the United States or the Soviet Union.

അപ്പോൾ നാലമത്തെ രാജ്യം എന്ന് ഉറപ്പായും പറയാം എന്നു തോന്നുന്നു അല്ലേ? --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 10:13, 18 നവംബർ 2008 (UTC)

== ഇപ്പോൾ നടക്കുന്നത് ==

ഇപ്പോൾ നടക്കുന്ന ബഹിരാകാശയാത്ര എന്നത് മാറ്റാറായില്ലേ?--[[user:rameshng|Rameshng]]:::&lt;sup&gt;[[User talk:rameshng|Buzz me :)]]&lt;/sup&gt; 03:55, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2009 (UTC)

==  Bs ==
ചന്ദ്രയാൻ 1
ചന്ദ്രയാൻ  2
ചന്ദ്രയാൻ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-54018-42|~2026-54018-42]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-54018-42|talk]]) 14:42, 7 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>2rxwneuwfrq7e1hkfxqgboavsmjek1f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6948</id>
    <revision>
      <id>4674065</id>
      <parentid>4666410</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:27:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124522" sha1="mxq6ynq7rcx8k0euzwwh4mcblnk9dth" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി കീഴ്ക്കാവിൽ ]], [[ദുർഗ്ഗ]], 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ ഭഗവതിയെ നീല പട്ടു ചാർത്തി [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായി]] സങ്കല്പിക്കുന്നു. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.  

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>mxq6ynq7rcx8k0euzwwh4mcblnk9dth</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674066</id>
      <parentid>4674065</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:29:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124523" sha1="6q5okfm5ml41dsjyv21q15qkpk0nkes" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി കീഴ്ക്കാവിൽ ]], [[ദുർഗ്ഗ]], 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ ഭഗവതിയെ നീല പട്ടു ചാർത്തി [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായി]] സങ്കല്പിക്കുന്നു. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.  

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>6q5okfm5ml41dsjyv21q15qkpk0nkes</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674067</id>
      <parentid>4674066</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124538" sha1="lxdfl1xqx8jx6vwsmqv7h2lhp84jz2i" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി കീഴ്ക്കാവിൽ ]], [[ദുർഗ്ഗ]], 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ ഭഗവതിയെ നീല / പച്ച പട്ടു ചാർത്തി [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായി]] സങ്കല്പിക്കുന്നു. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.  

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>lxdfl1xqx8jx6vwsmqv7h2lhp84jz2i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674069</id>
      <parentid>4674067</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:35:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124619" sha1="e8m533r7py0heweros7fzbfvcicipef" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി കീഴ്ക്കാവിൽ ]], [[ദുർഗ്ഗ]], 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ ഭഗവതിയെ  [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായി]] സങ്കല്പിക്കുന്നു. നീല അല്ലെങ്കിൽ പച്ച പട്ടു ചാർത്തി അലങ്കരിക്കുന്നു. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.  


മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>e8m533r7py0heweros7fzbfvcicipef</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674070</id>
      <parentid>4674069</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124620" sha1="1i2fy7kxra79ugix2dcf6tl5otewq39" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി കീഴ്ക്കാവിൽ ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ ഭഗവതിയെ  [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായി]] സങ്കല്പിക്കുന്നു. നീല അല്ലെങ്കിൽ പച്ച പട്ടു ചാർത്തി അലങ്കരിക്കുന്നു. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.  


മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>1i2fy7kxra79ugix2dcf6tl5otewq39</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674071</id>
      <parentid>4674070</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:38:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124587" sha1="nzybwm03x39hn6klzzbkpi8308uvpmr" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ ഭഗവതിയെ  [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായി]] സങ്കല്പിക്കുന്നു. നീല അല്ലെങ്കിൽ പച്ച പട്ടു ചാർത്തി അലങ്കരിക്കുന്നു. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.  


മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>nzybwm03x39hn6klzzbkpi8308uvpmr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674072</id>
      <parentid>4674071</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:48:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124727" sha1="sy6st4ppcqlzjfnor8u7lahgqai3g8x" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ ഭഗവതിയെ  [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായും]] ശിവസാന്നിധ്യമുള്ളതിനാൽ പാർവ്വതിയായും
സങ്കല്പിക്കുന്നതിനാൽ നീല അല്ലെങ്കിൽ പച്ച പട്ടു ചാർത്തി അലങ്കരിക്കുന്നു. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>sy6st4ppcqlzjfnor8u7lahgqai3g8x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674073</id>
      <parentid>4674072</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:49:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124662" sha1="n2ve5hrx08lstz0433ecnauro5xxh4o" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ ഭഗവതിയെ പാർവ്വതിയായും  [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായും]]  
സങ്കല്പിക്കുന്നതിനാൽ നീല അല്ലെങ്കിൽ പച്ച പട്ടു ചാർത്തി അലങ്കരിക്കുന്നു. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>n2ve5hrx08lstz0433ecnauro5xxh4o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674074</id>
      <parentid>4674073</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124662" sha1="nkq3s6tgvq4kw2e0azb78bu8r86bv0b" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ  പാർവ്വതിയായും  [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായും]]  ഭഗവതിയെ
സങ്കല്പിക്കുന്നതിനാൽ നീല അല്ലെങ്കിൽ പച്ച പട്ടു ചാർത്തി അലങ്കരിക്കുന്നു. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>nkq3s6tgvq4kw2e0azb78bu8r86bv0b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674075</id>
      <parentid>4674074</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125035" sha1="jlk8ul4b6wed6afxuf3pv4lemsb6dos" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ  ഭഗവതിയെ പാർവ്വതിയായും
[[ ദുർഗ്ഗ |ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായും]] 
സങ്കല്പിക്കുന്നതിനാൽ നീല അല്ലെങ്കിൽ പച്ച പട്ടു ചാർത്തി അലങ്കരിക്കുന്നു. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ ഭദ്രകാളി ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.
സങ്കല്പിക്കുന്നതിനാൽ നീല അല്ലെങ്കിൽ പച്ച പട്ടു ചാർത്തി അലങ്കരിക്കുന്നു. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>jlk8ul4b6wed6afxuf3pv4lemsb6dos</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674076</id>
      <parentid>4674075</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125027" sha1="5q3ysi1qohtqviy9kzmg47m4g2zetfo" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ  ഭഗവതിയെ പാർവ്വതിയായും
[[ ദുർഗ്ഗ |ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായും]] 
സങ്കല്പിക്കുന്നു. നീല അല്ലെങ്കിൽ പച്ച പട്ടു ചാർത്തിയാണ് അലങ്കരിക്കുക. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ ഭദ്രകാളി ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.
സങ്കല്പിക്കുന്നതിനാൽ നീല അല്ലെങ്കിൽ പച്ച പട്ടു ചാർത്തി അലങ്കരിക്കുന്നു. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>5q3ysi1qohtqviy9kzmg47m4g2zetfo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674078</id>
      <parentid>4674076</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T02:02:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124660" sha1="60mjiypnfus7xvk1221lukue1v2qgqs" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ ഭഗവതിയെ പാർവ്വതിയായും
[[ ദുർഗ്ഗ |ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായും]] സങ്കല്പിക്കുന്നതിനാൽ നീല അല്ലെങ്കിൽ പച്ച പട്ടു ചാർത്തിയാണ് അലങ്കരിക്കുക. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ ഭദ്രകാളി ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>60mjiypnfus7xvk1221lukue1v2qgqs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674079</id>
      <parentid>4674078</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T02:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124646" sha1="7bwo8rgyj7nq5j0ngit16tng3wcd1ev" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ ഭഗവതിയെ പാർവ്വതിയായും
[[ ദുർഗ്ഗ |ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായും]] സങ്കല്പിക്കുന്നു. നീല അല്ലെങ്കിൽ പച്ച പട്ടു ചാർത്തി അലങ്കരിക്കുന്നു. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ ഭദ്രകാളി ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>7bwo8rgyj7nq5j0ngit16tng3wcd1ev</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674080</id>
      <parentid>4674079</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T02:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124668" sha1="7g812znyz9m455585r1s37bigeyl9po" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ ഭഗവതിയെ പാർവ്വതിയായും
[[ ദുർഗ്ഗ |ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായും]] സങ്കല്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ നീല അല്ലെങ്കിൽ പച്ച പട്ടു ചാർത്തിയാണ് അലങ്കരിക്കുക. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ ഭദ്രകാളി ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>7g812znyz9m455585r1s37bigeyl9po</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674081</id>
      <parentid>4674080</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T02:06:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124639" sha1="mrhewquxuhesli80dvf0h17s9ypv53p" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ ഭഗവതിയെ പാർവ്വതിയായും
[[ ദുർഗ്ഗ |ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായും]] സങ്കല്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ നീല / പച്ച പട്ടു ചാർത്തിയാണ് അലങ്കരിക്കുക. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ ഭദ്രകാളി ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>mrhewquxuhesli80dvf0h17s9ypv53p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674082</id>
      <parentid>4674081</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T02:11:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124651" sha1="nemqktzlmtdsy8278hlw4o47mbwranh" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ ഭഗവതിയെ ശ്രീപാർവ്വതിയായും
[[ ദുർഗ്ഗ |ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായും]] സങ്കല്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ നീല / പച്ച പട്ടു ചാർത്തിയാണ് അലങ്കരിക്കുക. കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ ഭദ്രകാളി ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>nemqktzlmtdsy8278hlw4o47mbwranh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674083</id>
      <parentid>4674082</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T02:12:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124670" sha1="8a79m95cngzve3azlfqdffh9g5xsfik" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ ഭഗവതിയെ ശ്രീപാർവ്വതിയായും
[[ ദുർഗ്ഗ |ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരിയായും]] സങ്കല്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ നീല / പച്ച പട്ടു ചാർത്തിയാണ് അലങ്കരിക്കുക. കൂടാതെ കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ ഭദ്രകാളി ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>8a79m95cngzve3azlfqdffh9g5xsfik</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674090</id>
      <parentid>4674083</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T02:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124649" sha1="m81j6d5pg3yuvd5zi7o38h5kbzluzwu" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ ഭഗവതിയെ [[ദുർഗ്ഗ]] ഭാവത്തിൽ സങ്കല്പിക്കുന്നതിനാൽ നീല / പച്ച പട്ട് ചാർത്തിയാണ് അലങ്കരിക്കുക.
ശിവസവിധത്തിൽ വാഴുന്നതിനാൽ പാർവ്വതിയായും കീഴ്കാവിൽ ഉഗ്ര ഭദ്രകാളി ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>m81j6d5pg3yuvd5zi7o38h5kbzluzwu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674093</id>
      <parentid>4674090</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124637" sha1="nfkivzxjc0ey4b6klkmaji0hamq6kyq" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ [[ദുർഗ്ഗ]] യായും സങ്കല്പിക്കുന്നതിനാൽ നീല / പച്ച പട്ട് ചാർത്തിയാണ് അലങ്കരിക്കുക. കൂടാതെ ശിവസവിധത്തിൽ വാഴുന്നതിനാൽ പാർവ്വതിയായും കീഴ്കാവിൽ ഉഗ്ര ഭദ്രകാളി ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>nfkivzxjc0ey4b6klkmaji0hamq6kyq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674095</id>
      <parentid>4674093</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:14:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124636" sha1="3x4hr6a56f2g81td6h5r57klx3zv78w" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ [[ദുർഗ്ഗ]]യായും സങ്കല്പിക്കുന്നതിനാൽ നീല / പച്ച പട്ട് ചാർത്തിയാണ് അലങ്കരിക്കുക. കൂടാതെ ശിവസവിധത്തിൽ വാഴുന്നതിനാൽ പാർവ്വതിയായും കീഴ്കാവിൽ ഉഗ്ര ഭദ്രകാളി ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>3x4hr6a56f2g81td6h5r57klx3zv78w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674097</id>
      <parentid>4674095</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:15:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124633" sha1="pvoxoz1pr3oz8mnkc6mwvj1if8obbls" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ [[ദുർഗ്ഗ]]യായി സങ്കല്പിക്കുന്നതിനാൽ നീല / പച്ച പട്ട് ചാർത്തിയാണ് അലങ്കരിക്കുക. കൂടാതെ ശിവസവിധത്തിൽ വാഴുന്നതിനാൽ പാർവ്വതിയായും കീഴ്കാവിൽ ഉഗ്ര ഭദ്രകാളി ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>pvoxoz1pr3oz8mnkc6mwvj1if8obbls</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674099</id>
      <parentid>4674097</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124618" sha1="7254ee08t70ujtchdhtet8arxada6jx" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ [[ദുർഗ്ഗ]]യായി സങ്കല്പിക്കുന്നതിനാൽ നീല / പച്ച പട്ട് ചാർത്തിയാണ് അലങ്കരിക്കുക. കൂടാതെ ശിവസവിധത്തിൽ വാഴുന്നതിനാൽ പാർവ്വതിയായും കീഴ്കാവിൽ ഉഗ്ര ഭദ്രകാളി ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെ തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>7254ee08t70ujtchdhtet8arxada6jx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674100</id>
      <parentid>4674099</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:17:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52414-63</username>
        <id>223543</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124633" sha1="pvoxoz1pr3oz8mnkc6mwvj1if8obbls" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[ഭദ്രകാളി  ]] . 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി| ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] ലക്ഷ്‌മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ '''കീഴ്ക്കാവ്'''
എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും  തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ളതിനാലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്നീ  തിരുനാമങ്ങൾ ഇവിടെ  പ്രസിദ്ധമായത്. 
ഉപദേവനായ ധർമ്മശാസ്താവിന് ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

പ്രഭാതത്തിൽ [[മഹാസരസ്വതി]]യായാണ് ദേവി ദർശനം നൽകുക. ഈ സമയത്ത് ഭഗവതിയെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ചാർത്തി  അലങ്കരിക്കുന്നു. നട തുറക്കുന്നത് മുതൽ പന്തീരടി പൂജവരെയുള്ള സമയത്ത്   ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചപൂജയുടെ സമയത്ത് ചെമ്പട്ട് ചാർത്തി  ഐശ്വര്യദായിനിയായ [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി അമ്മ സാന്നിധ്യം അരുളുന്നു]]

സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന മുതൽ അത്താഴ പൂജവരെ [[ദുർഗ്ഗ]]യായി സങ്കല്പിക്കുന്നതിനാൽ നീല / പച്ച പട്ട് ചാർത്തിയാണ് അലങ്കരിക്കുക. കൂടാതെ ശിവസവിധത്തിൽ വാഴുന്നതിനാൽ പാർവ്വതിയായും കീഴ്കാവിൽ ഉഗ്ര ഭദ്രകാളി ഭാവത്തിലും അമ്മയെ ആരാധിക്കുന്നു.

മാനസിക രോഗമുൾപ്പെടെയുള്ള തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. ഭഗവതിയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു പോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക്  എത്താറുണ്ട്.
&lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് മേൽക്കാവാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രം.  
ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot;  നടക്കുന്നത്. കീഴ്ക്കാവിലേക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], 
[[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണത്രെ ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ധാരാളമായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.  [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന ഒമ്പത് ദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.  [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി]], [[മഹാശിവരാത്രി]] എന്നിവയും വിശേഷമാണ്.
[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ പ്രാണനായി കരുതി. അച്ഛൻ്റെ പ്രവൃത്തിയെ  മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി. അത് സാക്ഷാൽ [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസൻ്റെ]] അച്ഛനും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരഋഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പിറ്റേന്ന്  കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള പന്ത്രണ്ട് മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|നേരേ ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  പോകൂ. അമ്മയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയാൽ നീ സുരക്ഷിതനാണ്. യക്ഷി നിൻ്റെ തൊട്ടുപുറകെ എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകോട്ട് എറിയുക. അവിടെ അവൾ ഒരു തടസ്സം നേരിടും.}} ഗുപ്തൻ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തന് നൽകിയിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:{{quote| ഇതാ, ഇത് വീശിക്കൊണ്ട് അമ്പലത്തിലേക്ക് പോയ്ക്കൊള്ളു. അവൾ അടുത്ത് വരില്ല. അമ്പലത്തിൽ എത്തിയാൽ തോർത്ത് വെളിയിലേക്ക് എറിയണം. വിഴുപ്പ് തോർത്തുമായി ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുന്നത് ശരിയല്ല.}} ഓട്ടം തുടർന്ന ഗുപ്തൻ  താമസിയാതെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമായിരുന്നു. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി  കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ആ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, വിവിധ കടകമ്പോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ  എന്നിവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാല് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്താരമുള്ള മതിൽക്കെട്ടോടു കൂടിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്നും  പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസും ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള  ചോറ്റാനിക്കര
ക്ഷേത്രം ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ==== 
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ ശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ്  സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരമുള്ള കൊടിമരം ദൂരെനിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ ദേവിയുടെ വാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തിന്റെ]] രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ കഴിയുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുരയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ മുഖ്യ സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്ക്  കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്ക് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷ്‌മീ ഭഗവതി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യ പ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണിത് . ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ ശിവലിംഗത്തിന് നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ച് മണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നത് കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവനുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള  ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ. '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന്  അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൻ്റെ ഉയരം അരയടി മാത്രമാണ്. 
ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി  നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും ദമ്പതിരക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണക്കാക്കുന്നത് . ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ  ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണിത് . ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത്. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠയുടെ നിവേദ്യം. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറുംപാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക്  പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാന മണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന നടക്കുന്ന അന്നദാനത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ്  പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്.  കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടു കൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ്  കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങി ചെന്നാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്‌ഠിച്ച  ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രം കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല സമേതനായ ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.

ഉത്സവനാളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ
അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവ് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഈ ധർമ്മശാസ്താവ്, ആദ്യം ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മേപ്പഴൂരിലേക്ക് പറയെടുപ്പിനായി പുറപ്പെട്ട ഭഗവതിയുടെ സംഘത്തെ ചില ഗുണ്ടകൾ ആക്രമിച്ചു.  മനയിലെ കാരണവർ തന്റെ കുടുംബ ദേവതയായ ശാസ്താവിനെ രക്ഷയ്ക്കായി  അവരോടൊപ്പം അയച്ചു. ദേവിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ശാസ്താവ്  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ  പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടി ശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം കാണാം.  രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.  ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ഇരുമ്പാണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]] മരമുണ്ട്. പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായ]] അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ  ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ്   ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot;  എന്ന്   ജപിയ്ക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരുമുണ്ട്. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന വനശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ). 

[[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ലക്ഷ്‌മീനാരായണ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ  '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന   മറ്റൊരു സങ്കല്പവും ഇവിടെയുണ്ട്.  വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. 
സപ്ത മാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായ ഇവർക്ക് വടക്കു ഭാഗത്താണ് സ്ഥാനം കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
സപ്ത മാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും എന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർ അംഗരക്ഷകരായുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടുതലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും === 
കുംഭമാസത്തിലെ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടെ സമാപിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളുമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ. 
ധ്വജാദിമുറയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുനാൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് വലിയ ഭക്തജന തിരക്കാണുണ്ടാവുക.ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടക്കും. രോഹിണിനാൾ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറുക. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളാൽ നിറയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ  അരങ്ങേറും.
പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്
ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.   കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമ്മശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഇരുവരെയും
സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഉത്രം നാളിൽ മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ഗുരുതിയോടുകൂടി ഉത്സവം 
പരിസമാപ്തിയിൽ എത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിൻ്റെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ്. അന്ന് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി,  നിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ട് സായൂജ്യമടയാൻ അഭൂതപൂർവ്വമായ  ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യ പ്രദമാണ്. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാം ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നു. എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുള്ള കൂട്ടി എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ ജപിയ്ക്കുന്നത്.  ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ  വിഷ്ണുസമേതയായ  ഭഗവതിയെ സ്‌തുതിയ്ക്കുന്നതാണ്. കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.

==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>pvoxoz1pr3oz8mnkc6mwvj1if8obbls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചെമ്പന്തൊട്ടി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9339</id>
    <revision>
      <id>4674157</id>
      <parentid>4113082</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:29:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fab Feb</username>
        <id>186981</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3327" sha1="5ynfiu180lpx207kghl7zwhupli4lqd" xml:space="preserve">{{unreferenced|date=2022 ജൂലൈ}}
{{prettyurl|Chempanthotty}}
 
{{Infobox Indian Jurisdiction
|type               =ഗ്രാമം
|native_name        =ചെമ്പന്തൊട്ടി
|other_name         =
|district           = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
|state_name         = Kerala
|state_name‌display = കേരളം
|nearest_city       =[[ശ്രീകണ്ഠപുരം]] (6 കി.മീ)  
|parliament_const   = [[കണ്ണൂർ ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]]
|assembly_const    = [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]]
|civic_agency       = 
|skyline            = 
|skyline_caption    = 
|latd = 12|latm =5|lats =22 
|longd= 75|longm=29 |longs=16
|locator_position   = right
|area_total         = 
|area_magnitude     = 
|altitude           = 
|population_total   =
|population_as_of   = 
|population_density =
|sex_ratio          = 
|literacy           = 
|area_telephone     = 0460-2
|postal_code        = 670 631
|vehicle_code_range = കെ.എൽ.59
|climate=
|website=www.chempanthotty.com
}}

[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ|ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭയിലെ]] ഒരു കർഷക ഗ്രാമമാണ്‌ '''ചെമ്പൻതൊട്ടി'''/'''ചെമ്പന്തൊട്ടി'''. താലൂക്ക് ആസ്ഥാനമായ [[തളിപ്പറമ്പ്|തളിപ്പറമ്പിൽ]] നിന്നും 21 കിലോമീറ്റർ അകലെയും [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]] നഗരസഭാ ആസ്ഥാനത്ത് നിന്നും 6 കിലോമീറ്റർ വടക്ക് മാറിയുമാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഭൂരിപക്ഷം ആളുകളും കർഷകരാണ്‌. റബ്ബറാണ്‌ ഇവിടുത്തെ പ്രധാന കൃഷി. 

പ്രൈമറി സെക്കന്ററി വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള 2 വിദ്യാലയങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്‌. ജനങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഇടത്തരക്കാരാണ്.   

ചെമ്പന്തൊട്ടി സെന്റ്‌ ജോർജ്‌ ഹൈസ്കൂളിലെ പ്രധാന അദ്ധ്യാപകനായിരുന്ന ശ്രീ. അനന്തൻ നമ്പ്യാർക്ക്‌ മികച്ച അദ്ധ്യാപകനുള്ള [[രാഷ്ട്രപതി]]യുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.

== ഇതും കാണുക ==
[[ശ്രീകണ്ഠപുരം]]
 
[[കരയത്തുംചാൽ]]

[[ചെമ്പേരി]]

[[നടുവിൽ]]

==അവലംബം==
[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]

{{Kannur-geo-stub}}
{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}</text>
      <sha1>5ynfiu180lpx207kghl7zwhupli4lqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബിരിയാണി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9928</id>
    <revision>
      <id>4674059</id>
      <parentid>4656418</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T23:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* വിവിധയിനം ബിരിയാണികൾ */</comment>
      <origin>4674059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11018" sha1="002urc2tenvp0my59xwoeyrmg0oh2uf" xml:space="preserve">{{prettyurl|Biryani}} 
{{Infobox Prepared Food
| name             = ബിരിയാണി
| image            = [[Image:Kerala Biriyani.JPG|250px]]
| caption          = ബിരിയാണി- കേരളീയ രീതിയിൽ
| alternate_name   = 
| country          = [[India|ഇന്ത്യ]]
| region           =[[ ഏഷ്യ]]
| creator          = 
| course           = 
| served           = 
| main_ingredient  = അരി, ചിക്കൻ/ മട്ടൻ / ബീഫ്/ മുട്ട, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ, പച്ചക്കറികൾ, നെയ്യ് 
| variations       = 
| calories         = 
| other            = 
}} 
[[അരി]] കൊണ്ടുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു ഭക്ഷണവിഭവമാണ് '''ബിരിയാണി'''. [[അരി]], ഇറച്ചി, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ, പച്ചക്കറികൾ, തൈര്, നെയ്യ് എന്നിവയുടെ മിശ്രിതമാണ് ഈ വിഭവം. മധ്യപൂർവ ദേശങ്ങളിലും തെക്കൻ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലും ഏറെ ആസ്വദിക്കപ്പെടുന്നു. പല രീതിയിൽ ബിരിയാണികൾ ഉണ്ടാക്കാവുന്നതാണ്‌. പ്രധാനമായും ചിക്കൻ, മട്ടൻ, മുട്ട എന്നീ ബിരിയാണികളാണ്‌ ഉള്ളത്. അറബി നാടുകളിൽ [[ഒട്ടകം|ഒട്ടകത്തിന്റേയും]] ഇന്ത്യപോലുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ ബീഫ്, [[മീൻ|ഫിഷ്]] എന്നീ ബിരിയാണികളും ഉണ്ട്. 

സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളാണ് ബിരിയാണിയുടെ രുചി നിർണ്ണയിക്കുന്നതിലെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ. [[ഗ്രാമ്പൂ]], [[ഏലം|ഏലക്ക]], [[കറുവാപ്പട്ട]], [[മല്ലി|മല്ലിയില]], കറിയിലകൾ എന്നിവയാണ് ബിരിയാണിയിൽ പൊതുവേ ചേർക്കപ്പെടുന്ന സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ. [[നെയ്യ്]], [[ഇഞ്ചി]], [[ഉള്ളി]], [[വെളുത്തുള്ളി]], [[തൈര്]] എന്നിവയും പ്രധാന ചേരുവകളാണ്. അപൂർവമായി കുങ്കുമവും ചേർക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. സസ്യേതര ബിരിയാണിയിൽ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾക്കൊപ്പം  [[കോഴി]], [[താറാവ്]], [[ആട്]], മാട്, ബീഫ് എന്നിവയിൽ ഏതെങ്കിലുമൊന്നിന്റെ മാംസമാണ് ചേർക്കുന്നത്. മുട്ട ബിരിയാണിയും സുലഭമാണ്. പൂർണ്ണസസ്യ ബിരിയാണികളും ജനകീയമാണ്. ബിരിയാണി തയ്യാറാക്കാനുള്ള കൂട്ടുകൾ ഇപ്പോൾ കമ്പോളത്തിൽ ലഭ്യമായതിനാൽ ഇത് ഒരു ഞൊടിയിട വിഭവമായിട്ടുണ്ട്. 

ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലും ഏഷ്യക്കാർ കുടിയേറിപ്പാർത്തിരിക്കുന്ന വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലും ഏറെ പ്രചാരമുള്ള ആഹാരമാണ് ബിരിയാണി. 

ധാരാളം ഊർജവും (കാലറിയും) കൊഴുപ്പും ചേർന്ന ഒരാഹാരമാണ്  ബിരിയാണി. അരിയും നെയ്യും കൊഴുപ്പ് കൂടിയ മാംസവും ചേർന്നതായ ബിരിയാണി നിത്യേന ഉപയോഗിച്ചാൽ അത് ഗുരുതരമായ ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കാറുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവ മിതമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാവും ഉചിതം. 

[[പ്രമാണം:ബിരിയാണി 1z.jpg|ലഘുചിത്രം|ബിരിയാണി തയ്യാർ ചെയ്യുന്നു.]]

== പേരിനു പിന്നിൽ ==
വറുത്തത്, പൊരിച്ചത് എന്നൊക്കെ അർത്ഥമുള്ള “ബെറ്യാൻ” (بریان) എന്ന [[പേർഷ്യൻ]] വാക്കിൽ നിന്നാണ് “ബിരിയാണി” എന്ന പേരു ലഭിച്ചത്. ബിരിയാനി എന്നും പറയും

== ചരിത്രം ==
കേരളത്തിൽ പ്രാചീന കാലം മുതൽക്കേ അറേബ്യയുമായി വ്യാപാരബന്ധമുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ കേരളത്തിലും ബിരിയാണിയും [[നെയ്ച്ചോറ്|നെയ്ച്ചോറും]] പണ്ടു മുതൽക്കേ നിലവിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. 
== വിവിധയിനം ബിരിയാണികൾ == 
* [[ഹൈദരാബാദി ബിരിയാണി]]
* തലശ്ശേരി ബിരിയാണി
* പാലക്കാടൻ ബിരിയാണി 
* തലപ്പാക്കട്ടി ബിരിയാണി
==പോഷകങ്ങൾ, ആരോഗ്യം==
[[ഇറച്ചി]], പച്ചക്കറികൾ, മുട്ട എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതിനാൽ ബിരിയാണി പോഷക  സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ, പ്രോടീൻ അഥവാ മാംസ്യം എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് [[മത്സ്യം]], [[മാംസം]], [[മുട്ട]] എന്നിവ ചേർന്നുള്ള ബിരിയാണി പ്രോടീൻ സമ്പുഷ്ടമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. അതിനാൽ അത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. എന്നാൽ അന്നജം ഏറെയുള്ള [[അരി]] ഉപയോഗിച്ച് കൊണ്ടുള്ള ചോറ്, ഉപ്പ് കൂടുതൽ അടങ്ങിയ അച്ചാർ, നെയ്യ് തുടങ്ങിയവ അടങ്ങിയ ബിരിയാണി നിത്യേനയോ അമിതമായോ  ഉപയോഗിച്ചാൽ അത് ആരോഗ്യത്തെ ഗുരുതരമായി ബാധിക്കുന്ന രോഗങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.{{fact}} അതിനാൽ ബിരിയാണിയിലെ ചോറ്, അച്ചാർ മുതലായവ മിതമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് ഏറെ നല്ലത്. പ്രത്യേകിച്ച് [[പ്രമേഹം]], [[അമിതവണ്ണം]], അമിത [[കൊളസ്ട്രോൾ]], [[ഹൃദ്രോഗം]], രക്താദിസമ്മർദം മുതലായ രോഗങ്ങൾ ഉള്ള ബിരിയാണി കഴിക്കുമ്പോൾ മിതത്വം  പാലിക്കേണ്ടതാണ് എന്ന്‌ ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.{{fact}}

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;120&quot; caption=&quot;ബിരിയാണിയുടെ ചിത്രങ്ങൾ&quot;&gt;
പ്രമാണം:Iraqi Biryani.jpg|ഇറാക്കി ബിരിയാണി
പ്രമാണം:Biriyani.jpg
പ്രമാണം:Biryani preparation.jpg|ബിരിയാണി തയ്യാറാക്കുന്നു
പ്രമാണം:Ready biriyaani.jpg|തയ്യാറാക്കിയ കേരള ബിരിയാണി
പ്രമാണം:Biriyani vegetable.jpg|വെജിറ്റബിൾ ബിരിയാണി
പ്രമാണം:Shrimp Biriyani.JPG|ചെമ്മീൻ ബിരിയാണി
പ്രമാണം:Biriyani dum.jpg|ബിരിയാണി ദം ഇടൽ പ്രക്രിയ. പാത്രത്തിന്റെ വക്കുകളിൽ മൈദ മാവ് കുഴച്ച് വെച്ച് അടപ്പു കൊണ്ട് അടച്ച് അടിയിലും മുകളിലും തീക്കനൽ ഇടുന്നതിനെയാണ് ദം ഇടൽ എന്ന് പറയുന്നത്. ബിരിയാനിക്ക് രുചി കൂടുന്നതിനാണ് ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത്.
പ്രമാണം:Indian biryani.jpg|ബസ്മതി അരിയും കുങ്കുമവും ഉപയോഗിച്ച് ഉണ്ടാക്കിയ പേർഷ്യൻ ബിരിയാണി.
പ്രമാണം:Biriyani from thiruvananthapuram.jpg|പച്ചക്കറി ബിരിയാണി തിരുവനന്തപുരത്തുനിന്ന്
പ്രമാണം:Dam Biriyani - ദം ബിരിയാണി - 1.jpg|ദം ബിരിയാണി
പ്രമാണം:Dam Biriyani - ദം ബിരിയാണി - 2.jpg|ദം ബിരിയാണി
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

== പുറം കണ്ണികൾ ==
{{commonscat|Biryani}}
{{wikibookspar||Cookbook:Biryani}}
* [http://potluck.meesai.com/chicken-biryani/ www.potluck.meesai.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070602174348/http://potluck.meesai.com/chicken-biryani/ |date=2007-06-02 }} Chicken Biryani Recipe
* [http://www.numkitchen.com/rice12_chicken%20briyani.htm Numkitchen.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061110101610/http://www.numkitchen.com/rice12_chicken%20briyani.htm |date=2006-11-10 }} Chicken Biryani Recipe
* [http://www.cp-pc.ca/english/pakistan/eating.html Eating the Pakistani way]
* [http://www.angelfire.com/country/fauziaspakistan/authenticbiryani.html Pakistani recipe for Biryani]
* [http://www.happyonion.com/showrecipe.php?recipeid=205 Special Egg Biryani Recipe]

{{Indian Dishes}}
[[വിഭാഗം:ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>002urc2tenvp0my59xwoeyrmg0oh2uf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674060</id>
      <parentid>4674059</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T23:04:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* വിവിധയിനം ബിരിയാണികൾ */</comment>
      <origin>4674060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11077" sha1="90i1f2ntkd1ew1ouhik15i519rhorg9" xml:space="preserve">{{prettyurl|Biryani}} 
{{Infobox Prepared Food
| name             = ബിരിയാണി
| image            = [[Image:Kerala Biriyani.JPG|250px]]
| caption          = ബിരിയാണി- കേരളീയ രീതിയിൽ
| alternate_name   = 
| country          = [[India|ഇന്ത്യ]]
| region           =[[ ഏഷ്യ]]
| creator          = 
| course           = 
| served           = 
| main_ingredient  = അരി, ചിക്കൻ/ മട്ടൻ / ബീഫ്/ മുട്ട, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ, പച്ചക്കറികൾ, നെയ്യ് 
| variations       = 
| calories         = 
| other            = 
}} 
[[അരി]] കൊണ്ടുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു ഭക്ഷണവിഭവമാണ് '''ബിരിയാണി'''. [[അരി]], ഇറച്ചി, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ, പച്ചക്കറികൾ, തൈര്, നെയ്യ് എന്നിവയുടെ മിശ്രിതമാണ് ഈ വിഭവം. മധ്യപൂർവ ദേശങ്ങളിലും തെക്കൻ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലും ഏറെ ആസ്വദിക്കപ്പെടുന്നു. പല രീതിയിൽ ബിരിയാണികൾ ഉണ്ടാക്കാവുന്നതാണ്‌. പ്രധാനമായും ചിക്കൻ, മട്ടൻ, മുട്ട എന്നീ ബിരിയാണികളാണ്‌ ഉള്ളത്. അറബി നാടുകളിൽ [[ഒട്ടകം|ഒട്ടകത്തിന്റേയും]] ഇന്ത്യപോലുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ ബീഫ്, [[മീൻ|ഫിഷ്]] എന്നീ ബിരിയാണികളും ഉണ്ട്. 

സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളാണ് ബിരിയാണിയുടെ രുചി നിർണ്ണയിക്കുന്നതിലെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ. [[ഗ്രാമ്പൂ]], [[ഏലം|ഏലക്ക]], [[കറുവാപ്പട്ട]], [[മല്ലി|മല്ലിയില]], കറിയിലകൾ എന്നിവയാണ് ബിരിയാണിയിൽ പൊതുവേ ചേർക്കപ്പെടുന്ന സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ. [[നെയ്യ്]], [[ഇഞ്ചി]], [[ഉള്ളി]], [[വെളുത്തുള്ളി]], [[തൈര്]] എന്നിവയും പ്രധാന ചേരുവകളാണ്. അപൂർവമായി കുങ്കുമവും ചേർക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. സസ്യേതര ബിരിയാണിയിൽ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾക്കൊപ്പം  [[കോഴി]], [[താറാവ്]], [[ആട്]], മാട്, ബീഫ് എന്നിവയിൽ ഏതെങ്കിലുമൊന്നിന്റെ മാംസമാണ് ചേർക്കുന്നത്. മുട്ട ബിരിയാണിയും സുലഭമാണ്. പൂർണ്ണസസ്യ ബിരിയാണികളും ജനകീയമാണ്. ബിരിയാണി തയ്യാറാക്കാനുള്ള കൂട്ടുകൾ ഇപ്പോൾ കമ്പോളത്തിൽ ലഭ്യമായതിനാൽ ഇത് ഒരു ഞൊടിയിട വിഭവമായിട്ടുണ്ട്. 

ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലും ഏഷ്യക്കാർ കുടിയേറിപ്പാർത്തിരിക്കുന്ന വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലും ഏറെ പ്രചാരമുള്ള ആഹാരമാണ് ബിരിയാണി. 

ധാരാളം ഊർജവും (കാലറിയും) കൊഴുപ്പും ചേർന്ന ഒരാഹാരമാണ്  ബിരിയാണി. അരിയും നെയ്യും കൊഴുപ്പ് കൂടിയ മാംസവും ചേർന്നതായ ബിരിയാണി നിത്യേന ഉപയോഗിച്ചാൽ അത് ഗുരുതരമായ ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കാറുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവ മിതമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാവും ഉചിതം. 

[[പ്രമാണം:ബിരിയാണി 1z.jpg|ലഘുചിത്രം|ബിരിയാണി തയ്യാർ ചെയ്യുന്നു.]]

== പേരിനു പിന്നിൽ ==
വറുത്തത്, പൊരിച്ചത് എന്നൊക്കെ അർത്ഥമുള്ള “ബെറ്യാൻ” (بریان) എന്ന [[പേർഷ്യൻ]] വാക്കിൽ നിന്നാണ് “ബിരിയാണി” എന്ന പേരു ലഭിച്ചത്. ബിരിയാനി എന്നും പറയും

== ചരിത്രം ==
കേരളത്തിൽ പ്രാചീന കാലം മുതൽക്കേ അറേബ്യയുമായി വ്യാപാരബന്ധമുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ കേരളത്തിലും ബിരിയാണിയും [[നെയ്ച്ചോറ്|നെയ്ച്ചോറും]] പണ്ടു മുതൽക്കേ നിലവിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. 
== വിവിധയിനം ബിരിയാണികൾ == 
* [[ഹൈദരാബാദി ബിരിയാണി]]
* തലശ്ശേരി ബിരിയാണി
* കോഴിക്കോടൻ ബിരിയാണി 
* പാലക്കാടൻ ബിരിയാണി 
* തലപ്പാക്കട്ടി ബിരിയാണി
==പോഷകങ്ങൾ, ആരോഗ്യം==
[[ഇറച്ചി]], പച്ചക്കറികൾ, മുട്ട എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതിനാൽ ബിരിയാണി പോഷക  സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ, പ്രോടീൻ അഥവാ മാംസ്യം എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് [[മത്സ്യം]], [[മാംസം]], [[മുട്ട]] എന്നിവ ചേർന്നുള്ള ബിരിയാണി പ്രോടീൻ സമ്പുഷ്ടമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. അതിനാൽ അത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. എന്നാൽ അന്നജം ഏറെയുള്ള [[അരി]] ഉപയോഗിച്ച് കൊണ്ടുള്ള ചോറ്, ഉപ്പ് കൂടുതൽ അടങ്ങിയ അച്ചാർ, നെയ്യ് തുടങ്ങിയവ അടങ്ങിയ ബിരിയാണി നിത്യേനയോ അമിതമായോ  ഉപയോഗിച്ചാൽ അത് ആരോഗ്യത്തെ ഗുരുതരമായി ബാധിക്കുന്ന രോഗങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.{{fact}} അതിനാൽ ബിരിയാണിയിലെ ചോറ്, അച്ചാർ മുതലായവ മിതമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് ഏറെ നല്ലത്. പ്രത്യേകിച്ച് [[പ്രമേഹം]], [[അമിതവണ്ണം]], അമിത [[കൊളസ്ട്രോൾ]], [[ഹൃദ്രോഗം]], രക്താദിസമ്മർദം മുതലായ രോഗങ്ങൾ ഉള്ള ബിരിയാണി കഴിക്കുമ്പോൾ മിതത്വം  പാലിക്കേണ്ടതാണ് എന്ന്‌ ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.{{fact}}

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;120&quot; caption=&quot;ബിരിയാണിയുടെ ചിത്രങ്ങൾ&quot;&gt;
പ്രമാണം:Iraqi Biryani.jpg|ഇറാക്കി ബിരിയാണി
പ്രമാണം:Biriyani.jpg
പ്രമാണം:Biryani preparation.jpg|ബിരിയാണി തയ്യാറാക്കുന്നു
പ്രമാണം:Ready biriyaani.jpg|തയ്യാറാക്കിയ കേരള ബിരിയാണി
പ്രമാണം:Biriyani vegetable.jpg|വെജിറ്റബിൾ ബിരിയാണി
പ്രമാണം:Shrimp Biriyani.JPG|ചെമ്മീൻ ബിരിയാണി
പ്രമാണം:Biriyani dum.jpg|ബിരിയാണി ദം ഇടൽ പ്രക്രിയ. പാത്രത്തിന്റെ വക്കുകളിൽ മൈദ മാവ് കുഴച്ച് വെച്ച് അടപ്പു കൊണ്ട് അടച്ച് അടിയിലും മുകളിലും തീക്കനൽ ഇടുന്നതിനെയാണ് ദം ഇടൽ എന്ന് പറയുന്നത്. ബിരിയാനിക്ക് രുചി കൂടുന്നതിനാണ് ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത്.
പ്രമാണം:Indian biryani.jpg|ബസ്മതി അരിയും കുങ്കുമവും ഉപയോഗിച്ച് ഉണ്ടാക്കിയ പേർഷ്യൻ ബിരിയാണി.
പ്രമാണം:Biriyani from thiruvananthapuram.jpg|പച്ചക്കറി ബിരിയാണി തിരുവനന്തപുരത്തുനിന്ന്
പ്രമാണം:Dam Biriyani - ദം ബിരിയാണി - 1.jpg|ദം ബിരിയാണി
പ്രമാണം:Dam Biriyani - ദം ബിരിയാണി - 2.jpg|ദം ബിരിയാണി
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

== പുറം കണ്ണികൾ ==
{{commonscat|Biryani}}
{{wikibookspar||Cookbook:Biryani}}
* [http://potluck.meesai.com/chicken-biryani/ www.potluck.meesai.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070602174348/http://potluck.meesai.com/chicken-biryani/ |date=2007-06-02 }} Chicken Biryani Recipe
* [http://www.numkitchen.com/rice12_chicken%20briyani.htm Numkitchen.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061110101610/http://www.numkitchen.com/rice12_chicken%20briyani.htm |date=2006-11-10 }} Chicken Biryani Recipe
* [http://www.cp-pc.ca/english/pakistan/eating.html Eating the Pakistani way]
* [http://www.angelfire.com/country/fauziaspakistan/authenticbiryani.html Pakistani recipe for Biryani]
* [http://www.happyonion.com/showrecipe.php?recipeid=205 Special Egg Biryani Recipe]

{{Indian Dishes}}
[[വിഭാഗം:ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>90i1f2ntkd1ew1ouhik15i519rhorg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സാറാ തോമസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13080</id>
    <revision>
      <id>4674178</id>
      <parentid>4627676</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:37:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashik Jose</username>
        <id>63611</id>
      </contributor>
      <comment>അവലംബങ്ങൾ ചേർത്തു</comment>
      <origin>4674178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7927" sha1="3j4daivilqurytgr4twuwc3ihgx6rxn" xml:space="preserve">{{prettyurl|Sara Thomas}}
'''സാറാ തോമസ്''' (14 സെപ്റ്റംബർ 1934 – 31 മാർച്ച് 2023) മലയാളത്തിലെ നോവലിസ്റ്റും ചെറുകഥാകൃത്തുമായിരുന്നു. ''[[നാർമടിപ്പുടവ]]'' എന്ന നോവലിന് 1979-ൽ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]] ലഭിച്ചു; സമഗ്രസംഭാവനയ്ക്കുള്ള അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2010-ൽ ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;onmanorama&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/03/31/malayalam-novelist-sarah-thomas-passes-away.html |title=Malayalam novelist Sarah Thomas passes away |work=Onmanorama |date=2023-03-31 |access-date=2026-10-08 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tnm&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/malayalam-novelist-and-short-story-writer-sarah-thomas-dies-88-175320 |title=Malayalam novelist and short story writer Sarah Thomas dies at 88 |work=The News Minute |date=2023-03-31 |access-date=2026-10-08 |language=en}}&lt;/ref&gt;
== ജീവചരിത്രം ==
1934 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് കോട്ടയം എടത്തുംപടിക്കൽ (Edathumpadickal) കുടുംബാംഗമായ വഞ്ചിത്താറ്റിൽ വർക്കി മാത്തുവിന്റെയും സാറാമ്മയുടെയും മകളായി തിരുവനന്തപുരത്ത് ജനനം.&lt;ref name=&quot;manorama&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.manoramaonline.com/topics/literature/sara-thomas.html |title=സാറാ തോമസ് |publisher=മനോരമ ഓൺലൈൻ |access-date=2026-10-08 |language=ml}}&lt;/ref&gt; ഓമന എന്നാണ് വീട്ടിൽ വിളിച്ചിരുന്ന പേര്.  ഇരുപതോളം നോവലുകൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. ‘ജീവിതം എന്ന നദി‘ എന്ന ആദ്യനോവൽ 34-ആം വയസ്സിൽ പുറത്തിറങ്ങി. 1971-ലെ ''മുറിപ്പാടുകൾ'' എന്ന നോവലിലൂടെയാണ് ശ്രദ്ധേയയായത്.&lt;ref name=&quot;tnm&quot; /&gt; 

1979-ൽ സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് ലഭിച്ച ''നാർമടിപ്പുടവകൾ'' എന്ന നോവലിൽ തമിഴ് ബ്രാഹ്മണരുടെ ജീവിതം ചിത്രീകരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;tnm&quot; /&gt; മധ്യവർഗ്ഗ കേരളീയപശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ ജീവിതാന്തരീക്ഷം അവതരിപ്പിക്കുന്ന സാറാ തോമസിന്റെ ചില കൃതികൾ ശ്രദ്ധേയങ്ങളാണ്. ''ദൈവമക്കൾ'' (1982) എന്ന നോവലിൽ മതപരിവർത്തനം ചെയ്ത അധസ്തിത വർഗ്ഗത്തിന്റെ വ്യാകുലതകളും ദുരിതങ്ങളുമാണ് പ്രമേയം. സാറാ തോമസിന്റെ 'മുറിപ്പാടുകൾ' എന്ന നോവൽ 1976-ൽ  [[പി.എ. ബക്കർ]] [[മണിമുഴക്കം]] എന്ന സിനിമയാക്കി. ഈ സിനിമ സംസ്ഥാന-ദേശീയ തലങ്ങളിൽ പുരസ്കാരം നേടി. ഇതിനു പുറമേ ''അസ്തമയം'', ''പവിഴമുത്ത്'', ''അർച്ചന'' എന്നീ നോവലുകളും ചലച്ചിത്രങ്ങൾക്ക് പ്രമേയങ്ങളായിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;onmanorama&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;print&quot;&gt;{{Cite news |url=https://theprint.in/india/noted-author-sara-thomas-a-two-time-sahitya-akademi-award-winner-dies/1487810/ |title=Noted author Sara Thomas, a two-time Sahitya Akademi award winner, dies |agency=PTI |work=ThePrint |date=2023-03-31 |access-date=2026-10-08 |language=en}}&lt;/ref&gt; [[നാർമടിപ്പുടവ]] ടി വി സീരിയലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. 

സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് കമ്മിറ്റി‚ [[തിരുവനന്തപുരം]] [[ദൂരദർശൻ|ദൂരദർശൻ്റെ]] ഫിലിം സ്കാനിങ് കമ്മിറ്റി‚ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ]] ജനറൽ കൗൺസിൽ‚ കേരള ഫിലിം സർട്ടിഫിക്കേഷൻ കമ്മിറ്റി എന്നിവയിൽ അംഗമായിരുന്നു. 

2023  മാർച്ച് 31 പുലർച്ചെ നന്ദാവനം പോലീസ്  ക്യാംപിന് സമീപത്തെ മകളുടെ വസതിയിൽ വച്ച് സാറാ തോമസ് അന്തരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;mediaone&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.mediaoneonline.com/kerala/writer-sara-thomas-is-no-more-213370 |title=പ്രശസ്ത സാഹിത്യകാരി സാറാ തോമസ് അന്തരിച്ചു |work=മീഡിയ വൺ |date=2023-03-31 |access-date=2026-10-08 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== കൃതികൾ ==
*ജീവിതം എന്ന നദി
*മുറിപ്പാടുകൾ (1971)
*പവിഴമുത്ത് (1972)
*ആ മനുഷ്യൻ നീ തന്നെ(1973)
*അർച്ചന (1977)
*[[നാർമടിപ്പുടവ]](1978)
*ദൈവമക്കൾ (1982)
*അഗ്നിശുദ്ധി (1988)
*ചിന്നമ്മു(1988)
*വലക്കാർ(1994)
*നീലക്കുറിഞ്ഞികൾ ചുവക്കും നേരം(1995)
*ഗ്രഹണം
*തണ്ണീർപ്പന്തൽ
*യാത്ര
*കാവേരി
*കുപ്പിവളകൾ (ചെറുകഥ)

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
* കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം – നോവൽ (1979) –  (''നാർമടിപ്പുടവ'')&lt;ref name=&quot;onmanorama&quot; /&gt;
* കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം – സമഗ്രസംഭാവന (2010)&lt;ref name=&quot;print&quot; /&gt;
* മുറിപ്പാടുകളുടെ ചലച്ചിത്രവിഷ്കാരമായ [[മണിമുഴക്കം|മണി മുഴക്കത്തിന്]]  [[കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം 1979|സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡും]]  മികച്ച മലയാളചലച്ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയപുരസ്കാരവും ലഭിച്ചു 

==അവലംബം==
{{India-writer-stub}}

[[വർഗ്ഗം:മലയാളം നോവലെഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളത്തിലെ സ്ത്രീ എഴുത്തുകാർ‎]]
[[വർഗ്ഗം:1934-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നോവലിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സമഗ്രസംഭാവനക്കുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2023-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>3j4daivilqurytgr4twuwc3ihgx6rxn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674180</id>
      <parentid>4674178</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashik Jose</username>
        <id>63611</id>
      </contributor>
      <comment>ഒരു അവലംബം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4674180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8182" sha1="fg3txl3mj3dq8sbcrbznj04fwehsf9t" xml:space="preserve">{{prettyurl|Sara Thomas}}
'''സാറാ തോമസ്''' (14 സെപ്റ്റംബർ 1934 – 31 മാർച്ച് 2023) മലയാളത്തിലെ നോവലിസ്റ്റും ചെറുകഥാകൃത്തുമായിരുന്നു. ''[[നാർമടിപ്പുടവ]]'' എന്ന നോവലിന് 1979-ൽ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]] ലഭിച്ചു; സമഗ്രസംഭാവനയ്ക്കുള്ള അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2010-ൽ ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;onmanorama&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/03/31/malayalam-novelist-sarah-thomas-passes-away.html |title=Malayalam novelist Sarah Thomas passes away |work=Onmanorama |date=2023-03-31 |access-date=2026-10-08 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tnm&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/malayalam-novelist-and-short-story-writer-sarah-thomas-dies-88-175320 |title=Malayalam novelist and short story writer Sarah Thomas dies at 88 |work=The News Minute |date=2023-03-31 |access-date=2026-10-08 |language=en}}&lt;/ref&gt;
== ജീവചരിത്രം ==
1934 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് കോട്ടയം എടത്തുംപടിക്കൽ (Edathumpadickal) കുടുംബാംഗമായ വഞ്ചിത്താറ്റിൽ വർക്കി മാത്തുവിന്റെയും സാറാമ്മയുടെയും മകളായി തിരുവനന്തപുരത്ത് ജനനം.&lt;ref name=&quot;manorama&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.manoramaonline.com/topics/literature/sara-thomas.html |title=സാറാ തോമസ് |publisher=മനോരമ ഓൺലൈൻ |access-date=2026-10-08 |language=ml}}&lt;/ref&gt; ഓമന എന്നാണ് വീട്ടിൽ വിളിച്ചിരുന്ന പേര്.  ഇരുപതോളം നോവലുകൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. ‘ജീവിതം എന്ന നദി‘ എന്ന ആദ്യനോവൽ 34-ആം വയസ്സിൽ പുറത്തിറങ്ങി. 1971-ലെ ''മുറിപ്പാടുകൾ'' എന്ന നോവലിലൂടെയാണ് ശ്രദ്ധേയയായത്.&lt;ref name=&quot;tnm&quot; /&gt; 

1979-ൽ സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് ലഭിച്ച ''നാർമടിപ്പുടവകൾ'' എന്ന നോവലിൽ തമിഴ് ബ്രാഹ്മണരുടെ ജീവിതം ചിത്രീകരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;tnm&quot; /&gt; മധ്യവർഗ്ഗ കേരളീയപശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ ജീവിതാന്തരീക്ഷം അവതരിപ്പിക്കുന്ന സാറാ തോമസിന്റെ ചില കൃതികൾ ശ്രദ്ധേയങ്ങളാണ്. ''ദൈവമക്കൾ'' (1982) എന്ന നോവലിൽ മതപരിവർത്തനം ചെയ്ത അധസ്തിത വർഗ്ഗത്തിന്റെ വ്യാകുലതകളും ദുരിതങ്ങളുമാണ് പ്രമേയം. സാറാ തോമസിന്റെ 'മുറിപ്പാടുകൾ' എന്ന നോവൽ 1976-ൽ  [[പി.എ. ബക്കർ]] [[മണിമുഴക്കം]] എന്ന സിനിമയാക്കി. ഈ സിനിമ സംസ്ഥാന-ദേശീയ തലങ്ങളിൽ പുരസ്കാരം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite news|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm|date=2026-10-08|title=Kerala State Film Awards, 1969-1980|url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm}}&lt;/ref&gt; ഇതിനു പുറമേ ''അസ്തമയം'', ''പവിഴമുത്ത്'', ''അർച്ചന'' എന്നീ നോവലുകളും ചലച്ചിത്രങ്ങൾക്ക് പ്രമേയങ്ങളായിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;onmanorama&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;print&quot;&gt;{{Cite news |url=https://theprint.in/india/noted-author-sara-thomas-a-two-time-sahitya-akademi-award-winner-dies/1487810/ |title=Noted author Sara Thomas, a two-time Sahitya Akademi award winner, dies |agency=PTI |work=ThePrint |date=2023-03-31 |access-date=2026-10-08 |language=en}}&lt;/ref&gt; [[നാർമടിപ്പുടവ]] ടി വി സീരിയലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. 

സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് കമ്മിറ്റി‚ [[തിരുവനന്തപുരം]] [[ദൂരദർശൻ|ദൂരദർശൻ്റെ]] ഫിലിം സ്കാനിങ് കമ്മിറ്റി‚ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ]] ജനറൽ കൗൺസിൽ‚ കേരള ഫിലിം സർട്ടിഫിക്കേഷൻ കമ്മിറ്റി എന്നിവയിൽ അംഗമായിരുന്നു. 

2023  മാർച്ച് 31 പുലർച്ചെ നന്ദാവനം പോലീസ്  ക്യാംപിന് സമീപത്തെ മകളുടെ വസതിയിൽ വച്ച് സാറാ തോമസ് അന്തരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;mediaone&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.mediaoneonline.com/kerala/writer-sara-thomas-is-no-more-213370 |title=പ്രശസ്ത സാഹിത്യകാരി സാറാ തോമസ് അന്തരിച്ചു |work=മീഡിയ വൺ |date=2023-03-31 |access-date=2026-10-08 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== കൃതികൾ ==
*ജീവിതം എന്ന നദി
*മുറിപ്പാടുകൾ (1971)
*പവിഴമുത്ത് (1972)
*ആ മനുഷ്യൻ നീ തന്നെ(1973)
*അർച്ചന (1977)
*[[നാർമടിപ്പുടവ]](1978)
*ദൈവമക്കൾ (1982)
*അഗ്നിശുദ്ധി (1988)
*ചിന്നമ്മു(1988)
*വലക്കാർ(1994)
*നീലക്കുറിഞ്ഞികൾ ചുവക്കും നേരം(1995)
*ഗ്രഹണം
*തണ്ണീർപ്പന്തൽ
*യാത്ര
*കാവേരി
*കുപ്പിവളകൾ (ചെറുകഥ)

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
* കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം – നോവൽ (1979) –  (''നാർമടിപ്പുടവ'')&lt;ref name=&quot;onmanorama&quot; /&gt;
* കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം – സമഗ്രസംഭാവന (2010)&lt;ref name=&quot;print&quot; /&gt;
* മുറിപ്പാടുകളുടെ ചലച്ചിത്രവിഷ്കാരമായ [[മണിമുഴക്കം|മണി മുഴക്കത്തിന്]]  [[കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം 1979|സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡും]]  മികച്ച മലയാളചലച്ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയപുരസ്കാരവും ലഭിച്ചു 

==അവലംബം==
{{India-writer-stub}}

[[വർഗ്ഗം:മലയാളം നോവലെഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളത്തിലെ സ്ത്രീ എഴുത്തുകാർ‎]]
[[വർഗ്ഗം:1934-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നോവലിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സമഗ്രസംഭാവനക്കുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2023-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>fg3txl3mj3dq8sbcrbznj04fwehsf9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇന്ത്യൻ നേവി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39842</id>
    <revision>
      <id>4674063</id>
      <parentid>4603447</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T23:49:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74417" sha1="k5cpqhsj3cl0j9m4xj4olgg0ih6cved" xml:space="preserve">{{prettyurl|Indian Navy}}
{{Indian Navy}}
{{Military of India}}
[[ഇന്ത്യൻ സൈന്യം|ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിന്റെ]] നാവിക വിഭാഗമാണ് '''ഭാരതീയ നാവികസേന''' ('''Indian Navy''')5000 ത്തോളം വർഷങ്ങൾ പഴക്കമുള്ളതാണ് ഭാരതത്തിന്റെ നാവികപാരമ്പര്യം. വലിപ്പത്തിൽ ലോകത്തിൽ നാലാം സ്ഥാനത്താണ് ഭാരതീയ നാവിക സേന. 55,000 ഓളം അംഗബലമാണിതിനുള്ളത്. മൂന്ന് പ്രാദേശിക നിയന്ത്രണകേന്ദ്രങ്ങൾ (റീജിയണൽ കമ്മാൻഡുകൾ) ആണ് നാവിക സേനക്കുള്ളത്. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു മുമ്പ് ബോംബൈ മറൈൻ, ഇന്ത്യൻ നേവി, ഇന്ത്യൻ മറൈൻ എന്നീ പേരുകളിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1932ൽ റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവി സ്ഥാപിതമായി. സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടെ ഇന്ത്യൻ നേവി സ്ഥാപിതമായി. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഉയർന്ന തസ്തികകളിലെല്ലാം ബ്രിട്ടീഷുകാരായിരുന്നു. കാലക്രമേണ പൂർണ്ണമായും ഇന്ത്യക്കാരായിത്തീരുന്നു. ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ ആദ്യത്തെ കമാൻഡർ ഇൻ ചീഫ് അഡ്മിറൽ [[എഡ്വാർഡ് പെറി]] [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടീഷുകാരനായിരുന്നു]]. 1958ലാണ് ഈ സ്ഥാനത്തേക്ക് ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കാരൻ നിയമിതനാകുന്നത്. (ആർ.ഡി. കതാരി- വൈസ് അഡ്മിറൽ)

== ചരിത്രം ==
[[File:Naval Ensign of India.svg|thumb|200px]]
[[File:Naval Ensign of India (2001–2004).svg|thumb|200px|2001-2004]]
[[File:Naval Ensign of India (1950–2001).svg|thumb|200px|1950-2001]]
[[സിന്ധു നദീതടസംസ്കാരം|സിന്ധുനദീതട]] സംസ്കാരം നില നിന്നിരുന്ന കാലഘട്ടം മുതൽക്കേ ഭാരതത്തിന് നാവിക പാരമ്പര്യം അവകാശപ്പെടാനുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[http://indiannavy.nic.in/history.htm ഭാരതനാവികസേനയുടെ ചരിത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100310172325/http://indiannavy.nic.in/history.htm |date=2010-03-10 }} നാവികസേനയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്&lt;/ref&gt;. 
അക്കാലത്ത് [[ബാബിലോണിയ|ബാബിലോണിയയുമായും]] പുരാതന [[ഈജിപ്ത്|ഈജിപ്തുമായും]] സമുദ്രമാർഗ്ഗം [[വ്യാപാരം]] നടന്നിരുന്നതായും നൗക നിർമ്മാണത്തിൽ &lt;ref&gt; http://www.crystalinks.com/indiaships.html &lt;/ref&gt;ഭാരതീയർ വളരെയധികം പുരോഗതി പ്രാപിച്ചിരുന്നതായും തെളിവുകൾ ഉണ്ട്. &lt;ref name=&quot;mnsu&quot;&gt;[http://www.mnsu.edu/emuseum/prehistory/india/indus/arts.html  പ്രാചീന വ്യാപാര ബന്ധങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100603163533/https://www.mnsu.edu/emuseum/prehistory/india/indus/arts.html |date=2010-06-03 }} മിന്നസോട്ട സ്റ്റേറ്റ് സർവ്വകലാശാല&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;adventure&quot;&gt;[http://www.adventurecorps.com/archaeo/centperiph.html സിന്ധുനദീതടസംസ്കാരത്തിലെ വ്യാപാരബന്ധങ്ങൾ] അഡ്വഞ്ചർകോർപ്സ് &lt;/ref&gt;[[ഇറാൻ|ഇറാനിൽ]] നിർമ്മിച്ചിരുന്ന കല്ലുകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ നൗകകൾ അവരുപയോഗിച്ചിരുന്നതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട് &lt;ref name=&quot;pubweb&quot;&gt;[ http://pubweb.cc.u-tokai.ac.jp/indus/english/section02.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506102449/http://pubweb.cc.u-tokai.ac.jp/indus/english/section02.html |date=2008-05-06 }} പ്രാചീന നൗകകൾ]&lt;/ref&gt;ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ടൈഡൽ തുറമുഖവും ഭാരതത്തിലെ ലോഥലിലായിരുന്നതായി ഗവേഷകനായ എ.സ്.ആർ. റാവു കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ക്രി.വ. 2300നോടടുപ്പിച്ചാണിത് നിലനിന്നിരുന്നത്. &lt;ref&gt;http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1345150.stm &lt;/ref&gt; പ്രാചീനകാലത്ത് ഇന്ത്യക്ക് കംബോഡിയ, ജാവ, [[സുമാത്ര]], തുടങ്ങി [[ജപ്പാൻ|ജപ്പാനിൽ]] വരെ സമൂഹങ്ങൾ (കോളനികൾ) നിലനിന്നിരുന്നു. [[ഗ്രീസ്]], [[പേർഷ്യ]], [[റോം]], [[ആഫ്രിക്ക]], [[ചൈന]] തുടങ്ങിയ ദേശങ്ങളുമായി വ്യാപാരബന്ധവും ഉണ്ടായിരുന്നു.

ഇന്ത്യൻ തീരങ്ങളിലൂടെയുള്ള ഈസ്റ്റിന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ കപ്പൽ ഗതാഗതങ്ങളുടെ സുരക്ഷിതത്വത്തെ ലാക്കാക്കി 1612ൽ സൂററ്റിൽ രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ട [[റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവി|റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവിയിൽ]] നിന്നാണ് ആധുനിക ഇന്ത്യൻ നാവികസേന രൂപംകൊണ്ടത്. ഈ നാവികസേനയെ 1685ൽ സൂററ്റിൽനിന്ന് ബോംബെയിലേയ്ക്കു മാറ്റുകയും '''ബോംബെ മറൈൻ''' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യുകയുമുണ്ടായി.

1892ൽ '''റോയൽ ഇന്ത്യൻ മറൈൻ''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ട ഇത് 1934ൽ ബ്രിട്ടനിലെ [[റോയൽ നേവി|റോയൽ നേവിയുടെ]] മാതൃകയിൽ [[ദി റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവി]] ആയി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.  

സ്വതന്ത്ര്യം കിട്ടിയതിനു ശേഷം ഈ നാവികസേനയ്ക്ക് [[ഇന്ത്യൻ നേവി]] എന്ന പേര് നൽകപ്പെട്ടു.  1947ൽ വിഭജനത്തോടുകൂടി അന്നു നിലവിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ മൂന്നിൽ ഒരുഭാഗവും പ്രധാനപ്പെട്ട പല നാവിക പരിശീലനകേന്ദ്രങ്ങളും [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്താന്റെ]] ഭാഗത്തായി.

സ്വതന്ത്ര ഭാരതത്തിലും ഇന്ത്യൻ നേവി ബ്രിട്ടീഷുകാരായ അഡ്മിറൽമാരുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽത്തന്നെ തുടർന്നുവന്നു.  1958 ഏപ്രിൽ 22ന് ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ വൈസ് അഡ്മിറലായ ആർ.ഡി.കട്ടാരെ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ മേധാവി ആയിത്തീർന്നു.

== ആപ്തവാക്യം ==
നാവിക സേനയുടെ ആപ്തവാക്യം ഷംനോ വരുണ എന്നാണ്. അർത്ഥം വരുണൻ ഞങ്ങളെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. 
== യുദ്ധക്കപ്പലുകൾ ==
*[[ഐ.എൻ.എസ്. വിരാട്]]- ഇന്ത്യയുടെ വിമാനവാഹിനിക്കപ്പലാണ് ഐ.എൻ.എസ്. വിരാട്. 1986-ൽ ബ്രിട്ടനിൽ നിന്നാണ് ഇത് വാങ്ങിയത്. 226.5 മീറ്റർ നീളമുള്ള ഈ കപ്പൽ 2012 വരെ ഇന്ത്യയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചേക്കും. 
*[[ഐ.എൻ.എസ്. ഡെൽഹി]]- ഇന്ത്യയൂടെ പ്രമുഖ യുദ്ധക്കപ്പലുകളിൽ ഒന്നാണിത് (Destroyer) 1997-ൽ കമ്മീഷൻ ചെയ്ത് ഈ കപ്പൽ മുംബൈയിലെ മാസഗോൺ കപ്പൽശാലയിലാണ് നിർമ്മിച്ചത്. [[ഐ.എൻ.എസ്. മുംബൈ]], [[ഐ.എൻ.എസ്. മൈസൂർ]] എന്നിവ ഇതേ ഗണത്തിൽ പെടുന്ന മറ്റു കപ്പലുകളാണ്. 
*[[ഐ.എൻ.എസ്. രാജ്പൂത്ത്]] -1980-ൽ കമ്മീഷൻ ചെയ്ത യുദ്ധക്കപ്പലാണിത് (Destroyer). [[ഐ.എൻ.എസ്. രൺ‌വീർ]], [[ഐ.എൻ.എസ്. രഞ്ജിത്]], [[ഐ.എൻ.എസ്. രൺവിജയ്]] എന്നിവയാണ് ഇതേ ഗണത്തിൽ പെട്ട മറ്റു കപ്പലുകൾ. 
*[[ഐ.എൻ.എസ്. ഗോദാവരി]] - ഇടത്തരം യുദ്ധക്കപ്പലാണിത് (Frigate). *[[ഐ.എൻ.എസ്. ഗംഗ]], *[[ഐ.എൻ.എസ്. ഗോമതി]] എന്നിവയാണ് സമാനമായ മറ്റു കപ്പലുകൾ
*[[ഐ.എൻ.എസ്.ജലാശ്വ]] -2004 സുനാമിക്കുശേഷം ഇന്ത്യൻ നേവി അമേരിക്കൻ നേവിയൊട് വങ്ങിയതാണ് ഇത്.

== ചുമതലകളും കടമകളും ==

സ്വതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതോടുകൂടി ഇന്ത്യൻ നാവിക സേനയുടെ സമരതന്ത്രപരമായ ധാരണകളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങളുണ്ടായി.  ക്ലിപ്തമായ പരിധിക്കുള്ളിൽ നിന്നുകൊണ്ട് പ്രാദേശിക സുരക്ഷിതത്വത്തിന് ഉർപ്പു വരുത്തുക എന്നതിലുമുപരിയായി, മുമ്പ് ബ്രിട്ടീഷ് റോയൽ ഇന്ത്യൻ നേവി ഏറ്റെടുത്തിരുന്ന സമുദ്രാന്തര സുരക്ഷിതത്വത്തിന്റെ ചുമതലകൾ കൂടി ഇന്ത്യൻ നാവിക സേനയിൽ നിക്ഷിപ്തമായി.  ഇന്ത്യൻ സമുദ്രതിരങ്ങളുടെയും അറബിക്കടലിലും ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിലും അങ്ങിങ്ങായി ചിതറിക്കിടക്കുന്ന നിരവധി ഇന്ത്യൻ ദ്വീപുകളുടെയും പ്രതിരോധം, നമ്മുടെ സമുദ്രാതിർത്തിയിൽ കൂടി സഞ്ചരിക്കുന്ന ചരക്കുകപ്പലുകൾക്കു വേണ്ട സഹായമെത്തിക്കൽ, സുരക്ഷിതമായ കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള കപ്പൽച്ചാലുകളുടെ ചാർട്ടുണ്ടാക്കൽ, ചാലുകൾ തെറ്റി യാത്രയിൽ മണൽത്തിട്ടയിൽ ഉറയ്ക്കുന്ന കപ്പലുകളുടെ രക്ഷക്കുവേണ്ടിയുള്ള ഏർപ്പാടുണ്ടാക്കൽ, മത്സ്യബന്ധന ബോട്ടുകളുടെയും കപ്പലുകളുടെയും സുരക്ഷിതത്വം തുടങ്ങിയ ചുമതലകൾ ഇന്ത്യൻ നേവി നിർവഹിച്ചുവരുന്നു.


കൂടാതെ പണിമുടക്കു മൂലമോ മറ്റേതെങ്കിലും കാരണത്താലോ തുറമുഖ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സ്തംഭനാവസ്ഥയിൽ എത്തിയാൽ അതേറ്റെടുക്കുക, കൊടുംകാറ്റ്, ചുഴലിക്കാറ്റ്, ഭൂമികുലുക്കം, വരൾച്ച, വെള്ളപ്പൊക്കം മുതലായ കെടുതികൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അതിൽപ്പെട്ടുഴലുന്നവർക്ക് ആശ്വാസമെത്തിക്കുക എന്നിവയും ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ കർത്തവ്യങ്ങളിൽപെടുന്നു.  നേവിയിലെ മുങ്ങൽ വിദഗ്ദ്ധൻമാർ ജല വൈദ്യുതി ഉൽപാദന പ്രദേശത്തും മറ്റു നദീതട പദ്ധതികളിലും വിലയേറിയ സേവനങ്ങൾ നൽകാറുണ്ട്. 

യുദ്ധസമയത്ത് ഇന്ത്യയുടേയും സുഹൃദ് രാജ്യങ്ങളുടെയും കപ്പലുകളുടെ സുരക്ഷിതമായ ഗതാഗതത്തിന് ഉറപ്പുവരുത്തുകയും അതുവഴി അവശ്യ വസ്തുക്കളുടെ സംഭരണവും വിതരണവും സുഗമമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലും ഇന്ത്യൻ നാവികസേന സാരമായ പങ്കു വഹിക്കുന്നുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.jmss.org/2008/winter/articles/scott.pdf |title=India's drive for a 'Blue water' Navy by Dr. David Scott, International Relations, Brunel University |access-date=2009-08-12 |archive-date=2008-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528002213/http://www.jmss.org/2008/winter/articles/scott.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thomaspmbarnett.com/published/12steps.htm |title=India's 12 Steps to a World-Class Navy |access-date=2009-08-12 |archive-date=2007-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014183557/http://www.thomaspmbarnett.com/published/12steps.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ത്രിമാനവികസനം ==

സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയതിനു ശേഷമുള്ള 25 കൊല്ലക്കാലത്തെ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ വളർച്ചയെ ത്രിമാന വികസനം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാം.

[[പ്രമാണം:IAF Tu-142 and Il-38.jpg|thumb|ആർക്കോണത്തുള്ള [[നേവൽ എയർ സ്റ്റേഷൻ]]]]
സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടുന്നസമയത്ത് സമുദ്രത്തിൽ മാത്രം പ്രവർത്തിക്കാവുന്ന പഴയ കപ്പലുകളും അകമ്പടി കപ്പലുകളും മാത്രമടങ്ങുന്ന ഒന്നായിരുന്നു ഇന്ത്യൻ നാവികസേന.  1948 - ൽ ആദ്യമായി എച്ച്.എം.എസ്.അക്കിലീസ് എന്ന 7,000 ടൺ കേവുഭാരമുള്ള ലിയാൻഡർ വിഭാഗത്തില്പെട്ട ക്രൂസർ ഇന്ത്യ വാങ്ങി അതിനെ ഐ.എൻ.എസ്.ഡൽഹി എന്നു പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.iht.com/articles/2008/09/22/asia/power.php |title=India is projecting its military power |access-date=2008-09-23 |archive-date=2008-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080923125354/http://www.iht.com/articles/2008/09/22/asia/power.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;  തുടർന്ന് ചുരുങ്ങിയ കാലംകൊണ്ടു ഡിസ്റ്റ്റോയർ വിഭാഗത്തില്പെട്ട രജപുത്ത്, രംഞ്ജിത്ത്, റാണ എന്നീ മൂന്നു കപ്പലുകളും 11-ം ഡിസ്റ്റ്റോയർ സ്ക്വാഡ്രനിലേക്ക് വാങ്ങുകയുണ്ടായി ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം പിന്നീട് ഡീകമ്മീഷൻ ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.  ശത്രുക്കളെ കടലിൽ വേട്ടയാടി നശിപ്പിക്കുന്നതിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന ''ഹണ്ട് ക്ലാസ്സ്'' ഡിസ്റ്റ്റോയേഴ്സ് വിഭാഗത്തിൽ പെട്ടതും 1,050 ടൺ കേവുഭാരമുള്ളതുമായ ഗംഗ, ഗോമതി, ഗോദാവരി എന്നീ കപ്പലുകൾ 1952 - ൽ ഇന്ത്യൻ നേവിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.  ഇതിൽ ഗംഗ പിന്നീട് ഡീകമ്മീഷൻ ചെയ്യപ്പെട്ടു.

1957ൽ കോളണി ക്ലാസ് ക്രൂസർ വിഭാഗത്തിൽ പെട്ടതും, ആറിഞ്ചു വ്യാസമുള്ള കുഴലുകളൊടുകൂടിയ 9 വൻ തോക്കുകളും നവീന രീതിയിലുള്ള ഇലക്ട്രോണിക്ക് ഉപകരണങ്ങളും ഉള്ളതും, 8,700 ടൺ കേവുഭാരമുള്ളതുമായ ഐ.എൻ.എസ്.മൈസൂർ എന്ന യുദ്ധകപ്പൽ നേവിക്കു ലഭിച്ചു.

1958-60 കാലഘട്ടത്തിൽ ആൻറീ എയർ ക്രാഫ്റ്റ് - ആൻറീ സബ്മറൈൻ ഫ്രിഗേറ്റ് വിഭാഗത്തിൽ പെട്ട 8 പടക്കപ്പലുകൾ നേവീ സമ്പാദിച്ചു.  ഇവയിൽ ഐ.എൻ.എസ്.കുക്രി, കൃപാൺ, കുഠാർ എന്നീ കപ്പലുകൾ 14 - ം ഫ്രിഗേറ്റ് സ്ക്വാഡ്രനിലും, തൽവാർ, ത്രിശൂൽ എന്നീ കപ്പലുകൾ 15 - ം ഫ്രിഗേറ്റ് സ്ക്വാഡ്രനിലും, ബിയാസ്, ബേത്‌വ, ബ്രഹ്മപുത്ര എന്നീ കപ്പലുകൾ 16 - ം ഫ്രിഗേറ്റ് സ്ക്വാഡ്രനിലും ചേർന്നു.  ഈ 8 കപ്പലുകളും ഇന്ത്യൻ നേവിക്കു വേണ്ടി പ്രത്യേകമായി ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിർമിച്ചവയാണ്.  കുക്രി 1971 - ലെ യുദ്ധത്തിൽപാകിസ്താൻ മുങ്ങിക്കപ്പലിന്റെ ടോർപ്പിഡോ ആക്രണത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടു.

== വിമാനവാഹിനി കപ്പൽ. ==

[[പ്രമാണം:Harrier land Malabar 2007.jpg|thumb|[[സീ ഹാരിയർ]] ഐ.എൻ.എസ്. വിരാട്ടിന്റെ ഡസ്കിൽ ലാൻഡ് ചെയ്യുന്നു.]]
സമുദ്രത്തിൽ പൊന്തിക്കിടക്കുന്ന ഒരു വിമാനത്താവളം എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്നതും നാവിക യുദ്ധോപകരണങ്ങളിൽ അതിശക്തവുമായ വിക്രാന്ത് നേവിക്ക് 1961 - ൽ ലഭ്യമായി.  ഈ വിമാനവാഹിനിക്ക് ഒരു ആങ്കിൾഡ് ഡെക്കും വിമാനങ്ങളെ പെട്ടെന്നു പറന്നുയരാൻ സഹായിക്കുന്നതും ആവികൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നതുമായ ഒരു തെറ്റാലിയും (catapult) വിമാനങ്ങളെ കപ്പലിന്റെ ഡെക്കിൽ ഇറങ്ങാൻ സഹായിക്കുന്ന മിറർലാൻഡിങ് എയ്ഡുകളും കപ്പലിന്റെ അടിത്തട്ടുകളിൽ നിന്നും വിമാനങ്ങളെ അപ്പർ ഡക്കുകളിലേക്കു കൊണ്ടുവരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും വൈദ്യുതികൊണ്ടു പ്രവർത്തിക്കുന്നതുമായ എയർക്രാഫ്ടുകളും ഉണ്ട്.

ഐ.എൻ.എസ്.ദില്ലിയിൽ സീഹോക്ക് ജെറ്റ് ഫൈറ്റേഴ്സ്, നിരീക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്താനുപകരിക്കുന്ന ആലീസ് വിമാനങ്ങൾ, സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന അലൂവറ്റ് (Alouette) ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ എന്നിവയും ഉണ്ട്.

== അന്തർവാഹിനികൾ ==

[[പ്രമാണം:Ae dq ins S62 1.jpg|thumb|right|[[ഐ.എൻ.എസ്.സിന്ധുവിജയ്]] മുങ്ങികപ്പൽ]]
സമുദ്രത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന കപ്പലുകളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിച്ചതോടുകൂടി നേവിക്ക്  [[അന്തർവാഹിനി]] വിഭാഗത്തിന്റെ അഭാവംകൂടി നികത്തേണ്ട ആവശ്യം അനുഭവപ്പെട്ടു.  1968 - ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിന്നും ഇന്ത്യൻ നേവി ഒരു മുങ്ങികപ്പൽ സമ്പാദിച്ചു; തുടർന്നു ചുരുങ്ങിയ കാലംകൊണ്ട് മറ്റു മൂന്നു മുങ്ങികപ്പലുകൾ കൂടി ലഭ്യമായി.&lt;ref&gt;[http://www.indianexpress.com/story/21610.html Submarine launch is next BrahMos frontier]&lt;/ref&gt;  അങ്ങനെ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ [[മുങ്ങികപ്പൽ]] വിഭാഗം ഭാരതത്തിന്റെ കിഴക്കൻ സമുദ്ര തീരത്തിലെ വിശാഖപട്ടണത്തുള്ള ഐ.എൻ.എസ്.വീരബാഹു എന്ന താവളത്തിൽ വികസിക്കാൻ തുടങ്ങി.  മുങ്ങികപ്പലുകളുടെ വരവോടുകൂടി ഒരു സമീകൃത് കപ്പൽപട എന്ന ആശയം യാഥാർഥ്യമായിത്തീർന്നു.  അങ്ങനെ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ ചിരകാല അഭിലാഷമായ ത്രിമുഖ വികസനം നിറവേറ്റപ്പെട്ടതോടെ നാവിക സേനയ്ക്ക് കടൽപ്പരപ്പിലും കടലിനു മുകളിലും കടലിനടിയിലും യുദ്ധം നടത്താനുള്ള കഴിവ് ആർജിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. &lt;ref&gt;[http://timesofindia.indiatimes.com/India/India_plans_to_buy_6_new_subs_says_Navy_chief/articleshow/2588616.cms India plans to buy 6 new subs, says Navy chief]&lt;/ref&gt;

തുടർന്നുള്ള കാലഖട്ടത്തിൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിർമിച്ച അതിവേഗ റോന്തുചുറ്റൽ - കപ്പലുകൾ (fast patrol vessels) ഇന്ത്യൻ നേവിക്ക് ലഭ്യമാവുകയും അതോടെ 31 - ം ഡിസ്ട്രോയർ സ്ക്വാഡ്രൻ രൂപവത്കൃതമാവുകയും ചെയ്തു.

== മിസൈൽ യുഗം ==

ഓസാ വിഭാഗത്തിൽപെട്ട കുറെ മിസൈൽ ബോട്ടുകൾ നേടി ഇന്ത്യൻ നേവി മിസൈൽ യുഗത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചിരിക്കുകയാണ്.

== ശാഖകൾ ==

[[പ്രമാണം:DN-SC-89-03179 INS Chakra submarine.jpg|thumb|[[ഐ.എൻ.എസ്.ചക്ര]] ന്യൂക്ലിയർ സബ്മറൈൻ.]]
ഇന്ത്യൻ കപ്പൽ പടയെ ഈസ്റ്റേൺ ഫ്ലീറ്റ്, വെസ്റ്റേൺ ഫ്ലീറ്റ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ടായി വിഭജിച്ച് ഓരോ അഡ്മിറലിന്റെ ചുമതലയിൽ ആക്കിയിരിക്കുന്നു.  ഈ അഡ്മിറൽമാരുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ വിമാനവാഹിനി, ക്രൂസറുകൾ, സബ്മറൈൻ സ്ക്വാഡ്രൻ, മൈൻ കൗണ്ടർമെഷർ സ്ക്വാഡ്രൻ, മിസൈൽബോട്ട് സ്ക്വാഡ്രൻ, ലാൻഡിങ് ക്രാഫ്റ്റ് സ്ക്വാഡ്രൻ, പെട്രോൾ ക്രാഫ്റ്റ് സ്ക്വാഡ്രൻ, സർവേ കപ്പലുകൾ, സബ്മറൈൻ ഡിപ്പോ ഷിപ്പ് തുടങ്ങിയ അനുസാരി വിഭാഗങ്ങളിൽപെട്ട ഫ്ലീറ്റ് ടാങ്കർ, കസ്റ്റംസ് ക്രാഫ്റ്റ്, ടഗ്സ്, ഇൻഷോർ ആൻഡ് കോസ്റ്റൽ മൈൻ സ്വീപ്പേഴ്സ് എന്നിവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.  മൂന്നോ മൂന്നിലധികമോ കപ്പലുകൾ ചേർന്നതാണ് ഒരു സ്ക്വാഡ്രൻ.

ഇതിനു പുറമെ ഐ.എൻ.എസ്.കൃഷ്ണ, കാവേരി, ടീർ എന്നീ കപ്പലുകളടങ്ങിയ ഒരു ട്രെനിങ് സ്ക്വാഡ്രനുമുണ്ട്.  ഇന്ത്യൻ നേവിയിൽ ചേരുന്ന ഭടൻമാർക്കും ആഫീസർമാർക്കും പരിശീലനം നൽകുന്ന ചുമതലയാണ് ഈ സ്ക്വാഡ്രനുള്ളത്.

സർവേ ഷിപ്പുകൾ സമുദ്രാതിർത്തിയിലും തുറമുഖങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശന ചാലുകളിലും ഹൈഡ്രോഗ്രാഫിക് സർവേ നടത്തി സ്ഥിതിവിവരണ കുറിപ്പുകൾ തയ്യാറാക്കി ഡെറാഡൂണിലുള്ള നേവൽ ഹൈഡ്രോഗ്രാഫിക് ആഫീസിലേക്ക് അയക്കുന്നു.  അവർ നാവിഗേഷൻ ചാർട്ടുകൾ (സമുദ്രത്തിന്റെ ആഴം, വേലിയേറ്റം, ചുഴികൾ മുതലായവയുടെ രേഖകൾ) ഉണ്ടാക്കി ഇന്ത്യയുടെയും മറ്റു സുഹൃദ് രാജ്യങ്ങളുടെയും കപ്പലുകൾക്ക് നൽകുന്നു.

== യുദ്ധക്കപ്പലുകൾ ==
[[പ്രമാണം:Shivalik long shot.jpg|thumb|left|മാസഗോൺ ഡോക്കിൽ നിർമിച്ച [[ഐ.എൻ.എസ്. ശിവാലിക്.]]]]
രാജ്യരക്ഷയ്ക്കാവശ്യമായ യുദ്ധോപകരണങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ സ്വയംപര്യാപ്തത നേടുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി നിലവിലുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി [[മുംബൈ|മുംബൈയിലുള്ള]] മാസഗോൺ ഡോക്കിലും [[കോൽക്കത്ത|കോൽക്കത്തയിലുള്ള]] ഗാർഡൻ റീച്ച് വർക്ക്ഷോപ്പിലും [[വിശാഖപട്ടണം|വിശാഖപട്ടണത്തുള്ള]] ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ഷിപ്പ്യാഡിലും വിവിധ തരത്തിലുള്ള യുദ്ധക്കപ്പലുകൾ നിർമ്മിയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പദ്ധതി ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.  ഈ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ 1972നും 74നും ഇടയിൽ നിർമിച്ച ''നീലഗിരി'', ''ഹിമഗിരി'' എന്നീ രണ്ടു യുദ്ധക്കപ്പലുകൾ (frigates) ഇന്ത്യൻ നേവിയിൽ കമ്മീഷൻ ചെയ്തു കഴിഞ്ഞു.

മൂന്നാമത്തെ കപ്പലായ ''ഉദയഗിരി'' പരീക്ഷണങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി. മേല്പറഞ്ഞ ഫ്രിഗേറ്റുകൾ 2,400നും 3,000നും ഇടയ്ക്കു കേവുഭാരം ഉള്ളവയും, ഏറ്റവും ആധുനികവും സങ്കീർണവുമായ യുദ്ധോപകരണങ്ങൾ ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളവയുമാണ്. വളരെ വേഗതയുള്ളതും വിവിധ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉതകുന്നതും ശക്തിയായ ആക്രമണം നടത്താൻ കഴിവുള്ളതും കൂടിയാണിവ.  ഇതിനും പുറമേ ശത്രുകപ്പലുകളെ സമുദ്ര നിരപ്പിലൂടെയും വെള്ളത്തിനടിയിലൂടെയും ആകാശം വഴിയായും ആക്രമിച്ചു കീഴടക്കാൻ സാധിക്കും വിധം ഇതിൽ വിമാന വേധ മിസൈലുകൾ (anti-aircraft missiles), ശത്രുവിന്റെ മുങ്ങിക്കപ്പലുകളെ വകവരുത്തുന്നതിനുള്ള ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ, നവീന രീതിയിലുള്ള [[റഡാർ|റഡാറുകൾ]], സോണാർ സിസ്റ്റം എന്നിവയെല്ലാം ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.defenseindustrydaily.com/2006/02/israel-india-to-cooperate-on-350m-longrange-barak-sam-project/index.php |title=Israel, India to Cooperate on $350M Long-Range Barak SAM Project |access-date=2009-08-14 |archive-date=2008-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080904214426/http://www.defenseindustrydaily.com/2006/02/israel-india-to-cooperate-on-350m-longrange-barak-sam-project/index.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== താവളസൗകര്യങ്ങൾ ==

[[പ്രമാണം:INS Mysore D60 India.jpg|thumb|ഏഡൻ കടലിടുക്കിൽ, സോമാലിയൻ കടൽ കൊള്ളക്കാരെ തിരയുന്ന [[ഐ.എൻ.എസ് മൈസൂർ]].]]
വിശാഖപട്ടണത്തും ബോംബെയിലും കപ്പലുകൾ ഡോക്കുചെയ്യുന്നതിനും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ നടത്തുന്നതിനുമുള്ള വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.  കൊച്ചിയിലും നിലവിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന സൗകര്യങ്ങൾ വിപുല പെടുത്തിവരുന്നു.

മർമഗോവ, മദ്രാസ്, കൽകത്ത, പോർട്ട്ബ്ലെയർ തുടങ്ങിയ തുറമുഖങ്ങളിൽ നേവിയുടെ കപ്പലുകൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുന്നതിനും അറ്റകുറ്റ പണികൾ നടത്തുന്നതിനും പ്രത്യേക ഏർപ്പാടുകൾ നിലവിൽ ഇല്ലാത്തതിനാൽ അവിടെയുള്ള ചരക്കുകപ്പൽ  യാഡുകളിൽ നേവിയുടെ ആവശ്യങ്ങളും നിർവഹിച്ചുപോരുന്നു.

നേവൽ വിമാനങ്ങളുടെയും ബന്ധപ്പെട്ട ഘടകങ്ങളുടെയും അറ്റകുറ്റ പണികൾക്കായി കൊച്ചിയിൽ വേണ്ട് ഏർപ്പാടുകൾ ഉണ്ട്.  നാവികസേനയ്ക്ക് ആവശ്യമായ പടക്കോപ്പുകളും മറ്റുപകരണങ്ങളും ഇന്ത്യയിൽ നിർമ്മിക്കുന്നതിനു പൂനയിലും എല്ലാ വലിയ തുറമുഖങ്ങളിലും വേണ്ട സംവിധാനങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

നാവിക സേനയിലെ സൈനികരുടെ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തെ മുൻനിറുത്തി ബോംബെയിൽ ഐ.എൻ.എസ്. അശ്വനി, ഗോവയിൽ ജീവാന്തി, കൊച്ചിയിൽ സഞ്ജീവനി, വിശാഖപട്ടണത്തിൽ കല്യാണി എന്നീ ആശുപത്രികളും നിലവിലുണ്ട്.

== ഘടന ==
[[പ്രമാണം:Bridges of friendship Indian Navy.jpg|thumb|ബോംബേയിലെ നേവൽബേസ് ഗേറ്റിനുമുമ്പിൽ നിൽക്കുന്ന നേവീ ആഫിസർ.]]
ഇന്ത്യയിലെ മൂന്നു സായുധ സേനാവിഭാഗങ്ങളുടെയും സുപ്രീംകമാൻഡർ ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡണ്ടാണ്.

നാവിക സേനയുടെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നത് അഡ്മിറലിന്റെ പദവിയിലുള്ള നാവിക സേനാ മേധാവി (Chief of Naval Staff) ആണ്.  നാവിക സേനയുടെ ആസ്ഥാനം ന്യൂഡൽഹിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.  [[ചിഫ് ഒഫ് നേവൽ സ്റ്റാഫ്]], ചീഫ്സ് ഒഫ് സ്റ്റാഫ് കമ്മിറ്റിയിലെ ഒരംഗമായിരിക്കും.  ഈ കമ്മിറ്റ് ദേശരക്ഷാ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച ഉപദേശങ്ങൾ പ്രതിരോധവകുപ്പു മംന്ത്രിക്കു നൽകുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://indiannavy.nic.in/NewPfr06/index2.htm |title=President's fleet review |access-date=2009-08-14 |archive-date=2006-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060706132634/http://indiannavy.nic.in/NewPfr06/index2.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ചീഫ് ഒഫ് നേവൽ സ്റ്റാഫിനെ യുദ്ധനടത്തിപ്പിൽ സഹായിക്കാൻ ഒരു വൈസ്ചീഫും, നേവൽ ഏവിയേഷൻ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ  സഹായിക്കാൻ ഒരു അസിസ്റ്റൻറ് ചീഫും പ്രിൻസിപ്പൽ സ്റ്റാഫ് ആഫീസർമാരും ഉണ്ടായിരിക്കും.

=== റാങ്കുകൾ ===
നാവികസേനയിലെ  കമ്മീഷൻഡ് ആഫീസർ പദവികൾ യഥാക്രമം [[അഡ്മിറൽ]], വൈസ് അഡമിറൽ, റിയർ അഡ്മിറൽ, കമോഡോർ, ക്യാപ്റ്റൻ, കമാൻഡർ, ലെഫ്റ്റനന്റ് കമാൻഡർ, ലെഫ്റ്റനന്റ്, സബ് ലെഫ്റ്റനന്റ് എന്നിവയാണ്. മാസ്റ്റർ ചീഫ് പെറ്റി ഓഫീസർ ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ്, മാസ്റ്റർ ചീഫ് പെറ്റി ഓഫീസർ സെക്കണ്ട് ക്ലാസ്, ചീഫ് പെറ്റി ഓഫീസർ, പെറ്റി ഓഫീസർ, ലീഡിംഗ് സീമാൻ, സെയിലർ (നാവികൻ) എന്നിവയാണ് മറ്റുള്ള റാങ്കുകൾ.

{{ഇന്ത്യൻ നാവികസേനയിലെ ഓഫീസർ റാങ്കുകൾ}}{{ഇന്ത്യൻ നേവിയിലെ മറ്റുള്ള റാങ്കുകൾ}}

== പ്രിൻസിപ്പൽ സ്റ്റാഫ് ആഫീസർമാർ ==

* ചീഫ് ഒഫ് പെഴ്സനേൽ - വൈസ് അഡ്മിറൽ
* ചീഫ് ഒഫ് മെറ്റീരിയൽ - വൈസ് അഡ്മിറൽ
* ചീഫ് ഒഫ് ലോജിസ്റ്റിക്സ് - റിയർ അഡ്മിറൽ

നാവിക സേനയുടെ ഓരോ ഘടകങ്ങളുടെയും ചാർജ് വഹിക്കുന്നതിന് പ്രത്യേകമായി ഡയറക്ടർമാർ ഉണ്ട്.  ഇതിനും പുറമെ വിവിധ നേവൽ കമാൻഡുകളുടെ ഭരണ നിർവഹണത്തിനായി ഫ്ലാഗ്ആഫീസർ കമാൻഡിങ് ചീഫ്മാരെയും നിയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.  ഒട്ടാകെ മൂന്നു നേവൽ കമൻഡുകളാണുള്ളത്; വെസ്റ്റേൺ, ഈസ്റ്റേൺ, സതേൺ എന്നിവ.  ഫ്ലാഗ് ആഫീസർ കമാൻഡിങ് ചീഫ്മാരുടെ കീഴിൽ ഭരണപരവും യുദ്ധതന്ത്ര പരവുമായ ചുമതലകൾ വഹിക്കുന്നതിന് റീർ അഡ്മിറൽമാരും ഉണ്ട്.

വിദേശങ്ങളുമായി നയതന്ത്രരംഗത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നതിന് നേവൽ ഉപദേഷ്ടാക്കളെയും അറ്റാഷേകളെയും സുഹൃദ്രാഷ്ട്രങ്ങളിലെ നാവിക സേനയ്ക്കു പരിശീലനം നൽകുന്നതിന് ട്രെയിനിങ് ആഫീസർമാരെയും നിയോഗിക്കുന്ന പതിവുണ്ട്.

=== നാവികസേനയിലെ റാങ്കുകൾ ===
&lt;center&gt;{{ഇന്ത്യൻ നാവികസേനയിലെ ഓഫീസർ റാങ്കുകൾ}}

'' (മറ്റുസായുധ സേനാ വിഭാഗങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്)''
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-bgcolor=&quot;#efefef&quot;
!'''നാവികസേന'''
!'''കരസേന'''
!'''വ്യോമസേന'''
|-
| അഡ്മിറൽ ഒഫ് ദി ഫ്ലീറ്റ് &lt;br /&gt; (ഇന്ത്യൻ നേവിയിൽ ആർക്കും &lt;br /&gt; ഈ പദവി ഇതുവരെ നൽകിയിട്ടില്ല) || ഫീൽഡ് മാർഷൽ &lt;br /&gt; (ഫീൽഡ് മർഷൽ മനേക്ഷാ, KM കരിയപ്പ &lt;br /&gt;  ഈ പദവി &lt;br /&gt; നേടിയിട്ടുണ്ട്)   ||  മാർഷൽ ഒഫ് ദി എയർ ഫോഴ്സ് &lt;br /&gt; (&lt;br /&gt; (മാർഷൽ ഓഫ് ദി എയർ ഫോഴ്സ് .അർജൻ സിങ്ങ് )ഈ പദവി &lt;br /&gt; നേടിയിട്ടുണ്ട്)
|-
| അഡ്മിറൽ || ജനറൽ || എയർ ചീഫ് മാർഷൽ
|-
| വൈസ് അഡ്മിറൽ || ലഫ്ടനൻറ് ജനറൽ || എയർ മാർഷൽ
|-
| റീർ അഡ്മിറൽ || മേജർ ജനറൽ || എയർ വൈസ് മാർഷൽ
|-
| കമഡോർ || ബ്രിഗേഡിയർ || എയർ കമഡോർ
|-
| ക്യാപ്റ്റൻ || കേണൽ || ഗ്രൂപ് ക്യാപ്റ്റൻ
|-
| കമാൻഡർ || ലഫ്ടനൻറ് കേണൽ || വിങ് കമാൻഡർ
|-
| ലഫ്ടനൻറ് കമാൻഡർ || മേജർ || സ്ക്വാഡ്രൻ ലീഡർ
|-
| ലഫ്ടനൻറ് || ക്യാപ്റ്റൻ || ഫ്ലൈറ്റ് ലഫ്റ്റനൻറ്
|-
| സബ് ലഫ്ടനൻറ് || ലഫ്റ്റനൻറ് || ഫ്ലൈയിങ് ആഫീസർ
|-
|    --------    || സെക്കഡ് ലഫ്ടനൻറ് || പൈലറ്റ് ഒഫീസർ 
|-
| മിഡ്ഷിപ്മാൻ ||    --------   ||   ---------
|-
| കേഡറ്റ് || കേഡറ്റ് || കേഡറ്റ്
|-
| മാസ്റ്റർ ചീഫ് പെറ്റിആഫീസർ &lt;br /&gt; ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് || സുബേദാർ മേജർ || മാസ്റ്റർവാറണ്ട് ഒഫീസർ
|-
| മാസ്റ്റർ ചീഫ് പെറ്റിആഫീസർ &lt;br /&gt; സെകഡ് ക്ലാസ് || സുബേദാർ ||    --------   
|-
| ചീഫ് പെറ്റി ആഫീസർ || നായബ് സുബേദാർ || വാറണ്ട് ആഫീസർ
|-
| പെറ്റി ആഫീസർ || ഹവീൽദാർ || സാർജൻറ്
|-
| ലീഡിങ് || ലാൻസ്നായ്ക് || കോർപറൽ
|-
| സെയിലർ ഫസ്റ്റ്ക്ലാസ് || നായ്ക് || എയർക്രാഫ്റ്റ്മാൻ ഫസ്റ്റ്ക്ലാസ്
|-
| സെയിലർ സെക്കൻഡ് ക്ലാസ് || ജവാൻ || എയർക്രാഫ്റ്റ്മാൻ സെക്കൻഡ് ക്ലാസ്
|- 
|}
&lt;/center&gt;

== പരിശീലനവിഭാഗം ==
[[പ്രമാണം:Malabar 07-2 exercise.jpg|thumb|left|അഞ്ചു രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഷിപ്പുകളുടെ പ്രകടനം]]
ഖടക്വാസലയിലുള്ള നാഷണൽ ഡിഫൻസ് അക്കാദമിയിൽ മൂന്നു സായുധസേനാ വിഭാഗങ്ങളിലേക്കുമുള്ള കമ്മീഷൻഡ് ഓഫീസർമാർക്ക് പരിശീലനം ലഭിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം നേവിയിലേക്കു തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നവർക്ക് നാവികസേനയുടെ കപ്പലുകളിലും കരയിലുള്ള പരിശീലന കേന്ദ്രങ്ങളിലും പ്രത്യേക പരിശീലനങ്ങൾ നൽകിവരുന്നു.

അതിവേഗം വളർന്നുവരുന്ന നാവികസേനയുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിന് പ്രത്യേകമായി [[ഡയറക്ട് എൻ‌‌ട്രി]], [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി എൻ‌‌ട്രി]] എന്നീ പദ്ധതികൾ വഴിയായി നേവിയിലേക്ക് ആഫീസർമാരെയും സെയിലർമരെയും എടുത്തുവരുന്നു.  അവരെ പ്രാഥമീക പരിശീലനങ്ങൾക്കായി കൊച്ചിയിലും പൂന, ജാംനഗർ, ബോംബെ മുതലായ പരിശീലന കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കും അയക്കുന്നു.  [[ഐ.എൻ.എസ്. വെണ്ടുരുത്തി]] അത്തരത്തിലുള്ള ഒരു പ്രത്യേക പരിശീലന കേന്ദ്രമാണ്.  ഇവിടെ ഗണ്ണറി, നാവിഗേഷൻ ആൻഡ് ഡയറക്ഷൻ, വാർത്താവിനിമയം, ടോർപിഡോ പ്രയോഗം, ആൻറീ സബ്മറൈൻ, ഡൈവിങ്, ഹൈഡ്രോഗ്രാഫി മുതലായ വിഷയങ്ങളിൽ പരിശീലനം കൊടുക്കുന്നു.  ഇതിനു പുറമേ എല്ലാവിഭാഗം ഉദ്യോഗസ്ഥൻമാർക്കും നാവിക യുദ്ധങ്ങളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ഉന്നത നിലവാരത്തിലുള്ള പ്രത്യേക പരിശീലനങ്ങൾ കൊടുക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു സ്ഥാപനവും കൊച്ചിയിലുണ്ട്.

നേവൽ എയർ സ്റ്റേഷൻ [[ഐ.എൻ.എസ്. ഗരുഡ]] കൊച്ചിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.  ഇവിടെ നേവൽ ഏവിയേഷൻ വിഭാഗത്തിൽ പെട്ടവർക്ക് പരിശീലനം ലഭിക്കുന്നു.  ഗരുഡയിൽ വച്ചുതന്നെ സാധാരണ വിമാനങ്ങളും ജറ്റുവിമാനങ്ങളും ഹെലികോപ്റ്ററുകളും നിരീക്ഷണവിമാനങ്ങളും മറ്റും പറപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പരിശീലനങ്ങളും നൽകുന്നുണ്ട്.

[[ഐ.ഏൻ.ഏസ്. ഹൻസ]] എന്ന മറ്റൊരു നേവൽ എയർ സ്റ്റേഷൻ ഗോവയിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.  ഇവിടെയും ജറ്റുവിമാനങ്ങൾ പറപ്പിക്കുന്നതിനു പരിശീലനം നൽകിവരുന്നു.

ചെറുപ്പത്തിലേ കുട്ടികളെ നേവിയിൽ ചേർത്ത് സീ മെൻ, ഇലക്ട്രിക്കൽ എൻജിനീയറിങ്, നേവൽ ഏവിയേഷൻ മുതലായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നതിനും [[ഐ.എൻ.എസ്. സർക്കാർ]] എന്നൊരു സ്ഥാപനം വിശാഖപട്ടണത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

''''നിയമനവ്യവസ്ഥകൾ'''':-
&lt;center&gt;
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-bgcolor=&quot;#efefef&quot;
!'''റാങ്ക്'''
!'''വയസ്സ്'''
!'''വിദ്യാഭ്യാസയോഗ്യത'''
!'''വിഭാഗം'''
|-
| ബോയ്സ് നേവി || 15.5 - 16.5 || 8-ം സ്റ്റാൻഡേർഡ് || എല്ലാവിഭാഗത്തിലും
|-
| നേരിട്ടുള്ളത് ||  17 - 20 || മെട്രിക്കുലേഷൻ || ഇലക്ട്രിക്കൽ, റൈറ്റേഴ്സ് &lt;br /&gt; മെഡിക്കൽ, വാർത്താവിനിമയം
|-
|   || -do- || 9 - ം സ്റ്റാൻഡേർഡ് || സീമെൻ എഞ്ചിൻമുറി
|-
|  || -do- || 10 - ം സ്റ്റാൻഡേർഡ് || മെഡിക്കൽ, സ്റ്റുവേർഡ്
|-
|  || -do- || പ്രൈമറി || പാചകൻ 
|-
|  ആർട്ടിഫൈസർ || -do- || മെട്രിക്കുലേഷൻ || എല്ലാവിഭാഗത്തിലും
|-
| നേവൽ കേഡറ്റ് || -do- || ഹയർ സെക്കൻഡറി || എല്ലാവിഭാഗത്തിലും
|-
| സ്പെഷൽ എൻട്രി &lt;br /&gt; കേഡറ്റ് || 22 വയസ് || ബിരുദധാരികൾ || എക്സിക്യൂട്ടീവ് &amp; സപ്ലൈ
|-
| ഡയറക്ട് എൻട്രി, &lt;br /&gt; യൂണിവേഴ്സിറ്റി എൻട്രി, &lt;br /&gt; ആഫീസർമാർ || 23 വയസു- &lt;br /&gt; വരെ || -do- || എല്ലാവിഭാഗത്തിലും
|-
|}
&lt;/center&gt;

ഇവയ്ക്കു പുറമേ താഴെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രിശീലന കേന്ദ്രങ്ങളും ഇന്ത്യൻ നാവികസേനയ്ക്കുണ്ട്

=== ഐ.എൻ.എസ്. ശിവജി - ലോനവാൽ ===

ഇവിടെ ആർട്ടിഫൈസർമാരെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നതിനു പുറമേ മെക്കാനിക്കൽ എൻജിനീയറിങ്, ബയോളജിക്കൽ ആൻഡ് കെമിക്കൽ വാർഫേർ, ഡാമേജ് കണ്ട്രോൾ എന്നീ പരിശീലങ്ങളും കൊടുക്കുന്നു

=== ഐ.എൻ.എസ്. ഹംലാ - ബോംബെ ===

ഇവിടെ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് വിഭാഗത്തിൽ പെട്ടവർക്കും സപ്ലൈ, കേറ്ററിങ് എന്നീ വിഭാഗത്തിൽ പെട്ടവർക്കും പരിശീലനം ലഭിക്കുന്നു.

=== ഐ.എൻ.എസ്. വൽസാ - ജാംനഗർ ===

ഇവിടെയാണ് ഇലക്ട്രിക്കൽ ആർട്ടിഫൈസർ കോഴ്സും ഇലക്ട്രോണിക് റഡാർ, റേഡിയോ മുതലായ വിഷയങ്ങളിൽ പരിശീലവും നൽകുന്നത്.

=== ഐ.എൻ.എസ്. ആൻഗ്രെ - ബോംബേ ===

ഇവിടെ ഫിസിക്കൽ ട്രെയിനിങ്, ഷിപ്പുറൈറ്റ് ട്രെയിനിങ് എന്നീ പരിശീലനങ്ങൾ നൽകിവരുന്നു.

=== ഐ.എൻ.എസ്. അശ്വിനി - ബോംബേ ===

ഈ സ്ഥാപനത്തിൽ വച്ചാണ് നേവിയുടെ വൈദ്യുതി വിഭാഗത്തിലുള്ളവർക്ക് പരിശീലനം ലഭിക്കുന്നത്.

=== ഐ.എൻ.എസ്. കുഞ്ഞാലി - ബോംബേ ===

ഈ കെന്ദ്രത്തിൽ നാവികസേനയ്ക്ക് റഗുലേറ്റിങ്, നാവികപോലീസ്, നേവിബാൻഡ് എന്നീവിഭാഗത്തിൽ വേണ്ടുന്ന പരിശീലന സൗകര്യങ്ങൾ ഉണ്ട്.

== പ്രത്യേകവിഭാഗങ്ങൾ ==

=== എക്സിക്യൂട്ടീവ് ===

സിമെൻ ഷിപ്പ്, നേവിയേഷൻ, ഗണ്ണറി, ടോർപ്പിഡോ - ആൻറി സബ്മറൈൻ, ഡൈവിങ്, വാർത്താവിനിമയം, സർവേ ഫ്ലൈയിങ്, ഗ്രൗണ്ട് കൺട്രോൾ സബ്മറൈൻ ആം എന്നീ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പെട്ടവരാനിവർ.

=== എൻജിനീയറിങ് ===

ഈ വിഭാഗത്തിൽപെട്ടവർ നാവികസേനയിലെ യ്ന്ത്രോപകരണങ്ങളുടെയും സബ്മറൈൻ നേവൽ എയർക്രാഫ്റ്റ് എന്നിവയുടെയും സുരക്ഷാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നറ്റത്തുന്നു.

=== ഇലക്ട്രിക്കൽ ===

ഈ വിഭാഗത്തിൽ പെട്ടവർ വൈദ്വുതി ഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, കപ്പലുകളിലും സബ്മറൈനുകളിലും നാവിക വിമാനങ്ങളിലും ഉള്ള റഡാർ സെറ്റുകൾ, കരയിലുള്ള നേവി - വൈദ്യുത സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇവയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നു.

=== സപ്ലൈയും സെക്രട്ടേറിയറ്റും ===

ഇവിടെ നാവിക സേനയുടെ പണസംബന്ധമായ് കാര്യങ്ങൾ, ശംമ്പളം, യുണിഫാറം, സ്റ്റോർ, ഭക്ഷണം, നിയമപരമായ കാര്യങ്ങൾ എന്നിവ കൈകാര്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

=== വിദ്യാഭ്യാസവിഭാഗം ===

നാവികഭടന്മാർക്ക് ശാസ്ത്രം, കണക്ക്, മെറ്റിയറോളജി, സാമാന്യവിജ്ഞാനം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പരിജ്ഞാനം കൊടുക്കുന്നതിന് നാവിക ഉദ്യോഗസ്ഥൻമാരും സിവിലിയൻമാരും ചേർന്നു പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു വിഭാഗമാണിത്.

=== മെഡിക്കൽ ===

ഈ വിഭാഗത്തിൽ പെട്ടവർ നാവികസേനാംഗങ്ങളുടെ ആരോഗ്യപരമായ കാര്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.

== സൗഹൃദസന്ദർശനങ്ങൾ ==

പരിശീലന പരിപാടിയുമായി ഇന്ത്യൻ നാവികസേനാ കപ്പലുകൾ ലോകത്തിലെ വിവിധ തുറമുഖങ്ങളിൽ പോകുന്നു.  സമാധാന കാലങ്ങളിൽ നടത്തിവരുന്ന ഈ സൗഹൃദ സംന്ദർശനങ്ങൾ (Good will missions) സുഹൃദ് രാഷ്ട്രങ്ങളോടുള്ള മൈത്രിയുടേയും അന്താരാഷ്ട്രീയ സന്മനോ ഭാവത്തിന്റെയും പ്രതീകങ്ങളാണ്.

== നാവികശക്തി ==

ഇന്ത്യൻ നാവികസേനയിൽ ഉദ്ദേശം 3,000 ആഫീസർമാരും 30,000 നാവികരുമുണ്ട്.  ഇവർക്കു പുറമേ സിവിലിയൻമാരായ കുറേ ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരും നേവിയുടെ ചില ശാഖകളിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

== സേവനവ്യവസ്ഥകൾ ==

ഇന്ത്യൻ നാവികസേനയിൽ പ്രവർത്തിക എന്നത് വളരെ സാഹസികവും രസകരവുമായ ഒരു കാര്യമാണ്.  ആഴക്കടലിലെ ജീവിതം ചെറുപ്പക്കാരായ നാവികരിൽ ഒരു വെല്ലുവിളിതന്നെ ഉയർത്തുന്നു.  ദേശസേവനത്തിനുള്ള ഈ ആഹ്വാനം ധീരത, ആത്മാർഥത, ആവേശം, അച്ചടക്കബോധം, അർപ്പണ മനോഭാവം എന്നീ ഗുണങ്ങളുള്ള യുവാക്കളെ കർമോന്മുഖരാക്കാൻ പര്യാപ്തമാണ്.  നേവിയിൽ നിന്നും പിരിഞ്ഞു വരുന്ന അനുഭവ സമ്പന്നരായവർക്ക് സിവിൽ സർവീസിൽ നല്ല ജോലികൾ ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള സൗകര്യങ്ങളുമുണ്ട്.

== യൂണിഫോം ==

പരമ്പരാഗതമായി നാവികർ വെള്ളനിറമുള്ള പരുത്തി തുണികൊണ്ട് നിർമിച്ച കുപ്പായവും കാൽശരായിയും (ഷർട്ട്, ട്രൗസർ) തലയിൽ പി-ക്യാപ്പുകളും കാലിൽ കറുത്ത ഷൂസും ആണ് ധരിക്കുന്നത്.  അടുത്ത കാലത്തായി വെള്ള ടെറിലിൻ തുണിയും ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.

ഇപ്പോൾ ലോങ് പാൻറുകളും ഷർട്ടുകളും ധരിക്കുന്നുണ്ട്.  ശൈത്യകാലത്ത് നേവിബ്ലൂ നിറമുള്ള രോമവസ്ത്രങ്ങളാണ്.  കൃതാവ് വളർത്തുന്നതിനും താടിരോമം മുഴുവനായോ മേൽമീശ മാത്രമായോ വളർത്തുന്നതിനും ഇപ്പോൾ നാവികരെ അനുവദിക്കുന്നുണ്ട്.

== കമ്പ്യൂട്ടറൈസേഷൻ ==

ദ്രുതഗതിയിൽ വികസിച്ചുവരുന്ന നാവിക സേനയുടെ ആസൂത്രണത്തെ ത്വരിതപ്പെടുത്താനായി ബോംബെയിൽ ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ സെൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== നാവികാചാരങ്ങൾ (Naval customs) ==
[[പ്രമാണം:Tarangini.jpg|thumb|right|നേവിയുടെ പ്രതീകമായ ഐ.എൻ.എസ്. തരംഗിണി എന്ന പായ്ക്കപ്പൽ]]
ഇന്ത്യൻ നാവികസേന അവരുടെ വർണശബളമായ ചടങ്ങുകളിലും ആചാരങ്ങളിലും അഭിമാനം കൊള്ളുന്നു.

നിത്യേന കപ്പലിന്റെ ക്വാർട്ടർ ഡെക്കിൽ രാവിലെ 8 മണിക്ക് നാവിക ആചാരോപചാരങ്ങളോടെ പതാക ഉയർത്തലും വൈകുന്നേരം സൂര്യാസ്തമന സമയത്ത് പതാക താഴ്ത്തലും നടത്തപ്പെടുന്നു. ഈ ചടങ്ങിൽ എല്ലാ നാവികരും സംബന്ധിക്കുക പതിവാണ്.

നാവികസേനയിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരുടെ ഭോജനശാലകളിൽ, അവ കപ്പലിലോ കരയിലോ ആകട്ടെ, ദേശീയഗാനം ആലപിക്കുന്ന സമയത്തൊഴികെ മറ്റു സമയങ്ങളിൽ ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡൻറിന്റെ ആയുരാരോഗ്യത്തിനായി ഇരുന്നുകൊണ്ടുതന്നെ (ടൊസ്റ്റ് നേരുന്നതിന്) വീഞ്ഞു കുടിക്കുന്നതിനും അവകാശമുണ്ട്.

ഒരു പടകപ്പലിൽ കമാൻഡിംങ് ആഫീസർമാരെയും വിദേശ രാജ്യങ്ങളുടെ നേവൽ ആഫീസർമാരെയും സ്വീകരിക്കുമ്പോഴും, അവർ വിടവാങ്ങുമ്പോഴും [[ബോസൺസ് പൈപ്പ്]] ആലപിച്ച് അവരെ ബഹുമാനിക്കുന്ന ചടങ്ങും ഇന്ത്യൻ നേവിയിലുണ്ട്.  പടകപ്പലിലെ ഒരു ആഫീസറുടെ വിവാഹം നടക്കുന്നതു പ്രമാണിച്ച് ആ കപ്പലിന്റെ പാമരത്തിൽ പുഷ്പമാല്യം ചാർത്തുക, പുതുവർഷ പിറവി ദിവസം പതിനാറു പ്രാവശ്യം മണിനാദം മുഴക്കുക, സ്ത്രീകളെ കപ്പലിന്റെ പാസേജിൽകൂടി പോകാൻ അനുവദിക്കാതിരിക്കുക തുടങ്ങി പല ആചാരങ്ങളും നാവികർ ആചരിച്ചുവരുന്നു.

1971 ഡിസമ്പറിൽ പകിസ്ഥാനുമയി നടന്ന യുദ്ധത്തിൽ പാകിസ്താന്റെ നിരവധി പടക്കപ്പലുകളെ മുക്കുകയും അവയുടെ പ്രയാണങ്ങളെ തടയുകയും ചെയ്യുകവഴി ഇന്ത്യൻ നാവിക സേനയുടെ അജയ്യമായ ശക്തിയും യുദ്ധ പാടവവും കൂടുതൽ തെളിയിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി.

ഐ.എൻ.എസ്. വിക്രാന്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഇന്ത്യൻ പടകപ്പലുകൾ  [[ബഗ്ലാദേശ്]] (കിഴക്കൻ പകിസ്ഥാൻ) സമുദ്ര തീര പ്രദേശത്തെ യുദ്ധ സന്നാഹങ്ങൾക്ക് കനത്ത പ്രഹരം ഏല്പിക്കുകയും അവസാനം പാകിസ്താൻ പട്ടാളത്തിന്റെ പരിപൂർണമായ കീഴടങ്ങലിനും ബഗ്ലാദേശിന്റെ മോചനത്തിനും വഴിതെളിക്കുകയും ചെയ്തു.  ഈ പോരട്ടത്തിൽ ബംഗ്ലാദേശിലേക്കും പടിഞ്ഞാറൻ പാകിസ്താനിലേക്കുമുള്ള ശത്രുകപ്പലുകളുടെ പ്രയാണത്തെ തടയുന്നതിനും അതേസമയം ഇന്ത്യൻ കപ്പലുകൾക്ക് ഭയലേശമില്ലാതെ സമുദ്രയാത്ര നടത്തുന്നതിനും വേണ്ട സംരക്ഷണങ്ങളും ഇന്ത്യൻ നേവി ചെയ്തുകൊടുക്കുകയുണ്ടായി. ''''അഹോരാത്രം ജാഗ്രത'''' എന്നതാണ് ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ മുദ്രാവാക്യം. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/History/1971War/Games.html |title=US intervention in 1971 war |access-date=2009-08-13 |archive-date=2006-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060915093344/http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/History/1971War/Games.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=ZcejlMRYNAAC&amp;pg=PA179&amp;dq=PNS+Ghazi&amp;ei=LKdDSKG0H4KijgGs1qG-BQ&amp;sig=9YcFuLJttkAY3wIH965XTx6eU1Y Seapower: A Guide for the Twenty-first Century] By Geoffrey Till&lt;/ref&gt;,

== നാവിക സേനാദിനം  ==
ഡിസംബർ 4 നാവിക സേനാദിനമായി ഇന്ത്യയിൽ ആചരിക്കുന്നു.

1971 ലെ ഓപ്പറേഷൻ ട്രൈഡന്റ് സമയത്ത് ഡിസംബർ 4  ഇന്ത്യൻ നാവികസേന പാകിസ്താന്റെ പടക്കപ്പലായ പി‌എൻ‌എസ് ഖൈബാർ ഉൾപ്പെടെ നാല് പാകിസ്താൻ കപ്പലുകൾ മുക്കുകയും നൂറുകണക്കിന് പാകിസ്താൻ നാവികസൈനികരെ  വധിക്കുകയും ചെയ്തു. 1971 ലെ ഇന്തോ-പാകിസ്താൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടവരെ ഈ ദിനത്തിൽ ഓർമിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Navy_Day_(India)|title=Navy Day (India)|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}
==ഇതും കാണുക==
*[[നാവികസേനാദിനം (ഇന്ത്യ)]]

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* [http://indiannavy.nic.in/ ഭാരതീയ നാവിക സേന - ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ]
* [http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/ ഭാരത് രക്ഷക്- വിവരങ്ങൾ]
* [http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/Galleries/main.php Images @ Bharat-rakshak.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130225103716/http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/Galleries/main.php |date=2013-02-25 }}
* [http://www.nwc.navy.mil/press/Review/2006/spring/art3-sp06.htm India in the Indian Ocean] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061212011148/http://www.nwc.navy.mil/press/Review/2006/spring/art3-sp06.htm |date=2006-12-12 }}
* [http://www.mdlindia.com/ Mazagon Docks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090816221352/http://www.mdlindia.com/ |date=2009-08-16 }}
* [http://grse.nic.in Garden Reach Shipbuilders. A Govt. of India Undertaking] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180414232256/http://www.grse.nic.in/ |date=2018-04-14 }}
* [http://cochinshipyard.com/home.htm Cochin Shipyard - Shipyard of the millennium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609080908/http://www.cochinshipyard.com/home.htm |date=2007-06-09 }}
* [http://www.indianjawan.com/ Indian Jawan - A Tribute To The Indian Soldier] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051016003859/http://www.indianjawan.com/ |date=2005-10-16 }}
* [http://www.globalsecurity.org/military/world/india/navy-intro.htm Indian Navy @ Globalsecurity]
* [http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/History/2000s/Barnett.html India's 12 steps to a world class navy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090301171514/http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/History/2000s/Barnett.html |date=2009-03-01 }}
* [http://www.indiansubmariner.com/ Indian Submariner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110201120246/http://indiansubmariner.com/ |date=2011-02-01 }}
* [https://web.archive.org/web/20090726035057/http://www.defenceindia.com/defenceind/indian_navy.html Indian Navy @ India Defence]
* [http://www.india-defence.com/military/navy Indian Navy @ Defence India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080701033926/http://www.india-defence.com/military/navy |date=2008-07-01 }}
* [http://www.indiadefence.com/indoctrine.htm Indian maritime doctrine revisited] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090316042531/http://www.indiadefence.com/indoctrine.htm |date=2009-03-16 }}
* [http://www.rediff.com/news/2003/may/10nad.htm Riding the waves]
* [http://journal.frontierindia.com/index.php?option=com_content&amp;task=section&amp;id=11&amp;Itemid=39 Frontier India Journal - Indian Navy Section]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.lca-tejas.org/naval%20tejas.html Naval LCA (Tejas) aircraft)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090412010100/http://www.lca-tejas.org/naval%20tejas.html |date=2009-04-12 }}

== വീഡിയോസ് ==

* [http://in.youtube.com/watch?v=dMecYxUxMXM National Geographic Mission Navy Promotional Video]
* [http://www.natgeotv.co.in/missionnavy/ National Geographic Mission Navy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090323064157/http://www.natgeotv.co.in/missionnavy/ |date=2009-03-23 }}
* [http://www.youtube.com/watch?v=GKaSAumUeBU International fleet review 2001 @ Youtube.com]
* [http://www.youtube.com/watch?v=oH3Q1PwbaKY Indian Navy video @ Youtube.com]
* [http://www.youtube.com/watch?v=YeX4-vVWmRM Aircraft carrier INS Vikrant @ Youtube.com]
* [http://www.ibnlive.com/videos/25201/india-us-navies-play-war-games.html Malabar-2006 @ IBNlive.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611140940/http://www.ibnlive.com/videos/25201/india-us-navies-play-war-games.html |date=2008-06-11 }}
* [http://www.ibnlive.com/videos/20995/navy-gears-up-for-polar-challenge.html Ice Age - Expedition to Antarctica @ IBNlive.com]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.youtube.com/watch?v=Mj30oQuTBDU 1971 war - Naval Operations of the Eastern Fleet and the carrier Vikrant @ Youtube.com]
* [http://www.youtube.com/watch?v=ZzNCePxoxp4 Naval Operations of the Western Fleet including the raid on Karachi harbour and the sinking of Pakistan Navy ships @ Youtube.com]
* [http://www.ibnlive.com/videos/9737/red-carpet-welcome-for-pm-at-ins-viraat.html Red carpet welcome for Prime Minister at sea @ IBNlive.com]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.ibnlive.com/videos/5111/prez-to-review-naval-combat-ability.html Presidents Fleet Review @ IBNlive.com]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.ibnlive.com/videos/16527/navys-mission-leave-no-man-behind.html Interview with Rear Admiral Anup Singh on Operation Sukoon @ IBNlive.com]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.ibnlive.com/videos/16456/indian-navy-on-humanitarian-mission.html Indian Navy on a humanitarian mission - Operation Sukoon @ IBNlive.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611140923/http://www.ibnlive.com/videos/16456/indian-navy-on-humanitarian-mission.html |date=2008-06-11 }}
* [http://www.youtube.com/watch?v=j-84fIZggHA Historical Indian Navy aircraft @ Youtube.com]
* [http://www.youtube.com/watch?v=Dsch0wRpfgc Indian Navy band performing @ Youtube.com]
* [http://www.youtube.com/watch?v=YKg--0KnB5w National Defence Academy (NDA) Passing Out Parade @ Youtube.com]
* [http://video.google.com/videoplay?docid=9209211879849779015&amp;q=indian+navy&amp;hl=en Indian Navy air show in Mumbai]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://pib.nic.in/release/tmedia-clip.asp?clipid=198 Guard of Honour for Vice Admiral Wolfgang E Nolting, Chief of German Naval Staff.]
* [http://www.youtube.com/watch?v=4TVw6gxVQg8 Jai Jawan with Sushmita Sen onboard INS Viraat Pt1/4]
* [http://www.youtube.com/watch?v=AVWOLe2rjSI Indian Navy future plans, interview with Indian Navy chief]
* [http://www.youtube.com/watch?v=bJTtocur_uA India: Production of Next Gen Scorpene Submarine begins]
* [http://www.youtube.com/watch?v=66CpVxV2JFg Exercise Malabar 2007]
* [http://www.youtube.com/watch?v=BmUdOIp7yzY Passing out parade]
{{ഇന്ത്യൻ സൈന്യം}}


{{Ship classes of the Indian Navy}}
{{Naval establishments of India}}
{{Indian Navy Aircraft Squadrons}}
{{India topics}}
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ നാവികസേന]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സേന]]</text>
      <sha1>k5cpqhsj3cl0j9m4xj4olgg0ih6cved</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇസ്താംബുൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40434</id>
    <revision>
      <id>4674068</id>
      <parentid>4613529</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26178" sha1="jdgqux55q7fo3q01jnigib18l84vacg" xml:space="preserve">{{prettyurl|Istanbul}}
{{Infobox settlement &lt;!--for more fields see Template:Infobox Settlement--&gt;
|official_name=ഇസ്താംബുൾ
|settlement_type=
|established_title= സ്ഥാപിതം
|established_date=667&amp;nbsp;ബി.സി. [[ബൈസാന്തിയം]] എന്ന പേരിൽ
|established_title1=[[റോമാസാമ്രാജ്യം|റോമൻ]]/[[ബൈസന്തൈൻ സാമ്രാജ്യം|ബൈസന്തൈൻ]] കാലഘട്ടം
|established_date1=ഏ.ഡി.&amp;nbsp;330 [[കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ]] എന്ന പേരിൽ
|established_title2=[[ഓട്ടോമൻ]] കാലഘട്ടം
|established_date2=1453 as Constantinople (internationally) and [[Names of Istanbul|various other names in local languages]]
|established_title3=[[ടർക്കി|ടർക്കിഷ് റിപ്പബ്ലിക്കൻ]] കാലഘട്ടം
|established_date3=1923 കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ എന്ന പേരിൽ, 1930ൽ ഔദ്യോഗികമായി ഇസ്താംബുൾ എന്നു പുനഃനാമകരണം ചെയ്തു
|timezone=[[Eastern European Time|EET]]
|utc_offset=+2
|map_caption=ടർക്കിയിൽ ഇസ്താംബുളിന്റെ സ്ഥാനം.
|timezone_DST=[[Eastern European Summer Time|EEST]]
|utc_offset_DST=+3
|image_skyline=Topkapi Palace Hagia Sophia Blue Mosque.jpg
|image_caption=[[Topkapı Palace]] - [[ഹേഗിയ സോഫിയ]] - [[Sultan Ahmed Mosque|നീല മോസ്ക്]]
|image_blank_emblem=Ibb.gif
|blank_emblem_type=ഇസ്താംബുൾ മെട്രോപ്പൊളീറ്റൻ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഔദ്യോഗികമുദ്ര
|subdivision_type=[[Countries of the world|രാജ്യം]]
|subdivision_name={{TUR}}
|subdivision_type1=[[Regions of Turkey|പ്രദേശം]]
|subdivision_name1=മർമര
|subdivision_type2=[[Provinces of Turkey|പ്രവിശ്യം]]
|subdivision_name2=ഇസ്താംബുൾ
|parts_type=[[#Districts|ജില്ലകൾ]]
|parts=27
|population_total=11,372,613&lt;!--Total population of the districts that officially form Istanbul Municipality as reported by TUIK for the 2007 survey. Do not replace by 10,757,327, which is only the URBAN population of the city districts. Do not replace with 12,573,836 either. That's for the PROVINCE of Istanbul, not for the city. Also do not replace with 11,174,257, as that's the total URBAN population of the PROVINCE and not the city.--&gt; ([[List of cities proper by population|4th]])
|population_as_of=2007
|population_footnotes=
&lt;ref name=&quot;Turkey pop 2007&quot;&gt;[http://www.tuik.gov.tr/jsp/duyuru/upload/adnks_Harita_TR/HaritaTR.html Türkiye istatistik kurumu] Address-based population survey 2007. Retrieved on 2008-03-19.&lt;/ref&gt;
|population_density_km2=6211
|area_total_km2=1830.92&lt;!-- source: http://www.ibb.gov.tr/en-US/Organization/AuthorityArea/Pages/AnaSayfa.aspx --&gt;
|elevation_m=100
|pushpin_map=Turkey
|pushpin_label_position=&lt;!--the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none--&gt;
|pushpin_map_caption=ടർക്കിയിലെ ബോസ്ഫറസ് കടലിടുക്കിൽ ഇസ്താംബുളിന്റെ സ്ഥാനം
|pushpin_mapsize=
| coordinates = {{coord|41|00|49|N|28|57|18|E|region:TR|display=inline,title}}
|postal_code_type=[[പോസ്റ്റൽ കോഡ്]]
|postal_code=34010 to 34850 and &lt;br /&gt; 80000 to 81800
|area_code=(+90) 212 (യൂറോപ്യൻ ഭാഗം) &lt;br /&gt; (+90) 216 (ഏഷ്യൻ ഭാഗം)
|leader_name=[[Kadir Topbaş]] 
|leader_party=[[Justice and Development Party (Turkey)|AKP]]
|leader_name1=[[Muammer Güler]]
|blank_info=34
|blank_name=[[Turkish car number plates|Licence&amp;nbsp;plate]]
||website=&lt;!--not informative: [http://www.ibb.gov.tr/en-US/Pages/Home.aspx Istanbul Metropolitan Municipality]--&gt;[http://english.istanbul.gov.tr/ Istanbul Portal]
}}
{{Infobox World Heritage Site
|WHS=ഇസ്താംബുളിൽ ചരിത്രപരമായി പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ
|Image= 
|State Party={{TUR}}
|Type=സാംസ്കാരികം
|Criteria=I, II, III, IV
|ID=356
|Region=[[List of World Heritage Sites in Europe|യൂറോപ്പും വടക്കേഅമേരിക്കയും]]
|Year=1985
|Session=ഒൻപതാമത്തെ
|Link=http://whc.unesco.org/en/list/356
}}

[[തുർക്കി|തുർക്കിയുടെ]] ഒരു പ്രധാന സാംസ്കാരിക, ധനകാര്യ കേന്ദ്രമാണ് '''ഇസ്താംബുൾ'''. ചരിത്രപരമായി '''ബൈസാന്റിയം''' എന്നും പിന്നീട് '''കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ''' എന്നും അറിയപ്പെട്ടു. [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലെ]] ഏറ്റവും ഉയർന്ന ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരമാണിത്. ഇസ്താംബുൾ പ്രവിശ്യയിലെ 27 ജില്ലകൾ ഈ നഗരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. തുർക്കിയുടെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ ദിക്കിലാണ് നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[ബോസ്ഫറസ് |ബോസ്ഫറസ് കടലിടുക്കിന്റെ]] ഇരു വശങ്ങളിലുമായി  [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്യൻ വൻ‌കരയിലേക്കും]] ([[ത്രേസ്]]) [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യൻ വൻ‌കരയിലേക്കും]] ([[അനറ്റോളിയ]]) നീണ്ടുകിടക്കുന്ന ഒരു നഗരമാണിത്. രണ്ട് വൻ‌കരകളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ലോകത്തിലെ ഒരേയൊരു മെട്രോപോളിസാണ് ഇസ്താംബുൾ. വളരെ ദൈർഘ്യമേറിയ ഇതിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ [[റോമൻ സാമ്രാജ്യം]] (330–395), [[ബൈസാന്റൈൻ സാമ്രാജ്യം|കിഴക്കൻ റോമൻ (ബൈസാന്റിയൻ) സാമ്രാജ്യം]] (395–1204 ഉം 1261–1453), [[ലാറ്റിൻ സാമ്രാജ്യം]] (1204–1261), [[ഒട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യം]] (1453–1922) എന്നിവയുടെയെല്ലാം തലസ്ഥാനമായിരുന്നു.

ഇവിടുത്തെ ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ 1985ൽ [[യുനെസ്കോ]] ലോക പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. 
നീല മസ്ജിദ് എന്ന് പൊതുവേ അറിയപ്പെടുന്ന [[സുൽത്താൻ അഹ്മദ് മസ്ജിദ്]], [[ആയ സോഫിയ]], [[കോറ പള്ളി, ഇസ്താംബൂൾ|കോറ പള്ളി]] എന്നിവ പ്രധാനപ്പെട്ട ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളാണ്.
=== പേര് ===
[[കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ]] എന്ന പഴയ പേര്, തുർക്കികളുടെ ഉച്ചാരണവൈകല്യം മൂലമാണ് ഇസ്താംബൂൾ ആയതെന്നും അതല്ല '''നഗരത്തിലേക്ക്''' എന്നർത്ഥമുള്ള [[ഗ്രീക്ക് ഭാഷ|ഗ്രീക്ക്]] വാക്കായ ഈസ് ടോം പൊളിസ് (&quot;εἰς τὴν Πόλιν&quot;, Eis tom polis) എന്നതിൽ നിന്നാണ് ഈ പേര്‌ ഉരുത്തിരിഞ്ഞതെന്നും അഭിപ്രായമുണ്ട്.&lt;ref name=hiro1&gt;{{cite book |last=Dilip Hiro|authorlink= |coauthors= |title=Inside Central Asia - A political history of Uzbekistan, Turkmenistan, Kazakhstan, Kyrgistan, Tajikistan, Turkey and Iran|year=2009 |publisher=Overlook Duckworth|location=New York|isbn=978-1-59020-221-0|chapter=Chapter 1 Turkey : From militant secularism to Grassroots of Isam|pages=67|url=http://books.google.co.in/books?id=ZBfv-BSbwJcC&amp;dq=Inside+Central+Asia&amp;hl=en&amp;ei=s90VTeuDG4OIrAfjh7TFCw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CCsQ6AEwAA}}&lt;/ref&gt;

===ചരിത്രം===
ബോസ്ഫറസ്സിന്റെ ഇരു തീരങ്ങളിൽ നിന്നും ലഭിച്ചിട്ടുളള ചരിത്രാവശിഷ്ടങ്ങൾ  അതിപുരാതനം കാലം മുതലുളള ജനവാസത്തിന്റെ സൂചനകൾ നല്കുന്നുണ്ട് .&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7820924.stm BBC: &quot;Istanbul's ancient past unearthed&quot;] Published on 10 January 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hurriyet.com.tr/gundem/10027341.asp?gid=229&amp;sz=32429 |title=Hürriyet: Bu keşif tarihi değiştirir (2 October 2008) |access-date=2013-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150901051312/http://www.hurriyet.com.tr/gundem/10027341.asp?gid=229&amp;sz=32429 |archive-date=2015-09-01 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/galeridetay.aspx?cid=16504&amp;rid=2 |title=Hürriyet: Photos from the Neolithic site, circa 6500 BC |access-date=2013-05-16 |archive-date=2015-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151118065613/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/galeridetay.aspx?cid=16504&amp;rid=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====ബൈസാന്റിയം, കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ,ഇസ്താംബുൾ ====
ബോസ്ഫറസ് കടലിടുക്കിനു പടിഞ്ഞാറായി യൂറോപ് ഭാഗത്തു  ഏതാണ്ട് ക്രി.മു. 660-ൽ  ബയസ് രാജാവ്  സ്ഥാപിച്ച  ബൈസാന്റിയം എന്ന ജനപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഇസ്താംബുളിന്റെ തുടക്കം.  ഗ്രീക്ക് പേർഷ്യൻ സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ അധികാര വടംവലിയിൽ  പലപ്പോഴും   ബൈസന്റിയം പരസ്പരം കൈമാറപ്പെട്ടു. ക്രി.മു 355 ഇരു ശക്തികളിൽ നിന്നും വേർപെട്ട് സ്വതന്ത്രമായ നിലനില്പ് നേടിയെടുത്തെങ്കിലും&lt;ref&gt;{{cite book|title= Istanbul The Imperial City|author= John Freely|publisher=  Viking,NY|ISBN= 978-0-670-85972-6}}&lt;/ref&gt;  ക്രിസ്ത്വാബ്ദം 73-ൽ റോമാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിത്തീർന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book| title = Istanbul: The Imperial City| year = 1998| url = https://archive.org/details/isbn_9780140244618|author= John Freely|publisher=  Viking, NY| ISBN= 978-0-670-85972-6}}&lt;/ref&gt;

[[File:Constantinople imperial district.png|thumb|200px|right| കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ നഗര സംവിധാനം]] 
പൌരസ്ത്യ റോമാ സാമ്രാജ്യത്തിന് രൂപം നല്കിയ കോൺസ്റ്റാന്റൈൻ ചക്രവർത്തി, ക്രിസ്താബ്ദം 330-ൽ ബൈസെന്റിയത്തെ തന്റെ തലസ്ഥാന നഗരിയായി  ഉദ്ഘോഷിച്ചതോടെ നഗരത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/secondary/BURLAT/3*.html കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ]&lt;/ref&gt; നഗരത്തിന്റെ പേര് കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ എന്നു മാറിയെങ്കിലും  പൌരസ്ത്യ റോമാ സാമ്രാജ്യം ബൈസെന്റിയൻ സാമ്രാജ്യമെന്നാണ് പരക്കെ അറിയപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{cite book|title= Constantinople Capital of Byzantium |url= https://archive.org/details/constantinopleca0000harr |author=Jonathan Harris|publisher=Bloomsbury Academic|edition=1| year= 2009|
ISBN=  978-0826430861}}&lt;/ref&gt;   ക്രിസ്തു മത വിശ്വാസിയായിത്തീർന്ന  ആദ്യത്തെ റോമൻ ചക്രവർത്തിയായിരുന്നു കോൺസ്റ്റാന്റൈൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.roman-empire.net/decline/constantine.html |title=കോൺസ്റ്റാന്റൈൻ ചക്രവർത്തി  |access-date=2013-05-18 |archive-date=2017-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023011035/http://www.roman-empire.net/decline/constantine.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; അതുമൂലം ക്രിസ്തുമതം  കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിലേക്കും സമീപപ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചു. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സാമീപ്യം കൊണ്ടാകാം ഗ്രീക്ക് ഓർത്തഡോക്സ് സഭയാണ്   തുർക്കിയെ ഏറെ സ്വാധീനിച്ചത്.

ഓട്ടോമാൻ സുൽത്താൻ മഹമ്മദ് രണ്ടാമൻ, 1453-ൽ  കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ കീഴടക്കിയതോടെ   ഇസ്താംബുൾ എന്ന പേര് കൂടുതൽ പ്രചലിതമാവുകയും ഇസ്ലാം മതത്തിനും സംസ്കാരത്തിനും  പ്രാധാന്യം ലഭിക്കയും ചെയ്തു. 470 വർഷങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന ഓട്ടോമാൻ ഭരണകാലത്ത്   മസ്ജിദുകൾ , മദ്രസകൾ , ഹമാം എന്നിവകളുടെ നിർമ്മാണം നടന്നു.    1520 മുതൽ 1566 വരെ ഭരിച്ച സുലൈമാൻ സുൽത്താന്റെ വാഴ്ടക്കാലമാണ് ഓട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായ കാലമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite book|editor=Holt, Peter M.|title= The Cambridge History of Islam|publisher= Cambridge University Press|year=1977| ISBN= 978-0521838238}}&lt;/ref&gt;. കൈയെഴുത്ത്  ഒരു കലാരൂപമായി(കാലിഗ്രഫി) അത്യധികം പ്രശസ്തിയാർജ്ജിച്ചതും ഇക്കാലത്താണ്. സാഹിത്യത്തിനുളള [[നോബൽ സമ്മാനം]] നേടിയ  [[ഓർഹാൻ പാമുക്|ഓർഹാൻ പാമുകിന്റെ]]   ''' ബെനിം അദിം കിർമിസി (മൈ നേം ഈസ് റെഡ്) '''എന്ന പ്രശസ്ത നോവൽ ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ കലാസാംസ്കാരികസാമൂഹ്യ വ്യവസ്ഥിതികളിലേക്കുളള എത്തിനോട്ടമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite book|title= My name is Red|author= Orhan Pamuk| publisher= Faber &amp; Faber|year=2001|ISBN=0-571-22230-7}}&lt;/ref&gt; സുൽത്താൻ മുറാട് മൂന്നാമന്റെ വാഴ്ചക്കാലത്താണ്(1574-1595) ഈ നോവലിലെ കഥ നടക്കുന്നത് .      പിന്ഗാമികളായ സുൽത്താന്മാർ പലേ പരിഷ്കാരങ്ങളും നടപ്പിലാക്കിയെങ്കിലും കാലക്രമേണ ഓട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യം ദുർബലമായി. 1880-ൽ   ഇസ്താംബുളിൽ നിന്ന് യുറോപ്പിലേക്കുളള റെയിൽ ഗതാഗതം സാധ്യമായി&lt;ref&gt;{{cite book|author=Çelik, Zeynep |title= The Remaking of Istanbul: Portrait of an Ottoman City in the Nineteenth Century|year=1993 |url=https://archive.org/details/bub_gb_T4MUpP6zCuIC |publisher=  University of California Press. |ISBN= 978-0-520-08239-7}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{cite book|author= Harter, Jim |title= World Railways of the Nineteenth Century  A Pictorial History in Victorian Engravings |publisher=  Johns Hopkins University Press,Baltimore |year=2005| ISBN= 978-0-8018-8089-6}}&lt;/ref&gt;. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ യുവജനപ്രക്ഷോഭം മൂലം  സുൽത്താൻ അബ്ദുൾ ഹമീദ്  രണ്ടാമന് സ്ഥാനത്യാഗം ചെയ്യേണ്ടി വന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.osmanli700.gen.tr/english/sultans/32index.html സുൽത്താൻ അബ്ദുൾ ഹമീദ്  രണ്ടാമൻ]&lt;/ref&gt; .[[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം|ഒന്നാം ആഗോളയുദ്ധത്തിനു]] ശേഷം നഗരം ആംഗ്ലോ, ഫ്രഞ്ച് ഇറ്റാലിയൻ സൈന്യങ്ങളുടെ പിടിയിലാവുകയും ഏറ്റവും ഒടുവിലത്തെ  സുൽത്താൻ മഹമദ് ആറാമൻ നാടു കടത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

1923-ൽ, ലോസൈൻ ഉടമ്പടി പ്രകാരം  മുസ്തഫാ കമാൽ പാഷയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തുർക്കി റിപ്പബ്ലിക് രൂപംകൊണ്ടപ്പോൾ  [[അങ്കാറ| അങ്കാറയാണ്]] തലസ്ഥാനമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്. എന്നിരുന്നാലും ഇസ്താംബുളിന്റെ ചരിത്ര പ്രാധാന്യം സന്ദർശകരെ എന്നും ആകർഷിക്കുന്നു.  1930-ലാണ് ഇസ്താംബുൾ എന്ന പേര് ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥിരീകരിച്ചത്. 
====നഗരപ്രാകാരങ്ങൾ ====
നഗരത്തിന്റെ ഭദ്രത ഉറപ്പു വരുത്താനായി കോൺസ്റ്റാന്റൈൻ ചുറ്റും മതിലുകൾ പണിതു. പിന്നീട് നഗരത്തിന്റെ വിസ്തീർണ്ണത വർദ്ധിച്ചപ്പോൾ അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നഗരാതിർത്തിക്കു ചുറ്റും ഇരട്ട മതിലുകൾ ഉയർത്തപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Walls of Constantinople AD 324-1453 |url=https://archive.org/details/wallsofconstanti0000step |author=Stephen Turnbull |publisher= Osprey  |year= 2004|ISBN= 184176759X|
ISBN= 978-1841767598 }}&lt;/ref&gt; ബൈസെന്റൈൻ സാമ്രാജ്യവും   കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ നഗരവും പല തവണ ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണത്തിനിരയായി അപ്പോഴൊക്കെ മതില്ക്കെട്ടുകൾ നഗരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. പക്ഷെ വെടി മരുന്നിന്റെ വരവോടെ മതിലുകൾ ഭേദ്യങ്ങളായി. 1453-ൽ ആറാഴ്ച്ചക്കാലം നീണ്ടു നിന്ന യുദ്ധത്തിനു ശേഷം നഗരം ഓട്ടോമാൻ ശക്തികളുടെ അധീനതയിലായി.&lt;ref&gt;{{cite book|title= 1453 The Holy War for Constantinople and the Clash of Islam and the West|url= https://archive.org/details/1453holywarforco0000crow|author= Roger Crowley|publisher= Hyperion|year= 2006|ISBN= 978-1401308506}}&lt;/ref&gt;
[[File:Byzantine Constantinople-en.png|200px|thumb|right|  കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ നഗരപ്രാകാരങ്ങൾ]]

===നഗരക്കാഴ്ചകൾ ===
യുറോപ്യൻ ഭാഗമായ ത്രെസിലാണ് ചരിത്രപ്രധാനമായ കാഴ്ചകളെല്ലാം.കുതിരപ്പന്തയത്തിനും തേരോട്ട മത്സരങ്ങൾക്കുമായി 450 മീറ്റർ നീളവും 150 മീറ്റർ വീതിയുമുളള ഹിപ്പോഡ്രോം(ഓട്ടക്കളം)നഗരജീവിതത്തിന്റെ കേന്ദ്രസ്ഥാനമായിരുന്നു. ഇതിനു തൊട്ടടുത്തു തന്നേയായിരുന്നു രാജകൊട്ടാരവും.  കോൺസ്റ്റാന്റൈനും പിന്ഗാമികളും നഗരത്തെ മോടി പിടിപ്പിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ ചെലുത്തി.  390-ൽ തിയോഡെസിസ് ഈജിപ്തിൽ  നിന്നുളള ഒബെലിസ്ക് ( ഗോപുരം) ഹിപ്പോഡ്രോമിന്റെ ഒരറ്റത്തു സ്ഥാപിച്ചു. ഇന്നും ഇത് അതേപടി നില്ക്കുന്നു. [[ആയ സോഫിയ]] എന്ന പേരിലുളള ക്രിസ്തീയ ദേവാലയവും ജസ്റ്റീനിയൻ ആണ് പണികഴിപ്പിച്ചത്.  പത്താം ശതകത്തിൽ  കോൺസ്റ്റാന്റൈൻ പോർഫൈരോജെനിറ്റസ്  ചെമ്പു തകിടുകൾ കൊണ്ടു പൊതിഞ്ഞ മറ്റൊരു ഗോപുരം അതിനടുത്തു തന്നെ നിർമ്മിച്ചു.ചെമ്പു തകിടുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ട  നഗ്നമായ കരിങ്കൽ ശിലാസ്തംഭം മാത്രമേ ബാക്കി നില്ക്കുന്നുളളു. ഇത്  Walled Obelisk എന്ന പേരിലാണ്  പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നത്. 
[[File:Istanbul Obelisk of Theodosius.JPG|200px|thumb|right|  തിയോഡെസിസ് ഈജിപ്തിൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്ത ഒബെലിസ്ക്]]
[[ File:Hippodrome Constantinople 2007 008.jpg|thumb|200px|right| Walled Obelisk]]
നഗരം ഓട്ടോമാൻ അധീനതയിലായപ്പോൾ ആയ സോഫിയ മുസ്ലീം പളളിയായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു.1609-ൽ തുടങ്ങി ഏഴു വർഷം കൊണ്ട് പൂ ത്തിയാക്കപ്പെട്ട [[സുൽത്താൻ അഹ്മദ് മസ്ജിദ്|നീല മസ്ജിദിൽ]] ഇന്നും പ്രാർത്ഥന നടക്കുന്നു.    ഹിപ്പോഡ്രോം ഉൾക്കൊളളുന്ന  സ്ഥലം സുൽത്താൻ അഹ്മെദ് ചത്വരം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഓട്ടോമാൻ ചക്രവർത്തിമാരുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്ന ടോപ് കാപി കൊട്ടാരം ഇന്ന് മ്യൂസിയമാണ്. ഓട്ടോമാൻ സുൽത്താന്മാരുടെ ഭരണകാലത്തു തന്നേയാണ്  ഗ്രാൻഡ് ബാസാർ എന്ന് പിന്നീട്  വിശ്വപ്രസിദ്ധമായ മാർക്കറ്റിനുളള അടിത്തറ പാകപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;[http://www.turkishculture.org/pages.php?ParentID=6&amp;ID=98, ഗ്രാൻഡ് ബാസാർ ചരിത്രം]&lt;/ref&gt; പ്രാദേശിക ഭാഷയിൽ കപാലി കഴ്സി( മേൽക്കൂരയുളള മാർക്കറ്റ്) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ മാർക്കറ്റിൽ  അയ്യായിരത്തോളം കടകളുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.grandbazaaristanbul.org/Grand_Bazaar_Istanbul.html |title=ഗ്രാൻഡ് ബാസാർ വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2013-05-18 |archive-date=2010-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516155030/http://www.grandbazaaristanbul.org/Grand_Bazaar_Istanbul.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; . സ്പൈസ് ബാസാറും [[ടസ്കിം ചത്വരം|ടസ്കിം ചത്വരവുമാണ്]] മറ്റു പ്രധാന കാഴ്ചകൾ

== അവലംബം ==

&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:തുർക്കിയിലെ നഗരങ്ങൾ]]

{{Turkey-geo-stub|Istanbul}}</text>
      <sha1>jdgqux55q7fo3q01jnigib18l84vacg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പെരുവളത്തുപറമ്പ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41470</id>
    <revision>
      <id>4674162</id>
      <parentid>4662004</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:54:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fab Feb</username>
        <id>186981</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3830" sha1="f28jnqqilozvs4ovboppl1jgrh1jtsr" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction
|type               = town
|native_name        = പെരുവളത്തുപറമ്പ്
|other_name         = 
|district           = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
|state_name         = Kerala
|state_name‌display  = കേരളം
|nearest_city       = [[ഇരിക്കൂർ]] (3.5 കി.മീ) 
|parliament_const   = [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]]
|assembly_cons      = [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]]
|civic_agency       = ഇരിക്കൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
|skyline            = 
|skyline_caption    = 
|latd = 12.004521098502115|latm = |lats = 
|longd= 75.5421929604837|longm= |longs= 
|locator_position   = right
|area_total         = 
|area_magnitude     = 
|altitude           = 
|population_total   = 
|population_as_of   = 
|population_density = 
|sex_ratio          = 
|literacy           = 
|area_telephone     = 
|postal_code        = 670593
|vehicle_code_range = KL-58, KL-78
|climate            = 
|website            = 
}}

കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഇരിക്കൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ പരിധിയിൽ ഇരിക്കൂർ പുഴയ്ക്ക് സമീപത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രദേശമാണ് '''പെരുവളത്തുപറമ്പ്'''. കൃഷിയും വ്യാപാരവും പ്രധാന ഉപജീവനമാർഗ്ഗമായുള്ള ഈ പ്രദേശം ഇരിക്കൂർ, ശ്രീകണ്ഠപുരം, മട്ടന്നൂർ തുടങ്ങിയ പ്രധാന നഗരങ്ങളുമായി എളുപ്പത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

== പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളും സമീപ സ്ഥാപനങ്ങളും ==
* '''പെരുവളത്തുപറമ്പ് ജുമാ മസ്ജിദ്''': പ്രദേശത്തെ പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങളിലൊന്ന്.
* '''പ്രാദേശിക ക്ഷേത്രങ്ങളും കാവുകളും''': നാട്ടിലെ പ്രധാന ആരാധനാ കേന്ദ്രങ്ങൾ.
* '''പെരുവളത്തുപറമ്പ് വായനശാല &amp; സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം''': പ്രദേശത്തെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ വേദി.
* '''ഇരിക്കൂർ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ''': സമീപത്തെ പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രം.
* '''ഇരിക്കൂർ ടൗൺ''': നിത്യോപയോഗ സാധനങ്ങൾക്കും വ്യാപാര, ഭരണപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കുമായി പ്രദേശവാസികൾ ആശ്രയിക്കുന്ന പ്രധാന വാണിജ്യ കേന്ദ്രം.
* [[കേരള ഗ്രാമീണ ബാങ്ക്]] ശാഖ

== ഇതും കാണുക ==
* [[ഇരിക്കൂർ]]
* [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]]
* [[മട്ടന്നൂർ]]
* [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}
[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>f28jnqqilozvs4ovboppl1jgrh1jtsr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നവഗ്രഹങ്ങൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45448</id>
    <revision>
      <id>4674008</id>
      <parentid>4616747</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:48:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54010-91</username>
        <id>223910</id>
      </contributor>
      <comment>/* സൂര്യൻ (Sun) */</comment>
      <origin>4674008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23562" sha1="9j91qf2rnh0h8tq6n11i55it60e4gmn" xml:space="preserve">{{prettyurl|Navagraha}}
[[പ്രമാണം:Navagraha (anthropomorphic forms of astronomical bodies), Bihar, India, 10th century AD, schist - San Diego Museum of Art - DSC06389.JPG|ലഘുചിത്രം|480x480ബിന്ദു]]
{{For|[[ജ്യോതിഃശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള]] ഗ്രഹങ്ങളെക്കുറിച്ചറിയാൻ|ഗ്രഹം}}

ഭാരതീയ [[ജ്യോതിഷം|ജ്യോതിഷത്തിൽ]] വിവരിക്കുന്ന '''നവഗ്രഹങ്ങൾ ''' ആദിത്യൻ, ചന്ദ്രൻ, കുജൻ ബുധൻ, വ്യാഴം, ശുക്രൻ, ശനി, രാഹു, കേതു എന്നിവയാണ്.  ഇവ ആധുനിക [[ജ്യോതിഃശാസ്ത്രം|ജ്യോതിഃശാസ്ത്ര]]&lt;nowiki/&gt;ത്തിലെ അതേ പേരുകളിലുള്ള ഖഗോളവസ്തുക്കളുമായി നേരിട്ടു പൊരുത്തമുള്ളതായിരിക്കണമെന്നില്ല.  ഉദാഹരണത്തിനു് ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിൽ  [[സൂര്യൻ]] (ആദിത്യൻ) യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു ഗ്രഹമല്ല, നക്ഷത്രമാണ്. [[ചന്ദ്രൻ]] ഭൂമിയുടെ ഒരു [[ഉപഗ്രഹം|ഉപഗ്രഹവും]]  [[രാഹുവും കേതുവും]] പരസ്പരം എതിർവശങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന രണ്ട് [[ഖഗോളനിർദ്ദേശാങ്കങ്ങൾ|ഖഗോളനിർദ്ദേശാങ്കങ്ങളും]] ആണ്. ജ്യോതിഷത്തിൽ ഗ്രഹങ്ങൾ എന്നു വിവക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന [[ബുധൻ]], [[ശുക്രൻ]],  [[ചൊവ്വ]] (കുജൻ), [[ശനി]], [[വ്യാഴം]] എന്നീ അഞ്ചു ഖഗോളവസ്തുക്കൾ മാത്രമാണു് ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിലെ ഗ്രഹങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതു്.  ഭാരതീയ ജ്യോതിഷത്തിൽ നവഗ്രഹങ്ങൾ ആരാധനാമൂർത്തികളായും സങ്കല്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടു്. ഓരോ ഗൃഹങ്ങളെയും ഹിന്ദുമത വിശ്വാസവുമായും  ആഴ്ചയിലെ ഓരോ ദിവസവുമായും ബന്ധപ്പെടുത്തി കാണുന്നു.

== സൂര്യൻ (Sun) ==
ഭാരതീയ സങ്കൽപമനുസരിച്ച് കശ്യപ പ്രജാപതിക്ക് അദിതിയിൽ ജനിച്ച പന്ത്രണ്ട് ആദിത്യന്മാരിൽ ഒരാളാണ് സൂര്യൻ അഥവാ സവിതാവ്.&lt;ref name=&quot;adithyan&quot;&gt;വ്യാസമഹാഭാരതം മഹാഭാരത കഥ - വോള്യം 1 (വിദ്വാൻ കെ. പ്രകാശം - ഡി.സി.ബുക്സ്-2008) ISBN 978-81-264-2148-0&lt;/ref&gt; പ്രത്യക്ഷദൈവമാണ് സൂര്യഭാഗവാൻ. [[ചിങ്ങം (നക്ഷത്രരാശി)|ചിങ്ങം രാശിയുടെ]] അധിപനായ സൂര്യന് [[മേടം (നക്ഷത്രരാശി)|മേടം]] ഉച്ചരാശിയും [[തുലാം (നക്ഷത്രരാശി)|തുലാം]] നീചരാശിയുമാണ്.&lt;ref name=&quot;Jyothisham&quot;&gt; നവഗ്രഹങ്ങൾ-പ്ലാനെറ്റ് ജ്യോതിഷം[http://planetjyothisham.blogspot.in/2011/08/blog-post_6612.html]&lt;/ref&gt; തേൻ നിറമുള്ള കണ്ണുകൾ, ചതുഷ്കോണ ശരീരം, പിത്തപ്രകൃതി, കുറച്ച് തലമുടി എന്നിങ്ങനെയാണ് രൂപം.&lt;ref name=&quot;Mathrubhumi&quot;&gt; രാശിയുടെ നാഥനായ സൂര്യൻ-മാതൃഭൂമി അസ്ട്രോളജി[http://astrology.mathrubhumi.com/astrology-article/articles.php?art_id=118&amp;start=1]&lt;/ref&gt; സൂര്യൻ നിൽക്കുന്ന രാശിയേയും അതിന്റെ കേന്ദ്രരാശിയേയും അധോമുഖ രാശികൾ എന്നും വിട്ടുപോന്ന രാശിയേയും അതിന്റെ കേന്ദ്രരാശിയേയും ഊർദ്ധ്വമുഖരാശികൾ എന്നും പ്രവേശിക്കാൻ പോകുന്ന രാശിയേയും അതിന്റെ കേന്ദ്രരാശിയേയും തിര്യങ്മുഖരാശികൾ എന്നും പറയുന്നു. സൂര്യൻ ആയുസ്സിനെ കുറിക്കുന്നു. സൂര്യന്റെ അധിദൈവം പരമശിവനാണ്. സൂര്യശംഭു എന്ന്‌ ശിവൻ അറിയപ്പെടുന്നു‌. ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ഭുവനേശ്വരി  (ദുർഗ്ഗ) സൂര്യനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. വിശേഷദിവസം ഞായറാഴ്ച. അതിനാൽ ശിവ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭുവനേശ്വരി ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഞായറാഴ്ച പ്രധാനമാണ്. വൈഷ്ണവ ആചാരപ്രകാരം മഹാവിഷ്ണുവിനെ സൂര്യനാരായണനായി ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Mangalam&quot;&gt;ജ്യോതിഷത്തിൽ സൂര്യന്റെ സ്ഥാനം-മംഗളം[http://www.mangalam.com/astrology/news/10897]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ചന്ദ്രൻ (Moon) ==
പന്ത്രണ്ടു രാശികളെ ശരീരമായി സങ്കല്പിക്കുന്ന കാലപുരുഷന്റെ മനസാണ് ചന്ദ്രൻ.&lt;ref name=Mathrubhumi/&gt; ആകാശത്തിൽ ഒരു ദിവസം ചന്ദ്രൻ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഭാഗത്തെ നക്ഷത്രം എന്നു പറയുന്നു. ഭാരതീയ പുരാണമനുസരിച്ച് ദക്ഷപ്രജാപതിയുടെ പുത്രിമാരാണ് ഇരുപത്തേഴു നക്ഷത്രങ്ങൾ. കാലത്തെ നടത്തുന്നത് ഇവരാണ് എന്നാണ് സങ്കൽപം. ഇവരിൽ പൂർണ്ണമായ ആധിപത്യം ചന്ദ്രനുണ്ട്. മനസിന്റെ കാരകനാണ് ചന്ദ്രൻ. ചന്ദ്രന് ബലം കുറവുള്ളവർക്ക് മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യത ഉണ്ടെന്ന് വിശ്വാസം. ചന്ദ്രന്റെ അധിദൈവം ദുർഗ്ഗ ഭഗവതി അഥവാ ശ്രീ പാർവതിയാണ്. എന്നാൽ പക്ഷബലം ഇല്ലാത്ത ചന്ദ്രന് ഭദ്രകാളിയാണ് അധിദൈവം. വിശേഷദിവസം തിങ്കളാഴ്ച, പൗർണമി. മാനസിക പ്രശ്നം ഉള്ളവർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ദുർഗ്ഗ, ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തുന്നത് ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;adithyan&quot; /&gt;  
== കുജൻ (Chowa, Mars) ==
ചൊവ്വ, അംഗാരകൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. പാപഗ്രഹമാണ്. പോലീസ്, പട്ടാളം, യുദ്ധം, കോപം, കലഹം, ബലം, രക്ത സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഗ്രഹമാണ്. ചൊവ്വയ്ക്ക് രണ്ടു അധിദൈവങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഒരാളുടെ ജാതകത്തിൽ ചൊവ്വ ഓജരാശി ആണെങ്കിൽ സുബ്രമണ്യനാണ്‌ അധിദൈവം, എന്നാൽ യുഗ്മരാശി ആണെങ്കിൽ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി (യുഗ്മരാശി) ആണ് അധിദൈവം. കൂടാതെ ആഞ്ജനേയൻ അഥവാ ഹനുമാൻ ചൊവ്വ മൂലമുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഇല്ലാതാക്കും എന്ന്‌ വിശ്വാസമുണ്ട്. പ്രധാന ദിവസം ചൊവ്വാഴ്ച. നിറം ചുവപ്പ്. ചൊവ്വാഴ്ച ഭദ്രകാളി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ എന്നിവരെ ആരാധിക്കുന്നത് ചൊവ്വ ദോഷത്തെ കുറയ്ക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം.      

== ബുധൻ (Mercury) ==
വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും ബുദ്ധിയുടെയും കാരകൻ. ബുധന്റെ അധിദൈവം ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ അല്ലെങ്കിൽ സരസ്വതിദേവി. പ്രധാന ദിവസം ബുധനാഴ്ച. ബുധനാഴ്ച ദിവസം ശ്രീകൃഷ്ണ, സരസ്വതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തുന്നത് ബുധ പ്രീതിക്കും വിദ്യാഭ്യാസ പുരോഗതിയ്ക്കും ഉത്തമം എന്ന്‌ സങ്കല്പം.   

== വ്യാഴം (Jupiter) ==
ദേവഗുരു ബ്രഹസ്പതിയാണ് വ്യാഴം. ഗുരു എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും ദൈവാദീനത്തിന്റെയും കാരകനാണ് വ്യാഴം. വ്യാഴത്തിന്റെ ദൈവം ഭഗവാൻ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. ശ്രീകൃഷ്ണൻ, ശ്രീരാമൻ, ധന്വന്തരി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിഷ്ണുവിന്റെ  അവതാരങ്ങൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. പ്രധാന ദിവസം വ്യാഴാഴ്ച. അതിനാൽ വ്യാഴാഴ്ച ദിവസം വൈഷ്ണവ ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുന്നത് ദൈവാനുഗ്രഹം വർധിപ്പിക്കുകയും ആപത്തുകൾ ഒഴിയാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യും എന്നാണ് വിശ്വാസം.   

== ശുക്രൻ (Venus) ==
ദൈത്യഗുരുവാണ് ശുക്രാചാര്യർ. ഐശ്വര്യം, സാമ്പത്തികം, അഭിവൃദ്ധി, പ്രസിദ്ധി, ഭാര്യ/ ഭർത്താവ്, ദാമ്പത്യം, പ്രണയം, ലൈംഗികത എന്നിവയുടെ കാരകനാണ് ശുക്രൻ. ശുക്രന്റെ ദൈവം കുടുംബദൈവം, മഹാലക്ഷ്മി, [[പരാശക്തി]]/ദുർഗ്ഗ/ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി, അന്നപൂർണെശ്വരി, മഹാഗണപതി എന്നിവരാണ്. പ്രധാന ദിവസം വെള്ളിയാഴ്ച. വെള്ളിയാഴ്ച കുടുംബ ക്ഷേത്രം , ഭഗവതി അല്ലെങ്കിൽ ദേവി ക്ഷേത്രം, ഗണപതി ക്ഷേത്രം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തുന്നത് സമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും ഉയർച്ചയും ഉണ്ടാകാൻ ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം.  

== ശനി (Saturn) ==
നവഗ്രഹങ്ങളിൽ ഒരാളാണ് ശനി. ശനീശ്വരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ആയുസ്, രോഗം, ദുരിതം, മരണം, മന്ദത, അപമാനം, കലഹം എന്നിവയുടെ കാരകൻ. ശനിയുടെ ദൈവം ധർമ്മശാസ്താവ് അഥവാ അയ്യപ്പൻ, ഹനുമാൻ, ഭദ്രകാളി, വിഷ്ണുമായ സ്വാമി എന്നിവരാണ്. പ്രധാന ദിവസം ശനിയാഴ്ച. ശനിയാഴ്ച ദിവസം ധർമ്മ ശാസ്താവ് അല്ലെങ്കിൽ ഹനുമാൻ എന്നിവരുടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം നടത്തുന്നത് ശനി മൂലമുള്ള ദുരിതങ്ങളുടെ തീവ്രത കുറയ്ക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്ര ദർശനവും നല്ലതാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. നവ ദുർഗ്ഗമാർ, ദശമഹാവിദ്യമാർ എന്നിവരിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന  കാളി അഥവാ കാളരാത്രി തുടങ്ങിയ പരാശക്തിയുടെ ഭാവങ്ങൾ ശനി ദോഷങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുന്നതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ശനിയാഴ്ച പ്രധാനമാണ്. ശനി മൂലം മാരകമായ രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടായാൽ മൃത്യഞ്ചയമൂർത്തിയായ ശിവൻ, ധന്വന്തരി എന്നിവരുടെ ആരാധന ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം.    

== രാഹുവും കേതുവും ==
[[ഭൂമി|ഭൂമിയിൽ]] നിന്ന് നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ [[രാശി ചക്രം|രാശിചക്രത്തിലൂടെ]] [[സൂര്യൻ|സൂര്യനും]] [[ചന്ദ്രൻ|ചന്ദ്രനും]] മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങളും ഭൂമിയെ വലം വയ്ക്കുന്നതായി നമുക്ക് തോന്നുന്നു. ചന്ദ്രൻ രാശിചക്രത്തിലൂടെയാണ് ഭൂമിയെ വലം വയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും സൂര്യൻ സഞ്ചരിക്കുന്ന അതേ തലത്തിലൂടെയല്ല (Plane) ചന്ദ്രൻ ഭൂമിയെ വലം വയ്ക്കുന്നത്. സൂര്യപഥവും ചന്ദ്രപഥവും തമ്മിൽ ഏകദേശം 5 ഡിഗ്രിയുടെ വ്യത്യാസം ഉണ്ട്. ഇതു കാരണം രണ്ട് ബിന്ദുക്കളിൽ മാത്രമേ സൂര്യപഥവും ചന്ദ്രപഥവും തമ്മിൽ കൂട്ടിമുട്ടുകയുള്ളൂ. ഈ ബിന്ദുക്കളെയാണ് '''രാഹുവും കേതുവും''' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. സൂര്യനും ഭൂമിയും ചന്ദ്രനും നേർരേഖയിലെത്തി [[ഗ്രഹണം]] സംഭവിക്കുന്നത് അവ രാഹു കേതുക്കളിൽ ആയിരിക്കുമ്പോഴാണ്. എന്നാൽ ഫലജ്യോതിഷ സങ്കല്പത്തിലെ നവഗ്രഹങ്ങളിൽ ഇവയേയും ഗ്രഹങ്ങളായും ഫലകാരകന്മാരായും കണക്കാക്കുന്നു. രാഹുവിനെ സർപ്പൻ എന്നും വിളിക്കുന്നു. രാഹുവിന്റെ ദൈവം നാഗരാജാവ്, അഷ്ടനാഗങ്ങൾ, ദുർഗ്ഗാഭഗവതി എന്നിവരാണ്. കേതുവിന്റെ ദൈവം ഗണപതി (ഓജരാശി), ഭദ്രകാളി ഭഗവതി അഥവാ ചാമുണ്ഡി (യുഗ്മരാശി). പ്രധാന ദിവസം ചൊവ്വ, വെള്ളി.  

== നവഗ്രഹക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
സാധാരണയായി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉപദേവതകളായാണ് നവഗ്രഹങ്ങൾ കുടികൊള്ളാറുള്ളത്. [[തമിഴ്നാട്|തമിഴ്നാട്ടിലെ]] മിക്ക ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിലും നവഗ്രഹസന്നിധികളുണ്ട്. 

==ഗ്രഹങ്ങളെ കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ==

'''ബുധൻ'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 4,880 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: വലിയ ഇരുമ്പ് കോറുള്ള പാറപ്പുറ്റ് ഗ്രഹം

ചരിവ്: 0.034 ഡിഗ്രി

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 58.6 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 88 ദിവസം

'''ശുക്രൻ'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 12,104 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് അടങ്ങിയ കട്ടിയുള്ള വായുമണ്ഡലമുള്ള പാറപ്പുറ്റ് ഗ്രഹം

ചരിവ്: 177.4 ഡിഗ്രി (മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങളെ വിപരീതമായി ഭ്രമണം)

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 243 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 225 ദിവസം

'''ഭൂമി'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 12,742 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: നൈട്രജൻ ഓക്സിജൻ അടങ്ങിയ വായുമണ്ഡലമുള്ള പാറപ്പുറ്റ് ഗ്രഹം

ചരിവ്: 23.5 ഡിഗ്രി

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: 1 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 365 ദിവസം

'''ചൊവ്വ'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 6,779 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ്, നൈട്രജൻ, ആർഗോൺ എന്നിവ അടങ്ങിയ വായുമണ്ഡലമുള്ള പാറപ്പുറ്റ് ഗ്രഹം

ചരിവ്: 25.2 ഡിഗ്രി

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 1.03 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 687 ദിവസം

'''വ്യാഴം'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 139,820 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: ഹൈഡ്രജൻ ഹീലിയം അടങ്ങിയ വാതക ഭീമൻ

ചരിവ്: 3.13 ഡിഗ്രി

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 0.41 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 4,333 ദിവസം (11.86 ഭൂമി വർഷങ്ങൾ)

'''ശനി'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 116,460 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: ഹൈഡ്രജൻ ഹീലിയം അടങ്ങിയ വാതക ഭീമൻ

ചരിവ്: 26.7 ഡിഗ്രി

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 0.45 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 10,759 ദിവസം (29.46 ഭൂമി വർഷങ്ങൾ)

'''യുറാനസ്'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 50,724 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: വെള്ളം, അമോണിയ, മീഥേൻ ഐസ് അടങ്ങിയ ഐസ് ഭീമൻ

ചരിവ്: 97.77 ഡിഗ്രി (ഇത് വളരെ വശത്തോട് ചരിഞ്ഞു കിടക്കുന്നു)

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 0.72 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 30,589 ദിവസം (84 ഭൂമി വർഷങ്ങൾ)

'''നെപ്ട്യൂൺ'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 49,244 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: ഹൈഡ്രജൻ, ഹീലിയം, വെള്ളം, മീഥേൻ അടങ്ങിയ ഐസ് ഭീമൻ

ചരിവ്: 28.3 ഡിഗ്രി

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 0.67 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 60,190 ദിവസം (164.8 ഭൂമി വർഷങ്ങൾ)

==അവലംബം==
{{ref list}}


പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
* [http://www.goloka.com/docs/gallery/zodiac/index.html Pictures and Information about the Grahas]
* [http://texts.00.gs/Graha-s.htm  Graha-s]

{{Navagraha}}
{{HinduMythology}}
{{Commonscat|Navagraha}}
{{Authority control}}
{{Astrology-stub}}

[[വർഗ്ഗം:ജ്യോതിഷം]]
[[വർഗ്ഗം:വൃത്തിയാക്കേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നവഗ്രഹങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>9j91qf2rnh0h8tq6n11i55it60e4gmn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674009</id>
      <parentid>4674008</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:49:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54010-91</username>
        <id>223910</id>
      </contributor>
      <comment>/* കുജൻ (Mars) */</comment>
      <origin>4674009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23555" sha1="t8fzbwu9by7h4zg1mch5wx6ta7c3ak6" xml:space="preserve">{{prettyurl|Navagraha}}
[[പ്രമാണം:Navagraha (anthropomorphic forms of astronomical bodies), Bihar, India, 10th century AD, schist - San Diego Museum of Art - DSC06389.JPG|ലഘുചിത്രം|480x480ബിന്ദു]]
{{For|[[ജ്യോതിഃശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള]] ഗ്രഹങ്ങളെക്കുറിച്ചറിയാൻ|ഗ്രഹം}}

ഭാരതീയ [[ജ്യോതിഷം|ജ്യോതിഷത്തിൽ]] വിവരിക്കുന്ന '''നവഗ്രഹങ്ങൾ ''' ആദിത്യൻ, ചന്ദ്രൻ, കുജൻ ബുധൻ, വ്യാഴം, ശുക്രൻ, ശനി, രാഹു, കേതു എന്നിവയാണ്.  ഇവ ആധുനിക [[ജ്യോതിഃശാസ്ത്രം|ജ്യോതിഃശാസ്ത്ര]]&lt;nowiki/&gt;ത്തിലെ അതേ പേരുകളിലുള്ള ഖഗോളവസ്തുക്കളുമായി നേരിട്ടു പൊരുത്തമുള്ളതായിരിക്കണമെന്നില്ല.  ഉദാഹരണത്തിനു് ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിൽ  [[സൂര്യൻ]] (ആദിത്യൻ) യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു ഗ്രഹമല്ല, നക്ഷത്രമാണ്. [[ചന്ദ്രൻ]] ഭൂമിയുടെ ഒരു [[ഉപഗ്രഹം|ഉപഗ്രഹവും]]  [[രാഹുവും കേതുവും]] പരസ്പരം എതിർവശങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന രണ്ട് [[ഖഗോളനിർദ്ദേശാങ്കങ്ങൾ|ഖഗോളനിർദ്ദേശാങ്കങ്ങളും]] ആണ്. ജ്യോതിഷത്തിൽ ഗ്രഹങ്ങൾ എന്നു വിവക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന [[ബുധൻ]], [[ശുക്രൻ]],  [[ചൊവ്വ]] (കുജൻ), [[ശനി]], [[വ്യാഴം]] എന്നീ അഞ്ചു ഖഗോളവസ്തുക്കൾ മാത്രമാണു് ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിലെ ഗ്രഹങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതു്.  ഭാരതീയ ജ്യോതിഷത്തിൽ നവഗ്രഹങ്ങൾ ആരാധനാമൂർത്തികളായും സങ്കല്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടു്. ഓരോ ഗൃഹങ്ങളെയും ഹിന്ദുമത വിശ്വാസവുമായും  ആഴ്ചയിലെ ഓരോ ദിവസവുമായും ബന്ധപ്പെടുത്തി കാണുന്നു.

== സൂര്യൻ (Sun) ==
ഭാരതീയ സങ്കൽപമനുസരിച്ച് കശ്യപ പ്രജാപതിക്ക് അദിതിയിൽ ജനിച്ച പന്ത്രണ്ട് ആദിത്യന്മാരിൽ ഒരാളാണ് സൂര്യൻ അഥവാ സവിതാവ്.&lt;ref name=&quot;adithyan&quot;&gt;വ്യാസമഹാഭാരതം മഹാഭാരത കഥ - വോള്യം 1 (വിദ്വാൻ കെ. പ്രകാശം - ഡി.സി.ബുക്സ്-2008) ISBN 978-81-264-2148-0&lt;/ref&gt; പ്രത്യക്ഷദൈവമാണ് സൂര്യഭാഗവാൻ. [[ചിങ്ങം (നക്ഷത്രരാശി)|ചിങ്ങം രാശിയുടെ]] അധിപനായ സൂര്യന് [[മേടം (നക്ഷത്രരാശി)|മേടം]] ഉച്ചരാശിയും [[തുലാം (നക്ഷത്രരാശി)|തുലാം]] നീചരാശിയുമാണ്.&lt;ref name=&quot;Jyothisham&quot;&gt; നവഗ്രഹങ്ങൾ-പ്ലാനെറ്റ് ജ്യോതിഷം[http://planetjyothisham.blogspot.in/2011/08/blog-post_6612.html]&lt;/ref&gt; തേൻ നിറമുള്ള കണ്ണുകൾ, ചതുഷ്കോണ ശരീരം, പിത്തപ്രകൃതി, കുറച്ച് തലമുടി എന്നിങ്ങനെയാണ് രൂപം.&lt;ref name=&quot;Mathrubhumi&quot;&gt; രാശിയുടെ നാഥനായ സൂര്യൻ-മാതൃഭൂമി അസ്ട്രോളജി[http://astrology.mathrubhumi.com/astrology-article/articles.php?art_id=118&amp;start=1]&lt;/ref&gt; സൂര്യൻ നിൽക്കുന്ന രാശിയേയും അതിന്റെ കേന്ദ്രരാശിയേയും അധോമുഖ രാശികൾ എന്നും വിട്ടുപോന്ന രാശിയേയും അതിന്റെ കേന്ദ്രരാശിയേയും ഊർദ്ധ്വമുഖരാശികൾ എന്നും പ്രവേശിക്കാൻ പോകുന്ന രാശിയേയും അതിന്റെ കേന്ദ്രരാശിയേയും തിര്യങ്മുഖരാശികൾ എന്നും പറയുന്നു. സൂര്യൻ ആയുസ്സിനെ കുറിക്കുന്നു. സൂര്യന്റെ അധിദൈവം പരമശിവനാണ്. സൂര്യശംഭു എന്ന്‌ ശിവൻ അറിയപ്പെടുന്നു‌. ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ഭുവനേശ്വരി  (ദുർഗ്ഗ) സൂര്യനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. വിശേഷദിവസം ഞായറാഴ്ച. അതിനാൽ ശിവ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭുവനേശ്വരി ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഞായറാഴ്ച പ്രധാനമാണ്. വൈഷ്ണവ ആചാരപ്രകാരം മഹാവിഷ്ണുവിനെ സൂര്യനാരായണനായി ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Mangalam&quot;&gt;ജ്യോതിഷത്തിൽ സൂര്യന്റെ സ്ഥാനം-മംഗളം[http://www.mangalam.com/astrology/news/10897]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ചന്ദ്രൻ (Moon) ==
പന്ത്രണ്ടു രാശികളെ ശരീരമായി സങ്കല്പിക്കുന്ന കാലപുരുഷന്റെ മനസാണ് ചന്ദ്രൻ.&lt;ref name=Mathrubhumi/&gt; ആകാശത്തിൽ ഒരു ദിവസം ചന്ദ്രൻ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഭാഗത്തെ നക്ഷത്രം എന്നു പറയുന്നു. ഭാരതീയ പുരാണമനുസരിച്ച് ദക്ഷപ്രജാപതിയുടെ പുത്രിമാരാണ് ഇരുപത്തേഴു നക്ഷത്രങ്ങൾ. കാലത്തെ നടത്തുന്നത് ഇവരാണ് എന്നാണ് സങ്കൽപം. ഇവരിൽ പൂർണ്ണമായ ആധിപത്യം ചന്ദ്രനുണ്ട്. മനസിന്റെ കാരകനാണ് ചന്ദ്രൻ. ചന്ദ്രന് ബലം കുറവുള്ളവർക്ക് മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യത ഉണ്ടെന്ന് വിശ്വാസം. ചന്ദ്രന്റെ അധിദൈവം ദുർഗ്ഗ ഭഗവതി അഥവാ ശ്രീ പാർവതിയാണ്. എന്നാൽ പക്ഷബലം ഇല്ലാത്ത ചന്ദ്രന് ഭദ്രകാളിയാണ് അധിദൈവം. വിശേഷദിവസം തിങ്കളാഴ്ച, പൗർണമി. മാനസിക പ്രശ്നം ഉള്ളവർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ദുർഗ്ഗ, ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തുന്നത് ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;adithyan&quot; /&gt;  
== കുജൻ (Mars) ==
ചൊവ്വ, അംഗാരകൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. പാപഗ്രഹമാണ്. പോലീസ്, പട്ടാളം, യുദ്ധം, കോപം, കലഹം, ബലം, രക്ത സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഗ്രഹമാണ്. ചൊവ്വയ്ക്ക് രണ്ടു അധിദൈവങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഒരാളുടെ ജാതകത്തിൽ ചൊവ്വ ഓജരാശി ആണെങ്കിൽ സുബ്രമണ്യനാണ്‌ അധിദൈവം, എന്നാൽ യുഗ്മരാശി ആണെങ്കിൽ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി (യുഗ്മരാശി) ആണ് അധിദൈവം. കൂടാതെ ആഞ്ജനേയൻ അഥവാ ഹനുമാൻ ചൊവ്വ മൂലമുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഇല്ലാതാക്കും എന്ന്‌ വിശ്വാസമുണ്ട്. പ്രധാന ദിവസം ചൊവ്വാഴ്ച. നിറം ചുവപ്പ്. ചൊവ്വാഴ്ച ഭദ്രകാളി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ എന്നിവരെ ആരാധിക്കുന്നത് ചൊവ്വ ദോഷത്തെ കുറയ്ക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം.      

== ബുധൻ (Mercury) ==
വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും ബുദ്ധിയുടെയും കാരകൻ. ബുധന്റെ അധിദൈവം ശ്രീകൃഷ്‌ണൻ അല്ലെങ്കിൽ സരസ്വതിദേവി. പ്രധാന ദിവസം ബുധനാഴ്ച. ബുധനാഴ്ച ദിവസം ശ്രീകൃഷ്ണ, സരസ്വതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തുന്നത് ബുധ പ്രീതിക്കും വിദ്യാഭ്യാസ പുരോഗതിയ്ക്കും ഉത്തമം എന്ന്‌ സങ്കല്പം.   

== വ്യാഴം (Jupiter) ==
ദേവഗുരു ബ്രഹസ്പതിയാണ് വ്യാഴം. ഗുരു എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും ദൈവാദീനത്തിന്റെയും കാരകനാണ് വ്യാഴം. വ്യാഴത്തിന്റെ ദൈവം ഭഗവാൻ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. ശ്രീകൃഷ്ണൻ, ശ്രീരാമൻ, ധന്വന്തരി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിഷ്ണുവിന്റെ  അവതാരങ്ങൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. പ്രധാന ദിവസം വ്യാഴാഴ്ച. അതിനാൽ വ്യാഴാഴ്ച ദിവസം വൈഷ്ണവ ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുന്നത് ദൈവാനുഗ്രഹം വർധിപ്പിക്കുകയും ആപത്തുകൾ ഒഴിയാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യും എന്നാണ് വിശ്വാസം.   

== ശുക്രൻ (Venus) ==
ദൈത്യഗുരുവാണ് ശുക്രാചാര്യർ. ഐശ്വര്യം, സാമ്പത്തികം, അഭിവൃദ്ധി, പ്രസിദ്ധി, ഭാര്യ/ ഭർത്താവ്, ദാമ്പത്യം, പ്രണയം, ലൈംഗികത എന്നിവയുടെ കാരകനാണ് ശുക്രൻ. ശുക്രന്റെ ദൈവം കുടുംബദൈവം, മഹാലക്ഷ്മി, [[പരാശക്തി]]/ദുർഗ്ഗ/ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി, അന്നപൂർണെശ്വരി, മഹാഗണപതി എന്നിവരാണ്. പ്രധാന ദിവസം വെള്ളിയാഴ്ച. വെള്ളിയാഴ്ച കുടുംബ ക്ഷേത്രം , ഭഗവതി അല്ലെങ്കിൽ ദേവി ക്ഷേത്രം, ഗണപതി ക്ഷേത്രം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തുന്നത് സമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും ഉയർച്ചയും ഉണ്ടാകാൻ ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം.  

== ശനി (Saturn) ==
നവഗ്രഹങ്ങളിൽ ഒരാളാണ് ശനി. ശനീശ്വരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ആയുസ്, രോഗം, ദുരിതം, മരണം, മന്ദത, അപമാനം, കലഹം എന്നിവയുടെ കാരകൻ. ശനിയുടെ ദൈവം ധർമ്മശാസ്താവ് അഥവാ അയ്യപ്പൻ, ഹനുമാൻ, ഭദ്രകാളി, വിഷ്ണുമായ സ്വാമി എന്നിവരാണ്. പ്രധാന ദിവസം ശനിയാഴ്ച. ശനിയാഴ്ച ദിവസം ധർമ്മ ശാസ്താവ് അല്ലെങ്കിൽ ഹനുമാൻ എന്നിവരുടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം നടത്തുന്നത് ശനി മൂലമുള്ള ദുരിതങ്ങളുടെ തീവ്രത കുറയ്ക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്ര ദർശനവും നല്ലതാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. നവ ദുർഗ്ഗമാർ, ദശമഹാവിദ്യമാർ എന്നിവരിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന  കാളി അഥവാ കാളരാത്രി തുടങ്ങിയ പരാശക്തിയുടെ ഭാവങ്ങൾ ശനി ദോഷങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുന്നതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ശനിയാഴ്ച പ്രധാനമാണ്. ശനി മൂലം മാരകമായ രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടായാൽ മൃത്യഞ്ചയമൂർത്തിയായ ശിവൻ, ധന്വന്തരി എന്നിവരുടെ ആരാധന ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം.    

== രാഹുവും കേതുവും ==
[[ഭൂമി|ഭൂമിയിൽ]] നിന്ന് നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ [[രാശി ചക്രം|രാശിചക്രത്തിലൂടെ]] [[സൂര്യൻ|സൂര്യനും]] [[ചന്ദ്രൻ|ചന്ദ്രനും]] മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങളും ഭൂമിയെ വലം വയ്ക്കുന്നതായി നമുക്ക് തോന്നുന്നു. ചന്ദ്രൻ രാശിചക്രത്തിലൂടെയാണ് ഭൂമിയെ വലം വയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും സൂര്യൻ സഞ്ചരിക്കുന്ന അതേ തലത്തിലൂടെയല്ല (Plane) ചന്ദ്രൻ ഭൂമിയെ വലം വയ്ക്കുന്നത്. സൂര്യപഥവും ചന്ദ്രപഥവും തമ്മിൽ ഏകദേശം 5 ഡിഗ്രിയുടെ വ്യത്യാസം ഉണ്ട്. ഇതു കാരണം രണ്ട് ബിന്ദുക്കളിൽ മാത്രമേ സൂര്യപഥവും ചന്ദ്രപഥവും തമ്മിൽ കൂട്ടിമുട്ടുകയുള്ളൂ. ഈ ബിന്ദുക്കളെയാണ് '''രാഹുവും കേതുവും''' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. സൂര്യനും ഭൂമിയും ചന്ദ്രനും നേർരേഖയിലെത്തി [[ഗ്രഹണം]] സംഭവിക്കുന്നത് അവ രാഹു കേതുക്കളിൽ ആയിരിക്കുമ്പോഴാണ്. എന്നാൽ ഫലജ്യോതിഷ സങ്കല്പത്തിലെ നവഗ്രഹങ്ങളിൽ ഇവയേയും ഗ്രഹങ്ങളായും ഫലകാരകന്മാരായും കണക്കാക്കുന്നു. രാഹുവിനെ സർപ്പൻ എന്നും വിളിക്കുന്നു. രാഹുവിന്റെ ദൈവം നാഗരാജാവ്, അഷ്ടനാഗങ്ങൾ, ദുർഗ്ഗാഭഗവതി എന്നിവരാണ്. കേതുവിന്റെ ദൈവം ഗണപതി (ഓജരാശി), ഭദ്രകാളി ഭഗവതി അഥവാ ചാമുണ്ഡി (യുഗ്മരാശി). പ്രധാന ദിവസം ചൊവ്വ, വെള്ളി.  

== നവഗ്രഹക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
സാധാരണയായി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉപദേവതകളായാണ് നവഗ്രഹങ്ങൾ കുടികൊള്ളാറുള്ളത്. [[തമിഴ്നാട്|തമിഴ്നാട്ടിലെ]] മിക്ക ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിലും നവഗ്രഹസന്നിധികളുണ്ട്. 

==ഗ്രഹങ്ങളെ കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ==

'''ബുധൻ'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 4,880 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: വലിയ ഇരുമ്പ് കോറുള്ള പാറപ്പുറ്റ് ഗ്രഹം

ചരിവ്: 0.034 ഡിഗ്രി

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 58.6 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 88 ദിവസം

'''ശുക്രൻ'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 12,104 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് അടങ്ങിയ കട്ടിയുള്ള വായുമണ്ഡലമുള്ള പാറപ്പുറ്റ് ഗ്രഹം

ചരിവ്: 177.4 ഡിഗ്രി (മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങളെ വിപരീതമായി ഭ്രമണം)

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 243 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 225 ദിവസം

'''ഭൂമി'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 12,742 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: നൈട്രജൻ ഓക്സിജൻ അടങ്ങിയ വായുമണ്ഡലമുള്ള പാറപ്പുറ്റ് ഗ്രഹം

ചരിവ്: 23.5 ഡിഗ്രി

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: 1 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 365 ദിവസം

'''ചൊവ്വ'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 6,779 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ്, നൈട്രജൻ, ആർഗോൺ എന്നിവ അടങ്ങിയ വായുമണ്ഡലമുള്ള പാറപ്പുറ്റ് ഗ്രഹം

ചരിവ്: 25.2 ഡിഗ്രി

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 1.03 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 687 ദിവസം

'''വ്യാഴം'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 139,820 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: ഹൈഡ്രജൻ ഹീലിയം അടങ്ങിയ വാതക ഭീമൻ

ചരിവ്: 3.13 ഡിഗ്രി

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 0.41 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 4,333 ദിവസം (11.86 ഭൂമി വർഷങ്ങൾ)

'''ശനി'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 116,460 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: ഹൈഡ്രജൻ ഹീലിയം അടങ്ങിയ വാതക ഭീമൻ

ചരിവ്: 26.7 ഡിഗ്രി

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 0.45 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 10,759 ദിവസം (29.46 ഭൂമി വർഷങ്ങൾ)

'''യുറാനസ്'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 50,724 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: വെള്ളം, അമോണിയ, മീഥേൻ ഐസ് അടങ്ങിയ ഐസ് ഭീമൻ

ചരിവ്: 97.77 ഡിഗ്രി (ഇത് വളരെ വശത്തോട് ചരിഞ്ഞു കിടക്കുന്നു)

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 0.72 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 30,589 ദിവസം (84 ഭൂമി വർഷങ്ങൾ)

'''നെപ്ട്യൂൺ'''

വ്യാസം: ഏകദേശം 49,244 കിലോമീറ്റർ

പ്രധാന ഘടകം: ഹൈഡ്രജൻ, ഹീലിയം, വെള്ളം, മീഥേൻ അടങ്ങിയ ഐസ് ഭീമൻ

ചരിവ്: 28.3 ഡിഗ്രി

ഭൂമി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 0.67 ദിവസം

സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണം: ഏകദേശം 60,190 ദിവസം (164.8 ഭൂമി വർഷങ്ങൾ)

==അവലംബം==
{{ref list}}


പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
* [http://www.goloka.com/docs/gallery/zodiac/index.html Pictures and Information about the Grahas]
* [http://texts.00.gs/Graha-s.htm  Graha-s]

{{Navagraha}}
{{HinduMythology}}
{{Commonscat|Navagraha}}
{{Authority control}}
{{Astrology-stub}}

[[വർഗ്ഗം:ജ്യോതിഷം]]
[[വർഗ്ഗം:വൃത്തിയാക്കേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നവഗ്രഹങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>t8fzbwu9by7h4zg1mch5wx6ta7c3ak6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഐസോൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46430</id>
    <revision>
      <id>4674152</id>
      <parentid>4673744</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:02:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7117" sha1="kbm533wrmr9e4js5wfckym8v0aijf9h" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Aizawl}}
{{ഇന്ത്യൻ പട്ടണങ്ങൾ|
സ്ഥലപ്പേർ= ഐസോൽ|
ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം/കൌണ്ടി =മഹാനഗരം|
അക്ഷാംശം=23.43|
രേഖാംശം=92.43|
രാജ്യം = ഇന്ത്യ|
സംസ്ഥാനം/പ്രവിശ്യ = സംസ്ഥാനം|
സംസ്ഥാനം =മിസോറം|
ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = കോർപ്പറേഷൻ|
ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = മെയർ |
ഭരണനേതൃത്വം = |
വിസ്തീർണ്ണം = |
ജനസംഖ്യ =229,714&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2004-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999 |archive-date=2004-06-16 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;|
ജനസാന്ദ്രത =|
Pincode/Zipcode = |
TelephoneCode = |
സമയമേഖല = UTC +5:30|
 
പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = |
കുറിപ്പുകൾ =  |
}}
[[മിസോറം|മിസോറമിന്റെ]] തലസ്ഥാനവും അവിടുത്തെ ഏറ്റവും ഏറ്റവും ജനസംഖ്യയുള്ള വലിയ നഗരവുമാണ് മുമ്പ് 'ഐജാൽ' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''ഐസോൽ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://aizawl.nic.in/about-district/#:~:text=Aizawl+is+the+largest+city,state+of+Mizoram+in+India.|title=About District &amp;#124; Aizawl District, Government of Mizoram &amp;#124; India}}&lt;/ref&gt;  വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ നഗരം കൂടിയാണിത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://negreens.com/article/top-10-most-populated-cities-in-north-east-india/|title=Top 10 Most Populated Cities in North-east India|date=10 November 2019|publisher=negreens.com|access-date=2026-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20260210060601/http://negreens.com/article/top-10-most-populated-cities-in-north-east-india/|archive-date=2026-02-10|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://urbanecology.in/about/north-east-india-emerging-urbanisation/|title=North-east India – Emerging Urbanisation|access-date=3 April 2024|publisher=urbanecology.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130080427/http://urbanecology.in/about/north-east-india-emerging-urbanisation/|archive-date=30 November 2024|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്നും ശരാശരി 1,132 മീറ്റർ (3,714 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള മലനിരകൾക്ക് മുകളിലായായാണ് ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;http://www.answers.com/topic/aizawl&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mizoram Tourism&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.mizoramtourism.com/place-to-visit/1|title=Mizoram Tourism}}&lt;/ref&gt; ഈ നഗരത്തിലേക്ക് [[ഷില്ലോങ്ങ്]], [[ഗോഹാട്ടി]], [[സിൽച്ചർ]] എന്നീ നഗരങ്ങളിലിനിന്നും റോഡ് മാർഗ്ഗം എത്തിച്ചേരാം. കൂടാതെ ഐസോളിലേക്ക് [[കൊൽക്കത്ത]], [[ഗോഹാട്ടി]]എന്നിവിടങ്ങളിൽനിന്നും വിമാനസർവ്വീസുമുണ്ട് &lt;ref&gt;http://aizawl.nic.in/getaizawl.htm&lt;/ref&gt;  2024-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ ഏകദേശം 4,15,000 ആണ്.&lt;ref name=&quot;macrotrends&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/21154/aizawl/population#:~:text=The%20current%20metro%20area%20population,a%202.38%25%20increase%20from%202021.|title=Aizawl, India Metro Area Population 1950–2024|access-date=4 April 2024|publisher=macotrends.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20240403161309/https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/21154/aizawl/population#:~:text=The%20current%20metro%20area%20population,a%202.38%25%20increase%20from%202021.|archive-date=2024-04-03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/aizawl-population|title=Aizawl Population 2024|access-date=4 April 2024|publisher=worldpopulationreview.com}}&lt;/ref&gt;

1898 മുതൽ 1947 വരെ ബ്രിട്ടീഷ് ലുഷായ് ഹിൽസിന്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നതിനാൽ, നഗരമധ്യത്തിൽ ഐജാൽ ക്ലബ്ബ്, രാജ് ഭവൻ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rajbhavan.mizoram.gov.in/history-of-raj-bhavan/|title=History of Raj Bhavan}}&lt;/ref&gt; റെഡ് സ്കൂൾ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mizoramtourism.com/top-destination/40|title=Top Destinations Sikul Sen}}&lt;/ref&gt;{{efn|now part of Government Aizawl College}} ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറുടെ ഓഫീസ്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mizoramtourism.com/top-destination/35|title=Bawrhsap Pisa Pui}}&lt;/ref&gt; എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിലെ കെട്ടിടങ്ങൾ കാണാവുന്നതാണ്. മിസോറം സർക്കാരിന്റെ ഭരണസിരാകേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ, നിയമസഭാ മന്ദിരവും ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mizoramassembly.in|title=Mizoram Assembly}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ, നഗരവികസനവും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ നവീകരണവും ലക്ഷ്യമിട്ട് ഭവന-നഗരകാര്യ മന്ത്രാലയം നടപ്പിലാക്കുന്ന 'സ്മാർട്ട് സിറ്റീസ് മിഷൻ' പദ്ധതിയുടെ ഭാഗം കൂടിയാണ് ഐജാൽ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://aizawlsmartcity.mizoram.gov.in|title=Aizawl Smart City|access-date=2026-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20250506075249/https://aizawlsmartcity.mizoram.gov.in/|archive-date=2025-05-06|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;

{{Mizoram-geo-stub}}
{{India state and UT capitals}}

[[വർഗ്ഗം:ഐസോൽ]]
[[വർഗ്ഗം:മിസോറമിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ നഗരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനതലസ്ഥാനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>kbm533wrmr9e4js5wfckym8v0aijf9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നാന പടേക്കർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48723</id>
    <revision>
      <id>4674112</id>
      <parentid>3635173</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-53888-03</username>
        <id>223939</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8151" sha1="cmg1bqek8r0ury6bkbu6kj5yrvivghh" xml:space="preserve">{{prettyurl|Nana Patekar}}
{{Infobox actor
| image =Nana patekar.jpg
| name          = നാന പാട്ടേക്കർ
| birthname     = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ
| birthdate     = {{birth date and age|1951|1|1}}
| location      = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]]
| othername     =
| occupation    = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ
| yearsactive   = 1978 – present      
| spouse        = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ
| parents       = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ &lt;br /&gt; സംഗണ പട്ടേക്കർ
| nationalfilmawards='''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''&lt;br /&gt; 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''&lt;br /&gt;'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''&lt;br /&gt; 1990 ''[[പരിന്ത]]''&lt;br /&gt;1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]''
| filmfareawards='''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''&lt;br /&gt;1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' &lt;br /&gt;'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' &lt;br /&gt;1990 ''[[പരിന്ത]]''&lt;br /&gt;'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''&lt;br /&gt;1992 ''അംഗാർ''&lt;br /&gt;2006 ''[[അപഹരൺ]]''
}}

'''നാന പാട്ടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026) പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് നാന പട്ടേക്കർ.

ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ജനിച്ചു. (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”) [[Sir J. J. institute of Applied Arts]]ൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു. ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''.

[[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു.

== അവാർഡുകൾ ==
* 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ്
* 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ്
* 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ്
* 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് 
* 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm&lt;!--INSERT TITLE--&gt;|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ്
*'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards&lt;!--INSERT TITLE--&gt;}}&lt;/ref&gt;

== അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ ==
* ഗമാൻ - 1978
* അങ്കുഷ് - 1986
* സലാം ബോബെ - 1988
* പരിന്ത - 1990
* തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990
* പ്രഹാർ - 1991
* ദിക്ഷ - 1991
* തിരംഗ - 1992
* രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992
* അംഗാർ - 1992
* ക്രാന്തി വീർ - 1994
* ഹം ദോനോം - 1995
* അഗ്നി സാക്ഷി - 1996
* ഖാമോക്ഷി - 1996
* ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997
* യെശ്വന്ദ് - 1997
* യുഗ് പുരുഷ് - 1998
* വാജൂത് - 1998
* ഹു തു തു - 1998
* കൊഹ്രാം - 1999
* ഗംഗ് - 2000
* തർകീൻബ് - 2000
* വാദ് - 2002
* ശക്തി - 2002
* ഭൂത് - 2003
* ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003
* ആഞ്ച് - 2003
* അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004
* അപഹരൺ - 2005
* പക് പക് പകക് - 2005
* ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005
* ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006
* ഹാട്രിക് - 2007
* ദസ് കഹാനിയാം - 2007
* വെൽകം – 2007

== സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ ==
* പ്രഹാർ - 1991

==അവലംബം==
{{Reflist}}

== പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ ==
*{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}}
*[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview]

{{NationalFilmAwardBestActor}}
{{FilmfareBestActorAward}}

‌

[[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]


{{actor-stub|Nana Patekar}}</text>
      <sha1>cmg1bqek8r0ury6bkbu6kj5yrvivghh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674113</id>
      <parentid>4674112</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T04:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vicharam</username>
        <id>9387</id>
      </contributor>
      <origin>4674113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8113" sha1="c3f1xr9s74aht0o17esb6p0fam9n20t" xml:space="preserve">{{prettyurl|Nana Patekar}}
{{Infobox actor
| image =Nana patekar.jpg
| name          = നാന പാട്ടേക്കർ
| birthname     = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ
| birthdate     = {{birth date and age|1951|1|1}}
| location      = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]]
| othername     =
| occupation    = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ
| yearsactive   = 1978 – present      
| spouse        = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ
| parents       = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ &lt;br /&gt; സംഗണ പട്ടേക്കർ
| nationalfilmawards='''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''&lt;br /&gt; 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''&lt;br /&gt;'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''&lt;br /&gt; 1990 ''[[പരിന്ത]]''&lt;br /&gt;1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]''
| filmfareawards='''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''&lt;br /&gt;1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' &lt;br /&gt;'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' &lt;br /&gt;1990 ''[[പരിന്ത]]''&lt;br /&gt;'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''&lt;br /&gt;1992 ''അംഗാർ''&lt;br /&gt;2006 ''[[അപഹരൺ]]''
}}

പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).

ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ജനിച്ചു. (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”) [[Sir J. J. institute of Applied Arts]]ൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു. ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''.

[[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു.

== അവാർഡുകൾ ==
* 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ്
* 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ്
* 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ്
* 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് 
* 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm&lt;!--INSERT TITLE--&gt;|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ്
*'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards&lt;!--INSERT TITLE--&gt;}}&lt;/ref&gt;

== അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ ==
* ഗമാൻ - 1978
* അങ്കുഷ് - 1986
* സലാം ബോബെ - 1988
* പരിന്ത - 1990
* തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990
* പ്രഹാർ - 1991
* ദിക്ഷ - 1991
* തിരംഗ - 1992
* രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992
* അംഗാർ - 1992
* ക്രാന്തി വീർ - 1994
* ഹം ദോനോം - 1995
* അഗ്നി സാക്ഷി - 1996
* ഖാമോക്ഷി - 1996
* ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997
* യെശ്വന്ദ് - 1997
* യുഗ് പുരുഷ് - 1998
* വാജൂത് - 1998
* ഹു തു തു - 1998
* കൊഹ്രാം - 1999
* ഗംഗ് - 2000
* തർകീൻബ് - 2000
* വാദ് - 2002
* ശക്തി - 2002
* ഭൂത് - 2003
* ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003
* ആഞ്ച് - 2003
* അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004
* അപഹരൺ - 2005
* പക് പക് പകക് - 2005
* ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005
* ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006
* ഹാട്രിക് - 2007
* ദസ് കഹാനിയാം - 2007
* വെൽകം – 2007

== സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ ==
* പ്രഹാർ - 1991

==അവലംബം==
{{Reflist}}

== പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ ==
*{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}}
*[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview]

{{NationalFilmAwardBestActor}}
{{FilmfareBestActorAward}}

‌

[[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]


{{actor-stub|Nana Patekar}}</text>
      <sha1>c3f1xr9s74aht0o17esb6p0fam9n20t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674114</id>
      <parentid>4674113</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T04:09:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vicharam</username>
        <id>9387</id>
      </contributor>
      <origin>4674114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8110" sha1="9xnribc40vukzumdnpka71bbexyg9rc" xml:space="preserve">{{prettyurl|Nana Patekar}}
{{Infobox actor
| image =Nana patekar.jpg
| name          = നാന പാട്ടേക്കർ
| birthname     = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ
| birthdate     = {{birth date and age|1951|1|1}}
| location      = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]]
| othername     =
| occupation    = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ
| yearsactive   = 1978 – 2026      
| spouse        = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ
| parents       = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ &lt;br /&gt; സംഗണ പട്ടേക്കർ
| nationalfilmawards='''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''&lt;br /&gt; 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''&lt;br /&gt;'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''&lt;br /&gt; 1990 ''[[പരിന്ത]]''&lt;br /&gt;1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]''
| filmfareawards='''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''&lt;br /&gt;1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' &lt;br /&gt;'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' &lt;br /&gt;1990 ''[[പരിന്ത]]''&lt;br /&gt;'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''&lt;br /&gt;1992 ''അംഗാർ''&lt;br /&gt;2006 ''[[അപഹരൺ]]''
}}

പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).

ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ജനിച്ചു. (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”) [[Sir J. J. institute of Applied Arts]]ൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു. ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''.

[[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു.

== അവാർഡുകൾ ==
* 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ്
* 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ്
* 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ്
* 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് 
* 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm&lt;!--INSERT TITLE--&gt;|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ്
*'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards&lt;!--INSERT TITLE--&gt;}}&lt;/ref&gt;

== അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ ==
* ഗമാൻ - 1978
* അങ്കുഷ് - 1986
* സലാം ബോബെ - 1988
* പരിന്ത - 1990
* തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990
* പ്രഹാർ - 1991
* ദിക്ഷ - 1991
* തിരംഗ - 1992
* രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992
* അംഗാർ - 1992
* ക്രാന്തി വീർ - 1994
* ഹം ദോനോം - 1995
* അഗ്നി സാക്ഷി - 1996
* ഖാമോക്ഷി - 1996
* ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997
* യെശ്വന്ദ് - 1997
* യുഗ് പുരുഷ് - 1998
* വാജൂത് - 1998
* ഹു തു തു - 1998
* കൊഹ്രാം - 1999
* ഗംഗ് - 2000
* തർകീൻബ് - 2000
* വാദ് - 2002
* ശക്തി - 2002
* ഭൂത് - 2003
* ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003
* ആഞ്ച് - 2003
* അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004
* അപഹരൺ - 2005
* പക് പക് പകക് - 2005
* ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005
* ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006
* ഹാട്രിക് - 2007
* ദസ് കഹാനിയാം - 2007
* വെൽകം – 2007

== സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ ==
* പ്രഹാർ - 1991

==അവലംബം==
{{Reflist}}

== പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ ==
*{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}}
*[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview]

{{NationalFilmAwardBestActor}}
{{FilmfareBestActorAward}}

‌

[[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]


{{actor-stub|Nana Patekar}}</text>
      <sha1>9xnribc40vukzumdnpka71bbexyg9rc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674115</id>
      <parentid>4674114</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T04:11:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vicharam</username>
        <id>9387</id>
      </contributor>
      <origin>4674115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8259" sha1="jepbgvywktk8j4n6l6edsdo4ga6fwdh" xml:space="preserve">{{prettyurl|Nana Patekar}}
{{Infobox actor
| image =Nana patekar.jpg
| name          = നാന പാട്ടേക്കർ
| birthname     = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ
| birthdate     = {{birth date and age|1951|1|1}}
| location      = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]]
| death_date    = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}}
| death_place   = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ
| othername     =
| occupation    = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ
| yearsactive   = 1978 – 2026      
| spouse        = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ
| parents       = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ &lt;br /&gt; സംഗണ പട്ടേക്കർ
| nationalfilmawards='''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''&lt;br /&gt; 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''&lt;br /&gt;'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''&lt;br /&gt; 1990 ''[[പരിന്ത]]''&lt;br /&gt;1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]''
| filmfareawards='''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''&lt;br /&gt;1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' &lt;br /&gt;'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' &lt;br /&gt;1990 ''[[പരിന്ത]]''&lt;br /&gt;'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''&lt;br /&gt;1992 ''അംഗാർ''&lt;br /&gt;2006 ''[[അപഹരൺ]]''
}}

പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).

ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ജനിച്ചു. (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”) [[Sir J. J. institute of Applied Arts]]ൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു. ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''.

[[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു.

== അവാർഡുകൾ ==
* 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ്
* 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ്
* 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ്
* 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് 
* 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm&lt;!--INSERT TITLE--&gt;|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ്
*'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards&lt;!--INSERT TITLE--&gt;}}&lt;/ref&gt;

== അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ ==
* ഗമാൻ - 1978
* അങ്കുഷ് - 1986
* സലാം ബോബെ - 1988
* പരിന്ത - 1990
* തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990
* പ്രഹാർ - 1991
* ദിക്ഷ - 1991
* തിരംഗ - 1992
* രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992
* അംഗാർ - 1992
* ക്രാന്തി വീർ - 1994
* ഹം ദോനോം - 1995
* അഗ്നി സാക്ഷി - 1996
* ഖാമോക്ഷി - 1996
* ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997
* യെശ്വന്ദ് - 1997
* യുഗ് പുരുഷ് - 1998
* വാജൂത് - 1998
* ഹു തു തു - 1998
* കൊഹ്രാം - 1999
* ഗംഗ് - 2000
* തർകീൻബ് - 2000
* വാദ് - 2002
* ശക്തി - 2002
* ഭൂത് - 2003
* ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003
* ആഞ്ച് - 2003
* അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004
* അപഹരൺ - 2005
* പക് പക് പകക് - 2005
* ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005
* ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006
* ഹാട്രിക് - 2007
* ദസ് കഹാനിയാം - 2007
* വെൽകം – 2007

== സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ ==
* പ്രഹാർ - 1991

==അവലംബം==
{{Reflist}}

== പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ ==
*{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}}
*[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview]

{{NationalFilmAwardBestActor}}
{{FilmfareBestActorAward}}

‌

[[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]


{{actor-stub|Nana Patekar}}</text>
      <sha1>jepbgvywktk8j4n6l6edsdo4ga6fwdh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674145</id>
      <parentid>4674115</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4674145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8330" sha1="sh9629jj9531mvfw9ozthsmnr637mjy" xml:space="preserve">{{prettyurl|Nana Patekar}}
{{Infobox actor
| image              = Nana patekar.jpg
| name               = നാന പാട്ടേക്കർ
| birthname          = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ
| birthdate          = {{Birth date|1951|01|01|df=y}}
| location           = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]]
| death_date         = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}}
| death_place        = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ
| othername          = 
| occupation         = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ
| yearsactive        = 1978 – 2026
| spouse             = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ
| parents            = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ &lt;br /&gt; സംഗണ പട്ടേക്കർ
| nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''&lt;br /&gt; 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''&lt;br /&gt;'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''&lt;br /&gt; 1990 ''[[പരിന്ത]]''&lt;br /&gt;1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]''
| filmfareawards     = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''&lt;br /&gt;1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' &lt;br /&gt;'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' &lt;br /&gt;1990 ''[[പരിന്ത]]''&lt;br /&gt;'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''&lt;br /&gt;1992 ''അംഗാർ''&lt;br /&gt;2006 ''[[അപഹരൺ]]''
}}

പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).

ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ജനിച്ചു. (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”) [[Sir J. J. institute of Applied Arts]]ൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു. ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''.

[[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു.

== അവാർഡുകൾ ==
* 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ്
* 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ്
* 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ്
* 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് 
* 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm&lt;!--INSERT TITLE--&gt;|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ്
* 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ്
*'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards&lt;!--INSERT TITLE--&gt;}}&lt;/ref&gt;

== അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ ==
* ഗമാൻ - 1978
* അങ്കുഷ് - 1986
* സലാം ബോബെ - 1988
* പരിന്ത - 1990
* തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990
* പ്രഹാർ - 1991
* ദിക്ഷ - 1991
* തിരംഗ - 1992
* രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992
* അംഗാർ - 1992
* ക്രാന്തി വീർ - 1994
* ഹം ദോനോം - 1995
* അഗ്നി സാക്ഷി - 1996
* ഖാമോക്ഷി - 1996
* ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997
* യെശ്വന്ദ് - 1997
* യുഗ് പുരുഷ് - 1998
* വാജൂത് - 1998
* ഹു തു തു - 1998
* കൊഹ്രാം - 1999
* ഗംഗ് - 2000
* തർകീൻബ് - 2000
* വാദ് - 2002
* ശക്തി - 2002
* ഭൂത് - 2003
* ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003
* ആഞ്ച് - 2003
* അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004
* അപഹരൺ - 2005
* പക് പക് പകക് - 2005
* ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005
* ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006
* ഹാട്രിക് - 2007
* ദസ് കഹാനിയാം - 2007
* വെൽകം – 2007

== സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ ==
* പ്രഹാർ - 1991

==അവലംബം==
{{Reflist}}

== പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ ==
*{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}}
*[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview]

{{NationalFilmAwardBestActor}}
{{FilmfareBestActorAward}}

‌

[[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]


{{actor-stub|Nana Patekar}}</text>
      <sha1>sh9629jj9531mvfw9ozthsmnr637mjy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>റൊമാൻ പൊളാൻസ്കി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58666</id>
    <revision>
      <id>4674055</id>
      <parentid>3656688</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T22:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raippa-Valli</username>
        <id>223517</id>
      </contributor>
      <comment>File</comment>
      <origin>4674055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9727" sha1="d41g9r93ky7zzfaixv36yizgfm9c6v8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Roman Polanski}}
{{Infobox Actor
| name               = 
| image              = Roman Polanski 2011.jpg
| caption            = റൊമാൻ പൊളാൻസ്കി
| imagesize          = 230px
| birth_date         = {{birth date and age|1933|8|18}}
| birth_place        = [[പാരീസ്]], [[ഫ്രാൻസ്]]
| birth_name         = റാജ്മുണ്ട് റൊമാൻ ലീബ്ലിങ്ങ്
| spouse             = ബാർബറ ലാസ്സ് (1959-1962)&lt;br /&gt;[[ഷാരോൺ ടേറ്റ്]] (1968-1969)&lt;br /&gt;[[ഇമ്മാനുവൽ സീഗ്നർ]] (1989-)
| yearsactive        = [[1953 in film|1953]] - ഇപ്പോൾ വരെ
| occupation         = സംവിധായകൻ, അഭിനേതാവ്, നിർമ്മാതാവ്, തിരക്കഥാകൃത്ത്
}}
[[പ്രമാണം:Polanski_1969.png|ലഘുചിത്രം|Polanski (1969)]]
'''റൊമാൻ റെയ്മണ്ട് പൊളാൻസ്കി''' (ജനനം: ഓഗസ്റ്റ് 18, 1933) ഒരു [[പോളിഷ് ഭാഷ|പോളിഷ്]]-[[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രെഞ്ച്]]&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/567499.stm Polanski joins French elite]&lt;/ref&gt; ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനും നടനും നിർമ്മാതാവും തിരക്കഥാകൃത്തുമാണ്‌. നാലു തവണ [[അക്കാദമി അവാർഡ്|അക്കാഡമി അവാർഡിനു]] നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട ഇദ്ദേഹം [[ദ പിയാനിസ്റ്റ്]] എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ മികച്ച സംവിധായകനുള്ള [[അക്കാദമി അവാർഡ്|അക്കാഡമി അവാർഡ്]] നേടി. ''റോസ്മേരീസ് ബേബി'', ''ചൈനാടൗൺ'' തുടങ്ങിയവ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രശസ്ത ചിത്രങ്ങളാണ്‌. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തരായ സംവിധായകരിലൊരാളാണ്‌ പൊളാൻസ്കി.&lt;ref&gt;[http://www.festival-cannes.fr/en/archives/ficheFilm/id/10797646/year/2008.html Roman Polanski: wanted and desired.]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വകാര്യ ജീവിതം ഏറെ സംഭവബഹുലമായിരുന്നു. [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] ജർമൻ നാസി അധീനതയിലായിരുന്ന പോളണ്ടിലെ ജൂത കൂട്ടക്കൊലയെ ഇദ്ദേഹം അതിജീവിച്ചു. 1969ൽ ഗർഭിണിയായ ഭാര്യ [[ഷാരോൺ ടേറ്റ്|ഷാരൺ ടേറ്റിനെ]] [[മാൻസൺ കുടുംബം]] കൊലപ്പെടുത്തി. 1978ൽ, 13 വയസ്സുള്ള പെൺകുട്ടിയുമായി നിയമവിരുദ്ധമായ ലൈംഗിക വേഴ്ചയിലേർപ്പെട്ട കുറ്റത്തിനു ശിക്ഷ വിധിക്കും മുൻപ് പൊളാൻസ്കി ഫ്രാൻസിലേക്ക് പലായനം ചെയ്യുകയും തുടർന്ന് ഇപ്പോൾ ഫ്രഞ്ച് പൗരനായി ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

== അറസ്റ്റ് ==

2009 സെപ്തംബർ അവസാനം, സൂറിക്കിലെ ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിൽ ചലച്ചിത്രരംഗത്തെ ആയുഷ്ക്കാല സംഭാവനകൾക്കുള്ള പുരസ്കാരം വാങ്ങാനായി സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലെത്തിയ പോളാൻസ്കിയെ 1978-ൽ ചെയ്തതായി പറയപ്പെടുന്ന ബലാൽസംഗക്കുറ്റത്തിന് സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലെ പോലീസ് അറസ്റ്റു ചെയ്തു. [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലെ]] അധികാരികളിൽ ചിലരും ചലച്ചിത്ര രംഗത്തെ പൊളാൻസ്കിയുടെ ചില ആരാധകരോടും സുഹൃത്തുക്കളോടും ചേർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അറസ്റ്റിനെ, പ്രത്യേകിച്ച് അത് നടന്ന സാഹചര്യം എടുത്തുപറഞ്ഞ് വിമർശിച്ചെങ്കിലും പൊളാൻസ്കിയെ വിട്ടയച്ചിട്ടില്ല. അമേരിക്കൻ മാധ്യമങ്ങൾ പൊതുവേ, പൊളാൻസ്കിയുടെ അറസ്റ്റിനോടുള്ള എതിർപ്പിനെ നിശിതമായി വിമർശിച്ചു പൊളാൻസ്കിയുടെ കാര്യം തീരുമാനിക്കേണ്ടത് നയതന്ത്രജ്ഞന്മാരല്ല, കോടതികളാണെന്ന് അമേരിക്കൻ വിദേശസചിവ, [[ഹിലരി ക്ലിന്റൺ‍‍]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;2009 ഒക്ടോബർ 2-ലെ ടൈംസ് ഓഫ് ഇൻഡ്യ ദിനപത്രം, ദില്ലി പതിപ്പ്&lt;/ref&gt;

==പ്രധാന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ==
*[[റോസ്മേരീസ് ബേബി]] (1968)
*ചൈനാ ടൗൺ (1974)
*ഫ്രാന്റിക്ക് (1988)
*ദ നിൻത്ത് ഗേറ്റ് (1999)
*ഒലിവർ ട്വിസ്റ്റ് (2005)
*[[ദ പിയാനിസ്റ്റ്]] (2002)
*ദ ഗോസ്റ്റ് റൈറ്റർ (2010)
*കാർനിജ്(2011)
*വീനസ് ഇൻ ഫർ(2013)

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
*Academy Award
**2002 Best Director - [[ദ പിയാനിസ്റ്റ്]] 
*BAFTA Award 
**1974 Best Direction - ചൈനാ ടൗൺ 
**2002 Best Direction - [[ദ പിയാനിസ്റ്റ്]] 
**2002  Best Film - [[ദ പിയാനിസ്റ്റ്]]
*Golden Globe Award
** 1974 Best Director - ചൈനാ ടൗൺ  
**1974  Best Motion Picture - ചൈനാ ടൗൺ  
*Golden Globe Award 
**1979 Best Foreign Language Film - Tess
*César Award
**1979 Best Director - Tess
**2002 Best Director - [[ദ പിയാനിസ്റ്റ്]]  
**1979 Best Film 1979- Tess
**2002 Best Film - [[ദ പിയാനിസ്റ്റ്]]  
*Goya Award 
**2003 Best European Film - [[ദ പിയാനിസ്റ്റ്]]  
*Berlin International Film Festival
**1966 Golden Bear - Cul-de-sac  
**2002 Golden Palm - [[ദ പിയാനിസ്റ്റ്]]   
*Venice Film Festival
**1993 Career Golden Lion - Lifetime Achievement 
*Boston Society of Film Critics Award (BSFC)
**1980 Best Director - Tess
**2002 - [[ദ പിയാനിസ്റ്റ്]]   
*Los Angeles Film Critics Association Award (LAFCA)
*1979 Best Director|LAFCA Award for Best Director - Tess 
*National Society of Film Critics Award (NSFC)
**2002 Best Director - [[ദ പിയാനിസ്റ്റ്]]  
*Bavarian Film Awards 
**2002 Honorary Award&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bayern.de/Anlage19170/PreistraegerdesBayerischenFilmpreises-Pierrot.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-12-15 |archive-date=2008-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819211539/http://www.bayern.de/Anlage19170/PreistraegerdesBayerischenFilmpreises-Pierrot.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;

==ബാഹ്യകണ്ണികൾ==
{{Commons category|Roman Polanski}}
* {{IMDb name|0000591|റൊമാൻ പൊളാൻസ്കി}}
* [https://web.archive.org/web/20060206023251/http://www.rp-productions.com/roman2.html Roman Polanski's official webpage]
* [http://www.charlierose.com/view/interview/3809 Interview with Charlie Rose] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140214084742/http://www.charlierose.com/view/interview/3809 |date=2014-02-14 }}, March 2000
*[http://www.youtube.com/watch?v=IaONz9n08hU&amp;feature=related &quot;Interview: ''Roman Polanski: 'Wanted and Desired'']

[[വർഗ്ഗം:പോളിഷ് ചലച്ചിത്ര സംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് ചലച്ചിത്ര സംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:1933-ൽ ജനിച്ചവർ]]
{{Roman Polanski}}
{{Navboxes
| title = Awards for Roman Polanski
| list =
{{Academy Award Best Director}}
{{BAFTA Award for Best Direction}}
{{César Award for Best Director}}
{{European Film Award for Best Director}}
{{European Film Award for Best Screenwriter}}
{{European Film Academy Lifetime Achievement Award}}
{{European Film Academy Achievement in World Cinema Award}}
{{Golden Globe Award for Best Director}}
{{Los Angeles Film Critics Association Award for Best Director}}
{{Lumières Award for Best Director}}
{{National Society of Film Critics Award for Best Director}}
{{Silver Bear for Best Director}}
}}
{{Cannes Film Festival jury presidents}}
{{Authority control}}</text>
      <sha1>d41g9r93ky7zzfaixv36yizgfm9c6v8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60892</id>
    <revision>
      <id>4674086</id>
      <parentid>4668297</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T02:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54071-17</username>
        <id>223935</id>
      </contributor>
      <comment>/* വാർഡുകൾ */</comment>
      <origin>4674086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11074" sha1="blulxxhsmpsvkwqe4ulcgwtge9fw70o" xml:space="preserve">{{Infobox LSG/Wikidata}}
{{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ടൗണിന്|ശ്രീകണ്ഠാപുരം}}
{{കേരളത്തിലെ നഗരസഭകൾ
|സ്ഥലപ്പേർ=ശ്രീകണ്‌ഠാപുരം നഗരസഭ 
|അപരനാമം = 
|ചിത്രം =
|ചിത്രം വീതി =
|ചിത്രം തലക്കെട്ട് =
|ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം = പട്ടണം
|നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]]
|ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കണ്ണൂർ ലോകസഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]]
|അക്ഷാംശം = 11.86
|രേഖാംശം = 75.34546
|ജില്ല =കണ്ണൂർ
|ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = 
|ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = ചെയർമാൻ 
|ഭരണനേതൃത്വം = അഡ്വ.ഇ.വി രാമകൃഷ്ണൻ 
|വിസ്തീർണ്ണം =   68.72
|വാർഡുകൾ	=  31
|ജനസംഖ്യ = 33,489
|ജനസാന്ദ്രത = 487 
|Pincode/Zipcode = 670631
|TelephoneCode = 0460
|പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = കോട്ടൂർ ശ്രീ മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം, കക്കണ്ണൻപാറ കലാഗ്രാമം, ചെമ്പന്തൊട്ടി ബിഷപ്പ് വള്ളോപ്പിള്ളി സ്മാരക കുടിയേറ്റ മ്യൂസിയം 
|കുറിപ്പുകൾ=
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]]  [[തളിപ്പറമ്പ് താലൂക്ക്|തളിപ്പറമ്പ് താലൂക്കിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു നഗരസഭയാണ് ‌ '''ശ്രീകണ്‌ഠാപുരം'''. ഇത് [[കണ്ണൂർ ലോകസഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ ലോകസഭാമണ്ഡലത്തിലും]], [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിലും]] ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;പേർ&quot;&gt;[http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/detail.asp?ID=1128&amp;intId=5 കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശസ്വയം ഭരണ വകുപ്പ് (ശ്രീകണ്ഠാപുരം (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)]&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[മൂഷിക രാജവംശം|മൂഷിക രാജാക്കന്മാരിൽ]] 118-മാനായ ശ്രീകണ്ഠമൂഷികൻറെ  തലസ്ഥാനമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശം.  ശ്രീകണ്ഠൻറെ കാലശേഷം ശ്രീകണ്‌ഠാപുരം എന്നറിയപ്പെട്ടു തുടങ്ങി. ചരിത്രത്തിൽ സിരവുപട്ടണം, ചിരുകണ്ടിടം, ജരഫത്താൻ, ശരഫട്ടൻ തുടങ്ങി പലപേരുകളിൽ ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.

എ.ഡി. 9 നൂറ്റാണ്ടിൽ മാലിക്‌ ഇബാനുദിനാർ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://lsgkerala.in/sreekandapurampanchayat/general-information/history/ |title=പദ്ധതിക്ക് ശ്രീകണ്ഠാപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ചരിത്രം |access-date=2010-07-24 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205955/http://lsgkerala.in/sreekandapurampanchayat/general-information/history/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; മത പ്രചാരണത്തിനായി സ്ഥാപിച്ച പള്ളികളിൽ മൂന്നാമത്തേത് ശ്രീകണ്‌ഠാപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ പഴയങ്ങാടി എന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു.

ചരിത്രാതീത കാലം മുതൽ വനവിഭവങ്ങളുടെ വിപണന കേന്ദ്രമായിരുന്നു  ശ്രീകണ്‌ഠാപുരം പഞ്ചായത്തിലെ കൂട്ടുമുഖം. കുടക്കിൽ നിന്നുള്ള വനവിഭവങ്ങൾ ഇത് വഴിയായിരുന്നു കൊണ്ടുപോയിരുന്നത്.

നൂറ്റാണ്ടിൻറെ മധ്യ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ കേരളത്തിൽ നടന്ന കാർഷിക കലാപങ്ങളിൽ ശ്രീകണ്‌ഠാപുരവും ഭാഗഭാക്കായിരുന്നു. ചരിത്ര പ്രസിദ്ധമായ [[കാവുമ്പായി കാർഷിക കലാപം]] ശ്രീകണ്‌ഠാപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ കാവുമ്പായി  എന്ന പ്രദേശത്ത് നടന്നിട്ടുള്ളതാണ്.

മൂഷിക രാജാക്കന്മാരും കോലത്തിരികളും [[ഹൈദർ അലി|ഹൈദരാലിയും]] [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ|ടിപ്പുസുൽത്താനും]] ശ്രീകണ്‌ഠാപുരം ഭരിച്ചിരുന്നു. 1792ൽ ടിപ്പുസുൽത്താൻറെ പരാജയത്തെ തുടർന്നു ഈസ്റ്റിന്ത്യ കമ്പനി അധികാരം ഏറ്റെടുത്തു. 1858ൽ ഇന്ത്യാ ഭരണം കമ്പനിയിൽ നിന്ന് ബ്രിട്ടീഷ്‌ പാർലമെൻറ് ഏറ്റെടുത്തു. ഈ പ്രദേശം മദ്രാസ്‌ പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഗമായി. സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതിനുശേഷം ൽ നടപ്പിലാക്കിയ മദ്രാസ്‌ വില്ലേജ്‌ പഞ്ചായത്ത് ആക്റ്റ്‌ അനുസരിച്ച്  ശ്രീകണ്‌ഠാപുരം, നിടിയെങ്ങ, കാഞ്ഞിലേരി എന്നീ വില്ലേജ്‌ പഞ്ചായത്തുകളിലേക്കു തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഭരണസമിതി നിലവിൽ വന്നു1955-ലാണ്‌ ശ്രീകണ്‌ഠപുരം പഞ്ചായത്ത്‌ രൂപംകൊണ്ടത്‌. ജനാബ് അബ്‌ദുൾ റഹ്മാൻ സാഹിബായിരുന്നു ആദ്യത്തെ പ്രസിഡന്റ്‌. 1960 ൽ വില്ലേജുകളുടെ പുനരേകീകരണ നിയമം മൂലം ശ്രീകണ്‌ഠപുരം, നിടിയേങ്ങ എന്നിവ ചേർന്ന്‌ ഇപ്പോഴത്തെ പഞ്ചായത്ത്‌ രൂപീകൃതമായി.&lt;ref name=&quot;പേർ&quot;&gt;[http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/history.asp?ID=1128&amp;intId=5 കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശസ്വയം ഭരണ വകുപ്പ് (ശ്രീകണ്ഠാപുരം (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)]&lt;/ref&gt; പിന്നീട് 2015ൽ [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യുഡിഎഫ്]] സർക്കാരിൻ്റെ ഭരണത്തിൽ ശ്രീകണ്ഠപുരം നഗരസഭ രൂപീകരിച്ചു.

==മടമ്പം==
ശ്രീകണ്‌ഠാപുരം നഗരസഭയിലെ തൃക്കടമ്പ് എന്ന സ്ഥലത്തു നിന്നു 5 മിനിറ്റ് നടന്നാൽ മടമ്പത്ത് എത്താം. തൃക്കടമ്പ് ബസ്സ് സ്റ്റോപ്പ് മടമ്പം എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. പി.കെ.എം. ബി.എഡ് കോളേജ് ഇവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഈ കോളേജിന് അല്പം പുറകിലായി കപ്പൂച്ചിൻ അച്ചന്മാരുടെ പള്ളിയുണ്ട്. തൃക്കടമ്പ് ബസ്സ് സ്റ്റോപ്പിൽ നിന്ന് കോളേജ് റോഡ് വഴി മുന്നോട്ട് പോയാൽ മടമ്പം റഗുലേറ്റർ കംബ്രിഡ്ജും, അവിടെനിന്നു നോക്കിയാൽ കോട്ടയം അതിരൂപതയുടെ കീഴിലുള്ള മടമ്പം ഫോറോന പള്ളിയും കാണാം. മേരിലാന്റ് ഹൈസ്കൂൾ ഇവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

==വാർഡുകൾ==
ശ്രീകണ്ഠപുരം നഗരസഭയിലെ 31 വാർഡുകൾ ചുവടെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നവയാണ്:
#[[ചെമ്പന്തൊട്ടി]] 
#കൊരങ്ങോട്	 
#[[കരയത്തുംചാൽ]] 
#അമ്പഴത്തുംചാൽ
#കംബാലരി 	 
#കാനപ്രം
#പന്ന്യാൽ
#പുള്ളിമാൻകുന്ന്
#കാവുമ്പായി 
#ഐച്ചേരി 
#എള്ളരിഞ്ഞി
#കൈതപ്രം
#മടമ്പം 	 
#ചേരിക്കോട് 
#നെടുങ്ങോം 
#ചുണ്ടപ്പറമ്പ്
#ആലക്കുന്ന്
#കാഞ്ഞിലേരി 
#ബാലങ്കരി 
#വയക്കര 
#കണിയാർവയൽ	 
#കോട്ടൂർ 
#പഞ്ചമൂല	 
#ആവണക്കോൽ
#ശ്രീകണ്ഠാപുരം
#പഴയങ്ങാടി
#ചേപ്പറമ്പ
#നെടിയേങ്ങ കവല
#[[നെടിയങ്ങ]] 	 
#[[പെരുവഞ്ഞി]]
# കട്ടായി &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.trend.kerala.gov.in/ |title=ട്രെന്റ് കേരളാ വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2020-09-29 |archive-date=2019-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist|2}}

{{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}


{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ നഗരസഭകൾ]]


{{Kannur-geo-stub}}</text>
      <sha1>blulxxhsmpsvkwqe4ulcgwtge9fw70o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68669</id>
    <revision>
      <id>4674057</id>
      <parentid>4661015</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T22:55:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68428" sha1="krnkydlaa3soslsycye387zu7zp2qpz" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Languages of India}}
{{Infobox country languages
| country    = ഇന്ത്യയി
| official   = *[[ഹിന്ദി]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.archive.india.gov.in/knowindia/profile.php?id=33|title=Official Language&amp;nbsp;– The Union -Profile&amp;nbsp;– Know India: National Portal of India|website=Archive.india.gov.in|access-date=28 December 2017}}&lt;/ref&gt;
*[[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]]&lt;ref name=&quot;governmentministry1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://meity.gov.in/content/official-language-act|title=Official Language Act {{!}} Government of India, Ministry of Electronics and Information Technology|website=meity.gov.in|access-date=24 January 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=-gFHBAAAQBAJ|title=Language, Culture, and Society: An Introduction to Linguistic Anthropology|first1=Zdenek|last1=Salzmann|first2=James|last2=Stanlaw|first3=Nobuko|last3=Adachi|date=8 July 2014|publisher=Westview Press|isbn=9780813349558|via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
*[[ആസ്സാമീസ്]]
*[[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]]
*[[ബോഡോ]]
*[[ഡോഗ്രി ഭാഷ|ഡോഗ്രി]]
*[[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തി]]
*[[കന്നഡ ഭാഷ|കന്നഡ]]
*[[കശ്മീരി ഭാഷ|കശ്മീരി]]
*[[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണി]]
*[[മൈഥിലി ഭാഷ|മൈഥിലി]]
*[[മലയാളം]]
*[[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി]]
*[[മണിപ്പൂരി ഭാഷ|മണിപ്പൂരി (മെയ്തേയ്)]]
*[[നേപ്പാളി ഭാഷ|നേപ്പാളി]]
*[[ഒഡിയ]]
*[[പഞ്ചാബി ഭാഷ|പഞ്ചാബി]]
*[[സംസ്കൃതം]]
*[[സന്താലി ഭാഷ|സന്താലി]]
*[[സിന്ധി ഭാഷ|സിന്ധി]]
*[[തമിഴ് ഭാഷ|തമിഴ്]]
*[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]]
*[[ഉർദു]]
&lt;small&gt;(ആകെ 23 ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ; [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|എട്ടാം പട്ടികയിലെ]] 22 ഭാഷകളും കൂടാതെ ഔദ്യോഗിക ആവശ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഇംഗ്ലീഷും)&lt;/small&gt;
| sign       = {{Plainlist|
* [[ഇന്തോ-പാകിസ്താനി ആംഗ്യഭാഷ]]
* [[അലിപൂർ ആംഗ്യഭാഷ]]
* [[നാഗാ ആംഗ്യഭാഷ]] (വംശനാശം സംഭവിച്ചത്)
}}
| image      = Language in India (2011).webp
| caption    = ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ
| regional   =
| indigenous =
| minority   =
| immigrant  = | keyboard   = [[ക്വെർട്ടി]] (QWERTY), [[ഇൻസ്ക്രിപ്റ്റ് കീബോർഡ്|ഇൻസ്ക്രിപ്റ്റ്]] (InScript)
| keyboard image = [[പ്രമാണം:KB United Kingdom.svg|200px]]&lt;br /&gt;[[പ്രമാണം:Gujarati InScript Keyboard Layout.jpg|200px]]
}}
{{Culture of India}}

ലോകത്തെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഭാഷാഗോത്രങ്ങളിൽ‌പ്പെട്ടവയാണ്‌ '''ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ''', ഇതിൽ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ടെണ്ണം [[ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ]] - [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകളും]] (70% ജനങ്ങൾ സംസാരിക്കുന്നു) [[ദ്രാവിഡ ഭാഷ|ദ്രാവിഡ ഭാഷകളുമാണ്‌]] (22% ഇന്ത്യക്കാർ സംസാരിക്കുന്നു). [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] സംസാരിക്കുന്ന മറ്റ് ഭാഷകൾ പ്രധാനമായും [[ഓസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിക് ഭാഷകൾ|ഓസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിൿ]], [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] ഭാഷാകുടുംബങ്ങളിൽപ്പെട്ടതാണ്‌. ഇവയിലൊന്നും പെടാത്ത കുറച്ച് ഭാഷകളും ഇന്ത്യയിൽ സംസാരിക്കുന്നുണ്ട്.{{efn|[[എത്‌നോലോഗ്]] പ്രകാരം, ഇന്ത്യയിൽ 148 [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]], 140 [[ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ]], 84 [[ദ്രാവിഡ ഭാഷകൾ|ദ്രാവിഡ]], 32 [[ഓസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിക് ഭാഷകൾ|ഓസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിൿ]], 14 [[ആൻഡമാൻ ഭാഷകൾ|ആൻഡമാനീസ്]], 5 [[ക്രാ-ഡായ് ഭാഷകൾ|ക്രാ-ഡായ്]] ഭാഷകളാണുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=India |url=https://www.ethnologue.com/country/IN/ |access-date=26 November 2023 |website=Ethnologue (Free All)}}&lt;/ref&gt;}}
ഇന്ത്യയിലെ [[മാതൃഭാഷ|മാതൃഭാഷകൾ]] ഏതാനും നൂറുകൾ വരും&lt;ref&gt;More than a thousand including major dialects. The 1991 census recognized &quot;1576 rationalized mother tongues&quot; which were further grouped into language categories ([http://www.censusindia.gov.in/ Indian Census])&lt;/ref&gt;; 1961-ലെ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം ഇത് 1,652 ആണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.languageinindia.com/aug2002/indianmothertongues1961aug2002.html |title=Language in India.com |access-date=2009-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150207025838/http://languageinindia.com/aug2002/indianmothertongues1961aug2002.html |archive-date=2015-02-07 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. 2001-ലെ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം 29 ഭാഷകൾ ഒരു ദശലക്ഷത്തിൽ കൂടുതൽ ആളുകൾ സംസാരിക്കുന്നുണ്ട്, 122 ഭാഷകൾ പതിനായിരത്തിൽ കൂടുതൽ ആൾക്കാർ സംസാരിക്കുന്നുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രം|ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിൽ]] കാലക്രമമനുസരിച്ച് മൂന്ന് [[സമ്പർക്കഭാഷ|സമ്പർക്കഭാഷകൾക്കാണ്]] പ്രധാന പങ്കുള്ളത്: [[സംസ്കൃതം]],&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Eaton |first=Richard M. |date=14 October 2020 |title=The Two Languages That Shaped the History of India |url=https://lithub.com/the-two-languages-that-shaped-the-history-of-india/ |access-date=24 October 2024 |website=Literary Hub}}&lt;/ref&gt; [[പേർഷ്യൻ ഭാഷ|പേർഷ്യൻ]],&lt;ref name=&quot;KachruKachru2008&quot;&gt;{{cite book|last1=Abidi|first1=S.A.H.|last2=Gargesh|first2=Ravinder|editor=Kachru, Braj B.|others=Kachru, Yamuna &amp; Sridhar, S.N.|title=Language in South Asia|chapter-url=https://books.google.com/books?id=89aPZJ3qCD4C&amp;pg=PA106|year=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-78141-1|pages=103–120|chapter=4. Persian in South Asia}}&lt;/ref&gt; [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]].&lt;ref name=&quot;contact-lingo&quot;&gt;Bhatia, Tej K and William C. Ritchie. (2006) Bilingualism in South Asia. In: Handbook of Bilingualism, pp. 780–807. Oxford: Blackwell Publishing&lt;/ref&gt; [[ദില്ലി സൽത്തനത്ത്|ഇന്തോ-മുസ്ലീം കാലഘട്ടത്തിൽ]] ഇന്ത്യയിലെ രാജസദസ്സുകളിലെ ഭാഷ പേർഷ്യൻ ആയിരുന്നു. [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് കോളനിവൽക്കരണ കാലം]] വരെ നൂറ്റാണ്ടുകളോളം [[ഔദ്യോഗിക ഭാഷ|ഭരണഭാഷയായും]] ഇത് നിലനിന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Decline of Farsi language&amp;nbsp;– The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Decline-of-Farsi-language/articleshow/11395425.cms|website = The Times of India| date=7 January 2012 |access-date = 26 October 2015}}&lt;/ref&gt; ഇംഗ്ലീഷ് ഇന്ത്യയിൽ ഇന്നും ഒരു പ്രധാന ഭാഷയായി തുടരുന്നു. ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിന്റെ ചില മേഖലകളിലും ഇത് ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.

[[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന|ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ]] 343-ാം അനുച്ഛേദപ്രകാരം കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ [[ഔദ്യോഗിക ഭാഷ]] [[ദേവനാഗരി]] ലിപിയിലുള്ള [[ഹിന്ദി|ഹിന്ദിയാണ്]]. എന്നാൽ [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷിന്റെ]] ഔദ്യോഗിക ഉപയോഗം 15 വർഷത്തേക്ക് കൂടി തുടരാനും ഇതിൽ വ്യവസ്ഥയുണ്ടായിരുന്നു. [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ]] ഹിന്ദി അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ ശക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ ഉയർന്നതോടെ, 1963-ൽ [[ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ നിയമം, 1963|ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ നിയമം]] പാസാക്കി. ഇതനുസരിച്ച് [[ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ|കേന്ദ്ര സർക്കാർ]] ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഹിന്ദിക്കൊപ്പം ഇംഗ്ലീഷും അനിശ്ചിതകാലത്തേക്ക് ഉപയോഗിക്കാൻ അനുമതി നൽകി.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Nault |first=Derrick M. |date=June 2012 |title=English in India's National Development: Hindi-Dravidian Politics and the Retention of a Colonial Language |url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13488678.2012.10801320 |journal=Asian Englishes |volume=15 |issue=1 |pages=75–76, 78–79 |doi=10.1080/13488678.2012.10801320 |issn=1348-8678|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; കേന്ദ്രത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കേണ്ടത് &quot;[[ഇന്ത്യൻ അക്കങ്ങൾ|ഇന്ത്യൻ അക്കങ്ങളുടെ]] അന്താരാഷ്ട്ര രൂപം&quot; (മിക്ക പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിലും ഇവ [[അറബി അക്കങ്ങൾ|അറബിക് അക്കങ്ങൾ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു) ആയിരിക്കണമെന്നും വ്യവസ്ഥ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Aadithiyan |first1=Kavin |title=Notes and Numbers: How the New Currency May Resurrect an Old Language Debate |url=https://thewire.in/politics/of-notes-and-numbers-how-the-new-currency-may-resurrect-the-language-debate |access-date=5 March 2020 |date=10 November 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Article 343 in The Constitution Of India 1949 |url=https://indiankanoon.org/doc/379861/ |access-date=5 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;constitution1&quot;&gt;{{cite web|url=http://lawmin.nic.in/olwing/coi/coi-english/coi-indexenglish.htm|title=Constitution of India|access-date=21 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402064301/http://lawmin.nic.in/olwing/coi/coi-english/coi-indexenglish.htm|archive-date=2 April 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പൊതുവെ ചില തെറ്റിദ്ധാരണകൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഹിന്ദി ഇന്ത്യയുടെ [[ദേശീയ ഭാഷ|ദേശീയ ഭാഷയല്ല]]; [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന]] ഒരു ഭാഷയ്ക്കും ദേശീയ ഭാഷാ പദവി നൽകിയിട്ടില്ല.&lt;ref name=&quot;National&quot;&gt;{{cite news|last=Khan|first=Saeed|title=There's no national language in India: Gujarat High Court|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Theres-no-national-language-in-India-Gujarat-High-Court/articleshow/5496231.cms|access-date=5 May 2014|newspaper=The Times of India|date=25 January 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PTI&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/hindi-not-a-national-language-court/article94695.ece|title= Hindi, not a national language: Court|website=The Hindu|agency=Press Trust of India|access-date=23 December 2014|date=25 January 2010|location=Ahmedabad}}&lt;/ref&gt;

[[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടികയിൽ]] 22 ഭാഷകളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=MTUz Languages Included in the Eighth Schedule of the Indian {{sic|Constu|tion|nolink=y}}]. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604094122/http://rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=MTUz|date=4 June 2016}}.&lt;/ref&gt; &quot;ഷെഡ്യൂൾഡ് ഭാഷകൾ&quot; എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇവയ്ക്ക് പ്രത്യേക അംഗീകാരവും പദവിയും ഔദ്യോഗിക പ്രോത്സാഹനവും ലഭിക്കുന്നു. ഇതിനുപുറമെ, [[ആസാമീസ്]], [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]], [[കന്നഡ ഭാഷ|കന്നഡ]], [[മലയാളം]], [[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി]], [[ഒഡിയ]], [[പാലി ഭാഷ|പാലി]], [[പ്രാകൃതം]], [[സംസ്കൃതം]], [[തമിഴ് ഭാഷ|തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] എന്നീ ഭാഷകൾക്ക് ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ '&quot;[[ശ്രേഷ്ഠഭാഷാ പദവി]]&quot; നൽകി ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സമ്പന്നമായ പൈതൃകവും സ്വതന്ത്രമായ സ്വഭാവവും നിലനിർത്തുന്ന ഭാഷകൾക്കാണ് ഈ പദവി നൽകുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Cabinet approves conferring status of Classical Language to Marathi, Pali, Prakrit, Assamese and Bengali languages |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/cabinet-approves-conferring-status-of-classical-language-to-marathi-pali-prakrit-assamese-and-bengali-languages/ |publisher=www.pmindia.gov.in |access-date=2 April 2025}}&lt;/ref&gt;

ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവുമധികം ആളുകൾ മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നത് [[ഹിന്ദി|ഹിന്ദിയാണ്]].&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Hindi mother tongue of 44% in India, Bangla second most spoken&amp;nbsp;– The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/hindi-mother-tongue-of-44-in-india-bangla-second-most-spoken/articleshow/64755458.cms|website = The Times of India| date=28 June 2018 |access-date = 6 November 2021}}&lt;/ref&gt; [[ഉത്തരേന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യയിലും]] [[മധ്യേന്ത്യ|മധ്യേന്ത്യയിലുമൊട്ടാകെ]] ഇതൊരു പ്രധാന സമ്പർക്കഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ]], പ്രത്യേകിച്ച് [[തമിഴ്‌നാട്]], [[കർണാടക]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഹിന്ദി അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ ശക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;nehru1&quot;&gt;{{cite book|last1=Nehru|first1=Jawaharlal|url=https://books.google.com/books?id=R5upQgAACAAJ|title=The question of language: Issue 6 of Congress political and economic studies|last2=Gandhi|first2=Mohandas|publisher=K. M. Ashraf|year=1937|author-link=Jawaharlal Nehru}}&lt;/ref&gt; ഇതിനപ്പുറം, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ]], [[ആസാം]], [[പഞ്ചാബ് (ഇന്ത്യ)|പഞ്ചാബ്]], [[കേരളം]] തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലുള്ളവരും ഹിന്ദി അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Maharashtra to join 'anti&amp;nbsp;– Hindi' stir at Bengaluru|url=https://www.nagpurtoday.in/maharashtra-to-join-anti-hindi-stir-at-bengaluru/08031021,%20https://www.nagpurtoday.in/maharashtra-to-join-anti-hindi-stir-at-bengaluru/08031021|website=nagpurtoday.in}}&lt;/ref&gt; 

ഹിന്ദിക്ക് ശേഷം ഏറ്റവുമധികം ആളുകൾ സംസാരിക്കുകയും മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഭാഷ [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളിയാണ്]]. പ്രധാനമായും [[കിഴക്കൻ ഇന്ത്യ|കിഴക്കൻ]], [[വടക്കു കിഴക്കൻ ഇന്ത്യ|വടക്കുകിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലാണ്]] ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നത്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മേഖലകളിൽ കൂടുതൽ പ്രചാരമുള്ള [[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തിയാണ്]] രാജ്യത്ത് കൂടുതൽ പേർ സംസാരിക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ ഭാഷ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title = The World Factbook|url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/|publisher = Central Intelligence Agency|access-date = 25 October 2015|archive-date = 11 January 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210111023536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; തെക്കുകിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ സംസാരിക്കുന്ന [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] ഇതിനു തൊട്ടുപിന്നിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 October 2023 |title=Telugu language {{!}} Origin, History, &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Telugu-language |access-date=28 October 2023 |website=Encyclopædia Britannica}}&lt;/ref&gt; 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ 3.48 കോടി ആളുകൾ (3,48,38,819) [[മലയാളം]] മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നുണ്ട്. ഇത് രാജ്യത്തെ ആകെ ജനസംഖ്യയുടെ 2.88 ശതമാനമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Language: India, States and Union Territories (Table C-16) |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42458/download/46089/C-16_25062018.pdf |publisher=Office of the Registrar General, India |access-date=30 March 2026}}&lt;/ref&gt;

[[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടികയിലുള്ള]] മറ്റ് പുരാതനവും ശ്രേഷ്ഠവുമായ ഭാഷകളെ പിന്തള്ളിക്കൊണ്ട്, കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ വലിയ സാമ്പത്തിക സഹായവും പ്രോത്സാഹനവും വഴിയാണ് ഇന്ത്യയിൽ ഹിന്ദി അതിവേഗം വളരുന്ന ഭാഷയായി മാറിയത്. 2011-ലെ [[സെൻസസ്|ഇന്ത്യൻ സെൻസസ്]] പ്രകാരം ഭാഷാ വളർച്ചാ നിരക്കിൽ [[കശ്മീരി ഭാഷ|കശ്മീരിയാണ്]] രണ്ടാമത്. [[മണിപ്പൂരി ഭാഷ|മെയ്തേയ്]] (ഔദ്യോഗിക നാമം: &quot;മണിപ്പൂരി&quot;), [[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തി]] എന്നിവ മൂന്നാം സ്ഥാനത്തും ബംഗാളി നാലാം സ്ഥാനത്തുമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;—{{Cite web |title=What census data reveals about use of Indian languages |url=https://www.deccanherald.com/india/what-census-data-reveals-about-use-of-indian-languages-738340.html |access-date=16 November 2023 |website=[[Deccan Herald]]}}&lt;br /&gt;—{{Cite web |date=28 June 2018 |title=Hindi Added 100Mn Speakers In A Decade; Kashmiri 2nd Fast Growing Language |url=https://www.indiaspend.com/hindi-added-100mn-speakers-in-a-decade-kashmiri-2nd-fast-growing-language-93096/ |access-date=16 November 2023}}&lt;br /&gt;—{{Cite web |title=Hindi fastest growing language in India, finds 100 million new speakers |url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/hindi-fastest-growing-language-in-india-finds-100-million-new-speakers-118070200029_1.html}}&lt;br /&gt;—{{Cite web |title=Hindi grew rapidly in non-Hindi states even without official mandate |url=https://www.indiatoday.in/diu/story/hindi-grows-in-non-hindi-states-without-official-mandate-1936196-2022-04-11 |access-date=16 November 2023 |website=[[India Today]] |date=11 April 2022}}&lt;/ref&gt;

==ചരിത്രം==
{{Main|ഇന്ത്യയുടെ ഭാഷാചരിത്രം}}
{{Further|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ പേർഷ്യൻ ഭാഷ}}
[[ചിത്രം:South Asian Language Families.png|thumb|250px|തെക്കൻ ഏഷ്യയിൽ ഭാഷാ കുടുബങ്ങൾ.]]

[[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] ഭാഷകൾ [[ദ്രാവിഡ ഭാഷകൾ|ദ്രാവിഡ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽ]] നിന്നുള്ളവയാണ്. [[ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡം|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ]] തദ്ദേശീയ ഭാഷകളാണ് ദ്രാവിഡ ഭാഷകൾ.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=y88nzRtTNUAC|title=India: The Ancient Past: A History of the Indian Sub-Continent from C. 7000 BC to AD 1200|last=Avari|first=Burjor|date=11 June 2007|publisher=Routledge|isbn=9781134251629}}&lt;/ref&gt; 4-ാം ബി.സി. സഹസ്രാബ്ദത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ [[മൂല-ദ്രാവിഡ ഭാഷ|മൂല-ദ്രാവിഡ ഭാഷകൾ]] സംസാരിച്ചിരുന്നു. 3-ാം ബി.സി. സഹസ്രാബ്ദത്തോടെ ഇത് വിവിധ ശാഖകളായി വേർപിരിയാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Andronov |first=Mikhail Sergeevich |url=https://books.google.com/books?id=vhB60gYvnLgC |title=A Comparative Grammar of the Dravidian Languages |date=1 January 2003 |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |isbn=9783447044554 |pages=299}}&lt;/ref&gt; ദ്രാവിഡ ഭാഷകളെ നാല് വിഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Krishnamurti |first=Bhadriraju |title=The Dravidian Languages |publisher=Cambridge University Press |year=2003 |isbn=0521771110 |pages=19–20}}&lt;/ref&gt; 
*വടക്കൻ
*മധ്യ ([[കോലാമി ഭാഷ|കോലാമി]]-[[പർജി ഭാഷ|പർജി]])
*ദക്ഷിണ-മധ്യ ([[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]]-[[കുയി ഭാഷ (ഇന്ത്യ)|കുയി]])
*ദക്ഷിണ ദ്രാവിഡം ([[തമിഴ് ഭാഷ|തമിഴ്]]-[[കന്നഡ ഭാഷ|കന്നഡ]]).

[[ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ ഭാഷാകുടുംബത്തിലെ]] [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ ശാഖയിലാണ്]] [[ഉത്തരേന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യൻ]] ഭാഷകൾ ഉൾപ്പെടുന്നത്. [[പഴയ ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|പഴയ ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകളിൽ]] നിന്ന് രൂപപ്പെട്ട്, മധ്യകാലഘട്ടത്തിലെ [[പ്രാകൃതം|പ്രാകൃത ഭാഷകളിലൂടെയും]] [[അപഭ്രംശം|അപഭ്രംശങ്ങളിലൂടെയുമാണ്]] അവ ഇന്നത്തെ നിലയിൽ പരിണമിച്ചത്. ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ മൂന്ന് പ്രധാന ഘട്ടങ്ങളിലൂടെയാണ് വികസിച്ചുവന്നത്: 
*[[പഴയ ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|പഴയ ഇന്തോ-ആര്യൻ]] ഘട്ടം &lt;small&gt;(ബി.സി. 1500 മുതൽ ബി.സി. 600 വരെ)&lt;/small&gt;
**[[മധ്യ ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|മധ്യ ഇന്തോ-ആര്യൻ]] ഘട്ടം &lt;small&gt;(ബി.സി.ഇ 600 മുതൽ സി.ഇ 1000 വരെ)&lt;/small&gt;
***[[ആധുനിക ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|പുതിയ ഇന്തോ-ആര്യൻ]] ഘട്ടം &lt;small&gt;(സി.ഇ 1000-നും സി.ഇ 1300-നും ഇടയിൽ)&lt;/small&gt; 
ആധുനിക ഉത്തരേന്ത്യയിലെ ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകളെല്ലാം നവീന ഇന്തോ-ആര്യൻ കാലഘട്ടത്തിലാണ് വ്യതിരിക്തവും സ്വതന്ത്രവുമായ ഭാഷകളായി പരിണമിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;Kachru2006&quot;&gt;{{cite book|last=Kachru|first=Yamuna|title=Hindi|url=https://books.google.com/books?id=ooH5VfLTQEQC|series=London Oriental and African language library|date=1 January 2006|publisher=John Benjamins Publishing|isbn=90-272-3812-X|page=1}}&lt;/ref&gt;

[[വടക്കു കിഴക്കൻ ഇന്ത്യ|വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ]] [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകളിൽപ്പെടുന്ന]] [[മണിപ്പൂരി ഭാഷ|മെയ്തേയ് ഭാഷ]] (ഔദ്യോഗികമായി &quot;മണിപ്പൂരി&quot; എന്നറിയപ്പെടുന്നു), പഴയ [[മണിപ്പൂർ രാജ്യം|മണിപ്പൂർ രാജ്യത്തിന്റെ]] (മെയ്തേയ്‌ലെയ്പാക്) രാജസഭാ ഭാഷയായിരുന്നു. [[മണിപ്പൂർ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]] ലയിക്കുന്നതിനു മുൻപ് ദർബാർ സമ്മേളനങ്ങളിൽ ഈ ഭാഷയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ടായിരുന്നു. [[പത്മവിഭൂഷൺ]] ജേതാവ് [[സുനീതി കുമാർ ചാറ്റർജി|സുനീതി കുമാർ ചാറ്റർജിയുൾപ്പെടെയുള്ള]] പ്രമുഖ പണ്ഡിതരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഇതിന് 1500 മുതൽ 2000 വർഷം വരെ പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&amp;dq=manipuri+court+language&amp;pg=PA290 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |pages=290}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Mohanty |first=P. K. |url=https://books.google.com/books?id=zkguECp3vKEC&amp;dq=manipuri+court+language&amp;pg=PA149 |title=Encyclopaedia of Scheduled Tribes in India: In Five Volume |date=2006 |publisher= Gyan Publishing House|isbn=978-81-8205-052-5 |pages=149}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിൽ ലയിക്കുന്നതിനു മുൻപ് സ്വതന്ത്ര മണിപ്പൂരിൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന &quot;മണിപ്പൂർ സ്റ്റേറ്റ് കോൺസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ ആക്ട്, 1947&quot; പ്രകാരം, മണിപ്പൂരിയും ഇംഗ്ലീഷുമായിരുന്നു രാജ്യത്തെ കോടതി ഭാഷകൾ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&amp;dq=manipuri+court+language&amp;pg=PA369 |title=Manipur: Treatise &amp; Documents |date=1993 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-399-5 |pages=369}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&amp;dq=manipuri+court+language&amp;pg=PA255 |title=Manipur: Treatise &amp; Documents |date=1993 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-399-5 |pages=255}}&lt;/ref&gt;

മധ്യേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ തദ്ദേശീയ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളിലൊന്നാണ് [[ഓസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിക് ഭാഷകൾ|ഓസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിൿ]] കുടുംബത്തിൽപ്പെടുന്ന [[മുണ്ട ഭാഷകൾ]]. പ്രാചീനകാലത്ത് [[ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡം|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിൽ]] വ്യാപകമായിരുന്ന ഈ ഭാഷകൾ,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Anderson |first=Gregory D. S. |url=https://books.google.com/books?id=z1m0zYw-1i0C |title=The Munda Languages |date=2008 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-32890-6 |pages=1-7}}&lt;/ref&gt; കാലക്രമേണ മറ്റു ഭാഷകളുടെ കടന്നുകയറ്റമുണ്ടായിട്ടും മധ്യേന്ത്യയിലെ വന-പർവ്വത മേഖലകളിൽ വ്യതിരിക്തമായ തനിമയോടെ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു. നിലവിൽ [[ഝാർഖണ്ഡ്]], [[ഒഡീഷ]], [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ]], [[ഛത്തീസ്ഗഢ്]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ഗോത്രസമൂഹങ്ങളാണ് ഈ ഭാഷകൾ പ്രധാനമായും സംസാരിക്കുന്നത്. [[സന്താലി ഭാഷ|സന്താലി]], [[മുണ്ടാരി ഭാഷ|മുണ്ടാരി]], [[ഹോ ഭാഷ|ഹോ]] എന്നിവയാണ് ഈ ശാഖയിലെ പ്രധാന ഭാഷകൾ. ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാഷകളുമായി നിരവധി പദങ്ങൾ കൈമാറ്റം ചെയ്തിട്ടുള്ള ഈ വിഭാഗത്തിൽ നിന്നും, [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടികയിൽ]] ഇടംനേടിയ ഏക ഭാഷയാണ് സന്താലി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/EighthSchedule_19052017.pdf |title=Constitutional provisions relating to Eighth Schedule |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India}}&lt;/ref&gt;

[[ഗസ്‌നവി സാമ്രാജ്യം|ഗസ്‌നവികളും]] മറ്റ് [[ഡൽഹി സുൽത്താനത്ത്|തുർക്കി-അഫ്ഗാൻ രാജവംശങ്ങളുമാണ്]] [[പേർഷ്യൻ]] അഥവാ &quot;ഫാർസി&quot; ഭാഷയെ ഒരു രാജസഭാ ഭാഷയായി ഇന്ത്യയിൽ അവതരിപ്പിച്ചത്. പേർഷ്യൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ വലിയ സ്വാധീനമുണ്ടായിരുന്ന ഇവരും, പിന്നീട് വന്ന [[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം|മുഗൾ രാജവംശവുമായി]] (തുർക്കി-മംഗോൾ വംശജർ) 500 വർഷത്തിലധികം ഈ പ്രദേശത്തെ കലയെയും ചരിത്രത്തെയും സാഹിത്യത്തെയും ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിച്ചു. ഇതിന്റെ ഫലമായി നിരവധി ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളുടെ പദസമ്പത്തിൽ കാര്യമായ പേർഷ്യൻ സ്വാധീനമുണ്ടായി. പിന്നീട് 1837-ൽ, [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഭരണപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി]] പേർഷ്യനു പകരം [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷും]], [[അറബി ലിപി|പേർസോ-അറബിൿ ലിപിയിലുള്ള]] [[ഹിന്ദുസ്താനി ഭാഷ|ഹിന്ദുസ്താനിയും]] ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. എന്നാൽ 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഉയർന്നുവന്ന ഹിന്ദി പ്രസ്ഥാനം, പേർഷ്യൻ സ്വാധീനമുള്ള പദങ്ങൾക്ക് പകരം സംസ്കൃത പദങ്ങൾ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും, ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ പേർസോ-അറബിൿ ലിപിക്ക് പകരമായോ അതോടൊപ്പമോ [[ദേവനാഗരി]] ലിപി കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;KachruKachru2008&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Brass2005&quot;&gt;{{cite book|last=Brass|first=Paul R.|title=Language, Religion and Politics in North India|url=https://books.google.com/books?id=SylBHS8IJAUC&amp;pg=PA129|year=2005|publisher=iUniverse|isbn=978-0-595-34394-2|page=129}}&lt;/ref&gt;

ഓരോ ഉത്തരേന്ത്യൻ ഭാഷകൾക്കും വ്യത്യസ്ത സ്വാധീനങ്ങളാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, [[സംസ്കൃതം]], [[അറബി ഭാഷ|അറബി]], [[പേർഷ്യൻ]] എന്നിവയുടെ വലിയ സ്വാധീനം ഹിന്ദുസ്താനി ഭാഷയിലുണ്ടായിരുന്നു. ഇത് [[ഹിന്ദുസ്താനി ഭാഷ|ഹിന്ദുസ്താനി ഭാഷയുടെ]] വകഭേദങ്ങളായി [[ഹിന്ദി|ആധുനിക മാനക ഹിന്ദിയും]] [[ഉർദു|ആധുനിക മാനക ഉർദുവും]] രൂപപ്പെടാൻ കാരണമായി. മറുവശത്ത്, [[ബംഗാളി ഭാഷ]] അതിന്റെ സംസ്കൃത വേരുകൾ നിലനിർത്തുമ്പോൾത്തന്നെ പേർഷ്യൻ, ഇംഗ്ലീഷ്, [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]] തുടങ്ങിയ വിദേശ ഭാഷകളിൽ നിന്നുള്ള പദങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തി പദസമ്പത്ത് വിപുലീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;KulshreshthaMathur2012&quot;&gt;{{cite book|last1=Kulshreshtha|first1=Manisha|last2=Mathur|first2=Ramkumar|title=Dialect Accent Features for Establishing Speaker Identity: A Case Study|url=https://books.google.com/books?id=xHmARyhRoNYC&amp;pg=PA16|date=24 March 2012|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=978-1-4614-1137-6|page=16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nunley1999&quot;&gt;{{Citation | title=The Cultural Landscape an Introduction to Human Geography |author1=Robert E. Nunley |author2=Severin M. Roberts |author3=George W. Wubrick |author4=Daniel L. Roy | year=1999 | isbn=0-13-080180-1 | publisher=Prentice Hall |url=https://books.google.com/books?id=7wQAOGMJOqIC | quote=''... Hindustani is the basis for both languages ...''}}&lt;/ref&gt;

==ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ==
{{Main|ഭാരതത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ}}

[[പ്രമാണം:Official language map of India by state and union territory (claimed and disputed hatched).svg|thumb|[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലെയും]] ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ. ഈ ഭൂപടത്തിൽ [[ഹിന്ദുസ്താനി ഭാഷ|ഹിന്ദുസ്താനി]] എന്നത് [[ഹിന്ദി|ഹിന്ദിയെയും]] [[ഉർദു|ഉർദുവിനെയും]] സൂചിപ്പിക്കുന്നു.]]

===പട്ടികപ്പെടുത്തിയ ഭാഷകൾ===
1967-ലെ [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ഇരുപത്തിയൊന്നാം ഭേദഗതി|ഭരണഘടനയുടെ ഇരുപത്തിയൊന്നാം ഭേദഗതി]] വരെ 14 ഔദ്യോഗിക പ്രാദേശിക ഭാഷകളെയാണ് രാജ്യത്ത് അംഗീകരിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് [[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടിക|എട്ടാം പട്ടികയിലും]] എഴുപത്തിയൊന്നാം ഭേദഗതിയിലും [[സിന്ധി ഭാഷ|സിന്ധി]], [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണി]], [[മണിപ്പൂരി ഭാഷ|മെയ്തേയ് (മണിപ്പൂരി)]], [[നേപ്പാളി ഭാഷ|നേപ്പാളി]] എന്നീ ഭാഷകൾ കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തിയതോടെ ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക പ്രാദേശിക ഭാഷകളുടെ എണ്ണം 18 ആയി ഉയർന്നു. 2007 ഡിസംബർ 1 വരെയുള്ള കണക്കുകൾ പ്രകാരം, ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടികയിൽ 22 ഭാഷകളാണുള്ളത്. ഈ ഭാഷകളും അവയുടെ ഭാഷാകുടുംബവും ഐ.എസ്.ഒ കോഡും താഴെ പട്ടികയിൽ നൽകുന്നു.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin: auto;text-align:center;&quot;
! ഭാഷ
! [[ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ഭാഷകൾ|ഭാഷാകുടുംബം]]
! [[ഐ.എസ്.ഒ 639]] കോഡ്
|-
| '''[[ആസ്സാമീസ്]]''' || style=&quot;background:#c9ffd9;&quot; | [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]] || as
|-
| '''[[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]]''' || style=&quot;background:#c9ffd9;&quot; | [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]] || bn
|-
| '''[[ബോഡോ]]''' || style=&quot;background:#fa8072;&quot; | [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] || brx
|-
| '''[[ഡോഗ്രി ഭാഷ|ഡോഗ്രി]]''' || style=&quot;background:#c9ffd9;&quot; | [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]] || doi
|-
| '''[[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തി]]''' || style=&quot;background:#c9ffd9;&quot; | [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]] || gu
|-
| '''[[ഹിന്ദി]]''' || style=&quot;background:#c9ffd9;&quot; | [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]] || hi
|-
|'''[[കന്നഡ ഭാഷ|കന്നഡ]]''' || style=&quot;background:#00fa9a;&quot; | [[ദ്രാവിഡ ഭാഷകൾ|ദ്രാവിഡം]] || kn
|-
| '''[[കശ്മീരി ഭാഷ|കശ്മീരി]]''' || style=&quot;background:#c9ffd9;&quot; | [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]] || ks
|-
| '''[[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണി]]''' || style=&quot;background:#c9ffd9;&quot; | [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]] || gom
|-
| '''[[മൈഥിലി ഭാഷ|മൈഥിലി]]''' || style=&quot;background:#c9ffd9;&quot; | [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]] || mai
|-
| '''[[മലയാളം]]''' || style=&quot;background:#00fa9a;&quot; | [[ദ്രാവിഡ ഭാഷകൾ|ദ്രാവിഡം]] || ml
|-
| '''[[മണിപ്പൂരി ഭാഷ|മെയ്തേയ് (മണിപ്പൂരി)]]''' || style=&quot;background:#fa8072;&quot; | [[സൈനോ-തിബെറ്റൻ ഭാഷകൾ|സൈനോ-തിബെറ്റൻ]] || mni
|-
| '''[[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി]]''' || style=&quot;background:#c9ffd9;&quot; | [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]] || mr
|-
| '''[[നേപ്പാളി ഭാഷ|നേപ്പാളി]]''' || style=&quot;background:#c9ffd9;&quot; | [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]] || ne
|-
| '''[[ഒഡിയ]]''' || style=&quot;background:#c9ffd9;&quot; | [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]] || or
|-
| '''[[പഞ്ചാബി ഭാഷ|പഞ്ചാബി]]''' || style=&quot;background:#c9ffd9;&quot; | [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]] || pa
|-
| '''[[സംസ്കൃതം]]''' || style=&quot;background:#c9ffd9;&quot; | [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]] || sa
|-
| '''[[സന്താലി ഭാഷ|സന്താലി]]''' || style=&quot;background:#f08080;&quot; | [[ഓസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിക് ഭാഷകൾ|ഓസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിൿ]] || sat
|-
| '''[[സിന്ധി ഭാഷ|സിന്ധി]]''' || style=&quot;background:#c9ffd9;&quot; | [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]] || sd
|-
| '''[[തമിഴ് ഭാഷ|തമിഴ്]]''' || style=&quot;background:#00fa9a;&quot; | [[ദ്രാവിഡ ഭാഷകൾ|ദ്രാവിഡം]] || ta
|-
| '''[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]]''' || style=&quot;background:#00fa9a;&quot; | [[ദ്രാവിഡ ഭാഷകൾ|ദ്രാവിഡം]] || te
|-
| '''[[ഉർദു]]''' || style=&quot;background:#c9ffd9;&quot; | [[ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-ആര്യൻ]] || ur
|}

=== സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലെയും ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ ===

[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|ഭാരതസംസ്ഥാനങ്ങളുടെ]] അതിർത്തികൾ നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നത് പ്രധാനമായും ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലാണ്. അതിനാൽ, സ്വന്തം ജനസംഖ്യയിലെ ഭാഷാപരമായ പ്രത്യേകതകൾക്കനുസരിച്ച് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് അവരുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ തീരുമാനിക്കാൻ നിയമപരമായി അധികാരമുണ്ട്. ഓരോ സംസ്ഥാനത്തും ഏറ്റവും കൂടുതൽ പേർ സംസാരിക്കുന്നതും രാഷ്ട്രീയമായി പ്രാധാന്യമുള്ളതുമായ ഭാഷകളായിരിക്കും പൊതുവെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നത്. വ്യക്തമായ ഭാഷാതിർത്തികളുള്ള ചില സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒരു ഭാഷ മാത്രമായിരിക്കും ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി ഉണ്ടായിരിക്കുക. യഥാക്രമം [[കന്നഡ ഭാഷ|കന്നഡ]], [[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തി]] എന്നിവ മാത്രം ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളായുള്ള [[കർണാടക]], [[ഗുജറാത്ത്]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. എന്നാൽ ഉർദു സംസാരിക്കുന്ന വലിയൊരു വിഭാഗം മുസ്ലീം ജനസംഖ്യയുള്ള [[തെലങ്കാന]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[ഉർദു]] എന്നീ രണ്ട് ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;correspondent&quot;&gt;{{Cite web |author=  |date=24 March 2022 |title=Urdu second official language in Andhra Pradesh |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/240322/assembly-passes-two-bills-of-minorities-component-and-urdu-as-2nd-offi.html |access-date=26 March 2022 |website=Deccan Chronicle}}&lt;/ref&gt;

എന്നാൽ ഈ പൊതുരീതിക്ക് വിപരീതമായി ചില സംസ്ഥാനങ്ങൾ ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷകളെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. 2020 വരെ [[ജമ്മു-കശ്മീർ|ജമ്മു-കശ്മീരിൽ]] ജനസംഖ്യയുടെ ഒരു ശതമാനത്തിൽ താഴെ മാത്രം സംസാരിക്കുന്ന [[ഉർദു]] മാത്രമായിരുന്നു ഔദ്യോഗിക ഭാഷ. [[മേഘാലയ|മേഘാലയയിലാകട്ടെ]], വെറും 0.01 ശതമാനം ആളുകൾ മാത്രം സംസാരിക്കുന്ന ഇംഗ്ലീഷാണ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഈ പ്രതിഭാസം ഭൂരിപക്ഷ ഭാഷകളെ പ്രായോഗിക തലത്തിൽ &quot;ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷകളാക്കി&quot; മാറ്റുന്നു.&lt;ref&gt;{{citation |last=Pandharipande |first=Rajeshwari |title=Minority Matters: Issues in Minority Languages in India |url=http://www.unesco.org/most/vl4n2pandhari.pdf |journal=International Journal on Multicultural Societies |volume=4 |number=2 |year=2002 |pages=3–4}}&lt;/ref&gt;

'''ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളുടെ പട്ടിക'''
{| class = &quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto;text-align:center;&quot;
|- 
! നമ്പർ|| സംസ്ഥാനം || ഔദ്യോഗിക ഭാഷ (കൾ) || അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ (കൾ) 
|-
| 1. || [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌]] || [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുഗു]]&lt;ref name=&quot;APOnline&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.aponline.gov.in/Quick%20links/HIST-CULT/languages.html |title=Languages |website=APOnline |year=2002 |accessdate=25 December 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120208110254/http://www.aponline.gov.in/Quick%20links/HIST-CULT/languages.html |archivedate=8 February 2012 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; ||
|-
| 2. || [[അരുണാചൽ പ്രദേശ്]] || [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] ||
|-
| 3. || [[ആസാം]] || ഇംഗ്ലീഷ്, [[ആസ്സാമീസ്]]&lt;ref name=&quot;AOL1968&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.neportal.org/northeastfiles/Assam/ActsOrdinances/Assam_Official_Language_Act_1968.asp|title=The Assam Official Language Act, 1960|website=Northeast Portal|date=19 December 1960|accessdate=25 December 2014|archive-date=2016-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20160226063540/http://www.neportal.org/northeastfiles/Assam/ActsOrdinances/Assam_Official_Language_Act_1968.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; || rowspan=&quot;1&quot; | ബരാക് വാലിയിലെ മൂന്ന് ജില്ലകളിലെ ബംഗാളി,&lt;ref name=&quot;BarakValley&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/india/report-assam-government-withdraws-assamese-as-official-language-in-barak-valley-restores-bengali-2017504|title=Assam government withdraws Assamese as official language in Barak Valley, restores Bengali|website=DNA India|date=10 September 2014|author=ANI|accessdate=25 December 2014}}&lt;/ref&gt; ബോഡോലാൻഡ് ടെറിട്ടോറിയൽ കൗൺസിൽ പ്രദേശങ്ങളിലെ ബോഡോ
|-
| 4. || [[ബിഹാർ]] || [[ഹിന്ദി]]&lt;ref name=&quot;BiharOLACt1950&quot;&gt;{{cite web|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=The Bihar Official Language Act, 1950 |page=31 |date=29 November 1950 |website=National Commission for Linguistic Minorities |accessdate=26 December 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archivedate= 8 July 2016}}&lt;/ref&gt; || [[ഉർദു]]&lt;ref name=&quot;BiharOLACt1950&quot;/&gt;
|-
| 5. || [[ഛത്തീസ്‌ഗഢ്]] || [[ഹിന്ദി]]&lt;ref name=&quot;Comment&quot;&gt;The National Commission for Linguistic Minorities, 1950 (ibid) makes no mention of Chhattisgarhi as an additional state language, despite the 2007 notification of the State Govt, presumably because Chhattisgarhi is considered as a dialect of Hindi.&lt;/ref&gt; || 
|-
| 6. || [[ഗോവ]] || [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണി]]&lt;ref name=&quot;GDDOLAct1987&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.daman.nic.in/acts-rules%5CHindi-department%5Cdocuments/Official%20Language%20Act.pdf|title=The Goa, Daman and Diu Official Language Act, 1987|date=19 December 1987|website=U.T. Administration of Daman &amp; Diu|accessdate=26 December 2014}}&lt;/ref&gt; || [[Marathi language|മറാഠി]]&lt;ref name=&quot;langoff&quot;&gt;{{cite web|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 50th report (July 2012 to June 2013) |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |pages= |accessdate=26 December 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archivedate= 8 July 2016}}&lt;/ref&gt;{{rp|27}}&lt;ref name=&quot;Kurzon2004&quot;&gt;{{cite book|last=Kurzon|first=Dennis|title=Where East Looks West: Success in English in Goa and on the Konkan Coast|url=https://books.google.com/books?id=p5iK3CmIW6EC&amp;pg=PA48|accessdate=26 December 2014|year=2004|publisher=Multilingual Matters|isbn=978-1-85359-673-5|pages=42–58|chapter=3. The Konkani-Marathi Controversy : 2000-01 version}} Dated, but gives a good overview of the controversy to give Marathi full &quot;official status&quot;.&lt;/ref&gt;
|-
| 7. || [[ഗുജറാത്ത്]] || [[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തി]]&lt;ref name=&quot;Benedikter2009&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=vpZv2GHM7VQC&amp;pg=PA89|title=Language Policy and Linguistic Minorities in India: An Appraisal of the Linguistic Rights of Minorities in India|last=Benedikter|first=Thomas|publisher=LIT Verlag Münster|year=2009|isbn=978-3-643-10231-7|page=89}}&lt;/ref&gt; || ഹിന്ദി&lt;ref name=&quot;Benedikter2009&quot;/&gt;
|-
| 8. || [[ഹരിയാണ]] || [[ഹിന്ദി]]&lt;ref name=&quot;HOLA1969&quot;&gt;{{cite web|url=http://acts.gov.in/HR/964.pdf|title=The Haryana Official Language Act, 1969|date=15 March 1969|website=acts.gov.in (server)|accessdate=27 December 2014|archive-date=2014-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227123310/http://acts.gov.in/HR/964.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;||[[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]],&lt;ref name=&quot;langoff&quot;/&gt; [[Punjabi language|പഞ്ചാബി]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Haryana grants second language status to Punjabi|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/haryana-grants-second-language-status-to-punjabi/article1-502720.aspx|work=Hindustan Times|date=28 January 2010|access-date=2018-05-28|archive-date=2015-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903231506/http://www.hindustantimes.com/india-news/haryana-grants-second-language-status-to-punjabi/article1-502720.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 9.|| [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്‌]] || [[ഹിന്ദി]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://hp.gov.in/LAC/bhasha/Adhiniyam/THE%20HIMACHAL%20PRADESH%20OFFICIAL%20LANGUAGE%20ACT,%201975.pdf|title=The Himachal Pradesh Official Language Act, 1975|date=21 Feb 1975|accessdate=27 December 2014|archive-date=2014-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101085810/http://hp.gov.in/LAC/bhasha/Adhiniyam/THE%20HIMACHAL%20PRADESH%20OFFICIAL%20LANGUAGE%20ACT,%201975.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;||[[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]]
|-
| 10. || [[ജമ്മു-കശ്മീർ]] || [[ഉർദു]]&lt;ref name=&quot;langoff&quot;/&gt; || 
|-
| 11. || [[ഝാർഖണ്ഡ്‌]] || [[ഹിന്ദി]] || [[അംഗിക]], [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]], [[ഭോജ്പുരി]], [[ഭൂമിജ്]], [[ഹോ ഭാഷ|ഹോ]], [[ഖരിയ]], [[ഖോർത്ത]], [[കുർമാലി]], [[കുഡുഖ് ഭാഷ|കുഡുഖ്]], [[മഗാഹി ഭാഷ|മഗാഹി]], [[മൈഥിലി ഭാഷ|മൈഥിലി]], [[മുണ്ടാരി ഭാഷ|മുണ്ടാരി]], [[സദ്രി ഭാഷ|സദൻ/സദ്രി]], [[സന്താലി|സന്താലി]], [[ഒഡിയ]], [[ഉർദു]] &lt;ref name=&quot;langoff&quot;/&gt; 
|-
| 12. || [[കർണാടക]] || [[കന്നഡ]] ||
|-
| 13. || [[കേരളം]] || [[മലയാളം]] || [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]]
|-
| 14. || [[മധ്യപ്രദേശ്‌]] || [[ഹിന്ദി]]&lt;ref name=&quot;mp&quot;&gt;{{Citation|url=http://www.mpgovt.nic.in/culture/language.htm |title=Language and Literature |work=Official website of Government of Madhya Pradesh |publisher=Government of Madhya Pradesh |accessdate=2007-07-16 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929062809/http://www.mpgovt.nic.in/culture/language.htm |archivedate=29 September 2007}}&lt;/ref&gt; ||
|-
| 15. || [[മഹാരാഷ്ട്ര]] || [[മറാഠി ഭാഷ|മറാഠി]] || [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]]
|-
| 16. || [[മണിപ്പൂർ]] || [[മണിപ്പൂരി ഭാഷ|മണിപ്പൂരി]]&lt;ref&gt;Section 2(f) of the Manipur Official Language Act, 1979 states that the official language of Manipur is the Manipuri language (an older English name for the Meitei language) written in the [[Bengali script]]. {{citation |last=The Sangai Express |title=Mayek body threatens to stall proceeding |url=http://www.e-pao.net/epRelatedNews.asp?heading=9&amp;src=290703 | accessdate = 2007-07-16}}&lt;/ref&gt;|| [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]]
|-
| 17. || [[മേഘാലയ]] || [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]]&lt;ref&gt;{{citation |last=Commissioner Linguistic Minorities |title=42nd report: July 2003 - June 2004 |page=para 25.5 |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/35.htm | accessdate = 2007-07-16 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071008113359/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/35.htm &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archivedate = 2007-10-08}}&lt;/ref&gt; || [[ഖാസി ഭാഷ|ഖാസി]], [[ഗാരോ ഭാഷ|ഗാരോ]]&lt;ref&gt;{{citation |last=Commissioner Linguistic Minorities |title=43rd report: July 2004 - June 2005 |page=para 25.1 |url=http://nclm.nic.in/index1.asp?linkid=203 |accessdate=2007-07-16 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410022828/http://nclm.nic.in/index1.asp?linkid=203 |archivedate=10 April 2009 }} On 21 March 2006, the Chief Minister of Meghalaya stated in the State Assembly that a notification to this effect had been issued. {{citation |title=Meghalaya Legislative Assembly, Budget session: Starred Questions and Answers - Tuesday, the 21st March 2006. |url=http://megassembly.gov.in/questions/2006/21-03-2006s.htm |accessdate=2007-07-16 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927050159/http://megassembly.gov.in/questions/2006/21-03-2006s.htm |url-status=dead }}.&lt;/ref&gt;
|-
| 18. || [[മിസോറം]] || [[മിസോ ഭാഷ|മിസോ]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] and [[ഹിന്ദി]] ||
|-
| 19. || [[നാഗാലാ‌ൻഡ്]] || [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] ||
|-
| 20. || [[ഒഡീഷ]] || [[ഒഡിയ]] || [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]]&lt;ref name=&quot;IE2Jan2016&quot;&gt;{{cite news|title=Oriya to be official language in Orissa - Indian Express|url=http://archive.indianexpress.com/news/oriya-to-be-official-language-in-orissa/562572/|accessdate=15 May 2016|work=archive.indianexpress.com|date=2 January 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| 21. || [[പഞ്ചാബ്, ഇന്ത്യ|പഞ്ചാബ്]] || [[പഞ്ചാബി ഭാഷ|പഞ്ചാബി]]&lt;ref name=&quot;langoff&quot;/&gt; || 
|-
| 22. || [[രാജസ്ഥാൻ]] || [[ഹിന്ദി]] || [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]]
|-
| 23. || [[സിക്കിം]] || [[നേപ്പാളി ഭാഷ|നേപ്പാളി]]&lt;ref&gt;{{citation |last=Government of Sikkim |title=Introduction to Sikkim |url=http://sikkim.nic.in/sws/home_int.htm |accessdate=2017-07-16 |archive-date=2008-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080510045243/http://sikkim.nic.in/sws/home_int.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Eleven other languages&amp;nbsp;— Bhutia, Lepcha, Limboo, Newari, Gurung, Mangar, Mukhia, Rai, Sherpa and Tamang - are termed &quot;official&quot;, but only for the preservation of culture and tradition. {{citation|last=Commissioner Linguistic Minorities |title=43rd report: July 2004 - June 2005 |pages=paras 27.3–27.4 |url=http://nclm.nic.in/index1.asp?linkid=203 |accessdate=2007-07-16 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410022828/http://nclm.nic.in/index1.asp?linkid=203 |archivedate=10 April 2009}}. See also {{citation|last=Commissioner Linguistic Minorities |title=41st report: July 2002 - June 2003 |page=paras 28.4, 28.9 |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/23.htm |accessdate=2007-07-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070224124226/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/23.htm &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archivedate=2007-02-24}}&lt;/ref&gt; || [[സിക്കിമീസ് ഭാഷ|സിക്കിമീസ്]], [[ഗുരുങ് ഭാഷ|ഗുരുങ്]], [[ലെപ്‌ച ഭാഷ|ലെപ്‌ച]], [[ലിംബു ഭാഷ|ലിംബു]], [[മഗർ ഭാഷ|മഗർ]], [[സുനുവാർ ഭാഷ|സുനുവാർ/മുഖിയ]], [[നേവാരി ഭാഷ|നേവാരി]], [[റായി ഭാഷ|റായി]], [[ഷെർപ്പ ഭാഷ|ഷെർപ്പ]], [[തമാങ് ഭാഷ|തമാങ്]].&lt;ref name=langoff /&gt;{{rp|84}}
|-
| 24. || [[തമിഴ്‌നാട്]] || [[തമിഴ്]] || [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]]
|-
| 25. || [[തെലംഗാണ]] || [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുഗു]] || [[ഉർദു]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/urdu-is-telanganas-second-official-language-4940595/|title=Urdu is Telangana’s second official language|date=2017-11-16|work=[[The Indian Express]]|access-date=2018-02-27|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/urdu-second-official-language-telangana-state-passes-bill-71742|title=Urdu is second official language in Telangana as state passes Bill|date=2017-11-17|work=The News Minute|access-date=2018-02-27}}&lt;/ref&gt;
|-
| 26. || [[ത്രിപുര]] || [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]], [[കൊക്ബൊറൊക്|കൊൿബൊറൊൿ]] &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://tripura.gov.in/knowtripura |title=Bengali and Kokborok are the state/official language, ഇംഗ്ലീഷ്, Hindi, Manipuri and Chakma are other languages |work=Tripura Official government website |accessdate=29 June 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150212025154/http://tripura.gov.in/knowtripura |archivedate=12 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lawsofindia.org/pdf/tripura/1964/1964TRIPURA5.pdf |title=Tripura Official Language Act, 1964 |access-date=2018-05-28 |archive-date=2016-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607172332/http://www.lawsofindia.org/pdf/tripura/1964/1964TRIPURA5.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ||
|-
| 27. || [[ഉത്തർ‌പ്രദേശ്]] || [[ഹിന്ദി]] || [[ഉർദു]]&lt;ref name=&quot;upofflang&quot;&gt;{{citation|last=Commissioner Linguistic Minorities |title=43rd report: July 2004 - June 2005 |pages=paras 6.1–6.2 |url=http://nclm.nic.in/index1.asp?linkid=203 |accessdate=2007-07-16 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410022828/http://nclm.nic.in/index1.asp?linkid=203 |archivedate=10 April 2009}}&lt;/ref&gt;
|-
| 28. || [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] || [[ഹിന്ദി]] || [[സംസ്കൃതം]]
|-
| 29. || [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ]] || [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]],&lt;ref name=&quot;langoff&quot;/&gt; [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fact and Figures|url=https://wb.gov.in/portal/web/guest/facts-and-figures;jsessionid=JzdD9RHb7aMY5esZPtcsIVLy|website=www.wb.gov.in|accessdate=30 March 2018}}&lt;/ref&gt;|| [[നേപ്പാളി]] (&lt;small&gt;[[ഡാർജിലിങ്|ഡാർജിലിംഗ്]], കുർസിയോങ് ഉപ-ഡിവിഷനുകളിൽ&lt;/small&gt;),&lt;ref name=&quot;langoff&quot;/&gt; [[ഉർദു]], [[ഹിന്ദി]], [[ഒഡിയ]], [[സന്താലി]], [[പഞ്ചാബി]], [[മുണ്ടാരി ഭാഷ|മുണ്ടാരി]], [[കാംതപുരി ഭാഷ|കാംതപുരി]], [[രാജ്ബൻഷി ഭാഷ|രാജ്ബൻഷി]], [[കുർമാലി ഭാഷ|കുർമാലി]], [[കുഡുഖ് ഭാഷ|കുഡുഖ്]] &lt;ref name=Telegraph:1&gt;{{cite web |url=https://www.telegraphindia.com/1121211/jsp/bengal/story_16301872.jsp |title=Multi-lingual Bengal |date=11 December 2012 |publisher=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]] |access-date=2018-05-28 |archive-date=2018-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180325232340/https://www.telegraphindia.com/1121211/jsp/bengal/story_16301872.jsp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Indiatoday:1&gt;{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/kamtapuri-rajbanshi-make-it-to-list-of-official-languages-in-1179890-2018-02-28 |title=Kamtapuri, Rajbanshi make it to list of official languages in |last=Roy |first=Anirban  |date=28 February 2018 |publisher=[[India Today]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Revitalising a language|url=http://www.thehindu.com/news/cities/kolkata/revitalising-a-language/article17395995.ece|author=Shiv Sahay Singh|work=[[The Hindu]]|date=2 March 2017|accessdate=31 March 2018}}&lt;/ref&gt;
|}

സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്കും പുറമെ, ഇന്ത്യയിലെ സ്വയംഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്കും സ്വന്തമായി ഔദ്യോഗിക ഭാഷ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ അധികാരമുണ്ട്. ഇതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ് ആസാമിലെ [[ബോഡോലാൻഡ് ടെറിറ്റോറിയൽ കൗൺസിൽ]]. അവിടെ നിലവിലുള്ള ആസാമീസിനും ഇംഗ്ലീഷിനും പുറമെ [[ബോഡോ]] കൂടി ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;BTC&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.satp.org/satporgtp/countries/india/states/assam/documents/papers/memorandum_feb02.htm|title=Memorandum of Settlement on Bodoland Territorial Council (BTC)|date=10 February 2003|website=South Asia Terrorism Portal|access-date=25 December 2014}}&lt;/ref&gt; അതുപോലെ [[ബരാക് താഴ്‌വര|ബരാക് താഴ്‌വരയിൽ]] [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളിക്കും]] ഔദ്യോഗിക പദവി നൽകിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;BarakValleya&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/india/report-assam-government-withdraws-assamese-as-official-language-in-barak-valley-restores-bengali-2017504|title=Assam government withdraws Assamese as official language in Barak Valley, restores Bengali|website=DNA India|date=10 September 2014|author=ANI|access-date=25 December 2014}}&lt;/ref&gt;

==കുറിപ്പുകൾ==
{{notelist}}

== അവലംബം ==
{{Reflist}}


{{ഫലകം:Life in India|state=collapsed}}
{{ഭാരതത്തിലെ ഭാഷകൾ|state=collapsed}}
{{ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ|state=collapsed}}
{{ദ്രാവിഡ ഭാഷകൾ|state=collapsed}}
{{മുണ്ടാ ഭാഷകൾ|state=collapsed}}
{{Languages of South Asia|state=collapsed}}
{{Languages of Asia|state=collapsed}}
{{Authority control}}
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ| ]]
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>krnkydlaa3soslsycye387zu7zp2qpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അഗ്നികുണ്ഡം (നക്ഷത്രരാശി)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68922</id>
    <revision>
      <id>4673988</id>
      <parentid>4570271</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:37:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4673988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49592" sha1="g1l3kylhany0opkye6f68xk67eapv4q" xml:space="preserve">{{prettyurl|Fornax (Constellation)}}

{{Infobox Constellation|
name = അഗ്നികുണ്ഡം |
englishname = Fornax |
ചിത്രം = |
abbreviation = For |
genitive = Fornacis |
symbology =അഗ്നികുണ്ഡം |
RA = 3 |
dec= −30 |
areatotal = 398 |
arearank = 41-ആമത് |
numbermainstars = 2 |
numberbfstars = 27 |
numberstarsplanets = 3 |
numberbrightstars = 0 |
numbernearbystars = 2 |
brighteststarname = α For |
starmagnitude = 3.87 |
neareststarname = HD 14412 |
stardistance = 41.35 |
numbermessierobjects = 0 |
meteorshowers = |
bordering =[[കേതവസ് (നക്ഷത്രരാശി)|കേതവസ് (Cetus)]]&lt;br /&gt;[[ശില്പി (നക്ഷത്രരാശി)|ശില്പി (Sculptor)]]&lt;br /&gt;[[അറബിപക്ഷി (നക്ഷത്രരാശി)|അറബിപക്ഷി (Phoenix)]]&lt;br /&gt;[[യമുന (നക്ഷത്രരാശി)|യമുന (Eridanus)]] |
latmax = 50 |
latmin = 90 |
month = ഡിസംബർ |
notes=}}
[[ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളം|ദക്ഷിണാർദ്ധഖഗോള]]ത്തിലെ ഒരു [[നക്ഷത്രരാശി]]യാണ്‌ '''അഗ്നികുണ്ഡം''' (Fornax). ഇതിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾ തീരെ പ്രകാശം കുറഞ്ഞവയാണ്‌. ആകാശ നദിയായ [[യമുന (നക്ഷത്രരാശി)|യമുന]] ഇതിന്റെ പകുതിയോളം ചുററിക്കിടക്കുന്നു. 1756 -ൽ ഫ്രഞ്ച് ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ നിക്കോളാസ് [[നികൊളാസ് ലൂയി ദെ ലകലൈൽ]] ആണ് ഇതിന് Fornax എന്ന പേര് നൽകിയത്. 88 ആധുനിക നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് അഗ്നികുണ്ഡം.

ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള മൂന്ന് നക്ഷത്രങ്ങൾ ചേർന്ന് - ആൽഫ ഫോർനാസിസ്, ബീറ്റ ഫോർനാസിസ്, നു ഫോർനാസിസ് - തെക്ക് അഭിമുഖമായി ഒരു പരന്ന ത്രികോണം ഉണ്ടാക്കുന്നു. ദൃശ്യകാന്തിമാനം 3.91 ഉള്ള ആൽഫ ഫോർനാസിസ് ആണ് അഗ്നികുണ്ഡത്തിലെ ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള നക്ഷത്രം. ആറ് നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് സൗരയൂഥേതര ഗ്രഹങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഫോർനാക്സ് ഡ്വാർഫ് ഗാലക്സി [[ആകാശഗംഗ|ക്ഷീരപഥത്തിലെ]] ഒരു ചെറിയ മങ്ങിയ ഉപഗ്രഹ ഗാലക്സിയാണ് . NGC 1316 താരതമ്യേന അടുത്ത റേഡിയോ ഗാലക്സിയാണ് .

398 ചതുരശ്ര ഡിഗ്രി വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഈ നക്ഷത്രരാശിക്ക് വലിപ്പം കൊണ്ട് 41-ാം സ്ഥാനമാണുള്ളത്. [[ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളം|ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിലെ]] ആദ്യ ക്വാഡ്രന്റിലാണ് (SQ1) ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഡിസംബർ മാസത്തിൽ +50° നും -90° നും ഇടയിലുള്ള [[അക്ഷാംശം|അക്ഷാംശങ്ങളിൽ]] ഇതിനെ കാണാൻ കഴിയും.

==ചരിത്രം==
ഫ്രഞ്ച് ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ നികൊളാസ് ലൂയി ദെ ലകലൈൽ തന്റെ ആദ്യകാല കാറ്റലോഗിൽ e Fourneau Chymique (രാസ ചൂള)  എന്ന പേരാണ് നൽകിയത്.&lt;ref name=wagman/&gt;  1752-ൽ തന്റെ പ്ലാനിസ്ഫിയറിൽ ഇതിന്റെ പേര് ലെ ഫോർനോ എന്ന് ചുരുക്കി.&lt;ref name=ridpathlac&gt;{{cite web |url=http://www.ianridpath.com/startales/lacaille.htm |title=Lacaille's Southern Planisphere of 1756 |work=Star Tales |author=Ridpath, Ian |publisher=Self-published |access-date=7 November 2016|author-link=Ian Ridpath }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Lacaille, Nicolas Louis |year=1756 |title=Relation abrégée du Voyage fait par ordre du Roi au cap de Bonne-espérance |journal=Mémoires de l'Académie Royale des Sciences |pages=519–592 [588] |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k35505/f786 |language=fr}}&lt;/ref&gt; ഇതിനിടയിൽ ഗുഡ് ഹോപ്പ് മുനമ്പിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ താമസിച്ച് ഏകദേശം 10,000 തെക്കൻ നക്ഷത്രങ്ങളെ നിരീക്ഷിച്ച് പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്നു ലകലൈൽ. യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് കാണാത്ത ദക്ഷിണാർദ്ധഖഗോളത്തിലെ പതിനാല് പുതിയ നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങൾ അദ്ദേഹം പട്ടികപ്പെടുത്തി. 1763ലെ നക്ഷത്ര കാറ്റലോഗിൽ ഈ പേര് ഫോർനാക്സ് ചിമിയേ എന്ന് ലാറ്റിനൈസ് ചെയ്തു.&lt;ref name=wagman&gt;{{cite book |last=Wagman |first=Morton |date=2003 |title=Lost Stars: Lost, Missing and Troublesome Stars from the Catalogues of Johannes Bayer, Nicholas Louis de Lacaille, John Flamsteed, and Sundry Others |publisher=The McDonald &amp; Woodward Publishing Company |location=Blacksburg, Virginia |isbn=978-0-939923-78-6 |pages=6–7, 152}}&lt;/ref&gt;

==സവിശേഷതകൾ==
[[യമുന (നക്ഷത്രരാശി)]] അഗ്നികുണ്ഡത്തിന്റെ കിഴക്ക്, വടക്ക്, തെക്ക് എന്നീ അതിർത്തികൾ പങ്കിടുന്നു. അതേസമയം [[കേതവസ്]], [[ശില്പി (നക്ഷത്രരാശി)|ശിൽപി]], [[അറബിപക്ഷി]] എന്നിവ യഥാക്രമം വടക്ക്, പടിഞ്ഞാറ്, തെക്ക് അതിർത്തികളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 397.5 ചതുരശ്ര ഡിഗ്രി വിസ്തൃതിയുള്ള ഇത് വലിപ്പം കൊണ്ട് 88 രാശികളിൽ 41-ാം സ്ഥാനത്താണ്.&lt;ref name=tirionconst&gt;{{cite web| url=http://www.ianridpath.com/constellations1.htm | title=Constellations: Andromeda–Indus | work= Star Tales |author= Ridpath, Ian |author-link = Ian Ridpath |publisher=Self-published | access-date= 7 November 2016}}&lt;/ref&gt; &quot;For&quot; എന്ന ചുരുക്കപ്പേര് 1922-ൽ [[അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശാസ്ത്ര സംഘടന]] അംഗീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;pa30_469&quot;&gt;{{cite journal | last=Russell | first=Henry Norris |author-link=Henry Norris Russell | title=The New International Symbols for the Constellations | url=https://archive.org/details/sim_popular-astronomy_1922-10_30_8/page/469 | journal=[[Popular Astronomy (US magazine)|Popular Astronomy]] | volume=30 | page=469 | bibcode=1922PA.....30..469R | date=1922}}&lt;/ref&gt; 1930-ൽ ബെൽജിയൻ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[യൂജീൻ ജോസഫ് ഡെൽപോർട്ട്]] എട്ട് വശങ്ങളുള്ള രൂപത്തിൽ ഇതിന്റെ അതിരുകൾ നിർണ്ണയിച്ചു. [[ഖഗോളരേഖാംശം]] 01മ. 45മി. 24.18സെ.നും 03മ. 50മി. 21.34സെ.നും ഇടയിലും [[അവനമനം]] -23.76°ക്കും −39.58°ക്കും ഇടയിലാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം. 50°N അക്ഷാംശത്തിന് തെക്കുള്ള നിരീക്ഷകർക്ക് അഗ്നികുണ്ഡത്തെ കാണാനാവും.

==നക്ഷത്രങ്ങൾ==
ദൃശ്യകാന്തിമാനം 6.5-നേക്കാൾ തിളക്കമോ അതിന് തുല്യമോ ആയ 59 നക്ഷത്രങ്ങളുണ്ട്.&lt;ref name=tirionconst/&gt; നാലാമത്തെ കാന്തിമാനത്തേക്കാൾ തിളക്കമുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളൊന്നുമില്ല.&lt;ref name=tirionfor&gt;{{cite web| url=http://www.ianridpath.com/startales/fornax.htm | title=Fornax | work= Star Tales |author= Ridpath, Ian |author-link = Ian Ridpath |publisher=Self-published | access-date= 7 November 2016}}&lt;/ref&gt; ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള മൂന്ന് നക്ഷത്രങ്ങൾ ഒരു പരന്ന ത്രികോണം ഉണ്ടാക്കുന്നു, ആൽഫ ഫോർണാസിസും (ഡാലിം&lt;ref name=&quot;IAU-LSN&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.iau.org/public/themes/naming_stars/ | title=Naming Stars | publisher=IAU.org | access-date=30 July 2018 | archive-date=2020-04-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200411104839/https://www.iau.org/public/themes/naming_stars/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;), നു ഫോർനാസിസും അതിന്റെ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും മൂലകളും ബീറ്റ ഫോർനാസിസ് തെക്കെ മൂലയും അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Thompson |first=Mark |title=A Down to Earth Guide to the Cosmos |publisher=Random House |date=2013 |isbn=978-1-4481-2691-0 |url=https://books.google.com/books?id=SOfRFJBy-igC&amp;pg=PT132|page=132}}&lt;/ref&gt; ജോൺ ഫ്ലാംസ്‌റ്റീഡ് ആദ്യം 12 എറിഡാനി എന്ന് നാമകരണം ചെയ്‌ത നക്ഷത്രത്തെ പുതിയ രാശിയിലെ ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള നക്ഷത്രമായി (ആൽഫ ഫോർനാസിസ്) ലാക്കെയ്‌ൽ നാമകരണം ചെയ്‌തു.&lt;ref name=wagman/&gt;  ചെറിയ അമച്വർ ദൂരദർശിനികൾ ഉപയോഗിച്ച് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ദ്വന്ദ്വനക്ഷത്രമാണിത്. ദൃശ്യകാന്തിമാനം 3.91 ഉള്ള പ്രാഥമികനക്ഷത്രം സൂര്യനെക്കാൾ 1.21 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുള്ളതാണ്. അതിന്റെ കോറിലെ ഹൈഡ്രജൻ തീർന്ന ശേഷം തണുക്കാനും വികസിക്കാനും തുടങ്ങി. ഇതിന് സൂര്യന്റെ 1.9 മടങ്ങ് വലിപ്പമുണ്ട്. 6.5 കാന്തിമാനമാനമുള്ള ദ്വിതീയ നക്ഷത്രത്തിന് സൂര്യന്റെ 0.78 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുണ്ട്. ഇത് എക്സ്-കിരണങ്ങളുടെ ശക്തമായ ഉറവിടമാണ്.&lt;ref name=Fuhrmann2015&gt;{{cite journal | last1=Fuhrmann | first1=K. | last2=Chini | first2=R. | title=Multiplicity among F-type Stars. II | journal=The Astrophysical Journal | volume=809 | issue=1 | id=107 | pages=19 | date=2015 | doi=10.1088/0004-637X/809/1/107  | bibcode=2015ApJ...809..107F | doi-access=free }}&lt;/ref&gt; ഈ ജോഡി ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 46.4 ± 0.3 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ്.&lt;ref name=&quot;vanLeeuwen2007&quot;&gt;{{cite journal | first=F. | last=van Leeuwen | title=Validation of the New Hipparcos Reduction | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=2 | pages=653–64 | date=2007 | bibcode=2007A&amp;A...474..653V | doi=10.1051/0004-6361:20078357 | arxiv=0708.1752| s2cid=18759600 }}&lt;/ref&gt;

സ്പെക്ട്രൽ തരം G8IIIb ആയ മഞ്ഞനിറത്തിലുള്ള ഒരു [[ഭീമൻ നക്ഷത്രം|ഭീമൻ നക്ഷത്രമാണ്]] ബീറ്റ ഫോർനാസിസ്. ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 4.5 ആണ്. ഇതിന് സൂര്യന്റെ 11 മടങ്ങ് വലിപ്പമുണ്ട്.&lt;ref name=cadars&gt;{{cite journal|author=Pasinetti Fracassini, L. E.|author2=Pastori, L.|author3=Covino, S.|author4=Pozzi, A.|date=2001|title=Catalogue of Apparent Diameters and Absolute Radii of Stars (CADARS) – Third edition – Comments and statistics|journal=Astronomy &amp; Astrophysics|volume=367|issue=2|pages=521–24|bibcode=2001A&amp;A...367..521P|doi=10.1051/0004-6361:20000451|arxiv = astro-ph/0012289 |s2cid=425754}}&lt;/ref&gt; ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 178 ± 2 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ്.&lt;ref name=GaiaDR2beta&gt;{{cite DR2|5064312731759992960}}&lt;/ref&gt; ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു ചുവന്ന ക്ലമ്പ് ഭീമൻ എന്ന വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്ന നക്ഷത്രം ആണ്. അതിനർത്ഥം അത് [[ഹീലിയം ഫ്ലാഷ്|ഹീലിയം ഫ്ലാഷിനു]] വിധേയമായി, ഇപ്പോൾ അതിന്റെ കാമ്പിൽ ഹീലിയത്തിന്റെ സംയോജനത്തിലൂടെ ഊർജ്ജം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു എന്നാണ്.

നു ഫോർണാസിസ് ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 370 ± 10 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ്.&lt;ref name=&quot;vanLeeuwen2007&quot;/&gt; സൂര്യനേക്കാൾ 3.65 ± 0.18 മടങ്ങ് പിണ്ഡവും 245 മടങ്ങ് പ്രകാശവും 3.2 ഇരട്ടി വ്യാസമുള്ള B9.5IIIspSi എന്ന സ്പെക്ട്രൽ തരത്തിൽ പെട്ട നീല ഭീമൻ നക്ഷത്രമാണിത്.&lt;ref name=aaa334_181&gt;{{cite journal | last1=North | first1=P. | title=Do SI stars undergo any rotational braking? | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=334 | pages=181–87 |date=1998 | bibcode=1998A&amp;A...334..181N |arxiv = astro-ph/9802286 }}&lt;/ref&gt; ഇത് 1.89 ദിവസം കൊണ്ട് ഇതിന്റെ കാന്തിമാനത്തിലുള്ള വ്യത്യാസം ഒരു ചക്രം പൂർത്തിയാക്കുന്നു.അതിന്റെ ഭ്രമണ കാലയളവിന് തുല്യമാണ് ഇത്. അന്തരീക്ഷത്തിലെ ലോഹങ്ങളുടെ സമൃദ്ധിയിലെ വ്യത്യാസമാണ് ഈ പ്രകാശവ്യതിയാനത്തിന് കാരണം. ഇത് ആൽഫ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; [[കാനം വെനാറ്റിക്കോറം വേരിയബിൾ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു നക്ഷത്രവിഭാഗത്തിൽ പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Leone 2000&quot;&gt;{{cite journal | last1=Leone | first1=F. | last2=Catanzaro | first2=G. | last3=Malaroda | first3=S. | title=A spectroscopic study of the magnetic chemically peculiar star nu Fornacis | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=359 | pages=635–638 | date=2000 | bibcode=2000A&amp;A...359..635L }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gcvs&gt;{{cite journal | last1=Samus | first1=N. N. | last2=Durlevich | first2=O. V.
| title=General Catalogue of Variable Stars | journal=VizieR On-line Data Catalog: B/GCVS. Originally Published in: 2009yCat....102025S | volume=1 | year=2009 | bibcode=2009yCat....102025S }}&lt;/ref&gt;

5.89 ദൃശ്യകാന്തിമാനത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന എപ്സിലോൺ ഫോർനാസിസ് ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 104.4 പ്രകാശവർഷം അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ദ്വന്ദ്വനക്ഷത്ര വ്യവസ്ഥയാണ്.&lt;ref name=GaiaDR2eps&gt;{{cite DR2|5071514326764428544}}&lt;/ref&gt; 37 വർഷം കൊണ്ട് അതിന്റെ ഘടക നക്ഷത്രങ്ങൾ പരസ്പരം പരിക്രമണം ചെയ്യുന്നു. പ്രാഥമിക നക്ഷത്രത്തിന് ഏകദേശം 12 ബില്യൺ വർഷം പഴക്കമുണ്ട്. അതിന് സൂര്യന്റെ വ്യാസത്തിന്റെ 2.53 മടങ്ങ് വ്യാസമുണ്ട്. എന്നാൽ സൂര്യന്റെ പിണ്ഡത്തിന്റെ 91% പിണ്ഡം മാത്രമേ അതിന് ഉള്ളൂ.&lt;ref name=Jofre2015&gt;{{cite journal | last1=Jofré | first1=E. | last2=Petrucci | first2=R. | last3=Saffe | first3=C. | last4=Saker | first4=L. | last5=Artur de la Villarmois | first5=E. | last6=Chavero | first6=C. | last7=Gómez | first7=M. | last8=Mauas | first8=P. J. D. | title=Stellar parameters and chemical abundances of 223 evolved stars with and without planets | journal=Astronomy &amp; Astrophysics | display-authors=1 | volume=574 | pages=A50 | year=2015 | arxiv=1410.6422 | bibcode=2015A&amp;A...574A..50J | doi=10.1051/0004-6361/201424474 | s2cid=53666931 }}&lt;/ref&gt; സ്പെക്ട്രൽ തരം B9.5Vഉം കാന്തിമാനം 4.96ഉം ഉള്ള നീല മുഖ്യധാരാ നക്ഷത്രവും സ്പെക്ട്രൽ തരം A7Vഉം കാന്തിമാനം 7.88ഉം ഉള്ള വെളുത്ത മുഖ്യധാരാ നക്ഷത്രവും ചേർന്ന ഒരു ദ്വന്ദ്വനക്ഷത്ര വ്യവസ്ഥയാണ് ഒമേഗ ഫോർനാസിസ്. ഈ സിസ്റ്റം ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 470 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ്.&lt;ref name=GaiaDR2omega&gt;{{cite DR2|5069213731825915648}}&lt;/ref&gt;

ഒരു മഞ്ഞ ഭീമനും ഒരു ജോടി ചുവന്ന കുള്ളന്മാരും ചേർന്ന ഒരു ട്രിപ്പിൾ സ്റ്റാർ സിസ്റ്റമാണ് കപ്പ ഫോർനാസിസ്.

R ഫോർണാസിസ് ഒരു ദീർഘകാല വേരിയബിളും കാർബൺ നക്ഷത്രവുമാണ്.

LP 944-20 എന്നത് സൂര്യന്റെ ഏകദേശം 7% പിണ്ഡമുള്ള M9 സ്പെക്ട്രൽ തരത്തിൽ പെട്ട തവിട്ട് കുള്ളനാണ്. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 21 പ്രകാശവർഷം അകലെ, 18.69 ദൃശ്യകാന്തിമാനമുള്ള ഒരു മങ്ങിയ നക്ഷത്രമാണ് ഇത്.&lt;ref name=&quot;RECONS TOP100&quot;&gt;{{cite journal |author=Research Consortium on Nearby Stars |publisher=[[Georgia State University]] |date = 1 January 2012 |title=The 100 nearest star systems  |journal=RECONS |url=http://www.astro.gsu.edu/RECONS/TOP100.posted.htm |access-date = 12 February 2017|author-link=Research Consortium on Nearby Stars }}&lt;/ref&gt; 2007-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നിരീക്ഷണങ്ങളിൽ LP 944-20ന്റെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ധാരാളം ലിഥിയം അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നും അതിൽ പൊടിപടലങ്ങളുള്ള മേഘങ്ങളുണ്ടെന്നും കാണിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{ cite journal | title=Lithium in LP944-20 |author1=Pavlenko, Ya. V. |author2=Jones, H. R. A. |author3=Martín, Eduardo L. |author4=Guenther, E. |author5=Kenworthy, M. A. |author6=Zapatero-Osorio, María Rosa | journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] | volume=380 | issue=3 | pages=1285–96 | date=September 2007 | doi=10.1111/j.1365-2966.2007.12182.x | bibcode=2007MNRAS.380.1285P | arxiv = 0707.0694 |s2cid=11186385 }}&lt;/ref&gt; ചെറുതും തിളക്കം കുറഞ്ഞതുമായ 2MASS 0243-2453 ഒരു T-ടൈപ്പ് തവിട്ടു കുള്ളൻ ആണ്. 1040-1100 K ഉപരിതല താപനിലയുള്ള ഇതിന് സൂര്യന്റെ പിണ്ഡത്തിന്റെ 2.4% പിണ്ഡമാണുള്ളത്. ഈ നക്ഷത്രത്തിന്റെ വ്യാസം സൂര്യന്റെ വ്യാസത്തിന്റെ 9.2 മുതൽ 10.6% വരെ ഉണ്ട് എന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ 0.4-1.7 ബില്യൺ വർഷം പ്രായമാണ് ഇതിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{cite journal | title= Method for Determining the Physical Properties of the Coldest Known Brown Dwarfs | url= https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2006-03-10_639_2/page/1094 |author1=Burgasser, Adam J. |author2=Burrows, Adam |author3=Kirkpatrick, J. Davy |journal=The Astrophysical Journal | volume =639| issue= 2| pages=1095–1113| year=2006 | doi=10.1086/499344 | bibcode=2006ApJ...639.1095B|arxiv = astro-ph/0510707 | s2cid=9291848 }}&lt;/ref&gt;

ഫോർനാക്സിലെ ആറ് നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് ഗ്രഹങ്ങളുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.
*2009-ൽ ഡോപ്ലർ സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പി വഴി കണ്ടെത്തിയ നെപ്ട്യൂണിനേക്കാൾ പിണ്ഡമുള്ള ഒരു ഗ്രഹമുള്ള ലാംഡ2 ഫോർനാസിസ് സൂര്യന്റെ 1.2 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുള്ള നക്ഷത്രമാണ്.&lt;ref name=&quot;O’Toole2009&quot;&gt;{{cite journal | title=A Neptune-mass Planet Orbiting the Nearby G Dwarf HD16417 | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2009-06-01_697_2/page/1262 | last1=O’Toole | first1=Simon | last2=Tinney | first2=C. G. | last3=Butler | first3=R. Paul | last4=Jones | first4=Hugh R. A. | last5=Bailey | first5=Jeremy | last6=Carter | first6=Brad D. | last7=Vogt | first7=Steven S. | last8=Laughlin | first8=Gregory | last9=Rivera | first9=Eugenio J.  | journal=The Astrophysical Journal | volume=697 | issue=2 | pages=1263–1268 | date=2009 | arxiv=0902.4024 | bibcode=2009ApJ...697.1263O | doi=10.1088/0004-637X/697/2/1263 | s2cid=16341718 }}&lt;/ref&gt;
*ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 151 ± 10 പ്രകാശവർഷം അകലെ സൂര്യന്റെ 78% പിണ്ഡമുള്ള ഓറഞ്ച് കുള്ളനാണ് HD 20868. 380 പരിക്രമണകാലമുള്ള, വ്യാഴത്തിന്റെ പിണ്ഡത്തിന്റെ ഇരട്ടി പിണ്ഡമുള്ള ഒരു ഗ്രഹം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Moutou2009&quot;&gt;{{cite journal | title=The HARPS search for southern extra-solar planets XVII. Six long-period giant planets around BD -17 0063, HD 20868, HD 73267, HD 131664, HD 145377, HD 153950 | url=http://www.aanda.org/articles/aa/full_html/2009/11/aa10941-08/aa10941-08.html | last1=Moutou | first1=C. | last2=Mayor | first2=M. | last3=Lo Curto | first3=G. | last4=Udry | first4=S. | last5=Bouchy | first5=F. | last6=Benz | first6=W. | last7=Lovis | first7=C. | last8=Naef | first8=D. | last9=Pepe | first9=F. | last10=Queloz | first10=D. | last11=Santos | first11=N. C. | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=496 | issue=2 | pages=513–19 | date=2009 | arxiv=0810.4662 | bibcode=2009A&amp;A...496..513M | doi=10.1051/0004-6361:200810941 | s2cid=116707055 }}&lt;/ref&gt;
*വാസ്പ്-72 സൂര്യന്റെ 1.4 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുള്ള ഒരു നക്ഷത്രമാണ്.ഈ മുഖ്യധാരാ നക്ഷത്രത്തിന്റെ വ്യാസം സൂര്യന്റെ വ്യാസത്തിന്റെ ഇരട്ടിയോളമുണ്ട്. പരിക്രമണകാലം 2.2 ദിവസമുള്ള ഗ്രഹത്തിന് വ്യാഴത്തിന്റേതിനു തുല്യമായ പിണ്ഡമുള്ള ഒരു ഗ്രഹമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal | title=WASP-64 b and WASP-72 b: two new transiting highly irradiated giant planets | vauthors=Gillon M, Anderson DR, Collier-Cameron A, Doyle AP, Fumel A, Hellier C, Jehin E, Lendl M, Maxted PF, Montalbán J, Pepe F, Pollacco D, Queloz D, Ségransan D, Smith AM, Smalley B, Southworth J, Triaud AH, Udry S, West RG | journal=Astronomy &amp; Astrophysics |volume= 552| id=A82|pages= 13  |year=2013 | doi= 10.1051/0004-6361/201220561 |bibcode=2013A&amp;A...552A..82G|arxiv = 1210.4257 | s2cid=53687206 }}&lt;/ref&gt;
*എച്ച്‌ഡി 20781, എച്ച്‌ഡി 20782 എന്നിവ പരസ്പരം ഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന ഒരു ജോടി മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ള മുഖ്യധാരാനക്ഷത്രങ്ങളാണ്. ഓരോന്നിനും ഗ്രഹങ്ങളുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.
*31.3 പാർസെക്കുകൾ അകലെയുള്ള, നഗ്നനേത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് കാണാൻ കഴിയുന്ന ഒരു നക്ഷത്രമാണ് HR 858. 2019 മെയ് മാസത്തിൽ 3 സൗരയൂഥേതരഗ്രഹങ്ങളുണ്ട് എന്ന് കണ്ടെത്തി.

== ജ്യോതിശാസ്ത്രവസ്തുക്കൾ ==
[[പ്രമാണം:Hubble_ultra_deep_field.jpg|thumb|200px|left|ഹബിൾ അൾട്രാ ഡീപ് ഫീൽഡ്]]
ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 5,00,000 പ്രകാശവർഷം അകലെയുള്ള ഒരു [[ഗോളീയ താരവ്യൂഹം|ഗോളീയ താരവ്യൂഹമാണ്]] NGC 1049. ഇത് [[ഫോർനാക്സ് ഡ്വാർഫ് ഗാലക്സി|ഫോർനാക്സ് ഡ്വാർഫ് ഗാലക്സിയിലാണ്]]{{sfn|Levy|2005|p=176}}. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 1,280 പ്രകാശവർഷം അകലെയുള്ള ഒരു [[ഗ്രഹ നീഹാരിക|ഗ്രഹ നീഹാരികയാണ്]] NGC 1360. ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 9.0 ആണ്. ഇതിന്റെ കേന്ദ്ര നക്ഷത്രത്തിന്റെ കാന്തിമാനം 11.4 ആണ്. [[അയംഗിതി|അയംഗിതിയിലെ]] പ്രശസ്തമായ [[റിങ് നെബുല
|റിംഗ് നെബുലയുടെ]] 6.5 ആർക്ക് മിനിറ്റിന്റെ അഞ്ചിരട്ടി വലുപ്പമാണിതനുള്ളത്. റിംഗ് നെബുലയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, NGC 1360 വ്യക്തമായും ദീർഘവൃത്താകൃതിയിലാണ്{{sfn|Levy|2005|pp=134–135}}.

[[File:Heic1425a.jpg|thumb|അഗ്നികുണ്ഡത്തിലെ നാല് ഗോളീയ താരവ്യൂഹങ്ങൾ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Four globular clusters in Fornax|url=http://www.spacetelescope.org/images/heic1425a/|website=www.spacetelescope.org|publisher=ESA/Hubble|access-date=21 November 2014}}&lt;/ref&gt;]]
ഗാലക്സികളുടെ പ്രാദേശിക ഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗമായ ഒരു കുള്ളൻ ഗാലക്സിയാണ് ഫോർനാക്സ് ഡ്വാർഫ് ഗാലക്സി. പ്രപഞ്ചത്തിൽ 500,000 പ്രകാശവർഷം താരതമ്യേന ചെറിയ ദൂരമാണെങ്കിലും അമച്വർ ടെലിസ്കോപ്പുകളിൽ ഇത് ദൃശ്യമാകില്ല{{sfn|Ridpath|Tirion|2001|pp=148–149}}.

ഫോർനാക്സിലെ ഒരു ചെറിയ ഗാലക്സി പ്രവാഹമാണ് [[ഹെൽമി സ്ട്രീം]]. ഈ ചെറിയ ഗാലക്സി 6 ബില്യൺ വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ക്ഷീരപഥത്താൽ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.

NGC 1097 ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 450 ലക്ഷം പ്രകാശവർഷം അകലെയുള്ള ഒരു ബാർഡ് സർപ്പിള ഗാലക്സിയാണ്. കാന്തിമാനം 9 ഉള്ള ഇതിനെ ഇടത്തരം അമച്വർ ദൂരദർശിനികൾ ഉപയോഗിച്ച് കാണാനാവും{{sfn|Ridpath|Tirion|pp=148–149}} വലിയതോതിൽ വികിരണങ്ങളും അയോണൈസ്ഡ് വാതകങ്ങളും പുറത്തുവിടുകയും കേന്ദ്രത്തിൽ ഒരു സൂപ്പർമാസ്സീവ് ഗാലക്സിയും ഉള്ള ഒരു [[സെയ്ഫർട്ട് ഗാലക്സി|സെയ്ഫെർട്ട് ഗാലക്സിയാണ്]] ഇത്.

19 മെഗാപാർസെക്‌സ് (620 ലക്ഷം പ്രകാശവർഷം) അകലെയുള്ള [[താരാപഥം|താരാപഥങ്ങളുടെ]] ഒരു കൂട്ടമാണ് ഫോർനാക്‌സ് ക്ലസ്റ്റർ.&lt;ref name=&quot;Georgievetal2006&quot;&gt;{{Cite journal | last1 = Jordán | first1 = A. | last2 = Blakeslee | first2 = J. P. | last3 = Côté | first3 = P. | last4 = Ferrarese | first4 = L. | last5 = Infante | first5 = L. | last6 = Mei | first6 = S. | last7 = Merritt | first7 = D. | author7-link = David Merritt
 | last8 = Peng | first8 = E. W. | last9 = Tonry | first9 = J. | last10 = West | first10 = Michael J. | date = June 2006 | journal =The Astrophysical Journal Supplement Series | volume = 452 | issue = 1 | pages = 141–153 | title = The ACS Fornax Cluster Survey. I. Introduction to the Survey and Data Reduction Procedures | bibcode = 2007ApJS..169..213J | doi =  10.1086/512778 |arxiv = astro-ph/0702320 | s2cid = 17845709 | display-authors = 8 }}&lt;/ref&gt;  10 കോടി പ്രകാശവർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ രണ്ടാമത്തെ [[ഗ്യാലക്സി ക്ലസ്റ്റർ|ഗാലക്സി ക്ലസ്റ്ററാണിത്]]. ഏറ്റവും വലിയത് [[വിർഗോ ക്ലസ്റ്റർ]] ആണ്. ഇത് പ്രധാനമായും അഗ്നികുണ്ഡം നക്ഷത്രസമൂഹത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. അതിന്റെ തെക്കുഭാഗം ഭാഗികമായി എറിഡാനസ് നക്ഷത്രസമൂഹത്തിലേക്ക് കടക്കുന്ന് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ 
ആകാശത്തിന്റെ ഏകദേശം 28 ചതുരശ്രഡിഗ്രി വരെ വിസ്തീർണ്ണം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1= Drinkwater |first1= Michael J. |last2= Gregg |first2= Michael J. |last3= Colless |first3= Matthew |date= 19 Feb 2011 |title= Substructure and Dynamics of the Fornax Cluster |journal= The Astrophysical Journal |volume= 548 |issue= 2 |pages= L139–L142 |url= https://iopscience.iop.org/article/10.1086/319113 |doi= 10.1086/319113|arxiv=astro-ph/0012415  |access-date= 11 Mar 2021|hdl= 1885/40020 |s2cid= 13456590 |hdl-access= free }}&lt;/ref&gt; ഫോർനാക്സ് ക്ലസ്റ്റർ വലിയ ഫോർനാക്സ് ചുമരിന്റെ ഭാഗമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=O'Meara |first1=Stephen James |title=Deep-Sky Companions: Southern Gems |date=2013 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-1-107-01501-2|page=107 |url=https://books.google.com/books?id=S5QIEKns33sC&amp;pg=PA107}}&lt;/ref&gt;

ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 560 ലക്ഷം പ്രകാശവർഷം അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മറ്റൊരു ബാർഡ് സർപ്പിള ഗാലക്സിയാണ് NGC 1365. NGC 1097 പോലെ, ഇത് ഒരു സെയ്ഫെർട്ട് ഗാലക്സിയാണ്. അതിന്റെ ബാർ നക്ഷത്ര രൂപീകരണം നടക്കുന്ന ഭാഗമാണ്. തിളക്കമുള്ള ന്യൂക്ലിയസ് ഒരു സജീവ ഗാലക്‌സി ന്യൂക്ലിയസിന്റെ സാന്നിധ്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ബാറിൽ നിന്ന് ദ്രവ്യം ശേഖരിക്കുന്ന അതിബൃഹത്തായ തമോദ്വാരം കേന്ദ്രത്തിൽ ഉണ്ട് എന്നാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;objects&quot;/&gt; [[ഫോർനാക്സ് ക്ലസ്റ്റർ|ഫോർനാക്സ് ക്ലസ്റ്ററുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ [[താരാപഥം|താരാപഥത്തിന്റെ]] കാന്തിമാനം 10 ആണ്.{{sfn|Ridpath|Tirion|pp=148–149}}

കാന്തിമാനം 9 ഉള്ള [[റേഡിയോ താരാപഥം|റേഡിയോ ഗാലക്‌സിയാണ്]] ഫോർനാക്‌സ് എ.{{sfn|Ridpath|Tirion|2001|pp=148–149}} ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 62 ദശലക്ഷം പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം. ഭൂമിയോട് അടുത്തു കിടക്കുന്ന സജീവ ഗാലക്സികളിലൊന്നാണ് ഫോർനാക്സ് എ. കാമ്പിനടുത്ത് വലിയ തോതിൽ ധൂളീരേഖകളുള്ള ദീർഘവൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഗാലക്സിയാണ് ഇത്. മറ്റൊരു വർത്തുള ഗാലക്സിയുമായി അടുത്തിടെ കൂടിച്ചേർന്നതിന്റെ തെളിവായാണ് ഈ ധൂളീരേഖകളെ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ വിശദീകരിക്കുന്നത്. റേഡിയോ ലോബുകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ജെറ്റുകൾ പ്രത്യേകിച്ച് ശക്തിയുള്ളവയല്ല. [[വാം-ഹോട്ട് ഇന്റർ ഗലാക്ടിക് മീഡിയം|വാം-ഹോട്ട് ഇന്റർ ഗലാക്ടിക് മീഡിയവുമായുള്ള]] പ്രതിപ്രവർത്തനം മൂലം ലോബുകൾക്ക് കൂടുതൽ വ്യാപിക്കുന്നതും കെട്ടുകളുള്ളതുമായ ഘടന ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;objects&quot;&gt;{{cite book |title = 300 Astronomical Objects: A Visual Reference to the Universe |url = https://archive.org/details/300astronomicalo0000wilk |last1 = Wilkins |first1 = Jamie |last2 = Dunn |first2 = Robert |publisher = Firefly Books |location = Buffalo, New York |date = 2006 |isbn = 978-1-55407-175-3}}&lt;/ref&gt; ഈ സവിശേഷ ഗാലക്സിയുമായി ക്ലസ്റ്ററിലെ മുഴുവൻ ഗാലക്സികളും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.{{sfn|Ridpath|Tirion|2001|pp=148-149}}

[[ഫോർനാക്സ് ക്ലസ്റ്റർ|ഫോർനാക്സ് ക്ലസ്റ്ററിന്റെ]] കേന്ദ്രത്തിലുള്ള ഒരു ദീർഘവൃത്താകാര താരാപഥമാണ് [[എൻ.ജി.സി. 1399]].&lt;ref name=&quot;forn1&quot;&gt;{{cite web  |title=Multiwavelength Atlas of Galaxies - NGC 1399  |url=http://astronomy.swin.edu.au/~gmackie/atlas/index/n1399/n1399.html  |access-date=2011-06-18  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927110304/http://astronomy.swin.edu.au/~gmackie/atlas/index/n1399/n1399.html  |archive-date=2011-09-27  |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഈ ഗാലക്സി ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 660 ലക്ഷം പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ്. 1,30,000 പ്രകാശവർഷം വ്യാസമുള്ള ഇത് ഫോർനാക്സ് ക്ലസ്റ്ററിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഗാലക്സികളിൽ ഒന്നാണ്. [[വില്യം ഹെർഷൽ]] 1835 ഒക്ടോബർ 22നാണ് ഈ ഗാലക്സി കണ്ടെത്തിയത്.

[[പ്രപഞ്ചം|പ്രപഞ്ചത്തിലെ]] ഏറ്റവും ദൂരെയുള്ള വസ്തുക്കളെ അന്വേഷിക്കുന്നത് പ്രധാനമായും അഗ്നികുണ്ഡത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ്. [[ഹബിൾ അൾട്രാ ഡീപ് ഫീൽഡ്]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് അഗ്നികുണ്ഡത്തിലാണ്. [[ഗ്യാലക്സി ക്ലസ്റ്റർ|താരാപഥങ്ങളുടെ ചെറിയ ക്ലസ്റ്ററായ]] [[ഫോർനാക്സ് ക്ലസ്റ്റർ|ഫോർനാക്സ് ക്ലസ്റ്ററിന്റെ]] ഭൂരിഭാഗവും അഗ്നികുണ്ഡത്തിലാണുള്ളത്. [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|ബ്രിട്ടനിലെ]] [[റോയൽ ആസ്ട്രോണമിക്കൽ സൊസൈറ്റി|റോയൽ ആസ്ട്രോണമിക്കൽ സൊസൈറ്റിയുടെ]] ഒരു മീറ്റിംഗിൽ ക്വീൻസ്ലാൻഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു സംഘം ഈ നക്ഷത്രസമൂഹത്തിലെ 40 അജ്ഞാത &quot;കുള്ളൻ&quot; ഗാലക്സികളെ കുറിച്ച് വിവരിച്ചു. [[ഹബിൾ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി|ഹബിൾ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനിയും]] [[യൂറോപ്യൻ സതേൺ ഒബ്സർവേറ്ററി|യൂറോപ്യൻ സതേൺ ഒബ്സർവേറ്ററിയുടെ]] [[വെരി ലാർജ് ടെലിസ്കോപ്പ്|വെരി ലാർജ് ടെലിസ്കോപ്പും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള തുടർ നിരീക്ഷണങ്ങൾ ഈ [[കുള്ളൻ ഗാലക്സി|അൾട്രാ കോംപാക്റ്റ് കുള്ളൻമാർ]] മുമ്പ് കണക്കാക്കിയിരുന്നതിനേക്കാൾ വളരെ ചെറുതാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. ഏകദേശം 120 പ്രകാശവർഷം മാത്രമാണ് ഇവയുടെ വ്യാസം.&lt;ref&gt;{{cite journal | title=Weighing Ultracompact Dwarf Galaxies in the Fornax Cluster |author1=Hilker, Michael |author2=Baumgardt, Holger |author3=Infante, Leopoldo |author4=Drinkwater, Michael |author5=Evstigneeva, Ekaterina |author6=Gregg, Michael  | url=http://www.eso.org/sci/publications/messenger/archive/no.129-sep07/messenger-no129-49-52.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604174928/http://www.eso.org/sci/publications/messenger/archive/no.129-sep07/messenger-no129-49-52.pdf |archive-date=2011-06-04 |url-status=live | journal= The Messenger | issue=129 |date= September 2007|volume=129 |page=49 |bibcode=2007Msngr.129...49H }}&lt;/ref&gt; `UDFj-39546284 എന്നത് ഫോർനാക്സിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കാൻഡിഡേറ്റ് പ്രോട്ടോഗാലക്സിയാണ്.&lt;ref name=&quot;Space-20121212&quot;&gt;{{cite web |last=Wall |first=Mike |title=Ancient Galaxy May Be Most Distant Ever Seen |url=http://www.space.com/18879-hubble-most-distant-galaxy.html |date=December 12, 2012 |publisher=[[Space.com]] |access-date=December 12, 2012 |quote=13.75 [[Big Bang]] – 0.38 = 13.37 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NASA-2011-01-26&quot;&gt;NASA, [http://www.nasa.gov/mission_pages/hubble/science/farthest-galaxy.html &quot;NASA's Hubble Finds Most Distant Galaxy Candidate Ever Seen in Universe&quot;], 26 January 2011&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;heic1103&quot;&gt;{{cite web |date=26 January 2011 |title=Hubble finds a new contender for galaxy distance record |publisher=Space Telescope (heic1103 – Science Release) |url=http://www.spacetelescope.org/news/heic1103/ |access-date=2011-01-27 |archive-date=2012-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120605164057/http://www.spacetelescope.org/news/heic1103/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;STScI-2011-05&quot;&gt;{{Cite web| publisher=HubbleSite| title=NASA's Hubble Finds Most Distant Galaxy Candidate Ever Seen in Universe| url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2011/05/text/| accessdate=26 January 2011| language=| archiveurl=https://archive.today/20130415015002/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2011/05/text/| archivedate=15 April 2013}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ സമീപകാല വിശകലനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഇത് ഒരു ചെറിയ റെഡ് ഷിഫ്റ്റ് ഉറവിടമാകാനാണ് സാധ്യത എന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;Brammer2013&quot;&gt;{{cite journal | bibcode = 2013ApJ...765L...2B | title=A Tentative Detection of an Emission Line at 1.6 mum for the z ~ 12 Candidate UDFj-39546284 | journal=The Astrophysical Journal | volume=765 | issue=1 | page=L2 | year=2013 | doi=10.1088/2041-8205/765/1/l2|arxiv = 1301.0317  | last1 = Brammer | first1 = Gabriel B.| s2cid=119226564 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bouwens2013&quot;&gt;{{cite journal | bibcode = 2013ApJ...765L..16B | title=Photometric Constraints on the Redshift of z ~ 10 Candidate UDFj-39546284 from Deeper WFC3/IR+ACS+IRAC Observations over the HUDF | journal=The Astrophysical Journal | volume=765 | issue=1 | page=L16 | year=2013 | doi=10.1088/2041-8205/765/1/l16|arxiv = 1211.3105  | last1 = Bouwens | first1 = R. J. | last2 = Oesch | first2 = P. A. | last3 = Illingworth | first3 = G. D. | last4 = Labbé | first4 = I. | last5 = van Dokkum | first5 = P. G. | last6 = Brammer | first6 = G. | last7 = Magee | first7 = D. | last8 = Spitler | first8 = L. R. | last9 = Franx | first9 = M. | last10 = Smit | first10 = R. | last11 = Trenti | first11 = M. | last12 = Gonzalez | first12 = V. | last13 = Carollo | first13 = C. M.| s2cid=118570916 }}&lt;/ref&gt;

GRB 190114C എന്നത്  4.5 ബില്യൺ പ്രകാശവർഷം അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ഗാലക്സിയിൽ നിന്നുള്ള ശ്രദ്ധേയമായ [[ഗാമാ റേ  വിസ്ഫോടനം|ഗാമാ റേ  വിസ്ഫോടനമാണ്]]&lt;ref name=&quot;EA-20191120&quot;&gt;{{cite news |author=ESA/Hubble Information Centre |title=Hubble studies gamma-ray burst with the highest energy ever seen |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2019-11/eic-hsg112019.php |date=20 November 2019 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=20 November 2019 |archive-date=2021-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525124142/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2019-11/eic-hsg112019.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ES-20191124&quot;&gt;{{cite news |last=Byrd |first=Deborah |title=Epic cosmic explosion detected via faster-than-light particles - Space-based observatories detected a violent explosion in a galaxy billions of light-years away. It became the brightest source of high-energy cosmic gamma rays seen so far. Specialized Earth-based telescopes detected it via faster-than-light particles cascading through Earth's atmosphere. |url=https://earthsky.org/space/jan-14-2019-gamma-ray-burst-brightest-so-far |date=24 November 2019 |work=[[Earth &amp; Sky]] |access-date=24 November 2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NAT-20191120a&quot;&gt;{{cite journal |last=Zhang |first=Ben |title=Extreme emission seen from γ-ray bursts - Cosmic explosions called γ-ray bursts are the most energetic bursting events in the Universe. Observations of extremely high-energy emission from two γ-ray bursts provide a new way to study these gigantic explosions. |date=20 November 2019 |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=575 |issue=7783 |pages=448–449 |doi=10.1038/d41586-019-03503-6 |arxiv=1911.09862  |pmid=31748718 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; ഇത് 2019 ജനുവരിയിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തി.&lt;ref name=&quot;GSFC-20190114&quot;&gt;{{cite news |last=Palmer |first=David |title=GRB 190114C: Swift detection of a very bright burst with a bright optical counterpart |url=https://gcn.gsfc.nasa.gov/gcn/gcn3/23688.gcn3 |date=14 January 2019 |work=[[Goddard Space Flight Center]] |access-date=20 November 2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT-20190115&quot;&gt;{{cite news |last=Mirzoyan |first=Razmik |title=First time detection of a GRB at sub-TeV energies; MAGIC detects the GRB 190114C |url=http://www.astronomerstelegram.org/?read=12390 |date=15 January 2019 |work=[[The Astronomer's Telegram]] |access-date=20 November 2019 }}&lt;/ref&gt;ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ [[മഹാവിസ്ഫോടനം|മഹാവിസ്ഫോടനത്തിന്]] ശേഷം പ്രപഞ്ചത്തിലുണ്ടായ ഏറ്റവും വലിയ സ്ഫോടനമാണിത്.&lt;ref name=&quot;LAD-2091122&quot;&gt;{{cite news |last=Wood |first=Tom |title=Scientists Detect Biggest Explosion In The Universe Since The Big Bang |url=https://www.ladbible.com/news/technology-scientists-detect-biggest-explosion-in-the-universe-since-the-big-bang-20191122 |date=22 November 2019 |work=[[LADbible]] |access-date=23 November 2019 |archive-date=2021-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525124140/https://www.ladbible.com/news/technology-scientists-detect-biggest-explosion-in-the-universe-since-the-big-bang-20191122 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==
*[[Fornax (Chinese astronomy)]]
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
=== പരാമർശിക്കപ്പെട്ട ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ===
* {{cite book |first = David H. |last = Levy |title = Deep Sky Objects |url = https://archive.org/details/deepskyobjects00davi |publisher = Prometheus Books |date = 2005 |isbn = 1-59102-361-0 |ref = harv}}
* {{citation |title = Stars and Planets Guide |last1 = Ridpath |first1 = Ian |last2 = Tirion |first2 = Wil |date = 2001 |publisher = Princeton University Press |isbn = 0-691-08913-2}}
* [[Ian Ridpath]] and [[Wil Tirion]] (2007). ''Stars and Planets Guide'', Collins, London. {{ISBN|978-0-00-725120-9}}. Princeton University Press, Princeton. {{ISBN|978-0-691-13556-4}}.

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
{{Commons|Fornax}}
* [http://www.allthesky.com/constellations/fornax/constell.html The Deep Photographic Guide to the Constellations: Fornax]
* [http://www.starrynightphotos.com/constellations/fornax_phoenix.htm Starry Night Photography - Fornax Constellation]
* [http://astrojan.hostei.com/fornax.htm The clickable Fornax] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180806181820/http://astrojan.hostei.com/fornax.htm |date=2018-08-06 }}

{{Stars of Fornax}}
{{navconstel}}
{{ConstellationsByLacaille}}
{{Sky|03|00|00|-|30|00|00|10}}
{{astrostub|Fornax}}
{{ConstellationList}}

[[വർഗ്ഗം:നക്ഷത്രരാശികൾ]]</text>
      <sha1>g1l3kylhany0opkye6f68xk67eapv4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചെമ്പേരി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149126</id>
    <revision>
      <id>4674160</id>
      <parentid>4663025</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fab Feb</username>
        <id>186981</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10371" sha1="gxejbwbhip3ldxcn1egous0mjm2kmyp" xml:space="preserve">{{prettyurl|Chemperi}}
{{Infobox settlement
| name                            = ചെമ്പേരി
| other_name                      = 
| nickname                        = 
| settlement_type                 = പട്ടണം
| image_skyline                   = Vjec1.jpg
| image_alt                       = 
| image_caption                   = വിമൽ ജ്യോതി എൻജിനീയറിങ് കോളേജ്, ചെമ്പേരി
| pushpin_map                     = India Kerala#India
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = Location in Kerala, India
| coordinates                     = {{coord|12.0950|N|75.5451|E|display= inline,title}}
| subdivision_type                = രാജ്യം
| subdivision_name                = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[സംസ്ഥാനം]]
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = [[ജില്ല]]
| subdivision_name2               = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]]
| subdivision_type3               = [[താലൂക്ക്]]
| subdivision_name3               = [[തളിപ്പറമ്പ് താലൂക്ക്|തളിപ്പറമ്പ്]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = ഏരുവേശ്ശി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് 
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 54.06
| elevation_footnotes             = &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://en-in.topographic-map.com/maps/b4tw/Chemperi/ |title=chemperi elevation map |website=topographic-map.com}}&lt;/ref&gt;
| elevation_m                     = 50
| population_total                = 19,216
| population_as_of                = 2011
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = 
| demographics_type1              = ഭാഷകൾ
| demographics1_title1            = ഔദ്യാഗികം
| demographics1_info1             = [[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് 
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 670632
| area_code_type                  = Telephone code
| area_code                       = 04602
| registration_plate              = KL-59
| blank1_name_sec1                = [[നിയോജക മണ്ഡലം]]
| blank1_info_sec1                = [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]]
| blank2_name_sec1                = [[ലോക്സഭ]]
| blank2_info_sec1                = [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]]
| blank3_name_sec1                =            Nearest Railway Station
| blank3_info_sec1                = [[കണ്ണൂർ തീവണ്ടി നിലയം|കണ്ണൂർ]]
| blank4_name_sec1                = Nearest Airport
| blank4_info_sec1                = [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കണ്ണൂർ]]
| website                         = 
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]]
| footnotes                       = 
}}

കേരളത്തിൽ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയുടെ]] കിഴക്ക്‌ ഭാഗത്ത്‌ [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ]], ചെമ്പേരി നദിയുടെ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മലയോര ഗ്രാമമാണ് '''ചെമ്പേരി'''. [[ഏരുവേശ്ശി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഏരുവേശ്ശി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലാണ്]] ചെമ്പേരി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പഞ്ചായത്ത്, വില്ലേജ് ഓഫീസുകൾ ചെമ്പേരിയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മധ്യതിരുവിതാംകൂറിൽ (കോട്ടയം, ഇടുക്കി, പത്തനംതിട്ട ജില്ലകളിൽ) നിന്നും കുടിയേറ്റം നടത്തിയ ക്രൈസ്തവർ എത്തിച്ചേർന്ന കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ പ്രധാന മലയോര ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ചെമ്പേരി. റബ്ബർ, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ കൃഷിയും കയറ്റുമതിയും, മനോഹരമായ കുന്നുകളും, ശാന്തമായ അരുവികളുമുള്ള സവിശേഷത ഭൂപ്രകൃതിയുള്ള പ്രദേശമാണിത്. വൈതൽമലയും പാലക്കയം തട്ടും ഗ്രാമത്തിന് ഏതാനും കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ മാത്രമല്ല, കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലും ചെമ്പേരി എന്ന ഒരു ഗ്രാമമുണ്ട്. കേരള കർണാടക അതിർത്തി പ്രദേശമായ [[പാണത്തൂർ|പാണത്തൂരിന്]] സമീപമാണ് ചെമ്പേരി എന്ന ഗ്രാമം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.


[[കാക്കനാടൻ]] എഴുതിയ [[ഒറോത]] എന്ന നോവൽ ചെമ്പേരി പശ്ചാത്തലമാക്കിയാണ്.

== ചരിത്രം ==
മുമ്പ്, തിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്ന് കേരളത്തിന്റെ വടക്കൻ ജില്ലകളിലേക്ക് കുടിയേറുന്ന ആളുകളുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശം. 1930-കളിൽ കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റക്കാരുടെ വരവോടെയാണ് ചെമ്പേരിയുടെ ആധുനിക ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഈ കുടിയേറ്റക്കാർ ചെമ്പേരിയെ അവിടുത്തെ ജനങ്ങളെ സേവിക്കാൻ പര്യാപ്തമായ എല്ലാ സൗകര്യങ്ങളുമുള്ള ഒരു വലിയ പട്ടണമാക്കി മാറ്റുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു. അടുത്തിടെ, പട്ടണം ഒരു പ്രാദേശിക വ്യവസായ കേന്ദ്രമായി മാറി.

ചെമ്പേരി ഗ്രാമത്തിന് വളരെയടുത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന എരുവേശ്ശി ഗ്രാമത്തിന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു ചരിത്ര പശ്ചാത്തലമുണ്ട്. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ എരുവേശ്ശി മേഖലയിൽ താമസിച്ചിരുന്നവരുടെ പിൻഗാമികളാണ് അവിടത്തെ നിവാസികൾ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. എരുവേശ്ശിയിലെ ജനങ്ങളുടെ സംസ്കാരവും വിശ്വാസവും ചെമ്പേരിയിലെ ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്, എന്നിരുന്നാലും അയൽ സമൂഹങ്ങൾ ഇവിടെ സൗഹാർദ്ദത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു. മുത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പേരിലും എരുവേശ്ശി ഗ്രാമം അറിയപ്പെടുന്നു.

== കാലാവസ്ഥ ==
ചെമ്പേരി ഗ്രാമത്തിലെ കാലാവസ്ഥ ഈർപ്പമുള്ളതാണ്. ഡിസംബർ, ജനുവരി, ഫെബ്രുവരി മാസങ്ങളിൽ കാലാവസ്ഥ സുഖകരമായ കാലാവസ്ഥയാണ് ഇവിടെ അനുഭവപ്പെടുന്നത്. മാർച്ച് മുതൽ മെയ് അവസാനം വരെ കഠിനമായ ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടുന്നു, തുടർന്ന് സെപ്റ്റംബർ അവസാനം വരെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ വീശുന്നു. ഒക്ടോബർ, നവംബർ മാസങ്ങളിൽ തുലാമഴ എന്നറിയപ്പെടുന്ന വടക്കുകിഴക്കൻ മൺസൂൺ എത്തുന്നു

ഗ്രാമത്തിലെ ശരാശരി കാലാവസ്ഥ: 22 °C - 34 °C ആണ്.

==വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ==
* നിർമ്മല ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ
* [[വിമൽ ജ്യോതി എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്]], ചെമ്പേരി

 
{{kannur-geo-stub}}


[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]
{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}</text>
      <sha1>gxejbwbhip3ldxcn1egous0mjm2kmyp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അനുരാഗ് കശ്യപ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157822</id>
    <revision>
      <id>4673994</id>
      <parentid>4562692</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:17:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4673994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18246" sha1="esrdpkz649ck9e43sfz5kofh7vggiob" xml:space="preserve">{{prettyurl|Anurag Kashyap}}
{{Infobox actor
| name = അനുരാഗ് കശ്യപ്
| image = Anurag Kashyap 02.jpg
| birth_date     = {{Birth date and age|1972|09|10|df=yes}}
| birth_place =   ഘൊരക്ക്പൂർ [[ഉത്തർ പ്രദേശ്]]
| years_active   = 1996–present
| spouse = [[ആരതി ബജാജ്]] (divorced)&lt;br /&gt;കൽക്കി കോചിലിൻ&lt;br /&gt;(m. 2011–2015)
| domestic partner = Dating [[Kalki Koechlin]]
| occupation     = [[ചലച്ചിത്രസംവിധായകൻ]], നിർമ്മാതാവ്, തിരക്കഥാകൃത്ത്, നടൻ
|nationality   = {{IND}}
| imdb_id = 0440604
|
}}

ഇന്ത്യൻ [[ചലച്ചിത്രസംവിധായകൻ|ചലച്ചിത്രസംവിധായകനും]] നിർമ്മാതാവും, തിരക്കഥാകൃത്തുമാണ് '''അനുരാഗ് കശ്യപ്'''. വിവാദ ചിത്രമായ &quot;ബ്ലാക്ക് ഫ്രൈഡേ&quot; സംവിധാനം ചെയ്ത് ചലച്ചിത്ര ലോകത്ത് ശ്രദ്ധേയനായി.&lt;ref name=&quot;nyt&quot;&gt;{{cite news
| url         = http://www.nytimes.com/2007/02/20/movies/20parz.html
| title       = In India, Showing Sectarian Pain to Eyes That Are Closed
| accessdate  = 2009-02-10
| author      = Somini Sengupta
| date        = 2007-02-20
| work        = The New York Times
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
| url         = http://in.rediff.com/movies/2005/mar/31black.htm
| title       = No Black Friday till blasts case verdict
| accessdate  = 2009-02-10
| agency      = Press Trust of India
| date        = 2005-03-31
| work        = Rediff.com
}}&lt;/ref&gt;

==ജീവിതരേഖ==

[[ഉത്തർ‌പ്രദേശ്|ഉത്തർ പ്രദേശിലെ]] ഘൊരക്ക്പൂരിൽ ജനനം. ഹാൻസ് രാജ് കോളേജിൽനിന്നും [[ജന്തുശാസ്ത്രം|സുവോളജിയിൽ]] ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;ie&quot;&gt;[http://www.indianexpress.com/news/%3Cb%3EWHY-SICA-MOVED-PATNA%3C/b%3E/322391/ Why Sica Moved Patna]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rediff-2005-apr&quot;&gt;[http://www.rediff.com/movies/2005/apr/05anurag.htm 'Black Friday is based on facts!']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;juneja-1&quot;&gt;{{Cite web |url=http://sakshijuneja.com/blog/2007/01/03/interview-anurag-kashyap-part-1-a-man-with-a-vision/ |title=Interview Anurag Kashyap (Part 1) : A Man With A Vision |access-date=2011-08-21 |archive-date=2014-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141112054000/http://sakshijuneja.com/blog/2007/01/03/interview-anurag-kashyap-part-1-a-man-with-a-vision/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇക്കാലത്ത് ലഹരി വസ്ക്കുക്കൾക്ക് അടിമയായി. പിന്നീട് തെരുവ് നാടക സംഘത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചു. ചലച്ചിത്രമേളകളിൽ കണ്ട ലോകസിനിമകളിൽ ആകൃഷ്ടനായി 1993-ൽ ബോംബെയിലേക്ക് ചേക്കേറി. പിന്നീട് [[രാം ഗോപാൽ വർമ്മ|രാം ഗോപാൽ വർമ്മക്കൊപ്പം]] &quot;സത്യ&quot; എന്ന ചിത്രത്തിൽ തിരക്കഥാകൃത്തായി സിനിമയിൽ സജീവമായി. ആ വർഷത്തെ മികച്ച തിരക്കഥാക്കുള്ള സ്റ്റ്ർ സ്ക്കീൻ അവാർഡ് നേടി.

2000-ൽ  ആദ്യ കഥാ ചിത്രം &quot;പാഞ്ച്&quot; സംവിധാനം ചെയ്തു. എന്നാൽ സെൻസർ ബോർഡിന്റെ കടുത്ത എതിർപ്പ് മൂലം ചിത്രം ഇതുവരേയും റിലീസ് ചെയ്തിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://desitrain.com/2006/04/23/in-conversation-with-anurag-kashyap/ |title=On the making of Paanch - Interview |access-date=2011-08-21 |archive-date=2010-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100505074949/http://desitrain.com/2006/04/23/in-conversation-with-anurag-kashyap/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ബോംബെ സ്ഫോടനങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ എടുത്ത ചിത്രം &quot;ബ്ലാക്ക് ഫ്രൈഡേ&quot; നീണ്ട കോടതി നടപടികൾക്ക് ശേഷം 2004-ൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/supreme-court-nod-for-release-of-black-frida/13692/&lt;/ref&gt; ചിത്രം 57-മത് ലൊക്കാർനൊ അന്താരാഷ്ട ചലച്ചിത്രമേളയിൽ മികച്ച ചലച്ചിത്രത്തിനുള്ള Golden Leopard പുരസ്ക്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു,&lt;ref&gt;{{cite web
 |url          = http://pictures.pardo.ch/press2004/INTERNATIONAL_COMPETITION/index.html
 |title        = 57th Locarno International Film Festival - International Competition
 |accessdate   = 2009-02-10
 |month        = August
 |year         = 2004
 |publisher    = Locarno International Film Festival
 |archive-date = 2004-08-18
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20040818110313/http://pictures.pardo.ch/press2004/INTERNATIONAL_COMPETITION/index.html
 |url-status   = dead
}}&lt;/ref&gt; 2007-ൽ സ്റ്റീഫൻ കിങ്ങിന്റെ ചെറുകഥയെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ച &quot;നോ സ്മോക്കിങ്ങ്&quot; എന്ന സറിയലിസ്റ്റിക്ക് സ്വഭാവമുള്ള ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി. ആ വർഷം തന്നെ റിട്ടേൺ ഓഫ് ഹനുമാൻ&quot;എന്ന ആനിമേഷൻ ചിത്രവും സംവിധാനം ചെയ്തു.

ശരത്ത് ചന്ദ്ര ചാത്ത്യോപാദ്ധ്യയയുടെ ക്ലാസ്സിക്ക് നോവൽ ദേവദാസിനെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി നിർമ്മിച്ച &quot;ദേവ് ഡി&quot; 2009-ൽ പുറത്തിറങ്ങി. നിരൂപകരുടേയും മുഖ്യധാരാ പ്രേക്ഷകരുടേയും ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയ ചിത്രം ആ വർഷത്തെ മികച്ച വാണീജ്യ വിജയവുമായിരുന്നു. 2010-ൽ സംവിധാനം ചെയ്ത &quot;ദാറ്റ് ഗേൾ ഇൻ യെല്ലോ ബൂട്ട്സ് &quot; ആ വർഷത്തെ വെന്നീസ് അന്താരാഷ്ട ചലച്ചിത്രമേളയിൽ ആദ്യ പ്രദർശനം നടത്തി.

== വ്യക്തിജീവിതം ==
അനുരാഗ് കശ്യപ് ആദ്യം വിവാഹം കഴിച്ചത് സിനിമാ എഡിറ്ററായിരുന്ന ആരതി ബജാജിനെയാണ്. അവർക്ക് ആലിയ കശ്യപ് എന്നൊരു മകളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ugly&quot;&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Anurag-Kashyap-Ugly-comes-from-personal-guilt/articleshow/45615096.cms|title=Ugly comes from personal guilt|work=The Times of India|date=23 December 2014|access-date=6 May 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150305052111/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Anurag-Kashyap-Ugly-comes-from-personal-guilt/articleshow/45615096.cms|archive-date=5 March 2015}}&lt;/ref&gt; 2009 ൽ അവർ വിവാഹമോചനം നേടി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/anurag-kashyap-my-life-has-always-been-controlled-by-women-611899|title=Anurag Kashyap: My life has always been controlled by women|access-date=10 May 2015|date=10 May 2013|publisher=NDTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518031352/http://movies.ndtv.com/bollywood/anurag-kashyap-my-life-has-always-been-controlled-by-women-611899|archive-date=18 May 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അദ്ദേഹം ദേവ് ഡി എന്ന സിനിമയുടെ നിർമ്മാണ വേളയിൽ ഊട്ടിയിലെ അവരുടെ മാതൃഭവനത്തിൽ വെച്ച്  കണ്ടുമുട്ടിയ നടി കൽക്കി കൊച്ച്ലിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/meet-mr-and-mrs-anurag-kashyap/20110502.htm|title=Anurag kashyap married to kalki|access-date=22 March 2015|date=2 May 2011|publisher=Rediff|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403235843/http://www.rediff.com/movies/report/meet-mr-and-mrs-anurag-kashyap/20110502.htm|archive-date=3 April 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sify.com/movies/anurag-kashyap-s-girlfriend-kalki-news-bollywood-kkfsz3hccfa.html|title=Anurag Kashyap's girlfriend Kalki|access-date=5 May 2015|date=24 January 2009|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222103213/http://www.sify.com/movies/anurag-kashyap-s-girlfriend-kalki-news-bollywood-kkfsz3hccfa.html|archive-date=22 December 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2013 ൽ, കശ്യപും കൊച്ച്ലിനും &quot;രണ്ട് വർഷത്തിലധികം പഴക്കമുള്ള ദാമ്പത്യത്തിൽ നിന്ന് തങ്ങൾ വേർപിരിയുന്നു&quot; എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=817179|title=Kashyap &amp; Kalki Separating|work=Outlook|date=13 November 2013|access-date=22 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227070038/http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=817179|archive-date=27 February 2014}}&lt;/ref&gt; 2015 മെയ് മാസത്തിൽ, മുംബൈയിലെ ബാന്ദ്ര കുടുംബ കോടതിയിൽ വെച്ച് അവർ വിവാഹമോചനം നേടി.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Conscious-uncoupling/articleshow/47336207.cms|title=Conscious Uncoupling|author=Ankur Pathak &amp; Sharmeen Hakim Indorewala|work=[[Mumbai Mirror]]|date=19 May 2015|access-date=19 May 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520132123/http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Conscious-uncoupling/articleshow/47336207.cms|archive-date=20 May 2015}}&lt;/ref&gt;

മതപരമായ വീക്ഷണങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ കശ്യപ് മറുപടി പറഞ്ഞു: &quot;ഞാൻ ഒരു നിരീശ്വരവാദിയാണ്. ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്ന ഒരേയൊരു മതം സിനിമയാണ്.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.reddit.com/r/IAmA/comments/1hmhnx/anurag_kashyap_here_ask_me_anything_begins_3_pm/cavr2lz|title=Anurag Kashyap is atheist|access-date=11 October 2013|date=4 July 2013|publisher=[[Reddit]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140616010912/http://www.reddit.com/r/IAmA/comments/1hmhnx/anurag_kashyap_here_ask_me_anything_begins_3_pm/cavr2lz|archive-date=16 June 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

അനുരാഗ് കശ്യപുമായി ബന്ധമുള്ള ഫാന്റം ഫിലിംസ് എന്ന സ്ഥാപനത്തിലെ നികുതി വെട്ടിപ്പ് നടത്തിയതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2021 മാർച്ച് 3 ന് മുംബൈയിലെയും പൂനെയിലെയും 28 സ്ഥലങ്ങളിൽ ആദായനികുതി വകുപ്പ് റെയ്ഡ് നടത്തിയിരുന്നു. കശ്യപ് കമ്പനി ഉദ്യോഗസ്ഥന് വിശദീകരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലാത്ത ഏകദേശം 300 കോടി രൂപയുടെ വ്യത്യാസം കണ്ടെത്തിയതായി ആദായനികുതി വകുപ്പ് അറിയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cities/mumbai-news/found-discrepancy-manipulation-in-income-worth-rs-650-crore-says-i-t-dept-after-raids-on-anurag-kashyap-taapsee-pannu-101614862392768.html|title=Found discrepancy, manipulation in income worth ₹650 crore|access-date=5 March 2021|date=4 March 2021|publisher=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://archive.today/20210313180520/https://www.hindustantimes.com/cities/mumbai-news/found-discrepancy-manipulation-in-income-worth-rs-650-crore-says-i-t-dept-after-raids-on-anurag-kashyap-taapsee-pannu-101614862392768.html|archive-date=13 March 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Indian Express&quot;&gt;{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/over-rs-650-cr-discrepancies-found-after-raids-on-pannu-kashyap-and-others-claims-it-dept-7214527/|title=Over Rs 650 cr discrepancies found after raids on Pannu, Kashyap|access-date=5 March 2021|date=4 March 2021|publisher=[[Indian Express]]|archive-url=https://archive.today/20210313180613/https://indianexpress.com/article/india/over-rs-650-cr-discrepancies-found-after-raids-on-pannu-kashyap-and-others-claims-it-dept-7214527/|archive-date=13 March 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==ചലച്ചിത്രങ്ങൾ==

=== അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ ===
* ശാഗ്രിദ് (2011) 
* തേരാ ക്യാ ഹോഗാ ജോണീ (2011)
*ഐ ആം (2011)
* ലക്ക് ബൈ ചാൻസ (2009) 
* ബ്ലാക്ക് ഫ്രൈഡേ (2004)
* മഹാരാജ 2024

=== സംവിധാനം ചെയ്ത് ചിത്രങ്ങൾ===
* ഗ്യാങ്ങ്സ് ഓഫ് വാസേപൂർ (2011)
* ദാറ്റ് ഗേൾ ഇൻ യെല്ലോ ബൂട്ട്സ് (2011)
* മുംബൈ കട്ടിങ്ങ്സ് (2010)
* ഗുലാൽ (2009)
* ദേവ് ഡി (2009)
* റിട്ടേൺ ഓഫ് ഹനുമാൻ (2007)
* നോ സ്മോക്കിങ്ങ് (2007)
* ബ്ലാക്ക് ഫ്രൈഡേ (2004)
* പാഞ്ച് (2003) (റിലീസ് ചെയ്തിട്ടില്ല)
* ലാസ്റ്റ് ട്രയിൻ ടു മഹാഗലി (1999)

=== കഥ/തിരക്കഥ രചിച്ച ചിത്രങ്ങൾ ===

* മുംബൈ കട്ടിങ്ങ്സ് (2010)
* ദാറ്റ് ഗേൾ ഇൻ യെല്ലോ ബൂട്ട്സ് (2011)
* മുസ്ക്കുരാക്ക്സേ ദേഖ് സാരാ (2010)
* ഉഡാൻ (2010)
* ഗുലാൽ (2009)
* ദേവ് ഡി (2009)
* ഫൂൽ ആൻഡ് ഫൈനൽ (2007)
* വാട്ടർ (2005)
* പൈസാ വസൂൽ (2004)
* ജൻഗ് (2000)
* കോൻ (1999)
* ശൂൽ (1999)
* ലാസ്റ്റ് ട്രയിൻ ടു മഹാഗലി (1999)
* സത്യ (1998)

=== നിർമ്മിച്ച ചിത്രങ്ങൾ ===

* ശൈത്താൻ (2011)
* ഗ്യാങ്ങ്സ് ഓഫ് വാസേപൂർ (2011)
* ദാറ്റ് ഗേൾ ഇൻ യെല്ലോ ബൂട്ട്സ് (2011)
* ഉഡാൻ (2010)
* ആമിർ (2008)

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
;2004 Locarno International Film Festival
*Nominated 	Golden Leopard - ബ്ലാക്ക് ഫ്രൈഡേ
;2010 Asia Pacific Screen Awards
*Nominated - Best Children's Feature Film - ഉഡാൻ (2010)
;2009 Asia Pacific Screen Awards
*Achievement in Directing - ദേവ് ഡി (2009)
; 2011 ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് 
*മികച്ച തിരക്കഥ - ഉഡാൻ (2010)
*മികച്ച കഥ - ഉഡാൻ (2010)
*മികച്ച ചലച്ചിത്രം - ഉഡാൻ (2010)
;സ്ക്രീൻ പ്രതിവാര അവാർഡുകൾ
*മികച്ച ചലച്ചിത്രം - ഉഡാൻ (2010)
* മികച്ച കഥ, തിരക്കഥ, സംഭാഷണം എന്നിവയ്ക്ക് നാമനിർദ്ദേശം - ഉഡാൻ (2010)

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

==ബാഹ്യകണ്ണികൾ==
* {{imdb name|0440604}}
*[http://blog.tumbhi.com/anurag അനുരാഗ് കശ്യപിന്റെ ബ്ലോഗ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812163148/http://blog.tumbhi.com/anurag |date=2011-08-12 }}
* [http://passionforcinema.com/author/anurag/ Anurag Kashyap's blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528164724/http://passionforcinema.com/author/anurag/ |date=2010-05-28 }} at PassionForCinema.com
* [http://www.indianauteur.com/?p=502 An Interview with Anurag Kashyap] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at [[Indian Auteur]]
* [http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/filmography/395/index.html Anurag Kashyap - Filmography] at [[Bollywood Hungama]].

[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 10-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1972-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഡെൽഹി സർവ്വകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]]</text>
      <sha1>esrdpkz649ck9e43sfz5kofh7vggiob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഒർട്ട് മേഘം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164132</id>
    <revision>
      <id>4674089</id>
      <parentid>3773404</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T02:56:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54052-30</username>
        <id>223936</id>
      </contributor>
      <origin>4674089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6850" sha1="8xljsfsmjhri6b4ra3x2c2jzf8hethd" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Oort cloud}}
[[പ്രമാണം:Kuiper belt oort cloud.svg|thumb|upright=1.3|ഒർട്ട് മേഘം, ചിത്രകാരന്റെ ഭാവനയിൽ]]
സൂര്യനിൽ നിന്നും ഏകദേശം 5,000 മുതൽ 100,000 വരെ [[സൗരദൂരം]] അകലെ ഗോളാകൃതിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന [[ധൂമകേതു|ധൂമകേതുക്കളുടെ]] കൂട്ടമാണ് '''ഒർട്ട് മേഘം'''.&lt;ref name=&quot;nasa&quot;&gt;{{Cite web |url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=KBOs&amp;Display=OverviewLong |title=സോളാർസിസ്റ്റം നാസ |access-date=2011-10-17 |archive-date=2013-06-05 |archive-url=https://www.webcitation.org/6H9dgALGe?url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=KBOs&amp;Display=OverviewLong |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; സൂര്യന്റെ ഏറ്റവും അടുത്ത നക്ഷത്രമായ [[പ്രോക്സിമ സെന്റോറി|പ്രോക്സിമ സെഞ്ച്വറിയിലേക്കുള്ള]] ദൂരത്തിന്റെ ഏകദേശം നാലിലൊന്ന് ഭാഗത്തായി ഇത് വിന്യസിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ESO.com&quot;&gt;[http://www.eso.org/public/news/eso0307 യൂറോപ്യൻ സതേൺ ഒബ്സർവേറ്ററി]&lt;/ref&gt; [[സൗരയൂഥം|സൗരയൂഥത്തിലെ]] ട്രാൻസ്-നെപ്ടൂണിയൻ വസ്തുക്കളുടെ മറ്റ് ഉറവിടങ്ങളായ [[കൂപ്പർ ബെൽറ്റ്]],  സ്കാറ്റെർട് ഡിസ്ക് എന്നിവ വ്യാപ്തിയിൽ ഒർട്ട് മേഘത്തിന്റെ ആയിരത്തിലൊന്നുപോലും വരില്ല. ഒർട്ട് മേഘത്തിന്റെ അവസാനം [[സൂര്യൻ|സൂര്യന്റെ]] [[ഗുരുത്വാകർഷണം|ഗുരുത്വാകർഷണ]] പ്രഭാവത്തിൻറെയും അതുവഴി [[സൗരയൂഥം|സൗരയൂഥത്തിന്റേയും]] അതിർത്തിയായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഗോളാകൃതിയിലുള്ള ബഹിർഭാഗവും, ഹിൽസ് മേഘം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന തളിക രൂപത്തിലുള്ള അന്തർഭാഗവും ചേർന്നതാണ് ഒർട്ട് [[മേഘം]]. [[ജലം]], [[അമോണിയ]], [[മീഥേൻ]] എന്നിവ ഘനീഭവിച്ചുണ്ടായ [[ഹിമം]] കൊണ്ടാണ് ഒർട്ട് മേഘത്തിലെ ബഹുഭൂരിപക്ഷം വസ്തുക്കളും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. &lt;ref name=&quot;universetoday.com&quot;&gt;[http://www.universetoday.com/32522/oort-cloud/ യൂണിവേഴ്സ് റ്റുഡേ.കോം]&lt;/ref&gt;
സൗരയൂഥത്തിന്റെ ശൈശവ ദിശയിൽ സൂര്യനടുത്തായി രൂപപ്പെടുകയും വലിയ ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഗുരുത്വാകർഷണ പ്രഭാവത്തിന് വിധേയമായി അകലങ്ങളിലേക്ക് ചിതറിമാറുകയും ചെയ്ത വസ്തുക്കൾ ചേർന്നാണ് ഒർട്ട് മേഘം രൂപപ്പെട്ടത് എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;arxiv.org&quot;&gt;[http://arxiv.org/abs/astro-ph/0512256 കോർണൽ യൂനിവേഴ്സിറ്റി ലൈബ്രറി]&lt;/ref&gt; 

ഇതുവരെ നേരിട്ട് നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെങ്കിലും, ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ സൂര്യനെ വലം വെക്കുന്ന പല ധൂമകേതുക്കളുടെയും, [[ഹാലിയുടെ വാൽനക്ഷത്രം|ഹാലി വാൽനക്ഷത്ര]] ഗണത്തിലുള്ള നിരവധി വസ്തുക്കളുടെയും ഉൽഭവസ്ഥാനം ഒർട്ട് മേഘമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;solarviews.com&quot;&gt;[http://www.solarviews.com/eng/oort.htm സോളാർവ്യൂസ്.കോം]&lt;/ref&gt;ഒർട്ട് മേഘത്തിന്റെ ഗോളാകൃതിയിലുള്ള ബഹിർഭാഗം താരതമ്യേന സൂര്യന്റെ ഗുരുത്വാകർഷണ സ്വാധീനം കുറഞ്ഞ മേഖലയാണ്. അതുമൂലം ഈ മേഖലയിലെ വസ്തുക്കളുടെ ചലനത്തിൽ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ, സൗരയൂഥത്തിന് ആപേക്ഷികമായ ചലനങ്ങളുണ്ടാക്കുന്ന  ഗുരുത്വകർഷണ വ്യതിയാനങ്ങളും നമ്മുടെ ഗ്യാലക്സിയായ ആകാശഗംഗയിൽ മൊത്തമായിതന്നെ സംഭവിക്കുന്ന ഗുരുത്വകർഷണ വ്യതിയാനങ്ങളും പ്രകടമായ സ്വാധീനം ചെലുത്താറുണ്ട്. ചില സമയങ്ങളിൽ ഈ ഗുരുത്വാകർഷണ വ്യതിയാനം ധൂമകേതുക്കളെ അതിന്റെ പരിക്രമണപാതയിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിപ്പിക്കും, ഇങ്ങനെ വ്യതിചലിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന വസ്തുക്കൾ സൗരയൂഥത്തിന്റെ ഉൾഭാഗത്തേക്ക് പതിക്കുകയോ പുറത്തേക്ക് തെറിച്ചുപോകുകയോ ചെയ്യാറുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;onlinelibrary.wiley.com&quot;&gt;[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2966.2007.12269.x/abstract;jsessionid=8D4BB8855AB34FB31C35AFE8BABDEE8E.d01t02 റോയൽ ആസ്ട്രോണമിക്കൽ സൊസൈറ്റി]&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:സൗരയൂഥം]]</text>
      <sha1>8xljsfsmjhri6b4ra3x2c2jzf8hethd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/പണിപ്പുര</title>
    <ns>2</ns>
    <id>181898</id>
    <revision>
      <id>4674087</id>
      <parentid>4660492</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T02:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>105900</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>4674087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54822" sha1="1ses2s04goh3dlm5uaxmdy77vpwt0mu" xml:space="preserve">{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?ilml WHERE {
  ?item wdt:P31 wd:Q11424.
  ?item wdt:P161 wd:Q2721855.
  OPTIONAL { ?item rdfs:label ?ilml. FILTER(LANG(?ilml)=&quot;ml&quot;) }
}
|columns=label:Name,?ilml:Name (ml)
|sort=label
|links=
|summary=itemnumber
|thumb=125
|wdedit=yes
}}
{| class='wikitable sortable wd_can_edit'
! Name
! Name (ml)
|- class='wd_q3595790'
|class='wd_label'| [[1921 (ചലച്ചിത്രം)|1921]]
| 1921
|- class='wd_q107657600'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q107657600|Agent]]''
| 
|- class='wd_q5403709'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q5403709|Ethirum Pudhirum]]''
| 
|- class='wd_q6372731'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6372731|Karmegham]]''
| 
|- class='wd_q17017928'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q17017928|Kilipetchu Ketkava]]''
| 
|- class='wd_q6739783'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6739783|Makkal Aatchi]]''
| 
|- class='wd_q6777943'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6777943|Marumalarchi]]''
| 
|- class='wd_q6919087'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6919087|Mounam Sammadham]]''
| 
|- class='wd_q55629095'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q55629095|Parole]]''
| 
|- class='wd_q7258330'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7258330|Pudhayal]]''
| 
|- class='wd_q131578114'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q131578114|Rekhachithram]]''
| 
|- class='wd_q7654040'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7654040|Swati Kiranam]]''
| 
|- class='wd_q3536924'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q3536924|Vishwa Thulasi]]''
| 
|- class='wd_q55638065'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q55638065|Yatra]]''
| 
|- class='wd_q18350648'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18350648|അകലാതെ അമ്പിളി]]''
| അകലാതെ അമ്പിളി
|- class='wd_q12913204'
|class='wd_label'| [[അക്ഷരങ്ങൾ (ചലച്ചിത്രം)|അക്ഷരങ്ങൾ]]
| അക്ഷരങ്ങൾ
|- class='wd_q56291028'
|class='wd_label'| [[അങ്കിൾ (ചലച്ചിത്രം)|അങ്കിൾ &amp;]]
| അങ്കിൾ &amp;
|- class='wd_q18352326'
|class='wd_label'| [[അങ്ങാടിക്കപ്പുറത്ത്]]
| അങ്ങാടിക്കപ്പുറത്ത്
|- class='wd_q20311944'
|class='wd_label'| [[അച്ഛാ ദിൻ|അച്ചാ ദിൻ]]
| അച്ചാ ദിൻ
|- class='wd_q4680931'
|class='wd_label'| [[അടയാളം (ചലച്ചിത്രം)|അടയാളം]]
| അടയാളം
|- class='wd_q4682780'
|class='wd_label'| [[അടിക്കുറിപ്പ്]]
| അടിക്കുറിപ്പ്
|- class='wd_q4683129'
|class='wd_label'| [[അടിയൊഴുക്കുകൾ]]
| അടിയൊഴുക്കുകൾ
|- class='wd_q17414711'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q17414711|അടുക്കൻ എന്തെളുപ്പം]]''
| അടുക്കൻ എന്തെളുപ്പം
|- class='wd_q1518840'
|class='wd_label'| [[അണ്ണൻ തമ്പി]]
| അണ്ണൻ തമ്പി
|- class='wd_q18162376'
|class='wd_label'| [[അതിനുമപ്പുറം]]
| അതിനുമപ്പുറം
|- class='wd_q4813678'
|class='wd_label'| [[അതിരാത്രം (ചലച്ചിത്രം)|അതിരാത്രം]]
| അതിരാത്രം
|- class='wd_q4682496'
|class='wd_label'| [[അഥർവ്വം (ചലച്ചിത്രം)|അഥർവ്വം]]
| അഥർവ്വം
|- class='wd_q4751997'
|class='wd_label'| [[അനശ്വരം]]
| അനശ്വരം
|- class='wd_q4777703'
|class='wd_label'| [[അനുബന്ധം (ചലച്ചിത്രം)|അനുബന്ധം]]
| അനുബന്ധം
|- class='wd_q4777710'
|class='wd_label'| [[അനുഭവങ്ങൾ പാളിച്ചകൾ]]
| അനുഭവങ്ങൾ പാളിച്ചകൾ
|- class='wd_q18352565'
|class='wd_label'| [[അന്തിച്ചുവപ്പ്|അന്തിചുവപ്പു]]
| അന്തിചുവപ്പു
|- class='wd_q4779137'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q4779137|അപരിചിതൻ]]''
| അപരിചിതൻ
|- class='wd_q4668007'
|class='wd_label'| [[അബ്കാരി (ചലച്ചിത്രം)]]
| അബ്കാരി (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q55391632'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q55391632|അബ്രഹാമിൻ്റെ സന്തതികൾ]]''
| അബ്രഹാമിൻ്റെ സന്തതികൾ
|- class='wd_q4740138'
|class='wd_label'| [[അമരം (ചലച്ചിത്രം)|അമരം]]
| അമരം
|- class='wd_q18351601'
|class='wd_label'| [[അമേരിക്ക അമേരിക്ക]]
| അമേരിക്ക അമേരിക്ക
|- class='wd_q18109987'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18109987|അയനം]]''
| അയനം
|- class='wd_q6101290'
|class='wd_label'| [[അയ്യർ ദ ഗ്രേറ്റ്]]
| അയ്യർ ദ ഗ്രേറ്റ്
|- class='wd_q4784236'
|class='wd_label'| [[അരപ്പട്ട കെട്ടിയ ഗ്രാമത്തിൽ]]
| അരപ്പട്ട കെട്ടിയ ഗ്രാമത്തിൽ
|- class='wd_q4784553'
|class='wd_label'| [[അരയന്നങ്ങളുടെ വീട്]]
| അരയന്നങ്ങളുടെ വീട്
|- class='wd_q4791170'
|class='wd_label'| [[അറിയാത്ത വീഥികൾ]]
| അറിയാത്ത വീഥികൾ
|- class='wd_q4832505'
|class='wd_label'| [[അഴകിയ രാവണൻ]]
| അഴകിയ രാവണൻ
|- class='wd_q4832494'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q4832494|അഴകൻ]]''
| അഴകൻ
|- class='wd_q18109968'
|class='wd_label'| [[അവിടത്തെപ്പോലെ ഇവിടെയും]]
| അവിടത്തെപ്പോലെ ഇവിടെയും
|- class='wd_q18162441'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18162441|അവൾ കാതിരുന്നു അവനും]]''
| അവൾ കാതിരുന്നു അവനും
|- class='wd_q4810855'
|class='wd_label'| [[അസ്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|അസ്ത്രം]]
| അസ്ത്രം
|- class='wd_q4695119'
|class='wd_label'| [[അഹിംസ (ചലച്ചിത്രം)|അഹിംസ]]
| അഹിംസ
|- class='wd_q4797598'
|class='wd_label'| [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|അർത്ഥം]]
| അർത്ഥം
|- class='wd_q16057836'
|class='wd_label'| [[ആ ദിവസം]]
| ആ ദിവസം
|- class='wd_q17150155'
|class='wd_label'| [[ആ നേരം അല്പദൂരം]]
| ആ നേരം അല്പദൂരം
|- class='wd_q12914637'
|class='wd_label'| [[ആ രാത്രി]]
| ആ രാത്രി
|- class='wd_q4820549'
|class='wd_label'| [[ആഗസ്റ്റ് 1 (ചലച്ചിത്രം)|ആഗസ്റ്റ് 1]]
| ആഗസ്റ്റ് 1
|- class='wd_q4820498'
|class='wd_label'| [[ആഗസ്റ്റ് 15 (ചലച്ചിത്രം)]]
| ആഗസ്റ്റ് 15 (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q4680150'
|class='wd_label'| [[ആദാമിന്റെ വാരിയെല്ല്]]
| ആദാമിന്റെ വാരിയെല്ല്
|- class='wd_q4661538'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q4661538|ആനന്ദം]]''
| ആനന്ദം
|- class='wd_q18349773'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18349773|ആയിരം അഭിലാഷങ്ങൾ]]''
| ആയിരം അഭിലാഷങ്ങൾ
|- class='wd_q18349777'
|class='wd_label'| [[ആയിരം കണ്ണുകൾ|ആയിരം കന്നുകൾ]]
| ആയിരം കന്നുകൾ
|- class='wd_q4662823'
|class='wd_label'| [[ആയിരം നാവുള്ള അനന്തൻ]]
| ആയിരം നാവുള്ള അനന്തൻ
|- class='wd_q4662827'
|class='wd_label'| [[ആയിരപ്പറ]]
| ആയിരപ്പറ
|- class='wd_q18109322'
|class='wd_label'| [[ആളൊരുങ്ങി അരങ്ങൊരുങ്ങി]]
| ആളൊരുങ്ങി അരങ്ങൊരുങ്ങി
|- class='wd_q4662805'
|class='wd_label'| [[ആവനാഴി (ചലച്ചിത്രം)|ആവനാഴി]]
| ആവനാഴി
|- class='wd_q4661599'
|class='wd_label'| [[ആൺകിളിയുടെ താരാട്ട്]]
| ആൺകിളിയുടെ താരാട്ട്
|- class='wd_q4661400'
|class='wd_label'| [[ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ തനിയെ]]
| ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ തനിയെ
|- class='wd_q18350904'
|class='wd_label'| [[ഇടനിലങ്ങൾ]]
| ഇടനിലങ്ങൾ
|- class='wd_q18350908'
|class='wd_label'| [[ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം]]
| ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം
|- class='wd_q18126103'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18126103|ഇതിലേ ഇനിയും വരൂ]]''
| ഇതിലേ ഇനിയും വരൂ
|- class='wd_q12915403'
|class='wd_label'| [[ഇത്തിരിപ്പൂവേ ചുവന്നപൂവേ]]
| ഇത്തിരിപ്പൂവേ ചുവന്നപൂവേ
|- class='wd_q12915431'
|class='wd_label'| [[ഇനിയും കഥ തുടരും]]
| ഇനിയും കഥ തുടരും
|- class='wd_q18351533'
|class='wd_label'| [[ഇനിയെങ്കിലും]]
| ഇനിയെങ്കിലും
|- class='wd_q13110425'
|class='wd_label'| [[ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം]]
| ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം
|- class='wd_q18358185'
|class='wd_label'| [[ഇന്നല്ലെങ്കിൽ നാളെ]]
| ഇന്നല്ലെങ്കിൽ നാളെ
|- class='wd_q13471819'
|class='wd_label'| [[ഇമ്മാനുവൽ (ചലച്ചിത്രം)|ഇമ്മാനുവൽ]]
| ഇമ്മാനുവൽ
|- class='wd_q5353624'
|class='wd_label'| [[ഇലവങ്കോടു ദേശം|ഇലവങ്കോട് ദേശം]]
| ഇലവങ്കോട് ദേശം
|- class='wd_q13481977'
|class='wd_label'| [[ഇൻസ്പെക്ടർ ബൽറാം]]
| ഇൻസ്പെക്ടർ ബൽറാം
|- class='wd_q18112167'
|class='wd_label'| [[ഈ കൈകളിൽ]]
| ഈ കൈകളിൽ
|- class='wd_q18124515'
|class='wd_label'| [[ഈ തണലിൽ ഇത്തിരി നേരം]]
| ഈ തണലിൽ ഇത്തിരി നേരം
|- class='wd_q5347019'
|class='wd_label'| [[ഈ തണുത്ത വെളുപ്പാൻ കാലത്ത്]]
| ഈ തണുത്ത വെളുപ്പാൻ കാലത്ത്
|- class='wd_q5347007'
|class='wd_label'| [[ഈ നാട്]]
| ഈ നാട്
|- class='wd_q5347010'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q5347010|ഈ പട്ടണത്തിൽ ഭൂതം]]''
| ഈ പട്ടണത്തിൽ ഭൂതം
|- class='wd_q5347015'
|class='wd_label'| [[ഈ ശബ്ദം ഇന്നത്തെ ശബ്ദം]]
| ഈ ശബ്ദം ഇന്നത്തെ ശബ്ദം
|- class='wd_q5347170'
|class='wd_label'| [[ഈറ്റില്ലം (ചലച്ചിത്രം)|ഈറ്റില്ലം]]
| ഈറ്റില്ലം
|- class='wd_q17414731'
|class='wd_label'| [[ഈറൻ സന്ധ്യ]]
| ഈറൻ സന്ധ്യ
|- class='wd_q20538762'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q20538762|ഉട്ടോപ്യയിലെ രാജാവ്]]''
| ഉട്ടോപ്യയിലെ രാജാവ്
|- class='wd_q59726912'
|class='wd_label'| [[ഉണ്ട (ചലച്ചിത്രം)|ഉണ്ട]]
| ഉണ്ട
|- class='wd_q7902700'
|class='wd_label'| [[ഉത്തരം (ചലച്ചിത്രം)]]
| ഉത്തരം (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q15072174'
|class='wd_label'| [[ഉദ്യാനപാലകൻ]]
| ഉദ്യാനപാലകൻ
|- class='wd_q7095452'
|class='wd_label'| [[ഊതിക്കാച്ചിയ പൊന്ന്]]
| ഊതിക്കാച്ചിയ പൊന്ന്
|- class='wd_q18353593'
|class='wd_label'| [[എങ്ങിനെയുണ്ടാശാനെ]]
| എങ്ങിനെയുണ്ടാശാനെ
|- class='wd_q18124668'
|class='wd_label'| [[എതിർപ്പുകൾ]]
| എതിർപ്പുകൾ
|- class='wd_q18124629'
|class='wd_label'| [[എന്തിനോ പൂക്കുന്ന പൂക്കൾ]]
| എന്തിനോ പൂക്കുന്ന പൂക്കൾ
|- class='wd_q18353633'
|class='wd_label'| [[എന്ന് നാഥന്റെ നിമ്മി]]
| എന്ന് നാഥന്റെ നിമ്മി
|- class='wd_q5380119'
|class='wd_label'| [[എന്റെ ഉപാസന]]
| എന്റെ ഉപാസന
|- class='wd_q18124627'
|class='wd_label'| [[എന്റെ കാണാക്കുയിൽ]]
| എന്റെ കാണാക്കുയിൽ
|- class='wd_q121792039'
|class='wd_label'| [[എബ്രഹാം ഓസ്ലർ]]
| എബ്രഹാം ഓസ്ലർ
|- class='wd_q199915'
|class='wd_label'| [[ഏഴുപുന്നതരകൻ]]
| ഏഴുപുന്നതരകൻ
|- class='wd_q5985236'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q5985236|ഐസ് ക്രീം]]''
| ഐസ് ക്രീം
|- class='wd_q18385342'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18385342|ഒടുവിൽ കിട്ടിയ വാർത്ത]]''
| ഒടുവിൽ കിട്ടിയ വാർത്ത
|- class='wd_q61059470'
|class='wd_label'| [[ഒന്നാണു നമ്മൾ]]
| ഒന്നാണു നമ്മൾ
|- class='wd_q18357448'
|class='wd_label'| [[ഒന്നിങ്ങു വന്നെങ്കിൽ]]
| ഒന്നിങ്ങു വന്നെങ്കിൽ
|- class='wd_q18128980'
|class='wd_label'| [[ഒന്നു ചിരിക്കൂ]]
| ഒന്നു ചിരിക്കൂ
|- class='wd_q7094406'
|class='wd_label'| [[ഒന്നും മിണ്ടാത്ത ഭാര്യ]]
| ഒന്നും മിണ്ടാത്ത ഭാര്യ
|- class='wd_q7099366'
|class='wd_label'| [[ഒരാൾ മാത്രം]]
| ഒരാൾ മാത്രം
|- class='wd_q7105116'
|class='wd_label'| [[ഒരു അഭിഭാഷകന്റെ കേസ് ഡയറി]]
| ഒരു അഭിഭാഷകന്റെ കേസ് ഡയറി
|- class='wd_q7105124'
|class='wd_label'| [[ഒരു കഥ ഒരു നുണക്കഥ]]
| ഒരു കഥ ഒരു നുണക്കഥ
|- class='wd_q56641889'
|class='wd_label'| [[ഒരു കുട്ടനാടൻ ബ്ലോഗ് (ചലച്ചിത്രം)|ഒരു കുട്ടനാടൻ ബ്ലോഗ്]]
| ഒരു കുട്ടനാടൻ ബ്ലോഗ്
|- class='wd_q18129016'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18129016|ഒരു കൊച്ചുകഥ ആരും പറയാത്ത കഥ]]''
| ഒരു കൊച്ചുകഥ ആരും പറയാത്ത കഥ
|- class='wd_q18129018'
|class='wd_label'| [[ഒരു നോക്കു കാണാൻ]]
| ഒരു നോക്കു കാണാൻ
|- class='wd_q7105127'
|class='wd_label'| [[ഒരു മറവത്തൂർ കനവ്]]
| ഒരു മറവത്തൂർ കനവ്
|- class='wd_q7105130'
|class='wd_label'| [[ഒരു മുഖം പല മുഖം]]
| ഒരു മുഖം പല മുഖം
|- class='wd_q7105147'
|class='wd_label'| [[ഒരുവടക്കൻ വീരഗാഥ|ഒരു വടക്കൻ വീരഗാഥ]]
| ഒരു വടക്കൻ വീരഗാഥ
|- class='wd_q18129020'
|class='wd_label'| [[ഒരു സന്ദേശം കൂടി]]
| ഒരു സന്ദേശം കൂടി
|- class='wd_q7105117'
|class='wd_label'| [[ഒരു സി.ബി.ഐ. ഡയറിക്കുറിപ്പ്]]
| ഒരു സി.ബി.ഐ. ഡയറിക്കുറിപ്പ്
|- class='wd_q18129024'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18129024|ഒരു സിന്ദൂര പൊട്ടിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്ക്]]''
| ഒരു സിന്ദൂര പൊട്ടിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്ക്
|- class='wd_q6191666'
|class='wd_label'| [[ഒരേ കടൽ]]
| ഒരേ കടൽ
|- class='wd_q18128956'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18128956|ഒളിയമ്പുകൾ]]''
| ഒളിയമ്പുകൾ
|- class='wd_q7103361'
|class='wd_label'| [[ഓർമ്മകളുണ്ടായിരിക്കണം]]
| ഓർമ്മകളുണ്ടായിരിക്കണം
|- class='wd_q109801872'
|class='wd_label'| [[കടുവ (ചലച്ചിത്രം)]]
| കടുവ (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q12861222'
|class='wd_label'| [[കടൽ കടന്ന് ഒരു മാത്തുക്കുട്ടി]]
| കടൽ കടന്ന് ഒരു മാത്തുക്കുട്ടി
|- class='wd_q6361634'
|class='wd_label'| [[കണ്ടു കണ്ടറിഞ്ഞു]]
| കണ്ടു കണ്ടറിഞ്ഞു
|- class='wd_q1723681'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q1723681|കണ്ടുകൊണ്ടേൻ കണ്ടുകൊണ്ടേൻ]]''
| കണ്ടുകൊണ്ടേന് കണ്ടുകൊണ്ടേന്
|- class='wd_q122308612'
|class='wd_label'| [[കണ്ണൂർ സ്ക്വാഡ്]]
| കണ്ണൂർ സ്ക്വാഡ്
|- class='wd_q6376077'
|class='wd_label'| [[കഥ പറയുമ്പോൾ]]
| കഥ പറയുമ്പോൾ
|- class='wd_q18387249'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18387249|കഥയ്ക്കു പിന്നിൽ]]''
| കഥയ്ക്കു പിന്നിൽ
|- class='wd_q13110972'
|class='wd_label'| [[കനൽക്കാറ്റ്]]
| കനൽക്കാറ്റ്
|- class='wd_q3690716'
|class='wd_label'| [[കമ്മത്ത് &amp; കമ്മത്ത്]]
| കമ്മത്ത് &amp; കമ്മത്ത്
|- class='wd_q16249925'
|class='wd_label'| [[കയ്യൊപ്പ്]]
| കയ്യൊപ്പ്
|- class='wd_q6370783'
|class='wd_label'| [[കരിമ്പിൻ പൂവിനക്കരെ]]
| കരിമ്പിൻ പൂവിനക്കരെ
|- class='wd_q6371140'
|class='wd_label'| [[കരിയിലക്കാറ്റുപോലെ]]
| കരിയിലക്കാറ്റുപോലെ
|- class='wd_q373842'
|class='wd_label'| [[കറുത്ത പക്ഷികൾ]]
| കറുത്ത പക്ഷികൾ
|- class='wd_q134571186'
|class='wd_label'| [[കളങ്കാവൽ]]
| കളങ്കാവൽ
|- class='wd_q6352698'
|class='wd_label'| [[കളിക്കളം]]
| കളിക്കളം
|- class='wd_q6353287'
|class='wd_label'| [[കളിയൂഞ്ഞാൽ]]
| കളിയൂഞ്ഞാൽ
|- class='wd_q25210998'
|class='wd_label'| [[കസബ (2016-ലെ ചലച്ചിത്രം)|കസബ]]
| കസബ
|- class='wd_q18386551'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18386551|കാട്ടരുവി (ചലച്ചിത്രം)]]''
| കാട്ടരുവി (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q6360549'
|class='wd_label'| [[കാണാമറയത്ത്]]
| കാണാമറയത്ത്
|- class='wd_q1703680'
|class='wd_label'| [[കാതോട് കാതോരം]]
| കാതോട് കാതോരം
|- class='wd_q115802245'
|class='wd_label'| [[കാതൽ: ദി കോർ|കാതൽ: ദ കോർ]]
| കാതൽ: ദ കോർ
|- class='wd_q6350295'
|class='wd_label'| [[കാലം മാറി കഥ മാറി]]
| കാലം മാറി കഥ മാറി
|- class='wd_q6343683'
|class='wd_label'| [[കാഴ്ച (ചലച്ചിത്രം)]]
| കാഴ്ച (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q5044135'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q5044135|കാർണിവൽ]]''
| കാർണിവൽ
|- class='wd_q6419189'
|class='wd_label'| [[കിഴക്കൻ പത്രോസ്]]
| കിഴക്കൻ പത്രോസ്
|- class='wd_q6444819'
|class='wd_label'| [[കുഞ്ഞനന്തന്റെ കട]]
| കുഞ്ഞനന്തന്റെ കട
|- class='wd_q6448630'
|class='wd_label'| [[കുട്ടിസ്രാങ്ക്]]
| കുട്ടിസ്രാങ്ക്
|- class='wd_q6448580'
|class='wd_label'| [[കുട്ടേട്ടൻ]]
| കുട്ടേട്ടൻ
|- class='wd_q3530100'
|class='wd_label'| [[കൂടെവിടെ]]
| കൂടെവിടെ
|- class='wd_q13111537'
|class='wd_label'| [[കേരള വർമ്മ പഴശ്ശിരാജ (ചലച്ചിത്രം)|കേരള വർമ്മ പഴശ്ശിരാജ]]
| കേരള വർമ്മ പഴശ്ശിരാജ
|- class='wd_q18353080'
|class='wd_label'| [[കൊച്ചുതെമ്മാടി]]
| കൊച്ചുതെമ്മാടി
|- class='wd_q12920047'
|class='wd_label'| [[കോടതി]]
| കോടതി
|- class='wd_q6434317'
|class='wd_label'| [[കോട്ടയം കുഞ്ഞച്ചൻ]]
| കോട്ടയം കുഞ്ഞച്ചൻ
|- class='wd_q5138961'
|class='wd_label'| [[കോബ്ര (ചലച്ചിത്രം)]]
| കോബ്ര (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q16135648'
|class='wd_label'| [[കോമരം (ചലച്ചിത്രം)|കോമരം]]
| കോമരം
|- class='wd_q48303366'
|class='wd_label'| [[ക്യാപ്റ്റൻ (ചലച്ചിത്രം)]]
| ക്യാപ്റ്റൻ (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q113669151'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q113669151|ക്രിസ്റ്റഫർ]]''
| ക്രിസ്റ്റഫർ
|- class='wd_q5113948'
|class='wd_label'| [[ക്രോണിക് ബാച്ച്‌ലർ|ക്രോണിക് ബാച്ച് ലര്]]
| ക്രോണിക് ബാച്ച് ലര്
|- class='wd_q3914923'
|class='wd_label'| [[ക്ഷമിച്ചു എന്നൊരു വാക്ക്]]
| ക്ഷമിച്ചു എന്നൊരു വാക്ക്
|- class='wd_q6378882'
|class='wd_label'| [[കൗരവർ (ചലച്ചിത്രം)|കൗരവർ]]
| കൗരവർ
|- class='wd_q65054673'
|class='wd_label'| [[ഗാനഗന്ധർവൻ]]
| ഗാനഗന്ധർവൻ
|- class='wd_q5520737'
|class='wd_label'| [[ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ടീറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)|ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ടീറ്റ്]]
| ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ടീറ്റ്
|- class='wd_q5529982'
|class='wd_label'| [[ഗീതം (ചലച്ചിത്രം)|ഗീതം]]
| ഗീതം
|- class='wd_q5620342'
|class='wd_label'| [[ഗുരുദക്ഷിണ]]
| ഗുരുദക്ഷിണ
|- class='wd_q5578416'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q5578416|ഗോളാന്തര വാർത്ത]]''
| ഗോളാന്തര വാർത്ത
|- class='wd_q16741198'
|class='wd_label'| [[ഗ്യാങ്സ്റ്റർ]]
| ഗ്യാങ്സ്റ്റർ
|- class='wd_q16247457'
|class='wd_label'| [[ചങ്ങാത്തം]]
| ചങ്ങാത്തം
|- class='wd_q5087857'
|class='wd_label'| [[ചട്ടമ്പിനാട്]]
| ചട്ടമ്പിനാട്
|- class='wd_q136759525'
|class='wd_label'| [[ചത്താ പച്ച (2026)]]
| ചത്താ പച്ച (2026)
|- class='wd_q5074446'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q5074446|ചൈത്രം]]''
| ചൈത്രം
|- class='wd_q6166047'
|class='wd_label'| [[ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല]]
| ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല
|- class='wd_q77895705'
|class='wd_label'| [[ജാക്ക് ഡാനിയേൽ (ചലച്ചിത്രം)|ജാക്ക് ഡാനിയേൽ]]
| ജാക്ക് ഡാനിയേൽ
|- class='wd_q16249438'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q16249438|ജാക്ക്പോട്ട്]]''
| ജാക്ക്പോട്ട്
|- class='wd_q6122830'
|class='wd_label'| [[ജാഗ്രത]]
| ജാഗ്രത
|- class='wd_q6313453'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6313453|ജൂനിയർ സീനിയർ]]''
| ജൂനിയർ സീനിയർ
|- class='wd_q60737748'
|class='wd_label'| [[ജോണി ജോണി യെസ് അപ്പ]]
| ജോണി ജോണി യെസ് അപ്പ
|- class='wd_q6266129'
|class='wd_label'| [[ജോണി വാക്കർ]]
| ജോണി വാക്കർ
|- class='wd_q6241443'
|class='wd_label'| [[ജോൺ ജാഫർ ജനാർദ്ദനൻ]]
| ജോൺ ജാഫർ ജനാർദ്ദനൻ
|- class='wd_q7857771'
|class='wd_label'| [[ട്വന്റി20 (ചലച്ചിത്രം)]]
| ട്വന്റി20 (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q125470464'
|class='wd_label'| [[ടർബോ (ചലച്ചിത്രം)|ടർബോ]]
| ടർബോ
|- class='wd_q5300146'
|class='wd_label'| [[ഡബിൾസ്]]
| ഡബിൾസ്
|- class='wd_q5207998'
|class='wd_label'| [[ഡാഡി കൂൾ]]
| ഡാഡി കൂൾ
|- class='wd_q5220075'
|class='wd_label'| [[ഡാനി]]
| ഡാനി
|- class='wd_q188991'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q188991|ഡോ. ബാബാസാഹേബ് അംബേദ്കർ]]''
| ഡോ. ബാബാസാഹേബ് അംബേദ്കർ
|- class='wd_q130271007'
|class='wd_label'| [[ഡോമനിക്ക് ആൻ്റ് ദി ലേഡീസ് പേഴ്സ്]]
| ഡോമനിക്ക് ആൻ്റ് ദി ലേഡീസ് പേഴ്സ്
|- class='wd_q7708894'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7708894|തച്ചിലേടത്തു ചുണ്ടൻ]]''
| തച്ചിലേടത്തു ചുണ്ടൻ
|- class='wd_q18388890'
|class='wd_label'| [[തടാകം (ചലച്ചിത്രം)|തടാകം]]
| തടാകം
|- class='wd_q7710410'
|class='wd_label'| [[തനിയാവർത്തനം]]
| തനിയാവർത്തനം
|- class='wd_q7710640'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7710640|തന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)]]''
| തന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q18389001'
|class='wd_label'| [[തമ്മിൽ തമ്മിൽ]]
| തമ്മിൽ തമ്മിൽ
|- class='wd_q7710855'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7710855|തസ്കര വീരൻ]]''
| തസ്കര വീരൻ
|- class='wd_q1661906'
|class='wd_label'| [[താപ്പാന (ചലച്ചിത്രം)|താപ്പാന]]
| താപ്പാന
|- class='wd_q7784561'
|class='wd_label'| [[തിങ്കളാഴ്ച നല്ല ദിവസം]]
| തിങ്കളാഴ്ച നല്ല ദിവസം
|- class='wd_q7799472'
|class='wd_label'| [[തുറുപ്പുഗുലാൻ]]
| തുറുപ്പുഗുലാൻ
|- class='wd_q18394286'
|class='wd_label'| [[തൃഷ്ണ (ചലച്ചിതം)|തൃഷ്ണ]]
| തൃഷ്ണ
|- class='wd_q7795648'
|class='wd_label'| [[തൊമ്മനും മക്കളും]]
| തൊമ്മനും മക്കളും
|- class='wd_q24806908'
|class='wd_label'| [[തോപ്പിൽ ജോപ്പൻ]]
| തോപ്പിൽ ജോപ്പൻ
|- class='wd_q16254890'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q16254890|ദ ട്രൂത്ത്]]''
| ദ ട്രൂത്ത്
|- class='wd_q5207889'
|class='wd_label'| [[ദാദാസാഹിബ്]]
| ദാദാസാഹിബ്
|- class='wd_q7744492'
|class='wd_label'| [[ദി കിംഗ്]]
| ദി കിംഗ്
|- class='wd_q7744494'
|class='wd_label'| [[ദി കിംഗ് ആന്റ് ദി കമ്മീഷണർ]]
| ദി കിംഗ് ആന്റ് ദി കമ്മീഷണർ
|- class='wd_q7736934'
|class='wd_label'| [[ദി ഗോഡ്‌മാൻ]]
| ദി ഗോഡ്മാൻ
|- class='wd_q27959583'
|class='wd_label'| [[ദി ഗ്രേറ്റ്‌ ഫാദർ]]
| ദി ഗ്രേറ്റ് ഫാദർ
|- class='wd_q7769893'
|class='wd_label'| [[ദി ട്രെയിൻ]]
| ദി ട്രെയിൻ
|- class='wd_q86756969'
|class='wd_label'| [[ദി പ്രീസ്റ്റ്]]
| ദി പ്രീസ്റ്റ്
|- class='wd_q5269580'
|class='wd_label'| [[ദിനരാത്രങ്ങൾ]]
| ദിനരാത്രങ്ങൾ
|- class='wd_q5310495'
|class='wd_label'| [[ദുബായ് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ദുബായ്]]
| ദുബായ്
|- class='wd_q14914971'
|class='wd_label'| [[ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം ക്ലീറ്റസ്]]
| ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം ക്ലീറ്റസ്
|- class='wd_q5308313'
|class='wd_label'| [[ദ്രോണ 2010]]
| ദ്രോണ 2010
|- class='wd_q5269825'
|class='wd_label'| [[ധ്രുവം (ചലച്ചിത്രം)|ധ്രുവം]]
| ധ്രുവം
|- class='wd_q16252527'
|class='wd_label'| [[നം.1 സ്നേഹതീരം ബാഗ്ലൂർ നോർത്ത്‌|നം. 1 സ്നേഹതീരം ബാംഗ്ലൂർ നോർത്ത്]]
| നം. 1 സ്നേഹതീരം ബാംഗ്ലൂർ നോർത്ത്
|- class='wd_q18379354'
|class='wd_label'| [[നദി മുതൽ നദി വരെ]]
| നദി മുതൽ നദി വരെ
|- class='wd_q18379158'
|class='wd_label'| [[നന്ദി വീണ്ടും വരിക]]
| നന്ദി വീണ്ടും വരിക
|- class='wd_q7042819'
|class='wd_label'| [[നമ്പർ 20 മദ്രാസ് മെയിൽ]]
| നമ്പർ 20 മദ്രാസ് മെയിൽ
|- class='wd_q6983089'
|class='wd_label'| [[നയം വ്യക്തമാക്കുന്നു]]
| നയം വ്യക്തമാക്കുന്നു
|- class='wd_q6965425'
|class='wd_label'| [[നരസിംഹം (ചലച്ചിത്രം)|നരസിംഹം]]
| നരസിംഹം
|- class='wd_q6967302'
|class='wd_label'| [[നസ്രാണി (ചലച്ചിത്രം)]]
| നസ്രാണി (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q6962447'
|class='wd_label'| [[നാണയം (ചലച്ചിത്രം)]]
| നാണയം (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q13112871'
|class='wd_label'| [[നായർസാബ്‌]]
| നായർസാബ്
|- class='wd_q16135498'
|class='wd_label'| [[നാൽക്കവല]]
| നാൽക്കവല
|- class='wd_q12929982'
|class='wd_label'| [[നിറക്കൂട്ട്|നിറക്കൂട്ട്‌]]
| നിറക്കൂട്ട്
|- class='wd_q6986738'
|class='wd_label'| [[നീലഗിരി (ചലച്ചിത്രം)|നീലഗിരി]]
| നീലഗിരി
|- class='wd_q18391805'
|class='wd_label'| [[നേരം പുലരുമ്പോൾ]]
| നേരം പുലരുമ്പോൾ
|- class='wd_q6995918'
|class='wd_label'| [[നേരറിയാൻ സി.ബി.ഐ.]]
| നേരറിയാൻ സി.ബി.ഐ.
|- class='wd_q7048481'
|class='wd_label'| [[നൊമ്പരത്തിപ്പൂവ്]]
| നൊമ്പരത്തിപ്പൂവ്
|- class='wd_q18128885'
|class='wd_label'| [[ന്യായവിധി (ചലച്ചിത്രം)|ന്യായവിധി]]
| ന്യായവിധി
|- class='wd_q4526407'
|class='wd_label'| [[ന്യൂ ഡെൽഹി (ചലച്ചിത്രം)|ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| ന്യൂ ഡെൽഹി
|- class='wd_q109975355'
|class='wd_label'| [[നൻപകൽ നേരത്ത് മയക്കം]]
| നൻപകൽ നേരത്ത് മയക്കം
|- class='wd_q7123299'
|class='wd_label'| [[പടയണി (ചലച്ചിത്രം)|പടയണി]]
| പടയണി
|- class='wd_q7123303'
|class='wd_label'| [[പടയോട്ടം]]
| പടയോട്ടം
|- class='wd_q7148305'
|class='wd_label'| [[പട്ടാളം (ചലച്ചിത്രം)|പട്ടാളം]]
| പട്ടാളം
|- class='wd_q60738446'
|class='wd_label'| [[പതിനെട്ടാം പടി]]
| പതിനെട്ടാം പടി
|- class='wd_q18703881'
|class='wd_label'| [[പത്തേമാരി (ചലച്ചിത്രം)|പത്തേമാരി]]
| പത്തേമാരി
|- class='wd_q107675947'
|class='wd_label'| [[പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ട് (സിനിമ)]]
| പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ട് (സിനിമ)
|- class='wd_q7133088'
|class='wd_label'| [[പപ്പയുടെ സ്വന്തം അപ്പൂസ്]]
| പപ്പയുടെ സ്വന്തം അപ്പൂസ്
|- class='wd_q7135387'
|class='wd_label'| [[പരമ്പര]]
| പരമ്പര
|- class='wd_q13113113'
|class='wd_label'| [[പരുന്ത് (ചലച്ചിത്രം)]]
| പരുന്ത് (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q16252836'
|class='wd_label'| [[പറയാനുംവയ്യ പറയാതിരിക്കാനുംവയ്യ]]
| പറയാനുംവയ്യ പറയാതിരിക്കാനുംവയ്യ
|- class='wd_q7127789'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7127789|പല്ലാവൂർ ദേവനാരായണൻ]]''
| പല്ലാവൂർ ദേവനാരായണൻ
|- class='wd_q7128845'
|class='wd_label'| [[പളുങ്ക്]]
| പളുങ്ക്
|- class='wd_q5794742'
|class='wd_label'| [[പാഥേയം]]
| പാഥേയം
|- class='wd_q7127257'
|class='wd_label'| [[പാലേരിമാണിക്യം ഒരു പാതിരാക്കൊലപാതകത്തിന്റെ കഥ]]
| പാലേരിമാണിക്യം ഒരു പാതിരാക്കൊലപാതകത്തിന്റെ കഥ
|- class='wd_q7196354'
|class='wd_label'| [[പിൻനിലാവ്]]
| പിൻനിലാവ്
|- class='wd_q21427954'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q21427954|പുതിയ നിയമം]]''
| പുതിയ നിയമം
|- class='wd_q27981621'
|class='wd_label'| [[പുത്തൻപണം]]
| പുത്തൻപണം
|- class='wd_q16135235'
|class='wd_label'| [[പുറപ്പാട് (ചലച്ചിത്രം)|പുറപ്പാട്]]
| പുറപ്പാട്
|- class='wd_q18345689'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18345689|പുലി വരുന്നേ പുലി]]''
| പുലി വരുന്നേ പുലി
|- class='wd_q39048314'
|class='wd_label'| [[പുള്ളിക്കാരൻ സ്റ്റാറാ|പുള്ളിക്കാരൻ സ്റ്റാറാ]]
| പുള്ളിക്കാരന് സ്റ്റാറാ
|- class='wd_q18346053'
|class='wd_label'| [[പുഴയൊഴുകും വഴി]]
| പുഴയൊഴുകും വഴി
|- class='wd_q110094895'
|class='wd_label'| [[പുഴു (ചലച്ചിത്രം)]]
| പുഴു (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q16253083'
|class='wd_label'| [[പൂമുഖപ്പടിയിൽ നിന്നെയും കാത്ത്]]
| പൂമുഖപ്പടിയിൽ നിന്നെയും കാത്ത്
|- class='wd_q18602685'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18602685|പൂരം]]''
| പൂരം
|- class='wd_q7228910'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7228910|പൂവിനു പുതിയ പൂന്തെന്നൽ]]''
| പൂവിനു പുതിയ പൂന്തെന്നൽ
|- class='wd_q16135864'
|class='wd_label'| [[പൂവിരിയും പുലരി]]
| പൂവിരിയും പുലരി
|- class='wd_q136450424'
|class='wd_label'| [[പേട്രിയറ്റ്]]
| പേട്രിയറ്റ്
|- class='wd_q21998248'
|class='wd_label'| [[പേരൻപ്]]
| പേരൻപ്
|- class='wd_q7228194'
|class='wd_label'| [[പൊന്തൻമാട]]
| പൊന്തൻമാട
|- class='wd_q18343553'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18343553|പൊന്നും പൂവും]]''
| പൊന്നും പൂവും
|- class='wd_q7208673'
|class='wd_label'| [[പോക്കിരിരാജ|പോക്കിരി രാജ]]
| പോക്കിരി രാജ
|- class='wd_q7234890'
|class='wd_label'| [[പോത്തൻ വാവ]]
| പോത്തൻ വാവ
|- class='wd_q7238125'
|class='wd_label'| [[പ്രജാപതി (ചലച്ചിത്രം)|പ്രജാപതി]]
| പ്രജാപതി
|- class='wd_q18389434'
|class='wd_label'| [[പ്രണാമം (ചലച്ചിത്രം)|പ്രണാമം]]
| പ്രണാമം
|- class='wd_q18344200'
|class='wd_label'| [[പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുക]]
| പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുക
|- class='wd_q7238237'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7238237|പ്രമാണി (ചലച്ചിത്രം)]]''
| പ്രമാണി (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q7238333'
|class='wd_label'| [[പ്രാഞ്ചിയേട്ടൻ ആന്റ് ദി സെയ്ന്റ്]]
| പ്രാഞ്ചിയേട്ടൻ ആന്റ് ദി സെയ്ന്റ്
|- class='wd_q112762506'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q112762506|പ്രിയൻ ഓട്ടത്തിലാണ്]]''
| പ്രിയൻ ഓട്ടത്തിലാണ്
|- class='wd_q16137042'
|class='wd_label'| [[പ്രെയിസ് ദ ലോർഡ്]]
| പ്രെയിസ് ദ ലോർഡ്
|- class='wd_q18702144'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18702144|ഫയർമാൻ]]''
| ഫയർമാൻ
|- class='wd_q7180534'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7180534|ഫാന്റം (ചലച്ചിത്രം)]]''
| ഫാന്റം (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q217225'
|class='wd_label'| [[ഫെയ്സ് 2 ഫെയ്സ്]]
| ഫെയ്സ് 2 ഫെയ്സ്
|- class='wd_q85845478'
|class='wd_label'| [[ബറോസ്]]
| ബറോസ്
|- class='wd_q18378245'
|class='wd_label'| [[ബലൂൺ (ചലച്ചിത്രം)|ബലൂൺ]]
| ബലൂൺ
|- class='wd_q124038929'
|class='wd_label'| [[ബസൂക്ക]]
| ബസൂക്ക
|- class='wd_q118011'
|class='wd_label'| [[ബസ് കണ്ടക്ടർ]]
| ബസ് കണ്ടക്ടർ
|- class='wd_q15717896'
|class='wd_label'| [[ബാല്യകാലസഖി (2014-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ബാല്യകാലസഖി (ചലച്ചിത്രം- 2014)]]
| ബാല്യകാലസഖി (ചലച്ചിത്രം- 2014)
|- class='wd_q1425300'
|class='wd_label'| [[ബാവുട്ടിയുടെ നാമത്തിൽ]]
| ബാവുട്ടിയുടെ നാമത്തിൽ
|- class='wd_q4904962'
|class='wd_label'| [[ബിഗ് ബി (ചലച്ചിത്രം)|ബിഗ് ബി]]
| ബിഗ് ബി
|- class='wd_q4896561'
|class='wd_label'| [[ബെസ്റ്റ് ആക്ടർ]]
| ബെസ്റ്റ് ആക്ടർ
|- class='wd_q4896953'
|class='wd_label'| [[ബെസ്റ്റ് ഓഫ് ലക്ക്]]
| ബെസ്റ്റ് ഓഫ് ലക്ക്
|- class='wd_q4940571'
|class='wd_label'| [[ബോംബെ മാർച്ച് 12]]
| ബോംബെ മാർച്ച് 12
|- class='wd_q4920224'
|class='wd_label'| [[ബ്ലാക്ക് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ബ്ലാക്ക്]]
| ബ്ലാക്ക്
|- class='wd_q13564536'
|class='wd_label'| [[ബൽറാം v/s താരാദാസ്]]
| ബൽറാം v/s താരാദാസ്
|- class='wd_q18703080'
|class='wd_label'| [[ഭാസ്ക്കർ ദ റാസ്ക്കൽ]]
| ഭാസ്ക്കർ ദ റാസ്ക്കൽ
|- class='wd_q4901278'
|class='wd_label'| [[ഭാർഗവചരിതം മൂന്നാം ഖണ്ഡം]]
| ഭാർഗവചരിതം മൂന്നാം ഖണ്ഡം
|- class='wd_q105833849'
|class='wd_label'| [[ഭീഷ്മ പർവ്വം|ഭീഷ്മപർവ്വം]]
| ഭീഷ്മപർവ്വം
|- class='wd_q4901987'
|class='wd_label'| [[ഭൂതക്കണ്ണാടി]]
| ഭൂതക്കണ്ണാടി
|- class='wd_q121842080'
|class='wd_label'| [[ഭ്രമയുഗം]]
| ഭ്രമയുഗം
|- class='wd_q18127781'
|class='wd_label'| [[മംഗ്ലീഷ് (ചലച്ചിത്രം)|മംഗ്ലീഷ്]]
| മംഗ്ലീഷ്
|- class='wd_q18127705'
|class='wd_label'| [[മകൻ എന്റെ മകൻ]]
| മകൻ എന്റെ മകൻ
|- class='wd_q18127801'
|class='wd_label'| [[മണിയറ]]
| മണിയറ
|- class='wd_q6750280'
|class='wd_label'| [[മണിവത്തൂരിലെ ആയിരം ശിവരാത്രികൾ]]
| മണിവത്തൂരിലെ ആയിരം ശിവരാത്രികൾ
|- class='wd_q3535751'
|class='wd_label'| [[മതിലുകൾ (ചലച്ചിത്രം)|മതിലുകൾ]]
| മതിലുകൾ
|- class='wd_q59725741'
|class='wd_label'| [[മധുര രാജ]]
| മധുര രാജ
|- class='wd_q18352383'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18352383|മനസൊരു മഹാ സമുദ്രം]]''
| മനസൊരു മഹാ സമുദ്രം
|- class='wd_q6752294'
|class='wd_label'| [[മനു അങ്കിൾ]]
| മനു അങ്കിൾ
|- class='wd_q6754687'
|class='wd_label'| [[മറക്കില്ലൊരിക്കലും|മറക്കില്ലൊരിക്കലും (ചലച്ചിത്രം)]]
| മറക്കില്ലൊരിക്കലും (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q6791868'
|class='wd_label'| [[മറ്റൊരാൾ]]
| മറ്റൊരാൾ
|- class='wd_q18351840'
|class='wd_label'| [[മലരും കിളിയും]]
| മലരും കിളിയും
|- class='wd_q6798516'
|class='wd_label'| [[മഴയെത്തും മുൻപെ]]
| മഴയെത്തും മുൻപെ
|- class='wd_q6733102'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6733102|മഹാനഗരം]]''
| മഹാനഗരം
|- class='wd_q6733612'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6733612|മഹായാനം]]''
| മഹായാനം
|- class='wd_q6721132'
|class='wd_label'| [[മാന്യമഹാജനങ്ങളേ]]
| മാന്യമഹാജനങ്ങളേ
|- class='wd_q63859876'
|class='wd_label'| [[മാമാങ്കം (2019-ലെ ചലച്ചിത്രം)|മാമാങ്കം]]
| മാമാങ്കം
|- class='wd_q6796772'
|class='wd_label'| [[മായാബസാർ]]
| മായാബസാർ
|- class='wd_q6796889'
|class='wd_label'| [[മായാവി (2007-ലെ ചലച്ചിത്രം)]]
| മായാവി (2007-ലെ ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q30608726'
|class='wd_label'| [[മാസ്റ്റർപീസ് (ചലച്ചിത്രം)|മാസ്റ്റർപീസ്]]
| മാസ്റ്റർപീസ്
|- class='wd_q6842263'
|class='wd_label'| [[മിഥ്യ (ചലച്ചിത്രം)|മിഥ്യ]]
| മിഥ്യ
|- class='wd_q6878505'
|class='wd_label'| [[മിഷൻ 90 ഡേയ്സ്]]
| മിഷൻ 90 ഡേയ്സ്
|- class='wd_q18128281'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18128281|മുക്തി]]''
| മുക്തി
|- class='wd_q18378012'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18378012|മുദ്ര]]''
| മുദ്ര
|- class='wd_q17682582'
|class='wd_label'| [[മുന്നറിയിപ്പ്]]
| മുന്നറിയിപ്പ്
|- class='wd_q13114154'
|class='wd_label'| [[മുന്നേറ്റം]]
| മുന്നേറ്റം
|- class='wd_q12938944'
|class='wd_label'| [[മുഹൂർത്തം പതിനൊന്ന് മുപ്പതിന്]]
| മുഹൂർത്തം പതിനൊന്ന് മുപ്പതിന്
|- class='wd_q18391135'
|class='wd_label'| [[മൂന്ന് മാസങ്ങൾക്ക് മുൻപ്]]
| മൂന്ന് മാസങ്ങൾക്ക് മുൻപ്
|- class='wd_q13114216'
|class='wd_label'| [[മൃഗയ]]
| മൃഗയ
|- class='wd_q6809025'
|class='wd_label'| [[മേഘം (ചലച്ചിത്രം)|മേഘം]]
| മേഘം
|- class='wd_q6810918'
|class='wd_label'| [[മേള (ചലച്ചിത്രം)]]
| മേള (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q8050364'
|class='wd_label'| [[യവനിക]]
| യവനിക
|- class='wd_q8050230'
|class='wd_label'| [[യാത്ര (ചലച്ചിത്രം)|യാത്ര]]
| യാത്ര
|- class='wd_q8060340'
|class='wd_label'| [[യുഗപുരുഷൻ]]
| യുഗപുരുഷൻ
|- class='wd_q7279107'
|class='wd_label'| [[രചന (ചലച്ചിത്രം)]]
| രചന (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q7286705'
|class='wd_label'| [[രാക്കുയിലിൻ രാഗസദസ്സിൽ]]
| രാക്കുയിലിൻ രാഗസദസ്സിൽ
|- class='wd_q7286789'
|class='wd_label'| [[രാക്ഷസരാജാവ്]]
| രാക്ഷസരാജാവ്
|- class='wd_q7285694'
|class='wd_label'| [[രാജമാണിക്യം]]
| രാജമാണിക്യം
|- class='wd_q18130505'
|class='wd_label'| [[രാജാധിരാജ]]
| രാജാധിരാജ
|- class='wd_q7294312'
|class='wd_label'| [[രാപ്പകൽ]]
| രാപ്പകൽ
|- class='wd_q18393520'
|class='wd_label'| [[രാരീരം|രാരീരം (ചലച്ചിത്രം)]]
| രാരീരം (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q16253741'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q16253741|രുഗ്മ]]''
| രുഗ്മ
|- class='wd_q7370753'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7370753|രൗദ്രം]]''
| രൗദ്രം
|- class='wd_q112050333'
|class='wd_label'| [[റോഷാക്ക് (ചലച്ചിത്രം)|റോഷാക്ക്]]
| റോഷാക്ക്
|- class='wd_q18344872'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18344872|ലക്ഷ്മണ രേഖ]]''
| ലക്ഷ്മണ രേഖ
|- class='wd_q6520605'
|class='wd_label'| [[ലേഖയുടെ മരണം ഒരു ഫ്ലാഷ്ബാക്ക്]]
| ലേഖയുടെ മരണം ഒരു ഫ്ലാഷ്ബാക്ക്
|- class='wd_q6690650'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6690650|ലൗ ഇൻ സിംഗപ്പൂർ (ചലച്ചിത്രം)]]''
| ലൗ ഇൻ സിംഗപ്പൂർ (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q6686067'
|class='wd_label'| [[ലൗഡ്സ്പീക്കർ]]
| ലൗഡ്സ്പീക്കർ
|- class='wd_q13564574'
|class='wd_label'| [[വജ്രം (ചലച്ചിത്രം)|വജ്രം]]
| വജ്രം
|- class='wd_q7914307'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7914307|വന്ദേ മാതരം]]''
| വന്ദേ മാതരം
|- class='wd_q7912415'
|class='wd_label'| [[വല്ല്യേട്ടൻ]]
| വല്ല്യേട്ടൻ
|- class='wd_q7917178'
|class='wd_label'| [[വാത്സല്യം]]
| വാത്സല്യം
|- class='wd_q7916193'
|class='wd_label'| [[വാർത്ത (ചലച്ചിത്രം)|വാർത്ത]]
| വാർത്ത
|- class='wd_q7929410'
|class='wd_label'| [[വികടകവി]]
| വികടകവി
|- class='wd_q16255199'
|class='wd_label'| [[വിചാരണ (ചലച്ചിത്രം)|വിചാരണ]]
| വിചാരണ
|- class='wd_q18359033'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18359033|വിധിച്ചതും കൊതിച്ചതും]]''
| വിധിച്ചതും കൊതിച്ചതും
|- class='wd_q7928073'
|class='wd_label'| [[വിധേയൻ]]
| വിധേയൻ
|- class='wd_q18359242'
|class='wd_label'| [[വിളിച്ചു വിളികേട്ടു]]
| വിളിച്ചു വിളികേട്ടു
|- class='wd_q14865988'
|class='wd_label'| [[വിഷ്ണു (ചലച്ചിത്രം)|വിഷ്ണു]]
| വിഷ്ണു
|- class='wd_q7930247'
|class='wd_label'| [[വിൽക്കാനുണ്ട് സ്വപ്നങ്ങൾ]]
| വിൽക്കാനുണ്ട് സ്വപ്നങ്ങൾ
|- class='wd_q12943278'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q12943278|വീണ്ടും]]''
| വീണ്ടും
|- class='wd_q18358514'
|class='wd_label'| [[വീണ്ടും ചലിക്കുന്ന ചക്രം]]
| വീണ്ടും ചലിക്കുന്ന ചക്രം
|- class='wd_q7920010'
|class='wd_label'| [[വെനീസിലെ വ്യാപാരി]]
| വെനീസിലെ വ്യാപാരി
|- class='wd_q25302704'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q25302704|വേട്ട (ചലച്ചിത്രം)]]''
| വേട്ട (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q1132661'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q1132661|വേഷം (ചലച്ചിത്രം)]]''
| വേഷം (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q20650041'
|class='wd_label'| [[വൈറ്റ്]]
| വൈറ്റ്
|- class='wd_q97256155'
|class='wd_label'| [[വൺ]]
| വൺ
|- class='wd_q16252603'
|class='wd_label'| [[വൺവേ ടിക്കറ്റ്]]
| വൺവേ ടിക്കറ്റ്
|- class='wd_q18170622'
|class='wd_label'| [[വർഷം (ചലച്ചിത്രം)|വർഷം]]
| വർഷം
|- class='wd_q18357567'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18357567|ശംഖാദം]]''
| ശംഖാദം
|- class='wd_q7423412'
|class='wd_label'| [[ശരവർഷം]]
| ശരവർഷം
|- class='wd_q7496548'
|class='wd_label'| [[ശിക്കാരി]]
| ശിക്കാരി
|- class='wd_q18357173'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18357173|ശേഷം കാഴ്ചയിൽ]]''
| ശേഷം കാഴ്ചയിൽ
|- class='wd_q15072124'
|class='wd_label'| [[ശ്യാമ (ചലച്ചിത്രം)|ശ്യാമ]]
| ശ്യാമ
|- class='wd_q7585688'
|class='wd_label'| [[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്]]
| ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്
|- class='wd_q85801051'
|class='wd_label'| [[ഷൈലോക്ക്|ഷൈലോക്ക് (ചലച്ചിത്രം)]]
| ഷൈലോക്ക് (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q16253880'
|class='wd_label'| [[സംഘം (ചലച്ചിത്രം)|സംഘം]]
| സംഘം
|- class='wd_q7415991'
|class='wd_label'| [[സന്ദർഭം (ചലച്ചിത്രം)|സന്ദർഭം]]
| സന്ദർഭം
|- class='wd_q18377967'
|class='wd_label'| [[സന്ധ്യക്കെന്തിനു സിന്ദൂരം]]
| സന്ധ്യക്കെന്തിനു സിന്ദൂരം
|- class='wd_q7416301'
|class='wd_label'| [[സന്ധ്യയ്ക്കു വിരിഞ്ഞ പൂവ്|സന്ധ്യക്ക് വിരിഞ്ഞ പൂവ്]]
| സന്ധ്യക്ക് വിരിഞ്ഞ പൂവ്
|- class='wd_q7424499'
|class='wd_label'| [[സരോവരം (ചലച്ചിത്രം)|സരോവരം]]
| സരോവരം
|- class='wd_q16135786'
|class='wd_label'| [[സാഗരം ശാന്തം]]
| സാഗരം ശാന്തം
|- class='wd_q7399044'
|class='wd_label'| [[സാഗരം സാക്ഷി]]
| സാഗരം സാക്ഷി
|- class='wd_q7410273'
|class='wd_label'| [[സാമ്രാജ്യം (ചലച്ചിത്രം)|സാമ്രാജ്യം]]
| സാമ്രാജ്യം
|- class='wd_q7410276'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7410276|സാമ്രാജ്യം 2 സൺ ഓഫ് അലക്സാണ്ടർ]]''
| സാമ്രാജ്യം 2 സൺ ഓഫ് അലക്സാണ്ടർ
|- class='wd_q12945272'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q12945272|സായം സന്ധ്യ]]''
| സായം സന്ധ്യ
|- class='wd_q18378388'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18378388|സിദ്ധാർത്ഥ]]''
| സിദ്ധാർത്ഥ
|- class='wd_q14834024'
|class='wd_label'| [[സിന്ദൂരസന്ധ്യയ്ക്ക് മൗനം]]
| സിന്ദൂരസന്ധ്യയ്ക്ക് മൗനം
|- class='wd_q110128927'
|class='wd_label'| [[സിബിഐ 5: ദ ബ്രെയിൻ]]
| സിബിഐ 5: ദ ബ്രെയിൻ
|- class='wd_q7635898'
|class='wd_label'| [[സുകൃതം (ചലച്ചിത്രം)|സുകൃതം]]
| സുകൃതം
|- class='wd_q7562755'
|class='wd_label'| [[സൂര്യമാനസം]]
| സൂര്യമാനസം
|- class='wd_q7456672'
|class='wd_label'| [[സേതുരാമയ്യർ സിബിഐ]]
| സേതുരാമയ്യർ സിബിഐ
|- class='wd_q7402470'
|class='wd_label'| [[സൈന്യം (ചലച്ചിത്രം)|സൈന്യം]]
| സൈന്യം
|- class='wd_q16254258'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q16254258|സൈലൻസ് (ചലച്ചിത്രം)]]''
| സൈലൻസ് (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q43259919'
|class='wd_label'| [[സ്ട്രീറ്റ് ലൈറ്റ്സ് (ചലച്ചിത്രം)|സ്ട്രീറ്റ് ലൈറ്റ്സ്]]
| സ്ട്രീറ്റ് ലൈറ്റ്സ്
|- class='wd_q18378833'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18378833|സ്നേഹമുള്ള സിംഹം]]''
| സ്നേഹമുള്ള സിംഹം
|- class='wd_q16254439'
|class='wd_label'| [[സ്റ്റാലിൻ ശിവദാസ്‌|സ്റ്റാലിൻ ശിവദാസ്]]
| സ്റ്റാലിൻ ശിവദാസ്
|- class='wd_q5657490'
|class='wd_label'| [[ഹരികൃഷ്ണൻസ്|ഹരികൃഷ്ണന് സ്]]
| ഹരികൃഷ്ണന് സ്
|- class='wd_q11268003'
|class='wd_label'| [[ഹസ്ബന്റ്സ് ഇൻ ഗോവ]]
| ഹസ്ബന്റ്സ് ഇൻ ഗോവ
|- class='wd_q16137997'
|class='wd_label'| [[ഹിമവാഹിനി]]
| ഹിമവാഹിനി
|- class='wd_q16248944'
|class='wd_label'| [[ഹിറ്റ്‌ലർ (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഹിറ്റ്‌ലർ]]
| ഹിറ്റ്ലർ
|}
----
&amp;sum; 383 items.
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>1ses2s04goh3dlm5uaxmdy77vpwt0mu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>രാജാമണി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197005</id>
    <revision>
      <id>4674028</id>
      <parentid>4064178</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:35:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-53948-34</username>
        <id>223913</id>
      </contributor>
      <comment>/* ശ്രദ്ധേയമായ ഗാനങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4674028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12666" sha1="mn1pu97pv3ax6leqgea453irg0ctedk" xml:space="preserve">{{prettyurl|Rajamani}}
{{Infobox musical artist  &lt;!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --&gt;
| name                = രാജാമണി
| image               =Rajamani_music_director.png
| caption             = 
| image_size          =
| background          = 
| birth_name          = 
| alias               = 
| birth_date          = {{birth date|1956|05|21|df=yes}}
| birth_place         = [[കോഴിക്കോട്]], [[മദ്രാസ്]], [[ഇന്ത്യ]] 
| death_date          = {{death date and age|2016|02|14|1956|05|21|df=yes}}
| death_place         = [[ചെന്നൈ]], [[തമിഴ്നാട്]], [[ഇന്ത്യ]]
| origin              = [[ഭൂതപ്പാണ്ടി]], [[കന്യാകുമാരി ജില്ല]]
| instrument          =
| genre               = 
| occupation          = സംഗീതസംവിധായകൻ
| years_active        = 1981-2016
| label               = 
| associated_acts     = 
| website             = 
| notable_instruments =
| spouse              = ബീന
| children            = അച്ചു, ആദിത്യ
| parents             = [[ബി.എ. ചിദംബരനാഥ്]], തുളസി ചിദംബരനാഥ്
}}
[[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാള ചലച്ചിത്ര രംഗത്തെ]] ഒരു സംഗീത സംവിധായകനായിരുന്നു '''രാജാമണി''' (1956 മേയ് 21 - 2016 ഫെബ്രുവരി 14). മലയാളം ഉൾപ്പെടെ  പത്തു ഭാഷകളിൽ സംഗീത സംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ച ഇദ്ദേഹം 700-ൽപ്പരം ചിത്രങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തല സംഗീതം ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hindu.com/2008/09/15/stories/2008091550810200.htm |title=Music is in his background |author=P. K. Ajith Kumar |date=September 15, 2008 |work= |publisher=The Hindu |accessdate=June 16, 2012 |archive-date=2008-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080918072647/http://www.hindu.com/2008/09/15/stories/2008091550810200.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1997-ൽ ''[[ആറാം തമ്പുരാൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ പശ്ചാത്തല സംഗീതത്തിന് [[കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം|കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം]] ലഭിച്ചു. ''ഇൻ ദ നെയിം ഓഫ് ബുദ്ധ'' എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പശ്ചാത്തല സംഗീതത്തിന് മൂന്ന് രാജ്യാന്തര പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name =nmo&gt;{{cite web | url = http://www.newskeralaonline.com/NewsView.aspx?Id=23081&amp;Category=-5 | title = സംഗീതസംവിധായകൻ രാജാമണി അന്തരിച്ചു | date = ഫെബ്രുവരി 15, 2016 | accessdate = ഫെബ്രുവരി 20, 2016 | publisher = ന്യൂസ് കേരള ഓൺലൈൻ | language =  }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;സംവിധായകൻ [[ഷാജി കൈലാസ്|ഷാജി കൈലാസിന്റെ]] മിക്ക ചിത്രങ്ങൾക്കും പശ്ചാത്തല സംഗീതം നിർവഹിച്ചത് രാജാമണിയാണ്.

== ജീവിത രേഖ ==
മലയാളത്തിലെ ആദ്യകാല സംഗീതസംവിധായകരിൽ ഒരാളായിരുന്ന പരേതനായ [[ബി.എ. ചിദംബരനാഥ്|ബി.എ. ചിദംബരനാഥിന്റെ]] മൂത്ത മകനാണ് രാജാമണി.&lt;ref name=&quot;mathrubhumi&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.mathrubhumi.com/movies/welcome/19821/ |title= സംഗീതം രാജാമണി |author= കെ.കെ. വിനോദ് കുമാർ |date= September 17, 2008 |work=  |publisher= [[മാതൃഭൂമി]] |accessdate= June 16, 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; അമ്മ പരേതയായ തുളസി [[കോഴിക്കോട്]] [[ആകാശവാണി]] ജീവനക്കാരി ആയിരുന്നു. തന്മൂലം അദ്ദേഹം ബാല്യകാലം ചെലവിട്ടത് കോഴിക്കോട്ടായിരുന്നു.&lt;ref name =jai&gt;{{cite web | url = http://jaihindvartha.com/archives/11640 | title = നിലച്ചത് രാജസംഗീതം | date = ഫെബ്രുവരി 15, 2016 | accessdate = ഫെബ്രുവരി 20, 2016 | publisher = ജെയ്ഹിന്ദ് ന്യൂസ് | language =  }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ചിദംബരനാഥ്-തുളസി ദമ്പതിമാരുടെ ആറു മക്കളിൽ മൂത്തവനായ രാജാമണി, വായ്പ്പാട്ടും കർണ്ണാടക സംഗീതവും പഠിക്കുന്നത് അച്ഛനിൽ നിന്നു തന്നെയാണ്. 1969-ൽ അച്ഛൻ തന്നെ സംഗീതം നൽകിയ 'കുഞ്ഞിക്കൂനൻ' എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾക്ക് കോംഗോ ഡ്രം വായിച്ചു കൊണ്ടാണ് ഏഴാം ക്ലാസുകാരനായ രാജാമണി പിന്നണിയിൽ എത്തിയത്.&lt;ref name =mathru&gt;{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/obit-rajamani-malayalam-news-1.866660 | title =രാജാമണി: അച്ഛന്റെ പാരമ്പര്യം കാത്ത മകൻ|date=  ഫെബ്രുവരി 15, 2016  | accessdate = ഫെബ്രുവരി 20, 2016 | publisher =മാതൃഭൂമി| language =}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി ചെന്നൈയിലേക്ക് കുടിയേറി. ചെന്നൈ എച്ച്.ഐ.ടി. കോളേജിലെ മെക്കാനിക്കൽ എൻജിനീയറിങ് വിദ്യാർഥിയായ കാലത്തു തന്നെ ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ അടുക്കൽ നിന്ന് ഗിറ്റാറിലും കീബോർഡിലും പാശ്ചാതല സംഗീതത്തിലും പഠനം നടത്തി.

കുറച്ചു കാലം ഗൾഫിൽ ജോലി ചെയ്ത ശേഷം ചെന്നൈയിൽ തിരിച്ചെത്തി [[ജോൺസൺ|ജോൺസന്റെ]] സഹായിയായി പ്രവർത്തിച്ചാണ് രാജാമണി ചലച്ചിത്ര രംഗത്ത് പ്രവേശിക്കുന്നത്. രണ്ടു തമിഴ് സിനിമകൾക്കു പശ്ചാത്തല സംഗീതം നൽകിയായിരുന്നു തുടക്കം. 1981-ൽ ''ഗ്രാമത്തിൽ കിളികൾ'' എന്ന തമിഴ് ചിത്രത്തിലൂടെ രാജാമണി സംഗീത സംവിധായകന്റെ വേഷവും അണിഞ്ഞു. 1985-ൽ ''നുള്ളി നോവിക്കാതെ'' എന്ന ചിത്രത്തിൽ 'ഈറൻ മേഘങ്ങൾ' എന്ന ഗാനത്തിന് സംഗീതം നൽകി മലയാള സംഗീത ലോകത്തെത്തിയ രാജാമണി പിന്നീട് നിരവധി മലയാള ചിത്രങ്ങൾക്ക് സംഗീതം നൽകിയെങ്കിലും പശ്ചാത്തല സംഗീതരംഗത്താണ് കൂടുതൽ സജീവമായത്.

2012-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഹൈഡ് ആന്റ് സീക്കിലെ ഗാനങ്ങൾക്കാണ് രാജാമണി അവസാനമായി സംഗീതം ഒരുക്കിയത്. 2015-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ലോഹം'' എന്ന ചിത്രത്തിന് പശ്ചാത്തല സംഗീതം ഒരുക്കിയതും രാജാമണിയായിരുന്നു.  2016 ഫെബ്രുവരി 14 -ന് രാത്രി 11 മണിയോടെ [[ചെന്നൈ]]യിലെ വീട്ടിൽ വച്ച് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു&lt;ref&gt;http://www.mathrubhumi.com/news/kerala/music-director-rajamani-passes-away-malayalam-news-1.866370&lt;/ref&gt;. 59 വയസ്സായിരുന്നു അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്. 'ഹൈഡ് ആന്റ് സീക്ക്' എന്ന ചിത്രത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിനൊപ്പം ഗാനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച [[ഒ.എൻ.വി. കുറുപ്പ്]] അന്തരിച്ചതിന്റെ പിറ്റേ ദിവസമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യം; ആ ചിത്രത്തിന് ഛായാഗ്രഹകൻ [[ആനന്ദക്കുട്ടൻ]] അന്തരിച്ച് ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്കുശേഷവും. മൃതദേഹം പൂർണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ ചെന്നൈയിലെ ബസന്ത് നഗർ ശ്മശാനത്തിൽ സംസ്‌കരിച്ചു. 

==കുടുംബം==
മുൻ [[ബാസ്കറ്റ്ബോൾ]] താരം ബീനയാണ് ഭാര്യ. മകൻ അച്ചു രാജാമണിയും സംഗീത സംവിധാന രംഗത്ത് സജീവമാണ്. മറ്റൊരു മകൻ ആദിത്യ അഭിഭാഷകനാണ്.&lt;ref name =&quot;മനോ&quot;&gt;{{cite web | url = | title =രാജാമണി അന്തരിച്ചു|date=  ഫെബ്രുവരി 15, 2016  | accessdate = | publisher =മലയാള മനോരമ| language =}}&lt;/ref&gt;

== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==
* 1997 – [[കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം]] – മികച്ച പശ്ചാത്തലസംഗീതം – ''[[ആറാം തമ്പുരാൻ]]''
* ഫിലിം ക്രിട്ടിക്സ് അവാർഡ്- ''നന്ദനം'', ''ശാന്തം''&lt;ref name =&quot;മനോ&quot;/&gt;

== ശ്രദ്ധേയമായ ഗാനങ്ങൾ ==
* ''കൂട്ടിൽ നിന്നും'' (''[[താളവട്ടം]]'')
* &quot;മഞ്ഞിൻ ചിറകുള്ള&quot; (''[[സ്വാഗതം (ചലച്ചിത്രം)|സ്വാഗതം]]'')
* &quot;നന്ദ കിഷോരാ രാത്രി ലില്ലികൾ പൂത്തപോൽ ഒരു മാത്ര&quot; (''[[ഏകലവ്യൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഏകലവ്യൻ]]'')
* &quot;ജപമായ്&quot; (''[[പുന്നാരം]]'')
* &quot;മഞ്ഞുകൂട്ടികൾ&quot; (''[[വെൽകം ടു കൊടൈകനാൽ]]'')
*സ്വയം മറന്നുവോ [വെൽക്കം ടു കൊടൈകനാൽ]

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* {{imdb name|0707338}}

[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംഗീതസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2016-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേയ് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 14-ന് മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>mn1pu97pv3ax6leqgea453irg0ctedk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലേക് വലേഹ്സ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198905</id>
    <revision>
      <id>4674085</id>
      <parentid>4448655</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T02:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raippa-Valli</username>
        <id>223517</id>
      </contributor>
      <comment>File</comment>
      <origin>4674085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18906" sha1="dv26ju3wfwm46wzk7dc7yxqt5bprv7t" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Lech Walesa}}
{{Infobox officeholder
| name                = ലേക് വലേഹ്സ
| image               = Lech Wałęsa (2019), FORUM 2000, Prague (2).jpg
| caption             = വലേഹ്സ ഒക്ടോബർ 2019 ൽ
| office              = [[പോളണ്ടിൻറെ മുൻ പ്രസിഡൻറ്]]
| primeminister       = [[തദേവൂസ് മസോവിക്കി]]&lt;br /&gt;[[ജാൻ ക്രിസ്റ്റോഫ് ബിലെക്കി]]&lt;br /&gt;[[ജാൻ ഓൾസെവ്സ്കി]]&lt;br /&gt;[[വാൾഡെമർ പാവ്ലക്ക്]]&lt;br /&gt;[[ഹന്ന സുചോക്ക]]&lt;br /&gt;[[വാൾഡെമർ പാവ്ലക്ക്]]&lt;br /&gt;[[ജോസെഫ് ഒലെക്സി]]
| term_start          = 22 December 1990
| term_end            = 22 December 1995
| predecessor         = [[വോജിയെച്ച് ജറുസെൽസ്കി]], &lt;br/&gt; [[റൈസാർഡ് കാസോറോവ്സ്കി]] (as last Polish President-in-exile)
| successor           = [[അലക്സാണ്ടർ ക്വാഷ്നെവ്സ്കി]]
| birth_date          = {{birth date and age|1943|9|29|df=y}}
| birth_place         = [[Popowo, Gmina Tłuchowo|പോപ്പോവോ]], [[റീച്ച്സ്ഗൗ ഡാൻസിഗ്-പടിഞ്ഞാറൻ പ്രഷ്യ]], [[Nazi Germany|ഗ്രേറ്റർ ജർമ്മൻ റീച്ച്]] (today in [[പോളണ്ട്]])
| otherparty          = [[Solidarity (Polish trade union)|Solidarity]] {{small|(1980–1988)}}&lt;br /&gt;[[Solidarity Citizens' Committee]] {{small|(1988–1993)}}&lt;br /&gt;[[Nonpartisan Bloc for Support of Reforms]] {{small|(1993–1997)}}&lt;br /&gt;[[Solidarity Electoral Action]] {{small|(1997–2001)}}&lt;br /&gt;[[Christian Democracy of the 3rd Polish Republic]] {{small|(1997–2001)}}
| occupation          = Electrician
| spouse              = {{marriage|[[Danuta Wałęsa|Mirosława Danuta Gołoś]]|8 November 1969}}
| children            = 8, including [[Jarosław Wałęsa|Jarosław]]
| parents             = Bolesław Wałęsa&lt;br /&gt;Feliksa Kamieńska
| awards              = {{List collapsed|title=''See list''|[[File:POL Order Orła Białego BAR.svg|40px|Order of the White Eagle]] [[File:POL Polonia Restituta Wielki BAR.svg|40px|Order of the Polonia Restituta]] [[File:WWIRib.gif|40px|Missio Reconciliationis Commando]] [[File:POL Odznaka Hon Za Zaslugi dla Woj Warm-Maz BAR.svg|40px|Honor Badge for Merit for the Warmian-Masurian Voivodeship]] [[File:POL Kombatancki Krzyz Pamiatkowy - Zwyciezcom BAR.svg|40px|Veteran's Memorial Cross &quot;Winners&quot; (ZKRPiBWP)]] [[File:VEN Order Francisco de Miranda - Grand Cross BAR.png|40px|Order of Francisco de Miranda - Grand Cross]] [[File:Presidential Medal of Freedom (ribbon).svg|40px|Presidential Medal of Freedom]] [[File:USA Philadelphia Liberty Medal ribbon.svg|40px|Philadelphia Liberty Medal]] [[File:Order Pius Ribbon 1kl.png|40px|Order of Pius IX - Grand Cross]] [[File:Grand Crest Ordre de Leopold.png|40px|Order of Leopold]] [[File:Order of the Bath UK ribbon.svg|40px|Order of the Bath]] [[File:Legion Honneur GC ribbon.svg|40px|Legion of Honour - Grand Cross]] [[File:Cordone di gran Croce di Gran Cordone OMRI BAR.svg|40px|Knight Grand Cross of the Order of Merit of the Italian Republic]] [[File:Seraphimerorden ribbon.svg|40px|Royal Order of Seraphim]] [[File:Order of the Elephant Ribbon bar.svg|40px|Order of the Elephant]] [[File:Order of the White Rose Ribbon bar.svg|40px|Order of the White Rose]] [[File:PRT Order of Prince Henry - Grand Cross BAR.svg|40px|Order of Prince Henry - Grand Collar]] [[File:PRT Order of Liberty - Officer BAR.svg|40px|Order of Liberty - Officer]] [[File:HUN Order of Merit of the Hungarian Rep (civil) 1class BAR.svg|40px|Order of Merit of the Hungarian Republic - 1st Class]] [[File:Order of the State of Republic of Turkey.png|40px|Order of the State of the Republic of Turkey]] [[File:BRA - Order of the Southern Cross - Grand Cross BAR.svg|40px|Order of the Southern Cross - Grand Cross]] [[File:Order Sint Olaf 1 kl.png|40px|Order of Saint Olav - 1st Class]] [[File:CZE Rad Bileho Lva 1 tridy BAR.svg|40px|Order of the White Lion - 1st Class]] [[File:DOM Order of Christopher Columbus ribbon bar.PNG|40px|Order of Christopher Columbus - Grand Cross]] [[File:Order of Prince Yaroslav the Wise 1st 2nd and 3rd Class of Ukraine.png|40px|Order of Prince Jarosław the Wise]] [[File:EST Order of the Cross of Terra Mariana - 1st Class BAR.png|40px|Order of the Cross of Terra Mariana - First Class]] [[File:LTU Lithuania Millennium Star BAR.svg|40px|Lithuanian Millennium Star]] [[File:Order of Saint Michael of the Wing (Portugal) - ribbon bar.gif|40px|Order of Saint Michael of the Wing]] [[File:ROM Order of the Crown of Romania 1881 GCross BAR.svg|40px|Order of the Crown of Romania - Grand Cross]] [[File:NLD Order of the Dutch Lion - Grand Cross BAR.png|40px|Order of the Dutch Lion - Grand Cross]] [[File:GER Bundesverdienstkreuz 9 Sond des Grosskreuzes.svg|40px|Order of Merit of the Federal Republic of Germany - Grand Cross Special Class]] [[File:CHL Order of Merit of Chile - Collar BAR.png|40px|Order of Merit of Chile - Collar]] [[File:Medal of the Oriental Republic of Uruguay - ribbon bar.gif|40px|Medal of the Oriental Republic of Uraguay]]}}
| signature           = Lech Walesa Signature.svg
| honorific_prefix    = 
| honorific_suffix    = 
}}
മുൻ [[പോളണ്ട്]] പ്രസിഡന്റും (1990 മുതൽ 1995 വരെ)&lt;ref name=CNNCwar&gt;{{Cite news | title= CNN Cold War – Profile: Lech Walesa | publisher= CNN | url= http://www.cnn.com/SPECIALS/cold.war/kbank/profiles/walesa/ | accessdate= 19 August 2007 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20080415201207/http://www.cnn.com/SPECIALS/cold.war/kbank/profiles/walesa/ | archivedate= 2008-04-15 | url-status= live }}&lt;/ref&gt; പോളിഷ് തൊഴിലാളി സംഘടനയായ [[സോളിഡാരിറ്റി]]യുടെ സ്ഥാപകനേതാക്കളിൽ ഒരാളുമാണ് '''ലേക് വലേൻസ'''(ഉച്ചാരണംˌlɛk vəˈwɛnsə/ or /wɔːˈlɛnsə/;-ജനനം: 29 സപ്തം:1943). മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും വലേൻസ സജീവമായി ഇടപെട്ടിരുന്നു. സോളിഡാരിറ്റിയ്ക്ക് 1983 ൽ സമാധാനത്തിനുള്ള [[നോബൽ സമ്മാനം]] ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. തൊഴിൽ കൊണ്ട് ഇലക്ട്രീഷ്യൻ ആയ വലേൻസ ഗദായ്സ്കിലെ കപ്പൽശാലയിൽ തൊഴിലാളിയായാണ് പൊതുജീവിതം ആരംഭിച്ചത്.
[[പ്രമാണം:Strajk_sierpniowy_w_Stoczni_Gdańskiej_im._Lenina_22.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|Wałęsa (1980)]]

== ആദ്യകാലം ==
[[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയിലെ]] (ജർമ്മൻ അധിനിവേശ പോളണ്ട്)&lt;ref name=&quot;CNNCwar2&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.cnn.com/SPECIALS/cold.war/kbank/profiles/walesa/|title=Profile: Lech Wałęsa|newspaper=CNN|access-date=19 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20080415201207/http://www.cnn.com/SPECIALS/cold.war/kbank/profiles/walesa/|archive-date=15 April 2008}}&lt;/ref&gt; റീച്ച്‌സ്‌ഗൗ ഡാൻസിഗ്-വെസ്റ്റ് പ്രഷ്യയിലെ [[പോപ്പോവോ|പോപ്പോവോയിലാണ്]] വാലേഹ്സ ജനിച്ചത്. ഒരു മരപ്പണിക്കാരനായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ബോലെസ്ലാവ് വലേഹ്സ (ജീവിതകാലം: 1908-1945), ലേക് ജനിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ജർമ്മൻ അധിനിവേശ സേനയാൽ മോയ്‌നിക്കിലെ (കെ.എൽ സ്റ്റട്ട്‌തോഫ് ഔട്ട്‌പോസ്റ്റ്) നിർബന്ധിത ലേബർ ക്യാമ്പിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ബോലെസ്ലാവ് യുദ്ധത്തിനുശേഷം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയെങ്കിലും തളർച്ചയും അസുഖവും മൂലം രണ്ടു മാസത്തിനുശേഷം മരണമടഞ്ഞു.&lt;ref&gt;Pages 129–131. Walesa, Lech. &quot;The Struggle and the Triumph: An Autobiography&quot;. Arcade Publishing (1991). {{ISBN|1-55970-221-4}}. &quot;He was not yet thirty-four years old.&quot;&lt;/ref&gt; ലേക്കിൻറെ മാതാവ്, ഫെലിക്‌സ വലേഹ്സയാണ് (മുമ്പ്, കമീൻസ്‌ക; 1916-1975),&lt;ref name=&quot;ilw&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ilw.org.pl/13,10|title=Rys biograficzny|access-date=2 January 2010|publisher=Instytut Lecha Wałęsy|archive-url=https://web.archive.org/web/20100507142559/http://www.ilw.org.pl/13%2C10|archive-date=7 May 2010|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; മകന്റെ വിശ്വാസങ്ങളെയും നിശ്ചയദാർഢ്യത്തെയും രൂപപ്പെടുത്തിയത്.&lt;ref name=&quot;Cook-1&quot;&gt;David C. Cook (22 February 2005), ''Mothers of Influence: The Inspiring Stories of Women Who Made a Difference in Their Children and Their World.'' New edition. {{ISBN|1562923684}}.&lt;/ref&gt;

ലേക്കിന് ഒമ്പത് വയസ് പ്രായമുള്ളപ്പോൾ മാതാവ് ഫെലിക്‌സ ഭാർതൃസഹോദരനും കർഷകനുമായിരുന്ന സ്റ്റാനിസ്ലാവ് വലേഹ്സയെ (1916-1981) വിവാഹം കഴിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Register&quot;&gt;{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1310&amp;dat=19810819&amp;id=PBVWAAAAIBAJ&amp;pg=4292,5242829&amp;hl|title=Stanislaw Walesa, stepfather of Polish unionist, dies at 64|work=[[The Register-Guard|Eugene Register-Guard]]|agency=[[United Press International]]|date=19 August 1981|page=8A|access-date=3 March 2016}}&lt;/ref&gt; ലേക്കിന് തന്നേക്കാൾ മൂത്ത മുന്ന് സഹോദരങ്ങളായ ഇസബേല (1934-2012), എഡ്വേർഡ് (ജനനം 1937), സ്റ്റാനിസ്ലാവ് (ജനനം 1939) എന്നിവരും തദേവൂസ് (ജനനം 1946), സിഗ്മണ്ട് (ജനനം 1948), വോജിസെച്ച് (1951-1988) എന്നീ മൂന്ന് ഇളയ അർദ്ധസഹോദരങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;stepfather&quot;&gt;{{cite news|last=Ennis|first=Thomas W.|url=https://www.nytimes.com/1981/08/19/obituaries/stepfather-of-lech-walesa-dies-in-jersey-city.html|title=Stepfather of Lech Wałęsa Dies in Jersey City|work=[[The New York Times]]|date=19 August 1981|access-date=3 March 2016}}&lt;/ref&gt; 1973-ൽ ലേക്കിൻറെ മാതാവും രണ്ടാനച്ഛനും സാമ്പത്തിക കാരണങ്ങളാൽ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലേയ്ക്ക്]] കുടിയേറി.&lt;ref name=&quot;Register2&quot;&gt;{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1310&amp;dat=19810819&amp;id=PBVWAAAAIBAJ&amp;pg=4292,5242829&amp;hl|title=Stanislaw Walesa, stepfather of Polish unionist, dies at 64|work=[[The Register-Guard|Eugene Register-Guard]]|agency=[[United Press International]]|date=19 August 1981|page=8A|access-date=3 March 2016}}&lt;/ref&gt; [[ന്യൂ ജെഴ്സി|ന്യൂജേഴ്‌സിയിലെ]] [[ജേഴ്‌സി സിറ്റി|ജേഴ്‌സി സിറ്റിയിൽ]] താമസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ അവിടെവച്ച് ഫെലിക്‌സ 1975-ൽ വാഹനാപകടത്തിലും, സ്റ്റാനിസ്ലാവ് 1981-ൽ ഹൃദയാഘാതം മൂലവും മരണമടഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;Register3&quot;&gt;{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1310&amp;dat=19810819&amp;id=PBVWAAAAIBAJ&amp;pg=4292,5242829&amp;hl|title=Stanislaw Walesa, stepfather of Polish unionist, dies at 64|work=[[The Register-Guard|Eugene Register-Guard]]|agency=[[United Press International]]|date=19 August 1981|page=8A|access-date=3 March 2016}}&lt;/ref&gt; ഇരുവരെയും [[പോളണ്ട്|പോളണ്ടിലാണ്]] സംസ്‌കരിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;stepfather2&quot;&gt;{{cite news|last=Ennis|first=Thomas W.|url=https://www.nytimes.com/1981/08/19/obituaries/stepfather-of-lech-walesa-dies-in-jersey-city.html|title=Stepfather of Lech Wałęsa Dies in Jersey City|work=[[The New York Times]]|date=19 August 1981|access-date=3 March 2016}}&lt;/ref&gt;

1961-ൽ, ലേക്ക് സമീപത്തെ  ചാലിനിലെയും ലിപ്നോയിലെയും പ്രൈമറി, വൊക്കേഷണൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് യോഗ്യതയുള്ള ഒരു ഇലക്ട്രീഷ്യനായി ബിരുദം നേടി. 1961 മുതൽ 1965 വരെയുള്ള കാലത്ത് ഒരു കാർ മെക്കാനിക്കായി ജോലി ചെയ്യുകയും തുടർന്ന് രണ്ട് വർഷത്തെ നിർബന്ധിത സൈനിക സേവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച അദ്ദേഹം കോർപ്പറൽ റാങ്ക് നേടുകയും, 1967 ജൂലൈ 12 ന് ഇപ്പോൾ ഗ്ഡാൻസ്കിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്ഡാൻസ്ക് കപ്പൽശാലയെന്നറിയപ്പെടുന്ന (സ്റ്റോക്‌സ്നിയ ഗ്ഡാൻസ്‌ക) ലെനിൻ ഷിപ്പ്‌യാർഡിൽ (സ്റ്റോക്‌സ്നിയ ഗ്ഡാൻസ്‌ക ഇം. ലെനിന) ഇലക്ട്രീഷ്യനായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;Page 95. Walesa, Lech. &quot;The Struggle and the Triumph: An Autobiography&quot;. Arcade Publishing (1991). {{ISBN|1-55970-221-4}}.&lt;/ref&gt;

== സോളിഡാരിറ്റി പ്രസ്ഥാനം ==
ഔദ്യോഗികജീവിതത്തിൻറെ തുടക്കം മുതൽക്കുതന്നെ, തൊഴിലാളികളുടെ ആശങ്കകളിൽ താൽപ്പര്യമുണ്ടായിരുന്ന വലേഹ്സ; സമീപകാല വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങളെ അപലപിക്കുന്ന ഔദ്യോഗിക റാലികളെ ബഹിഷ്കരിക്കാൻ 1968-ൽ കപ്പൽശാലയിലെ തൻറെ സഹപ്രവർത്തകരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. 1970-ൽ ഗ്ഡാൻസ്‌ക് കപ്പൽശാലയിൽ നടന്ന നിയമവിരുദ്ധ പ്രതിഷേധങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കാൻ സഹായങ്ങൾ നൽകിയ ഒരു ഊർജ്ജസ്വലനായ നേതാവായിരുന്ന അദ്ദേഹം, ഭക്ഷ്യവില വർദ്ധിപ്പിച്ച സർക്കാരിന്റെ ഉത്തരവിനെതിരെ തൊഴിലാളികൾ നടത്തിയ പ്രതിഷേധത്തെ പിന്തുണച്ച അദ്ദേഹം സമരസമിതി ചെയർമാൻ സ്ഥാനത്തേക്ക് പരിഗണിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 30-ലധികം തൊഴിലാളികളുടെ മരണത്തിൽ കലാശിച്ച ഈ സമരം, മാറ്റത്തിന്റെ ആവശ്യകതയെക്കുറിച്ചുള്ള വലേഹ്സയുടെ വീക്ഷണങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തി. 1976 ജൂണിൽ, നിയമവിരുദ്ധമായ യൂണിയനുകൾ, പണിമുടക്കുകൾ, 1970 ലെ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ഇരകളെ അനുസ്മരിക്കാനുള്ള ഒരു കാമ്പെയ്‌ൻ എന്നിവയിൽ തുടർച്ചയായി പങ്കാളിയായതിന്റെ പേരിൽ വലേഹ്സയ്ക്ക് ഗ്ഡാൻസ്ക് കപ്പൽശാലയിലെ തൻറെ ജോലി നഷ്ടപ്പെട്ടു. പിന്നീട്, അദ്ദേഹം മറ്റ് പല കമ്പനികളിലും ഇലക്ട്രീഷ്യനെന്ന നിലയിൽ ജോലി ചെയ്തുവെങ്കിലും തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സജീവ പിന്തുണ തുടർച്ചയായി ജോലിയിൽനിന്ന് പിരിച്ചുവിടുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. വലേഹ്സയുടെ കുടുംബവും ജോലിസ്ഥലവും പോളിഷ് രഹസ്യപോലീസിന്റെ നിരന്തര നിരീക്ഷണത്തിലായിരുന്നതിനാൽ കുടുംബം അത്യധികം സമ്മർദ്ദം അനുഭവിപ്പിച്ചിരുന്നു. അടുത്ത കുറച്ച് വർഷങ്ങളിൽ, വിമത പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തതിന് നിരവധി തവണ അദ്ദേഹം അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.

==അവലംബം==
{{Reflist|colwidth=30em}}

[[വർഗ്ഗം:1943-ൽ ജനിച്ചവർ]]

[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 29-ന് ജനിച്ചവർ]]

{{Nobel Peace Prize}}

[[വർഗ്ഗം:പോളണ്ടിന്റെ പ്രസിഡണ്ടുമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>dv26ju3wfwm46wzk7dc7yxqt5bprv7t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പി.സി. വിഷ്ണുനാഥ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>203624</id>
    <revision>
      <id>4674161</id>
      <parentid>4662438</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:48:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ updated</comment>
      <origin>4674161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10905" sha1="7ii2g8qxf1ghbwqlafysobi4qi77jc8" xml:space="preserve">{{Prettyurl|P.C. Vishnunath}}
{{Infobox Indian politician
| name                = പി.സി. വിഷ്ണുനാഥ്
| image               = [[File:PC Vishnunadh Kundara MLA.png|300px]]
| office              = കേരളത്തിലെ സാംസ്കാരിക, സിനിമ, ടൂറിസം വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term                = 18 മേയ് 2026
| predecessor         = [[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] (ടൂറിസം)
[[സജി ചെറിയാൻ]] (സാംസ്കാരികം)
| office1             = [[കേരള]] [[നിയമസഭ|നിയമസഭയിലെ അംഗം]]
| term1               = 2026, 2021, 2011, 2006
| constituency1       = * [[കുണ്ടറ]](2026, 2021)
* [[Chengannur|ചെങ്ങന്നൂർ]](2006, 2011)
| party               = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| spouse              = കനകഹാമ
| children            = 1 daughter
| birth_name          = പൈനുമൂട്ടിൽ ചെല്ലപ്പൻ വിഷ്ണുനാഥ്
| birth_date          = {{Birth date and age|df=yes|1978|3|30}}
| birth_place         = [[മാവടി]], പുത്തൂർ, [[കൊല്ലം ജില്ല]]
| residence           = &lt;br /&gt; [[തിരുവനന്തപുരം]],&lt;br /&gt; [[കേരളം]]
| alma_mater          = ഗവർമെന്റ് ലോ കോളേജ്, [[Thiruvananthapuram]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| website             = https://keralatourism.gov.in/administrators
| date                = 19 ജൂൺ
| year                = 2026
| source              = https://www.madhyamam.com/kerala/pc-from-mavadi-to-the-ministers-post-1520812 മാധ്യമം
| 1blankname          = മുഖ്യമന്ത്രി
| 1namedata           = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
}}
2026 മെയ് 18 മുതൽ കേരളത്തിലെ സാംസ്‌കാരിക, ടൂറിസം വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി തുടരുന്ന കുണ്ടറ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്
'''പി.സി.വിഷ്ണുനാഥ്''' (ജനനം: 30 മാർച്ച് 1978)
2020 മുതൽ [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി| കെ.പി.സി.സിയുടെ]] വൈസ് പ്രസിഡൻറ്, 2021 മുതൽ [[കുണ്ടറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുണ്ടറയിൽ]] നിന്നുള്ള [[നിയമസഭ| നിയമസഭാംഗം]], [[യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്|യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ]] മുൻ സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ് എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ച [[കോൺഗ്രസ്|കേരളത്തിലെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ]] യുവജനവിഭാഗം നേതാവാണ് പി.സി.വിഷ്ണുനാഥ്
&lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kpcc-reconstituted-with-12-vice-presidents/article30645897.ece/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/13kla/members/p_c_vishnunadh.htm&lt;/ref&gt;

==ജീവിതരേഖ==
[[കൊല്ലം]] [[ജില്ല]]യിലെ [[മാവടി|മാവടിയിൽ]] ചെല്ലപ്പൻ പിള്ളയുടേയും ലീലയുടേയും മകനായി 1978 മാർച്ച് 30ന് ജനിച്ചു. ബി.കോം, എൽ.എൽ.ബി എന്നിവയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യതകൾ. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷം ശാസ്താംകോട്ട ഡി.ബി. കോളേജിൽ നിന്നാണ് ബിരുദം നേടിയത്.&lt;ref&gt;https://www.oneindia.com/politicians/pc-vishnunath-3447.html&lt;/ref&gt;

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==

കേരളത്തിലെ
[[ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കേരളത്തിലെ കോൺഗ്രസ്]] പാർട്ടിയുടെ യുവജന വിഭാഗം നേതാവും 
2021 മുതൽ കുണ്ടറ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവും
സംസ്‌ഥാന സാംസ്കാരിക ടൂറിസം വകുപ്പ് മന്ത്രിയുമാണ്. പി.സി. വിഷ്ണുനാഥ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://niyamasabha.org/codes/13kla/mem/p_c_vishnunadh.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-08-10 |archive-date=2012-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120512055402/http://niyamasabha.org/codes/13kla/mem/p_c_vishnunadh.htm |url-status=deviated |archivedate=2012-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120512055402/http://niyamasabha.org/codes/13kla/mem/p_c_vishnunadh.htm }}&lt;/ref&gt; കോൺഗ്രസ്സിന്റെ വിദ്യാർത്ഥിപ്രസ്ഥാനമായ [[കെ.എസ്.യു.|കെ.എസ്.യുവിലൂടെ]] രാഷ്ട്രീയരംഗത്തെത്തിയത്.

'''പ്രധാന പദവികൾ'''

* 1993 : കെ.എസ്.യുവിൻ്റെ യൂണിറ്റ് സെക്രട്ടറി, ഡി.ബി.കോളേജ്, ശാസ്താംകോട്ട
* 1997 : സെക്രട്ടറി, ആർട്ട്സ് ക്ലബ്, ഡി.ബി.കോളേജ്, ശാസ്താംകോട്ട
* 2001-2002 : കേരള യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെനറ്റ് മെമ്പർ
* 2002-2006 : കെ.എസ്.യു സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്
* 2006-2011 :  നിയമസഭാംഗം, ചെങ്ങന്നൂർ(1)
* 2010-2013 : സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്
* 2011-2016 : നിയമസഭാംഗം, ചെങ്ങന്നൂർ(2)
* 2014 : കെ.പി.സി.സി. ജനറൽ സെക്രട്ടറി
* 2017 : എ.ഐ.സി.സി. സെക്രട്ടറി
* 2020 : കെ.പി.സി.സി. വൈസ് പ്രസിഡൻറ്
* 2021 : നിയമസഭാംഗം, കുണ്ടറ(3)
* 2026 : നിയമസഭാംഗം, കുണ്ടറ(4)
* 2026 : സംസ്‌ഥാന സാംസ്കാരിക, ടൂറിസം വകുപ്പ് മന്ത്രി&lt;ref&gt;[http://www.mathrubhumi.com/extras/special/story.php?id=147679  പി.സി വിഷ്ണുനാഥ് യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ്‌ ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.asianetnews.com/kerala-news/pc-vishnunath-to-take-oath-as-minister-today-articleshow-klo15kr&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-03-23 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-04-18 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2021 
|[[കുണ്ടറ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] 
|പി.സി. വിഷ്ണുനാഥ്
|[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|ഐക്യജനാധിപത്യമുന്നണി]]
|ജെ മേഴ്‌സികുട്ടിയമ്മ 
|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി
|
|
|-
|2016|| [[ചെങ്ങന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] ||[[കെ.കെ. രാമചന്ദ്രൻ നായർ]]||[[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||പി.സി. വിഷ്ണുനാഥ്||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2011|| [[ചെങ്ങന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] ||പി.സി. വിഷ്ണുനാഥ്||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[സി.എസ്. സുജാത]]||[[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006|| [[ചെങ്ങന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] ||പി.സി. വിഷ്ണുനാഥ്||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[സജി ചെറിയാൻ]]||[[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|}

==അവലംബം==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:വിഷ്ണുനാഥ്}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1978-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ടൂറിസംവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സാംസ്കാരികവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>7ii2g8qxf1ghbwqlafysobi4qi77jc8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അല്ലെൻ (ടെക്സസ്)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>215199</id>
    <revision>
      <id>4674035</id>
      <parentid>4616016</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T17:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6431" sha1="17ik44d7u3fsqnb4qzxwh9kcyxnqogu" xml:space="preserve">{{prettyurl|Allen, Texas}}
{{Infobox settlement
|official_name            = അല്ലെൻ, ടെക്സസ്
|
|settlement_type          = [[നഗരം]]
|image_skyline            =
|imagesize                =
|image_caption            =
|image_map                = Collin County Texas Incorporated Areas Allen highlighted.svg
|mapsize                  = 250px
|map_caption              = [[ടെക്സസ്|ടെക്സസിലെ]] [[Collin County, Texas|കോളിൻ കൗണ്ടിയിൽ]] സ്ഥാനം
|image_map1               =
|mapsize1                 =
|map_caption1             =
|coordinates_region       = US-TX
|subdivision_type         = [[List of countries|രാജ്യം]]
|subdivision_name         = {{Flagicon|USA}} [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
|subdivision_type1        = [[Political divisions of the United States|സംസ്ഥാനം]]
|subdivision_name1        = {{Flagicon|Texas}} [[ടെക്സസ്]]
|subdivision_type2        = [[List of counties in Texas|കൗണ്ടി]]
|subdivision_name2        = [[Collin County, Texas|കോളിൻ]]
|government_type          = [[Council-manager government|കൗൺസിൽ-മാനേജർ]]
|leader_title             = [[City Council|സിറ്റി കൗൺസിൽ]]
|leader_name              = [[Mayor|മേയർ]] സ്റ്റീവ് ടെറെൽ &lt;br /&gt; ഡെബ്ബി സ്റ്റൗട്ട് &lt;br /&gt; റോസ് ഒബെർമെയർ &lt;br /&gt; ജോയി ഹെറാൾഡ് &lt;br /&gt; റോബിൽ എൽ. സെഡ്ലാച്ചിക്ക് &lt;br /&gt; ഗാരി എൽ. കപ്ലിങ്ഗർ &lt;br /&gt; ജെഫ് മക്‌ഗ്രിഗർ
|leader_title1             = [[City Manager|സിറ്റി മാനേജർ]]
|leader_name1              = പീറ്റർ എച്ച്. വാർഗസ്
|established_date         =
|unit_pref                = Imperial
|area_footnotes           = &lt;ref name=&quot;2007 area&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cityofallen.org/departments/planning_development/pdfs/Facts%20&amp;%20Figures%202007-most%20updated%20copy.pdf |title=City of Allen - Facts &amp; Figures |accessdate=2009-06-20 |publisher=City of Allen Department of Planning &amp; Development |archive-date=2014-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140802122734/http://www.cityofallen.org/departments/planning_development/pdfs/Facts%20%26%20Figures%202007-most%20updated%20copy.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|area_magnitude           = 1 E9
|area_total_km2           = 70.2
|area_total_mi2           = 27.1
|area_land_km2            = 70.2
|area_land_mi2            = 27.1
|area_water_km2           = 0.0
|area_water_mi2           = 0.0
|population_as_of         = 2010
|population_footnotes     = &lt;ref name=&quot;2010 Census population&quot;&gt;{{cite web |url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_SF2_QTP1&amp;prodType=table |title=Allen city, Texas - Population Finder |accessdate=2012-06-01 |publisher=United States Census Bureau, Population Division}}&lt;/ref&gt;
|population_note          =
|population_total         = 84246
|population_density_km2   = 1200.1
|timezone                 = [[North American Central Time Zone|CST]]
|utc_offset               = -6
|timezone_DST             = [[North American Central Time Zone|CDT]]
|utc_offset_DST           = -5
|elevation_m              = 201
|elevation_ft             = 659
|latd = 33 |latm = 05 |lats = 59 |latNS = N
|longd = 96 |longm = 39 |longs = 47 |longEW = W
|coordinates_type         = region:US-TX_type:city(43554)
|coordinates_display      = inline,title
|website                  = http://www.cityofallen.org
|postal_code_type         = [[ZIP code|പിൻകോഡുകൾ]]
|postal_code              = 75002, 75013
|area_code                = [[Area code 972|972]], [[Area code 469|469]], [[Area code 214|214]]
|blank_name               = [[Federal Information Processing Standard|FIPS കോഡ്]]
|blank_info               = 48-01924{{GR|2}}
|blank1_name              = [[Geographic Names Information System|GNIS]] ഫീച്ചർ ID
|blank1_info              = 1329377{{GR|3}}
|footnotes                =
|}}

[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[ടെക്സസ്]] സംസ്ഥാനത്ത് [[Collin County, Texas|കോളിൻ കൗണ്ടിയിൽപ്പെട്ട]] ഒരു നഗരമാണ് '''അല്ലെൻ'''. [[ഡാളസ്|ഡാളസിന്റെ]] വടക്കൻ പ്രാന്തപ്രദേശത്തു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അല്ലെനിൽ 2010ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 84,246 പേർ വസിക്കുന്നു.

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.cityofallen.org/ അല്ലെൻ നഗരത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്]
*[http://www.allentv.org/ ACTV - Allen City Television] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220128153956/https://www.allentv.org/ |date=2022-01-28 }}
*[http://www.allenisd.org/ Allen ISD Website]
*{{Handbook of Texas|id=hfa04|name= Allen, TX}}
*[https://web.archive.org/web/20121112051042/http://www.city-data.com/city/Allen-Texas.html Allen, TX demographic data]
*[http://www.co.collin.tx.us/ Collin County Texas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191111203946/http://www.co.collin.tx.us/ |date=2019-11-11 }}
*[http://www.dallasnews.com/communities/allen Headlines for Allen from ''The Dallas Morning News'']

{{ഡാളസ്/ഫോർട്ട്‌വർത്ത് മെട്രോപ്ലെക്സ്}}
{{Collin County, Texas}}
{{Texas}}

[[വർഗ്ഗം:അല്ലെൻ (ടെക്സസ്)]]
[[വർഗ്ഗം:ഡാളസ്-ഫോർട്ട്‌വർത്ത് മെട്രോപ്ലെക്സ്]]
[[വർഗ്ഗം:ടെക്സസിലെ കോളിൻ കൗണ്ടിയിലെ ജനവാസമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ടെക്സസിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1872ൽ സ്ഥാപിതമായ ജനവാസപ്രദേശങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>17ik44d7u3fsqnb4qzxwh9kcyxnqogu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കിൽഡ് ഇൻ ആക്ഷൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>224008</id>
    <revision>
      <id>4674034</id>
      <parentid>3652672</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T16:59:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amherst99</username>
        <id>23134</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="964" sha1="6djznozvrm09yh7lpluwurcs0zxmhxz" xml:space="preserve">{{PU|Killed in action}}
സൈനിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നാശനഷ്ടങ്ങളുടെ കണക്കെടുപ്പിൽ ശത്രുവിന്റെ ആക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെടുന്നവരെ ക്രമീകരിക്കുന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദസഞ്ചയമാണ് '''k'''illed '''i'''n '''a'''ction (''കിൽഡ് ഇൻ ആക്ഷൻ'')&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dtic.mil/doctrine/jel/doddict/data/k/03003.html|title=U.S. Department of Defense Dictionary: killed in action|accessdate=2007-02-04|archive-date=2012-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120927022355/http://www.dtic.mil/doctrine/jel/doddict/data/k/03003.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. ചുരുക്കത്തിൽ '''KIA''' എന്ന് പറയുന്നു

==അവലംബം==
{{reflist}}
[[വർഗ്ഗം:യുദ്ധം]]</text>
      <sha1>6djznozvrm09yh7lpluwurcs0zxmhxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കരയത്തുംചാൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>236230</id>
    <revision>
      <id>4674092</id>
      <parentid>4660520</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54071-17</username>
        <id>223935</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ ഉള്ളടക്കം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4674092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6340" sha1="8j2usr8c7m54o4witwk9s0ex2bjetgq" xml:space="preserve">{{PU|Karayathumchal}}{{ആധികാരികത}}
{{Infobox settlement
| name                            = കരയത്തുംചാൽ
| other_name                      = 
| nickname                        = 
| settlement_type                 = ഗ്രാമം
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| pushpin_map                     = India Kerala
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = Location in Kerala, India
| coordinates                     = {{coord|12.0943|N|75.5205|E|display= inline,title}}
| subdivision_type                = രാജ്യം
| subdivision_name                = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[സംസ്ഥാനം]]
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = [[ജില്ല]]
| subdivision_name2               = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]]
| subdivision_type3               = [[താലൂക്ക്]]
| subdivision_name3               = [[തളിപ്പറമ്പ് താലൂക്ക്|തളിപ്പറമ്പ്]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ]]
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 50
| population_total                = 
| population_as_of                = 2011
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = 
| demographics_type1              = Languages
| demographics1_title1            = Official
| demographics1_info1             = [[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ്
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 
| area_code_type                  = Telephone code
| area_code                       = 04602
| registration_plate              = KL-59
| blank1_name_sec1                = [[നിയോജക മണ്ഡലം]]
| blank1_info_sec1                = [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം| ഇരിക്കൂർ]]
| blank2_name_sec1                = [[ലോക്സഭ]]
| blank2_info_sec1                = [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]]
| blank3_name_sec1                = അടുത്തുള്ള പട്ടണങ്ങൾ
| blank3_info_sec1                = [[ചെമ്പേരി]] (5 കി.മീ),&lt;br&gt; [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]] (7 കി.മീ)
| website                         = 
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]]
| footnotes                       = 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] മലയോര ഗ്രാമങ്ങളായ [[ചെമ്പന്തൊട്ടി|ചെമ്പന്തോട്ടിക്കും]] [[ചെമ്പേരി|ചെമ്പേരിക്കും]] ഇടയിൽ [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ|ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭയുടെ]] ഭാഗമായ ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ്‌ '''കരയത്തുംചാൽ'''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42554/download/46180/2011-IndiaStateDistSbDistVill-0000.xlsx|title=Basic Population Figures of India, States, Districts, Sub-District and Village, 2011|access-date=May 18, 2025|date=2011|website=censusindia.gov.in|publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220711042331/https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42554/download/46180/2011-IndiaStateDistSbDistVill-0000.xlsx|archive-date=2022-07-11|author=&lt;!-- not stated --&gt;}}&lt;/ref&gt; ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ [[തളിപ്പറമ്പ്|തളിപ്പറമ്പിൽ]] നിന്നു 25 കിലോമീറ്റർ യാത്രചെയ്യണം. ഈ ഗ്രാമത്തിൽ ഏകദേശം 2000 വർഷങ്ങളായി ജനവാസം ഉള്ളതായി ചരിത്രമുണ്ട്. ഇതിനു തെളിവായി പുരാതന ഗുഹകളും [[നന്നങ്ങാടി|നന്നങ്ങാടികളും]] ഇവിടെനിന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.{{തെളിവ്}}

1940 കളിൽ [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്തുനിന്നും]] ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ കുടിയേറ്റം മുതലാണ് ഇവിടെ വികസനത്തിന്റെ വെളിച്ചം വീശിത്തുടങ്ങിയത്. കൂടുതൽ [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്തുമതവിശ്വാസികൾ]] ആണെങ്കിലും [[ഹിന്ദു]], [[മുസ്ലിം]] ജനവിഭാഗങ്ങളും ഇവിടെ ധാരാളമുണ്ട്. 10 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം|ശ്രീകണ്ഠാപുരമാണ്]] ഏറ്റവും അടുത്ത പട്ടണം.
ഭൂരിഭാഗം ജനങ്ങളും കൃഷിയെ ആശ്രയിച്ചു ജീവിക്കുന്നവരാണ്. റബ്ബറാണ് പ്രധാനമയും കൃഷി ചെയ്യുന്നത്. 
കരയത്തുംച്ചാൽ ഗവ. യു പി സ്കൂൾ ആണ് ഏക വിദ്യാലയം.

== അവലംബങ്ങൾ ==</text>
      <sha1>8j2usr8c7m54o4witwk9s0ex2bjetgq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674094</id>
      <parentid>4674092</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54071-17</username>
        <id>223935</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6333" sha1="7xden7svouf2mhrixjl8tr5qw45bmpy" xml:space="preserve">{{PU|Karayathumchal}}{{ആധികാരികത}}
{{Infobox settlement
| name                            = കരയത്തുംചാൽ
| other_name                      = 
| nickname                        = 
| settlement_type                 = ഗ്രാമം
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| pushpin_map                     = India Kerala
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = Location in Kerala, India
| coordinates                     = {{coord|12.0943|N|75.5205|E|display= inline,title}}
| subdivision_type                = രാജ്യം
| subdivision_name                = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[സംസ്ഥാനം]]
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = [[ജില്ല]]
| subdivision_name2               = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]]
| subdivision_type3               = [[താലൂക്ക്]]
| subdivision_name3               = [[തളിപ്പറമ്പ് താലൂക്ക്|തളിപ്പറമ്പ്]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ]]
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 50
| population_total                = 
| population_as_of                = 2011
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = 
| demographics_type1              = Languages
| demographics1_title1            = Official
| demographics1_info1             = [[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ്
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 
| area_code_type                  = Telephone code
| area_code                       = 04602
| registration_plate              = KL-59
| blank1_name_sec1                = [[നിയോജക മണ്ഡലം]]
| blank1_info_sec1                = [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം| ഇരിക്കൂർ]]
| blank2_name_sec1                = [[ലോക്സഭ]]
| blank2_info_sec1                = [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]]
| blank3_name_sec1                = അടുത്തുള്ള പട്ടണങ്ങൾ
| blank3_info_sec1                = [[ചെമ്പേരി]] (5 കി.മീ),&lt;br&gt; [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]] (7 കി.മീ)
| website                         = 
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]]
| footnotes                       = 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] മലയോര ഗ്രാമങ്ങളായ [[ചെമ്പന്തൊട്ടി|ചെമ്പന്തോട്ടിക്കും]] [[ചെമ്പേരി|ചെമ്പേരിക്കും]] ഇടയിൽ [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ|ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭയുടെ]] ഭാഗമായ ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ്‌ '''കരയത്തുംചാൽ'''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42554/download/46180/2011-IndiaStateDistSbDistVill-0000.xlsx|title=Basic Population Figures of India, States, Districts, Sub-District and Village, 2011|access-date=May 18, 2025|date=2011|website=censusindia.gov.in|publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220711042331/https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42554/download/46180/2011-IndiaStateDistSbDistVill-0000.xlsx|archive-date=2022-07-11|author=&lt;!-- not stated --&gt;}}&lt;/ref&gt; ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ [[തളിപ്പറമ്പ്|തളിപ്പറമ്പിൽ]] നിന്നു 25 കിലോമീറ്റർ യാത്രചെയ്യണം. ഈ ഗ്രാമത്തിൽ ഏകദേശം 2000 വർഷങ്ങളായി ജനവാസം ഉള്ളതായി ചരിത്രമുണ്ട്. ഇതിനു തെളിവായി പുരാതന ഗുഹകളും [[നന്നങ്ങാടി|നന്നങ്ങാടികളും]] ഇവിടെനിന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.{{തെളിവ്}}

1940 കളിൽ [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്തുനിന്നും]] ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ കുടിയേറ്റം മുതലാണ് ഇവിടെ വികസനത്തിന്റെ വെളിച്ചം വീശിത്തുടങ്ങിയത്. കൂടുതൽ [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്തുമതവിശ്വാസികൾ]] ആണെങ്കിലും [[ഹിന്ദു]], [[മുസ്ലിം]] ജനവിഭാഗങ്ങളും ഇവിടെ ധാരാളമുണ്ട്. 7 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം|ശ്രീകണ്ഠാപുരമാണ്]] ഏറ്റവും അടുത്ത പട്ടണം.
ഭൂരിഭാഗം ജനങ്ങളും കൃഷിയെ ആശ്രയിച്ചു ജീവിക്കുന്നവരാണ്. റബ്ബറാണ് പ്രധാനമയും കൃഷി ചെയ്യുന്നത്. 
കരയത്തുംചാൽ ഗവ. യു പി സ്കൂൾ ആണ് ഏക വിദ്യാലയം.

== അവലംബങ്ങൾ ==</text>
      <sha1>7xden7svouf2mhrixjl8tr5qw45bmpy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674096</id>
      <parentid>4674094</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:14:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54071-17</username>
        <id>223935</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6333" sha1="tg6gv07cygakgycx14epiwr5t8nepze" xml:space="preserve">{{PU|Karayathumchal}}{{ആധികാരികത}}
{{Infobox settlement
| name                            = കരയത്തുംചാൽ
| other_name                      = 
| nickname                        = 
| settlement_type                 = ഗ്രാമം
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| pushpin_map                     = India Kerala
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = Location in Kerala, India
| coordinates                     = {{coord|12.0943|N|75.5205|E|display= inline,title}}
| subdivision_type                = രാജ്യം
| subdivision_name                = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[സംസ്ഥാനം]]
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = [[ജില്ല]]
| subdivision_name2               = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]]
| subdivision_type3               = [[താലൂക്ക്]]
| subdivision_name3               = [[തളിപ്പറമ്പ് താലൂക്ക്|തളിപ്പറമ്പ്]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ]]
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 50
| population_total                = 
| population_as_of                = 2011
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = 
| demographics_type1              = Languages
| demographics1_title1            = Official
| demographics1_info1             = [[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ്
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 
| area_code_type                  = Telephone code
| area_code                       = 04602
| registration_plate              = KL-59
| blank1_name_sec1                = [[നിയോജക മണ്ഡലം]]
| blank1_info_sec1                = [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം| ഇരിക്കൂർ]]
| blank2_name_sec1                = [[ലോക്സഭ]]
| blank2_info_sec1                = [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]]
| blank3_name_sec1                = അടുത്തുള്ള പട്ടണങ്ങൾ
| blank3_info_sec1                = [[ചെമ്പേരി]] (5 കി.മീ),&lt;br&gt; [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]] (7 കി.മീ)
| website                         = 
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]]
| footnotes                       = 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] മലയോര ഗ്രാമങ്ങളായ [[ചെമ്പന്തൊട്ടി|ചെമ്പന്തൊട്ടിക്കും]] [[ചെമ്പേരി|ചെമ്പേരിക്കും]] ഇടയിൽ [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ|ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭയുടെ]] ഭാഗമായ ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ്‌ '''കരയത്തുംചാൽ'''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42554/download/46180/2011-IndiaStateDistSbDistVill-0000.xlsx|title=Basic Population Figures of India, States, Districts, Sub-District and Village, 2011|access-date=May 18, 2025|date=2011|website=censusindia.gov.in|publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220711042331/https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42554/download/46180/2011-IndiaStateDistSbDistVill-0000.xlsx|archive-date=2022-07-11|author=&lt;!-- not stated --&gt;}}&lt;/ref&gt; ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ [[തളിപ്പറമ്പ്|തളിപ്പറമ്പിൽ]] നിന്നു 25 കിലോമീറ്റർ യാത്രചെയ്യണം. ഈ ഗ്രാമത്തിൽ ഏകദേശം 2000 വർഷങ്ങളായി ജനവാസം ഉള്ളതായി ചരിത്രമുണ്ട്. ഇതിനു തെളിവായി പുരാതന ഗുഹകളും [[നന്നങ്ങാടി|നന്നങ്ങാടികളും]] ഇവിടെനിന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.{{തെളിവ്}}

1940 കളിൽ [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്തുനിന്നും]] ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ കുടിയേറ്റം മുതലാണ് ഇവിടെ വികസനത്തിന്റെ വെളിച്ചം വീശിത്തുടങ്ങിയത്. കൂടുതൽ [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്തുമതവിശ്വാസികൾ]] ആണെങ്കിലും [[ഹിന്ദു]], [[മുസ്ലിം]] ജനവിഭാഗങ്ങളും ഇവിടെ ധാരാളമുണ്ട്. 7 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം|ശ്രീകണ്ഠാപുരമാണ്]] ഏറ്റവും അടുത്ത പട്ടണം.
ഭൂരിഭാഗം ജനങ്ങളും കൃഷിയെ ആശ്രയിച്ചു ജീവിക്കുന്നവരാണ്. റബ്ബറാണ് പ്രധാനമയും കൃഷി ചെയ്യുന്നത്. 
കരയത്തുംചാൽ ഗവ. യു പി സ്കൂൾ ആണ് ഏക വിദ്യാലയം.

== അവലംബങ്ങൾ ==</text>
      <sha1>tg6gv07cygakgycx14epiwr5t8nepze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഐ (ചലച്ചിത്രം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291700</id>
    <revision>
      <id>4674005</id>
      <parentid>4109239</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52884-53</username>
        <id>223901</id>
      </contributor>
      <comment>/* അഭിനേതാക്കളും കഥാപാത്രങ്ങളും */</comment>
      <origin>4674005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3773" sha1="4wsewxbewqp8rec8smhgxdgi9m8w3h7" xml:space="preserve">{{prettyurl|I_(film)}}

| name           = ഐ
| image          = I film poster.jpg
| caption        = പോസ്റ്റർ
| director       = [[S. Shankar|എസ്. ഷങ്കർ]]
| producer       = [[Viswanathan Ravichandran|വി. രവിചന്ദ്രൻ]] &lt;br/&gt; ഡി. രമേശ് ബാബു
| writer         = [[എസ്. ഷങ്കർ]]&lt;br/&gt;[[Subha (writers)|ശുഭ]]
| starring       = {{unbulleted list
 |[[സുരേഷ് ഗോപി]] | [[വിക്രം]]|[[എമി ജാക്ക്സൺ]]}}
| music          = [[എ.ആർ. റഹ്മാൻ]]
| cinematography = [[പി.സി. ശ്രീറാം]]
| editing        = [[Anthony (editor)|ആന്തണി ഗോൺസാൽവസ്]]
| studio         = [[Viswanathan Ravichandran|ആസ്കാർ ഫിലിം പ്രൈ. ലി]]
| distributor    = [[Viswanathan Ravichandran|ആസ്കാർ ഫിലിം പ്രൈ. ലി]]
| released       = 7 January 2015
| country        = {{IND}}
| runtime        = 188 മിനിറ്റ്&lt;ref&gt;[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Shankars-I-run-time-is-188-min/articleshow/45790432.cms Shankar's I run time is 188 min] - ''The Times of India'' Dated 7 January 2015 Retrieved 7 January 2015&lt;/ref&gt;
| language       = [[Telugu language|തെലുഗു]], [[Tamil language|തമിഴ്]]
| language       = [[Tamil language|തമിഴ്]]&lt;!-- Only the language in which it was made --&gt;
| budget         = 100 കോടി
| box office     = 240 കോടി
[[എസ്. ഷങ്കർ|ഷങ്കർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[തമിഴ്]] പ്രണയ ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്രമാണ് '''ഐ'''. ആസ്‌കാർ ഫിലിംസിന്റെ ബാനറിൽ വേണു രവിചന്ദ്രനാണ് നിർമ്മാണവും വിതരണവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. ശങ്കർ തന്നെ തിരക്കഥ എഴുതിയ ഈ ചിത്രത്തിൽ [[സുരേഷ് ഗോപി]], [[വിക്രം]] എന്നിവർ മുഖ്യ വേഷത്തിൽ എത്തിയ ചിത്രത്തിൽ [[എ.ആർ. റഹ്മാൻ|എ.ആർ റഹ്മാനാണ്]] സംഗീത സംവിധാനം നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. 100 കോടി രൂപ ചെലവിലാണ് ഈ ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത്. [[എമി ജാക്ക്സൺ ]], [[ഉപൻ പട്ടേൽ]] തുടങ്ങിയരും ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ മുഖ്യ വേഷങ്ങളിലെത്തുന്നുണ്ട്.

==അഭിനേതാക്കളും കഥാപാത്രങ്ങളും==
*[[സുരേഷ് ഗോപി]] - ഡോ. വാസുദേവൻ 
*[[വിക്രം]]  ‌- ലിങ്കെസൻ 
*[[ആമി ജാക്ക്സൺ]] - ദിയ
*ഉപൻ പട്ടേൽ - ജോൺ
*[[സന്താനം (നടൻ)]] - ബാബു
*ഒജാസ് രജനി - ഒസ്മ ജാസ്മിൻ

==അവലംബം==
{{reflist}}
{{എസ്. ഷങ്കർ}}
{{എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ}}
[[വർഗ്ഗം:2015-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ തമിഴ് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:എസ്. ഷങ്കർ സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ സംഗീതം കൊടുത്ത ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>4wsewxbewqp8rec8smhgxdgi9m8w3h7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹൂതി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>310233</id>
    <revision>
      <id>4674173</id>
      <parentid>4664168</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4674173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13609" sha1="jp5al1eezgtgbkll15zslwn41c6hldy" xml:space="preserve">{{Infobox War Faction
|name=ഹുതികൾ &lt;br/&gt;الحوثيون 
|war=[[Houthi insurgency in Yemen]], the [[Yemeni Revolution]], the [[Yemeni Civil War (2015)|Yemeni Civil War]],&lt;br&gt; and the [[Syrian Civil War]]&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Solomon, Ariel Ben|title=Report: Yemen Houthis  fighting for Assad in Syria|newspaper=The Jerusalem Post|date=31 May 2013|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531122132/http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|archivedate=31 May 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|image= 
|caption=Houthi logo reading ''&quot;God is Great, Death to America, Death to Israel, Curse on the Jews, Victory to Islam&quot;''.
|active=1994–present &lt;br&gt;&lt;small&gt;(armed since 2004)&lt;/small&gt;
|leaders=
*[[Hussein Badreddin al-Houthi]]{{KIA}}
*[[Abdul-Malik al-Houthi]]
|clans=Houthis, allied Zaidi tribes in Sa'dah
|headquarters=[[Sa'dah]], [[Yemen]]
|area=
*[[Yemen]] 
*Southwestern [[Saudi Arabia]]
|ideology=[[Zaidiyyah|Zaydi Islamism]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=What is the Houthi Movement?|publisher=Tony Blair Faith Foundation|url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement|date=25 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement|archivedate=6 October 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;|strength= 100,000 fighters&lt;ref name=&quot;Almasmari&quot;&gt;{{cite news|author=Almasmari, Hakim|title=Editorial: Thousands Expected to die in 2010 in Fight against Al-Qaeda|date=10 April 2010|newspaper=Yemen Post|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=1749&amp;MainCat=2|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303112426/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=1749&amp;MainCat=2|archivedate=3 March 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|allies='''State allies'''&lt;br&gt;
* {{flag|Iran}}&lt;ref name=Iran_support/&gt;
* {{flag|Syria}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://aranews.net/2015/03/syrian-regime-coordinates-military-training-with-yemeni-houthis|title=Syrian regime coordinates military training with Yemeni Houthis|publisher=ARA News|date=9 March 2015|accessdate=9 March 2015|archive-date=2015-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150313193901/http://aranews.net/2015/03/syrian-regime-coordinates-military-training-with-yemeni-houthis/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
'''Non-state allies'''&lt;br&gt;
* {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png}} [[Hezbollah]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924|title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital|publisher=Haaretz|date=27 September 2014|accessdate=31 March 2015|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|opponents='''State opponents'''&lt;br&gt;
*{{flagicon|Yemen}} [[Yemen|Republic of Yemen]] &lt;small&gt;([[Abd Rabbuh Mansur Hadi|Hadi government]])&lt;/small&gt;
*{{flag|Saudi Arabia|size=22px}}
{{Collapsible list
|bullets =yes
|title = Other State opponents
|{{flag|Bahrain}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/|agency=the globe and mail|title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report|date=26 March 2015|accessdate=26 March 2015|archive-date=2015-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|{{flag|Egypt}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cnn&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/|agency=CNN|title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen|date=26 March 2015|accessdate=25 March 2015}}&lt;/ref&gt;
|{{flag|Jordan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Kuwait}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Morocco}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Qatar}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Sudan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|United Arab Emirates}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Somalia}}&lt;ref name=&quot;Ssfpstsciy&quot;&gt;{{cite news|title=SOMALIA: Somalia finally pledges support to Saudi-led coalition in Yemen – Raxanreeb Online|url=http://www.wargeyska.so/somalia-somalia-finally-pledges-support-to-suadi-led-coalition-in-yemen-raxanreeb-online/|accessdate=7 April 2015|agency=RBC Radio|date=7 April 2015|archive-date=2015-04-07|archive-url=https://archive.today/20150407194428/http://www.wargeyska.so/somalia-somalia-finally-pledges-support-to-suadi-led-coalition-in-yemen-raxanreeb-online/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|{{flag|United States}}
}}
'''Non-state opponents'''&lt;br&gt;
*[[File:ShababFlag.svg|22px|border]] [[al-Qaeda in the Arabian Peninsula|AQAP]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077|title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online|work=yemenpost.net|access-date=2015-05-31|archive-date=2017-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]
*{{Flag|Islamic State of Iraq and the Levant}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113|title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech|work=Reuters|accessdate=26 February 2015|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225101238/https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi/islamic-state-leader-urges-attacks-in-saudi-arabia-speech-idUSKCN0IX1Y120141113|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|battles='''[[Houthi insurgency in Yemen]]'''&lt;br&gt;
*[[Operation Scorched Earth]]
*[[Operation Blow to the Head]]
*[[Battle of Sa'dah]]
*[[Siege of Dammaj]]
*[[Battle of Sana'a (2014)|Battle of Sana'a]]
*[[2014–15 Yemeni coup d'état|Yemeni coup d'état]]
'''[[Syrian Civil War]]'''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=وجود الحوثيين في النجف يثير أزمة بين الرئيس اليمني والتيار الصدري (&quot;The presence of the Houthis in Najaf raises crisis between the Yemeni president and the Sadrists&quot;)|date=26 September 2009 |work=الاهرام الرقمى (Ahram Digital)|publisher=Al-Ahram Foundation |url=http://digital.ahram.org.eg/articles.aspx?Serial=86494&amp;eid=836 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714180217/http://digital.ahram.org.eg/articles.aspx?Serial=86494&amp;eid=836 |archivedate=14 July 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=Ariel Ben Solomon|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|title=Report: Yemen Houthis fighting for Assad in Syria|agency=Jerusalem Post|date=31 May 2013|accessdate=5 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
*[[Battle of Aleppo (2012–present)|Battle of Aleppo]]
'''[[Yemeni Civil War (2015)|Yemeni Civil War]]'''
*[[Battle of Ad Dali']]
*[[Lahij insurgency]]
*[[Battle of Aden]]
*[[Abyan campaign (March–April 2015)]]
*[[Shabwah campaign (March–April 2015)]]
}}
[[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} &quot;ദൈവത്തിൻറെ സപ്പോർട്ടർമാർ&quot;, എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), &lt;ref&gt;{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}&lt;/ref&gt;

1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Yemen war detailed map.png|thumb|left|Current territorial situation in Yemen. Houthi forces are shown in green.|300px]]

[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (Axis of Resistance) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]]</text>
      <sha1>jp5al1eezgtgbkll15zslwn41c6hldy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674177</id>
      <parentid>4674173</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4674177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19508" sha1="luyyhmc2rd47xswaarm3giui5a94chd" xml:space="preserve">{{Infobox War Faction
|name=ഹുതികൾ &lt;br/&gt;الحوثيون 
|war=[[Houthi insurgency in Yemen]], the [[Yemeni Revolution]], the [[Yemeni Civil War (2015)|Yemeni Civil War]],&lt;br&gt; and the [[Syrian Civil War]]&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Solomon, Ariel Ben|title=Report: Yemen Houthis  fighting for Assad in Syria|newspaper=The Jerusalem Post|date=31 May 2013|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531122132/http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|archivedate=31 May 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|image= 
|caption=Houthi logo reading ''&quot;God is Great, Death to America, Death to Israel, Curse on the Jews, Victory to Islam&quot;''.
|active=1994–present &lt;br&gt;&lt;small&gt;(armed since 2004)&lt;/small&gt;
|leaders=
*[[Hussein Badreddin al-Houthi]]{{KIA}}
*[[Abdul-Malik al-Houthi]]
|clans=Houthis, allied Zaidi tribes in Sa'dah
|headquarters=[[Sa'dah]], [[Yemen]]
|area=
*[[Yemen]] 
*Southwestern [[Saudi Arabia]]
|ideology=[[Zaidiyyah|Zaydi Islamism]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=What is the Houthi Movement?|publisher=Tony Blair Faith Foundation|url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement|date=25 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement|archivedate=6 October 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;|strength= 100,000 fighters&lt;ref name=&quot;Almasmari&quot;&gt;{{cite news|author=Almasmari, Hakim|title=Editorial: Thousands Expected to die in 2010 in Fight against Al-Qaeda|date=10 April 2010|newspaper=Yemen Post|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=1749&amp;MainCat=2|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303112426/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=1749&amp;MainCat=2|archivedate=3 March 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|allies='''State allies'''&lt;br&gt;
* {{flag|Iran}}&lt;ref name=Iran_support/&gt;
* {{flag|Syria}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://aranews.net/2015/03/syrian-regime-coordinates-military-training-with-yemeni-houthis|title=Syrian regime coordinates military training with Yemeni Houthis|publisher=ARA News|date=9 March 2015|accessdate=9 March 2015|archive-date=2015-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150313193901/http://aranews.net/2015/03/syrian-regime-coordinates-military-training-with-yemeni-houthis/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
'''Non-state allies'''&lt;br&gt;
* {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png}} [[Hezbollah]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924|title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital|publisher=Haaretz|date=27 September 2014|accessdate=31 March 2015|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|opponents='''State opponents'''&lt;br&gt;
*{{flagicon|Yemen}} [[Yemen|Republic of Yemen]] &lt;small&gt;([[Abd Rabbuh Mansur Hadi|Hadi government]])&lt;/small&gt;
*{{flag|Saudi Arabia|size=22px}}
{{Collapsible list
|bullets =yes
|title = Other State opponents
|{{flag|Bahrain}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/|agency=the globe and mail|title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report|date=26 March 2015|accessdate=26 March 2015|archive-date=2015-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|{{flag|Egypt}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cnn&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/|agency=CNN|title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen|date=26 March 2015|accessdate=25 March 2015}}&lt;/ref&gt;
|{{flag|Jordan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Kuwait}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Morocco}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Qatar}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Sudan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|United Arab Emirates}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Somalia}}&lt;ref name=&quot;Ssfpstsciy&quot;&gt;{{cite news|title=SOMALIA: Somalia finally pledges support to Saudi-led coalition in Yemen – Raxanreeb Online|url=http://www.wargeyska.so/somalia-somalia-finally-pledges-support-to-suadi-led-coalition-in-yemen-raxanreeb-online/|accessdate=7 April 2015|agency=RBC Radio|date=7 April 2015|archive-date=2015-04-07|archive-url=https://archive.today/20150407194428/http://www.wargeyska.so/somalia-somalia-finally-pledges-support-to-suadi-led-coalition-in-yemen-raxanreeb-online/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|{{flag|United States}}
}}
'''Non-state opponents'''&lt;br&gt;
*[[File:ShababFlag.svg|22px|border]] [[al-Qaeda in the Arabian Peninsula|AQAP]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077|title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online|work=yemenpost.net|access-date=2015-05-31|archive-date=2017-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]
*{{Flag|Islamic State of Iraq and the Levant}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113|title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech|work=Reuters|accessdate=26 February 2015|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225101238/https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi/islamic-state-leader-urges-attacks-in-saudi-arabia-speech-idUSKCN0IX1Y120141113|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|battles='''[[Houthi insurgency in Yemen]]'''&lt;br&gt;
*[[Operation Scorched Earth]]
*[[Operation Blow to the Head]]
*[[Battle of Sa'dah]]
*[[Siege of Dammaj]]
*[[Battle of Sana'a (2014)|Battle of Sana'a]]
*[[2014–15 Yemeni coup d'état|Yemeni coup d'état]]
'''[[Syrian Civil War]]'''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=وجود الحوثيين في النجف يثير أزمة بين الرئيس اليمني والتيار الصدري (&quot;The presence of the Houthis in Najaf raises crisis between the Yemeni president and the Sadrists&quot;)|date=26 September 2009 |work=الاهرام الرقمى (Ahram Digital)|publisher=Al-Ahram Foundation |url=http://digital.ahram.org.eg/articles.aspx?Serial=86494&amp;eid=836 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714180217/http://digital.ahram.org.eg/articles.aspx?Serial=86494&amp;eid=836 |archivedate=14 July 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=Ariel Ben Solomon|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|title=Report: Yemen Houthis fighting for Assad in Syria|agency=Jerusalem Post|date=31 May 2013|accessdate=5 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
*[[Battle of Aleppo (2012–present)|Battle of Aleppo]]
'''[[Yemeni Civil War (2015)|Yemeni Civil War]]'''
*[[Battle of Ad Dali']]
*[[Lahij insurgency]]
*[[Battle of Aden]]
*[[Abyan campaign (March–April 2015)]]
*[[Shabwah campaign (March–April 2015)]]
}}
[[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} &quot;ദൈവത്തിൻറെ സപ്പോർട്ടർമാർ&quot;, എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), &lt;ref&gt;{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}&lt;/ref&gt;

1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Naar-2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}&lt;/ref&gt; ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Yemen war detailed map.png|thumb|left|Current territorial situation in Yemen. Houthi forces are shown in green.|300px]]

[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും&lt;ref name=&quot;Al-HajYoussef&quot;&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-2016&quot; /&gt; ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;HRW070415&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q &amp; A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-20222&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Euronews-2019&quot; /&gt;സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a&quot;&gt;{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Streuly-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;alaraby&quot;&gt;{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}&lt;/ref&gt; തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GlobalVoicesorg-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot; /&gt;

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]]</text>
      <sha1>luyyhmc2rd47xswaarm3giui5a94chd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674179</id>
      <parentid>4674177</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4674179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22252" sha1="3ui15uq2tqmwyjq1o115kd0szvox9yh" xml:space="preserve">{{Infobox War Faction
|name=ഹുതികൾ &lt;br/&gt;الحوثيون 
|war=[[Houthi insurgency in Yemen]], the [[Yemeni Revolution]], the [[Yemeni Civil War (2015)|Yemeni Civil War]],&lt;br&gt; and the [[Syrian Civil War]]&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Solomon, Ariel Ben|title=Report: Yemen Houthis  fighting for Assad in Syria|newspaper=The Jerusalem Post|date=31 May 2013|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531122132/http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|archivedate=31 May 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|image= 
|caption=Houthi logo reading ''&quot;God is Great, Death to America, Death to Israel, Curse on the Jews, Victory to Islam&quot;''.
|active=1994–present &lt;br&gt;&lt;small&gt;(armed since 2004)&lt;/small&gt;
|leaders=
*[[Hussein Badreddin al-Houthi]]{{KIA}}
*[[Abdul-Malik al-Houthi]]
|clans=Houthis, allied Zaidi tribes in Sa'dah
|headquarters=[[Sa'dah]], [[Yemen]]
|area=
*[[Yemen]] 
*Southwestern [[Saudi Arabia]]
|ideology=[[Zaidiyyah|Zaydi Islamism]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=What is the Houthi Movement?|publisher=Tony Blair Faith Foundation|url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement|date=25 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement|archivedate=6 October 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;|strength= 100,000 fighters&lt;ref name=&quot;Almasmari&quot;&gt;{{cite news|author=Almasmari, Hakim|title=Editorial: Thousands Expected to die in 2010 in Fight against Al-Qaeda|date=10 April 2010|newspaper=Yemen Post|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=1749&amp;MainCat=2|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303112426/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=1749&amp;MainCat=2|archivedate=3 March 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|allies='''State allies'''&lt;br&gt;
* {{flag|Iran}}&lt;ref name=Iran_support/&gt;
* {{flag|Syria}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://aranews.net/2015/03/syrian-regime-coordinates-military-training-with-yemeni-houthis|title=Syrian regime coordinates military training with Yemeni Houthis|publisher=ARA News|date=9 March 2015|accessdate=9 March 2015|archive-date=2015-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150313193901/http://aranews.net/2015/03/syrian-regime-coordinates-military-training-with-yemeni-houthis/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
'''Non-state allies'''&lt;br&gt;
* {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png}} [[Hezbollah]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924|title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital|publisher=Haaretz|date=27 September 2014|accessdate=31 March 2015|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|opponents='''State opponents'''&lt;br&gt;
*{{flagicon|Yemen}} [[Yemen|Republic of Yemen]] &lt;small&gt;([[Abd Rabbuh Mansur Hadi|Hadi government]])&lt;/small&gt;
*{{flag|Saudi Arabia|size=22px}}
{{Collapsible list
|bullets =yes
|title = Other State opponents
|{{flag|Bahrain}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/|agency=the globe and mail|title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report|date=26 March 2015|accessdate=26 March 2015|archive-date=2015-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|{{flag|Egypt}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cnn&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/|agency=CNN|title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen|date=26 March 2015|accessdate=25 March 2015}}&lt;/ref&gt;
|{{flag|Jordan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Kuwait}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Morocco}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Qatar}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Sudan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|United Arab Emirates}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Somalia}}&lt;ref name=&quot;Ssfpstsciy&quot;&gt;{{cite news|title=SOMALIA: Somalia finally pledges support to Saudi-led coalition in Yemen – Raxanreeb Online|url=http://www.wargeyska.so/somalia-somalia-finally-pledges-support-to-suadi-led-coalition-in-yemen-raxanreeb-online/|accessdate=7 April 2015|agency=RBC Radio|date=7 April 2015|archive-date=2015-04-07|archive-url=https://archive.today/20150407194428/http://www.wargeyska.so/somalia-somalia-finally-pledges-support-to-suadi-led-coalition-in-yemen-raxanreeb-online/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|{{flag|United States}}
}}
'''Non-state opponents'''&lt;br&gt;
*[[File:ShababFlag.svg|22px|border]] [[al-Qaeda in the Arabian Peninsula|AQAP]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077|title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online|work=yemenpost.net|access-date=2015-05-31|archive-date=2017-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]
*{{Flag|Islamic State of Iraq and the Levant}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113|title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech|work=Reuters|accessdate=26 February 2015|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225101238/https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi/islamic-state-leader-urges-attacks-in-saudi-arabia-speech-idUSKCN0IX1Y120141113|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|battles='''[[Houthi insurgency in Yemen]]'''&lt;br&gt;
*[[Operation Scorched Earth]]
*[[Operation Blow to the Head]]
*[[Battle of Sa'dah]]
*[[Siege of Dammaj]]
*[[Battle of Sana'a (2014)|Battle of Sana'a]]
*[[2014–15 Yemeni coup d'état|Yemeni coup d'état]]
'''[[Syrian Civil War]]'''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=وجود الحوثيين في النجف يثير أزمة بين الرئيس اليمني والتيار الصدري (&quot;The presence of the Houthis in Najaf raises crisis between the Yemeni president and the Sadrists&quot;)|date=26 September 2009 |work=الاهرام الرقمى (Ahram Digital)|publisher=Al-Ahram Foundation |url=http://digital.ahram.org.eg/articles.aspx?Serial=86494&amp;eid=836 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714180217/http://digital.ahram.org.eg/articles.aspx?Serial=86494&amp;eid=836 |archivedate=14 July 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=Ariel Ben Solomon|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|title=Report: Yemen Houthis fighting for Assad in Syria|agency=Jerusalem Post|date=31 May 2013|accessdate=5 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
*[[Battle of Aleppo (2012–present)|Battle of Aleppo]]
'''[[Yemeni Civil War (2015)|Yemeni Civil War]]'''
*[[Battle of Ad Dali']]
*[[Lahij insurgency]]
*[[Battle of Aden]]
*[[Abyan campaign (March–April 2015)]]
*[[Shabwah campaign (March–April 2015)]]
}}
[[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} &quot;ദൈവത്തിൻറെ സപ്പോർട്ടർമാർ&quot;, എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), &lt;ref&gt;{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}&lt;/ref&gt;

1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Naar-2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}&lt;/ref&gt; ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Yemen war detailed map.png|thumb|left|Current territorial situation in Yemen. Houthi forces are shown in green.|300px]]

[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും&lt;ref name=&quot;Al-HajYoussef&quot;&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-2016&quot; /&gt; ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;HRW070415&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q &amp; A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-20222&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Euronews-2019&quot; /&gt;സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a&quot;&gt;{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Streuly-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;alaraby&quot;&gt;{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}&lt;/ref&gt; തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GlobalVoicesorg-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot; /&gt;

തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി. 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീണു. ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ടും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം എത്തിക്കുന്നത് സുഗമമാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയു ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും ചെങ്കടലിൽ യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും തുടങ്ങി.

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]]</text>
      <sha1>3ui15uq2tqmwyjq1o115kd0szvox9yh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674181</id>
      <parentid>4674179</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:48:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4674181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23694" sha1="6he48sua3q2ssnwhn0toxy0ab848ua0" xml:space="preserve">{{Infobox War Faction
|name=ഹുതികൾ &lt;br/&gt;الحوثيون 
|war=[[Houthi insurgency in Yemen]], the [[Yemeni Revolution]], the [[Yemeni Civil War (2015)|Yemeni Civil War]],&lt;br&gt; and the [[Syrian Civil War]]&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Solomon, Ariel Ben|title=Report: Yemen Houthis  fighting for Assad in Syria|newspaper=The Jerusalem Post|date=31 May 2013|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531122132/http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|archivedate=31 May 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|image= 
|caption=Houthi logo reading ''&quot;God is Great, Death to America, Death to Israel, Curse on the Jews, Victory to Islam&quot;''.
|active=1994–present &lt;br&gt;&lt;small&gt;(armed since 2004)&lt;/small&gt;
|leaders=
*[[Hussein Badreddin al-Houthi]]{{KIA}}
*[[Abdul-Malik al-Houthi]]
|clans=Houthis, allied Zaidi tribes in Sa'dah
|headquarters=[[Sa'dah]], [[Yemen]]
|area=
*[[Yemen]] 
*Southwestern [[Saudi Arabia]]
|ideology=[[Zaidiyyah|Zaydi Islamism]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=What is the Houthi Movement?|publisher=Tony Blair Faith Foundation|url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement|date=25 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement|archivedate=6 October 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;|strength= 100,000 fighters&lt;ref name=&quot;Almasmari&quot;&gt;{{cite news|author=Almasmari, Hakim|title=Editorial: Thousands Expected to die in 2010 in Fight against Al-Qaeda|date=10 April 2010|newspaper=Yemen Post|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=1749&amp;MainCat=2|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303112426/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=1749&amp;MainCat=2|archivedate=3 March 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|allies='''State allies'''&lt;br&gt;
* {{flag|Iran}}&lt;ref name=Iran_support/&gt;
* {{flag|Syria}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://aranews.net/2015/03/syrian-regime-coordinates-military-training-with-yemeni-houthis|title=Syrian regime coordinates military training with Yemeni Houthis|publisher=ARA News|date=9 March 2015|accessdate=9 March 2015|archive-date=2015-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150313193901/http://aranews.net/2015/03/syrian-regime-coordinates-military-training-with-yemeni-houthis/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
'''Non-state allies'''&lt;br&gt;
* {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png}} [[Hezbollah]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924|title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital|publisher=Haaretz|date=27 September 2014|accessdate=31 March 2015|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|opponents='''State opponents'''&lt;br&gt;
*{{flagicon|Yemen}} [[Yemen|Republic of Yemen]] &lt;small&gt;([[Abd Rabbuh Mansur Hadi|Hadi government]])&lt;/small&gt;
*{{flag|Saudi Arabia|size=22px}}
{{Collapsible list
|bullets =yes
|title = Other State opponents
|{{flag|Bahrain}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/|agency=the globe and mail|title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report|date=26 March 2015|accessdate=26 March 2015|archive-date=2015-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|{{flag|Egypt}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cnn&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/|agency=CNN|title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen|date=26 March 2015|accessdate=25 March 2015}}&lt;/ref&gt;
|{{flag|Jordan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Kuwait}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Morocco}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Qatar}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Sudan}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|United Arab Emirates}}&lt;ref name=&quot;offensive&quot;/&gt;
|{{flag|Somalia}}&lt;ref name=&quot;Ssfpstsciy&quot;&gt;{{cite news|title=SOMALIA: Somalia finally pledges support to Saudi-led coalition in Yemen – Raxanreeb Online|url=http://www.wargeyska.so/somalia-somalia-finally-pledges-support-to-suadi-led-coalition-in-yemen-raxanreeb-online/|accessdate=7 April 2015|agency=RBC Radio|date=7 April 2015|archive-date=2015-04-07|archive-url=https://archive.today/20150407194428/http://www.wargeyska.so/somalia-somalia-finally-pledges-support-to-suadi-led-coalition-in-yemen-raxanreeb-online/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|{{flag|United States}}
}}
'''Non-state opponents'''&lt;br&gt;
*[[File:ShababFlag.svg|22px|border]] [[al-Qaeda in the Arabian Peninsula|AQAP]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077|title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online|work=yemenpost.net|access-date=2015-05-31|archive-date=2017-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&amp;SubID=3077|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]
*{{Flag|Islamic State of Iraq and the Levant}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113|title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech|work=Reuters|accessdate=26 February 2015|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225101238/https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi/islamic-state-leader-urges-attacks-in-saudi-arabia-speech-idUSKCN0IX1Y120141113|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|battles='''[[Houthi insurgency in Yemen]]'''&lt;br&gt;
*[[Operation Scorched Earth]]
*[[Operation Blow to the Head]]
*[[Battle of Sa'dah]]
*[[Siege of Dammaj]]
*[[Battle of Sana'a (2014)|Battle of Sana'a]]
*[[2014–15 Yemeni coup d'état|Yemeni coup d'état]]
'''[[Syrian Civil War]]'''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=وجود الحوثيين في النجف يثير أزمة بين الرئيس اليمني والتيار الصدري (&quot;The presence of the Houthis in Najaf raises crisis between the Yemeni president and the Sadrists&quot;)|date=26 September 2009 |work=الاهرام الرقمى (Ahram Digital)|publisher=Al-Ahram Foundation |url=http://digital.ahram.org.eg/articles.aspx?Serial=86494&amp;eid=836 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714180217/http://digital.ahram.org.eg/articles.aspx?Serial=86494&amp;eid=836 |archivedate=14 July 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=Ariel Ben Solomon|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|title=Report: Yemen Houthis fighting for Assad in Syria|agency=Jerusalem Post|date=31 May 2013|accessdate=5 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
*[[Battle of Aleppo (2012–present)|Battle of Aleppo]]
'''[[Yemeni Civil War (2015)|Yemeni Civil War]]'''
*[[Battle of Ad Dali']]
*[[Lahij insurgency]]
*[[Battle of Aden]]
*[[Abyan campaign (March–April 2015)]]
*[[Shabwah campaign (March–April 2015)]]
}}
[[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} &quot;ദൈവത്തിൻറെ സപ്പോർട്ടർമാർ&quot;, എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), &lt;ref&gt;{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}&lt;/ref&gt;

1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Naar-2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}&lt;/ref&gt; ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Yemen war detailed map.png|thumb|left|Current territorial situation in Yemen. Houthi forces are shown in green.|300px]]

[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും&lt;ref name=&quot;Al-HajYoussef&quot;&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-2016&quot; /&gt; ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;HRW070415&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q &amp; A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Peace Research Institute Oslo-20222&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Euronews-2019&quot; /&gt;സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.&lt;ref name=&quot;BBC-News-2004a&quot;&gt;{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Streuly-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;alaraby&quot;&gt;{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}&lt;/ref&gt; തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GlobalVoicesorg-2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.&lt;ref name=&quot;IRIN2&quot; /&gt;

തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.&lt;ref name=&quot;nagi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JUNEAU2&quot; /&gt; 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-20162&quot;&gt;{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;government&quot;&gt;{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Islam Hassan2&quot;&gt;{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}&lt;/ref&gt; ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;bbc111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;te111&quot; /&gt;

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]]</text>
      <sha1>6he48sua3q2ssnwhn0toxy0ab848ua0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഒക്ലാഹോമ സിറ്റി, ഒക്ലാഹോമ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>353803</id>
    <revision>
      <id>4674155</id>
      <parentid>4464576</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:10:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8635" sha1="51m8pv9fiau2ym9svs24a9dyqhnq673" xml:space="preserve">{{Other uses|Oklahoma City (disambiguation)}}
{{Use mdy dates|date=April 2016}}
{{Infobox settlement
|name                   = Oklahoma City,  Oklahoma
|official_name          = City of Oklahoma City
|settlement_type        = [[Lists of capitals|State capital]]
|nickname               = OKC;&lt;ref&gt;[http://newsok.com/article/3205417/1203259103 NewsOK.com]. Retrieved February 21, 2008.&lt;/ref&gt; The 405. The City;&lt;ref name=Monikers&gt;[http://www.taglineguru.com/monikerlist.html U.S. City Monikers], Tagline Guru website, accessed January 5, 2008&lt;/ref&gt; The Big Friendly;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://newsok.com/big-friendly-moniker-is-beginning-to-stick/article/3455268|title='Big Friendly' moniker is beginning to stick|work=NewsOK.com}}&lt;/ref&gt;
|motto                  = 
|image_skyline          = Oklahoma City montage.png
|imagesize              = 
|image_caption          = From top left to clockwise: Downtown skyline, SkyDance Pedestrian Bridge, City Hall, Gold Star Memorial Building, [[Chesapeake Energy Arena]], [[Oklahoma City National Memorial]], [[Oklahoma State Capitol|state capitol]].
|image_flag             = OKC flag.png
|image_seal             = OKC seal.gif
|image_map              = Oklahoma County Oklahoma Incorporated and Unincorporated areas Oklahoma City highlighted.svg
|map_caption            = Location in [[Oklahoma County, Oklahoma|Oklahoma County]] and the state of [[Oklahoma]].
|image_map1             = 
|mapsize1               = 
|map_caption1           = 
|pushpin_map            = USA
|pushpin_map_caption    = Location in the United States of America
|coordinates_region     = US-OK
|subdivision_type       = Country
|subdivision_type1      = State
|subdivision_type2      = [[List of counties in Oklahoma|Counties]]
|subdivision_name       = United States
|subdivision_name1      = [[Oklahoma]]
|subdivision_name2      = [[Oklahoma County, Oklahoma|Oklahoma]]&lt;br /&gt;[[Canadian County, Oklahoma|Canadian]], [[Cleveland County, Oklahoma|Cleveland]]
|government_type        = [[Council–manager government|Council – Manager]]
|leader_title           = Mayor
|leader_name            = [[Mick Cornett]] ([[Republican Party (United States)|R]])
|leader_title1          = [[City manager]]
|leader_name1           = James D. Couch
|established_title      = Founded
|established_date       = April 22, 1889&lt;ref name=OKChistory&gt;{{cite web |url=http://www.okhistory.org/publications/enc/entry.php?entry=OK025 |publisher=Oklahoma History Society |title=Oklahoma City |accessdate=April 12, 2016 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6giDb8rEr?url=http://www.okhistory.org/publications/enc/entry.php?entry=OK025 |archivedate=2016-04-12 |url-status=live |df=mdy }}&lt;/ref&gt;
|established_title2     = [[Municipal corporation|Incorporated]]
|established_date2      = July 15, 1890&lt;ref name=OKChistory /&gt;
|total_type             = City
|area_magnitude         = 1 E9
|area_total_km2         = 1606.67
|area_total_sq_mi       = 620.34
|area_land_km2          = 1556.87
|area_land_sq_mi        = 601.11
|area_water_km2         = 49.81
|area_water_sq_mi       = 19.23
|area_urban_km2         = 1,063.5
|area_urban_sq_mi       = 410.6
|population_as_of       = [[2010 United States Census|2010]]
|population_est         = 631346
|pop_est_as_of          = 2015
|pop_est_footnotes      =&lt;ref name=&quot;2015 Pop Estimate&quot;&gt;{{cite web|title=Population Estimates|url=http://www.tulsaworld.com/news/state/census-bureau-glenpool-fastest-growing-city-in-state/article_4714706b-23db-59ab-b051-b09d1b84c46c.html|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=May 26, 2016}}&lt;/ref&gt;
|population_footnotes   =&lt;ref name =&quot;FactFinder&quot;&gt;{{cite web|title=American FactFinder|url=http://factfinder2.census.gov/faces/nav/jsf/pages/index.xhtml|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=August 29, 2014}}&lt;/ref&gt;
|population_total       = 579999
|population_rank        = US: [[List of United States cities by population|27th]]
|population_urban       = 861,505 (US: [[List of United States urban areas|51st]])
|population_metro       = 1,459,758 (US: [[List of Metropolitan Statistical Areas|42nd]])
|population_density_sq_mi = auto
|population_density_urban_mi = auto
|timezone               = [[Central Time Zone (North America)|CST]]
|utc_offset             = −6
|timezone_DST           = [[Central Time Zone (North America)|CDT]]
|utc_offset_DST         = −5
|postal_code_type       = [[ZIP code]]s
|postal_code            = {{collapsible list
|title                  = Zip codes&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://zip4.usps.com/zip4/citytown.jsp |publisher=USPS |title=Zip Code Lookup |accessdate=December 11, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/5uRWp2Zfd?url=http://zip4.usps.com/zip4/citytown.jsp |archivedate=2010-11-23 |df=mdy }}&lt;/ref&gt;
|frame_style            = border:none; padding: 0;
|list_style             = text-align:center;display:none
|73101-73132, 73134-73137, 73139-73160, 73162-73165, 73167, 73169-73170, 73172-73173, 73178-73179, 73184-73185, 73189-73190, 73194-73196, 73198, 74013}}
|area_code              = [[Area code 405|405]]
|area_code_type         = [[North American Numbering Plan|Area code]]
|elevation_ft           = 1201
|coordinates_display    = display=inline,title
|latd= 35 |latm= 28 |lats= 56 |latNS=N
|longd= 97 |longm= 32 |longs= 06 |longEW=W
|elevation_m            = 366
|blank_name             = [[Federal Information Processing Standards|FIPS code]]
|blank_info             = 40-55000
|blank1_name            = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID
|blank1_info            = 1102140&lt;ref name=&quot;GR3&quot;&gt;{{cite web|url=http://geonames.usgs.gov|accessdate=January 31, 2008|title=US Board on Geographic Names|publisher=[[United States Geological Survey]]|date=October 25, 2007}}&lt;/ref&gt;
|website                = [http://www.okc.gov/ City of Oklahoma City]
|footnotes              = 
}}

'''ഒക്ലാഹോമാ സിറ്റി,''' യു.എസ് സംസ്ഥാനാമായ ഒക്ലാഹോമയുടെ തലസ്ഥാനവും സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പട്ടണവുമാണ്. ഇത് ഒക്ലാഹോമ കൌണ്ടിയുടെ കൌണ്ടി സീറ്റും കൂടിയാണ്. ജനസംഖ്യയനുസരിച്ച് ഒക്ലാഹോമാ സിറ്റി യു.എസിലെ  27 ആമത്തെ വലിയ പട്ടണമാണ്. പട്ടണത്തിലെ ജനസംഖ്യ 2010 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം  631,346 ആണ്. 2015 ലെ കണക്കുകളനുസരിച്ച് ഒക്ലാഹോമ സിറ്റി മെട്രോപോളിറ്റൻ മേഖലയിലെ ആകെ ജനസംഖ്യ 1,358,452 ആണ്.
== ഇതും കാണുക ==
{{portal|Geography|North America|United States|Oklahoma}}
* [[Coyle v. Smith]]
* [[History of Oklahoma]]
* [[List of mayors of Oklahoma City]]

{{clear}}

== അവലംബം==
{{reflist|30em}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
{{Commons|Oklahoma City}}
{{Sister project links|voy=Oklahoma City|Oklahoma City, Oklahoma}}
* [http://www.okc.gov/ Official city website]
* [http://www.travelok.com/oklahoma_city Oklahoma City tourism information]
* [http://www.visitokc.com/ Convention &amp; Visitors' Bureau]
* [https://web.archive.org/web/20181219145457/http://www.city-data.com/city/Oklahoma-City-Oklahoma.html City-Data page]
* [http://www.filmrowokc.com/ Oklahoma City Historic Film Row District website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180311142322/http://www.filmrowokc.com/ |date=March 11, 2018 }}
* [http://travel.nytimes.com/2008/08/08/travel/escapes/08American.html ''New York Times'' travel article about Oklahoma City]
* [http://okc.net/ OKC.NET] cultural commentary about Oklahoma City
* [http://voicesofoklahoma.com/ron_norick.html Voices of Oklahoma interview with Ron Norick] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100425021347/http://www.voicesofoklahoma.com/ron_norick.html |date=April 25, 2010 }}, mayor during the Oklahoma City bombing

{{Oklahoma City}}

{{Navboxes
| title = Articles relating to Oklahoma City
| list = 
{{Oklahoma City Metropolitan Area}}
{{Oklahoma City skyscrapers}}
{{Oklahoma}}
{{Canadian County, Oklahoma}}
{{Cleveland County, Oklahoma}}
{{Oklahoma County, Oklahoma}}
{{Pottawatomie County, Oklahoma}}
{{US state capitals}}
{{Oklahoma county seats}}
}}
{{USPopulousCities}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>51m8pv9fiau2ym9svs24a9dyqhnq673</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജെറോനിമോസ് മൊണാസ്ട്രി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>374900</id>
    <revision>
      <id>4674077</id>
      <parentid>4671719</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:59:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kent Wang</username>
        <id>223535</id>
      </contributor>
      <comment>South portal of Mosteiro dos Jerónimos 6171.jpg; Views of the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos, upper floor 8486.jpg; ചിത്രശാല മാറ്റിസ്ഥാപിക്കൽ, പോർച്ചുഗീസിൽ നിന്ന് പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്; + {{Wide image}}</comment>
      <origin>4674077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7151" sha1="dxzlfz8j1nr6xh5sqqw0owysh99kxzh" xml:space="preserve">{{PU|Jerónimos Monastery}}
{{Geobox|Building
&lt;!-- *** Heading *** --&gt;
| name                = Jerónimos Monastery
| native_name         = Mosteiro dos Jerónimos
| other_name          = Hieronymites Monastery
| category            = [[Monastery]]
| native_category     = Mosteiro
&lt;!-- *** Image *** --&gt;
| image               = {{#property:P18}}
| image_caption       = The main visitors entrance and wings housing the [[Maritime Museum (Lisbon)|Maritime Museum]] and the [[National Archaeology Museum (Lisbon)|National Archaeology Museum]]
| image_size          = 235
&lt;!-- *** Names **** --&gt; 
| official_name       = Mosteiro da Santa Maria de Belém
| etymology           = ''jerónimo'' [[Portuguese language|Portuguese]] transliteration for Saint Jerome (Eusebius Sophronius Hieronymus) ; the use of [[Hieronymites]], referring to the ''Order of Saint Jerome''
| nickname            = O Jerónimos
&lt;!-- *** Symbols *** --&gt;
| flag                = 
| symbol              =
&lt;!-- *** Country *** --&gt;
| country             = {{flag|Portugal}}
| state_type          = Region
| state               = [[Lisboa Region|Lisbon]]
| region_type         = Sub-region
| region              = [[Grande Lisboa]]
| district            = [[Lisbon District|Lisbon]]
| municipality        = [[Lisbon]]
&lt;!-- *** Locations *** --&gt;
| location            = Santa Maria de Belém
| elevation           = 11
| prominence          = 
| coordinates         = {{coord|38|41|51.60|N|9|12|21.60|W|type:landmark_region:PT|display=inline,title}}
&lt;!-- *** Dimensions *** --&gt;
| length              = 
| length_orientation  = 
| width               = 
| width_orientation   = 
| height              = 
| depth               = 
| volume              = 
| area                =
&lt;!-- *** Features *** --&gt;
| author_type         = Architects
| author              = Diogo de Boitaca
| author1             = [[Juan de Castillo|Juan de Castilho]]
| author2             = Nicolau Chanterene
| author3             = Diogo de Torralva
| author4             = Jérôme de Rouen
| style               = Manueline
| style1              = Plateresque
| style2              = Renaissance
| material            = [[Limestone|Pedra Lioz (Limestone)]]
&lt;!-- *** History &amp; management *** --&gt;
| established         = 1495
| established_type    = Origin
| established1        = 6 January 1501
| established1_type   = Initiated
| established2        = 1601
| established2_type   = Completion
| date                = 1496
| date_type           = Papal permission
| owner               = Portuguese Republic
&lt;!-- *** Access *** --&gt;
| public              = Public
| visitation          = Closed
| visitation_date     = Mondays and on [[New Year|1 January]], [[Easter Sunday]], [[May Day|1 May]] and 25 December
| access              = South Portal
| access1             = Cloister Entrance
&lt;!-- *** UNESCO etc. *** --&gt;
| whs_name            = Monastery of the Hieronymites and [[Belém Tower|Tower of Belém]]
| whs_year            = 1983
| whs_number          = 263
| whs_region          = Europe and North America
| whs_criteria        = iii, vi
| iucn_category       = iii
&lt;!-- *** Free fields *** --&gt;
| free                = [[IGESPAR|Instituto Gestão do Patrimonio Arquitectónico e Arqueológico]]
| free_type           = Management
| free1               = Centro de eLearning do Instituto Politécnico de Tomar (IPT) e Área 
| free1_type          = Operator
| free2               = 10:00&amp;nbsp;am&amp;nbsp;– 5:30&amp;nbsp;pm
| free2_type          = October–April
| free3               = 10:00&amp;nbsp;am&amp;nbsp;– 6:30&amp;nbsp;pm
| free3_type          = May–September
&lt;!-- *** Website *** --&gt; 
| commons             = Jerónimos Monastery
| website             = {{URL|http://www.mosteirojeronimos.pt/}}
&lt;!-- *** Footnotes *** --&gt;
| footnotes           = 
}}
പോർചുഗലിലെ ലിസ്ബൺ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിലെ ബെലെം പാരിഷിൽ, [[ടഗസ് നദി]]യുടെ കരയിലായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്രൈസ്തവ ആശ്രമമാണ് '''ജെറോനിമോസ് മൊണാസ്ട്രി.''' ഇത് ഹൈറോനൈമിറ്റെസ് മൊണാസ്ട്രി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. സെന്റ് ജെറോമിന്റെ കാലത്തുണ്ടായിരുന്ന ഒരു പഴയ ആശ്രമമാണിത്. 1833 ഡിസംബർ 28-ന് ഇത് സെക്കുലറൈസ് ചെയ്യുകയും ഇതിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം റിയൽ കാസ പിയ ഡെ ലിസ്ബോയക്കു കൈമാറുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Cultura2016&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.mosteirojeronimos.pt/en/index.php?s=white&amp;pid=221&amp;identificador=|title=XIX century – Monastery of Jerónimos|access-date=6 January 2017|website=www.mosteirojeronimos.pt|publisher=Portuguese Republic Ministry of Culture|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160402221310/http://www.mosteirojeronimos.pt/en/index.php?s=white&amp;pid=221&amp;identificador=|archive-date=2 April 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

പോർചുഗീസ് അന്ത്യകാല ഗോഥിക് മാനുലൈൻ നിർമ്മാണ ശൈലിക്ക് ഉത്തമോദാഹരണമാണ് ഈ മൊണാസ്ട്രി. 1983-ൽ [[യുനെസ്കോ]] ഇത് ലോകപൈതൃക സ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:South portal of Mosteiro dos Jerónimos 6171.jpg|തെക്കേ പ്രവേശനകവാടം
File:Monasterio de los Jerónimos, Lisboa, Portugal, 2022-07-24, DD 38-40 HDR.jpg|പള്ളിയുടെ ഉൾഭാഗം
File:Tomb of Vasco da Gama 8515.jpg|വാസ്കോ ഡ ഗാമയുടെ ശവകുടീരം
File:Tomb of Luís de Camões 8508.jpg|ലൂയിസ് ഡി കമോയിസിന്റെ ശവകുടീരം
File:Views of the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos 8498.jpg|ക്ലോയിസ്റ്റർ
File:Views of the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos, upper floor 8486.jpg|ക്ലോയിസ്റ്റർ, മുകളിലത്തെ നില
File:Views of the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos, ground floor 8500.jpg|ക്ലോയിസ്റ്റർ, താഴത്തെ നില
File:Lion fountain in the cloisters of Mosteiro dos Jerónimos 8501.jpg|ക്ലോയിസ്റ്ററിലെ സിംഹങ്ങളുടെ ജലധാര
&lt;/gallery&gt;

{{Wide image|Panorama of Jerónimos Monastery (edited).jpg|1800px|ആശ്രമത്തിന്റെ വിശാലദൃശ്യം}}

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist|2}}
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.mosteirojeronimos.pt Official Site of the Monastery of the Jeronimos]

					167 container wpSummaryLabel</text>
      <sha1>dxzlfz8j1nr6xh5sqqw0owysh99kxzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൊയ്ന വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379939</id>
    <revision>
      <id>4674176</id>
      <parentid>3976823</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:17:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pradeep717</username>
        <id>21687</id>
      </contributor>
      <origin>4674176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4705" sha1="dqhhucnanz9peq0u5d7y4gmzz94yq9b" xml:space="preserve">{{PU|Koyna Wildlife Sanctuary}}
{{Infobox protected area
| name = Koyna Wildlife Sanctuary
| alt_name = Sahyadri Tiger Reserve
| iucn_category = IV
| photo = Koyna-Dam3.jpg
| photo_caption = Catchment area of the Shivsagar Reservoir
| map = India |relief=1
| location = [[Satara District|Satara]], [[Maharashtra]] [[India]]
| nearest_city = [[Kolhapur]] and [[Pune]]
| coordinates = {{coord|17|32|56|N|73|45|11|E|format=dms|display=inline,title}}
| area = {{convert|423.55|km2}}
| established = 1985
| visitation_num = 
| visitation_year = 
| governing_body = [http://www.mahaforest.nic.in Maharashtra State Forest Department]
|embedded={{designation list | embed=yes
  | designation1 = WHS
  | designation1_offname = Natural Properties - Western Ghats (India)
  | designation1_date = 2012 &lt;small&gt;(36th [[World Heritage Committee|session]])&lt;/small&gt;
  | designation1_type = Natural
  | designation1_criteria = ix, x
  | designation1_number = [http://whc.unesco.org/en/list/1342 1342]
  | designation1_free1name = State Party
  | designation1_free1value = India
  | designation1_free2name = Region
  | designation1_free2value = [[Indian subcontinent]]
  }}}}
[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[സത്താറ ജില്ല|സത്താറ ജില്ലയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[ഇന്ത്യയിലെ വന്യജീവിസങ്കേതങ്ങൾ|വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രമാണ്]] '''കൊയ്ന വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം'''. ഇത് ഒരു ലോകപൈതൃകസ്ഥാനമാണ്. [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലാണ്]] ഈ വന്യജീവി സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.

423.55 ചതുരശ്രകിലോമീറ്ററാണ് ഇതിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 600 മുതൽ 1100 മീറ്റർ  വരെ ഉയരത്തിലാണ് ഈ വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 1985 ലാണ് മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ഇത് ഒരു വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രമായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്.

[[സഹ്യാദ്രി കടുവ സംരക്ഷണകേന്ദ്രം|സഹ്യാദ്രി കടുവ സംരക്ഷണകേന്ദ്രത്തിന്റെ]] വടക്കുഭാഗമാണ് കൊയ്ന വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം. തെക്കേഭാഗം [[ചന്ദോളി ദേശീയോദ്യാനം|ചന്ദോളി ദേശീയോദ്യാനവും]] പങ്കിടുന്നു. 

== ചരിത്രം ==
1170 ൽ [[മാൾവ]] രാജാവായിരുന്ന [[ഭോജരാജാവ്]] നിർമ്മിച്ച [[ വസോട കോട്ട]] ഈ വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രത്തിന്റെ കാടുകൾക്കുള്ളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സമുദ്ര നിരപ്പിൽനിന്ന് 1120 മീറ്റർ ഉയരത്തിലാണ് ഈ കോട്ട സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Koyna-Dam2.jpg |കൊയ്ന അണക്കെട്ടും ജലസംഭരണിയും
File:Shivasagar.jpg |ശിവസാഗർ തടാകം
File:Malabar Giant Squirrel-Dogra.jpg |ഇന്ത്യൻ വലിയ അണ്ണാൻ
&lt;/gallery&gt;

== ഇതും കാണുക ==
* Koyna Hydroelectric Project
* Koyna Dam

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.india9.com/i9show/Koyna-Wildlife-Sanctuary-25233.htm Koyna Wildlife Sanctuary]
* [http://travel.webshots.com/album/550678166oLUcxG KWS - a picture gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102095427/http://travel.webshots.com/album/550678166oLUcxG |date=2012-11-02 }}
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ കടുവ സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>dqhhucnanz9peq0u5d7y4gmzz94yq9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആൽബർട്ട് ഫാൾസ് അണക്കെട്ട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>384795</id>
    <revision>
      <id>4674054</id>
      <parentid>3725619</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T21:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2436" sha1="ll6nvmzw5s570bul09k8mxwemtm5cir" xml:space="preserve">{{Infobox dam
| name               = Albert Falls Dam
| image              =
| image_size         =
| image_caption      =
| name_official      = Albert Falls Dam
| dam_crosses        = [[Umgeni River]]
| res_name           = Albert Falls Dam Reservoir
| location_map       = South Africa KwaZulu-Natal
| coordinates          = {{coord|29|26|10|S|30|23|18|E|display=inline,title}}
| country            = [[South Africa]]
| location           = Near [[Pietermaritzburg]], [[KwaZulu-Natal]]
| dam_height         = {{convert|33|m}}
| dam_length         = {{convert|2006|m}}
| owner              = [[Department of Water Affairs]]
| dam_type           = F
| purpose            = Irrigation and domestic 
| construction_began =
| opening            = 1976
| cost               =
| res_capacity_total = {{convert|290.1|e6m3}}
| res_catchment      =
| res_surface        = {{convert|2350|ha}}
| extra              =
| website            =
}}
[[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] [[ക്വാസുളു-നറ്റാൽ|ഖ്വാസുലുനറ്റാൾളിലെ]] [[പിയെറ്റെർമരിറ്റ്സ്ബെർഗ്ഗ്|പിയെറ്റെർമരിറ്റ്സ്ബെർഗ്ഗിലായി]] [[ഉംഗെനി നദി|ഉംഗെനി നദിയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അണക്കെട്ടാണ് ആൽബർട്ട് ഫാൾസ് അണക്കെട്ട്. 1976 ലാണ് ഇതിന്റെ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചത്. 290.1 മില്യൺ ക്യുബിക് മീറ്ററാണ് ഇതിന്റെ ഗ്രോസ് കപ്പാസിറ്റി. 23.521 ചതുരശ്രകിലോമീറ്ററാണ് ഇതിന്റെ വിസ്തൃതി. 33 മീറ്ററാണ് അണക്കെട്ട് ഭിത്തിയുടെ ഉയരം.

== ഇതും കാണുക ==
* List of reservoirs and dams in South Africa
* List of rivers in South Africa

== അവലംബം ==
* [https://web.archive.org/web/20040522023711/http://www.dwaf.gov.za/iwqs/gis_apps/dam/dams/index.htm List of South African Dams] from the Department of Water Affairs

[[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ അണക്കെട്ടുകൾ]]</text>
      <sha1>ll6nvmzw5s570bul09k8mxwemtm5cir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സീതക്കളി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>387401</id>
    <revision>
      <id>4674091</id>
      <parentid>4662146</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-44697-86</username>
        <id>223937</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രധാന കലാകാരന്മാർ */ അവാർഡ് ജേതാവ്</comment>
      <origin>4674091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7998" sha1="sp3ygjlwzbnhpzto6w9trysdd5pzuhv" xml:space="preserve">{{prettyurl|Seethakali}}
കേരളത്തിലെ ഒരു നാടൻ അനുഷ്ഠാന കലാരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് '''സീതക്കളി'''. [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]] ജില്ലകളുടെ കിഴക്കൻ മേഖലകളിലെ കുറവ സമൂഹവും [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]], [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർകോട്]] ജില്ലകളിലെ കരിമ്പാലരും ആണ് സീതക്കളി ആചരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/education-malayalam/quiz-corner/quiz-on-folk-arts-of-kerala-1.4093438|title=നമ്മുടെ നാടൻ കലകൾ {{!}} ക്വിസ്|access-date=2020-12-30|last=ശ്രീനിവാസ്‌|first=സ്നേഹജ്‌|language=en|archive-date=2020-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129144611/https://www.mathrubhumi.com/education-malayalam/quiz-corner/quiz-on-folk-arts-of-kerala-1.4093438|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://localnews.manoramaonline.com/kollam/local-news/2017/08/21/pgn-klm-perinad-panchayath-seetha-kali.html&lt;/ref&gt; [[ഓണം|ഓണക്കാലത്ത്]] [[അത്തം (ഞാറ്റുവേല)|അത്തം]] മുതൽ തിരുവോണം വരെ അരങ്ങേറിയിരുന്ന സീതകളി ജാതി–മത വിവേചനങ്ങൾക്ക് അതീതമായി ജനകീയ കലാരൂപമെന്ന നിലയിലറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kollamkerala-23-08-2017/666059&lt;/ref&gt;  [[നാരദൻ|നാരദൻ‍]], [[ശ്രീരാമൻ]], [[ലക്ഷ്മണൻ]], [[സീത]], [[കൈകേയി]], [[മന്ഥര]], [[ദശരഥൻ]], [[ശൂർപ്പണഖ]], [[രാവണൻ]], [[പൊന്മാൻ]], [[ഹനുമാൻ]] തുടങ്ങിയ  വേഷങ്ങൾ മാറ്റു കൂട്ടുന്നു. വീടുകൾ തോറും കയറിയിറങ്ങിയാണ് ഇത് അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നത്. [[രാമായണം|രാമായണ]] കഥയിലെ വനയാത്ര മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള കഥാഭാഗങ്ങളാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. ആശാൻമാർ എഴുതി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പാട്ടിനും താളത്തിനുമൊത്ത് വേഷക്കാർ ഭാവ തീവ്രതയോടെ ചുവടുവച്ച് നൃത്തമാടുന്നതാണ് സീതക്കളി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/print-edition/vidya/--1.2137335 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-08-28 |archive-date=2017-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803234508/http://www.mathrubhumi.com/print-edition/vidya/--1.2137335 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== ഉത്ഭവം , പുന:രാവിഷ്കാരം ==


നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് ഉത്ഭവിച്ചതെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന ഈ കലാരൂപം  പെരിനാട് ദേശത്ത് ഏറെക്കാലം പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു . ഏകദേശം 1980-85  കാലഘട്ടം  വരെ പെരിനാട് ഗ്രാമത്തിൽ ഓരോ വീടുകൾതോറും സീതകളി അവതരിപ്പിക്കുമായിരുന്നു. കാലക്രമേണ സീതക്കളി മൺമറഞ്ഞു പോയി.

വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം കൊല്ലം ജില്ലയിലെ സീതക്കളി. 2017ൽ മൺമറഞ്ഞു പോയ കലാരൂപത്തെ വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനുള്ള കേരള സാംസ്ക്കാരിക വകുപ്പിൻ്റെ പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി പെരിനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ഭരണസമിതിയും ചെറുമൂട് വിജയശ്രീ ആർട്ട്സ് ക്ലബ്ബും, പെരിനാട് ദേശവും ഒന്നാകെ ഈ മൺമറഞ്ഞ കലാരൂപത്തെ വീണ്ടെടുത്ത് , പെരിനാട് വിപ്ലവത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച മണ്ണിൽ, പെരിനാട്  ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ഓപ്പൺഎയർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ സീതക്കളി പുനരാവിഷ്കരിച്ചു. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ [[പെരിനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരിനാട്]]  ആണ് സീതകളി ഉടലെടുത്തത് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.  '''''സീതക്കളി''' '''അക്കാദമി ,പെരിനാട്'''''.,  '''കൊല്ലം ,''' ദേശിംഗനാടിൻ്റെ തനത് കലാരൂപം സീതകളി,വരും തലമുറയ്ക്ക് പകർന്നു നൽകാനും വീണ്ടെടുത്ത സീതക്കളിയെ ജനകീയ കലാരൂപമായി പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനും പെരിനാട് കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന  '''സീതക്കളി''' '''അക്കാദമി''' , കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമിയുടെ അംഗീകാരത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.പെരിനാട് സീതക്കളി സംഘവും കേരളാ ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമിയുടെ അംഗീകാരത്തോടെ ഈ പൈതൃകം വീണ്ടെടുക്കുവാൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.

== പ്രധാന കലാകാരന്മാർ ==
*  ടി.എൻ. ഷാജിമോൻ (കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് )
* കുന്നത്ത് രാജൻ (കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് ) ചെറുമൂട് വിജയശ്രീ ആർട്ട്സ് ക്ലബ്ബ് അംഗം .
* രേണുക.എൻ ,(2021 കേരള ഫോക് ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ്) സീതക്കളി അക്കാദമി അംഗം .
* &lt;blockquote&gt;അജി ഐവർകാല (കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് 2023) കൊല്ലം സീതകളി അക്കാദമി അംഗം. &lt;/blockquote&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;https://www.youtube.com/watch?v=VuF2nJCLb6I

5 . https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Aug/31/keralas-perinad-seethakali-academy-on-mission-to-revive-timeless-tale-of-age-old-folk-art-2610168.html
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നാടൻ കലകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തനതു കലകൾ]]</text>
      <sha1>sp3ygjlwzbnhpzto6w9trysdd5pzuhv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674098</id>
      <parentid>4674091</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54038-34</username>
        <id>223938</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15061" sha1="8eguso691baln2qldhqtqceje7w5rm3" xml:space="preserve">{{prettyurl|Seethakali}}
കേരളത്തിലെ ഒരു നാടൻ അനുഷ്ഠാന കലാരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് '''സീതക്കളി'''. [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]] ജില്ലകളുടെ കിഴക്കൻ മേഖലകളിലെ കുറവ സമൂഹവും [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]], [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർകോട്]] ജില്ലകളിലെ കരിമ്പാലരും ആണ് സീതക്കളി ആചരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/education-malayalam/quiz-corner/quiz-on-folk-arts-of-kerala-1.4093438|title=നമ്മുടെ നാടൻ കലകൾ {{!}} ക്വിസ്|access-date=2020-12-30|last=ശ്രീനിവാസ്‌|first=സ്നേഹജ്‌|language=en|archive-date=2020-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129144611/https://www.mathrubhumi.com/education-malayalam/quiz-corner/quiz-on-folk-arts-of-kerala-1.4093438|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://localnews.manoramaonline.com/kollam/local-news/2017/08/21/pgn-klm-perinad-panchayath-seetha-kali.html&lt;/ref&gt; [[ഓണം|ഓണക്കാലത്ത്]] [[അത്തം (ഞാറ്റുവേല)|അത്തം]] മുതൽ തിരുവോണം വരെ അരങ്ങേറിയിരുന്ന സീതകളി ജാതി–മത വിവേചനങ്ങൾക്ക് അതീതമായി ജനകീയ കലാരൂപമെന്ന നിലയിലറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kollamkerala-23-08-2017/666059&lt;/ref&gt;  [[നാരദൻ|നാരദൻ‍]], [[ശ്രീരാമൻ]], [[ലക്ഷ്മണൻ]], [[സീത]], [[കൈകേയി]], [[മന്ഥര]], [[ദശരഥൻ]], [[ശൂർപ്പണഖ]], [[രാവണൻ]], [[പൊന്മാൻ]], [[ഹനുമാൻ]] തുടങ്ങിയ  വേഷങ്ങൾ മാറ്റു കൂട്ടുന്നു. വീടുകൾ തോറും കയറിയിറങ്ങിയാണ് ഇത് അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നത്. [[രാമായണം|രാമായണ]] കഥയിലെ വനയാത്ര മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള കഥാഭാഗങ്ങളാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. ആശാൻമാർ എഴുതി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പാട്ടിനും താളത്തിനുമൊത്ത് വേഷക്കാർ ഭാവ തീവ്രതയോടെ ചുവടുവച്ച് നൃത്തമാടുന്നതാണ് സീതക്കളി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/print-edition/vidya/--1.2137335 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-08-28 |archive-date=2017-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803234508/http://www.mathrubhumi.com/print-edition/vidya/--1.2137335 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

::::::::::::::::❤️സീതകളി❤️::::::::::::: 
                                                                                       നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് ഉത്ഭവിച്ച ദേശിംഗ നാടിൻ്റെ തനത് കലാരൂപമാണ് സീതകളി.........................     പുരാണങ്ങളും ഇതിഹാസങ്ങളും പ്രചരിച്ച കാലം മുതൽ തന്നെ അവയുടെ മൂലകഥകളെ അടിസ്ഥാനാക്കി വിവിധ കലാരൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു...............

പ്രാചീന   കാലത്ത് തന്നെ ചില  കലാരൂപങ്ങൾ നാടൻ വായ് മൊഴിയായി പാടുകയും കളിക്കുകയും വിനോദിക്കുകയും ചെയ്തു പോരുന്നതോടൊപ്പം മറ്റുപല കലാരൂപങ്ങളും അനുഷ്ഠാന കലകളായി അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു....................

ഭാരത ഇതിഹാസം &quot;രാമായണം&quot;  ഇതിവൃത്തമാക്കി ആശാന്മാർ ചിട്ടപ്പെടുത്തി തലമുറകൾ വായ്മൊഴിയായി പകർന്ന് വന്ന &quot;സീതകളി&quot;  നാലര  പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ്  അന്യം നിന്നുപോയി.......................
 
ചിങ്ങമാസത്തിലെ അത്തം മുതൽ ഇരുപത്തിയെട്ടാം ഓണം വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ സന്ധ്യാസമയത്ത് തുടങ്ങി നേരം പുലരുവോളം സീതകളി ഓണക്കാല വിനോദകലയായി അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു.............

നെൽ വയലുകളിലും മറ്റും കാർഷിക വൃത്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന അരിക് വൽക്കരിക്കപ്പെട്ട ജന വിഭാഗമാണ് പണ്ട് കാലത്ത് സീതകളി അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നത്.......... 

സീതകളിയിലെ കളി ഉപകരണങ്ങളായ അമ്പ്, വില്ല്, കിരീടം തുടങ്ങിയവയെല്ലാം മുള, ഈറ, കമുക്, ഓലമടൽ തുടങ്ങിയ പ്രകൃതിദത്ത വസ്തുക്കൾ കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്............... 

കഥാപാത്രങ്ങൾ ദൈവീക പരിവേഷത്തിനായി മുഖത്തും ശരീരത്തിലും ചായങ്ങൾ തേക്കുകയും വർണാഭമായ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു............ 

ഈ ജനവിഭാഗം ദേവീ-ദേവ വേഷങ്ങളിൽ സീതകളി അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനായി അവർക്ക് വിലക്ക് ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്ന വീട്ടുമുറ്റങ്ങളിലേക്ക് വരുമ്പോൾ, അവരെ നിലവിളക്കും നിറപറയും ഒരുക്കി വീട്ടുകാർ സ്വീകരിക്കുകയും നെല്ലും വസ്ത്രങ്ങളും സമ്മാനമായി നൽകുകയും ചെയ്തിരുന്നു..................


അദ്ധ്യാത്മ രാമായണം കിളിപ്പാട്ടിലെ വനയാത്ര മുതൽ  ഉത്തര രാമായണത്തിലെ സീതാദേവിയുടെ  അന്തർധാനം  വരെയുമുള്ള കഥാഭാഗങ്ങൾ പാട്ട് രൂപേണ പാടി താള മേളങ്ങളോടുകൂടി ചുവടുവെച്ച് വീടുകൾ തോറും കയറിയിറങ്ങിയാണ് സീതകളി പണ്ട് കാലത്ത് അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നത്.............
 
കൊല്ലം, പത്തനംതിട്ട ജില്ലകളിലെ ഗ്രാമ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഈ കലാരൂപത്തിൻ്റെ അവതരണം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും പെരിനാട് ദേശത്ത് ഈ കലാരൂപം ഏറെ കാലം പ്രചാരത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.........................
കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പെരിനാട് കേന്ദ്രമാക്കി ഒരു കൂട്ടം ചെറുപ്പക്കാർ ഈ പൈതൃക കലാരൂപം പുന:രാവിഷ്‌കരിക്കുന്നതിനായി  &quot;കൊല്ലം സീതകളി അക്കാദമി&quot;  എന്ന കൂട്ടായ്മ സംഘടിപ്പിച്ചു.......................

ഇങ്ങനെ വീണ്ടെടുത്ത ഈ കലാരൂപം  പുതിയ തലമുറയെ പരിശീലിപ്പിക്കുകയും വേദികളിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു വരുന്നു.................. 

സീതകളിയുടെ ചരിത്രപഠനം, വിവരശേഖരണം,  പുന:രാവിഷ്കാരം എന്നിവയ്ക്ക് സ്തുത്യർഹമായ പങ്കുവഹിച്ച കലാകാരനാണ് ശ്രീ. അജി ഐവർകാല....................

അധ:സ്ഥിത വിഭാഗത്തിലെ ജനത അവതരിപ്പിച്ചുവന്ന ഈ കലാരൂപം കണ്ടെത്തി  വീണ്ടെടുത്ത് പഴമയും തനിമയും നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട്  വിവേചനങ്ങൾക്ക് അതീതമായ ജനകീയ കലാരൂപമാക്കി  മാറ്റുകയാണ്  &quot;കൊല്ലം സീതകളി അക്കാദമി&quot; യുടെ ലക്ഷ്യം...................          

അങ്ങനെ വിസ്മൃതിയിലാണ്ടുപോയ ഒരു കലാരൂപത്തെ മലയാളക്കരയിൽ തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു.........🙏🏼

== ഉത്ഭവം , പുന:രാവിഷ്കാരം ==


നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് ഉത്ഭവിച്ചതെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന ഈ കലാരൂപം  പെരിനാട് ദേശത്ത് ഏറെക്കാലം പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു . ഏകദേശം 1980-85  കാലഘട്ടം  വരെ പെരിനാട് ഗ്രാമത്തിൽ ഓരോ വീടുകൾതോറും സീതകളി അവതരിപ്പിക്കുമായിരുന്നു. കാലക്രമേണ സീതക്കളി മൺമറഞ്ഞു പോയി.

വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം കൊല്ലം ജില്ലയിലെ സീതക്കളി. 2017ൽ മൺമറഞ്ഞു പോയ കലാരൂപത്തെ വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനുള്ള കേരള സാംസ്ക്കാരിക വകുപ്പിൻ്റെ പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി പെരിനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ഭരണസമിതിയും ചെറുമൂട് വിജയശ്രീ ആർട്ട്സ് ക്ലബ്ബും, പെരിനാട് ദേശവും ഒന്നാകെ ഈ മൺമറഞ്ഞ കലാരൂപത്തെ വീണ്ടെടുത്ത് , പെരിനാട് വിപ്ലവത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച മണ്ണിൽ, പെരിനാട്  ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ഓപ്പൺഎയർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ സീതക്കളി പുനരാവിഷ്കരിച്ചു. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ [[പെരിനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരിനാട്]]  ആണ് സീതകളി ഉടലെടുത്തത് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.  '''''സീതക്കളി''' '''അക്കാദമി ,പെരിനാട്'''''.,  '''കൊല്ലം ,''' ദേശിംഗനാടിൻ്റെ തനത് കലാരൂപം സീതകളി,വരും തലമുറയ്ക്ക് പകർന്നു നൽകാനും വീണ്ടെടുത്ത സീതക്കളിയെ ജനകീയ കലാരൂപമായി പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനും പെരിനാട് കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന  '''സീതക്കളി''' '''അക്കാദമി''' , കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമിയുടെ അംഗീകാരത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.പെരിനാട് സീതക്കളി സംഘവും കേരളാ ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമിയുടെ അംഗീകാരത്തോടെ ഈ പൈതൃകം വീണ്ടെടുക്കുവാൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.

== പ്രധാന കലാകാരന്മാർ ==
*  ടി.എൻ. ഷാജിമോൻ (കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് )
* കുന്നത്ത് രാജൻ (കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് ) ചെറുമൂട് വിജയശ്രീ ആർട്ട്സ് ക്ലബ്ബ് അംഗം .
* രേണുക.എൻ ,(2021 കേരള ഫോക് ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ്) സീതക്കളി അക്കാദമി അംഗം .
* &lt;blockquote&gt;അജി ഐവർകാല (കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് 2023) കൊല്ലം സീതകളി അക്കാദമി അംഗം. &lt;/blockquote&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;https://www.youtube.com/watch?v=VuF2nJCLb6I

5 . https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Aug/31/keralas-perinad-seethakali-academy-on-mission-to-revive-timeless-tale-of-age-old-folk-art-2610168.html
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നാടൻ കലകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തനതു കലകൾ]]</text>
      <sha1>8eguso691baln2qldhqtqceje7w5rm3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674103</id>
      <parentid>4674098</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54038-34</username>
        <id>223938</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവലംബം */</comment>
      <origin>4674103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15372" sha1="m1nyec7cl6ifxv1nl03tziuph387jgt" xml:space="preserve">{{prettyurl|Seethakali}}
കേരളത്തിലെ ഒരു നാടൻ അനുഷ്ഠാന കലാരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് '''സീതക്കളി'''. [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]] ജില്ലകളുടെ കിഴക്കൻ മേഖലകളിലെ കുറവ സമൂഹവും [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]], [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർകോട്]] ജില്ലകളിലെ കരിമ്പാലരും ആണ് സീതക്കളി ആചരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/education-malayalam/quiz-corner/quiz-on-folk-arts-of-kerala-1.4093438|title=നമ്മുടെ നാടൻ കലകൾ {{!}} ക്വിസ്|access-date=2020-12-30|last=ശ്രീനിവാസ്‌|first=സ്നേഹജ്‌|language=en|archive-date=2020-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129144611/https://www.mathrubhumi.com/education-malayalam/quiz-corner/quiz-on-folk-arts-of-kerala-1.4093438|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://localnews.manoramaonline.com/kollam/local-news/2017/08/21/pgn-klm-perinad-panchayath-seetha-kali.html&lt;/ref&gt; [[ഓണം|ഓണക്കാലത്ത്]] [[അത്തം (ഞാറ്റുവേല)|അത്തം]] മുതൽ തിരുവോണം വരെ അരങ്ങേറിയിരുന്ന സീതകളി ജാതി–മത വിവേചനങ്ങൾക്ക് അതീതമായി ജനകീയ കലാരൂപമെന്ന നിലയിലറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kollamkerala-23-08-2017/666059&lt;/ref&gt;  [[നാരദൻ|നാരദൻ‍]], [[ശ്രീരാമൻ]], [[ലക്ഷ്മണൻ]], [[സീത]], [[കൈകേയി]], [[മന്ഥര]], [[ദശരഥൻ]], [[ശൂർപ്പണഖ]], [[രാവണൻ]], [[പൊന്മാൻ]], [[ഹനുമാൻ]] തുടങ്ങിയ  വേഷങ്ങൾ മാറ്റു കൂട്ടുന്നു. വീടുകൾ തോറും കയറിയിറങ്ങിയാണ് ഇത് അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നത്. [[രാമായണം|രാമായണ]] കഥയിലെ വനയാത്ര മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള കഥാഭാഗങ്ങളാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. ആശാൻമാർ എഴുതി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പാട്ടിനും താളത്തിനുമൊത്ത് വേഷക്കാർ ഭാവ തീവ്രതയോടെ ചുവടുവച്ച് നൃത്തമാടുന്നതാണ് സീതക്കളി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/print-edition/vidya/--1.2137335 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-08-28 |archive-date=2017-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803234508/http://www.mathrubhumi.com/print-edition/vidya/--1.2137335 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

::::::::::::::::❤️സീതകളി❤️::::::::::::: 
                                                                                       നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് ഉത്ഭവിച്ച ദേശിംഗ നാടിൻ്റെ തനത് കലാരൂപമാണ് സീതകളി.........................     പുരാണങ്ങളും ഇതിഹാസങ്ങളും പ്രചരിച്ച കാലം മുതൽ തന്നെ അവയുടെ മൂലകഥകളെ അടിസ്ഥാനാക്കി വിവിധ കലാരൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു...............

പ്രാചീന   കാലത്ത് തന്നെ ചില  കലാരൂപങ്ങൾ നാടൻ വായ് മൊഴിയായി പാടുകയും കളിക്കുകയും വിനോദിക്കുകയും ചെയ്തു പോരുന്നതോടൊപ്പം മറ്റുപല കലാരൂപങ്ങളും അനുഷ്ഠാന കലകളായി അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു....................

ഭാരത ഇതിഹാസം &quot;രാമായണം&quot;  ഇതിവൃത്തമാക്കി ആശാന്മാർ ചിട്ടപ്പെടുത്തി തലമുറകൾ വായ്മൊഴിയായി പകർന്ന് വന്ന &quot;സീതകളി&quot;  നാലര  പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ്  അന്യം നിന്നുപോയി.......................
 
ചിങ്ങമാസത്തിലെ അത്തം മുതൽ ഇരുപത്തിയെട്ടാം ഓണം വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ സന്ധ്യാസമയത്ത് തുടങ്ങി നേരം പുലരുവോളം സീതകളി ഓണക്കാല വിനോദകലയായി അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു.............

നെൽ വയലുകളിലും മറ്റും കാർഷിക വൃത്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന അരിക് വൽക്കരിക്കപ്പെട്ട ജന വിഭാഗമാണ് പണ്ട് കാലത്ത് സീതകളി അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നത്.......... 

സീതകളിയിലെ കളി ഉപകരണങ്ങളായ അമ്പ്, വില്ല്, കിരീടം തുടങ്ങിയവയെല്ലാം മുള, ഈറ, കമുക്, ഓലമടൽ തുടങ്ങിയ പ്രകൃതിദത്ത വസ്തുക്കൾ കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്............... 

കഥാപാത്രങ്ങൾ ദൈവീക പരിവേഷത്തിനായി മുഖത്തും ശരീരത്തിലും ചായങ്ങൾ തേക്കുകയും വർണാഭമായ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു............ 

ഈ ജനവിഭാഗം ദേവീ-ദേവ വേഷങ്ങളിൽ സീതകളി അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനായി അവർക്ക് വിലക്ക് ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്ന വീട്ടുമുറ്റങ്ങളിലേക്ക് വരുമ്പോൾ, അവരെ നിലവിളക്കും നിറപറയും ഒരുക്കി വീട്ടുകാർ സ്വീകരിക്കുകയും നെല്ലും വസ്ത്രങ്ങളും സമ്മാനമായി നൽകുകയും ചെയ്തിരുന്നു..................


അദ്ധ്യാത്മ രാമായണം കിളിപ്പാട്ടിലെ വനയാത്ര മുതൽ  ഉത്തര രാമായണത്തിലെ സീതാദേവിയുടെ  അന്തർധാനം  വരെയുമുള്ള കഥാഭാഗങ്ങൾ പാട്ട് രൂപേണ പാടി താള മേളങ്ങളോടുകൂടി ചുവടുവെച്ച് വീടുകൾ തോറും കയറിയിറങ്ങിയാണ് സീതകളി പണ്ട് കാലത്ത് അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നത്.............
 
കൊല്ലം, പത്തനംതിട്ട ജില്ലകളിലെ ഗ്രാമ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഈ കലാരൂപത്തിൻ്റെ അവതരണം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും പെരിനാട് ദേശത്ത് ഈ കലാരൂപം ഏറെ കാലം പ്രചാരത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.........................
കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പെരിനാട് കേന്ദ്രമാക്കി ഒരു കൂട്ടം ചെറുപ്പക്കാർ ഈ പൈതൃക കലാരൂപം പുന:രാവിഷ്‌കരിക്കുന്നതിനായി  &quot;കൊല്ലം സീതകളി അക്കാദമി&quot;  എന്ന കൂട്ടായ്മ സംഘടിപ്പിച്ചു.......................

ഇങ്ങനെ വീണ്ടെടുത്ത ഈ കലാരൂപം  പുതിയ തലമുറയെ പരിശീലിപ്പിക്കുകയും വേദികളിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു വരുന്നു.................. 

സീതകളിയുടെ ചരിത്രപഠനം, വിവരശേഖരണം,  പുന:രാവിഷ്കാരം എന്നിവയ്ക്ക് സ്തുത്യർഹമായ പങ്കുവഹിച്ച കലാകാരനാണ് ശ്രീ. അജി ഐവർകാല....................

അധ:സ്ഥിത വിഭാഗത്തിലെ ജനത അവതരിപ്പിച്ചുവന്ന ഈ കലാരൂപം കണ്ടെത്തി  വീണ്ടെടുത്ത് പഴമയും തനിമയും നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട്  വിവേചനങ്ങൾക്ക് അതീതമായ ജനകീയ കലാരൂപമാക്കി  മാറ്റുകയാണ്  &quot;കൊല്ലം സീതകളി അക്കാദമി&quot; യുടെ ലക്ഷ്യം...................          

അങ്ങനെ വിസ്മൃതിയിലാണ്ടുപോയ ഒരു കലാരൂപത്തെ മലയാളക്കരയിൽ തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു.........🙏🏼

== ഉത്ഭവം , പുന:രാവിഷ്കാരം ==


നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് ഉത്ഭവിച്ചതെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന ഈ കലാരൂപം  പെരിനാട് ദേശത്ത് ഏറെക്കാലം പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു . ഏകദേശം 1980-85  കാലഘട്ടം  വരെ പെരിനാട് ഗ്രാമത്തിൽ ഓരോ വീടുകൾതോറും സീതകളി അവതരിപ്പിക്കുമായിരുന്നു. കാലക്രമേണ സീതക്കളി മൺമറഞ്ഞു പോയി.

വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം കൊല്ലം ജില്ലയിലെ സീതക്കളി. 2017ൽ മൺമറഞ്ഞു പോയ കലാരൂപത്തെ വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനുള്ള കേരള സാംസ്ക്കാരിക വകുപ്പിൻ്റെ പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി പെരിനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ഭരണസമിതിയും ചെറുമൂട് വിജയശ്രീ ആർട്ട്സ് ക്ലബ്ബും, പെരിനാട് ദേശവും ഒന്നാകെ ഈ മൺമറഞ്ഞ കലാരൂപത്തെ വീണ്ടെടുത്ത് , പെരിനാട് വിപ്ലവത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച മണ്ണിൽ, പെരിനാട്  ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ഓപ്പൺഎയർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ സീതക്കളി പുനരാവിഷ്കരിച്ചു. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ [[പെരിനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരിനാട്]]  ആണ് സീതകളി ഉടലെടുത്തത് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.  '''''സീതക്കളി''' '''അക്കാദമി ,പെരിനാട്'''''.,  '''കൊല്ലം ,''' ദേശിംഗനാടിൻ്റെ തനത് കലാരൂപം സീതകളി,വരും തലമുറയ്ക്ക് പകർന്നു നൽകാനും വീണ്ടെടുത്ത സീതക്കളിയെ ജനകീയ കലാരൂപമായി പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനും പെരിനാട് കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന  '''സീതക്കളി''' '''അക്കാദമി''' , കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമിയുടെ അംഗീകാരത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.പെരിനാട് സീതക്കളി സംഘവും കേരളാ ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമിയുടെ അംഗീകാരത്തോടെ ഈ പൈതൃകം വീണ്ടെടുക്കുവാൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.

== പ്രധാന കലാകാരന്മാർ ==
*  ടി.എൻ. ഷാജിമോൻ (കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് )
* കുന്നത്ത് രാജൻ (കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് ) ചെറുമൂട് വിജയശ്രീ ആർട്ട്സ് ക്ലബ്ബ് അംഗം .
* രേണുക.എൻ ,(2021 കേരള ഫോക് ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ്) സീതക്കളി അക്കാദമി അംഗം .
* &lt;blockquote&gt;അജി ഐവർകാല (കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് 2023) കൊല്ലം സീതകളി അക്കാദമി അംഗം. &lt;/blockquote&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;https://www.youtube.com/watch?v=VuF2nJCLb6I

5 . https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Aug/31/keralas-perinad-seethakali-academy-on-mission-to-revive-timeless-tale-of-age-old-folk-art-2610168.html
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നാടൻ കലകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രാമായണം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തനതു കലകൾ]] 
കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി സ്ഥിതിവിവരം കേരള സര്ക്കാര് സംസ്കാരികവകുപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച റിപ്പോർട്ട് അടിസ്ഥാനമാക്കി</text>
      <sha1>m1nyec7cl6ifxv1nl03tziuph387jgt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>387599</id>
    <revision>
      <id>4674148</id>
      <parentid>4579462</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vijayanrajapuram എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ജി. എച്ച്. എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്]] എന്ന താൾ [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4579462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3089" sha1="q9p5ervml7ylh8ycqyticzkyicjy85c" xml:space="preserve">{{prettyurl|GHSS HOSDURG}}
[[File:Ghss hosdurg.jpg|thumb|Ghss hosdurg]]
[[കാഞ്ഞങ്ങാട്]] വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ, [[ഹോസ്ദുർഗ്ഗ്]] ഉപജില്ലയിൽ [[പുതിയകോട്ട|പുതിയകോട്ടയിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് ''ജി. എച്ച്. എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്''&lt;ref&gt;[http://www.education.kerala.gov.in/Downloads2011/Notifications/statitics/hs/kasaragod.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171013111337/http://www.education.kerala.gov.in/Downloads2011/Notifications/statitics/hs/kasaragod.pdf |date=2017-10-13 }}|education.kerala.gov.in/Downloads2011/Notifications/statitics/hs/kasaragod&lt;/ref&gt;. '''ബോർഡ് സ്കൂൾ'''  എന്ന പേരിലാണ് മുൻകാലങ്ങളിൽ ഇത് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇതിന്റെ മുൻവശത്താണ് ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള [[മാന്തോപ്പ് മൈതാനം]]
[[File:MANTHOPPU MAITHANAM HOSDURG.jpg|thumb|[[മാന്തോപ്പ് മൈതാനം]] ഹോസ്ദുർഗ്]]

== ചരിത്രം ==
പഴയ ദക്ഷിണ കാനറ ജില്ലയൂടെ ഭാഗമായി മദ്രാസ് എലിമെന്ററി ബോർഡിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ 1902- ൽ സ്ഥാപിച്ച ഈ വിദ്യാലയം കാസറഗോഡ് ജില്ലയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ വിദ്യാലയങ്ങളിലൊന്നാണ്.  1902 മെയ് മാസത്തിൽ ഒരു കന്നഡ ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ എന്ന നിലയിലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. 1982-ൽ ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. [[കാ‍‍ഞ്ഞങ്ങാട് നഗരസഭ|കാ‍‍ഞ്ഞങ്ങാട് നഗരസഭയുടെ]] സഹകരണത്താൽ വിദ്യാലയത്തിന്റെ ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള പ്രധാന കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.  2004-ൽ വിദ്യാലയത്തിലെ ഹയർ സെക്കന്ററി വിഭാഗം പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു.
==അവലംബം==


[[വർഗ്ഗം:കാഞ്ഞങ്ങാട് വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>q9p5ervml7ylh8ycqyticzkyicjy85c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്</title>
    <ns>1</ns>
    <id>387617</id>
    <revision>
      <id>4674150</id>
      <parentid>2598187</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vijayanrajapuram എന്ന ഉപയോക്താവ് [[സംവാദം:ജി. എച്ച്. എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്]] എന്ന താൾ [[സംവാദം:ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>2598187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="sp653by0gt70fnm5i0zohg2zl6g6116" xml:space="preserve">{{വിദ്യാഭ്യാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017|created=yes}}</text>
      <sha1>sp653by0gt70fnm5i0zohg2zl6g6116</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>റഷ്യയുടെ ദേശീയപതാക</title>
    <ns>0</ns>
    <id>399517</id>
    <revision>
      <id>4674050</id>
      <parentid>4655683</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T19:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amherst99</username>
        <id>23134</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4674050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17022" sha1="1q3c361f21bzb95gn9l5y7g1ggcny91" xml:space="preserve">{{Infobox flag|Use2|Name=റഷ്യൻ ഫെഡറേഷൻ  &lt;!--(Российская Федерация)--&gt;|Article=|Type=|Image=Flag of Russia.svg|Nickname=Триколор &lt;br /&gt; ''Trikolor'' &lt;br /&gt; ത്രിവർണ്ണം|Morenicks=|Use=110110|Symbol=|Proportion=2:3|Adoption=11 മേയ് &lt;small&gt;(29 April O.S.)&lt;/small&gt; 1696&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(ആദ്യം)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;1700&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(''[[de facto]]'' for vessels)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;1883&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(''[[de facto]]'' for land use)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;12 August 1991&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(as flag of [[റഷ്യൻ സോവിയറ്റ് ഫെഡറേറ്റീവ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്|RSFSR]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;11 December 1993&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(current version)&lt;/small&gt;|Design=തിരശ്ചീനമായി വെള്ള, നീല, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളുള്ള ത്രിവർണ്ണ പതാക|Designed by=[[Peter the Great|പീറ്റർ ദ് ഗ്രേറ്റ്]]|Image2=Flag of Russia (Kremlin.ru).svg|Imagetext2=Variant flag of Russia|Nickname2=|Morenicks2=|Symbol2=|Proportion2=2:3|Adoption2=|Design2=Same as the colors above, but specified by the Government's website.|Designer2=}} 

[[വെളുപ്പ്]], [[നീല]], [[ചുവപ്പ്]] എന്നീ നിറങ്ങളുള്ള ഒരു ത്രി വർണ്ണ പതാകയാണ്  '''റഷ്യയുടെ ദേശീയ പതാക''' (ഇംഗ്ലീഷ്: '''flag of Russia;''' {{lang-ru|флаг России}}) 2:3 എന്ന അനുപാതത്തിലുള്ള ഈ പതാകയെ മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളായി തിരശ്ചീനമായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു, ഇതിൽ ഏറ്റവും മുകളിലായി വെള്ളുപ്പും, മധ്യത്തിൽ നീലയും, കീഴെ ചുവപ്പും ചേരുന്നതാണ് റഷ്യൻ ദേശീയ പതാകയുടെ രൂപം. റഷ്യൻ വാണിജ്യകപ്പലുകളിൽ അധികാര ചിഹ്നം എന്ന നിലക്കാണ് ഈ പതാക ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ച് തുടങ്ങിയത്. പിന്നീട് 1696-ൽ [[Tsardom of Russia|റഷ്യൻ സാർ രാജ്യം]] സ്ഥാപിതമായപ്പോൾ ഈ പതാകയെ ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു. in 1696. 1917-ൽ [[Russian Socialist Federative Soviet Republic|റഷ്യൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഫെഡെറേറ്റീവ് സോവിയറ്റ് റിപ്പബ്ലിൿ]] സ്ഥപിതമാകുന്നതുവരെ പതാക പ്രചാരത്തിലിരുന്നു. [[Soviet Union|സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] നിലനിന്നിരുന്ന സമയത്ത് ചുവന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ അരിവാൾ-ചുറ്റിക-നക്ഷത്രം രേഖപ്പെടുത്തിയ ഒരു പതാകയാണ് ദേശീയപതാകയായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. [[Dissolution of the Soviet Union|സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ തകർന്നതോടെ]], ആദ്യത്തെ ത്രിവർണ്ണ പതാകയെ 1991-ൽ [[Russia|റഷ്യൻ ഫെഡറേഷന്റെ]] ദേശീയ പതാകയായി വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.    

== ഉദ്ഭവം ==
[[പ്രമാണം:Practice_fight_of_the_Dutch_Fleet_in_the_honour_of_Tzar_Peter_the_Great,_1_Sept_1697_by_Abrakham_Storck_(fragment_1).JPG|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|212x212ബിന്ദു|ഡച്ച് പടക്കപ്പലുകളുറ്റെ അഭ്യാസപ്രകടനം, 1697]]
റഷ്യൻ പതാകയുടെ ഉദ്ഭവത്തെ [[Dutch Republic|ഡച്ച് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റ്റെ]] ([[Flag of the Netherlands|നെതർലാൻഡിന്റെ പതാക]]) ത്രിവർണ്ണ പതാകയുമായി ചിലർ ബന്ധപ്പെടുത്താറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=jt450XgGd1kC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=nl&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=The Flags of the World: Their History, Blazonry and Associations|last=Hulme|first=Frederick Edward|date=1897-01-01|publisher=Library of Alexandria|isbn=9781465543110|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xWdOBAAAQBAJ&amp;pg=PA228&amp;dq=russian+flag+dutch+flag&amp;hl=nl&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiL0JT9m8nPAhXGuBoKHSPgD9sQ6AEIJzAA#v=onepage&amp;q=russian%20flag%20dutch%20flag&amp;f=false|title=Foreign Correspondent: A Memoir|last=Greenway|first=H. D. S.|date=2014-08-19|publisher=Simon and Schuster|year=|isbn=9781476761329|location=|pages=228|language=en|via=}}&lt;/ref&gt;

1668-ൽ [[Alexis I of Russia|അലെക്സിസ് ഒന്നാമന്റെ]] കാലത്താണ് പതാകയെ കുറിച്ച് ആദ്യമായി പ്രധിപാദിക്കുന്നത്. ഇത് ആദ്യത്തെ റഷ്യൻ നാവിക കപ്പലായ [[Russian frigate Oryol|ഫ്രിഗേറ്റ് ഓറിയോളിന്റെ]] നിർമ്മാണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=scHXHTkRmZcC&amp;pg=PA21&amp;dq=european+flag&amp;hl=nl&amp;sa=X&amp;ei=hek3U5mTDcu7ygOF54D4Dg&amp;ved=0CDgQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=dutch&amp;f=false Flag T.H. Eriksen &amp; R. Jenkins, Nation and Symbolism in Europe and America. Abingdon, 2007, p. 23]&lt;/ref&gt;

1693, 1694 എന്നി വർഷങ്ങളിൽ സർ [[Peter I of Russia|പീറ്റർ ദ് ഗ്രേറ്റ്]]  [[Arkhangelsk|അർഘാങ്ലെസ്കിലേക്ക്]] നടത്തിയ യാത്രകളുമായും ദേശീയപതാകയുടെ ഉദ്ഭവത്തെ ബന്ധപ്പെടുത്താറുണ്ട്.   റഷ്യയിൽ അന്ന് നിലനിന്നിരുന്നതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, യൂറോപ്പ്യൻ രീതിയിൽ കപ്പലുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ പീറ്റർ ആതീവ തല്പരനായിരുന്നു. 1693--ൽ, പീറ്റർ ആംസ്റ്റർഡാമിൽനിന്നും ഒരു ഡച്ച് നിർമ്മിത  പടക്കപ്പൽ വാങ്ങാനായി നടപടിയെടുത്തു. 1694-ൽ അത റഷ്യൻ തീരത്ത് അടുത്തപ്പോൾ, അതിൽ ഒരു ചുവപ്പ്-വെള്ള-നീല ഡച്ച് പതാക പാറിക്കളിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;Robert K. Massie, Peter the Great, 160 (Modern Library Edition 2012)&lt;/ref&gt; ഈ പതാകയിലെ നിറങ്ങളുടെ ക്രമീകരണത്തിൽ വ്യത്യാസം വരുത്തികൊണ്ട്, പീറ്റർ റഷ്യൻ പതാക രൂപകല്പനചെയ്യുകയാണ് ഉണ്ടായത്.

== ചരിത്രം ==
ക്യാരെൽ അല്ലാർഡിന്റെ 1695 ഫ്ലാഗ് ബുക്കിൽ, മസ്കോവിലെ സാർ ചക്രവർത്തി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന മൂന്നുതരം പതാകകളെകുറിച്ച് പ്രധിപാദിക്കുന്നുണ്ട്: കയ്യിൽ ഫലകവും, ശിരസ്സുകളിൽ കിരീടവുമുള്ള ഒരു ഇരു തലയൻ പരുന്തിന്റെ ചിത്രം ആലേഖനം ചെയ്ത  [http://www.crwflags.com/fotw/flags/ru_tzar.html#mow ത്രിവർണ്ണ പതാക],  നീല നിറത്തിൽ വികർണ്ണങ്ങളെ സൂചിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള  [http://www.crwflags.com/fotw/flags/ru~1697.html#1698p4 ത്രിവർണ്ണ പതാക], നീലനിറത്തിലുള്ള കുരിശ് വെളുപ്പ് ചുവപ്പ് നിറങ്ങളെ വേറ്ത്തിരിക്കുന്ന [[:പ്രമാണം:Flag of Russia 1668.png|ത്രിവർണ്ണ പതാക]] എന്നിവയാണ് ആ മൂന്ന് പതാകകൾ.&lt;ref&gt;{{FOTW|id=ru|title=Russian flags}}&lt;/ref&gt;

1705-ൽ  [[Merchant flag|നാവിക പതാകയായാണ്]]  റഷ്യൻ പതാകയെ ആദ്യമായി തിരഞ്ഞെടുത്തത്. അതിൽ ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ട നിറങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യം കൽപ്പിച്ചിരുന്നു. ഈശ്വരനെ സൂചിപ്പിക്കാൻ വെളുപ്പും, രാജാവിനെ സൂചിപ്പിക്കാൻ നീലയും, പ്രജകളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ചുവപ്പും നിറങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തി.  1883 മേയ് മാസം 7ആം തിയതി,  റഷ്യൻ പതാകയെ കരയിലും ഉപയോഗിക്കുവാനുള്ള അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. 1896-ൽ സാർ [[Nicholas II of Russia|നിക്കോളാസ് II]] നെ കിരീടധാരണത്തിന് മുമ്പേ തന്നെ പതാകക്ക് ഔദ്യോഗികമായി ദേശീയ പതാക പദവിയും, ലഭിച്ചിരുന്നു.

== പ്രതീകാത്മകത ==
റഷ്യൻ പതാകയിലെ വർണ്ണങ്ങളുടെ പ്രതീകാത്മകതയെ നിരവധി രീതികളിൽ വ്യാഖ്യാനിക്കാറുണ്ട്. അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രചാരത്തിലുള്ളത് ഇപ്രകാരമാണ്: ശ്വേത വർണ്ണം കുലീനതയെയും, നിഷ്കളങ്കതയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നീല നിറം വിശ്വാസ്യത, സത്യസന്ധത, നിർദ്ദോഷഗുണം, പവിത്രത എന്നീ ഗുണങ്ങളെയാണ് പ്രതീകവൽക്കരിക്കുന്നത്. ധൈര്യം, മഹാമനസ്കത, സ്നേഹം, എന്നീ ഗുണങ്ങളെയാണ് ചുവപ്പ് നിറംകൊണ്ട് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://pkc.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=97&amp;Itemid=85 Государственный флаг России. Статья на сайте Политического консультативного центра]{{dead link|date=October 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;

== വണ്ണങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! width=&quot;150&quot; |വ്യവസ്ഥ
! style=&quot;background-color:white;width:150px&quot; |വെളുപ്പ്
! style=&quot;background-color:#0039A6; color:white; width:150px&quot; |നീല
! style=&quot;background-color:#D52B1E; color:white; width:150px&quot; |ചുവപ്പ്
|- align=&quot;center&quot;
|[[Pantone|പാൻടോൺ]]
|White
|286C
|485C
|- align=&quot;center&quot;
|[[RGB|ആർ.ജി.ബി]]
|255-255-255 (#ffffff)
|0-57-166 (#0039a6)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pantone.com/pages/pantone/colorfinder.aspx?c_id=5958 |title=Pantone 286 C |access-date=2017-11-24 |archive-date=2015-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208080027/http://www.pantone.com/pages/pantone/colorfinder.aspx?c_id=5958 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|213-43-30 (#d52b1e)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pantone.com/pages/pantone/colorfinder.aspx?c_id=7890 |title=Pantone 485 C |access-date=2017-11-24 |archive-date=2015-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208082338/http://www.pantone.com/pages/pantone/colorfinder.aspx?c_id=7890 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|- align=&quot;center&quot;
|[[Web color|എച്.റ്റി.എം.എൽ]]
|#FFFFFF
|#0039A6
|#D52B1E
|}

== ചരിത്രപരമായ പതാകകൾ ==
&lt;center&gt;{{Begin flag gallery}}
{{Flag entry|Width=180|Image=File:Flag of Russia (1668).svg|Caption=ആരോപിതമായ ആദ്യ റഷ്യൻ പതാക&lt;br /&gt;(1668–93)}}
{{Flag entry|Width=180|Image=File:Flag of Oryol (variant).svg|Caption=റഷ്യൻ സാർ രാജ്യത്തിന്റെ പതാക&lt;br /&gt;(1693–1700)}}              
{{Flag entry|Width=180|Image=Flag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg|Caption=ഔദ്യോഗിക ദേശീയ പതാക&lt;br /&gt;(1858–83)&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;Whitney Smith, ''Flags Through the Ages and Across the World'', 1975. &quot;The black-orange-white flag was very unpopular, so much so that the government felt compelled on 7 May 1883 to recognize the white-blue-red as official for use on land during celebrations. Hence the flag intended for unrestricted use was rarely seen in prerevolutionary Russia, while the flag restricted to special occasions was in fact the most likely to be hoisted whenever private citizens wished to express their nationality by displaying a flag on land.&quot;[http://www.crwflags.com/fotw/flags/ru_bow.html]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Currently being used by ultra-nationalists and monarchists&lt;/ref&gt;}}
{{Flag entry|Width=180|Image=Flag of Russian Empire for private use (1914–1917).svg|Caption=&quot;വ്യക്തിഗത ആവശ്യങ്ങൾക്കുള്ള&quot; രാജകീയ പതാക&lt;br /&gt;(1914–17)}}
{{End flag gallery}}{{Begin flag gallery}}
{{Flag entry|Width=180|Image=Flag RSFSR 1918.svg|Caption=റഷ്യൻ SFSRന്റെ പതാക&lt;br /&gt;(1918–37)}}
{{Flag entry|Width=180|Image=Flag of the Russian SFSR 1937-1954.svg|Caption=റഷ്യൻ SFSRന്റെ പതാക&lt;br /&gt;(1937–54)}}
{{Flag entry|Width=180|Image=Flag of the Russian SFSR.svg|Caption=[[റഷ്യൻ സോവിയറ്റ് ഫെഡറേറ്റീവ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്|റഷ്യൻ SFSRന്റെ]] പതാക&lt;br /&gt;(1954–91)}}
{{Flag entry|Width=180|Image=Flag of the Soviet Union (1923).svg|Caption=സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ പതാക&lt;br /&gt;(1922–23)}}
{{End flag gallery}}{{Begin flag gallery}}
{{Flag entry|Width=180|Image=Flag of the Soviet Union (1923, unofficial).svg|Caption=അനൗദ്യോഗികമായ [[Flag of the Soviet Union|സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ പതാക ]] (1923)}}
{{Flag entry|Width=180|Image=Flag of the Soviet Union (1924).svg|Caption=സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ പതാക &lt;br /&gt;(1923–24)}}
{{Flag entry|Width=180|Image=Flag of the Soviet Union (1924-1936).svg|Caption=Flag of the Soviet Union&lt;br /&gt;(1924–36)}}
{{End flag gallery}}{{Begin flag gallery}}
{{Flag entry|Width=180|Image=Flag of the Soviet Union 1923.svg|Caption=സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ പതാക &lt;br /&gt;(1936–55)}}
{{Flag entry|Width=180|Image=Flag of the Soviet Union 1955.svg|Caption=സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ പതാക &lt;br /&gt;(1955–80)}}
{{Flag entry|Width=180|Image=Flag of the Soviet Union.svg|Caption=സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ പതാക &lt;br /&gt;(1980–91)}}              
{{Flag entry|Width=180|Image=Flag of Russia (1991-1993).svg|Caption=റഷ്യൻ SFSR നെ പതാക&lt;br /&gt;{{small|({{small|Aug}}–{{small|Dec}} 1991)}}&lt;br /&gt;and the Russian Federation&lt;br /&gt;(1991–93)&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;Resolution of the [[Supreme Soviet of Russia|Supreme Soviet of the Russian SFSR]] from 22 August 1991 [http://www.rusflag.ru/arch/pvsnflag.htm &quot;On the national flag of the Russian SFSR&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://constitution.garant.ru/history/ussr-rsfsr/1978/zakony/183125/ Law &quot;On Amendments and Additions to the Constitution (Basic Law) of the Russian SFSR&quot;] from 1 November 1991&lt;/ref&gt;}}
{{End flag gallery}}&lt;/center&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;
[[വർഗ്ഗം:റഷ്യ]]
[[വർഗ്ഗം:ദേശീയ പതാകകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:റഷ്യയുടെ ദേശീയ പ്രതീകങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>1q3c361f21bzb95gn9l5y7g1ggcny91</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സതോഷി നകാമോട്ടോ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>408656</id>
    <revision>
      <id>4674182</id>
      <parentid>4583715</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:50:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashik Jose</username>
        <id>63611</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>അലൈൻമെൻ്റ് ശരിയാക്കി</comment>
      <origin>4674182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4133" sha1="qgytozlhxn6dt9w95f2kj3qqcxo0zki" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox scientist|image=Bust of Satoshi Nakamoto in Budapest.jpg|birth_date={{birth date and age|1975|4|5|df=yes}} (അവകാശപ്പെടുന്നത്)|birth_place=[[ജപ്പാൻ]] (അവകാശപ്പെടുന്നത്)|nationality=[[ജപ്പാൻ|ജാപ്പനീസ്]] (അവകാശപ്പെടുന്നത്)|field=[[ഡിജിറ്റൽ കറൻസി]], [[കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രം]], [[ക്രിപ്റ്റോഗ്രാഫി]]|known_for=[[ബിറ്റ്കോയിൻ]], പ്രഥമ ബ്ലോക്ക്ചെയിൻ[[ബ്ലോക്ക്ചെയിൻ]],ആദ്യ വികേന്ദീകൃത നാണയം [[ഡിജിറ്റൽ കറൻസി]]}}
[[ബിറ്റ്കോയിൻ]] എന്ന ഡിജിറ്റൽകറൻസി രൂപകല്പന ചെയ്ത അജ്ഞാതനായ വ്യക്തിയോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കൂട്ടം വ്യക്തികളോ ആണ് സതോഷി നകാമോട്ടോ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. 1975 ഏപ്രിൽ 5 എന്ന ജനനത്തീയതിയും [[ജപ്പാൻ | ജാപ്പനീസ്]] പൗരത്വവും ഈ പേരിലുള്ളയാൾ (ആൾക്കാർ) അവകാശപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ അമേരിക്കയിലും യൂറോപ്പിലും താമസമാക്കിയ ക്രിപ്റ്റോഗ്രാഫിയിലും കമ്പ്യൂട്ടർ സാങ്കേതികതയിലും നിപുണരായ ജപ്പാൻകാരല്ലാത്ത ഒരു കൂട്ടം വ്യക്തികളാണ് സതോഷി നകാമോട്ടോ എന്നും ഉഹാപോഹമുണ്ട്.

2018 മുതൽ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://cryptonews.ovh/is-vincent-van-volkmer-the-bitcoin-developer-and-inventor-satoshi-nakamoto/|title=Cryptonews|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-date=2019-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190212011352/http://cryptonews.ovh/is-vincent-van-volkmer-the-bitcoin-developer-and-inventor-satoshi-nakamoto/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, അമേരിക്കൻ കലാകാരനായ വിൻസെന്റ് വാൻ വോൾമെർ സതോശി നകാംട്ടോ ആണ്. Z ന് വേണ്ടി. ഉദാഹരണമായി, അദ്ദേഹം ഒരു ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞനും ഗൂപ്പിളജിസ്റ്റുമാണെന്ന വസ്തുതയെക്കുറിച്ചും അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vincentvanvolkmer.com/Vincent-van-Volkmer-ENG|title=Vincent van Volkmer|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-date=2019-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209180549/https://www.vincentvanvolkmer.com/Vincent-van-Volkmer-ENG|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധരെ നയിക്കുന്ന വിദഗ്ദ്ധരുടെ വിദഗ്ദ്ധരുമായി നല്ല ബന്ധമുണ്ട്. ഈ അവകാശവാദത്തെ അദ്ദേഹം എതിർക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vincentvanvolkmer.com/Satoshi-Nakamoto-ENG|title=Satoshi Nakamoto|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-date=2019-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190117013309/https://www.vincentvanvolkmer.com/Satoshi-Nakamoto-ENG|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* ''The Satoshi Affair. Andrew O'Hagan on the many lives of Satoshi Nakamoto''
[[വർഗ്ഗം:1975-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരിച്ചറിയപ്പെടാത്തവർ]]</text>
      <sha1>qgytozlhxn6dt9w95f2kj3qqcxo0zki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഐഡ നൊഡക്ക്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>413252</id>
    <revision>
      <id>4674146</id>
      <parentid>4523609</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35151" sha1="tnj0k8qkr97y6y1hf10275jomux8reh" xml:space="preserve">{{Prettyurl| Ida Noddack}}
{{Infobox scientist
|name              = ഐഡ നൊഡക്ക്
|image             = Ida Noddack-Tacke.png
|caption           = 
|birth_name=Ida Tacke
|birth_date        = 25 February 1896
|birth_place       = ലാക്ഹൗസെൻ,&lt;ref name=&quot;EIC&quot;&gt;{{cite web|title=Ida Noddack and the missing elements|url=https://eic.rsc.org/feature/ida-noddack-and-the-missing-elements/2020167.article|website=Education in Chemistry|publisher=Royal Society of Chemistry|accessdate=29 January 2018}}&lt;/ref&gt; [[Rhine Province|റൈൻ പ്രവിശ്യ]], [[German Empire|ജർമ്മൻ സാമ്രാജ്യം]]
|death_date        = {{death date and age|df=yes|1978|9|24|1896|2|25}}
|death_place       = ബാഡ് ന്യൂനഹർ,&lt;ref name=&quot;EIC&quot;/&gt; [[Bad Neuenahr-Ahrweiler|ന്യൂനഹർ ന്യൂനഹർ-അഹ്‌വീലർ]], [[Rhineland-Palatinate|റൈൻ‌ലാൻ‌ഡ്-പാലറ്റിനേറ്റ്]], [[West Germany|പശ്ചിമ ജർമ്മനി]]
|residence         = [[ജർമ്മനി]], [[ഫ്രാൻസ്]],&lt;ref name=&quot;UCLA&quot;&gt;{{cite web |url=http://cwp.library.ucla.edu/Phase2/Noddack,_Ida_Tacke@844157201.html |title=Ida Tacke Noddack |work=Contributions of 20th Century Women to Physics |publisher=UCLA |date= |accessdate=2013-03-11 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806155840/http://cwp.library.ucla.edu/Phase2/Noddack,_Ida_Tacke@844157201.html |archivedate=2013-08-06 |df= }}&lt;/ref&gt; [[തുർക്കി]]&lt;ref name=&quot;UCLA&quot;/&gt;
|citizenship       = ജർമ്മനി
|nationality       =
|ethnicity         = [[Germans|ജർമ്മൻ]]
|fields            = [[രസതന്ത്രജ്ഞൻ]], [[ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞൻ]]
|workplaces        = Allgemein Elektrizität Gesellschaft, Berlin; [[Siemens &amp; Halske]], Berlin; Physikalische Technische Reichsanstalt, Berlin; [[University of Freiburg]], [[University of Strasbourg]]; Staatliche Forschungs Institut für Geochemie, [[Bamberg]]&lt;ref name=&quot;EIC&quot;/&gt;
|alma_mater        = [[Technical University of Berlin|ടെക്നിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ബെർലിൻ]]&lt;ref name=&quot;EIC&quot;/&gt;
|doctoral_advisor  =
|academic_advisors =
|doctoral_students =
|notable_students  =
|known_for         = [[റീനിയം]], [[അണുവിഘടനം]]
|author_abbrev_bot =
|author_abbrev_zoo =
|influences        =
|influenced        =
|awards            = [[Liebig Medal]]&lt;br&gt;Scheele Medal&lt;ref name=&quot;EIC&quot;/&gt;
|religion          =
|signature         =  &lt;!--(filename only)--&gt;
|footnotes         =
}}
1934-ൽ [[അണുവിഘടനം|അണുവിഘടനത്തെക്കുറിച്ച്]] ആദ്യമായി ആശയം അവതരിപ്പിച്ച [[ജർമ്മൻ ഭാഷ|ജർമ്മൻ]] രസതന്ത്രജ്ഞയും ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞയുമായിരുന്നു '''ഐഡ നൊഡക്ക്''' .&lt;ref&gt; &quot;Tacke, Ida Eva&quot;. University of Alabama Astronomy Program. Retrieved 2013-03-11.&lt;/ref&gt; [[രസതന്ത്രം|രസതന്ത്രത്തിൽ]] മൂന്നുപ്രാവശ്യം നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട ഇവർ ഭർത്താവായ [[വാൾട്ടർ നൊഡക്ക്]] എന്ന രസതന്ത്രജ്ഞനുമായി ചേർന്ന് 75 -ാമത്തെ മൂലകമായ [[റീനിയം]] കണ്ടുപിടിച്ചു. &lt;ref&gt; Crawford, E. (May 20, 2002). The Nobel Population 1901-1950: A Census of the Nominations and Nominees for the Prizes in Physics and Chemistry. pp. 278, 279, 283, 284, 292, 293, 300, 301.&lt;/ref&gt;

== ജീവചരിത്രം ==
1896-ൽ  ലാകൗസെനിലെ [[വെസെൽ]] ആണ് നൊഡക്ക് ജനിച്ചത്. [[രസതന്ത്രം]] പഠിച്ച [[ജർമ്മനി]]യിലെ ആദ്യവനിതയായിരുന്നു ഇവർ. 1921 -ൽ നൊഡക്ക് [[ബെർലിൻ|ബർലിനിലെ]] ടെക്നിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ''ഹൈയർ ആലിഫാറ്റിക് ഫാറ്റിആസിഡ് അൺഹൈഡ്രൈഡ്സ്'' എന്ന വിഷയത്തിൽ [[ഡോക്ടറേറ്റ്]] നേടി. പിന്നീട് ഈ ഫീൽഡിൽതന്നെ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. [[ജർമ്മനി]]യിലെ കെമിക്കൽ ഇൻഡസ്ട്രിയിൽ പ്രൊഫഷണൽ പൊസിഷനിലെത്തിയ ആദ്യ വനിതയായിരുന്നു നൊഡക്ക്. 1926-ൽ രസതന്ത്രജ്ഞനായ വാൾട്ടർ നൊഡക്കിനെ വിവാഹം ചെയ്തു.&lt;ref&gt; Gregersen, Erik. &quot;Ida Noddack&quot;. Encyclopædia Britannica.&lt;/ref&gt; ഒരു വർക്ക് യൂണിറ്റിൽ (&quot;Arbeitsgemeinschaft&quot;) വിവാഹത്തിനുമുമ്പും ശേഷവും രണ്ടുപേരും ഒന്നിച്ചാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.&lt;ref&gt; editors. Annette Lykknes, Donald L. Opitz, Brigitte van Tiggelen,, eds. For better or for worse? : collaborative couples in the sciences (1st ed.). [Basel]: Birkhäuser. ISBN 978-3-0348-0285-7.&lt;/ref&gt; ഇതുകൂടാതെ നൊഡക്ക് സ്ട്രാസ്ബർഗ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt; Nies, Allison. &quot;Ida Tacke and the warfare behind the discovery of fission&quot;. Retrieved 1 October 2013.&lt;/ref&gt;
== അണു വിഘടനം ==
1934-ലെ ന്യൂട്രോൺ ബോംബാക്രമണ പരീക്ഷണങ്ങളിൽ [[എൻറികോ ഫെർമി|എൻറിക്കോ ഫെർമിയുടെ]] രാസ തെളിവുകളെ നോഡാക്ക് ശരിയായി വിമർശിച്ചു. അതിൽ നിന്ന് ട്രാൻസ്‌യുറാനിക് മൂലകങ്ങൾ ഉൽ‌പാദിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഈ സിദ്ധാന്തം കുറച്ച് വർഷങ്ങളായി വ്യാപകമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. എന്നിരുന്നാലും, നോഡ്ഡാക്കിന്റെ &quot;ഓൺ എലമെന്റ് 93&quot; എന്ന പ്രബന്ധം നിരവധി സാധ്യതകൾ നിർദ്ദേശിച്ചു. പക്ഷേ [[യുറേനിയം]] മൂലകങ്ങളേക്കാൾ ഭാരം കുറഞ്ഞവയെ ഫെർമി തന്റെ തെളിവുകളിൽ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;Noddack, Ida (1934). Über das Element 93. Angewandte Chemie. 47(37): 653-655. (On Element 93).&lt;/ref&gt;ഈ പേപ്പർ ഇന്ന് ചരിത്രപരമായി പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നത് ഫെർമിയുടെ കെമിക്കൽ പ്രൂഫിലെ ന്യൂനത ശരിയായി ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചതിനാലല്ല, മറിച്ച് &quot;ന്യൂക്ലിയസ് നിരവധി വലിയ ശകലങ്ങളായി വിഭജിക്കുന്നത് സങ്കൽപ്പിക്കാവുന്ന കാര്യമാണ്. തീർച്ചയായും ഇത് അറിയപ്പെടുന്ന മൂലകങ്ങളുടെ ഐസോടോപ്പുകളായിരിക്കും. എന്നാൽ വികിരണ മൂലകത്തിന്റെ അയൽക്കാരായിരിക്കില്ല.&lt;ref&gt;B. Fernandez and Georges Ripka, Unravelling the Mystery of the Atomic Nucleus: A Sixty Year Journey 1896-1956 (New York, NY: Springer, 2013), 352, Google Books.&lt;/ref&gt;അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം [[Nuclear fission|ന്യൂക്ലിയർ വിഭജനം]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങൾ അവർ പ്രവചിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, നോഡ്ഡാക്കിന്റെ സിദ്ധാന്തം ഈ സാധ്യതയ്ക്ക് പരീക്ഷണാത്മക തെളിവോ സൈദ്ധാന്തിക അടിസ്ഥാനമോ പ്രകടിപ്പിച്ചില്ല. അതിനാൽ, ഈ പേപ്പർ ശരിയാണെന്ന വസ്തുത ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും മറ്റുള്ളവർ അവഗണിക്കുകയും പരിഹസിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;Miriam Grobman, [https://medium.com/@miriamgrobman/ida-and-the-atom-1934-621398683a54 &quot;Ida and the Atom, 1934&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180703075620/https://medium.com/@miriamgrobman/ida-and-the-atom-1934-621398683a54 |date=2018-07-03 }}, [[Medium (website)|Medium]], last modified March 9, 2016, accessed May 15, 2018.&lt;/ref&gt;[[Otto Hahn|ഓട്ടോ ഹാനെപ്പോലെ]] നിരവധി ജർമ്മൻ ശാസ്ത്രജ്ഞർ നോഡാക്കിന്റെ കൃതിയെ പരിഹാസ്യമായി കണ്ടു.&lt;ref name=oblivion/&gt;1929 ലെ വാൾസ്ട്രീറ്റ് തകർച്ചയെത്തുടർന്ന് വർഷങ്ങളായി ജോലിസ്ഥലത്ത് ഒരു സ്ത്രീയുടെ സ്ഥാനം കുറഞ്ഞുവരികയായിരുന്നു. 1932-ൽ, യൂറോപ്പിൽ മറ്റുള്ളവർ ആവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ജർമ്മൻ നിയമം നടപ്പാക്കി. വിവാഹിതരായ സ്ത്രീകൾക്ക് ജോലി ഉപേക്ഷിച്ച് വീട്ടമ്മമാരാകാൻ ബാധ്യസ്ഥരായിരുന്നു. അങ്ങനെ പുരുഷന്മാർക്ക് കൂടുതൽ സ്ഥാനങ്ങൾ ലഭ്യമാകും. “പണമടയ്ക്കാത്ത സഹകാരി” എന്ന നില കാരണം നോഡ്ഡാക്കിന് ഈ നിയമത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിഞ്ഞു.&lt;ref name=oblivion&gt;Gildo Magalhäes Santos, [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4213432/ &quot;A tale of oblivion: Ida Noddack and the 'universal abundance' of matter&quot;], ''Notes and Records of the Royal Society of London'' 68 (2014): 374.&lt;/ref&gt;ഈ പഴുതുകൾ കാരണം അവൾക്ക് മാത്രമേ ജോലി ചെയ്യാൻ കഴിയൂ എന്നതിനാൽ ഇത് പ്രവർത്തനരംഗത്തെ പുരുഷന്മാർ അവരെ നിന്ദിക്കാൻ കാരണമായിരിക്കാം.

ന്യൂക്ലിയർ വിഭജനം സംബന്ധിച്ച നോഡാക്കിന്റെ ആശയം പിന്നീട് വളരെക്കാലം വരെ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. 1938-ൽ [[Irène Joliot-Curie|ഐറിൻ ജോലിയറ്റ്-ക്യൂറി]], [[Frédéric Joliot-Curie|ഫ്രെഡറിക് ജോലിയറ്റ്-ക്യൂറി]], [[Pavle Savić|പാവെൽ സാവിക്]] എന്നിവർ ഫെർമിയുടേതിന് സമാനമായ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തി. &quot;ട്രാൻസ്‌യുറാനിക്സ്&quot; [[റെയർ എർത്ത് മൂലകങ്ങൾ|റെയർ എർത്ത് മൂലകങ്ങളുടെ]] സ്വഭാവത്തെ സമീപത്തുള്ള മൂലകങ്ങളേക്കാൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുമ്പോൾ &quot;interpretational difficulties&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ആത്യന്തികമായി 1938 ഡിസംബർ 17 ന് ഓട്ടോ ഹാനും ഫ്രിറ്റ്സ് സ്ട്രാസ്മാനും മുമ്പ് അനുമാനിച്ച ട്രാൻസ്‌യുറാനിക് മൂലകങ്ങൾ ബേരിയത്തിന്റെ ഐസോടോപ്പുകളാണെന്നതിന് രാസ തെളിവ് നൽകി, [[Otto Hahn|ഹാൻ]] ഈ ആവേശകരമായ ഫലങ്ങൾ തന്റെ പ്രവാസിയായ സഹപ്രവർത്തകനായ [[ലിസെ മെയ്റ്റ്നർ|ലിസ് മെയ്റ്റ്നറിന്]] എഴുതി. ഈ പ്രക്രിയ യുറേനിയം ന്യൂക്ലിയസിന്റെ ഭാരം കുറഞ്ഞ ഘടകങ്ങളിലേക്ക് 'പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്നതായി' വിശദീകരിച്ചു. ഫ്രിറ്റ്സ് ന്യൂക്ലിയർ വിഭജനം സൃഷ്ടിച്ചതിന്റെ ആദ്യത്തെ സൈദ്ധാന്തിക മാതൃകയും ഗണിതശാസ്ത്രപരമായ തെളിവും നൽകുന്നതിന് മീറ്റ്നറും [[Otto Robert Frisch|ഓട്ടോ ഫ്രിഷും]] ഫ്രിറ്റ്സ് കൽക്കറിന്റെയും നീൽസ് ബോറിന്റെയും ലിക്വിഡ് ഡ്രോപ്പ് സിദ്ധാന്തം (1935-ൽ [[George Gamow|ജോർജ്ജ് ഗാമോ]] നിർദ്ദേശിച്ചത്) ഉപയോഗിച്ചു. ഒരു ക്ലൗഡ് ചേമ്പർ വഴി ഫിഷൻ റിയാക്ഷൻ ഫ്രിഷ് പരീക്ഷണാത്മകമായി പരിശോധിക്കുകയും ഊർജ്ജ പ്രകാശനം സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. അതിനാൽ, നോഡാക്കിന്റെ ആദ്യകാല സിദ്ധാന്തം ഒടുവിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name='Higher than 92'&gt;{{cite journal|title=Possible Production of Elements of Atomic Number Higher than 92|journal=Nature|year=1934|first=E.|last=FERMI|volume=133|issue=3372|pages=898–899|url=http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Fermi-transuranics-1934.html|access-date=|doi=10.1038/133898a0|bibcode=1934Natur.133..898F|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070205095014/http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Fermi-transuranics-1934.html|archive-date=2007-02-05|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='On Element 93'&gt;{{cite journal|title=On Element 93|journal=Zeitschrift für Angewandte Chemie|date=September 1934|first=Ida|last=Noddack|volume=47|issue=37|page=653|id=English Translation|url=http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Noddack-1934.html|access-date=|doi=10.1002/ange.19340473707|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070205085113/http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Noddack-1934.html|archive-date=2007-02-05|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='On the Nature of a Radioactive Element Joliot-Curie'&gt;
{{cite journal
  |author1= Joliot-Curie, Irène |author2-link=Pavle Savić
 |author2=Savić, Pavle
   | title =On the Nature of a Radioactive Element with 3.5-Hour Half-Life Produced in the Neutron Irradiation of Uranium
  | journal =Comptes Rendus
  | volume =208
  | issue =906
  | page =1643
  | year =1938
  | url =
  | doi =
  |author1-link=Irène Joliot-Curie
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Earth Metals Resulting from Irradiation of Uranium'&gt;Translation in American Journal of Physics, January 1964, p. 9-15{{cite journal|author1=O. Hahn|author2=F. Strassmann|title=Concerning the Existence of Alkaline Earth Metals Resulting from Neutron Irradiation of Uranium|journal=Die Naturwissenschaften|date=January 1939|volume=27|issue=1|pages=11–15|url=http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Hahn-fission-1939a/Hahn-fission-1939a.html|format=English Translation|access-date=|bibcode=1939NW.....27...11H|doi=10.1007/BF01488241|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070205100649/http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Hahn-fission-1939a/Hahn-fission-1939a.html|archive-date=2007-02-05|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Neutron capture and nuclear constitution|journal=Nature |year=1936 |first=N|last=Bohr |volume=137|issue=3461|page=344 |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1936-02-29_137_3461/page/n10|accessdate=|doi=10.1038/137344a0|bibcode = 1936Natur.137..344B }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Transmutation of Atomic Nuclei'&gt;{{cite journal|author1=Bohr N. |author2=Kalckar F. |title=On the Transmutation of Atomic Nuclei by Impact of Material Particles. I. General theoretical remarks|journal=Matematisk-Fysiske Meddelelser Kongelige Danske Videnskabernes Selskab |year=1937|volume=14|issue=Nr. 10|page=1 |url=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='WASHINGTON CONFERENCE 1937'&gt;{{cite journal|title=Report Of The Third Washington Conference On Theoretical Physics|journal=President's Papers/RG0002; Office of Public Relations|date=March 12, 1937|volume=|issue=|pages=|url=http://encyclopedia.gwu.edu/gwencyclopedia/index.php/Theoretical_Physics_Conference,_1937|access-date=2007-04-01|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070502132604/http://encyclopedia.gwu.edu/gwencyclopedia/index.php/Theoretical_Physics_Conference,_1937|archive-date=May 2, 2007|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='a New Type of Nuclear Reaction'&gt;
{{cite journal
 |author=[[Lise Meitner]], [[Otto Robert Frisch]] 
 |date=Feb 11, 1939 
 |title=Disintegration of Uranium by Neutrons: a New Type of Nuclear Reaction 
 |journal=[[Nature (journal)|Nature]] 
 |volume=143 
 |pages=239–240 
 |doi=10.1038/224466a0 
 |url=http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Meitner-Fission-1939.html 
 |bibcode=1969Natur.224..466M 
 |issue=5218 
 |url-status=dead 
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080418075443/http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Meitner-Fission-1939.html 
 |archive-date=April 18, 2008 
 |df= 
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Physical Evidence for the Division of Heavy Nuclei'&gt;
{{cite journal
 |author=Otto Robert Frisch 
 |date=Feb 18, 1939 
 |title=Physical Evidence for the Division of Heavy Nuclei under Neutron Bombardment 
 |journal=[[Nature (journal)|Nature]] 
 |volume=143 
 |page=276 
 |doi=10.1038/143276a0 
 |url=http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Frisch-Fission-1939.html 
 |bibcode=1939Natur.143..276F 
 |issue=3616 
 |url-status=dead 
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090123165907/http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Frisch-Fission-1939.html 
 |archive-date=January 23, 2009 
 |df= 
|author-link=Otto Robert Frisch 
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Disintegration of Heavy Nuclei'&gt;
{{cite journal
 |author=Niels Bohr 
 |date=Feb 25, 1939 
 |title=Disintegration of Heavy Nuclei 
 |journal=[[Nature (journal)|Nature]] 
 |volume=143 
 |page=330 
 |doi=10.1038/143330a0 
 |url=http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Bohr-Fission-1939.html 
 |bibcode=1939Natur.143..330B 
 |issue=3617 
 |url-status=dead 
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050324014347/http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Bohr-Fission-1939.html 
 |archive-date=2005-03-24 
 |df= 
|author-link=Niels Bohr 
 }}&lt;/ref&gt;
== മൂലകങ്ങളുടെ കണ്ടെത്തൽ ==
നോഡാക്കും അവരുടെ ഭർത്താവും ഫിസിക്കലിഷ്-ടെക്നിഷെ റീച്ച്‌സാൻസ്റ്റാൾട്ടിൽ അപ്പോഴും അജ്ഞാതമായ മൂലകം 43, 75 എന്നിവക്കായി തിരഞ്ഞു. 1925-ൽ അവർ ഒരു പേപ്പർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു (Zwei neue Elemente der Mangangruppe, Chemischer Teil) പുതിയ മൂലകങ്ങളെ Rhenium (75), masurium (43) എന്ന് വിളിച്ചു. ഐഡയുടെ ജന്മസ്ഥലത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അവർ മൂലകങ്ങൾക്ക് റെനിയം എന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം [[ടെക്നീഷ്യം|മസൂറിയം]] എന്നും പേരിട്ടു. &lt;ref name=oblivion/&gt; ശാസ്ത്രജ്ഞർ അവരുടെ ഫലങ്ങളിൽ സംശയം പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് ശേഷം, നോഡാക്കിന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ സ്ഥിരീകരിക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്താൻ തുടങ്ങി. റിനിയത്തിന്റെ കണ്ടെത്തൽ മാത്രമാണ് സ്ഥിരീകരിച്ചത്. മൂലകം  43 വേർതിരിച്ചെടുക്കാനും അവയുടെ ഫലങ്ങൾ പുനർനിർമ്മിക്കാനും അവർക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. &lt;ref name=oblivion/&gt; ഈ നേട്ടങ്ങൾ 1931 ൽ ഐഡയ്ക്ക് ജർമ്മൻ കെമിക്കൽ സൊസൈറ്റിയുടെ അഭിമാനകരമായ [[Liebig Medal|ലീബിഗ് മെഡൽ]] സമ്മാനിച്ചു.

എലമെന്റ് 43 1937 ൽ എമിലിയോ സെഗ്രെയും കാർലോ പെറിയറും ചേർന്ന് ബീറ്റാ ക്ഷയത്തിന് വിധേയമായ ഒരു സൈക്ലോട്രോണിൽ നിന്ന് വലിച്ചെറിയപ്പെട്ട ഫോയിൽ നിന്ന് മോളിബ്ഡിനം വേർതിരിച്ചു. അതിന്റെ കൃത്രിമ ഉറവിടം കാരണം ഇതിന് ഒടുവിൽ ടെക്നെറ്റിയം എന്ന് പേരിട്ടു. ടെക്നീഷ്യത്തിന്റെ ഒരു ഐസോടോപ്പിനും 4.2 ദശലക്ഷം വർഷത്തിൽ കൂടുതൽ അർദ്ധായുസ്സ് ഇല്ല. കൂടാതെ ഇത് പ്രകൃതിദത്ത മൂലകമായി ഭൂമിയിൽ അപ്രത്യക്ഷമായതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 1961 -ൽ 238 യു വിഘടനത്തിൽ നിന്ന് ഉത്പാദിപ്പിച്ച പിച്ച്ബ്ലെൻഡിലെ ടെക്നീഷ്യത്തിന്റെ അളവ് ബി ടി കെന്നയും പോൾ കെ. കുറോഡയും കണ്ടെത്തി. &lt;ref name=&quot;spontaneous fission&quot;&gt;
{{cite journal|author1=Kenna, B. T. |author2=Kuroda, P. K. |title=Isolation of naturally occurring technetium|journal=Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry|date=December 1961|volume= 23|issue= 1–2|pages= 142–144|doi=10.1016/0022-1902(61)80098-5  }}&lt;/ref&gt; ഈ കണ്ടുപിടിത്തത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ബെൽജിയൻ ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനായ പീറ്റർ വാൻ ആഷെ നോഡാക്കിന്റെ വിശകലന രീതിയുടെ കണ്ടെത്തൽ പരിധി കാണിക്കാൻ അവരുടെ ഡാറ്റയുടെ ഒരു വിശകലനം നിർമ്മിച്ചു.  നോഡാക്കിന്റെ വിശകലന രീതിയുടെ  കണ്ടെത്തൽ പരിധി അവരുടെ പേപ്പറിൽ റിപ്പോർട്ടുചെയ്ത 10−9 മൂല്യത്തേക്കാൾ 1000 മടങ്ങ് കുറവായതിനാൽ  43 -ാമത്തെ മൂലകം കണ്ടെത്താനാകുമായിരുന്നു. കാരണം അവർ വിശകലനം ചെയ്ത അയിരുകളിൽ യുറേനിയം അടങ്ങിയിരുന്നു. &lt;ref name='element Z = 43 1925'&gt;By reanalysing the original experimental conditions, we conclude that the detection limit for their observing the X-rays of Z = 43 can be 1000 times lower than the 10&lt;sup&gt;−9&lt;/sup&gt; detection limit for the element Z = 75.
{{cite journal|author=Pieter H. M. Van Assche|title=The ignored discovery of the element-Z=43|journal=Nuclear Physics A|date=4 April 1988|volume= 480|issue= 2|pages=205–214|doi=10.1016/0375-9474(88)90393-4 |bibcode = 1988NuPhA.480..205V }}&lt;/ref&gt; നോഡാക്കിന്റെ അവശിഷ്ട കോമ്പോസിഷനുകളുടെ വാൻ ആഷെയുടെ എസ്റ്റിമേറ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ച് എൻഐഎസ്ടി ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജോൺ ടി. ആംസ്ട്രോംഗ്, കമ്പ്യൂട്ടർ ഉപയോഗിച്ച് യഥാർത്ഥ എക്സ്-റേ സ്പെക്ട്രം അനുകരിച്ചു. &quot;ഫലങ്ങൾ അപ്രതീക്ഷിതമായി അവർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച സ്പെക്ട്രത്തിന് അടുത്തായിരുന്നു!&quot; &lt;ref name=&quot;armstrong revision&quot;&gt;&quot;I simulated the X-ray spectra that would be expected for Van Assche's initial estimates of the Noddacks' residue compositions. ...Over the next couple of years, we refined our reconstruction of their analytical methods and performed more sophisticated simulations. The agreement between simulated and reported spectra improved further. &quot;
{{cite journal|doi=10.1021/cen-v081n036.p110|title=Technetium|journal=Chemical &amp; Engineering News|date=February 2003|first=John T.|last=Armstrong|volume= 81|issue= 36|page=110 |url=http://pubs.acs.org/cen/80th/technetium.html}}&lt;/ref&gt; [[University of Mainz|മെയിൻസ് സർവകലാശാല]]യിൽ നിന്ന് ഗുണ്ടർ ഹെർമൻ വാൻ ആഷെയുടെ വാദങ്ങൾ   പരിശോധിക്കുകയും അവ താൽക്കാലികമായി വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയും മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച ഫലത്തിലേക്ക് അവസാനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name='Technetium or masurium'&gt;{{cite journal|author=Günter Herrmann|title=Technetium or masurium — a comment on the history of element 43|journal=Nuclear Physics A|date=11 December 1989|volume=505|issue=2|pages=352–360|doi=10.1016/0375-9474(89)90379-5|bibcode = 1989NuPhA.505..352H }}&lt;/ref&gt; കെന്നയുടെയും കുരോഡയുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ, ഒരു സാധാരണ പിച്ച്ബ്ലെൻഡിൽ (50% യുറേനിയം) പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന 99 ടെക്‌നെറ്റിയം ഉള്ളടക്കം ഏകദേശം 10 −10 ഗ്രാം/കിലോ അയിരാണ്. നോഡ്ഡാക്കിന്റെ കൊളംബൈറ്റ് സാമ്പിളുകളിൽ യുറേനിയം ഒരിക്കലും 5% ൽ കൂടുതലാകില്ലെന്നും മൂലകം 43 ന്റെ അളവ് 3 × 10 −11 µg/kg അയിരിൽ കവിയാൻ പാടില്ലെന്നും F. ഹബാഷി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഇത്രയും കുറഞ്ഞ അളവ് അളക്കാനോ, പശ്ചാത്തല ശബ്ദത്തിൽ നിന്ന് വ്യക്തമായി വേർതിരിച്ചറിയാൻ സാധിക്കുന്ന മൂലകം 43 ന്റെ എക്സ്-റേ ലൈനുകൾ നൽകാനോ കഴിയില്ല. അതിന്റെ സാന്നിധ്യം കണ്ടെത്താനുള്ള ഒരേയൊരു മാർഗ്ഗം റേഡിയോ ആക്ടീവ് അളവുകൾ നടത്തുക എന്നതാണ്. നോഡാക്കിന് ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു സാങ്കേതികത എന്നാൽ സെഗ്രെയും പെരിയറും ചെയ്തു. &lt;ref name='Habashi Rehenium'&gt;{{cite book|author=Habashi, F.|title=Ida Noddack (1896-1978):Personal Recollections on the Occasion of 80th Anniversary of the Discovery of Rhenium|publisher=Québec City, Canada: Métallurgie Extractive Québec|year=2005|isbn=978-2-922686-08-1|url=http://chemeducator.org/bibs/0011002/1120138mr.htm|page=59|archive-url=https://web.archive.org/web/20220618202646/http://chemeducator.org/bibs/0011002/1120138mr.htm|archive-date=2022-06-18|access-date=2021-09-03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Kuroda-A Note on the Discovery of Technetium'&gt;Abstract: A careful study of the history of the element 43 covering a period of 63 years since 1925 reveals that there is no reason for believing the Noddacks and Berg have discovered element 43.{{cite journal|author=P. K. Kuroda|title=A Note on the Discovery of Technetium|journal=Nuclear Physics A|date=16 October 1989|volume=503|issue=1|pages= 178–182|doi=10.1016/0375-9474(89)90260-1 |bibcode = 1989NuPhA.503..178K }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Kuroda-Origin of Chemical Elements'&gt;{{cite book
|author=P. K. Kuroda
|title=The Origin of Chemical Elements and the Oklo Phenomenon
|url=https://archive.org/details/originofchemical0000kuro
|publisher=Berlin;New York:Springer-Verlag 
|isbn=978-0-387-11679-2
|year=1982}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Ekamangane'&gt;{{cite journal|author1=Noddack, W. |author2=Tacke, I. |author3=Berg, O |title=Die Ekamangane
|url=https://archive.org/details/sim_naturwissenschaften_1925-06-26_13_26/page/n1 |journal=Naturwissenschaften
|year=1925
|volume=13
|issue=26
|pages=567–574
|doi= 10.1007/BF01558746
|bibcode = 1925NW.....13..567. |s2cid=32974087 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Letters Element 43'&gt;... P. H. Van Assche and J. T. Armstrong, cannot stand up to the well-documented assertion of the well-established physicist Paul K. Kuroda (1917 2001) in his paper, &quot;A Note on the Discovery of Technetium&quot; that the Noddacks did not discover technetium, then known as masurium. More about this matter can be found in Kuroda's book, The Origin of Chemical Elements and the Oklo Phenomenon, and the book Ida Noddack (1896 1978). Personal Recollections on the Occasion of 80th Anniversary of the Discovery of Rhenium recently published by the writer...Fathi Habashi
*Since the publication in this Journal of my paper on the discovery of element 43 &lt;sup&gt;(1)&lt;/sup&gt;, I have received a few letters questioning the correctness of the next to last paragraph, in the section entitled Nemesis....
I am deeply indebted to [[George B. Kauffman]], Fathi Habashi, Gunter Herrmann, and Jean Pierre Adloff, who provided me with additional information and convinced me to better consider the published material on the so-called Noddacks' rehabilitation and to correct with this letter my gross mistake, for which I apologize. Roberto Zingales
#Zingales, R. J. Chem. Educ. 2005, 82, 221227
{{cite journal
 |title        = Letters The History of Element 43--Technetium
 |journal      = Journal of Chemical Education
 |date         = February 2006
 |volume       = 83
 |issue        = 2
 |pages        = 213
 |doi          = 10.1021/ed083p213.2
 |url          = http://works.bepress.com/cgi/viewcontent.cgi?article=1059&amp;context=fathi_habashi
 |format       = PDF
 |author1      = Fathi Habashi
 |author2      = Roberto Zingales
 |bibcode      = 2006JChEd..83..213Z
 |archive-date = 2015-05-24
 |access-date  = 2021-09-03
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150524072356/http://works.bepress.com/cgi/viewcontent.cgi?article=1059&amp;context=fathi_habashi
 |url-status   = dead
}}&lt;/ref&gt;

== ഗ്രന്ഥസൂചിക ==
{{Library resources box|by=yes|viaf=77083151}}
*Tacke, Ida, and D. Holde. 1921. ''Über Anhydride höherer aliphatischer Fettesäuren''. Berlin, TeH., Diss., 1921. (On higher aliphatic fatty acid anhydrides )
*[[Walter Noddack|Noddack, Walter]], [[Otto Berg (scientist)|Otto Berg]], and Ida Tacke. 1925. Zwei neue Elemente der Mangangruppe, Chemischer Teil. [Berlin: In Kommission bei W. de Gruyter]. (Two new elements of the manganese chemical group)
*Noddack, Ida, and Walter Noddack. 1927. Das Rhenium. Ergebnisse Der Exakten Naturwissenschaften. 6. Bd. (1927) (Rhenium)
*Noddack, Ida, and Walter Noddack. 1933. ''Das Rhenium''. Leipzig: Leopold Foss. (Rhenium)
*Noddack, Ida (1934). Über das Element 93. Angewandte Chemie. 47(37): 653-655. (On Element 93).
*Noddack, Walter, and Ida Noddack. 1937. Aufgaben und Ziele der Geochemie. Freiburger wissenschaftliche Gesellschaft, Hft. 26. Freiburg im Breisgau: H. Speyer, H.F. Schulz. (Tasks and goals of Geochemistry)
*Noddack, Ida, and Walter Noddack. 1939. Die Häufigkeiten der Schwermetalle in Meerestieren. Arkiv för zoologi, Bd. 32, A, Nr. 4. Stockholm: Almqvist &amp; Wiksell. (The frequency of heavy metals in marine animals)
*Noddack, Ida. 1942. ''Entwicklung und Aufbau der chemischen Wissenschaft''. Freiburg i.Br: Schulz. (The development and structure of chemical science)

==അവലംബം==
{{Reflist|33em}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=people/Noddack,+Ida Annotated Bibliography for Ida Noddack from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100804032305/http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=people%2FNoddack%2C+Ida |date=2010-08-04 }}

{{Authority control}}
[[വർഗ്ഗം:1896-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1978-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജർമ്മൻ രസതന്ത്രജ്ഞർ]]</text>
      <sha1>tnj0k8qkr97y6y1hf10275jomux8reh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എച്5പി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>443100</id>
    <revision>
      <id>4674121</id>
      <parentid>3823499</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T04:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9365" sha1="lm99tmo38r95g5vkw8yrxvv2kt7311t" xml:space="preserve">{{prettyurl|H5P}}
{{Infobox software
| name = എച്5പി
| logo = H5P Logo.svg
| developer = H5P Team
| released = {{start date and age|2013|01|25}}
| status = Active
| operating system = [[Cross-platform]]
| platform = [[PHP]]
| genre = [[Content Collaboration Framework]]
| license = [[MIT]]+&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://h5p.org/MIT-licensed |title=H5P is MIT Licensed |publisher=H5P.org |accessdate=9 April 2015}}&lt;/ref&gt;
| alexa = 
| website = {{URL|http://H5P.org}}
}}
[[ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു ഉള്ളടക്ക സഹകരണ നെറ്റ്‍വർക്ക് ആണ് '''എച്5പി'''.  എച്5പിയിലെ എച്ച് [[എച്ച്.ടി.എം.എൽ. 5|HTML5]] എന്നതിന്റെ ചുരുക്കരൂപമാണ്. സംവേദനക്ഷമമായ എച്ടിഎംഎൽ ഉള്ളടക്കം വളരെ എളുപ്പത്തിൽ ഉണ്ടാക്കാനും പങ്കുവയ്ക്കുവാനും സഹായിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://premium.wpmudev.org/blog/wordpress-and-h5p-the-future-of-rich-content/|title=WordPress And H5P : The Future Of Rich Content?|access-date=9 April 2015|publisher=WPMUDEV}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://elearningindustry.com/h5p-an-open-source-html5-elearning-authoring-tool|title=H5P: An Open Source HTML5 eLearning Authoring Tool|access-date=16 January 2018|publisher=elearningindustry.com}}&lt;/ref&gt; ഇന്ററാക്ടീവ് വീഡിയോ, ഇന്ററാക്ടീവ് പ്രസന്റേഷനുകൾ, [[ക്വിസ്|ക്വിസ്സുകൾ]], &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://h5p.org/content-types-and-applications|title=Content Types|access-date=16 January 2018|publisher=H5P.org}}&lt;/ref&gt; സമയനാളങ്ങൾ തുടങ്ങി വിവിധ തരത്തിലുള്ള ഉള്ളടക്കം ഇതുപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കാനും പങ്കുവയ്ക്കാനും കഴിയും. h5p.org എന്ന വെബ്സൈറ്റിൽ ഇവ കണ്ടെത്താവുന്നതാണ്. പതിനേഴായിരത്തിലധികം വെബ്സൈറ്റുകളിൽ H5P ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wordpress.org/plugins/h5p/stats/|title=H5P is a WordPress plugin for creating and sharing rich HTML5 content in your browser.|access-date=16 January 2018|publisher=Wordpress.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.drupal.org/project/usage/h5p|title=Usage statistics for H5P - Create and Share Rich Content and Applications|access-date=16 January 2018|publisher=drupal.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moodle.org/plugins/stats.php?plugin=mod_hvp|title=Moodle plugins directory: Interactive Content – H5P: Stats|access-date=16 January 2018|publisher=moodle.org}}&lt;/ref&gt; 2017 ജൂണിൽ [[മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷൻ]] H5Pയെ പിൻതുണയ്ക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. MOSS എന്ന പ്രോഗ്രാം മുഖേനെയാണ് പിൻതുണ ലഭ്യമാക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://h5p.org/node/267641|title=Mozilla supporting H5P|access-date=2018-07-22}}&lt;/ref&gt;

ഈ ഫ്രെയിംവർക്കിൽ വെബ് അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു എഡിറ്റർ ഉണ്ട്, കൂടാതെ ഉള്ളടക്കം പങ്കുവയ്ക്കാനായി ഒരു വെബ്സൈറ്റും ലഭ്യമാണ്, നിലവിലുള്ള [[കണ്ടെന്റ് മാനേജ്മെന്റ് സിസ്റ്റം|കണ്ടെന്റ് മാനേജ്മെന്റ് സിസ്റ്റങ്ങൾക്ക്]] പ്ലഗ്ഗിനുകളും ലഭ്യമാണ്. എച്ടിഎംഎല്5 ന്റെ കൂടെ ലഭ്യമാക്കാൻ ഫയൽ ഫോർമാറ്റും ഉണ്ട്.

വെബ് അധിഷ്ഠിത എഡിറ്റർ ഉപയോഗിച്ച് മൾട്ടിമീഡിയ ഉള്ളടക്കവും ടെക്സ്റ്റും ചേർക്കാനും മാറ്റാനും എല്ലാതരത്തിലുള്ള എച്5പി ഉള്ളടക്കം കൈകാര്യം ചെയ്യാനും കഴിയും. 

എച്5പി.ഓർഗ് എന്നത് എച്5പി ലൈബ്രറികളും ആപ്ലിക്കേഷനുകളും ലഭ്യമാക്കാനുപയോഗിക്കുന്ന വെബ്സൈറ്റാണ്. എച്5പി ആപ്ലിക്കേഷനുകളും കണ്ടെന്റുകളും എല്ലാ എച്5പി പിൻതുണയുള്ള വെബ്സൈറ്റുകളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://h5p.org|title=Create, share and reuse interactive HTML5 content in your browser|access-date=9 April 2015|publisher=H5P.org}}&lt;/ref&gt;

[[ദ്രുപാൽ|ദ്രുപൽ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.drupal.org/project/h5p|title=H5P - Create and Share Rich Content and Applications|access-date=9 April 2015|publisher=drupal.org}}&lt;/ref&gt; [[വേഡ്പ്രസ്സ്]],&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wordpress.org/plugins/h5p/|title=H5P is a WordPress plugin for creating and sharing rich HTML5 content in your browser|access-date=9 April 2015|publisher=wordpress.org}}&lt;/ref&gt; [[ടിക്കി]],&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doc.tiki.org/H5P|title=Tiki Wiki Content Management has native H5P integration|access-date=9 April 2015|publisher=tiki.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209101541/https://doc.tiki.org/H5P|archive-date=2017-12-09|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[മൂഡിൽ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://h5p.org/blog/h5p-for-moodle-is-ready/|title=H5P is a Moodle plugin for creating and sharing rich HTML5 content in your browser.|access-date=13 June 2016|last=|first=|date=|website=|publisher=h5p.org}}&lt;/ref&gt; എന്നിവയെ എച്5പിയിൽ  ചേർക്കാനുള്ള ടൂളുകൾ നിലവിലുണ്ട്. ഇവയിൽ എച്5പി ക്കുള്ള കോഡുകളും സമ്പർക്കമുഖ കോഡുകളും പ്ലാറ്റ്ഫോം ബന്ധിപ്പിക്കാനുള്ള കോഡുകളും ലഭ്യമാണ്. വളരെ കുറച്ച് കോഡ് ഉപയോഗിച്ച് ബന്ധിപ്പിക്കാവുന്ന രീതിയിലാണ് എച്5പി രൂപകല്പന ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. ഭൂരിഭാഗം കോഡും ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റാണ്. പുതിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളെ എളുപ്പത്തിൽ ഉൾച്ചേർക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.

പ്രധാനമായും മെറ്റഡാറ്റ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഒരു [[ജെസൺ]] ഫലയാണ് ഇതിൽ ഉണ്ടാവുക കൂടാതെ മറ്റ് ലൈബ്രറി ഫയലുകൾ ഡിസൈനിനും കണ്ടന്റ് ചേർക്കാനും ഉണ്ടാവും. കണ്ടന്റ് ഫോൾഡറിൽ ടെക്സ്റ്റ് ജെസണായും മൾട്ടിമീഡിയ ഫയലുകളായോ പുറത്തേക്കുള്ള ലിങ്കുകളായോ സൂക്ഷിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://h5p.org/specification|title=File Structure|access-date=9 April 2015|publisher=h5p.org}}&lt;/ref&gt;

== പിൻതുണ ==
എച്5പിയുടെ പ്രധാന പിൻതുണ എച്5പി.ഓർഗ് എന്ന വെബ്സൈറ്റ് മുഖേനെയാണ്. ഇവിടെ മാന്വലും ഉദാഹരണങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചുനോക്കാവുന്ന കോഡുകളും ലൈബ്രറികളും ലഭ്യമാക്കിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;
  {{Cite web|url=http://h5p.org/|title=H5P forums|access-date=9 April 2015|publisher=H5P.org}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist|30em}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|http://h5p.org}}
[[വർഗ്ഗം:Pages using deprecated image syntax]]
[[വർഗ്ഗം:പിഎച്പി ഉപയോഗിക്കുന്ന സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‍വെയർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്വതന്ത്ര വിദ്യാഭ്യാസ സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ]]</text>
      <sha1>lm99tmo38r95g5vkw8yrxvv2kt7311t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കല്ലടിക്കോട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>453413</id>
    <revision>
      <id>4674124</id>
      <parentid>4661205</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T05:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>99v</username>
        <id>117344</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>വിക്കിപീഡിയ ഐതിഹ്യമാലയല്ല</comment>
      <origin>4674124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18132" sha1="7zp0gbk99z08ewrabom193vvjup2ung" xml:space="preserve">{{Inappropriate tone}} 
{{Cleanup-rewrite}}
{{noref}} 
{{Infobox settlement
| name                   = കരിമ്പ 2| other_name             = 
| settlement_type        = പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമം
| image_skyline          = 
| image_caption          =
| pushpin_map            = 
| pushpin_label_position = left
| coordinates            = 
| subdivision_type       = രാജ്യം
| subdivision_name       = {{flag|India}}
| subdivision_type1      = സംസ്ഥാനം
| subdivision_name1      = കേരളം| subdivision_type2      = ഗ്രാമം
| subdivision_name2      = കരിമ്പ| established_title      = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date       = 
| governing_body         = കരിമ്പ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
| leader_title1          = 
| leader_name1           = 
| leader_title2          =
| leader_name2           =
| leader_title3          = 
| leader_name3           = 
| leader_title4          = 
| leader_name4           =
| unit_pref              = Metric
| area_total_km2         = 
| elevation_footnotes    = 
| elevation_m            = 26
| population_footnotes   = 
| population_total       = 
| population_as_of       =
| population_density_km2 = auto
| demographics1_title1   = Official
| demographics1_info1    = [[മലയാളം]]{{,}} [[ഇംഗ്ലീഷ്]]
| demographics1_title2   =സംസാരഭാഷകൾ
| demographics1_info2    = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
| timezone1              = [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാന്റേഡ് സമയം]]
| utc_offset1            = +5:30
| postal_code_type       = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code            = 678596| area_code_type         = Telephone codetemplatedata
| area_code              = 91 (0)471 XXX XXXX
| registration_plate     = KL 50| blank2_name_sec1       =
| blank2_info_sec1       = 
| blank3_name_sec1       = 
| blank3_info_sec1       = 
| blank4_name_sec1       = 
| blank4_info_sec1       = 
| blank5_name_sec1       = Civic agency
| blank5_info_sec1       = കരിമ്പ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
| blank1_name_sec2       = [[കാലാവസ്ഥ]]
| blank1_info_sec2       = [[Climatic regions of India|Am/Aw]] {{small|([[Köppen climate classification|Köppen]])}}
| blank2_name_sec2       = [[Precipitation (meteorology)|Precipitation]]
| blank2_info_sec2       = {{convert|1700|mm|in}}
| blank3_name_sec2       = Avg. annual temperature
| blank3_info_sec2       = {{convert|27.2|°C|°F}}
| blank4_name_sec2       = Avg. summer temperature
| blank4_info_sec2       = {{convert|35|°C|°F}}
| blank5_name_sec2       = Avg. winter temperature
| blank5_info_sec2       = {{convert|24.4|°C|°F}}
| website                = 
}}
                            
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ]] [[കരിമ്പ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കരിമ്പ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലുള്ള]] ഒരു ചെറിയ പട്ടണമാണ് '''കല്ലടിക്കോട്'''. [[മണ്ണാർക്കാട്]] നിന്ന് 18 കിലോമീറ്ററും പാലക്കാട്‌ നിന്നും 21 കിലോമീറ്ററും   ദൂരമുണ്ട് കല്ലടിക്കോടിന്.

പാലക്കാട് ജില്ലയിലാണ് പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ കല്ലടിക്കോടൻ മല. അപൂർവ ഔഷധമായ [[കന്മദം]] സമൃദ്ധമാണിവിടെ. അതുതേടി ധാരാളം വൈദ്യന്മാർ ഇവിടെ എത്താറുണ്ട്. മറ്റൊരു വിഭാഗം കൂടി ഇവിടെ വരാറുണ്ട്. മഹാമാന്ത്രികരാണത്.

ഈ മലനിരകളുടെ പേരു കേൾക്കുമ്പോൾ  രൗദ്രമൂർത്തിയായ കരിനീലിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഭീതിയും ഭക്തിയും നിറഞ്ഞ സങ്കല്പങ്ങളാണ് അവരുടെ മനസ്സിൽ നിറയുക. ഇവിടത്തെ ഉൾവനമായ മുത്തികുളത്താണത്രെ ഈ വനദേവത വിഹരിക്കുന്നത്. ഈ സങ്കൽപത്തിനു കൃത്യമായ ഒരു രൂപമില്ല. കല്ലടിക്കോടു മലകളിലും കാട്ടിലും നീലി നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്നു. കാറ്റായും തീയായും മഴയായും അവർ ആ സാന്നിധ്യം അറിയുന്നു. കാട്ടാനയും കടുവാപുലികളുമൊക്കെ നീലി മുത്തിയുടെ വളർത്തുമൃഗങ്ങളാണത്രെ.

ഈ ദേവതയെ ഉപാസിച്ചു സിദ്ധി നേടിയെന്നു വിശ്വസിക്കുന്ന ധാരാളം മന്ത്രവാദികളുണ്ട്. നീലി ഉപാസനയിലൂടെ സിദ്ധി നേടിയവർക്ക് ശത്രുക്കളെ പീഡിപ്പിക്കാനും നിഗ്രഹിക്കാനും
മാത്രമല്ല മാട്ടും മാരണവുംകൊണ്ട് പൊറുതി മുട്ടുന്നവരെ രക്ഷിക്കാനും സ്ത്രീകളെ വശീകരിക്കാനും കഴിയുമത്രെ.

==ചരിത്രം==
[[കല്ലടിക്കോട്]] മലകൾ &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Malabar (2 vols) |title=Logan |date=1887 |location=Madras}}&lt;/ref&gt; തൊട്ടു [[പൊന്നാനി]]-പുറങ്ങ് സമുദ്രതീരം വരെയുള്ള പ്രദേശം പ്രാചീന [[നെടുങ്ങനാട്|നെടുങ്ങനാടിൻ്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. നെടുങ്ങേതിരിപ്പാടായിരുന്നു നെടുങ്ങനാട്ടിലെ ഭരണാധികാരി.  [[നെടുങ്ങാടി]]മാർ ആദ്യകാലത്തു  നെടുങ്ങേതിരി സ്ഥാനികളെന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. എ.ഡി. പത്താം നൂറ്റാണ്ടോടുകൂടി [[തിരുമുൽപ്പാട്‌|തിരുമുൽപ്പാടന്മാർ]] നെടുങ്ങനാടിൻ്റെ ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു എന്നും കരുതിവരുന്നു. ഇവർ പിന്നീട് ഭാഗിച്ചു [[ചെർ‌പ്പുളശ്ശേരി|ചെറുപ്പുള്ളശ്ശേരി]] കേന്ദ്രമാക്കി കർത്താക്കന്മാർ എന്ന പേരിൽ ഭരിച്ചുവന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=നെടുങ്ങനാട് ചരിത്രം |title=എസ് രാജേന്ദു |date=2012 |location=പെരിന്തൽമണ്ണ}}&lt;/ref&gt;
&lt;p&gt; എ.ഡി. 1487 നടുത്ത് [[സാമൂതിരി]] നെടുങ്ങനാട് കൈവശപ്പെടുത്തി [[കരിമ്പുഴ]]യിൽ കോവിലകം പണിതു.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=കൊട്ടിച്ചെഴുന്നള്ളത്ത് |title=കുഞ്ഞികൃഷ്‌ണ മേനോൻ |date=1909 |location=കോഴിക്കോട്}}&lt;/ref&gt; അങ്ങനെ കല്ലടിക്കോട് സാമൂതിരി ഭരണത്തിൻ കീഴിലായി.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=The Zamorins of Calicut |title=K.V. Krishna Ayyar |date=1938 |location=Calicut}}&lt;/ref&gt; തേനഴി പറക്കലടി എന്നു കുടുംബനാമമുള്ള കല്ലടിക്കോട് കുറുപ്പ് സാമൂതിരി പക്ഷക്കാരനും, വടക്കേ [[മലബാർ|മലബാറി]]ൽ നിന്നും [[വല്ലപ്പുഴ]]യിൽ ആസ്ഥാനം നിർമ്മിച്ചു കുടിയേറിയ കുടുംബവുമാകുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite book |last1=നെടുങ്ങനാട് ചരിത്രം |title=എസ് രാജേന്ദു |date=2012 |location=പെരിന്തൽമണ്ണ}}&lt;/ref&gt; &lt;/p&gt;

==ഐതിഹ്യം== 

മധ്യ[[കേരള]]ത്തിലെ മുഴുവൻ [[ആദിവാസി|ആദിമ നിവാസികളു]]ടെയും കുലദേവതയാകുന്നു [[കല്ലടിക്കോട്|കല്ലടിക്കോട് നീലി]] മലവാര സമ്പ്രദായത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാ മൂർത്തി.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=നെടുങ്ങനാട് ചരിത്രം |title=എസ് രാജേന്ദു |date=2012 |location=പെരിന്തൽമണ്ണ}}&lt;/ref&gt;
മഹാസിദ്ധനും വനവാസിയുമായ ഉദിത്തനപ്പന്റെ ( സൂര്യൻ ) സൃഷ്ടികളാണത്രേ നീലിയും മലവായിയും. ഉദിത്തനപ്പൻ ശിവനാണെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്. വനത്തിൽ ജനിച്ച ആ പെൺകുട്ടികൾ അനാഥരായി വളർന്നു.   കാലങ്ങളോളം ഊരും പേരും അറിയാതെ അലഞ്ഞുനടന്നു മടുത്ത ഇരുവരും ഉദിത്തനപ്പനെ ചെന്നു കണ്ടു തങ്ങൾക്കു പേരും പൊറുപ്പും നൽകി അനുഗ്രഹിക്കണമെന്ന് അപേക്ഷിച്ചു. ഉദിത്തനപ്പൻ അതു ചെവിക്കൊണ്ടില്ല. ഇരുവരും തുരുമുല്ലയ്ക്കൽ പരദേവതയെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. പരദേവത ഉദിത്തനപ്പന്റെ ആയിരം നെൽക്കതിർ പിടിച്ചുവച്ചു. അതേ തുടർന്ന് ഉദിത്തനപ്പന് ഉദയവും അസ്തമയവും ഉണ്ടായില്ല. കാരണം തിരഞ്ഞ് അദ്ദേഹം  തിരുമുല്ല ഭഗവതിയെ കാണാനെത്തിയപ്പോൾ അവിടെ രണ്ടു യുവതികളെയും കണ്ടു. അവർക്ക് ഉചിതമായ വരം നൽകണമെന്നു തിരുമുല്ലയ്ക്കൽ ഭഗവതി ആപേക്ഷിച്ചു. എന്തു വരമാണു വേണ്ടതെന്ന ചോദ്യത്തിന് അവർ നേരത്തെയുള്ള ആവശ്യം   ആവർത്തിച്ചു. മൂത്തവൾക്കു മലവാരം പോന്ന മലവായി അമ്മയെന്നും ഇളയവൾക്കു കല്ലടിക്കോടൻ കരിനീലിയെന്നും പേരു നൽകി അനുഗ്രഹിച്ച അദ്ദേഹം അവരുടെ സംരക്ഷണത്തിനു കല്ലടി
മുത്തപ്പനെ ചുമുതലപ്പെടുത്തി.

രണ്ടുപേരും കുളിച്ചൊരുങ്ങാൻ ഉഗ്രസർപ്പങ്ങൾ കാവലിരുന്ന കരിങ്കയത്തിലേക്കു പോയി. ഉദിത്തനപ്പന്റെ പ്രധാന കിങ്കരനായ നല്ലച്ഛ‌ന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽപ്പെട്ടതായിരുന്നു ആ കുളം. മലങ്കുറത്തിയമ്മയാണവർക്കു കൂട്ടുപോയത്. കുളിച്ചൊരുങ്ങി നിന്നപ്പോൾ നല്ലച്‌ഛൻ ആവഴിക്കു വന്നു. എന്റെ അധീനതയിലുള്ള കുളത്തിൽ അനുവാദമില്ലാത കുളിച്ചതാരെന്ന ചോദ്യത്തിനു മുന്നിൽ അവർ പകച്ചു നിന്നു. മലവാഴി നേരാങ്ങളേയെന്നു വിളിച്ചപ്പോൾ കരിനീലി ശൃംഗാര ഭാവത്തിലാണത്രേ സമീപിച്ചത്. അതിൽ ക്രുദ്ധനായ നല്ലച്ഛ‌ൻ അവളെ ശപിക്കുകയും മലയിറങ്ങാൻ നിർദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. മലയിറങ്ങിയ കരിനീലിക്കു ഗർഭമുണ്ടായി. അതിൽപ്പിറന്ന മകനാണത്രേ കരിങ്കുട്ടി. ഈ പുരാവൃത്തത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ്
നീലിയാട്ടവും കരിങ്കുട്ടിയാട്ടവും അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. സൗന്ദര്യവും അനുഷ്ടാനവും വിശ്വാസവും സമന്വയിക്കുന്ന കലാരൂപങ്ങളാണിവ.

[[വള്ളുവനാട്|വള്ളുവനാട്ടി]]ലെയും [[നെടുങ്ങനാട്|നെടുങ്ങനാട്ടി]]ലെയും [[ഏറനാട് താലൂക്ക്|ഏറനാട്ടി]]ലെയും ആദിമവിഭാഗം കല്ലടിക്കോടൻ മലകയറി മുത്തിക്കുളത്തിൽ കുളിച്ചു  ഇളം പ്ലാവ് ചാരിനിന്ന് തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച്   നീലിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി മന്ത്രസിദ്ധി നേടിയിരുന്നു. ഇവർ ശൈവരായതിനാൽ [[ശിവരാത്രി]]ക്ക് മല്ലീശ്വരൻ മുടിയിൽ കയറി വിളക്കുവച്ചുവന്നു. [[കരുളായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കരുളായി]] ചൂണ്ടി ഏറനാട്ടിലെയും, [[മലപ്പുറം|കാച്ചിനിക്കാട്ട്]] മുത്തൻ വള്ളുവനാട്ടിലെയും,&lt;ref&gt;{{cite book |last1=വള്ളുവനാട് ചരിത്രം |title=എസ് രാജേന്ദു |date=2012 |location=പെരിന്തൽമണ്ണ}}&lt;/ref&gt; മൂത്തോര ശങ്കര മുത്തൻ നെടുങ്ങനാട്ടിലെയും നീലിയെ പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തി എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന സിദ്ധന്മാരാകുന്നു.

==ആരാധനാലയങ്ങൾ==
===ക്ഷേത്രങ്ങൾ===
* തൂപ്പാനാട് സുബ്രഹ്മണ്യ ക്ഷേത്രം
* കാട്ടുശ്ശേരി അയ്യപ്പസ്വാമി ക്ഷേത്രം
* തത്രംകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം കോണിക്കഴി 

===പള്ളികൾ===
* മേരിമാതാ  ചർച് കല്ലടിക്കോട് 
* സെന്റ് തോമസ് ഒാർത്തേഡോക്സ് ചർച്ച്
===മോസ്കു===
തുപ്പനാട്  ജുമാ മസ്ജിദ്


* ഉമ്മ്റുൽ ഫാറുക്ക് ജുമ്മാ മസ്ജിത്
* സലഫി മസ്ജിദ് കല്ലടിക്കോട് 

==വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ==
* ദർശന കോളേജ് 
* വേദ വ്യാസ വിദ്യ പിഠം 
* എ.യു.പി.സ്കൂൾ 
*ദാറുൽ അമാൻ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ 
* കരിമ്പ സർക്കാർ ഹയർ സെക്കൻ്ററി സ്കൂൾ
* എ.യു.പി സ്കൂൾ കല്ലടിക്കോട്
* ജി.എൽ.പി.സ്കൂൾ കല്ലടിക്കോട്
* ജി.എം.എൽ.പി.സ്കൂൾ, കല്ലടിക്കോട്
* ജി.യു.പി.സ്കൂൾ, കരിമ്പ
* ജി.എൽ.പി. സ്കൂൾ മരുതുംകാട്
* ജി.എൽ.പി.സ്കൂൾ അള്ളമ്പാടം
* എ.യു.പി.സ്കൂൾ കുറ്റിയോട്
* ജി.എൽ.പി.സ്കൂൾ, കപ്പടം
* ഇംഗ്ലിഷ് മിഡിയം സ്കൂൾ,
*ജി. എം. എൽ. പി സ്കൂൾ  

==റോഡുകൾ==
* പാലക്കാട്,കോഴിക്കോട് (എൻ.എച്ച്) 
* കോങ്ങാട്,കല്ലടിക്കോട് 
* പുലാപ്പറ്റ -കല്ലടിക്കോട് 

==അവലംബങ്ങൾ==
&lt;references /&gt;
{{പാലക്കാട് ജില്ല}}
[[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>7zp0gbk99z08ewrabom193vvjup2ung</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:കല്ലടിക്കോട്</title>
    <ns>1</ns>
    <id>453467</id>
    <revision>
      <id>4674122</id>
      <parentid>2923094</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T05:09:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>99v</username>
        <id>117344</id>
      </contributor>
      <comment>/* എന്ത് കോപ്പാടെ എഴുതി വെച്ചിരിക്കുന്നത് */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4674122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="403" sha1="3281o0ojuo5cz31wd6z43d6rv1rv6jb" xml:space="preserve">{{എന്റെ ഗ്രാമം 2018|created=yes}}

== എന്ത് കോപ്പാടെ എഴുതി വെച്ചിരിക്കുന്നത് ==
ഇതെന്താ ഐതിഹ്യമാലയോ [[ഉപയോക്താവ്:99v|99v]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:99v|സംവാദം]]) 05:09, 8 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>3281o0ojuo5cz31wd6z43d6rv1rv6jb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674123</id>
      <parentid>4674122</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T05:09:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>99v</username>
        <id>117344</id>
      </contributor>
      <origin>4674123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="juj5r6c9159wg8rtlqts5cb9ko5ju4m" xml:space="preserve">{{എന്റെ ഗ്രാമം 2018|created=yes}}</text>
      <sha1>juj5r6c9159wg8rtlqts5cb9ko5ju4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ശത്രു (ചലച്ചിത്രം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>463012</id>
    <revision>
      <id>4674002</id>
      <parentid>4574417</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52884-53</username>
        <id>223901</id>
      </contributor>
      <comment>/* പാട്ടുകൾ[6] */</comment>
      <origin>4674002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8341" sha1="bu50de1xgyifoz3n537lrx7uppvno76" xml:space="preserve">
{{Infobox film 
| name           = ശത്രു
| image          =
| caption        =
| director       = [[ടി.എസ് മോഹൻ ]]| producer       =  [[റഷീദ്]]| writer         = [[ടി.എസ് മോഹൻ ]]| screenplay     =  [[ടി.എസ് മോഹൻ ]]| music          = [[എ.ടി. ഉമ്മർ]]|dialogue  = [[വെള്ളിമൺ വിജയൻ]]|lyrics  =[[പൂവച്ചൽ ഖാദർ]]| starring       = [[ഉണ്ണിമേരി]]&lt;br&gt;, [[ബാലൻ കെ നായർ]]&lt;br&gt; [[രതീഷ്]]&lt;br&gt;[[കുതിരവട്ടം പപ്പു]] | cinematography =ബി ആർ ബാലകൃഷ്ണ| editing        =[[കെ. രാജഗോപാൽ]]
| studio         = കാർത്തികേയ ഫിലിംസ്
| distributor    = ഷൈനി ഫിലിംസ്&lt;br&gt;, ദിവ്യ ഫിലിംസ്&lt;br&gt; പ്രേമ കമ്പയിൻസ്
| released       = {{Film date|1985|11|15|df=y}}
| country        = {{Ind}}
| language       = [[മലയാളം]]
}}

കാർത്തികേയ നിർമ്മാണത്തിൽ ടി.എസ് മോഹൻ  തിരക്കഥയും സംഭാഷണവും രചിച്ചു സംവിധാനം ചെയ്ത് 1985 ലെ  ഒരു മലയാള ചലച്ചിത്രമാണ്''''' ശത്രു'''''&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.m3db.com/film/2076|title=  ശത്രു (1985)|accessdate=2019-01-16|publisher=www.m3db.com}}&lt;/ref&gt;. വെള്ളിമൺ വിജയന്റെതാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ സംഭാഷണം. [[രതീഷ്]], [[ഭീമൻ രഘു]], [[ബാലൻ കെ നായർ]], [[കുതിരവട്ടം പപ്പു]] എന്നിവരാണ് ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=1725|title=ശത്രു (1985)|accessdate=2019-01-13|publisher=www.malayalachalachithram.com}}&lt;/ref&gt;. [[പൂവച്ചൽ ഖാദർ]] എഴുതിയ ഗാനങ്ങൾക്ക് [[എ.ടി. ഉമ്മർ]] ഈണമിട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://malayalasangeetham.info/m.php?2391|title=ശത്രു (1985)|accessdate=2019-01-13|publisher=malayalasangeetham.info|archive-date=2015-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316185438/http://malayalasangeetham.info/m.php?2391|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://spicyonion.com/title/shatru-malayalam-movie/|title=ശത്രു (1985)|accessdate=2019-01-13|publisher=spicyonion.com|archive-date=2014-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20141016215935/http://spicyonion.com/title/shatru-malayalam-movie/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
==കഥാസാരം==
അധികാരമുള്ള ക്രൂരന്മാരായ മേലാളന്മാരോടുള്ള ഒരു കൂട്ടം ചെറുപ്പക്കാരുടെ ശത്രുതയാണ് ചിത്രത്തിൻറെ ഇതിവൃത്തം. ട്രീസയെ അന്നത്തെ മന്ത്രിയും, എഞ്ചിനീയറും കലക്ടരും കോണ്ട്രാക്ടറും ചേർന്ന് നശിപ്പിക്കുകയും കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. അവളുടെ സഹോദരനെ ജയിലിലാക്കുന്നു. ശിക്ഷ കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചെത്തിയ  അവളുടെ സഹോദരൻ ഓരോരുത്തരോടായി വേട്ടയാടുകയും പ്രതികാരം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.  ഭീമൻ രഘു ഈ ചിത്രത്തിലെ കേന്ദ്രകഥാപാത്രമാകുന്നു എന്നതാണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ഒരു മറ്റൊരു പ്രത്യേകത. 
==അഭിനേതാക്കൾ&lt;ref&gt;{{cite web|title= ശത്രു (1985)|url= http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=1725|publisher=malayalachalachithram|accessdate=2018-07-04|}}&lt;/ref&gt;==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം
|-
|1||[[ഭീമൻ രഘു]]  ||ജോണി
|-
|2||[[ഉണ്ണിമേരി]]  ||സിസിലി
|-
|3||[[രതീഷ്]]  ||സുധീന്ദ്രൻ
|-
|4||[[കുതിരവട്ടം പപ്പു ]]  ||കുറുപ്പ്
|-
|5||[[മാധുരി]]  ||സുമ
|-
|6||[[അനുരാധ]]  ||സാവിത്രി ശങ്കർ
|-
|7||[[ബാലൻ കെ നായർ]]  ||യു. പി മേനോൻ
|-
|8||[[ദേവൻ]]  ||എസ് ഐ രാജശേഖരൻ
|-
|9||[[മാള അരവിന്ദൻ ]]  ||താമരാക്ഷൻ/ കോട്ടട വാസു
|-
|10||[[തൊടുപുഴ രാധാകൃഷ്ണൻ]]  ||എഞ്ചിനീയർ
|-
|11||[[പി ആർ മേനോൻ]]  ||മന്ത്രി
|-
|12||[[വത്സല മേനോൻ]]  ||അമ്മ
|-
|13||[[ടി എസ് മോഹൻ]]  ||
|-
|14||[[ബാബു ആന്റണി]]  ||നാട്ടുകാരിൽ ഒരാൾ
|-
|15||[[സത്താർ (നടൻ)|സത്താർ]]  ||രാമകൃഷ്ണൻ (ചേരിനിവാസി)
|-
|16||[[സുരാസു]]  ||കൊല്ലൻ

|}

==പാട്ടുകൾ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://malayalasangeetham.info/m.php?2391|title=ശത്രു (1985)|accessdate=2018-12-04|publisher=malayalasangeetham.info|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150316185438/http://malayalasangeetham.info/m.php?2391|archivedate=2015-03-16|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;==
പാട്ടുകൾ :[[പൂവച്ചൽ ഖാദർ]]&lt;br&gt;
ഈണം :[[എ.ടി. ഉമ്മർ]]

{| border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCF&quot; align=&quot;center&quot;
| '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' ||'''രാഗം'''

|-
| 1 || ഗീതേ നിനക്ക്‌   || [[കെ.പി. ബ്രഹ്മാനന്ദൻ]], [[കല്യാണി മേനോൻ]]||രാഗമാലിക [[തോടി]],[[ശങ്കരാഭരണം]]
|-
| 2 || രാഗ തരളിതം  || [[കെ എസ് ചിത്ര]] ||
|-
| 3 || വരദയായ് വാഴുന്ന  || [[കെ ജെ യേശുദാസ്]], [[കെ എസ് ചിത്ര]]|| 
|}
==കുറിപ്പുകൾ==
ചില സൈറ്റുകളിൽ [[പ്രേം നസീർ]], [[നെല്ലിക്കോട് ഭാസ്കരൻ]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുള്ളതായി കാണുന്നു&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/title/tt0275671/&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ അവർ രണ്ടുപേരും ഈ ചിത്രത്തിലില്ല. അതുപോലെ യു.പി മേനോന്റെ പുത്രി ഗീത എന്ന കഥാപാത്രത്തേയും ജോണിയുടെ സഹോദരി ട്രീസ എന്ന കഥാപാത്രത്തെയും അവതരിപ്പിച്ചത് ആരാണെന്ന് വിവരം ലഭിച്ചില്ല.
==അവലംബം==
{{reflist}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* {{IMDB title|0275671|ശത്രു (1985)}}
[[വർഗ്ഗം:1985-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പൂവച്ചൽ ഖാദറിന്റെ ഗാനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കെ. രാജഗോപാൽ ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രതീഷ് അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>bu50de1xgyifoz3n537lrx7uppvno76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Renamed user 123986b1205de173936c37b34239deb3</title>
    <ns>3</ns>
    <id>488348</id>
    <revision>
      <id>4674010</id>
      <parentid>3232798</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manchiu</username>
        <id>12858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Emisarista]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Renamed user 123986b1205de173936c37b34239deb3]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Manchiu മാറ്റി: &quot;[[Special:CentralAuth/Emisarista|Emisarista]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/Renamed user 123986b1205de173936c37b34239deb3|Renamed user 123986b1205de173936c37b34239deb3]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>3232798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6839" sha1="llh97xn27nogsud0yk36j5sk2inkwr1" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Emisarista | Emisarista | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 11:24, 14 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)</text>
      <sha1>llh97xn27nogsud0yk36j5sk2inkwr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഖാർകിവ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>495752</id>
    <revision>
      <id>4674127</id>
      <parentid>4550134</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T05:55:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Summershell67</username>
        <id>223941</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13311" sha1="p8184pog3egsmdzn1l8v6rpcv2zrnjx" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = Kharkiv
| native_name                     = {{lang|uk|Харків}}
| official_name                   = 
| other_name                      = 
| translit_lang1                  = [[Ukrainian language|Ukrainian]]
| translit_lang1_type1            = [[Romanization of Ukrainian|National]], [[ALA-LC romanization|ALA-LC]], [[BGN/PCGN romanization|BGN/PCGN]]
| translit_lang1_info1            = Kharkiv
| translit_lang1_type2            = [[Scientific transliteration of Cyrillic|Scholarly]]
| translit_lang1_info2            = Charkiv
| image_skyline                   = {{multiple image
| border                   = infobox
| total_width              = 280
| image_style              = border:1;
| perrow                   = 1/2/2/1
 | image1 =
 | image2 = Usp.JPG
 | image3 =
 | image4 = Україна, Харків, пл. Конституції, 7 фото 1.JPG
 | image5 = Kharkiv-Pasazhyrskyi Railway Station - 04 (cropped).jpg
 | image6 = Kharkiv University (cropped).jpg
}}
| imagesize                       = 
| image_caption                   = '''Anticlockwise:''' [[Derzhprom]], [[Dormition Cathedral, Kharkiv|Assumption Cathedral]], Kharkiv city council, [[National University of Kharkiv]], [[Kharkiv Railway station]], [[Taras Shevchenko]] monument
| settlement_type                 = [[List of cities in Ukraine|City]]
| image_flag                      = Kharkiv-town-flag.svg
| image_shield                    = Coat of arms of Kharkiv.svg
| shield_size                     = 90px
| image_blank_emblem              = Logo of Kharkiv.svg
| blank_emblem_type               = [[Brandmark]]
| image_map                       = &lt;!-- Charkiw-Ukraine-Map.png  --&gt;
| nickname                        = Smart City
| map_caption                     = 
| pushpin_map                     = Ukraine#Ukraine Kharkiv Oblast#Europe
| pushpin_label                   = Kharkiv
| pushpin_relief                  = 1
| pushpin_label_position          = 
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = 
| subdivision_type                = [[List of sovereign states|Country]]
| subdivision_name                = {{Flagu|Ukraine}}
| subdivision_type1               = [[Oblasts of Ukraine|Oblast]]
| subdivision_name1               = {{flagcountry|Kharkiv Oblast}}
| subdivision_type2               = [[Raions of Ukraine|Raion]]
| subdivision_name2               = {{Flagicon image|Harkivskiy rayon prapor.gif}} [[Kharkiv Raion|Kharkiv]]
| leader_title                    = [[List of mayors of Kharkiv|Mayor]]
| leader_name                     = [[Ihor Terekhov]]&lt;ref name=&quot;7313698KharkivSnap&quot;&gt;{{in lang|uk}} [https://www.pravda.com.ua/news/2021/11/11/7313698/ Terekhov officially became the mayor of Kharkiv], [[Ukrayinska Pravda]] (11 November 2021)&lt;/ref&gt;
| leader_party                    = [[Kernes Bloc — Successful Kharkiv]]&lt;ref name=&quot;Kharkiv7308397Terekhov&quot;&gt;{{in lang|uk}} [https://www.pravda.com.ua/news/2021/09/25/7308397/ Kernes' bloc nominated Terekhov as a candidate for mayor], [[Ukrayinska Pravda]] (6 September 2021)&lt;/ref&gt;
| leader_title2                   = [[People's Deputy of Ukraine|MPs]]:
| leader_name2                    = 
| established_title               = Founded
| established_date                = 1654&lt;ref name=KUW231114&gt;[http://ukrainianweek.com/History/123906 What Makes Kharkiv Ukrainian], ''[[The Ukrainian Week]]'' (23 November 2014)&lt;/ref&gt;
| established_title2              = 
| established_date2               = 
| parts_type                      = [[#Government and administrative divisions|Districts]]
| parts_style                     = &lt;!-- Use &quot;list&quot; (for list), &quot;coll&quot; (for collapsed list), &quot;para&quot; (for paragraph format). Default is &quot;list&quot; if up to 5 items, then--&gt;
| parts                           = List of 9&lt;ref name=nmcrinK/&gt;
| p1                              = Shevchenkivskyi Raion
| p2                              = Novobavarskyi Raion
| p3                              = Kyivskyi Raion
| p4                              = Slobidskyi Raion
| p5                              = Kholodnohirskyi Raion
| p6                              = Saltivskyi Raion
| p7                              = Nemyshlianskyi Raion
| p8                              = Industrialnyi Raion
| p9                              = Osnovianskyi Raion
| area_total_km2                  = 350
| population_as_of                = 2021
| population_total                = 1433886 {{decrease}}
| population_metro                = 2,032,400
| population_density_km2          = 4500
| utc_offset                      = +2
| timezone_DST                    = [[Eastern European Summer Time|EEST]]
| utc_offset_DST                  = +3
| coordinates                     = {{coord|49|59|33|N|36|13|52|E|type:city_region:UA|display=inline,title}}
| elevation_m                     = 152
| population_demonym              = Kharkivite&lt;ref&gt;[http://www.ukrweekly.com/old/archive/1998/099820.shtml Ukraine's second Winter Olympics: one medal, some good performances] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201003042643/http://www.ukrweekly.com/old/archive/1998/099820.shtml |date=3 October 2020 }}, [[The Ukrainian Weekly]] (1 March 1998)&lt;/ref&gt;
| postal_code_type                = Postal code
| postal_code                     = 61001–61499
| blank_name                      = [[Licence plate]]
| blank_info                      = AX, KX, ХА (old), 21 (old)
| blank1_name                     = [[Town twinning|Sister cities]]
| blank1_info                     = &lt;small&gt;[[Belgorod]], [[Bologna]], [[Cincinnati, Ohio|Cincinnati]], [[Kaunas]], [[Lille]], [[Moscow]], [[Nizhny Novgorod]], [[Nuremberg]], [[Poznań]], [[St. Petersburg]], [[Tianjin]], [[Jinan]], [[Kutaisi]], [[Varna, Bulgaria|Varna]], [[Rishon LeZion]], [[Brno]], [[Daugavpils]]&lt;/small&gt;
| website                         = {{URL|www.city.kharkov.ua/ru/}}
| footnotes                       = 
| module                          = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=11 |height=300 |width= | stroke-width=1 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}}
| population_rank                 = [[List of cities in Ukraine|2nd]] in Ukraine
| timezone1                       = [[Eastern European Time|EET]]
}}
[[ഉക്രൈൻ|ഉക്രൈനിലെ]] രണ്ടാമത്തെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമാണ് '''ഹാർകിവ്'''( '''Kharkiv''' {{IPAc-en|ˈ|x|ɑːr|k|ɪ|v|,_|ˈ|h|ɑːr|-}}; {{lang-uk|Ха́рків}} {{IPA-uk|ˈxɑrkiu̯||uk-Харків.ogg}}),&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.britannica.com/place/Kharkiv-Ukraine |title= Kharkiv on Encyclopædia Britannica - current edition |publisher= Britannica.com |date= |accessdate= 20 April 2012}}&lt;/ref&gt; ഈ നഗരം ഹാർകോവ് ('''Kharkov''' {{lang-ru|Ха́рьков}}) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു, .&lt;ref name=&quot;Kharkiv: #2 + situation October 2014&quot;&gt;[http://www.euronews.com/2014/10/23/kharkiv-never-had-eastern-western-conflicts/ Kharkiv &quot;never had eastern-western conflicts&quot;], ''[[Euronews]]'' (23 October 2014)&lt;/ref&gt; രാജ്യത്തിന്റെ വടക്ക് കിഴക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ നഗരം [[Sloboda Ukraine|സ്ലൊബോഡ]] (Slobozhanshchyna) പ്രദേശത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമാണ്. ഖാർകിവ് ഒബ്ലാസ്റ്റിന്റെയും ഖാർകിവ് റയോണിന്റെയും ഭരണ കേന്ദ്രമാണ് ഖാർകിവ്. 2022 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഉക്രെയ്നിലെ റഷ്യൻ അധിനിവേശത്തിന് മുമ്പ്, ഇവിടെ 1,421,125 ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;living_kharkiv&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.istpravda.com.ua/articles/2012/06/8/88316/|access-date=2023-07-01|website=[[Ukrainska Pravda]]|script-title=uk:Живий Харків. Нічна екскурсія містом-господарем|trans-title=Living Kharkiv. Nightly excursion through the host-city|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507102527/https://www.istpravda.com.ua/articles/2012/06/8/88316/|archive-date=7 May 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1654-ൽ ഒരു കോസാക്ക് കോട്ടയായി സ്ഥാപിതമായ ഖാർകിവ്, 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ ഒരു പ്രധാന വാണിജ്യ, വ്യാവസായിക കേന്ദ്രമായി വികസിച്ചു. 1919 ഡിസംബർ മുതൽ 1934 ജനുവരി വരെ, ഖാർകിവ് ഉക്രേനിയൻ സോവിയറ്റ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു. ഈ കാലയളവിൽ ദുരിതബാധിതമായ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റവും ഉക്രേനിയൻ സാംസ്കാരിക ആവിഷ്കാരത്തിന്മേലുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങളിൽ ഇളവ് വരുത്തിയതും നഗരത്തിന്റെ വംശീയ തന്തുലിതാവസ്ഥ മാറ്റുകയും രേഖപ്പെടുത്തിയ ഏറ്റവും വലിയ ദേശീയത എന്ന സ്ഥാനം റഷ്യൻ ഭാഷയ്ക്ക് പകരം ഉക്രേനിയൻ ഭാഷയ്ക്ക് ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലെ ആറാമത്തെ വലിയ നഗരമായിരുന്നു അത്.

സ്വതന്ത്ര ഉക്രെയ്നിലെ ഒരു പ്രധാന സാംസ്കാരിക, ശാസ്ത്രീയ, വിദ്യാഭ്യാസ, ഗതാഗത, വ്യാവസായിക കേന്ദ്രമാണ് ഖാർകിവ്.

2014 മാർച്ച്, ഏപ്രിൽ മാസങ്ങളിൽ, നഗരം റഷ്യയെയും ഉക്രേനിയയെയും അനുകൂലിക്കുന്ന പ്രകടനങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചതോടൊപ്പം നഗരത്തിന്റെയും പ്രാദേശിക ഭരണകൂടത്തിന്റെയും നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള റഷ്യൻ പിന്തുണയുള്ള വിഘടനവാദികളുടെ ശ്രമം പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 2022-ലെ റഷ്യയുടെ ഉക്രെയ്ൻ അധിനിവേശ സമയത്ത് കിഴക്കൻ ഉക്രെയ്ൻ സംഘട്ടനത്തിലെ റഷ്യൻ സേനയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഖാർകിവിൽ നിന്ന്, പിന്നീട് അവർ അന്താരാഷ്ട്ര അതിർത്തിയിലേക്ക് പിൻവാങ്ങുകയായിരുന്നു. നഗരം ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള റഷ്യൻ വെടിവയ്പ്പിന് വേദിയാണ്, 2024 ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും നഗരത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് ഭാഗത്തിന് കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുകയോ നശിപ്പിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/kharkivs-civilians-under-fire-ukraine-faces-catastrophic-air-defence-shortage-2024-04-12/|title=Ukraine's air defence shortages leave Kharkiv more exposed to Russian bombs|last=Balmforth|first=Tom|website=[[Reuters]]}} (12 April 2024)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/volodymyr-zelensky-kharkiv-warning-russia-ground-operation-offensive-ukraine-1889311|title=Zelensky issues dire Kharkiv warning|access-date=2024-04-11|last1=Security|first1=Ellie Cook|last2=Reporter|first2=Defense|date=11 April 2024|website=[[Newsweek]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/may/01/ukraine-war-briefing-kharkiv-residents-suffer-as-russia-intensifies-attacks|title=Ukraine war briefing: Kharkiv residents suffer as Russia intensifies attacks {{!}} Ukraine {{!}} The Guardian|access-date=2024-05-01|website=amp.theguardian.com}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{അവലംബങ്ങൾ}}

==കുറിപ്പുകൾ==
{{Notelist}}

[[വർഗ്ഗം:ഉക്രൈനിലെ നഗരങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>p8184pog3egsmdzn1l8v6rpcv2zrnjx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674130</id>
      <parentid>4674127</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T06:29:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Summershell67</username>
        <id>223941</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13316" sha1="1psj948d4kvzw5qvprrq1sn9k8ha5p5" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = Kharkiv
| native_name                     = {{lang|uk|Харків}}
| official_name                   = 
| other_name                      = 
| translit_lang1                  = [[Ukrainian language|Ukrainian]]
| translit_lang1_type1            = [[Romanization of Ukrainian|National]], [[ALA-LC romanization|ALA-LC]], [[BGN/PCGN romanization|BGN/PCGN]]
| translit_lang1_info1            = Kharkiv
| translit_lang1_type2            = [[Scientific transliteration of Cyrillic|Scholarly]]
| translit_lang1_info2            = Charkiv
| image_skyline                   = {{multiple image
| border                   = infobox
| total_width              = 280
| image_style              = border:1;
| perrow                   = 1/2/2/1
 | image1 =
 | image2 = Usp.JPG
 | image3 =
 | image4 = Україна, Харків, пл. Конституції, 7 фото 1.JPG
 | image5 = Kharkiv-Pasazhyrskyi Railway Station - 04 (cropped).jpg
 | image6 = Kharkiv University (cropped).jpg
}}
| imagesize                       = 
| image_caption                   = '''Anticlockwise:''' [[Derzhprom]], [[Dormition Cathedral, Kharkiv|Assumption Cathedral]], Kharkiv city council, [[National University of Kharkiv]], [[Kharkiv Railway station]], [[Taras Shevchenko]] monument
| settlement_type                 = [[List of cities in Ukraine|City]]
| image_flag                      = Kharkiv-town-flag.svg
| image_shield                    = Coat of arms of Kharkiv.svg
| shield_size                     = 90px
| image_blank_emblem              = Logo of Kharkiv (EN).svg
| blank_emblem_type               = [[Brandmark]]
| image_map                       = &lt;!-- Charkiw-Ukraine-Map.png  --&gt;
| nickname                        = Smart City
| map_caption                     = 
| pushpin_map                     = Ukraine#Ukraine Kharkiv Oblast#Europe
| pushpin_label                   = Kharkiv
| pushpin_relief                  = 1
| pushpin_label_position          = 
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = 
| subdivision_type                = [[List of sovereign states|Country]]
| subdivision_name                = {{Flagu|Ukraine}}
| subdivision_type1               = [[Oblasts of Ukraine|Oblast]]
| subdivision_name1               = {{flagcountry|Kharkiv Oblast}}
| subdivision_type2               = [[Raions of Ukraine|Raion]]
| subdivision_name2               = {{Flagicon image|Harkivskiy rayon prapor.gif}} [[Kharkiv Raion|Kharkiv]]
| leader_title                    = [[List of mayors of Kharkiv|Mayor]]
| leader_name                     = [[Ihor Terekhov]]&lt;ref name=&quot;7313698KharkivSnap&quot;&gt;{{in lang|uk}} [https://www.pravda.com.ua/news/2021/11/11/7313698/ Terekhov officially became the mayor of Kharkiv], [[Ukrayinska Pravda]] (11 November 2021)&lt;/ref&gt;
| leader_party                    = [[Kernes Bloc — Successful Kharkiv]]&lt;ref name=&quot;Kharkiv7308397Terekhov&quot;&gt;{{in lang|uk}} [https://www.pravda.com.ua/news/2021/09/25/7308397/ Kernes' bloc nominated Terekhov as a candidate for mayor], [[Ukrayinska Pravda]] (6 September 2021)&lt;/ref&gt;
| leader_title2                   = [[People's Deputy of Ukraine|MPs]]:
| leader_name2                    = 
| established_title               = Founded
| established_date                = 1654&lt;ref name=KUW231114&gt;[http://ukrainianweek.com/History/123906 What Makes Kharkiv Ukrainian], ''[[The Ukrainian Week]]'' (23 November 2014)&lt;/ref&gt;
| established_title2              = 
| established_date2               = 
| parts_type                      = [[#Government and administrative divisions|Districts]]
| parts_style                     = &lt;!-- Use &quot;list&quot; (for list), &quot;coll&quot; (for collapsed list), &quot;para&quot; (for paragraph format). Default is &quot;list&quot; if up to 5 items, then--&gt;
| parts                           = List of 9&lt;ref name=nmcrinK/&gt;
| p1                              = Shevchenkivskyi Raion
| p2                              = Novobavarskyi Raion
| p3                              = Kyivskyi Raion
| p4                              = Slobidskyi Raion
| p5                              = Kholodnohirskyi Raion
| p6                              = Saltivskyi Raion
| p7                              = Nemyshlianskyi Raion
| p8                              = Industrialnyi Raion
| p9                              = Osnovianskyi Raion
| area_total_km2                  = 350
| population_as_of                = 2021
| population_total                = 1433886 {{decrease}}
| population_metro                = 2,032,400
| population_density_km2          = 4500
| utc_offset                      = +2
| timezone_DST                    = [[Eastern European Summer Time|EEST]]
| utc_offset_DST                  = +3
| coordinates                     = {{coord|49|59|33|N|36|13|52|E|type:city_region:UA|display=inline,title}}
| elevation_m                     = 152
| population_demonym              = Kharkivite&lt;ref&gt;[http://www.ukrweekly.com/old/archive/1998/099820.shtml Ukraine's second Winter Olympics: one medal, some good performances] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201003042643/http://www.ukrweekly.com/old/archive/1998/099820.shtml |date=3 October 2020 }}, [[The Ukrainian Weekly]] (1 March 1998)&lt;/ref&gt;
| postal_code_type                = Postal code
| postal_code                     = 61001–61499
| blank_name                      = [[Licence plate]]
| blank_info                      = AX, KX, ХА (old), 21 (old)
| blank1_name                     = [[Town twinning|Sister cities]]
| blank1_info                     = &lt;small&gt;[[Belgorod]], [[Bologna]], [[Cincinnati, Ohio|Cincinnati]], [[Kaunas]], [[Lille]], [[Moscow]], [[Nizhny Novgorod]], [[Nuremberg]], [[Poznań]], [[St. Petersburg]], [[Tianjin]], [[Jinan]], [[Kutaisi]], [[Varna, Bulgaria|Varna]], [[Rishon LeZion]], [[Brno]], [[Daugavpils]]&lt;/small&gt;
| website                         = {{URL|www.city.kharkov.ua/ru/}}
| footnotes                       = 
| module                          = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=11 |height=300 |width= | stroke-width=1 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}}
| population_rank                 = [[List of cities in Ukraine|2nd]] in Ukraine
| timezone1                       = [[Eastern European Time|EET]]
}}
[[ഉക്രൈൻ|ഉക്രൈനിലെ]] രണ്ടാമത്തെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമാണ് '''ഹാർകിവ്'''( '''Kharkiv''' {{IPAc-en|ˈ|x|ɑːr|k|ɪ|v|,_|ˈ|h|ɑːr|-}}; {{lang-uk|Ха́рків}} {{IPA-uk|ˈxɑrkiu̯||uk-Харків.ogg}}),&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.britannica.com/place/Kharkiv-Ukraine |title= Kharkiv on Encyclopædia Britannica - current edition |publisher= Britannica.com |date= |accessdate= 20 April 2012}}&lt;/ref&gt; ഈ നഗരം ഹാർകോവ് ('''Kharkov''' {{lang-ru|Ха́рьков}}) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു, .&lt;ref name=&quot;Kharkiv: #2 + situation October 2014&quot;&gt;[http://www.euronews.com/2014/10/23/kharkiv-never-had-eastern-western-conflicts/ Kharkiv &quot;never had eastern-western conflicts&quot;], ''[[Euronews]]'' (23 October 2014)&lt;/ref&gt; രാജ്യത്തിന്റെ വടക്ക് കിഴക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ നഗരം [[Sloboda Ukraine|സ്ലൊബോഡ]] (Slobozhanshchyna) പ്രദേശത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമാണ്. ഖാർകിവ് ഒബ്ലാസ്റ്റിന്റെയും ഖാർകിവ് റയോണിന്റെയും ഭരണ കേന്ദ്രമാണ് ഖാർകിവ്. 2022 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഉക്രെയ്നിലെ റഷ്യൻ അധിനിവേശത്തിന് മുമ്പ്, ഇവിടെ 1,421,125 ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;living_kharkiv&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.istpravda.com.ua/articles/2012/06/8/88316/|access-date=2023-07-01|website=[[Ukrainska Pravda]]|script-title=uk:Живий Харків. Нічна екскурсія містом-господарем|trans-title=Living Kharkiv. Nightly excursion through the host-city|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507102527/https://www.istpravda.com.ua/articles/2012/06/8/88316/|archive-date=7 May 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1654-ൽ ഒരു കോസാക്ക് കോട്ടയായി സ്ഥാപിതമായ ഖാർകിവ്, 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ ഒരു പ്രധാന വാണിജ്യ, വ്യാവസായിക കേന്ദ്രമായി വികസിച്ചു. 1919 ഡിസംബർ മുതൽ 1934 ജനുവരി വരെ, ഖാർകിവ് ഉക്രേനിയൻ സോവിയറ്റ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു. ഈ കാലയളവിൽ ദുരിതബാധിതമായ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റവും ഉക്രേനിയൻ സാംസ്കാരിക ആവിഷ്കാരത്തിന്മേലുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങളിൽ ഇളവ് വരുത്തിയതും നഗരത്തിന്റെ വംശീയ തന്തുലിതാവസ്ഥ മാറ്റുകയും രേഖപ്പെടുത്തിയ ഏറ്റവും വലിയ ദേശീയത എന്ന സ്ഥാനം റഷ്യൻ ഭാഷയ്ക്ക് പകരം ഉക്രേനിയൻ ഭാഷയ്ക്ക് ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലെ ആറാമത്തെ വലിയ നഗരമായിരുന്നു അത്.

സ്വതന്ത്ര ഉക്രെയ്നിലെ ഒരു പ്രധാന സാംസ്കാരിക, ശാസ്ത്രീയ, വിദ്യാഭ്യാസ, ഗതാഗത, വ്യാവസായിക കേന്ദ്രമാണ് ഖാർകിവ്.

2014 മാർച്ച്, ഏപ്രിൽ മാസങ്ങളിൽ, നഗരം റഷ്യയെയും ഉക്രേനിയയെയും അനുകൂലിക്കുന്ന പ്രകടനങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചതോടൊപ്പം നഗരത്തിന്റെയും പ്രാദേശിക ഭരണകൂടത്തിന്റെയും നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള റഷ്യൻ പിന്തുണയുള്ള വിഘടനവാദികളുടെ ശ്രമം പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 2022-ലെ റഷ്യയുടെ ഉക്രെയ്ൻ അധിനിവേശ സമയത്ത് കിഴക്കൻ ഉക്രെയ്ൻ സംഘട്ടനത്തിലെ റഷ്യൻ സേനയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഖാർകിവിൽ നിന്ന്, പിന്നീട് അവർ അന്താരാഷ്ട്ര അതിർത്തിയിലേക്ക് പിൻവാങ്ങുകയായിരുന്നു. നഗരം ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള റഷ്യൻ വെടിവയ്പ്പിന് വേദിയാണ്, 2024 ഏപ്രിൽ ആയപ്പോഴേക്കും നഗരത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് ഭാഗത്തിന് കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുകയോ നശിപ്പിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/kharkivs-civilians-under-fire-ukraine-faces-catastrophic-air-defence-shortage-2024-04-12/|title=Ukraine's air defence shortages leave Kharkiv more exposed to Russian bombs|last=Balmforth|first=Tom|website=[[Reuters]]}} (12 April 2024)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/volodymyr-zelensky-kharkiv-warning-russia-ground-operation-offensive-ukraine-1889311|title=Zelensky issues dire Kharkiv warning|access-date=2024-04-11|last1=Security|first1=Ellie Cook|last2=Reporter|first2=Defense|date=11 April 2024|website=[[Newsweek]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/may/01/ukraine-war-briefing-kharkiv-residents-suffer-as-russia-intensifies-attacks|title=Ukraine war briefing: Kharkiv residents suffer as Russia intensifies attacks {{!}} Ukraine {{!}} The Guardian|access-date=2024-05-01|website=amp.theguardian.com}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{അവലംബങ്ങൾ}}

==കുറിപ്പുകൾ==
{{Notelist}}

[[വർഗ്ഗം:ഉക്രൈനിലെ നഗരങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>1psj948d4kvzw5qvprrq1sn9k8ha5p5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഓസ്ലോ ഓപ്പറ ഹൗസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>496211</id>
    <revision>
      <id>4674172</id>
      <parentid>4603498</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12226" sha1="axgtf8zvcr717ns3ag4i3dd6l5b8rg3" xml:space="preserve">{{prettyurl|Oslo Opera House}}
{{Infobox building
|name=ദി നോർവീജിയൻ ഓപ്പറ ആന്റ് ബാലെ
|image=Full Opera by night.jpg
|image_size=250px
|building_type=[[Arts]] complex
|architectural_style= [[Contemporary]]
|structural_system=Flat &quot;iceberg&quot; shape with inclined, white lines
|client=[[Statsbygg]]
|owner=ഓസ്ലോ മുനിസിപ്പാലിറ്റി
|location=[[ഓസ്ലോ]], [[നോർവേ]]
|completion_date= 2007
|opened = 12 ഏപ്രിൽ 2008
|architect= [[Snøhetta (company)|Snøhetta]]
| awards              = 2008 ലെ [[World Architecture Festival|വേൾഡ് ആർക്കിടെച്യൂർ ഫെസ്റ്റിവൽ]] കൾച്ചറൽ അവാർഡ്, 2009 ലെ [[Mies van der Rohe award|മിസ് വാൻ ഡെർ റോഹെ അവാർഡ്]] &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.operaforlag.no/books/operaen_eng.htm |title=Opera Forlag |publisher=Operaforlag.no |date= |accessdate=2010-05-24 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707234415/http://operaforlag.no/books/operaen_eng.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| website =  {{URL|http://www.operaen.no/}}
}}
[[Norwegian National Opera and Ballet|നോർവീജിയൻ നാഷണൽ ഓപ്പറ ആന്റ് ബാലെയുടെ]] ഗൃഹവും, [[നോർവെ|നോർവേയിലെ]] ദേശീയ ഓപ്പറ തിയേറ്ററും ആണ് '''ഓസ്ലോ ഓപ്പറ ഹൗസ്.''' സെൻട്രൽ [[ഓസ്ലൊ|ഓസ്ലോ]]യിലെ ബ്ജോർവിക്ക പരിസരത്ത് [[Oslofjord|ഓസ്ലോഫ്ജോർഡിന്റെ]] തലപ്പത്ത് ആണ് ഈ കെട്ടിടം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നോർവീജിയൻ സർക്കാരിനായി സ്വത്ത് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന സർക്കാർ ഏജൻസിയായ [[Norwegian Directorate of Public Construction and Property|സ്റ്റാറ്റ്സ്ബിഗ്]] ആണ് ഇത് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നത്. മൊത്തം {{convert|49000|m2|abbr=on|}} (530,000 ചതുരശ്ര അടി) വിസ്തീർണ്ണത്തിൽ 1,100 മുറികളാണ് ഈ ഘടനയിലുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.operaen.no/om-oss/om-operahuset/|title=Om operahuset|website=www.operaen.no|language=nb|access-date=2019-10-25}}&lt;/ref&gt; പ്രധാന ഓഡിറ്റോറിയം സീറ്റുകൾ 1,364 ഉം മറ്റ് രണ്ട് പ്രദർശന ഇടങ്ങൾക്ക് 200 ഉം 400 ഉം പേർക്ക് ഇരിക്കാം. പ്രധാന അരങ്ങ്‌ 16 മീറ്റർ (52 അടി) വീതിയും 40 മീറ്റർ (130 അടി) വിപുലവുമാണ്.&lt;ref name=&quot;operaen&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.oslooperahouse.com/| title=Welcome to the New Oslo Opera House| publisher=Operaen.no| date=| accessdate=2010-11-16| archive-date=2018-03-08| archive-url=https://web.archive.org/web/20180308090132/http://www.oslooperahouse.com/| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കെട്ടിടത്തിന്റെ കോണുകളുടെ പുറംഭാഗങ്ങൾ ഇറ്റലിയിലെ കാരാരയിൽ നിന്നുള്ള മാർബിൾ, വെളുത്ത ഗ്രാനൈറ്റ് എന്നിവ കൊണ്ട് മൂടിയിരിക്കുന്നു. വെളുത്ത ഗ്രാനൈറ്റ്, വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന പ്രതീതി ജനിപ്പിക്കുന്നു. 1300-ൽ [[Nidaros Cathedral|നിഡാരോസ്ഡോമൻ]] പൂർത്തിയായതിനുശേഷം നോർവേയിൽ നിർമ്മിച്ച ഏറ്റവും വലിയ സാംസ്കാരിക കെട്ടിടമാണിത്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.visitnorway.com/uk/Articles/Theme/What-to-do/Attractions/Norways-new-Opera-House/ |title=Norway’s Opera House - Norway official travel guide |publisher=visitnorway.com |date=2010-04-21 |accessdate=2010-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212195524/http://www.visitnorway.com/uk/Articles/Theme/What-to-do/Attractions/Norways-new-Opera-House/ |archive-date=2010-02-12 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം==
1999 ൽ, ഒരു നീണ്ട ദേശീയ ചർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം, നോർവീജിയൻ നിയമസഭ നഗരത്തിൽ ഒരു പുതിയ ഓപ്പറ ഹൗസ് നിർമ്മിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഒരു ഡിസൈൻ‌ മത്സരം നടന്നു, ലഭിച്ച 350 എൻ‌ട്രികളിൽ‌, വിധികർത്താക്കൾ‌ നോർ‌വീജിയൻ‌ വാസ്തുവിദ്യാ സ്ഥാപനമായ [[Snøhetta (company)|സ്നെഹെട്ടയെ]] തിരഞ്ഞെടുത്തു. നിർമ്മാണം 2003-ൽ ആരംഭിച്ചു, 2007-ൽ പൂർത്തിയായി, ഷെഡ്യൂളിന് മുന്നോടിയായി 300 ദശലക്ഷം NOK (52 ദശലക്ഷം യുഎസ് ഡോളർ) ബജറ്റ് പ്രകാരം 4.4 ബില്യൺ NOK (760 ദശലക്ഷം യുഎസ് ഡോളർ) ആയിരുന്നു. 2008 ഏപ്രിൽ 12 ന്‌ നടന്ന ഗാല ഓപ്പണിംഗിൽ ഹിസ് മജസ്റ്റി കിംഗ് [[Harald V of Norway|ഹരാൾഡ്]], ഡെൻമാർക്ക് രാജ്ഞി [[മാർഗ്രിത്തെ II|മാർഗരറ്റ് രണ്ടാമൻ]], ഫിൻ‌ലാൻഡിന്റെ പ്രസിഡന്റ് [[Tarja Halonen|ടാർജ ഹാലോനെൻ]] എന്നിവരും മറ്റ് നേതാക്കളും പങ്കെടുത്തു. പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ആദ്യ വർഷത്തിൽ 1.3 ദശലക്ഷം ആളുകൾ കെട്ടിടത്തിന്റെ വാതിലുകളിലൂടെ കടന്നുപോയി.&lt;ref name=&quot;operaen&quot;/&gt;

2008 ഒക്ടോബറിൽ ബാഴ്‌സലോണയിൽ നടന്ന വേൾഡ് ആർക്കിടെക്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിലും &lt;ref name=&quot;post&quot;&gt;{{cite news |first= |last= |title=Oslo Opera House wins international award |accessdate=2008-10-25 |publisher=The Norway Post |url=http://www.norwaypost.no/content/view/21160/32/ |work=[[Vårt Land (Norwegian newspaper)|Vårt Land]] |date=25 October 2008 |archive-date=2020-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200102181158/http://www.norwaypost.no/content/view/21160/32/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;സമകാലിക വാസ്തുവിദ്യയ്ക്കുള്ള യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ സമ്മാനത്തിലും ഓപ്പറ ഹൗസ് കൾച്ചർ അവാർഡ് നേടി.
== കെട്ടിടം ==
[[File:Oper Oslo 3.jpg|thumb|250px|ഓസ്ലോ ഓപ്പറ ഹൗസിന്റെ പുറം]]
[[File:OsloOperaHouse.interior.JPG|thumb|right|160px|ഓസ്ലോ ഓപ്പറ ഹൗസിന്റെ ഇന്റീരിയർ]]
കെട്ടിടത്തിന്റെ മേൽക്കൂര തറനിരപ്പിലേക്ക്, ഒരു വലിയ പ്ലാസ സൃഷ്ടിച്ച് കാൽനടയാത്രക്കാരെ ഓസ്ലോയുടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾ ആസ്വദിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു. കെട്ടിടത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും വെളുത്ത ഗ്രാനൈറ്റ്, വെളുത്ത ഇറ്റാലിയൻ [[Carrara marble|കരാര മാർബിൾ]] ലാ ഫാസിയാറ്റ എന്നിവയിൽ മൂടിയിരിക്കുമ്പോൾ, സ്റ്റേജ് ടവർ പഴയ നെയ്ത്ത് പാറ്റേണുകൾ ഉളവാക്കുന്ന ലെവാസ് &amp; വാഗിൾ രൂപകൽപ്പനയിൽ വെളുത്ത അലുമിനിയം അണിയിച്ചിരിക്കുന്നു.

ലോബിക്ക് ചുറ്റും 15 മീറ്റർ (49 അടി) ഉയരമുള്ള ജാലകങ്ങളുണ്ട്. കുറഞ്ഞ ഫ്രെയിമിംഗും പ്രത്യേക ഗ്ലാസും വെള്ളത്തിന്റെ പരമാവധി കാഴ്ചകൾ ലഭിക്കുന്നു. കാഴ്ചകൾക്ക് പ്രതിബന്ധമാവാതിരിക്കാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്‌തിരിക്കുന്ന നേർത്ത കോണീയ നിരകളും മേൽക്കൂരയെ പിന്തുണയ്‌ക്കുന്നു.

വെളുത്ത പുറംഭാഗത്തിന്റെ തണുപ്പിന് വിപരീതമായി ഇടങ്ങളിൽ ഊഷ്മളത കൈവരിക്കുന്നതിനായി ഇന്റീരിയർ ഉപരിതലങ്ങൾ ഓക്കിൽ പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. പ്രധാന ഓഡിറ്റോറിയം ഒരു കുതിരലാടം ആകൃതിയാണ്. കൂടാതെ 5,800 കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ക്രിസ്റ്റലുകൾ അടങ്ങിയ ഓവൽ ചാൻഡിലിയർ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ ഇലക്ട്രോണിക് ലിബ്രെറ്റോ സിസ്റ്റത്തിനായുള്ള മോണിറ്ററുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. മൂലഭാഷയ്‌ക്ക് പുറമേ നോർവീജിയൻ, ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷകളിൽ ഓപ്പറ ലിബ്രെറ്റി പിന്തുടരാൻ പ്രേക്ഷകരെ അനുവദിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;about&quot;&gt;{{cite web| author= Jackie Craven| title= Oslo Opera House in Oslo, Norway| publisher= About.com| year= 2010| accessdate= 16 November 2010| url= http://architecture.about.com/od/greatbuildings/ss/osloopera.htm| archive-date= 2011-01-14| archive-url= https://web.archive.org/web/20110114103048/http://architecture.about.com/od/greatbuildings/ss/osloopera.htm| url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Oslo Opera house}}
*[http://www.operaen.no Norwegian National Opera web pages about the Opera] (''Norwegian'')
*[https://web.archive.org/web/20070712023049/http://www.operautsmykking.no/english/index.html Artworks at the new Opera House]
*[http://www.snohetta.com/#/projects/15/true/all/image/743/ Snøhetta's web pages about the Opera]
*[https://web.archive.org/web/20080227142944/http://www.statsbygg.no/FilSystem/files/opera/publikasjoner/NorwegianOperaEnglishBrochure.pdf Statsbygg's brochure about the Opera]
*[https://web.archive.org/web/20070927230317/http://www.veidekke.no/norge/prosjekter/offentlige_bygg/kultur/article2189.ece Veidekke's web pages about the Opera] (''Norwegian'')
*[http://www.dagbladet.no/kultur/2008/04/05/531639.html The entire building procedure compressed to a 3 minute-long video]
{{Coord|59|54|25|N|10|45|13|E|region:NO-0301_type:landmark|display=title}}

[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ലോയിലെ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>axgtf8zvcr717ns3ag4i3dd6l5b8rg3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബഫലോ കാഫ് റോഡ് വുമൺ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>498704</id>
    <revision>
      <id>4674006</id>
      <parentid>3999461</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:36:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>756</id>
      </contributor>
      <comment>[[File:Buffalo_Calf_Road_Woman.jpg]] നെ [[File:Cheyenne_Girl.jpg]] കൊണ്ട് നീക്കം ചെയ്യുന്നു. (ചെയ്തത്:[[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] കാരണം: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Photographer identified per</comment>
      <origin>4674006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13059" sha1="7p30od262kt70j6u04wl3x0uakdybkc" xml:space="preserve">{{prettyurl|Buffalo Calf Road Woman}}
{{Infobox American Indian chief
| name            = ബഫലോ കാഫ് റോഡ് വുമൺ 
| image           = Cheyenne Girl.jpg
| image_size      = 
| caption         = 
| tribe           = [[Cheyenne people|ചേയെന്നെ]]
| lead            = 
| birth_date      = c. 1844
| birth_place     = [[Interior Plains|ഇന്റീരിയർ പ്ലെയിൻസ്]]
| death_date      = May 1879 (aged c. 35)
| death_place     = [[Miles City, Montana|മൈൽസ് സിറ്റി, മൊണ്ടാന]], U.S.
| predecessor     = 
| successor       = 
| native_name     = 
| nicknames       = 
| known_for       = [[Battle of the Rosebud|റോസ്ബഡ് യുദ്ധത്തിൽ]] പരിക്കേറ്റ അവളുടെ സഹോദരനെ രക്ഷിക്കുന്നു. വാമൊഴി പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച്, [[Battle of the Little Bighorn|ലിറ്റിൽ ബിഗ്ഹോൺ യുദ്ധത്തിൽ]] അവൾ [[George Armstrong Custer|കസ്റ്ററിനെ]] കുതിരയിൽ നിന്ന് തട്ടി താഴെയിട്ടു. 
| death_cause     = [[ഡിഫ്തീരിയ]] അല്ലെങ്കിൽ മലേറിയ
| resting_place   = 
| rp_coordinates  = 
| religion        = 
| party           = 
| education       = 
| spouse          = ബ്ലാക്ക് കൊയോട്ട്
| partner         = 
| children        = 2
| parents         = 
| relations       = സഹോദരൻ, ചീഫ് കംസ് ഇൻ സൈറ്റ്
| signature       = 
| footnotes       = 
}}
1876-ൽ [[Battle of the Rosebud|റോസ്ബഡ് യുദ്ധത്തിൽ]] പരിക്കേറ്റ യോദ്ധാവായ സഹോദരൻ ചീഫ് കംസ് ഇൻ സൈറ്റിനെ രക്ഷിച്ച ഒരു വടക്കൻ [[Cheyenne|ചേയെന്നെ]] സ്ത്രീയാണ് '''ബഫലോ കാൾഫ് റോഡ് വുമൺ''', അല്ലെങ്കിൽ '''ധീരയായ സ്ത്രീ''' (1844 &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=BYGONE BADASS BROADS|url=https://archive.org/details/bygonebadassbroa0000leem|last=Lee|first=Mackenzi|publisher=Abrams Image|year=2018|isbn=978-1-4197-2925-6|location=New York, NY|pages=[https://archive.org/details/bygonebadassbroa0000leem/page/87 87]}}&lt;/ref&gt;– 1879). അവരുടെ രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ വിജയിക്കാൻ ചീയെൻ യോദ്ധാക്കളെ അണിനിരത്തി. അതേ വർഷം നടന്ന [[Battle of the Little Bighorn|ലിറ്റിൽ ബിഗ്ഹോൺ യുദ്ധത്തിൽ]] അവർ ഭർത്താവിനോട് ചേർന്ന് യുദ്ധം ചെയ്തു. 2005-ൽ നോർത്തേൺ ചേയെന്നെ കഥാകൃത്തുക്കൾ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് 100 വർഷത്തിലേറെ നിലനിന്ന നിശ്ശബ്ദത തകർത്തു. ലഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ [[George Armstrong Custer|ജോർജ്ജ് ആംസ്ട്രോംഗ് കസ്റ്ററിനെ]] മരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് കുതിരപ്പുറത്തുനിന്ന് അടിച്ച് ബോധരഹിതമാക്കുന്ന പ്രഹരമേല്പിച്ചതിന് അവർ ബഫല്ലോ കാൾഫ് റോഡ് വുമൺ എന്ന ബഹുമതി നേടി.&lt;ref name=&quot;helenair.com&quot;&gt;[http://www.helenair.com/news/state-and-regional/article_fcf44c96-cfb6-56f4-9c57-062e944350ce.html Martin J. Kidston, &quot;Northern Cheyenne break vow of silence&quot;], ''Helena Independent Record'', 28 June 2005, accessed 23 Oct 2009&lt;/ref&gt;
== ജീവചരിത്രം ==
റോസ്ബഡ് യുദ്ധത്തിൽ, [[Crazy Horse|ക്രേസി ഹോഴ്‌സിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സഖ്യമുണ്ടാക്കിയ [[Cheyenne|ചേയെന്നെയും]] [[Lakota people|ലക്കോട്ടയും]] പിന്നോട്ട് പോവുകയായിരുന്നു. പരിക്കേറ്റ ചീഫ് കംസ് ഇൻ സൈറ്റിനെ അവർ യുദ്ധക്കളത്തിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു. പെട്ടെന്ന് ബഫല്ലോ കാൾഫ് റോഡ് വുമൺ പൂർണ്ണ വേഗതയിൽ യുദ്ധക്കളത്തിലേക്ക് കയറി സഹോദരനെ പിടിച്ച് സുരക്ഷിതനായി കൊണ്ടുപോയി.&lt;ref&gt;Page 290, Dee Brown, ''Bury My Heart at Wounded Knee'', Henry Holt (1991), Trade paperback, 488 pages, {{ISBN|0-8050-1730-5}}&lt;/ref&gt; അവളുടെ ധീരമായ രക്ഷാപ്രവർത്തനം ചേയെന്നെ അണിനിരത്തി, അവർ ജനറൽ [[George Crook|ജോർജ്ജ് ക്രൂക്കിനെയും]] സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തി. ബഫലോ കാഫ് റോഡ് സ്ത്രീയുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം, റോസ്ബഡ് യുദ്ധത്തെ &quot;പെൺകുട്ടി അവളുടെ സഹോദരനെ രക്ഷിച്ച പോരാട്ടം&quot; എന്ന് ചേയെന്നെ ജനത വിളിച്ചു.

[[Battle of the Little Bighorn|ലിറ്റിൽ ബിഗ്ഹോൺ യുദ്ധത്തിൽ]] ബഫല്ലോ കാൾഫ് റോഡ് വുമൺ യുദ്ധം ചെയ്തതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അവിടെ അവർ തന്റെ ഭർത്താവ് ബ്ലാക്ക് കൊയോട്ടിനൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു. 2005 ജൂണിൽ, വടക്കൻ ചേയെന്നെ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ 100 വർഷത്തിലേറെ നിലനിന്നിരുന്ന നിശ്ശബ്ദത തകർത്തു. യുദ്ധത്തിന്റെ ചേയെന്നെ വാമൊഴി ചരിത്രം പരസ്യമായി വിവരിക്കുമ്പോൾ, ഗോത്ര കഥാകൃത്തുക്കൾ സംസാരിച്ചത് ബഫല്ലോ കാൾഫ് റോഡ് വുമൺ എങ്ങനെയാണ് കസ്റ്ററിനെ ലിറ്റിൽ ബിഗ് ഹോൺ യുദ്ധത്തിൽ മരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് കുതിരയെ തട്ടിമാറ്റി അടിച്ചതെന്നതിനെക്കുറിച്ചായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;helenair.com&quot;/&gt; കൂടാതെ, മെന്റൽഫ്ലോസ്. കോമിനായുള്ള 2017 ജൂണിൽ വന്ന ലേഖനത്തിൽ, നോർത്തേൺ ചേയെന്നെയുടെ ട്രൈബൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ വാലസ് ബെർച്ചം, ബഫല്ലോ കാഫ് റോഡ് വുമൺ ഒരു &quot;മികച്ച മാർക്ക് വുമൺ&quot; ആയിരുന്നെന്ന് പരാമർശിക്കുന്നു. ജനറൽ കസ്റ്ററിനെ കുതിരയിൽ നിന്ന് തട്ടിയിടാൻ തോക്കല്ല ഉപയോഗിച്ചത്. ഒരുപക്ഷേ അത് അവൾ ഉപയോഗിച്ച ഒരു ദണ്‌ഡ്‌ പോലുള്ള വസ്തുവായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mentalfloss.com/article/502013/retrobituaries-buffalo-calf-road-woman-custers-final-foe|title=Retrobituaries: Buffalo Calf Road Woman, Custer's Final Foe|date=2017-06-22|website=mentalfloss.com|language=en|access-date=2019-03-21}}&lt;/ref&gt;

[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുഎസിന്]] കീഴടങ്ങിയ ശേഷം, ബഫല്ലോ കാൾഫ് റോഡ് വുമൺ, അവരുടെ ഭർത്താവ് ബ്ലാക്ക് കൊയോട്ട്, അവരുടെ രണ്ട് മക്കൾ എന്നിവരെ വടക്കൻ ചേയെന്നെയരുമായി [[Indian Territory|ഇന്ത്യൻ ഭൂപ്രദേശത്തെ]] (ഇന്നത്തെ [[ഒക്‌ലഹോമ|ഒക്ലഹോമ]]) സതേൺ ചീയെൻ റിസർവേഷനിലേക്ക് മാറ്റി പാർപ്പിച്ചു. 1878 സെപ്റ്റംബറിൽ അവളും കുടുംബവും ഒക്ലഹോമ റിസർവേഷൻ മുതൽ [[മൊണ്ടാന|മൊണ്ടാനയിലെ]] അവരുടെ വീട്ടിലേക്ക് വരെയുള്ള [[Northern Cheyenne Exodus|നോർത്തേൺ ചേയെന്നെ പുറപ്പാടിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. വഴിയിൽ, ഭർത്താവ് ബ്ലാക്ക് ക്രെയിൻ എന്ന ചേയെന്നെ മേധാവിയെ വെടിവച്ച് കൊന്നു, അവരുടെ കുടുംബത്തെ മൊത്തം 8 പേരെ [[Little Wolf|ലിറ്റിൽ വുൾഫിന്റെ]] ചേയെന്നെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. ഇതിനുശേഷം, ബ്ലാക്ക് കൊയോട്ടും മറ്റ് രണ്ട് ചേയെന്നെ പുരുഷന്മാരും മൊണ്ടാനയിലെ മിസ്പ ക്രീക്കിനടുത്തുള്ള രണ്ട് യുഎസ് സൈനികരെ ആക്രമിച്ചതിൽ ഒരാൾ മരിച്ചു. [[Fort Keogh|ഫോർട്ട് കിയോഗിൽ]] നിന്ന് സൈനികർ വന്ന് കുടുംബത്തെ വേട്ടയാടി. 5 ദിവസത്തിന് ശേഷം 1879 ഏപ്രിൽ 10 ന് അവരെ പിടികൂടി. ഈ സംഭവം [[Mizpah Creek incidents|മിസ്പ ക്രീക്ക് സംഭവങ്ങൾ]] എന്നറിയപ്പെട്ടു. ചെറിയ സംഘത്തെ മൊണ്ടാനയിലെ [[Miles City, Montana|മൈൽസ് സിറ്റി]]യിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ ബ്ലാക്ക് കൊയോട്ട് ഉൾപ്പെടെയുള്ള മൂന്നുപേരെ കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് വിചാരണ ചെയ്യുകയും 1879 ജൂൺ 8 ന് വധിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. ഭർത്താവ് ജയിലിൽ ആയിരിക്കുമ്പോൾ, ബഫല്ലോ കാൾഫ് റോഡ് വനിത [[ഡിഫ്തീരിയ]] അല്ലെങ്കിൽ [[മലേറിയ]] മൂലം മരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;1879 മെയ് മാസത്തിൽ മൊണ്ടാനയിലെ മൈൽസ് സിറ്റിയിൽ ബ്ലാക്ക് കൊയോട്ട് ഇത് അറിഞ്ഞപ്പോൾ അയാൾ ജയിലിൽ തൂങ്ങിമരിച്ചു. ബഫല്ലോ കാഫ് ട്രയൽ വുമൺ എന്നും അവർ അറിയപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Sandoz|first1=Mari|title=Cheyenne Autumn|url=https://archive.org/details/cheyenneautumn00mari|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
*{{Cite book
| publisher = Twodot
| last =  Agonito
| first = Rosemary, Joseph Agonito
| title = Buffalo Calf Road Woman: The Story of a Warrior of the Little Bighorn
| url = https://archive.org/details/buffalocalfroadw0000agon
| location = Guilford, CT; Helena MT
| date = 2006
| isbn = 0-7627-3817-0
}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20060113131536/http://www.montana.edu/wwwfpcc/tribes/cheyenne.html &quot;Cheyenne participants in the Battle of Little Big Horn&quot;], University of Montana, limited access

[[വർഗ്ഗം:1878-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:യുദ്ധങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾ]]</text>
      <sha1>7p30od262kt70j6u04wl3x0uakdybkc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674052</id>
      <parentid>4674006</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T19:27:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CactusWriter</username>
        <id>9202</id>
      </contributor>
      <comment>Remove image -- incorrectly identified as Buffalo Calf Road Woman (see [[File:Cheyenne Girl.jpg]])</comment>
      <origin>4674052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13042" sha1="1504umner16z6anabbz8qq17a9umjeo" xml:space="preserve">{{prettyurl|Buffalo Calf Road Woman}}
{{Infobox American Indian chief
| name            = ബഫലോ കാഫ് റോഡ് വുമൺ 
| image           = 
| image_size      = 
| caption         = 
| tribe           = [[Cheyenne people|ചേയെന്നെ]]
| lead            = 
| birth_date      = c. 1844
| birth_place     = [[Interior Plains|ഇന്റീരിയർ പ്ലെയിൻസ്]]
| death_date      = May 1879 (aged c. 35)
| death_place     = [[Miles City, Montana|മൈൽസ് സിറ്റി, മൊണ്ടാന]], U.S.
| predecessor     = 
| successor       = 
| native_name     = 
| nicknames       = 
| known_for       = [[Battle of the Rosebud|റോസ്ബഡ് യുദ്ധത്തിൽ]] പരിക്കേറ്റ അവളുടെ സഹോദരനെ രക്ഷിക്കുന്നു. വാമൊഴി പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച്, [[Battle of the Little Bighorn|ലിറ്റിൽ ബിഗ്ഹോൺ യുദ്ധത്തിൽ]] അവൾ [[George Armstrong Custer|കസ്റ്ററിനെ]] കുതിരയിൽ നിന്ന് തട്ടി താഴെയിട്ടു. 
| death_cause     = [[ഡിഫ്തീരിയ]] അല്ലെങ്കിൽ മലേറിയ
| resting_place   = 
| rp_coordinates  = 
| religion        = 
| party           = 
| education       = 
| spouse          = ബ്ലാക്ക് കൊയോട്ട്
| partner         = 
| children        = 2
| parents         = 
| relations       = സഹോദരൻ, ചീഫ് കംസ് ഇൻ സൈറ്റ്
| signature       = 
| footnotes       = 
}}
1876-ൽ [[Battle of the Rosebud|റോസ്ബഡ് യുദ്ധത്തിൽ]] പരിക്കേറ്റ യോദ്ധാവായ സഹോദരൻ ചീഫ് കംസ് ഇൻ സൈറ്റിനെ രക്ഷിച്ച ഒരു വടക്കൻ [[Cheyenne|ചേയെന്നെ]] സ്ത്രീയാണ് '''ബഫലോ കാൾഫ് റോഡ് വുമൺ''', അല്ലെങ്കിൽ '''ധീരയായ സ്ത്രീ''' (1844 &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=BYGONE BADASS BROADS|url=https://archive.org/details/bygonebadassbroa0000leem|last=Lee|first=Mackenzi|publisher=Abrams Image|year=2018|isbn=978-1-4197-2925-6|location=New York, NY|pages=[https://archive.org/details/bygonebadassbroa0000leem/page/87 87]}}&lt;/ref&gt;– 1879). അവരുടെ രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ വിജയിക്കാൻ ചീയെൻ യോദ്ധാക്കളെ അണിനിരത്തി. അതേ വർഷം നടന്ന [[Battle of the Little Bighorn|ലിറ്റിൽ ബിഗ്ഹോൺ യുദ്ധത്തിൽ]] അവർ ഭർത്താവിനോട് ചേർന്ന് യുദ്ധം ചെയ്തു. 2005-ൽ നോർത്തേൺ ചേയെന്നെ കഥാകൃത്തുക്കൾ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് 100 വർഷത്തിലേറെ നിലനിന്ന നിശ്ശബ്ദത തകർത്തു. ലഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ [[George Armstrong Custer|ജോർജ്ജ് ആംസ്ട്രോംഗ് കസ്റ്ററിനെ]] മരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് കുതിരപ്പുറത്തുനിന്ന് അടിച്ച് ബോധരഹിതമാക്കുന്ന പ്രഹരമേല്പിച്ചതിന് അവർ ബഫല്ലോ കാൾഫ് റോഡ് വുമൺ എന്ന ബഹുമതി നേടി.&lt;ref name=&quot;helenair.com&quot;&gt;[http://www.helenair.com/news/state-and-regional/article_fcf44c96-cfb6-56f4-9c57-062e944350ce.html Martin J. Kidston, &quot;Northern Cheyenne break vow of silence&quot;], ''Helena Independent Record'', 28 June 2005, accessed 23 Oct 2009&lt;/ref&gt;
== ജീവചരിത്രം ==
റോസ്ബഡ് യുദ്ധത്തിൽ, [[Crazy Horse|ക്രേസി ഹോഴ്‌സിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സഖ്യമുണ്ടാക്കിയ [[Cheyenne|ചേയെന്നെയും]] [[Lakota people|ലക്കോട്ടയും]] പിന്നോട്ട് പോവുകയായിരുന്നു. പരിക്കേറ്റ ചീഫ് കംസ് ഇൻ സൈറ്റിനെ അവർ യുദ്ധക്കളത്തിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു. പെട്ടെന്ന് ബഫല്ലോ കാൾഫ് റോഡ് വുമൺ പൂർണ്ണ വേഗതയിൽ യുദ്ധക്കളത്തിലേക്ക് കയറി സഹോദരനെ പിടിച്ച് സുരക്ഷിതനായി കൊണ്ടുപോയി.&lt;ref&gt;Page 290, Dee Brown, ''Bury My Heart at Wounded Knee'', Henry Holt (1991), Trade paperback, 488 pages, {{ISBN|0-8050-1730-5}}&lt;/ref&gt; അവളുടെ ധീരമായ രക്ഷാപ്രവർത്തനം ചേയെന്നെ അണിനിരത്തി, അവർ ജനറൽ [[George Crook|ജോർജ്ജ് ക്രൂക്കിനെയും]] സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തി. ബഫലോ കാഫ് റോഡ് സ്ത്രീയുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം, റോസ്ബഡ് യുദ്ധത്തെ &quot;പെൺകുട്ടി അവളുടെ സഹോദരനെ രക്ഷിച്ച പോരാട്ടം&quot; എന്ന് ചേയെന്നെ ജനത വിളിച്ചു.

[[Battle of the Little Bighorn|ലിറ്റിൽ ബിഗ്ഹോൺ യുദ്ധത്തിൽ]] ബഫല്ലോ കാൾഫ് റോഡ് വുമൺ യുദ്ധം ചെയ്തതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അവിടെ അവർ തന്റെ ഭർത്താവ് ബ്ലാക്ക് കൊയോട്ടിനൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു. 2005 ജൂണിൽ, വടക്കൻ ചേയെന്നെ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ 100 വർഷത്തിലേറെ നിലനിന്നിരുന്ന നിശ്ശബ്ദത തകർത്തു. യുദ്ധത്തിന്റെ ചേയെന്നെ വാമൊഴി ചരിത്രം പരസ്യമായി വിവരിക്കുമ്പോൾ, ഗോത്ര കഥാകൃത്തുക്കൾ സംസാരിച്ചത് ബഫല്ലോ കാൾഫ് റോഡ് വുമൺ എങ്ങനെയാണ് കസ്റ്ററിനെ ലിറ്റിൽ ബിഗ് ഹോൺ യുദ്ധത്തിൽ മരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് കുതിരയെ തട്ടിമാറ്റി അടിച്ചതെന്നതിനെക്കുറിച്ചായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;helenair.com&quot;/&gt; കൂടാതെ, മെന്റൽഫ്ലോസ്. കോമിനായുള്ള 2017 ജൂണിൽ വന്ന ലേഖനത്തിൽ, നോർത്തേൺ ചേയെന്നെയുടെ ട്രൈബൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ വാലസ് ബെർച്ചം, ബഫല്ലോ കാഫ് റോഡ് വുമൺ ഒരു &quot;മികച്ച മാർക്ക് വുമൺ&quot; ആയിരുന്നെന്ന് പരാമർശിക്കുന്നു. ജനറൽ കസ്റ്ററിനെ കുതിരയിൽ നിന്ന് തട്ടിയിടാൻ തോക്കല്ല ഉപയോഗിച്ചത്. ഒരുപക്ഷേ അത് അവൾ ഉപയോഗിച്ച ഒരു ദണ്‌ഡ്‌ പോലുള്ള വസ്തുവായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mentalfloss.com/article/502013/retrobituaries-buffalo-calf-road-woman-custers-final-foe|title=Retrobituaries: Buffalo Calf Road Woman, Custer's Final Foe|date=2017-06-22|website=mentalfloss.com|language=en|access-date=2019-03-21}}&lt;/ref&gt;

[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുഎസിന്]] കീഴടങ്ങിയ ശേഷം, ബഫല്ലോ കാൾഫ് റോഡ് വുമൺ, അവരുടെ ഭർത്താവ് ബ്ലാക്ക് കൊയോട്ട്, അവരുടെ രണ്ട് മക്കൾ എന്നിവരെ വടക്കൻ ചേയെന്നെയരുമായി [[Indian Territory|ഇന്ത്യൻ ഭൂപ്രദേശത്തെ]] (ഇന്നത്തെ [[ഒക്‌ലഹോമ|ഒക്ലഹോമ]]) സതേൺ ചീയെൻ റിസർവേഷനിലേക്ക് മാറ്റി പാർപ്പിച്ചു. 1878 സെപ്റ്റംബറിൽ അവളും കുടുംബവും ഒക്ലഹോമ റിസർവേഷൻ മുതൽ [[മൊണ്ടാന|മൊണ്ടാനയിലെ]] അവരുടെ വീട്ടിലേക്ക് വരെയുള്ള [[Northern Cheyenne Exodus|നോർത്തേൺ ചേയെന്നെ പുറപ്പാടിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. വഴിയിൽ, ഭർത്താവ് ബ്ലാക്ക് ക്രെയിൻ എന്ന ചേയെന്നെ മേധാവിയെ വെടിവച്ച് കൊന്നു, അവരുടെ കുടുംബത്തെ മൊത്തം 8 പേരെ [[Little Wolf|ലിറ്റിൽ വുൾഫിന്റെ]] ചേയെന്നെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. ഇതിനുശേഷം, ബ്ലാക്ക് കൊയോട്ടും മറ്റ് രണ്ട് ചേയെന്നെ പുരുഷന്മാരും മൊണ്ടാനയിലെ മിസ്പ ക്രീക്കിനടുത്തുള്ള രണ്ട് യുഎസ് സൈനികരെ ആക്രമിച്ചതിൽ ഒരാൾ മരിച്ചു. [[Fort Keogh|ഫോർട്ട് കിയോഗിൽ]] നിന്ന് സൈനികർ വന്ന് കുടുംബത്തെ വേട്ടയാടി. 5 ദിവസത്തിന് ശേഷം 1879 ഏപ്രിൽ 10 ന് അവരെ പിടികൂടി. ഈ സംഭവം [[Mizpah Creek incidents|മിസ്പ ക്രീക്ക് സംഭവങ്ങൾ]] എന്നറിയപ്പെട്ടു. ചെറിയ സംഘത്തെ മൊണ്ടാനയിലെ [[Miles City, Montana|മൈൽസ് സിറ്റി]]യിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ ബ്ലാക്ക് കൊയോട്ട് ഉൾപ്പെടെയുള്ള മൂന്നുപേരെ കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് വിചാരണ ചെയ്യുകയും 1879 ജൂൺ 8 ന് വധിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. ഭർത്താവ് ജയിലിൽ ആയിരിക്കുമ്പോൾ, ബഫല്ലോ കാൾഫ് റോഡ് വനിത [[ഡിഫ്തീരിയ]] അല്ലെങ്കിൽ [[മലേറിയ]] മൂലം മരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;1879 മെയ് മാസത്തിൽ മൊണ്ടാനയിലെ മൈൽസ് സിറ്റിയിൽ ബ്ലാക്ക് കൊയോട്ട് ഇത് അറിഞ്ഞപ്പോൾ അയാൾ ജയിലിൽ തൂങ്ങിമരിച്ചു. ബഫല്ലോ കാഫ് ട്രയൽ വുമൺ എന്നും അവർ അറിയപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Sandoz|first1=Mari|title=Cheyenne Autumn|url=https://archive.org/details/cheyenneautumn00mari|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
*{{Cite book
| publisher = Twodot
| last =  Agonito
| first = Rosemary, Joseph Agonito
| title = Buffalo Calf Road Woman: The Story of a Warrior of the Little Bighorn
| url = https://archive.org/details/buffalocalfroadw0000agon
| location = Guilford, CT; Helena MT
| date = 2006
| isbn = 0-7627-3817-0
}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20060113131536/http://www.montana.edu/wwwfpcc/tribes/cheyenne.html &quot;Cheyenne participants in the Battle of Little Big Horn&quot;], University of Montana, limited access

[[വർഗ്ഗം:1878-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:യുദ്ധങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾ]]</text>
      <sha1>1504umner16z6anabbz8qq17a9umjeo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അബൈഡ് വിത് മി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>512646</id>
    <revision>
      <id>4674026</id>
      <parentid>4650246</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11873" sha1="fa6jpqckn5iwxscjakv43yjgzyz7z1h" xml:space="preserve">{{prettyurl|Abide with Me}}
{{Infobox musical composition
| name                = &quot;Abide with Me&quot;
| type                = [[Hymn]]
| image               = Abide_with_Me_Sheet_Music.png
| alt                 = 
| caption             = The hymn set to &quot;Eventide&quot;
| occasion            = 
| text                = by [[Henry Francis Lyte]]
| language            = 
| written             = {{Start date|1847}}
| based_on            = {{Sourcetext|source=Bible|version=King James|book=Luke|chapter=24|verse=29}}
| meter               = 10 10 10 10
| melody              = &quot;Eventide&quot; {{nowrap|by [[William Henry Monk]]}}
| composed            = {{Start date|1861}}
| published           = 
}}
സ്കോട്ടിഷ് ആംഗ്ലിക്കനായിരുന്ന [[Henry Francis Lyte|ഹെൻറി ഫ്രാൻസിസ് ലൈറ്റ്]] രചിച്ച ഒരു ക്രിസ്തീയ ഗാനമാണ് '''''അബൈഡ് വിത് മി'''''. [[William Henry Monk|വില്യം ഹെൻറി മങ്ക്]] &quot;ഈവന്റൈഡ്&quot; എന്ന രാഗത്തിലാണ് ഇത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആലപിക്കുന്നത്.
== ചരിത്രം ==
ഹെൻറി ഫ്രാൻസിസ് ലൈറ്റ് ഒരു ആംഗ്ലിക്കൻ വികാരിയായിരുന്നു. 1815 മുതൽ 1818 വരെ [[County Wexford|കൗണ്ടി വെക്സ്ഫോർഡിലെ]] ക്യൂറേറ്റായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ടാഗ്മോൻ പള്ളിയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി സ്ഥാപിച്ച ഫലകത്തിൽ , അവിടെ നിന്ന് ഒൻപത് മൈൽ അകലെയുള്ള കില്ലൂറിൻ പള്ളിയിൽ അദ്ദേഹം പതിവായി പ്രസംഗിച്ചിരുന്നുവെന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. അക്കാലത്ത് [[Killurin|കില്ലുരിൻ]] പാരിഷിലെ റെക്ടറായ റെവറന്റ് അബ്രഹാം സ്വാൻ, ലൈറ്റിന്റെ ജീവിതത്തിലും ശുശ്രൂഷയിലും ശാശ്വത സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിരുന്നു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ഡെവോണിലെ [[Brixham|ബ്രിക്സാമിലുള്ള]] ഓൾ സെയിന്റ്സ് ചർച്ചിന്റെ വികാരിയായി.

ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ലൈറ്റിന്റെ ആരോഗ്യം മോശമായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് പതിവുപോലെ അദ്ദേഹം ആശ്വാസത്തിനായി വിദേശത്തേക്ക് പോകുമായിരുന്നു.

&quot;അബൈഡ് വിത് മി&quot; എന്ന ഗാനരചനയുടെ കൃത്യമായ തീയതിയെപ്പറ്റി ചില തർക്കങ്ങളുണ്ട്. മരിക്കുന്ന ഒരു സുഹൃത്തിനെ സന്ദർശിക്കുന്നതിനിടെ 1820-ൽ ലൈറ്റ് ഈ ഗാനം രചിച്ചതായി ദി സ്‌പെക്ടേറ്ററിലെ 3 ഒക്ടോബർ 1925 ലെ ഒരു ലേഖനം പറയുന്നു. കൗണ്ടി വെക്സ്ഫോർഡിലെ ഹോർ കുടുംബത്തോടൊപ്പം താമസിക്കുകയാണെന്നും മരണത്തോടടുക്കുന്ന വില്യം അഗസ്റ്റസ് ലെ ഹണ്ടെ എന്ന പഴയ സുഹൃത്തിനെ സന്ദർശിച്ചതായും റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. മരണത്തോടടുക്കുന്ന മനുഷ്യനോടൊപ്പം ലൈറ്റ് ഇരിക്കുമ്പോൾ, &quot;എന്നോടൊപ്പം നിൽക്കൂ ...&quot; എന്ന വാചകം വില്യം ആവർത്തിച്ചു. വില്യമിന്റെ കട്ടിലിനരികിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോയ ശേഷം ലൈറ്റ് സ്തുതിഗീതം എഴുതി അതിന്റെ ഒരു പകർപ്പ് ലെ ഹണ്ടെയുടെ കുടുംബത്തിന് നൽകി.

ഇരുപത്തിയേഴു വർഷത്തിനുശേഷം 54-ാം വയസ്സിൽ ലൈറ്റിന് ക്ഷയരോഗം ബാധിച്ച് സ്വന്തം അന്ത്യം അടുത്തെത്തിയപ്പോൾ, കൗണ്ടി വെക്സ്ഫോർഡിൽ വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് താൻ എഴുതിയ വരികൾ അദ്ദേഹം ഓർമിച്ചുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഈ ഗാനരചനക്ക് ലൈറ്റിന് പ്രചോദനമായത് ബൈബിളിലെ ലൂക്കോസ് 24:29 ആണ്. അതിൽ ശിഷ്യന്മാർ യേശുവിനോട് തങ്ങളോടൊപ്പം താമസിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്.  സുഹൃത്തിന്റെ കൂടുതൽ വ്യക്തിഗത പദസമുച്ചയം ഉപയോഗിച്ച് ലൈറ്റ് &quot;അബൈഡ് വിത്ത് മി&quot; ഗാനം രചിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൾ അന്ന മരിയ മാക്സ്വെൽ ഹോഗ് ആ സന്ദർഭത്തിൽ നിന്ന് &quot;അബൈഡ് വിത്ത് മി&quot; എന്നതിന്റെ കഥ വിവരിക്കുന്നു:
{{Quote|
വേനൽക്കാലം കടന്നുപോകുന്നു, സെപ്റ്റംബർ മാസം (അദ്ദേഹം വീണ്ടും ജന്മനാട് ഉപേക്ഷിക്കാൻ പോയ മാസം) എത്തി, ഓരോ ദിവസവും അവന്റെ പുറപ്പെടലിന് ഒരു ദിവസം അടുത്തതിനാൽ പ്രത്യേക മൂല്യമുണ്ടെന്ന് തോന്നി. തന്റെ ജനങ്ങളോട് ഒരിക്കൽ കൂടി പ്രസംഗിക്കാനുള്ള തന്റെ ആഗ്രഹം അറിയിച്ചതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം ആശ്ചര്യപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബലഹീനതയും ശ്രമത്തിൽ പങ്കെടുത്താൽ സാധ്യതയുള്ള അപകടവും തടയാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചെങ്കിലും വെറുതെയായി. താരതമ്യേന ആരോഗ്യത്തിലായിരിക്കുമ്പോൾ, പലപ്പോഴും കളിയാക്കി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞിരുന്നു &quot;ഇത് നല്ലതാണ്&quot; &quot;to wear out than to rust out&quot;. തന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റാൻ തന്നെ പ്രാപ്തനാക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നി, ഫലത്തെ ഭയപ്പെടുന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷ നന്നായി ഉറപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹം പ്രസംഗിച്ചു, ശ്രോതാക്കളുടെ ആശ്വാസകരമായ ശ്രദ്ധയ്ക്കിടയിൽ, വിശുദ്ധ കൂട്ടായ്മയെക്കുറിച്ച് ഒരു പ്രസംഗം നടത്തി ... അതേ ദിവസം വൈകുന്നേരം, അടുത്തുള്ളതും പ്രിയപ്പെട്ടതുമായ ഒരു ബന്ധുവിന്റെ കൈയിൽ അദ്ദേഹം &quot;അബൈഡ് വിത് മി &quot; എന്ന ചെറിയ ഗാനം, സ്വന്തം രചനയുടെ കൂട്ടിചേർത്ത വാക്കുകളുമായി പരസ്യമാക്കി.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kidson |first1=Frank |title=Church and Organ Music: 'Abide With Me' |url=https://books.google.com/books?id=xyk5AQAAMAAJ&amp;pg=PA25 |accessdate=16 November 2019 |work=The Musical Times |publisher=Novello |date=1 January 1908 |pages=24–25 |language=en}}&lt;/ref&gt;
}}

ആഴ്ചകൾക്കുശേഷം, 1847 നവംബർ 20 ന് [[Nice|നൈസിൽ]] ലൈറ്റ് മരിച്ചു. ലൈറ്റിന്റെ സംസ്കാര ചടങ്ങിൽ ആദ്യമായി ഈ ഗാനം ആലപിച്ചു. ലൈറ്റിന്റെ ദ്വിശതാബ്ദി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നതിനായി പ്രത്യേക [[താങ്ക്സ്ഗിവിംഗ്]] സേവനങ്ങൾ ടാഗ്മോൺ, കില്ലൂറിൻ പള്ളികളിൽ നടന്നു.

==മലയാള വിവർത്തനം==
{{wikisource|കൂടെ പാർക്ക}}
ഈ ഗാനം ' കൂടെ പാർക്ക, നേരം വൈകുന്നിതാ...കൂരിരുളേറുന്നു പാർക്കദേവാ&quot; എന്ന ആദ്യവരികളോടെ റ്റി.കോശി മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://marthoma.in/song/%E0%B4%95%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95-%E0%B4%A8%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%82/ |title=കൂടെ പാർക്ക, നേരം വൈകുന്നിതാ |access-date=2021-10-08 |archive-date=2021-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211008140300/https://marthoma.in/song/%E0%B4%95%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95-%E0%B4%A8%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%82/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{Commons category|Abide with Me}}
* [https://s3.amazonaws.com/Challies_BlogStuff/Abide+handwritten.pdf Hymn in the author's handwriting]
* [https://www.challies.com/articles/hymn-stories-abide-with-me/ Hymn Stories: Abide with Me]
* [https://www.sermonwriter.com/hymn-stories/abide-with-me/ Hymn Story Abide with Me] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625195830/https://sermonwriter.com/hymn-stories/abide-with-me/ |date=2020-06-25 }}
* [http://cashel.anglican.org/?p=4044 Brief biography] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.hymnary.org/text/abide_with_me_fast_falls_the_eventide Abide with me: fast falls the eventide] at [[Hymnary.org]]
* {{Citation | url = https://www.youtube.com/watch?v=7q4ekMU939U | first = William Henry | last = Monk | contribution = Abide with me – Eventide | type = Choir | format = Video | publisher = Google | title = YouTube}}

[[വർഗ്ഗം:ഗാനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>fa6jpqckn5iwxscjakv43yjgzyz7z1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/Lab1</title>
    <ns>2</ns>
    <id>516707</id>
    <revision>
      <id>4674129</id>
      <parentid>4659244</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T06:08:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>105900</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>4674129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54822" sha1="1ses2s04goh3dlm5uaxmdy77vpwt0mu" xml:space="preserve">{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?ilml WHERE {
  ?item wdt:P31 wd:Q11424.
  ?item wdt:P161 wd:Q2721855.
  OPTIONAL { ?item rdfs:label ?ilml. FILTER(LANG(?ilml)=&quot;ml&quot;) }
}
|columns=label:Name,?ilml:Name (ml)
|sort=label
|links=
|summary=itemnumber
|thumb=125
|wdedit=yes
}}
{| class='wikitable sortable wd_can_edit'
! Name
! Name (ml)
|- class='wd_q3595790'
|class='wd_label'| [[1921 (ചലച്ചിത്രം)|1921]]
| 1921
|- class='wd_q107657600'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q107657600|Agent]]''
| 
|- class='wd_q5403709'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q5403709|Ethirum Pudhirum]]''
| 
|- class='wd_q6372731'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6372731|Karmegham]]''
| 
|- class='wd_q17017928'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q17017928|Kilipetchu Ketkava]]''
| 
|- class='wd_q6739783'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6739783|Makkal Aatchi]]''
| 
|- class='wd_q6777943'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6777943|Marumalarchi]]''
| 
|- class='wd_q6919087'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6919087|Mounam Sammadham]]''
| 
|- class='wd_q55629095'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q55629095|Parole]]''
| 
|- class='wd_q7258330'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7258330|Pudhayal]]''
| 
|- class='wd_q131578114'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q131578114|Rekhachithram]]''
| 
|- class='wd_q7654040'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7654040|Swati Kiranam]]''
| 
|- class='wd_q3536924'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q3536924|Vishwa Thulasi]]''
| 
|- class='wd_q55638065'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q55638065|Yatra]]''
| 
|- class='wd_q18350648'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18350648|അകലാതെ അമ്പിളി]]''
| അകലാതെ അമ്പിളി
|- class='wd_q12913204'
|class='wd_label'| [[അക്ഷരങ്ങൾ (ചലച്ചിത്രം)|അക്ഷരങ്ങൾ]]
| അക്ഷരങ്ങൾ
|- class='wd_q56291028'
|class='wd_label'| [[അങ്കിൾ (ചലച്ചിത്രം)|അങ്കിൾ &amp;]]
| അങ്കിൾ &amp;
|- class='wd_q18352326'
|class='wd_label'| [[അങ്ങാടിക്കപ്പുറത്ത്]]
| അങ്ങാടിക്കപ്പുറത്ത്
|- class='wd_q20311944'
|class='wd_label'| [[അച്ഛാ ദിൻ|അച്ചാ ദിൻ]]
| അച്ചാ ദിൻ
|- class='wd_q4680931'
|class='wd_label'| [[അടയാളം (ചലച്ചിത്രം)|അടയാളം]]
| അടയാളം
|- class='wd_q4682780'
|class='wd_label'| [[അടിക്കുറിപ്പ്]]
| അടിക്കുറിപ്പ്
|- class='wd_q4683129'
|class='wd_label'| [[അടിയൊഴുക്കുകൾ]]
| അടിയൊഴുക്കുകൾ
|- class='wd_q17414711'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q17414711|അടുക്കൻ എന്തെളുപ്പം]]''
| അടുക്കൻ എന്തെളുപ്പം
|- class='wd_q1518840'
|class='wd_label'| [[അണ്ണൻ തമ്പി]]
| അണ്ണൻ തമ്പി
|- class='wd_q18162376'
|class='wd_label'| [[അതിനുമപ്പുറം]]
| അതിനുമപ്പുറം
|- class='wd_q4813678'
|class='wd_label'| [[അതിരാത്രം (ചലച്ചിത്രം)|അതിരാത്രം]]
| അതിരാത്രം
|- class='wd_q4682496'
|class='wd_label'| [[അഥർവ്വം (ചലച്ചിത്രം)|അഥർവ്വം]]
| അഥർവ്വം
|- class='wd_q4751997'
|class='wd_label'| [[അനശ്വരം]]
| അനശ്വരം
|- class='wd_q4777703'
|class='wd_label'| [[അനുബന്ധം (ചലച്ചിത്രം)|അനുബന്ധം]]
| അനുബന്ധം
|- class='wd_q4777710'
|class='wd_label'| [[അനുഭവങ്ങൾ പാളിച്ചകൾ]]
| അനുഭവങ്ങൾ പാളിച്ചകൾ
|- class='wd_q18352565'
|class='wd_label'| [[അന്തിച്ചുവപ്പ്|അന്തിചുവപ്പു]]
| അന്തിചുവപ്പു
|- class='wd_q4779137'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q4779137|അപരിചിതൻ]]''
| അപരിചിതൻ
|- class='wd_q4668007'
|class='wd_label'| [[അബ്കാരി (ചലച്ചിത്രം)]]
| അബ്കാരി (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q55391632'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q55391632|അബ്രഹാമിൻ്റെ സന്തതികൾ]]''
| അബ്രഹാമിൻ്റെ സന്തതികൾ
|- class='wd_q4740138'
|class='wd_label'| [[അമരം (ചലച്ചിത്രം)|അമരം]]
| അമരം
|- class='wd_q18351601'
|class='wd_label'| [[അമേരിക്ക അമേരിക്ക]]
| അമേരിക്ക അമേരിക്ക
|- class='wd_q18109987'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18109987|അയനം]]''
| അയനം
|- class='wd_q6101290'
|class='wd_label'| [[അയ്യർ ദ ഗ്രേറ്റ്]]
| അയ്യർ ദ ഗ്രേറ്റ്
|- class='wd_q4784236'
|class='wd_label'| [[അരപ്പട്ട കെട്ടിയ ഗ്രാമത്തിൽ]]
| അരപ്പട്ട കെട്ടിയ ഗ്രാമത്തിൽ
|- class='wd_q4784553'
|class='wd_label'| [[അരയന്നങ്ങളുടെ വീട്]]
| അരയന്നങ്ങളുടെ വീട്
|- class='wd_q4791170'
|class='wd_label'| [[അറിയാത്ത വീഥികൾ]]
| അറിയാത്ത വീഥികൾ
|- class='wd_q4832505'
|class='wd_label'| [[അഴകിയ രാവണൻ]]
| അഴകിയ രാവണൻ
|- class='wd_q4832494'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q4832494|അഴകൻ]]''
| അഴകൻ
|- class='wd_q18109968'
|class='wd_label'| [[അവിടത്തെപ്പോലെ ഇവിടെയും]]
| അവിടത്തെപ്പോലെ ഇവിടെയും
|- class='wd_q18162441'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18162441|അവൾ കാതിരുന്നു അവനും]]''
| അവൾ കാതിരുന്നു അവനും
|- class='wd_q4810855'
|class='wd_label'| [[അസ്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|അസ്ത്രം]]
| അസ്ത്രം
|- class='wd_q4695119'
|class='wd_label'| [[അഹിംസ (ചലച്ചിത്രം)|അഹിംസ]]
| അഹിംസ
|- class='wd_q4797598'
|class='wd_label'| [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|അർത്ഥം]]
| അർത്ഥം
|- class='wd_q16057836'
|class='wd_label'| [[ആ ദിവസം]]
| ആ ദിവസം
|- class='wd_q17150155'
|class='wd_label'| [[ആ നേരം അല്പദൂരം]]
| ആ നേരം അല്പദൂരം
|- class='wd_q12914637'
|class='wd_label'| [[ആ രാത്രി]]
| ആ രാത്രി
|- class='wd_q4820549'
|class='wd_label'| [[ആഗസ്റ്റ് 1 (ചലച്ചിത്രം)|ആഗസ്റ്റ് 1]]
| ആഗസ്റ്റ് 1
|- class='wd_q4820498'
|class='wd_label'| [[ആഗസ്റ്റ് 15 (ചലച്ചിത്രം)]]
| ആഗസ്റ്റ് 15 (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q4680150'
|class='wd_label'| [[ആദാമിന്റെ വാരിയെല്ല്]]
| ആദാമിന്റെ വാരിയെല്ല്
|- class='wd_q4661538'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q4661538|ആനന്ദം]]''
| ആനന്ദം
|- class='wd_q18349773'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18349773|ആയിരം അഭിലാഷങ്ങൾ]]''
| ആയിരം അഭിലാഷങ്ങൾ
|- class='wd_q18349777'
|class='wd_label'| [[ആയിരം കണ്ണുകൾ|ആയിരം കന്നുകൾ]]
| ആയിരം കന്നുകൾ
|- class='wd_q4662823'
|class='wd_label'| [[ആയിരം നാവുള്ള അനന്തൻ]]
| ആയിരം നാവുള്ള അനന്തൻ
|- class='wd_q4662827'
|class='wd_label'| [[ആയിരപ്പറ]]
| ആയിരപ്പറ
|- class='wd_q18109322'
|class='wd_label'| [[ആളൊരുങ്ങി അരങ്ങൊരുങ്ങി]]
| ആളൊരുങ്ങി അരങ്ങൊരുങ്ങി
|- class='wd_q4662805'
|class='wd_label'| [[ആവനാഴി (ചലച്ചിത്രം)|ആവനാഴി]]
| ആവനാഴി
|- class='wd_q4661599'
|class='wd_label'| [[ആൺകിളിയുടെ താരാട്ട്]]
| ആൺകിളിയുടെ താരാട്ട്
|- class='wd_q4661400'
|class='wd_label'| [[ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ തനിയെ]]
| ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ തനിയെ
|- class='wd_q18350904'
|class='wd_label'| [[ഇടനിലങ്ങൾ]]
| ഇടനിലങ്ങൾ
|- class='wd_q18350908'
|class='wd_label'| [[ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം]]
| ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം
|- class='wd_q18126103'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18126103|ഇതിലേ ഇനിയും വരൂ]]''
| ഇതിലേ ഇനിയും വരൂ
|- class='wd_q12915403'
|class='wd_label'| [[ഇത്തിരിപ്പൂവേ ചുവന്നപൂവേ]]
| ഇത്തിരിപ്പൂവേ ചുവന്നപൂവേ
|- class='wd_q12915431'
|class='wd_label'| [[ഇനിയും കഥ തുടരും]]
| ഇനിയും കഥ തുടരും
|- class='wd_q18351533'
|class='wd_label'| [[ഇനിയെങ്കിലും]]
| ഇനിയെങ്കിലും
|- class='wd_q13110425'
|class='wd_label'| [[ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം]]
| ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം
|- class='wd_q18358185'
|class='wd_label'| [[ഇന്നല്ലെങ്കിൽ നാളെ]]
| ഇന്നല്ലെങ്കിൽ നാളെ
|- class='wd_q13471819'
|class='wd_label'| [[ഇമ്മാനുവൽ (ചലച്ചിത്രം)|ഇമ്മാനുവൽ]]
| ഇമ്മാനുവൽ
|- class='wd_q5353624'
|class='wd_label'| [[ഇലവങ്കോടു ദേശം|ഇലവങ്കോട് ദേശം]]
| ഇലവങ്കോട് ദേശം
|- class='wd_q13481977'
|class='wd_label'| [[ഇൻസ്പെക്ടർ ബൽറാം]]
| ഇൻസ്പെക്ടർ ബൽറാം
|- class='wd_q18112167'
|class='wd_label'| [[ഈ കൈകളിൽ]]
| ഈ കൈകളിൽ
|- class='wd_q18124515'
|class='wd_label'| [[ഈ തണലിൽ ഇത്തിരി നേരം]]
| ഈ തണലിൽ ഇത്തിരി നേരം
|- class='wd_q5347019'
|class='wd_label'| [[ഈ തണുത്ത വെളുപ്പാൻ കാലത്ത്]]
| ഈ തണുത്ത വെളുപ്പാൻ കാലത്ത്
|- class='wd_q5347007'
|class='wd_label'| [[ഈ നാട്]]
| ഈ നാട്
|- class='wd_q5347010'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q5347010|ഈ പട്ടണത്തിൽ ഭൂതം]]''
| ഈ പട്ടണത്തിൽ ഭൂതം
|- class='wd_q5347015'
|class='wd_label'| [[ഈ ശബ്ദം ഇന്നത്തെ ശബ്ദം]]
| ഈ ശബ്ദം ഇന്നത്തെ ശബ്ദം
|- class='wd_q5347170'
|class='wd_label'| [[ഈറ്റില്ലം (ചലച്ചിത്രം)|ഈറ്റില്ലം]]
| ഈറ്റില്ലം
|- class='wd_q17414731'
|class='wd_label'| [[ഈറൻ സന്ധ്യ]]
| ഈറൻ സന്ധ്യ
|- class='wd_q20538762'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q20538762|ഉട്ടോപ്യയിലെ രാജാവ്]]''
| ഉട്ടോപ്യയിലെ രാജാവ്
|- class='wd_q59726912'
|class='wd_label'| [[ഉണ്ട (ചലച്ചിത്രം)|ഉണ്ട]]
| ഉണ്ട
|- class='wd_q7902700'
|class='wd_label'| [[ഉത്തരം (ചലച്ചിത്രം)]]
| ഉത്തരം (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q15072174'
|class='wd_label'| [[ഉദ്യാനപാലകൻ]]
| ഉദ്യാനപാലകൻ
|- class='wd_q7095452'
|class='wd_label'| [[ഊതിക്കാച്ചിയ പൊന്ന്]]
| ഊതിക്കാച്ചിയ പൊന്ന്
|- class='wd_q18353593'
|class='wd_label'| [[എങ്ങിനെയുണ്ടാശാനെ]]
| എങ്ങിനെയുണ്ടാശാനെ
|- class='wd_q18124668'
|class='wd_label'| [[എതിർപ്പുകൾ]]
| എതിർപ്പുകൾ
|- class='wd_q18124629'
|class='wd_label'| [[എന്തിനോ പൂക്കുന്ന പൂക്കൾ]]
| എന്തിനോ പൂക്കുന്ന പൂക്കൾ
|- class='wd_q18353633'
|class='wd_label'| [[എന്ന് നാഥന്റെ നിമ്മി]]
| എന്ന് നാഥന്റെ നിമ്മി
|- class='wd_q5380119'
|class='wd_label'| [[എന്റെ ഉപാസന]]
| എന്റെ ഉപാസന
|- class='wd_q18124627'
|class='wd_label'| [[എന്റെ കാണാക്കുയിൽ]]
| എന്റെ കാണാക്കുയിൽ
|- class='wd_q121792039'
|class='wd_label'| [[എബ്രഹാം ഓസ്ലർ]]
| എബ്രഹാം ഓസ്ലർ
|- class='wd_q199915'
|class='wd_label'| [[ഏഴുപുന്നതരകൻ]]
| ഏഴുപുന്നതരകൻ
|- class='wd_q5985236'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q5985236|ഐസ് ക്രീം]]''
| ഐസ് ക്രീം
|- class='wd_q18385342'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18385342|ഒടുവിൽ കിട്ടിയ വാർത്ത]]''
| ഒടുവിൽ കിട്ടിയ വാർത്ത
|- class='wd_q61059470'
|class='wd_label'| [[ഒന്നാണു നമ്മൾ]]
| ഒന്നാണു നമ്മൾ
|- class='wd_q18357448'
|class='wd_label'| [[ഒന്നിങ്ങു വന്നെങ്കിൽ]]
| ഒന്നിങ്ങു വന്നെങ്കിൽ
|- class='wd_q18128980'
|class='wd_label'| [[ഒന്നു ചിരിക്കൂ]]
| ഒന്നു ചിരിക്കൂ
|- class='wd_q7094406'
|class='wd_label'| [[ഒന്നും മിണ്ടാത്ത ഭാര്യ]]
| ഒന്നും മിണ്ടാത്ത ഭാര്യ
|- class='wd_q7099366'
|class='wd_label'| [[ഒരാൾ മാത്രം]]
| ഒരാൾ മാത്രം
|- class='wd_q7105116'
|class='wd_label'| [[ഒരു അഭിഭാഷകന്റെ കേസ് ഡയറി]]
| ഒരു അഭിഭാഷകന്റെ കേസ് ഡയറി
|- class='wd_q7105124'
|class='wd_label'| [[ഒരു കഥ ഒരു നുണക്കഥ]]
| ഒരു കഥ ഒരു നുണക്കഥ
|- class='wd_q56641889'
|class='wd_label'| [[ഒരു കുട്ടനാടൻ ബ്ലോഗ് (ചലച്ചിത്രം)|ഒരു കുട്ടനാടൻ ബ്ലോഗ്]]
| ഒരു കുട്ടനാടൻ ബ്ലോഗ്
|- class='wd_q18129016'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18129016|ഒരു കൊച്ചുകഥ ആരും പറയാത്ത കഥ]]''
| ഒരു കൊച്ചുകഥ ആരും പറയാത്ത കഥ
|- class='wd_q18129018'
|class='wd_label'| [[ഒരു നോക്കു കാണാൻ]]
| ഒരു നോക്കു കാണാൻ
|- class='wd_q7105127'
|class='wd_label'| [[ഒരു മറവത്തൂർ കനവ്]]
| ഒരു മറവത്തൂർ കനവ്
|- class='wd_q7105130'
|class='wd_label'| [[ഒരു മുഖം പല മുഖം]]
| ഒരു മുഖം പല മുഖം
|- class='wd_q7105147'
|class='wd_label'| [[ഒരുവടക്കൻ വീരഗാഥ|ഒരു വടക്കൻ വീരഗാഥ]]
| ഒരു വടക്കൻ വീരഗാഥ
|- class='wd_q18129020'
|class='wd_label'| [[ഒരു സന്ദേശം കൂടി]]
| ഒരു സന്ദേശം കൂടി
|- class='wd_q7105117'
|class='wd_label'| [[ഒരു സി.ബി.ഐ. ഡയറിക്കുറിപ്പ്]]
| ഒരു സി.ബി.ഐ. ഡയറിക്കുറിപ്പ്
|- class='wd_q18129024'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18129024|ഒരു സിന്ദൂര പൊട്ടിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്ക്]]''
| ഒരു സിന്ദൂര പൊട്ടിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്ക്
|- class='wd_q6191666'
|class='wd_label'| [[ഒരേ കടൽ]]
| ഒരേ കടൽ
|- class='wd_q18128956'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18128956|ഒളിയമ്പുകൾ]]''
| ഒളിയമ്പുകൾ
|- class='wd_q7103361'
|class='wd_label'| [[ഓർമ്മകളുണ്ടായിരിക്കണം]]
| ഓർമ്മകളുണ്ടായിരിക്കണം
|- class='wd_q109801872'
|class='wd_label'| [[കടുവ (ചലച്ചിത്രം)]]
| കടുവ (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q12861222'
|class='wd_label'| [[കടൽ കടന്ന് ഒരു മാത്തുക്കുട്ടി]]
| കടൽ കടന്ന് ഒരു മാത്തുക്കുട്ടി
|- class='wd_q6361634'
|class='wd_label'| [[കണ്ടു കണ്ടറിഞ്ഞു]]
| കണ്ടു കണ്ടറിഞ്ഞു
|- class='wd_q1723681'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q1723681|കണ്ടുകൊണ്ടേൻ കണ്ടുകൊണ്ടേൻ]]''
| കണ്ടുകൊണ്ടേന് കണ്ടുകൊണ്ടേന്
|- class='wd_q122308612'
|class='wd_label'| [[കണ്ണൂർ സ്ക്വാഡ്]]
| കണ്ണൂർ സ്ക്വാഡ്
|- class='wd_q6376077'
|class='wd_label'| [[കഥ പറയുമ്പോൾ]]
| കഥ പറയുമ്പോൾ
|- class='wd_q18387249'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18387249|കഥയ്ക്കു പിന്നിൽ]]''
| കഥയ്ക്കു പിന്നിൽ
|- class='wd_q13110972'
|class='wd_label'| [[കനൽക്കാറ്റ്]]
| കനൽക്കാറ്റ്
|- class='wd_q3690716'
|class='wd_label'| [[കമ്മത്ത് &amp; കമ്മത്ത്]]
| കമ്മത്ത് &amp; കമ്മത്ത്
|- class='wd_q16249925'
|class='wd_label'| [[കയ്യൊപ്പ്]]
| കയ്യൊപ്പ്
|- class='wd_q6370783'
|class='wd_label'| [[കരിമ്പിൻ പൂവിനക്കരെ]]
| കരിമ്പിൻ പൂവിനക്കരെ
|- class='wd_q6371140'
|class='wd_label'| [[കരിയിലക്കാറ്റുപോലെ]]
| കരിയിലക്കാറ്റുപോലെ
|- class='wd_q373842'
|class='wd_label'| [[കറുത്ത പക്ഷികൾ]]
| കറുത്ത പക്ഷികൾ
|- class='wd_q134571186'
|class='wd_label'| [[കളങ്കാവൽ]]
| കളങ്കാവൽ
|- class='wd_q6352698'
|class='wd_label'| [[കളിക്കളം]]
| കളിക്കളം
|- class='wd_q6353287'
|class='wd_label'| [[കളിയൂഞ്ഞാൽ]]
| കളിയൂഞ്ഞാൽ
|- class='wd_q25210998'
|class='wd_label'| [[കസബ (2016-ലെ ചലച്ചിത്രം)|കസബ]]
| കസബ
|- class='wd_q18386551'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18386551|കാട്ടരുവി (ചലച്ചിത്രം)]]''
| കാട്ടരുവി (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q6360549'
|class='wd_label'| [[കാണാമറയത്ത്]]
| കാണാമറയത്ത്
|- class='wd_q1703680'
|class='wd_label'| [[കാതോട് കാതോരം]]
| കാതോട് കാതോരം
|- class='wd_q115802245'
|class='wd_label'| [[കാതൽ: ദി കോർ|കാതൽ: ദ കോർ]]
| കാതൽ: ദ കോർ
|- class='wd_q6350295'
|class='wd_label'| [[കാലം മാറി കഥ മാറി]]
| കാലം മാറി കഥ മാറി
|- class='wd_q6343683'
|class='wd_label'| [[കാഴ്ച (ചലച്ചിത്രം)]]
| കാഴ്ച (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q5044135'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q5044135|കാർണിവൽ]]''
| കാർണിവൽ
|- class='wd_q6419189'
|class='wd_label'| [[കിഴക്കൻ പത്രോസ്]]
| കിഴക്കൻ പത്രോസ്
|- class='wd_q6444819'
|class='wd_label'| [[കുഞ്ഞനന്തന്റെ കട]]
| കുഞ്ഞനന്തന്റെ കട
|- class='wd_q6448630'
|class='wd_label'| [[കുട്ടിസ്രാങ്ക്]]
| കുട്ടിസ്രാങ്ക്
|- class='wd_q6448580'
|class='wd_label'| [[കുട്ടേട്ടൻ]]
| കുട്ടേട്ടൻ
|- class='wd_q3530100'
|class='wd_label'| [[കൂടെവിടെ]]
| കൂടെവിടെ
|- class='wd_q13111537'
|class='wd_label'| [[കേരള വർമ്മ പഴശ്ശിരാജ (ചലച്ചിത്രം)|കേരള വർമ്മ പഴശ്ശിരാജ]]
| കേരള വർമ്മ പഴശ്ശിരാജ
|- class='wd_q18353080'
|class='wd_label'| [[കൊച്ചുതെമ്മാടി]]
| കൊച്ചുതെമ്മാടി
|- class='wd_q12920047'
|class='wd_label'| [[കോടതി]]
| കോടതി
|- class='wd_q6434317'
|class='wd_label'| [[കോട്ടയം കുഞ്ഞച്ചൻ]]
| കോട്ടയം കുഞ്ഞച്ചൻ
|- class='wd_q5138961'
|class='wd_label'| [[കോബ്ര (ചലച്ചിത്രം)]]
| കോബ്ര (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q16135648'
|class='wd_label'| [[കോമരം (ചലച്ചിത്രം)|കോമരം]]
| കോമരം
|- class='wd_q48303366'
|class='wd_label'| [[ക്യാപ്റ്റൻ (ചലച്ചിത്രം)]]
| ക്യാപ്റ്റൻ (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q113669151'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q113669151|ക്രിസ്റ്റഫർ]]''
| ക്രിസ്റ്റഫർ
|- class='wd_q5113948'
|class='wd_label'| [[ക്രോണിക് ബാച്ച്‌ലർ|ക്രോണിക് ബാച്ച് ലര്]]
| ക്രോണിക് ബാച്ച് ലര്
|- class='wd_q3914923'
|class='wd_label'| [[ക്ഷമിച്ചു എന്നൊരു വാക്ക്]]
| ക്ഷമിച്ചു എന്നൊരു വാക്ക്
|- class='wd_q6378882'
|class='wd_label'| [[കൗരവർ (ചലച്ചിത്രം)|കൗരവർ]]
| കൗരവർ
|- class='wd_q65054673'
|class='wd_label'| [[ഗാനഗന്ധർവൻ]]
| ഗാനഗന്ധർവൻ
|- class='wd_q5520737'
|class='wd_label'| [[ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ടീറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)|ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ടീറ്റ്]]
| ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ടീറ്റ്
|- class='wd_q5529982'
|class='wd_label'| [[ഗീതം (ചലച്ചിത്രം)|ഗീതം]]
| ഗീതം
|- class='wd_q5620342'
|class='wd_label'| [[ഗുരുദക്ഷിണ]]
| ഗുരുദക്ഷിണ
|- class='wd_q5578416'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q5578416|ഗോളാന്തര വാർത്ത]]''
| ഗോളാന്തര വാർത്ത
|- class='wd_q16741198'
|class='wd_label'| [[ഗ്യാങ്സ്റ്റർ]]
| ഗ്യാങ്സ്റ്റർ
|- class='wd_q16247457'
|class='wd_label'| [[ചങ്ങാത്തം]]
| ചങ്ങാത്തം
|- class='wd_q5087857'
|class='wd_label'| [[ചട്ടമ്പിനാട്]]
| ചട്ടമ്പിനാട്
|- class='wd_q136759525'
|class='wd_label'| [[ചത്താ പച്ച (2026)]]
| ചത്താ പച്ച (2026)
|- class='wd_q5074446'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q5074446|ചൈത്രം]]''
| ചൈത്രം
|- class='wd_q6166047'
|class='wd_label'| [[ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല]]
| ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല
|- class='wd_q77895705'
|class='wd_label'| [[ജാക്ക് ഡാനിയേൽ (ചലച്ചിത്രം)|ജാക്ക് ഡാനിയേൽ]]
| ജാക്ക് ഡാനിയേൽ
|- class='wd_q16249438'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q16249438|ജാക്ക്പോട്ട്]]''
| ജാക്ക്പോട്ട്
|- class='wd_q6122830'
|class='wd_label'| [[ജാഗ്രത]]
| ജാഗ്രത
|- class='wd_q6313453'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6313453|ജൂനിയർ സീനിയർ]]''
| ജൂനിയർ സീനിയർ
|- class='wd_q60737748'
|class='wd_label'| [[ജോണി ജോണി യെസ് അപ്പ]]
| ജോണി ജോണി യെസ് അപ്പ
|- class='wd_q6266129'
|class='wd_label'| [[ജോണി വാക്കർ]]
| ജോണി വാക്കർ
|- class='wd_q6241443'
|class='wd_label'| [[ജോൺ ജാഫർ ജനാർദ്ദനൻ]]
| ജോൺ ജാഫർ ജനാർദ്ദനൻ
|- class='wd_q7857771'
|class='wd_label'| [[ട്വന്റി20 (ചലച്ചിത്രം)]]
| ട്വന്റി20 (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q125470464'
|class='wd_label'| [[ടർബോ (ചലച്ചിത്രം)|ടർബോ]]
| ടർബോ
|- class='wd_q5300146'
|class='wd_label'| [[ഡബിൾസ്]]
| ഡബിൾസ്
|- class='wd_q5207998'
|class='wd_label'| [[ഡാഡി കൂൾ]]
| ഡാഡി കൂൾ
|- class='wd_q5220075'
|class='wd_label'| [[ഡാനി]]
| ഡാനി
|- class='wd_q188991'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q188991|ഡോ. ബാബാസാഹേബ് അംബേദ്കർ]]''
| ഡോ. ബാബാസാഹേബ് അംബേദ്കർ
|- class='wd_q130271007'
|class='wd_label'| [[ഡോമനിക്ക് ആൻ്റ് ദി ലേഡീസ് പേഴ്സ്]]
| ഡോമനിക്ക് ആൻ്റ് ദി ലേഡീസ് പേഴ്സ്
|- class='wd_q7708894'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7708894|തച്ചിലേടത്തു ചുണ്ടൻ]]''
| തച്ചിലേടത്തു ചുണ്ടൻ
|- class='wd_q18388890'
|class='wd_label'| [[തടാകം (ചലച്ചിത്രം)|തടാകം]]
| തടാകം
|- class='wd_q7710410'
|class='wd_label'| [[തനിയാവർത്തനം]]
| തനിയാവർത്തനം
|- class='wd_q7710640'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7710640|തന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)]]''
| തന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q18389001'
|class='wd_label'| [[തമ്മിൽ തമ്മിൽ]]
| തമ്മിൽ തമ്മിൽ
|- class='wd_q7710855'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7710855|തസ്കര വീരൻ]]''
| തസ്കര വീരൻ
|- class='wd_q1661906'
|class='wd_label'| [[താപ്പാന (ചലച്ചിത്രം)|താപ്പാന]]
| താപ്പാന
|- class='wd_q7784561'
|class='wd_label'| [[തിങ്കളാഴ്ച നല്ല ദിവസം]]
| തിങ്കളാഴ്ച നല്ല ദിവസം
|- class='wd_q7799472'
|class='wd_label'| [[തുറുപ്പുഗുലാൻ]]
| തുറുപ്പുഗുലാൻ
|- class='wd_q18394286'
|class='wd_label'| [[തൃഷ്ണ (ചലച്ചിതം)|തൃഷ്ണ]]
| തൃഷ്ണ
|- class='wd_q7795648'
|class='wd_label'| [[തൊമ്മനും മക്കളും]]
| തൊമ്മനും മക്കളും
|- class='wd_q24806908'
|class='wd_label'| [[തോപ്പിൽ ജോപ്പൻ]]
| തോപ്പിൽ ജോപ്പൻ
|- class='wd_q16254890'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q16254890|ദ ട്രൂത്ത്]]''
| ദ ട്രൂത്ത്
|- class='wd_q5207889'
|class='wd_label'| [[ദാദാസാഹിബ്]]
| ദാദാസാഹിബ്
|- class='wd_q7744492'
|class='wd_label'| [[ദി കിംഗ്]]
| ദി കിംഗ്
|- class='wd_q7744494'
|class='wd_label'| [[ദി കിംഗ് ആന്റ് ദി കമ്മീഷണർ]]
| ദി കിംഗ് ആന്റ് ദി കമ്മീഷണർ
|- class='wd_q7736934'
|class='wd_label'| [[ദി ഗോഡ്‌മാൻ]]
| ദി ഗോഡ്മാൻ
|- class='wd_q27959583'
|class='wd_label'| [[ദി ഗ്രേറ്റ്‌ ഫാദർ]]
| ദി ഗ്രേറ്റ് ഫാദർ
|- class='wd_q7769893'
|class='wd_label'| [[ദി ട്രെയിൻ]]
| ദി ട്രെയിൻ
|- class='wd_q86756969'
|class='wd_label'| [[ദി പ്രീസ്റ്റ്]]
| ദി പ്രീസ്റ്റ്
|- class='wd_q5269580'
|class='wd_label'| [[ദിനരാത്രങ്ങൾ]]
| ദിനരാത്രങ്ങൾ
|- class='wd_q5310495'
|class='wd_label'| [[ദുബായ് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ദുബായ്]]
| ദുബായ്
|- class='wd_q14914971'
|class='wd_label'| [[ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം ക്ലീറ്റസ്]]
| ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം ക്ലീറ്റസ്
|- class='wd_q5308313'
|class='wd_label'| [[ദ്രോണ 2010]]
| ദ്രോണ 2010
|- class='wd_q5269825'
|class='wd_label'| [[ധ്രുവം (ചലച്ചിത്രം)|ധ്രുവം]]
| ധ്രുവം
|- class='wd_q16252527'
|class='wd_label'| [[നം.1 സ്നേഹതീരം ബാഗ്ലൂർ നോർത്ത്‌|നം. 1 സ്നേഹതീരം ബാംഗ്ലൂർ നോർത്ത്]]
| നം. 1 സ്നേഹതീരം ബാംഗ്ലൂർ നോർത്ത്
|- class='wd_q18379354'
|class='wd_label'| [[നദി മുതൽ നദി വരെ]]
| നദി മുതൽ നദി വരെ
|- class='wd_q18379158'
|class='wd_label'| [[നന്ദി വീണ്ടും വരിക]]
| നന്ദി വീണ്ടും വരിക
|- class='wd_q7042819'
|class='wd_label'| [[നമ്പർ 20 മദ്രാസ് മെയിൽ]]
| നമ്പർ 20 മദ്രാസ് മെയിൽ
|- class='wd_q6983089'
|class='wd_label'| [[നയം വ്യക്തമാക്കുന്നു]]
| നയം വ്യക്തമാക്കുന്നു
|- class='wd_q6965425'
|class='wd_label'| [[നരസിംഹം (ചലച്ചിത്രം)|നരസിംഹം]]
| നരസിംഹം
|- class='wd_q6967302'
|class='wd_label'| [[നസ്രാണി (ചലച്ചിത്രം)]]
| നസ്രാണി (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q6962447'
|class='wd_label'| [[നാണയം (ചലച്ചിത്രം)]]
| നാണയം (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q13112871'
|class='wd_label'| [[നായർസാബ്‌]]
| നായർസാബ്
|- class='wd_q16135498'
|class='wd_label'| [[നാൽക്കവല]]
| നാൽക്കവല
|- class='wd_q12929982'
|class='wd_label'| [[നിറക്കൂട്ട്|നിറക്കൂട്ട്‌]]
| നിറക്കൂട്ട്
|- class='wd_q6986738'
|class='wd_label'| [[നീലഗിരി (ചലച്ചിത്രം)|നീലഗിരി]]
| നീലഗിരി
|- class='wd_q18391805'
|class='wd_label'| [[നേരം പുലരുമ്പോൾ]]
| നേരം പുലരുമ്പോൾ
|- class='wd_q6995918'
|class='wd_label'| [[നേരറിയാൻ സി.ബി.ഐ.]]
| നേരറിയാൻ സി.ബി.ഐ.
|- class='wd_q7048481'
|class='wd_label'| [[നൊമ്പരത്തിപ്പൂവ്]]
| നൊമ്പരത്തിപ്പൂവ്
|- class='wd_q18128885'
|class='wd_label'| [[ന്യായവിധി (ചലച്ചിത്രം)|ന്യായവിധി]]
| ന്യായവിധി
|- class='wd_q4526407'
|class='wd_label'| [[ന്യൂ ഡെൽഹി (ചലച്ചിത്രം)|ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| ന്യൂ ഡെൽഹി
|- class='wd_q109975355'
|class='wd_label'| [[നൻപകൽ നേരത്ത് മയക്കം]]
| നൻപകൽ നേരത്ത് മയക്കം
|- class='wd_q7123299'
|class='wd_label'| [[പടയണി (ചലച്ചിത്രം)|പടയണി]]
| പടയണി
|- class='wd_q7123303'
|class='wd_label'| [[പടയോട്ടം]]
| പടയോട്ടം
|- class='wd_q7148305'
|class='wd_label'| [[പട്ടാളം (ചലച്ചിത്രം)|പട്ടാളം]]
| പട്ടാളം
|- class='wd_q60738446'
|class='wd_label'| [[പതിനെട്ടാം പടി]]
| പതിനെട്ടാം പടി
|- class='wd_q18703881'
|class='wd_label'| [[പത്തേമാരി (ചലച്ചിത്രം)|പത്തേമാരി]]
| പത്തേമാരി
|- class='wd_q107675947'
|class='wd_label'| [[പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ട് (സിനിമ)]]
| പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ട് (സിനിമ)
|- class='wd_q7133088'
|class='wd_label'| [[പപ്പയുടെ സ്വന്തം അപ്പൂസ്]]
| പപ്പയുടെ സ്വന്തം അപ്പൂസ്
|- class='wd_q7135387'
|class='wd_label'| [[പരമ്പര]]
| പരമ്പര
|- class='wd_q13113113'
|class='wd_label'| [[പരുന്ത് (ചലച്ചിത്രം)]]
| പരുന്ത് (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q16252836'
|class='wd_label'| [[പറയാനുംവയ്യ പറയാതിരിക്കാനുംവയ്യ]]
| പറയാനുംവയ്യ പറയാതിരിക്കാനുംവയ്യ
|- class='wd_q7127789'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7127789|പല്ലാവൂർ ദേവനാരായണൻ]]''
| പല്ലാവൂർ ദേവനാരായണൻ
|- class='wd_q7128845'
|class='wd_label'| [[പളുങ്ക്]]
| പളുങ്ക്
|- class='wd_q5794742'
|class='wd_label'| [[പാഥേയം]]
| പാഥേയം
|- class='wd_q7127257'
|class='wd_label'| [[പാലേരിമാണിക്യം ഒരു പാതിരാക്കൊലപാതകത്തിന്റെ കഥ]]
| പാലേരിമാണിക്യം ഒരു പാതിരാക്കൊലപാതകത്തിന്റെ കഥ
|- class='wd_q7196354'
|class='wd_label'| [[പിൻനിലാവ്]]
| പിൻനിലാവ്
|- class='wd_q21427954'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q21427954|പുതിയ നിയമം]]''
| പുതിയ നിയമം
|- class='wd_q27981621'
|class='wd_label'| [[പുത്തൻപണം]]
| പുത്തൻപണം
|- class='wd_q16135235'
|class='wd_label'| [[പുറപ്പാട് (ചലച്ചിത്രം)|പുറപ്പാട്]]
| പുറപ്പാട്
|- class='wd_q18345689'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18345689|പുലി വരുന്നേ പുലി]]''
| പുലി വരുന്നേ പുലി
|- class='wd_q39048314'
|class='wd_label'| [[പുള്ളിക്കാരൻ സ്റ്റാറാ|പുള്ളിക്കാരൻ സ്റ്റാറാ]]
| പുള്ളിക്കാരന് സ്റ്റാറാ
|- class='wd_q18346053'
|class='wd_label'| [[പുഴയൊഴുകും വഴി]]
| പുഴയൊഴുകും വഴി
|- class='wd_q110094895'
|class='wd_label'| [[പുഴു (ചലച്ചിത്രം)]]
| പുഴു (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q16253083'
|class='wd_label'| [[പൂമുഖപ്പടിയിൽ നിന്നെയും കാത്ത്]]
| പൂമുഖപ്പടിയിൽ നിന്നെയും കാത്ത്
|- class='wd_q18602685'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18602685|പൂരം]]''
| പൂരം
|- class='wd_q7228910'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7228910|പൂവിനു പുതിയ പൂന്തെന്നൽ]]''
| പൂവിനു പുതിയ പൂന്തെന്നൽ
|- class='wd_q16135864'
|class='wd_label'| [[പൂവിരിയും പുലരി]]
| പൂവിരിയും പുലരി
|- class='wd_q136450424'
|class='wd_label'| [[പേട്രിയറ്റ്]]
| പേട്രിയറ്റ്
|- class='wd_q21998248'
|class='wd_label'| [[പേരൻപ്]]
| പേരൻപ്
|- class='wd_q7228194'
|class='wd_label'| [[പൊന്തൻമാട]]
| പൊന്തൻമാട
|- class='wd_q18343553'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18343553|പൊന്നും പൂവും]]''
| പൊന്നും പൂവും
|- class='wd_q7208673'
|class='wd_label'| [[പോക്കിരിരാജ|പോക്കിരി രാജ]]
| പോക്കിരി രാജ
|- class='wd_q7234890'
|class='wd_label'| [[പോത്തൻ വാവ]]
| പോത്തൻ വാവ
|- class='wd_q7238125'
|class='wd_label'| [[പ്രജാപതി (ചലച്ചിത്രം)|പ്രജാപതി]]
| പ്രജാപതി
|- class='wd_q18389434'
|class='wd_label'| [[പ്രണാമം (ചലച്ചിത്രം)|പ്രണാമം]]
| പ്രണാമം
|- class='wd_q18344200'
|class='wd_label'| [[പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുക]]
| പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുക
|- class='wd_q7238237'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7238237|പ്രമാണി (ചലച്ചിത്രം)]]''
| പ്രമാണി (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q7238333'
|class='wd_label'| [[പ്രാഞ്ചിയേട്ടൻ ആന്റ് ദി സെയ്ന്റ്]]
| പ്രാഞ്ചിയേട്ടൻ ആന്റ് ദി സെയ്ന്റ്
|- class='wd_q112762506'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q112762506|പ്രിയൻ ഓട്ടത്തിലാണ്]]''
| പ്രിയൻ ഓട്ടത്തിലാണ്
|- class='wd_q16137042'
|class='wd_label'| [[പ്രെയിസ് ദ ലോർഡ്]]
| പ്രെയിസ് ദ ലോർഡ്
|- class='wd_q18702144'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18702144|ഫയർമാൻ]]''
| ഫയർമാൻ
|- class='wd_q7180534'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7180534|ഫാന്റം (ചലച്ചിത്രം)]]''
| ഫാന്റം (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q217225'
|class='wd_label'| [[ഫെയ്സ് 2 ഫെയ്സ്]]
| ഫെയ്സ് 2 ഫെയ്സ്
|- class='wd_q85845478'
|class='wd_label'| [[ബറോസ്]]
| ബറോസ്
|- class='wd_q18378245'
|class='wd_label'| [[ബലൂൺ (ചലച്ചിത്രം)|ബലൂൺ]]
| ബലൂൺ
|- class='wd_q124038929'
|class='wd_label'| [[ബസൂക്ക]]
| ബസൂക്ക
|- class='wd_q118011'
|class='wd_label'| [[ബസ് കണ്ടക്ടർ]]
| ബസ് കണ്ടക്ടർ
|- class='wd_q15717896'
|class='wd_label'| [[ബാല്യകാലസഖി (2014-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ബാല്യകാലസഖി (ചലച്ചിത്രം- 2014)]]
| ബാല്യകാലസഖി (ചലച്ചിത്രം- 2014)
|- class='wd_q1425300'
|class='wd_label'| [[ബാവുട്ടിയുടെ നാമത്തിൽ]]
| ബാവുട്ടിയുടെ നാമത്തിൽ
|- class='wd_q4904962'
|class='wd_label'| [[ബിഗ് ബി (ചലച്ചിത്രം)|ബിഗ് ബി]]
| ബിഗ് ബി
|- class='wd_q4896561'
|class='wd_label'| [[ബെസ്റ്റ് ആക്ടർ]]
| ബെസ്റ്റ് ആക്ടർ
|- class='wd_q4896953'
|class='wd_label'| [[ബെസ്റ്റ് ഓഫ് ലക്ക്]]
| ബെസ്റ്റ് ഓഫ് ലക്ക്
|- class='wd_q4940571'
|class='wd_label'| [[ബോംബെ മാർച്ച് 12]]
| ബോംബെ മാർച്ച് 12
|- class='wd_q4920224'
|class='wd_label'| [[ബ്ലാക്ക് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ബ്ലാക്ക്]]
| ബ്ലാക്ക്
|- class='wd_q13564536'
|class='wd_label'| [[ബൽറാം v/s താരാദാസ്]]
| ബൽറാം v/s താരാദാസ്
|- class='wd_q18703080'
|class='wd_label'| [[ഭാസ്ക്കർ ദ റാസ്ക്കൽ]]
| ഭാസ്ക്കർ ദ റാസ്ക്കൽ
|- class='wd_q4901278'
|class='wd_label'| [[ഭാർഗവചരിതം മൂന്നാം ഖണ്ഡം]]
| ഭാർഗവചരിതം മൂന്നാം ഖണ്ഡം
|- class='wd_q105833849'
|class='wd_label'| [[ഭീഷ്മ പർവ്വം|ഭീഷ്മപർവ്വം]]
| ഭീഷ്മപർവ്വം
|- class='wd_q4901987'
|class='wd_label'| [[ഭൂതക്കണ്ണാടി]]
| ഭൂതക്കണ്ണാടി
|- class='wd_q121842080'
|class='wd_label'| [[ഭ്രമയുഗം]]
| ഭ്രമയുഗം
|- class='wd_q18127781'
|class='wd_label'| [[മംഗ്ലീഷ് (ചലച്ചിത്രം)|മംഗ്ലീഷ്]]
| മംഗ്ലീഷ്
|- class='wd_q18127705'
|class='wd_label'| [[മകൻ എന്റെ മകൻ]]
| മകൻ എന്റെ മകൻ
|- class='wd_q18127801'
|class='wd_label'| [[മണിയറ]]
| മണിയറ
|- class='wd_q6750280'
|class='wd_label'| [[മണിവത്തൂരിലെ ആയിരം ശിവരാത്രികൾ]]
| മണിവത്തൂരിലെ ആയിരം ശിവരാത്രികൾ
|- class='wd_q3535751'
|class='wd_label'| [[മതിലുകൾ (ചലച്ചിത്രം)|മതിലുകൾ]]
| മതിലുകൾ
|- class='wd_q59725741'
|class='wd_label'| [[മധുര രാജ]]
| മധുര രാജ
|- class='wd_q18352383'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18352383|മനസൊരു മഹാ സമുദ്രം]]''
| മനസൊരു മഹാ സമുദ്രം
|- class='wd_q6752294'
|class='wd_label'| [[മനു അങ്കിൾ]]
| മനു അങ്കിൾ
|- class='wd_q6754687'
|class='wd_label'| [[മറക്കില്ലൊരിക്കലും|മറക്കില്ലൊരിക്കലും (ചലച്ചിത്രം)]]
| മറക്കില്ലൊരിക്കലും (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q6791868'
|class='wd_label'| [[മറ്റൊരാൾ]]
| മറ്റൊരാൾ
|- class='wd_q18351840'
|class='wd_label'| [[മലരും കിളിയും]]
| മലരും കിളിയും
|- class='wd_q6798516'
|class='wd_label'| [[മഴയെത്തും മുൻപെ]]
| മഴയെത്തും മുൻപെ
|- class='wd_q6733102'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6733102|മഹാനഗരം]]''
| മഹാനഗരം
|- class='wd_q6733612'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6733612|മഹായാനം]]''
| മഹായാനം
|- class='wd_q6721132'
|class='wd_label'| [[മാന്യമഹാജനങ്ങളേ]]
| മാന്യമഹാജനങ്ങളേ
|- class='wd_q63859876'
|class='wd_label'| [[മാമാങ്കം (2019-ലെ ചലച്ചിത്രം)|മാമാങ്കം]]
| മാമാങ്കം
|- class='wd_q6796772'
|class='wd_label'| [[മായാബസാർ]]
| മായാബസാർ
|- class='wd_q6796889'
|class='wd_label'| [[മായാവി (2007-ലെ ചലച്ചിത്രം)]]
| മായാവി (2007-ലെ ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q30608726'
|class='wd_label'| [[മാസ്റ്റർപീസ് (ചലച്ചിത്രം)|മാസ്റ്റർപീസ്]]
| മാസ്റ്റർപീസ്
|- class='wd_q6842263'
|class='wd_label'| [[മിഥ്യ (ചലച്ചിത്രം)|മിഥ്യ]]
| മിഥ്യ
|- class='wd_q6878505'
|class='wd_label'| [[മിഷൻ 90 ഡേയ്സ്]]
| മിഷൻ 90 ഡേയ്സ്
|- class='wd_q18128281'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18128281|മുക്തി]]''
| മുക്തി
|- class='wd_q18378012'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18378012|മുദ്ര]]''
| മുദ്ര
|- class='wd_q17682582'
|class='wd_label'| [[മുന്നറിയിപ്പ്]]
| മുന്നറിയിപ്പ്
|- class='wd_q13114154'
|class='wd_label'| [[മുന്നേറ്റം]]
| മുന്നേറ്റം
|- class='wd_q12938944'
|class='wd_label'| [[മുഹൂർത്തം പതിനൊന്ന് മുപ്പതിന്]]
| മുഹൂർത്തം പതിനൊന്ന് മുപ്പതിന്
|- class='wd_q18391135'
|class='wd_label'| [[മൂന്ന് മാസങ്ങൾക്ക് മുൻപ്]]
| മൂന്ന് മാസങ്ങൾക്ക് മുൻപ്
|- class='wd_q13114216'
|class='wd_label'| [[മൃഗയ]]
| മൃഗയ
|- class='wd_q6809025'
|class='wd_label'| [[മേഘം (ചലച്ചിത്രം)|മേഘം]]
| മേഘം
|- class='wd_q6810918'
|class='wd_label'| [[മേള (ചലച്ചിത്രം)]]
| മേള (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q8050364'
|class='wd_label'| [[യവനിക]]
| യവനിക
|- class='wd_q8050230'
|class='wd_label'| [[യാത്ര (ചലച്ചിത്രം)|യാത്ര]]
| യാത്ര
|- class='wd_q8060340'
|class='wd_label'| [[യുഗപുരുഷൻ]]
| യുഗപുരുഷൻ
|- class='wd_q7279107'
|class='wd_label'| [[രചന (ചലച്ചിത്രം)]]
| രചന (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q7286705'
|class='wd_label'| [[രാക്കുയിലിൻ രാഗസദസ്സിൽ]]
| രാക്കുയിലിൻ രാഗസദസ്സിൽ
|- class='wd_q7286789'
|class='wd_label'| [[രാക്ഷസരാജാവ്]]
| രാക്ഷസരാജാവ്
|- class='wd_q7285694'
|class='wd_label'| [[രാജമാണിക്യം]]
| രാജമാണിക്യം
|- class='wd_q18130505'
|class='wd_label'| [[രാജാധിരാജ]]
| രാജാധിരാജ
|- class='wd_q7294312'
|class='wd_label'| [[രാപ്പകൽ]]
| രാപ്പകൽ
|- class='wd_q18393520'
|class='wd_label'| [[രാരീരം|രാരീരം (ചലച്ചിത്രം)]]
| രാരീരം (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q16253741'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q16253741|രുഗ്മ]]''
| രുഗ്മ
|- class='wd_q7370753'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7370753|രൗദ്രം]]''
| രൗദ്രം
|- class='wd_q112050333'
|class='wd_label'| [[റോഷാക്ക് (ചലച്ചിത്രം)|റോഷാക്ക്]]
| റോഷാക്ക്
|- class='wd_q18344872'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18344872|ലക്ഷ്മണ രേഖ]]''
| ലക്ഷ്മണ രേഖ
|- class='wd_q6520605'
|class='wd_label'| [[ലേഖയുടെ മരണം ഒരു ഫ്ലാഷ്ബാക്ക്]]
| ലേഖയുടെ മരണം ഒരു ഫ്ലാഷ്ബാക്ക്
|- class='wd_q6690650'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q6690650|ലൗ ഇൻ സിംഗപ്പൂർ (ചലച്ചിത്രം)]]''
| ലൗ ഇൻ സിംഗപ്പൂർ (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q6686067'
|class='wd_label'| [[ലൗഡ്സ്പീക്കർ]]
| ലൗഡ്സ്പീക്കർ
|- class='wd_q13564574'
|class='wd_label'| [[വജ്രം (ചലച്ചിത്രം)|വജ്രം]]
| വജ്രം
|- class='wd_q7914307'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7914307|വന്ദേ മാതരം]]''
| വന്ദേ മാതരം
|- class='wd_q7912415'
|class='wd_label'| [[വല്ല്യേട്ടൻ]]
| വല്ല്യേട്ടൻ
|- class='wd_q7917178'
|class='wd_label'| [[വാത്സല്യം]]
| വാത്സല്യം
|- class='wd_q7916193'
|class='wd_label'| [[വാർത്ത (ചലച്ചിത്രം)|വാർത്ത]]
| വാർത്ത
|- class='wd_q7929410'
|class='wd_label'| [[വികടകവി]]
| വികടകവി
|- class='wd_q16255199'
|class='wd_label'| [[വിചാരണ (ചലച്ചിത്രം)|വിചാരണ]]
| വിചാരണ
|- class='wd_q18359033'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18359033|വിധിച്ചതും കൊതിച്ചതും]]''
| വിധിച്ചതും കൊതിച്ചതും
|- class='wd_q7928073'
|class='wd_label'| [[വിധേയൻ]]
| വിധേയൻ
|- class='wd_q18359242'
|class='wd_label'| [[വിളിച്ചു വിളികേട്ടു]]
| വിളിച്ചു വിളികേട്ടു
|- class='wd_q14865988'
|class='wd_label'| [[വിഷ്ണു (ചലച്ചിത്രം)|വിഷ്ണു]]
| വിഷ്ണു
|- class='wd_q7930247'
|class='wd_label'| [[വിൽക്കാനുണ്ട് സ്വപ്നങ്ങൾ]]
| വിൽക്കാനുണ്ട് സ്വപ്നങ്ങൾ
|- class='wd_q12943278'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q12943278|വീണ്ടും]]''
| വീണ്ടും
|- class='wd_q18358514'
|class='wd_label'| [[വീണ്ടും ചലിക്കുന്ന ചക്രം]]
| വീണ്ടും ചലിക്കുന്ന ചക്രം
|- class='wd_q7920010'
|class='wd_label'| [[വെനീസിലെ വ്യാപാരി]]
| വെനീസിലെ വ്യാപാരി
|- class='wd_q25302704'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q25302704|വേട്ട (ചലച്ചിത്രം)]]''
| വേട്ട (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q1132661'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q1132661|വേഷം (ചലച്ചിത്രം)]]''
| വേഷം (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q20650041'
|class='wd_label'| [[വൈറ്റ്]]
| വൈറ്റ്
|- class='wd_q97256155'
|class='wd_label'| [[വൺ]]
| വൺ
|- class='wd_q16252603'
|class='wd_label'| [[വൺവേ ടിക്കറ്റ്]]
| വൺവേ ടിക്കറ്റ്
|- class='wd_q18170622'
|class='wd_label'| [[വർഷം (ചലച്ചിത്രം)|വർഷം]]
| വർഷം
|- class='wd_q18357567'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18357567|ശംഖാദം]]''
| ശംഖാദം
|- class='wd_q7423412'
|class='wd_label'| [[ശരവർഷം]]
| ശരവർഷം
|- class='wd_q7496548'
|class='wd_label'| [[ശിക്കാരി]]
| ശിക്കാരി
|- class='wd_q18357173'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18357173|ശേഷം കാഴ്ചയിൽ]]''
| ശേഷം കാഴ്ചയിൽ
|- class='wd_q15072124'
|class='wd_label'| [[ശ്യാമ (ചലച്ചിത്രം)|ശ്യാമ]]
| ശ്യാമ
|- class='wd_q7585688'
|class='wd_label'| [[ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്]]
| ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ്
|- class='wd_q85801051'
|class='wd_label'| [[ഷൈലോക്ക്|ഷൈലോക്ക് (ചലച്ചിത്രം)]]
| ഷൈലോക്ക് (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q16253880'
|class='wd_label'| [[സംഘം (ചലച്ചിത്രം)|സംഘം]]
| സംഘം
|- class='wd_q7415991'
|class='wd_label'| [[സന്ദർഭം (ചലച്ചിത്രം)|സന്ദർഭം]]
| സന്ദർഭം
|- class='wd_q18377967'
|class='wd_label'| [[സന്ധ്യക്കെന്തിനു സിന്ദൂരം]]
| സന്ധ്യക്കെന്തിനു സിന്ദൂരം
|- class='wd_q7416301'
|class='wd_label'| [[സന്ധ്യയ്ക്കു വിരിഞ്ഞ പൂവ്|സന്ധ്യക്ക് വിരിഞ്ഞ പൂവ്]]
| സന്ധ്യക്ക് വിരിഞ്ഞ പൂവ്
|- class='wd_q7424499'
|class='wd_label'| [[സരോവരം (ചലച്ചിത്രം)|സരോവരം]]
| സരോവരം
|- class='wd_q16135786'
|class='wd_label'| [[സാഗരം ശാന്തം]]
| സാഗരം ശാന്തം
|- class='wd_q7399044'
|class='wd_label'| [[സാഗരം സാക്ഷി]]
| സാഗരം സാക്ഷി
|- class='wd_q7410273'
|class='wd_label'| [[സാമ്രാജ്യം (ചലച്ചിത്രം)|സാമ്രാജ്യം]]
| സാമ്രാജ്യം
|- class='wd_q7410276'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q7410276|സാമ്രാജ്യം 2 സൺ ഓഫ് അലക്സാണ്ടർ]]''
| സാമ്രാജ്യം 2 സൺ ഓഫ് അലക്സാണ്ടർ
|- class='wd_q12945272'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q12945272|സായം സന്ധ്യ]]''
| സായം സന്ധ്യ
|- class='wd_q18378388'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18378388|സിദ്ധാർത്ഥ]]''
| സിദ്ധാർത്ഥ
|- class='wd_q14834024'
|class='wd_label'| [[സിന്ദൂരസന്ധ്യയ്ക്ക് മൗനം]]
| സിന്ദൂരസന്ധ്യയ്ക്ക് മൗനം
|- class='wd_q110128927'
|class='wd_label'| [[സിബിഐ 5: ദ ബ്രെയിൻ]]
| സിബിഐ 5: ദ ബ്രെയിൻ
|- class='wd_q7635898'
|class='wd_label'| [[സുകൃതം (ചലച്ചിത്രം)|സുകൃതം]]
| സുകൃതം
|- class='wd_q7562755'
|class='wd_label'| [[സൂര്യമാനസം]]
| സൂര്യമാനസം
|- class='wd_q7456672'
|class='wd_label'| [[സേതുരാമയ്യർ സിബിഐ]]
| സേതുരാമയ്യർ സിബിഐ
|- class='wd_q7402470'
|class='wd_label'| [[സൈന്യം (ചലച്ചിത്രം)|സൈന്യം]]
| സൈന്യം
|- class='wd_q16254258'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q16254258|സൈലൻസ് (ചലച്ചിത്രം)]]''
| സൈലൻസ് (ചലച്ചിത്രം)
|- class='wd_q43259919'
|class='wd_label'| [[സ്ട്രീറ്റ് ലൈറ്റ്സ് (ചലച്ചിത്രം)|സ്ട്രീറ്റ് ലൈറ്റ്സ്]]
| സ്ട്രീറ്റ് ലൈറ്റ്സ്
|- class='wd_q18378833'
|class='wd_label'| ''[[:d:Q18378833|സ്നേഹമുള്ള സിംഹം]]''
| സ്നേഹമുള്ള സിംഹം
|- class='wd_q16254439'
|class='wd_label'| [[സ്റ്റാലിൻ ശിവദാസ്‌|സ്റ്റാലിൻ ശിവദാസ്]]
| സ്റ്റാലിൻ ശിവദാസ്
|- class='wd_q5657490'
|class='wd_label'| [[ഹരികൃഷ്ണൻസ്|ഹരികൃഷ്ണന് സ്]]
| ഹരികൃഷ്ണന് സ്
|- class='wd_q11268003'
|class='wd_label'| [[ഹസ്ബന്റ്സ് ഇൻ ഗോവ]]
| ഹസ്ബന്റ്സ് ഇൻ ഗോവ
|- class='wd_q16137997'
|class='wd_label'| [[ഹിമവാഹിനി]]
| ഹിമവാഹിനി
|- class='wd_q16248944'
|class='wd_label'| [[ഹിറ്റ്‌ലർ (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഹിറ്റ്‌ലർ]]
| ഹിറ്റ്ലർ
|}
----
&amp;sum; 383 items.
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>1ses2s04goh3dlm5uaxmdy77vpwt0mu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പാക്കിസ്ഥാനി രൂപ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>526050</id>
    <revision>
      <id>4674061</id>
      <parentid>4086953</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T23:44:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-53864-70</username>
        <id>223929</id>
      </contributor>
      <origin>4674061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15667" sha1="f3fpgux9qhrkxc95sarc98rxvenw8en" xml:space="preserve">{{Infobox currency|image_1=Rs.75 Pakistan Rupees 2023.jpg|nickname=Ruqayya.|mint=[[Pakistan Mint]]|printer_website=|printer=[[Pakistan Security Printing Corporation]]|issuing_authority_website={{URL|www.sbp.org.pk}}|issuing_authority=[[State Bank of Pakistan]]|rarely_used_banknotes=1, 2, 5, 5000 Rupees|frequently_used_banknotes=10, 20, 50, 100, 500, 1000 Rupees|rarely_used_coins=20 Rupees|frequently_used_coins=1, 2, 5, 10 Rupees|symbol=₨|image_title_1=20, 100, 500 and 1000 Rupee banknotes.|subunit_inline_note_1=(defunct); Paisa denominated coins ceased to be legal tender in 2013&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-3-206403-Inflation-makes-paisa-extinct|title=The News International: Latest News Breaking, Pakistan News|website=www.thenews.com.pk|accessdate=28 April 2018|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131224102528/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-3-206403-Inflation-makes-paisa-extinct|archivedate=24 December 2013|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;|subunit_name_1=[[Paisa]]|subunit_ratio_1={{Frac|100}}|inflation_source_date=|inflation_rate=9.4% (March 2019)|unofficial_users={{Flag|Afghanistan}}&lt;ref&gt;{{cite book|title=Connecting Histories in Afghanistan: Market Relations and State Formation on a Colonial Frontier|page=171|first=Shah|last=Hanifi|publisher=Stanford University Press|isbn=9780804777773|date=2011-02-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=U.S. Military Information Operations in Afghanistan: Effectiveness of Psychological Operations 2001-2010|first=Arturo|last=Munoz|page=72|publisher=Rand Corporation|isbn=9780833051561}}&lt;/ref&gt;|using_countries={{flag|Pakistan}}|iso_code=PKR|image_title_2=|image_2=|mint_website=}}
'''പാക്കിസ്ഥാനി രൂപ''' ( {{Lang-ur|{{Nastaliq|روپیہ}}}}   / ALA-LC : {{Transl|ur|ALA-LC|''Rūpiyah''}} ; അടയാളം : '''₨''' ; കോഡ് : ചുരുക്കത്തിൽ '''PKR''' ) 1948 മുതൽ പാകിസ്ഥാന്റെ  ഔദ്യോഗിക [[കറൻസി|കറൻസിയാണ്]] .

സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് പാകിസ്ഥാൻ എന്ന സെൻട്രൽ ബാങ്കാണ് നാണയങ്ങളും നോട്ടുകളും വിതരണം ചെയ്യുന്നത്. വിഭജനത്തിന് മുമ്പ്, നാണയങ്ങളും നോട്ടുകളും ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സെൻട്രൽ ബാങ്കായ [[ഭാരതീയ റിസർവ് ബാങ്ക്|റിസർവ് ബാങ്ക്]] ആണ് നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത് .


പാക്കിസ്ഥാൻ ഇംഗ്ലീഷിൽ, രൂപയുടെ വലിയ മൂല്യങ്ങൾ ആയിരങ്ങളിലാണ്  കണക്കാക്കുന്നത്  ; ലക്ഷം (100,000); [[കോടി]] (10 ദശലക്ഷം); അറബ് (1 ബില്ല്യൺ); ഖരബ് (1000 ബില്യൺ).

== നാണയങ്ങൾ ==
1948-ൽ, നാണയങ്ങൾ  1 പിസെ , {{Frac|2}}, 1, 2 അണ , {{Frac|4}}, {{Frac|2}}, 1 രൂപ എന്ന തുകകളായാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്  .  കാലക്രമേണ മറ്റ് മൂല്യങ്ങളിലുള്ള നാണയങ്ങൾ ചേർത്തു.
&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (October 2020)&quot;&gt;അവലംബം ആവശ്യമാണ്&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;
2019 ൽ പാകിസ്ഥാൻ സർക്കാർ ശ്രീ ഗ്രു നാനാക് ദേവ് ജിയുടെ 550-ാം ജന്മദിനത്തിൽ 50 രൂപയുടെ നാണയം അവതരിപ്പിച്ചു. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |നിലവിൽ നാണയങ്ങൾ പ്രചരിക്കുന്നു
|-
! എതിർവശത്ത്
! വിപരീതം
! മൂല്യം
! ഉപയോഗത്തിലുള്ള വർഷങ്ങൾ
! രചന
! വിപരീത ചിത്രം
! വിപരീത ചിത്രം
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| 1
| 1998 - ഇന്നുവരെ
| [[വെങ്കലം]] (1998-2006)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt; [[അലൂമിനിയം|അലുമിനിയം]] (2007 - ഇന്നുവരെ)
| [[മുഹമ്മദ് അലി ജിന്ന|ക്വയ്ദ്-ഇ-അസം,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;]]&lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt; [[മുഹമ്മദ് അലി ജിന്ന]]
| ഹസ്രത്ത് ലാൽ ഷഹബാസ് ഖലന്ദർ ശവകുടീരം,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt; സെവാൻ ഷരീഫ്
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; | 
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; | 
| 2
| 1998 - ഇന്നുവരെ
| [[പിത്തള|താമ്രജാലം]] (1998-1999)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt; നിക്കൽ-പിച്ചള (1999-2006)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt; [[അലൂമിനിയം|അലുമിനിയം]] (2007-)
| ചന്ദ്രക്കലയും നക്ഷത്രവും
| [[ബാദ്ശാഹി മോസ്ക്|ബാഡ്‌ഷാഹി മസ്ജിദ്]], ലാഹോർ
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; | 
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; | 
| 5
| 2002 - ഇന്നുവരെ
| കുപ്രോണിക്കൽ (2002-2011)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt; [[ചെമ്പ്|കോപ്പർ]] - [[നാകം|സിങ്ക്]] - [[നിക്കൽ]] (2015 - ഇന്നുവരെ)
| ചന്ദ്രക്കലയും നക്ഷത്രവും
| നമ്പർ &quot;5&quot;
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; | 
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| 10
| 2016 - നിലവിൽ
| നിക്കൽ-പിച്ചള
| ചന്ദ്രക്കലയും നക്ഷത്രവും
| ഫൈസൽ പള്ളി, ഇസ്ലാമാബാദ്
|-
|
|
| 50 രൂപ
| 2019 - നിലവിൽ
| [[ചെമ്പ്|കോപ്പർ]] - [[നാകം|സിങ്ക്]] - [[നിക്കൽ]] (2019 - ഇന്നുവരെ)
| ചന്ദ്രക്കലയും നക്ഷത്രവും
| ശ്രീ ഗ്രു നാനാക് ദേവ് ജി ഗുരുദ്വാര, കർതാർപൂർ
|-
| colspan=&quot;7&quot; | {{Standard coin table notice|BrE=Y}}
|}

== നോട്ടുകൾ ==
1948 ഏപ്രിൽ 1 ന്, [[ഭാരതീയ റിസർവ് ബാങ്ക്|റിസർവ് ബാങ്കും ഇന്ത്യാ]] ഗവൺമെന്റും പാകിസ്താൻ സർക്കാരിനുവേണ്ടി [[ഭാരത സർക്കാർ|, ഇന്ത്യയിൽ]] ഉപയോഗ്യ യോഗ്യമാകാത്തരീതിയിൽ , പാകിസ്ഥാനിൽ മാത്രം ഉപയോഗിക്കാൻ താൽക്കാലിക നോട്ടുകൾ നൽകി. 

1, 2 , 5 ,10 , 100, 500, 1000, 5000 മൂല്യങ്ങളിലുള്ള നോട്ടുകൾ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

നോട്ടുകളുടെ വലുപ്പത്തിലും നിറത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ട്, വലിയതുകക്കുള്ളതിനു ചെറിയതിനേക്കാൾ നീളമുള്ളതാണ്. എല്ലാ നോട്ടുകളിലും ഒന്നിലധികം നിറങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഓരോ വിഭാഗത്തിനും ഒരു പ്രധാന നിറമുണ്ട്. എല്ലാ നോട്ടുകളും സുരക്ഷാ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഒരു വാട്ടർമാർക്ക് അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട് . വലിയ തുകക്കുള്ള നോട്ടുകളിലെ, വാട്ടർമാർക്ക് ജിന്നയുടെ ചിത്രമാണ്, ചെറിയനോട്ടുകളിൽ ഇത് ചന്ദ്രക്കലയും നക്ഷത്രവുമാണ്. ഓരോ നോട്ടിലും വ്യത്യസ്ത തരം സുരക്ഷാ ത്രെഡുകൾ ഉണ്ട്.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |2005 സീരീസിന് മുമ്പുള്ള നോട്ടുകൾ 
|-
! colspan=&quot;2&quot; | ചിത്രം
! rowspan=&quot;2&quot; | മൂല്യം
! rowspan=&quot;2&quot; | അളവുകൾ
! rowspan=&quot;2&quot; | പ്രധാന നിറം
! rowspan=&quot;2&quot; | വിവരണം - വിപരീതം
! rowspan=&quot;2&quot; | പദവി
|-
! എതിർവശത്ത്
! വിപരീതം
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| 1
| 95 × 66&amp;nbsp;എംഎം
| തവിട്ട്
| [[ലാഹോർ|ലാഹോറിലെ]] [[അല്ലാമാ ഇഖ്‌ബാൽ ശവകുടീരം|മുഹമ്മദ് ഇക്ബാലിന്റെ ശവകുടീരം]]
| rowspan=&quot;3&quot; | മേലിൽ പ്രചാരത്തിലില്ല
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
|2
| 109 × 66&amp;nbsp;എംഎം
| പർപ്പിൾ
| ലാഹോറിലെ [[ബാദ്ശാഹി മോസ്ക്|ബാഡ്‌ഷാഹി മസ്ജിദ്]]
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
|5
| 127 × 73&amp;nbsp;എംഎം
| ബർഗണ്ടി
| [[ബലൂചിസ്ഥാൻ, പാകിസ്താൻ|ബലൂചിസ്ഥാനിലെ]] ഖോജക് ടണൽ
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |[[File:Pakistani_rupee_pre-1971.jpg|100x100ബിന്ദു]]
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
|10
| 141 × 73&amp;nbsp;എംഎം
| പച്ച
| ലാർക്കാന ജില്ലയിലെ മൊഹൻജൊ [[മോഹൻജൊ ദാരോ|-ദാരോ]]
| rowspan=&quot;3&quot; | മേലിൽ പ്രചാരത്തിലില്ല
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| 50
| 154 × 73&amp;nbsp;എംഎം
| പർപ്പിൾ, ചുവപ്പ്
| [[ലാഹോർ കോട്ട|ലാഹോറിലെ ലാഹോർ കോട്ടയിലെ]] [[ലാഹോർ കോട്ട|ആലംഗിരി ഗേറ്റ്]]
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| 100
| 165 × 73&amp;nbsp;എംഎം
| ചുവപ്പും ഓറഞ്ചും
| പെഷവാറിലെ ഇസ്ലാമിയ കോളേജ്
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
|500
| 175 × 73&amp;nbsp;എംഎം
| പച്ച, ടാൻ, ചുവപ്പ്, ഓറഞ്ച്
| [[ഇസ്ലാമബാദ്|ഇസ്ലാമാബാദിലെ]] സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് പാകിസ്ഥാൻ
| rowspan=&quot;2&quot; | മേലിൽ പ്രചാരത്തിലില്ല
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| 1000
| 175 × 73&amp;nbsp;എംഎം
| നീല
| ലാഹോറിലെ [[ജഹാംഗീറിന്റെ ശവകുടീരം]]
|-
| colspan=&quot;7&quot; |
|}
പുതിയതും കൂടുതൽ സുരക്ഷിതവുമായവയ്ക്കായി പഴയ ഡിസൈനുകൾ ഘട്ടംഘട്ടമായി ഒഴിവാക്കി സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് പുതിയ നോട്ടുകളുടെ ഒരു പരമ്പര ആരംഭിച്ചു.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! colspan=&quot;8&quot; |2005 സീരീസ് 
|-
|-
! colspan=&quot;2&quot; | ചിത്രം
! rowspan=&quot;2&quot; | മൂല്യം
! rowspan=&quot;2&quot; | അളവുകൾ
! rowspan=&quot;2&quot; | പ്രധാന നിറം
! colspan=&quot;2&quot; | വിവരണം
! rowspan=&quot;2&quot; | കാലയളവ്
|-
! എതിർവശത്ത്
! വിപരീതം
! എതിർവശത്ത്
! വിപരീതം
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
|5
| 115 × 65&amp;nbsp;എംഎം
| പച്ചകലർന്ന ചാരനിറം
| rowspan=&quot;8&quot; | [[മുഹമ്മദ് അലി ജിന്ന]]
| [[ഗ്വാദർ തുറമുഖം|ഗ്വാഡാർ തുറമുഖം]], [[ബലൂചിസ്ഥാൻ, പാകിസ്താൻ|ബലൂചിസ്ഥാനിലെ (പാകിസ്ഥാൻ)]] ഒരു വലിയ പദ്ധതി
| 8 ജൂലൈ 2008 - 31 ഡിസംബർ 2012
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
|10
| 115 × 65&amp;nbsp;എംഎം
| പച്ച പിങ്ക്
| [[ഖൈബർ ചുരം|ഖൈബർ ചുരത്തിന്റെ]] പ്രവേശന കവാടമായ ബാബ് ഉൽ ഖൈബർ
| 27 മെയ് 2006 - നിലവിൽ
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
|20
| 123 × 65&amp;nbsp;എംഎം
| തവിട്ട് / ഓറഞ്ച് പച്ച
| ലാർക്കാന ജില്ലയിലെ മൊഹൻജൊ [[മോഹൻജൊ ദാരോ|-ദാരോ]]
| 22 മാർച്ച് 2008 - നിലവിൽ
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
|50
| 131 × 65&amp;nbsp;എംഎം
| പർപ്പിൾ
| വടക്കൻ പാകിസ്ഥാനിലെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന രണ്ടാമത്തെ പർവ്വതമായ [[കെ2|കെ 2]]
| 8 ജൂലൈ 2008 - നിലവിൽ
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| 100
| 139 × 65&amp;nbsp;എംഎം
| ചുവപ്പ്
| സിയാറത്തിലെ ക്വയ്ദ്-ഇ-അസം റെസിഡൻസി
| rowspan=&quot;2&quot; | 11 നവംബർ 2006 - നിലവിൽ
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| 500
| 147 × 65&amp;nbsp;എംഎം
| സമൃദ്ധമായ ആഴത്തിലുള്ള പച്ച
| ലാഹോറിലെ [[ബാദ്ശാഹി മോസ്ക്|ബാഡ്‌ഷാഹി മസ്ജിദ്]]
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| 1000
| 155 × 65&amp;nbsp;എംഎം
| കടും നീല
| പെഷവാറിലെ ഇസ്ലാമിയ കോളേജ്
| 26 ഫെബ്രുവരി 2007 - നിലവിൽ
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
| 5000
| 163 × 65&amp;nbsp;എംഎം
| കടുക്
| ഇസ്ലാമാബാദിലെ ഫൈസൽ മസ്ജിദ്
| 27 മെയ് 2006 - നിലവിൽ
|-
| colspan=&quot;8&quot; |
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}
[[വർഗ്ഗം:പ്രചാരത്തിലുള്ള കറൻസികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ നാണയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>f3fpgux9qhrkxc95sarc98rxvenw8en</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:വാക്സിൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2021/In English</title>
    <ns>4</ns>
    <id>537664</id>
    <revision>
      <id>4674064</id>
      <parentid>4673196</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>105900</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>4674064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32114" sha1="t94yv63ji5gqxn6qpexza0eor2cuffw" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: ##FFE5B4; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.40)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
{| width=&quot;100%&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;10&quot; style=&quot;background:#ffffff; border-style:solid; border-width:4px; border-color:#F99273&quot;
| width=&quot;55%&quot; style=&quot;vertical-align:top;padding: 0; margin:0;&quot; |
&lt;div style=&quot;clear:both; width:100%&quot;&gt;
{{Vaccination header}}
Welcome to the event page of the vaccination edit-a-thon! The Vaccination edit-a-thon is a month long event to create content related to vaccination on Wikipedia. The event spans from 8 to 31 May, 2021.

The World Health Organization has named vaccine hesitancy, or anti-vaccination, as one of the top ten threats to global health in 2019. At the same time, the spread of health-related misinformation has fuelled concerns about the potential dangers or inefficacy of vaccines.

Wikipedia is an important resource for up-to-date, accurate vaccine information, and it is currently one of the most frequently visited sites for healthcare information worldwide. Malayalam Wikimedians are now conducting a month-long edit-a-thon to expand Malayalam Wikipedia’s vaccine-related content. The partners in this initiative are [https://newsq.net/2020/09/30/newsq-know-science-addressing-vaccine-hesitancy/ NewsQ’s KNoW Science initiative], WHO’s [https://www.vaccinesafetynet.org/ Vaccine Safety Net], [https://wikimediadc.org/wiki/Home Wikimedia DC], [https://infoclinic.in/ Infoclinic] and [https://cis-india.org/ Centre for Internet and Society].

The event will be open to anyone interested in promoting accurate vaccine information online. Training will be provided in Malayalam and English- so no experience is necessary to join the event!

==Inaugural event==
&lt;span style=&quot;font-size:120%;&quot;&gt;When&lt;/span&gt;
:'''8 May 2021''' 18:00 to 21:00 IST

&lt;span style=&quot;font-size:150%;&quot;&gt;Register&lt;/span&gt;
:'''''&lt;span style=&quot;font-size:120%;&quot;&gt;[https://www.eventbrite.com/e/malayalam-vaccine-safety-wikipedia-edit-a-thon-tickets-150765306089 Register via Eventbrite]&lt;/span&gt;'''''

&lt;span style=&quot;font-size:120%;&quot;&gt;Agenda&lt;/span&gt;
:
* Welcome
* KNoW Science Overview : Andrea Bras (2 min)
* Wikimedia DC Introduction (2 min)
* CIS-A2K Introduction: Tito Dutta (2 min)
* Infoclinic Introduction: Dr. Arun M.A (2 min)
* Inauguration event
** The event will be inaugurated by Dr. Ajay Balachandran, Professor, Amrita Institute of Medical Sciences, Kerala by making the first edit. (4 min)
* Introduction to event page and editing training 
** Introduction in English : [https://wikimediadc.org/wiki/Ariel_Cetrone Ariel Cetrone], Wikimedia DC
** Introduction in Malayalam : Ranjith Siji, Administrator, Malayalam Wikipedia
* Editing time
{{-}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
* 
*

==Participants==
If you are participating in the edit-a-thon in English, please add your name below:Ashtamoorthy T S
* --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 18:32, 4 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC)
* [[ഉപയോക്താവ്:Econterms|Econterms]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Econterms|സംവാദം]]) 16:17, 7 മേയ് 2021 (UTC)
*

== Wikimedia policies, quick tips and related resources==
{{columns-list|colwidth=20em|
'''Policies'''
* [https://wikimediadc.org/wiki/Safe_space_policy Wikimedia DC's Safe Space Policy]
* [[w:en:Wikipedia:Five pillars]]
* [[w:en:Wikipedia:Core content policies]]
* [[w:en:Wikipedia:General notability guideline]]
* [[w:en:Wikipedia:Notability (organizations and companies)]]
* [[w:en:Wikipedia:Verifiability]]
* [[w:en:Wikipedia:Conflict of interest]]
* [[w:en:Wikipedia:Identifying reliable sources]]
* [[w:en:Wikipedia:No original research]] [[w:en:Wikipedia:No original research/Examples|(Examples of Original Research)]]
* [[w:en:Wikipedia:Citing sources]]
* [[w:en:Wikipedia:Identifying and using primary sources]]
* [[w:en:Wikipedia: Quality control]]
* [[w:en:Wikipedia: Patrols]]
* [[w:en:Wikipedia:Admin]]

'''Your first article'''
* [[w:en:Help:Getting started]]
* [[w:en:Wikipedia:Your first article]]
* [[w:en:Help:Referencing for beginners]]

'''Tips'''
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Using_VisualEditor Creating Redirects with Visual Editor]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Editing_the_source_directly Creating Redirector with Source Editor]
* [[w:en:Help:Category| Using categories]]
* [[w:en:Help:Cheatsheet|Cheatsheet for Wiki markup]]
* [https://dashboard.wikiedu.org/training/students Wiki Ed Foundation's online training modules]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Wikicommons]
* [[w:en:Wikipedia:Manual of Style]]

'''Wikimedia and other related projects'''
* [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page Wikidata]
* [https://wikiedu.org Wiki Education Foundation]
* [[w:en:Wikipedia:Meetup/NYC/SureWeCan3|Covid-oriented ediathon on Sept 6]]

'''Tools, Resources'''
* [https://tools.wmflabs.org/pageviews Track Wikipedia Page Views]
* [https://stats.wikimedia.org Wikimedia Statistics]
* [https://archive.org/ Internet Archive Wayback Machine]
'''Medicine, health, and Wikimedia'''
* [[m:Wiki Project Med]]
* [[w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine]]
}}

==Task list==
If you are interested in a task list curated specifically for beginner, intermediate and advanced editors, please go to the Vaccine Safety portal's [[w:en:Wikipedia:Vaccine_safety/Task_list|task list]] here. If you are interested in writing India-specific articles in English, some suggestions are as follows:
===Articles for cleanup and expansion===
* [[w:en:Pulse Polio]]
* [[w:en:Universal Immunisation Programme]]
* [[w:en:Accredited Social Health Activist]]
* [[w:en:Green card scheme in Odisha]]
* [[w:en:Deen Dayal Antyoday Upchar Yojna]]
* [[w:en:District Programme Manager]]
* [[w:en:National TB Elimination Program (India)]]
* [[w:en:Tobacco cessation clinics in India]]
* [[w:en:District AIDS Prevention and Control Unit]]
* [[w:en:Swasth Jeevan Sewa Guarantee Yojana]]
===Articles for creation===
'''Select a blue link below to start your article'''
====Public health programs in India====
{{colbegin}}
* [[w:en:National Leprosy Eradication Program]] 
* [[w:en:National Vector Borne Disease Control Program]]
* [[w:en:Revised National Tuberculosis Control Program]]
* [[w:en:National AIDS Control Program]]
* [[w:en:Universal Immunization Program]]
* [[w:en:Yaws Control Program]]
* [[w:en:Integrated Disease Surveillance Program]]
* [[w:en:National Guinea Worm Eradication Program]]
* [[w:en:National Cancer Control Program]]
* [[w:en:National Mental Health Program]]
* [[w:en:National Diabetes Control Program]]
* [[w:en:National Program for Control and Treatment of Occupational Diseases]]
* [[w:en:National Program for Control of Blindness]]
* [[w:en:National Program for Control of Diabetes, Cardiovascular diseases and Stroke]]
* [[w:en:National Program for Prevention and Control of Deafness]]
* [[w:en:Integrated Child Development Services Scheme]]
* [[w:en:Midday Meal Scheme]]
* [[w:en:Special Nutrition Program]]
* [[w:en:National Nutritional Anemia Prophylaxis Program]]
* [[w:en:National Iodine Deficiency Disorders Control Program]]
* [[w:en:20 Points Program]]
* [[w:en:National Water Supply and Sanitation Program]]
* [[w:en:National Rural Health Mission]]
* [[w:en:Reproductive and Child Health Program]]
* [[w:en:National Health Policy 2002]]
* [[w:en:National Population Policy 2000]]
* [[w:en:National Blood Policy]]
* [[w:en:National AIDS Control and Prevention Policy]]
* [[w:en:National Policy for Empowerment of Women 2001]]
* [[w:en:National Charter for Children]]
* [[w:en:National Youth Policy]]
* [[w:en:National Nutrition Policy]]
* [[w:en:Balwadi Nutrition Programme]]
* [[w:en:Family planning in India]]
* [[w:en:Health campaigns in Kerala]] ([https://kerala.gov.in/health-campaigns Link])
{{colend}}

====Institutes in India====
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q494230. ?item wdt:P17 wd:Q668. }
|section=
|columns=label:Article
|thumb=128
|min_section=2
}}
{| class='wikitable sortable'
! Article
|-
| [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബനാറസ് ഹിന്ദു യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]
|-
| [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഭഗൽപൂർ]]
|-
| [[കെ.എസ്. ഹെഗ്ഡെ മെഡിക്കൽ അക്കാദമി]]
|-
| ''[[:d:Q6374846|Kasturba Medical College, Mangalore]]''
|-
| [[കസ്തൂർബ മെഡിക്കൽ കോളേജ്|കസ്തൂർബ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, മണിപ്പാൽ]]
|-
| [[കെമ്പഗൗഡ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[ലാല ലജ്പത് റായ് മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[മഹർഷി മാർക്കണ്ഡേശ്വർ സർവകലാശാല, മുല്ലാന]]
|-
| [[മാൾഡ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| [[എൻആർഐ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[പട്‌ന മെഡിക്കൽ കോളജ് ആന്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| ''[[:d:Q7165491|People's College of Medical Sciences and Research]]''
|-
| [[പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച് ചണ്ഡീഗഡ്|പോസ്റ്റ്ഗ്രാജുവേറ്റ്ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച്]]
|-
| [[പണ്ഡിറ്റ് ഭഗവത് ദയാൽ ശർമ്മ പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[ആർ.സി.എസ്.എം. ഗവൺമെന്റ് കോളജ് ആന്റ് സി.പി.ആർ ഹോസ്പിറ്റൽ, കോലാപ്പൂർ]]
|-
| [[രാജേന്ദ്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശ്രീകാകുളം|ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശ്രീകാകുളം]]
|-
| ''[[:d:Q7387852|S. S. Institute of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q7392844|SRM Institute of Science and Technology]]''
|-
| ''[[:d:Q7395054|SUT Academy of Medical Sciences]]''
|-
| [[ഷേർ-ഇ-കശ്മീർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[ശ്രീ വസന്തറാവു നായിക് ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[കിംഗ് എഡ്വേർഡ് മെമ്മോറിയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ആന്റ് സേത്ത് ഗോർഡന്ദാസ് സുന്ദർദാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഡോ. വി.എം. ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അകോല|സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് (അകോല)]]
|-
| [[ജിപ്മെർ]]
|-
| [[ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| [[ആംഡ് ഫോഴ്സസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഡോ. സമ്പൂർണാനന്ദ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഡോ. സോമർവെൽ മെമ്മോറിയൽ സിഎസ്ഐ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഹൽദ്വാനി]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജു് &amp; ഹോസ്പിറ്റൽ, നാഗ്പൂർ]]
|-
| [[ഗ്രാന്റ് ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഐപിജിഎംഇആർ ആൻഡ് എസ്എസ്കെഎം ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| ''[[:d:Q4671517|അക്കാദമി ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹൈജീൻ ആൻഡ് പബ്ലിക് ഹെൽത്ത്]]
|-
| [[അമൃത ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[കൊൽക്കത്ത സ്കൂൾ ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെഡിസിൻ]]
|-
| ''[[:d:Q5146788|കോളേജ് ഓഫ് നഴ്സിങ്, തിരുവനന്തപുരം]]''
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രജൗരി|ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രജൗരി]]
|-
| ''[[:d:Q104869353|ജെ.ബി. റോയ് സ്റ്റേറ്റ് ആയുർവേദ മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; ഹോസ്പിറ്റൽ]]''
|-
| [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബസ്തി]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, രാജ്കോട്ട്]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, വിജയ്പൂർ]]
|-
| ''[[:d:Q109561766|Santiniketan Medical College]]''
|-
| ''[[:d:Q115152073|Soban Singh Jeena Government Institute of Medical Science and Research, Almora]]''
|-
| ''[[:d:Q115631919|Himalayan Institute of Medical Sciences, Dehradun]]''
|-
| [[ഡോ. ബാബാ സാഹിബ് അംബേദ്കർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| ''[[:d:Q115801984|Government Medical College, Alibag]]''
|-
| ''[[:d:Q115802202|Government Medical College, Sindhudurg]]''
|-
| ''[[:d:Q118383178|Nalbari Medical College and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q118899885|Nagaon Medical College and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q119285956|Amrita Schools of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q127393424|All India Institute of Medical Sciences, Darbhanga]]''
|-
| ''[[:d:Q136384237|United Institute of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q136452426|KMC Medical College &amp; Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q136721736|IQ City Institute of Nursing Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q141305735|Darush Shifa]]''
|-
| ''[[:d:Q7917918|Vedanta University]]''
|-
| [[വൈദേഹി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ]]
|-
| ''[[:d:Q14957044|Saveetha Institute of Medical And Technical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q14957046|Smt. NHL Municipal Medical College, Ahmedabad]]''
|-
| [[ഇഎസ്ഐസി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കൊൽക്കത്ത]]
|-
| [[കോളേജ് ഓഫ് മെഡിസിൻ &amp; സാഗോർ ദത്ത ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ന്യൂഡൽഹി]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഭോപ്പാൽ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ്, ജോധ്പൂർ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഋഷികേശ്]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ്, ഭുവനേശ്വർ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് പട്‌ന]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, റായ്പൂർ]]
|-
| [[ബാബ രാഘവ് ദാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഭഗത് ഫൂൽ സിങ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശ്രീനഗർ]]
|-
| [[മമത മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[മഹാരാജാ അഗ്രസെൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അഗ്രോഹ]]
|-
| [[ഗവണ്മെന്റ് ടി ഡി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ആലപ്പുഴ|ഗവണ്മെന്റ് ടി ഡി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[സോറാം മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കൊല്ലം]]
|-
| [[കൽപന ചൗള ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q18358246|Shri Guru Ram Rai Institute of Medical &amp; Health Sciences]]''
|-
| [[രുക്ഷ്മണിബെൻ ദീപ്ചന്ദ് ഗാർഡി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q22080288|All India Institute of Medical Sciences Delhi Extension, Jhajjar]]''
|-
| [[ഉത്തർപ്രദേശ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[എം.എസ് രാമയ്യ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q28173184|Dr. D. Y. Patil Medical College, Hospital &amp; Research Centre]]''
|-
| [[ഡോ. പഞ്ചബ്രാവു ദേശ്മുഖ് മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q28173195|Swami Ramanand Teerth Rural Medical College]]''
|-
| ''[[:d:Q30260701|Smt. Kashibai Navale Medical College and General hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q30261219|മഹാത്മാഗാന്ധി മിഷൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]''
|-
| ''[[:d:Q30280709|Sinhgad Dental College and Hospital]]''
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, കല്ല്യാണി]]
|-
| ''[[:d:Q39046585|The Calcutta Homoeopathic Medical College &amp; Hospital]]''
|-
| [[ശ്രീ വെങ്കടേശ്വര മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[മാണ്ഡ്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[സിസിഎം മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ദുർഗ്]]
|-
| [[ഡോ. ബി.സി. റോയ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്|ഡോ ബിസി റോയ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, മംഗളഗിരി]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, നാഗ്പൂർ]]
|-
| ''[[:d:Q61800918|അഹല്യാ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61800921|അൽ ഷിഫ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61800944|അമൃത സ്കൂൾ ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801020|കെമിസ്റ്റ്സ് കോള‍ജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് ആന്റ് റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801158|കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801160|കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801161|കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, ഗവൺമെന്റ് ടി.ഡി.മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801162|കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി - കണ്ണൂർ മെഡിക്കൽ കോളജ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801166|ക്രസന്റ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, കണ്ണൂർ]]''
|-
| ''[[:d:Q61801183|ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, മഹാത്മാ ഗാന്ധി യൂനിവേഴ്സിറ്റി, ചെറുവണ്ണൂ‍ ക്യാമ്പസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801185|ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, റീജിയണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801195|ദേവകി അമ്മ മെമ്മോറിയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801197|ഡി.എം വിംസ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801200|ഡോ. ജോസഫ് മാർ തോമ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801204|എലിംസ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801330|ഗവൺമെന്റ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801355|ഗ്രേസ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801411|ജാമിയ സലഫിയ ഫാർമസി കോളേജ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801414|ജെഡിടി ഇസ്ലാം കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801427|കെ.ടി.എൻ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801428|കെ.വി.എം. കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801430|കരുണ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801455|കെഎംസിടി  കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801537|മാലിക് ദീനാർ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801609|മാർ ഡയോസ്‌കോറസ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801731|മൂകാമ്പിക കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801734|മൗലാന കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801743|മൌണ്ട് സിയോൺ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801772|നാഷണൽ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801781|നസ്രെത്ത് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801791|നെഹ്രു കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801809|നിർമ്മല കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി, മൂവാറ്റുപുഴ]]''
|-
| ''[[:d:Q61801846|പ്രൈം കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801870|പുഷ്പഗിരി കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801894|രാജീവ് ഗാന്ധി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801935|സാൻജോ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സ്റ്റഡീസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61802076|സെന്റ.ജെയിംസ് കോളജ് ഓഫ് ഫ്ർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61802087|സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61802096|സെന്റ് ജോൺസ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61802125|ദി ഡേൽ വ്യൂ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി &amp; റിസർച്ച് സെന്റർ]]''
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഗോരഖ്പൂർ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, റായ്ബറേലി]]
|-
| ''[[:d:Q65284623|All India Institute of Medical Sciences, Madurai]]''
|-
| ''[[:d:Q77977463|ഈസ്റ്റ് പോയിന്റ് കോളേജ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q84013922|Aditya College of Nursing]]''
|-
| ''[[:d:Q84014322|Sapthagiri College of Nursing]]''
|-
| ''[[:d:Q84014484|Vivekananda College of Pharmacy]]''
|-
| ''[[:d:Q84014490|Vydehi Institute of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q84014820|SS Institute of Nursing Sciences]]''
|-
| [[മധുബനി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| [[ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q91774495|Aditya College of Nursing, Kakinada]]''
|-
| ''[[:d:Q91774872|Guntur Medical College, Guntur]]''
|-
| ''[[:d:Q91775902|Andhra Medical College, Visakhapatnam]]''
|-
| [[ബി.കെ.എൽ. വലവൽക്കർ റൂറൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q96376588|Dr. D Y Patil Medical College, Kolhapur]]''
|-
| ''[[:d:Q96376589|Dr. D Y Patil Medical College, Navi Mumbai]]''
|-
| [[ഡോ. വസന്തറാവു പവാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ]]
|-
| ''[[:d:Q96378970|GMERS Medical College and Hospital, Sola]]''
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അനന്ത്നാഗ്|ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അനന്ത്നാഗ്]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഗോണ്ടിയ]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഷാഹ്ദോൾ]]
|-
| ''[[:d:Q96384042|Jagannath Gupta Institute of Medical Sciences and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q96384259|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു മെമ്മോറിയൽ കോളേജ്, വാർദ്ധ]]''
|-
| [[നമോ മെഡിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|ശ്രീ വിനോബ ഭാവെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| ''[[:d:Q96398475|Parul Institute of Medical Science and Research]]''
|-
| ''[[:d:Q97256936|Maharajah Institute of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99298695|Aligarh Muslim University Faculty of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298698|Aligarh Muslim University Faculty of Unani Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298699|Annamalai University Faculty of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298700|Annamalai University Rajah Muthaiah Medical College]]''
|-
| ''[[:d:Q99298701|KLE University's Shri B M Kankanawadi Ayurveda Mahavidyalaya]]''
|-
| ''[[:d:Q99298703|Siksha O Anusandhan University Institute of Medical Sciences and SUM Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q99298704|Saveetha University Saveetha Medical College and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q99298706|Baba Farid University of Health Sciences Guru Gobind Singh Medical College and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q99298707|Galgotias University School of Medical and Allied Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99298708|Sharda University School of Medical Sciences and Research]]''
|-
| ''[[:d:Q99298710|SRM University College of Medicine and Health Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99298711|Aliah University Faculty of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99298713|Mahatma Gandhi University School of Medical Education]]''
|-
| ''[[:d:Q99298714|Desh Bhagat University School of Ayurveda]]''
|-
| ''[[:d:Q99298715|University of Delhi Faculty of Ayurvedic and Unami Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298716|University of Delhi Faculty of Homeopathic Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298718|University of Delhi Faculty of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99298720|Punjabi University Faculty of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298721|Vinayaka Missions University Faculty of Homoeopathy]]''
|-
| ''[[:d:Q99298723|Vinayaka Missions University Faculty of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298724|Assam University Susruta School of Medical and Paramedical Sciences]]''
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബിലാസ്പൂർ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഗുവാഹത്തി]]
|-
| ''[[:d:Q100993109|SRM University - Ramapuram Campus]]''
|-
| ''[[:d:Q101003387|പഞ്ചാബ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി  ഫാക്കൽട്ടി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസെസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q101003456|HIHT University]]''
|-
| ''[[:d:Q101003565|Amity University Haryana Medical Program]]''
|-
| ''[[:d:Q101003572|Shree Guru Gobind Singh Tricentenary University Faculty of Medicine and Health Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q101003679|University of Jammu Faculty of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q101003709|Rama University Faculty of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q101003925|Central University of Haryana School of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q101003976|ഭാരതി വിദ്യാപീഠ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഡെൻ്റൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]''
|}
{{Wikidata list end}}
You are welcome to write about topics that are not included in this list. For more vaccine related articles needing creation, please visit the [[w:en:Wikipedia:Vaccine_safety/Task_list|task list]] on the [[w:en:Wikipedia:Vaccine_safety|Vaccine Safety Project]].
{{-}}
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>t94yv63ji5gqxn6qpexza0eor2cuffw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഈഡൻ ആർതർ ഷാൻഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>570020</id>
    <revision>
      <id>4674084</id>
      <parentid>4662317</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T02:21:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22098" sha1="qum4bsga2by8wv1q64zebhh7eps8jms" xml:space="preserve">{{prettyurl|Eden Shand}}
{{Infobox Politician
| name                = Eden Shand
| party               = [[National Alliance for Reconstruction]] (NAR)
| birth_name          = Eden Arthur Shand
| footnotes           = 
| website             = 
| signature           = 
| religion            = 
| occupation          = 
| residence           = 
| children            = 
| spouse              = 
| relations           = 
| death_place         = [[Port of Spain, Trinidad|Port of Spain]], [[Trinidad and Tobago]]
| image               = Eden Shand (cropped).jpg
| death_date          = {{Death date and age|2021|1|20|1939|9|14|df=y}}
| birth_place         = [[Trinidad and Tobago]]
| birth_date          = {{Birth date|1939|9|14|df=y}}
| majority            = 
| constituency        = St. Ann's West
| successor           = 
| predecessor         = 
| term_end            = 19 November 1991
| term_start          = 12 January 1987
| office              = [[House of Representatives (Trinidad and Tobago)|Member of Parliament]]
| caption             = Shand in 2007
| primeminister       = [[A. N. R. Robinson]]
| alma_mater          = [[University of Aberdeen]] &lt;br/&gt; [[University of British Columbia]]
}}
[[ട്രിനിഡാഡ് ടൊബാഗോ|ട്രിനിഡാഡ]]യിലെ ഒരു പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായിരുന്നു '''ഈഡൻ ആർതർ ഷാൻഡ്''' (14 സെപ്റ്റംബർ 1939 - 20 ജനുവരി 2021) . ട്രിനിഡാഡിലും ടൊബാഗോയിലും പാരിസ്ഥിതിക നിലവാരം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.

നാഷണൽ അലയൻസ് ഫോർ റീകൺസ്ട്രക്ഷന് കീഴിൽ സെന്റ് ആൻസ് വെസ്റ്റിന്റെ (1987-1991) എംപിയായി ഷാൻഡ് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. ഭക്ഷ്യ ഉൽപ്പാദനം, സമുദ്ര ചൂഷണം, വനം, പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയത്തിൽ പാർലമെന്ററി സെക്രട്ടറിയും (1987-1988) വിദേശകാര്യ, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര മന്ത്രിയും (1988-1991) ആയിരുന്നു.
== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
1939 സെപ്റ്റംബർ 14-നാണ് ഷാൻഡ് ജനിച്ചത്. 1963-ൽ ആബർഡീൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഫോറസ്ട്രിയിൽ ബിഎസ്‌സി (ഓണേഴ്‌സ്)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|last=Shand|first=Eden|date=January 2008|title=CV|url=https://members.tripod.com/~EMPAL_2/eascv.html|url-status=live|website=Environmental Management and Planning Associates Limited|archive-url=https://web.archive.org/web/20050408090740/http://members.tripod.com:80/~EMPAL_2/eascv.html |archive-date=2005-04-08 }}&lt;/ref&gt;, 1968-ൽ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് ബ്രിട്ടീഷ് കൊളംബിയയിൽ നിന്ന് എംബിഎയും നേടി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|last=Shand|first=Eden Arthur|title=The development of the Japanese market for Pacific Northwest lumber : A historical survey|publisher=University of British Columbia|year=1968|location=Vancouver|doi=10.14288/1.0102406|hdl=2429/36231|doi-access=free|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

1963 മുതൽ 1965 വരെ ട്രിനിഡാഡിയൻ ഗവൺമെന്റ് ഫോറസ്ട്രി ഡിവിഷനിൽ ഷാൻഡ് ജോലി ചെയ്തു. എംബിഎ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം 1968 മുതൽ 1972 വരെ വാൻകൂവറിൽ ഫോറസ്റ്റ് ഇക്കണോമിസ്റ്റായി ജോലി ചെയ്തു. തുടർന്ന് ട്രിനിഡാഡിലേക്ക് മടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 1979-ൽ,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=About Us|url=https://citizensforconservationtt.org/home/about-us/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119031712/https://citizensforconservationtt.org/home/about-us/|archive-date=19 November 2020|website=Citizens for Conservation Trinidad &amp; Tobago}}&lt;/ref&gt;  സിറ്റിസൺസ് ഫോർ കൺസർവേഷന്റെ സ്ഥാപക അംഗങ്ങളിൽ ഒരാളായിരുന്നു ഷാൻഡ്.[4]

1980-കളിൽ, ട്രിനിഡാഡ് ആൻഡ് ടൊബാഗോ ടെലിവിഷനിൽ ഫീഡ്‌ബാക്ക് എന്ന പേരിൽ യുവാക്കളെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ഒരു ടോക്ക് ഷോ ഷാൻഡ് അവതരിപ്പിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
== രാഷ്ട്രീയം ==
1986-ൽ, നാഷണൽ അലയൻസ് ഫോർ റീകൺസ്ട്രക്ഷൻ (NAR) പാർട്ടിയുടെ സ്ഥാനാർത്ഥിയായി ജനപ്രതിനിധി സഭയിലെ സെന്റ് ആൻസ് വെസ്റ്റ് സീറ്റിൽ നിന്ന് ഷാൻഡ് വിജയിച്ചു. &lt;ref name=&quot;election1986&quot;&gt;{{Cite web|title=Report of the E&amp;BC on the Parliamentary Elections 1986 (15th December 1986)|url=https://www.ebctt.com/report-of-the-ebc-on-the-parliamentary-elections-1986-15th-december-1986/|url-status=live|access-date=2021-04-23|website=Elections And Boundaries Commission|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924080856/https://www.ebctt.com/report-of-the-ebc-on-the-parliamentary-elections-1986-15th-december-1986/ |archive-date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt;പീപ്പിൾസ് നാഷണൽ മൂവ്‌മെന്റിന്റെ (PNM) നിലവിലെ സ്ഥാനാർത്ഥിയെ പരാജയപ്പെടുത്തി. &lt;ref name=&quot;election1981&quot;&gt;{{Cite web|title=Report of the E&amp;BC on the Parliamentary Elections 1981 (9th November 1981)|url=https://www.ebctt.com/report-of-the-ebc-on-the-parliamentary-elections-1981-9th-november-1981/|url-status=live|access-date=2021-11-13|website=Elections And Boundaries Commission|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020080704/https://www.ebctt.com/report-of-the-ebc-on-the-parliamentary-elections-1981-9th-november-1981/ |archive-date=2020-10-20 }}&lt;/ref&gt; പുതുതായി സ്ഥാപിതമായ NAR 1962-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം ദേശീയ പാർലമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/58051010|title=Elections in the Americas : a data handbook|date=2005|others=Dieter Nohlen|isbn=0-19-925358-7|location=New York|pages=639-641|oclc=58051010}}&lt;/ref&gt;

ഷാൻഡ് 1987 ജനുവരി 12-ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. ഭക്ഷ്യോത്പാദനം, സമുദ്ര ചൂഷണം, വനം, പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയത്തിൽ പാർലമെന്ററി സെക്രട്ടറിയായി അദ്ദേഹം ആദ്യം നിയമിതനായി.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mr. Eden Shand, MP|url=http://www.ttparliament.org/members.php?mid=26&amp;pid=12&amp;id=ESH03|url-status=live|access-date=24 April 2021|website=[[Parliament of Trinidad and Tobago]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110526083958/http://www.ttparliament.org/members.php?mid=26&amp;pid=12&amp;id=ESH03 |archive-date=2011-05-26 }}&lt;/ref&gt;  എന്നിരുന്നാലും, ബോധപൂർവമായ വനം കത്തിക്കുന്നതിനുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് 1988-ൽ അദ്ദേഹത്തെ ഈ പോർട്ട്ഫോളിയോയിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gibbings|first=Wesley|date=1998-03-24|title=ENVIRONMENT-TRINIDAD AND TOBAGO: Surviving the Bush Fire Season|url=http://www.ipsnews.net/1998/03/environment-trinidad-and-tobago-surviving-the-bush-fire-season/|url-status=live|access-date=2021-04-23|website=[[Inter Press Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423112404/http://www.ipsnews.net/1998/03/environment-trinidad-and-tobago-surviving-the-bush-fire-season/ |archive-date=2021-04-23 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Leach|first=Melissa|last2=Fairhead|first2=James|date=2001|title=Science, policy and national parks in Trinidad and Tobago|url=https://www.ids.ac.uk/files/TrinidadNationalParks.pdf|journal=Forest Science and Forest Policy: Knowledge, Institutions and Policy Processes|publisher=[[Institute of Development Studies]]}}&lt;/ref&gt;തുടർന്ന് അദ്ദേഹം വിദേശകാര്യ, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര മന്ത്രിയായി. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|date=2021-01-23|title=Former NAR minister Eden Shand dies|url=https://newsday.co.tt/2021/01/23/former-nar-minister-eden-shand-dies/|access-date=2021-04-23|website=Trinidad and Tobago Newsday|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129020546/https://newsday.co.tt/2021/01/23/former-nar-minister-eden-shand-dies/|archive-date=2021-01-29|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സിൽവിയ കാക്കലും മറ്റ് സംരക്ഷകരും ചേർന്ന് അദ്ദേഹം 1988-ൽ കരീബിയൻ ഫോറസ്റ്റ് കൺസർവേഷൻ അസോസിയേഷൻ (CFCA) സ്ഥാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Hilton|first=Anne|date=2003-11-16|title=Sylvia Kacal an extraordinary life|url=https://archives.newsday.co.tt/2003/11/16/sylvia-kacal-an-extraordinary-life/|url-status=live|access-date=2021-04-26|website=[[Trinidad and Tobago Newsday]] Archives|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426084600/https://archives.newsday.co.tt/2003/11/16/sylvia-kacal-an-extraordinary-life/ |archive-date=2021-04-26 }}&lt;/ref&gt;

ജമാഅത്ത് അൽ മുസ്ലിമീൻ അട്ടിമറി ശ്രമത്തിനിടെ ബന്ദികളാക്കിയ എംപിമാരിൽ ഒരാളായിരുന്നു ഷാൻഡ്.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

1991 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായി സെന്റ് ആൻസ് വെസ്റ്റ് പോർട്ട് ഓഫ് സ്പെയിൻ നോർത്തിൽ ലയിച്ചു. ഷാൻഡ് വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് വേണ്ടി നിന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Report of the E&amp;BC on the Parliamentary Elections 1991 (16th December 1991)|url=https://www.ebctt.com/report-of-the-ebc-on-the-parliamentary-elections-1991-16th-december-1991/|url-status=live|access-date=2021-04-23|website=Elections And Boundaries Commission|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929165245/https://www.ebctt.com/report-of-the-ebc-on-the-parliamentary-elections-1991-16th-december-1991/ |archive-date=2020-09-29 }}&lt;/ref&gt;
== ആക്ടിവിസം ==
പാർലമെന്റ് വിട്ടശേഷം, എൻവയോൺമെന്റൽ ഓഡിറ്റേഴ്‌സ് രജിസ്‌ട്രേഷൻ അസോസിയേഷനിൽ (യുകെ) അസോസിയേറ്റ് എൻവയോൺമെന്റൽ ഓഡിറ്ററായി ഷാൻഡ് സർട്ടിഫിക്കേഷൻ നേടി.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; എൻവയോൺമെന്റൽ മാനേജ്‌മെന്റ് ആൻഡ് പ്ലാനിംഗ് അസോസിയേറ്റ്‌സ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കൺസൾട്ടൻസി അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ഷാൻഡ് കരീബിയൻ ഫോറസ്റ്റ് കൺസർവേഷൻ അസോസിയേഷന്റെ ചെയർമാനും ആയി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്ത് സംഘടന സംരക്ഷണ പാർക്കുകൾ സ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gibbings|first=Wesley|date=1997-04-08|title=TRINIDAD AND TOBAGO-ENVIRONMENT: Illegal Logging Taking a Toll|url=http://www.ipsnews.net/1997/04/trinidad-and-tobago-environment-illegal-logging-taking-a-toll/|url-status=live|access-date=2021-04-24|website=Inter Press Service|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424061805/http://www.ipsnews.net/1997/04/trinidad-and-tobago-environment-illegal-logging-taking-a-toll/ |archive-date=2021-04-24 }}&lt;/ref&gt;

ക്വീൻസ് പാർക്ക് സവന്നയ്ക്ക് മുകളിൽ നിർമ്മിക്കാനുള്ള പദ്ധതികൾക്കെതിരെ ഷാൻഡ് പ്രചാരണം നടത്തി. 1999-ലെ ഒരു കുത്തിയിരിപ്പ് സമരത്തിനിടെ, പാർക്കിന്റെ ഒരു ഭാഗത്ത് കല്ലിടാൻ ശ്രമിച്ച ബിൽഡർമാർ ഷാൻഡിൽ ഒരു ട്രക്ക് ചരൽ വലിച്ചെറിഞ്ഞു. ജീവനോടെ കുഴിച്ചെടുത്തെങ്കിലും ശാശ്വതമായ മുറിവുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;  പാർക്കിൽ ഒരു സ്റ്റേഡിയം നിർമ്മിക്കാനുള്ള 2006-ലെ ഗവൺമെന്റ് നിർദ്ദേശത്തെ അദ്ദേഹം എതിർത്തു. &lt;ref&gt;{{Cite news|last=Sheppard|first=Suzanne|date=12 March 2006|title=Stop Savannah construction|work=Trinidad &amp; Tobago Newsday|url=http://www.trinidadandtobagonews.com/forum/webbbs_config.pl?md=read;id=3521|via=trinidadandtobagonews.com}}&lt;/ref&gt; പാരിസ്ഥിതിക വിലയിരുത്തലുകൾ ഉറപ്പാക്കാതെ നിർമ്മാണ പദ്ധതികൾക്ക് അംഗീകാരം ലഭിച്ച മറ്റ് കേസുകൾ അദ്ദേഹം തുറന്നുകാട്ടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2008-05-02|title=Mystery hotel|url=http://archives.newsday.co.tt/2008/05/02/mystery-hotel/|access-date=2021-04-23|website=Trinidad and Tobago Newsday Archives|language=en-US}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Richards|first=Peter|date=2000-08-24|title=ENVIRONMENT-TRINIDAD &amp; TOBAGO: Conservationists Halt Ferry Port Project|url=http://www.ipsnews.net/2000/08/environment-trinidad-tobago-conservationists-halt-ferry-port-project/|url-status=live|access-date=2021-04-24|website=Inter Press Service|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424061806/http://www.ipsnews.net/2000/08/environment-trinidad-tobago-conservationists-halt-ferry-port-project/ |archive-date=2021-04-24 }}&lt;/ref&gt; 

ട്രിനിഡാഡ് എക്‌സ്‌പ്രസിലും ട്രിനിഡാഡ് ഗാർഡിയനിലും ഷാൻഡ് ലേഖനങ്ങൾ എഴുതി. അവിടെ സംസ്ഥാന പരിസ്ഥിതി മാനേജ്‌മെന്റ് ഏജൻസിയുടെ ഭരണ ഘടനയെ അദ്ദേഹം വിമർശിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Paddington|first=Luke|url=https://escholarship.mcgill.ca/concern/theses/gt54kq04k|title=An appraisal of environmental management in Trinidad and Tobago|publisher=[[McGill University]]|year=1999|type=MA Thesis}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  അദ്ദേഹം ട്രിനിഡാഡ് ആൻഡ് ടൊബാഗോയുടെ എർത്ത് ചാർട്ടർ നാഷണൽ കമ്മിറ്റിയുടെ ചെയർമാനായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Earth Charter National Committee|url=https://members.tripod.com/~EMPAL_2/ecnc.html|access-date=2021-04-24|website=members.tripod.com}}&lt;/ref&gt;
== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
ഷാൻഡിന് അഞ്ച് കുട്ടികളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eden Shand|url=http://www.guardian.co.tt/news/eden-shand-6.2.1314194.3264a4d8a5|access-date=2021-04-23|website=www.guardian.co.tt|language=en}}&lt;/ref&gt; ഒരു അമേരിക്കൻ സാമൂഹ്യ ശാസ്ത്രജ്ഞയായ മേരി ഷോർസുമായുള്ള വിവാഹത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ട് ഇളയ കുട്ടികൾ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;   ഷാൻഡും ഷോർസും ചേർന്ന് ട്രോപ്പിക്കൽ റീ-ലീഫ് ഫൗണ്ടേഷൻ സ്ഥാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Lum Lock|first=Alana|last2=Geoghegan|first2=Tighe|date=2006|title=Rewarding community efforts to protect watersheds: Case study of Fondes Amandes, St. Ann’s, Trinidad and Tobago|url=http://216.119.77.147/documents/rewardingcommunityeffortstoprotectwatershedscasestudyofFondesAmandes.pdf|journal=CANARI Who Pays for Water Project|issue=3|archive-date=2024-12-03|access-date=2022-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203233802/http://216.119.77.147/documents/rewardingcommunityeffortstoprotectwatershedscasestudyofFondesAmandes.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== മരണം ==
ഷാൻഡ് 2021 ജനുവരി 20-ന് 81-ആം വയസ്സിൽ ദീർഘനാളത്തെ അസുഖത്തെത്തുടർന്ന് മരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ജനുവരി 27 ന്റെ സമ്മേളനത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ജനപ്രതിനിധി സഭ ഷാൻഡിന് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=27 January 2021|title=Unofficial Hansard - House of Representatives|url=http://www.ttparliament.org/hansards/hh20210127.pdf|url-status=live|website=[[Parliament of Trinidad and Tobago]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423022201/http://www.ttparliament.org/hansards/hh20210127.pdf |archive-date=2021-04-23 }}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിതം ==

{{Election box begin | title=[[1986 Trinidad and Tobago general election]]: St. Ann's West&lt;ref name=&quot;election1986&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;election1981&quot;/&gt;}}
{{Election box winning candidate with party link no change|
 |party      = National Alliance for Reconstruction
 |candidate  = ഈഡൻ ഷാൻഡ് 
 |votes      = 6,305
 |percentage = 
 | 
}}
{{Election box candidate with party link no change|
 |party      = People's National Movement
 |candidate  = ജോൺ സ്റ്റാൻലി ഡൊണാൾഡ്സൺ
 |votes      = 6,196
 |percentage = 
 | 
}}
{{Election box candidate with party link no change|
 |party      = National Joint Action Committee
 |candidate  = Anum Bankole
 |votes      = 452
 |percentage = 
 | 
}}
{{Election box candidate no change|
 |party      = [[People's Popular Movement|PPM]]
 |candidate  = Solange Bailey
 |votes      = 68
 |percentage = 
 | 
}}
{{Election box total valid no change
   |votes = 13,021
   |percentage = 
}}
{{Election box rejected no change|
   |votes = 68
   |percentage = 
}}
{{Election box turnout no change|
 |votes      = 13,089
 |percentage = 
 | 
}}
{{Election box registered electors no change|
   |reg. electors = 24,339
}}
{{Election box gain with party link|
  |winner     = National Alliance for Reconstruction
  |loser      = People's National Movement
  |swing      = 
}}
{{Election box end}}

== Partial bibliography ==

=== Books ===
* ''The Development of the Japanese Market for Pacific Northwest Lumber'' (1968, thesis) &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
*''The Estates Within: A Docu-Drama'' (1992) &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Shand|first=Eden|url=https://www.worldcat.org/oclc/26872995|title=The estates within : a docu-drama|date=1992|publisher=Caribras|isbn=976-8012-92-7|location=St. Ann's, Port of Spain, Trinidad and Tobago|oclc=26872995}}&lt;/ref&gt;

=== Articles ===
*&quot;Global Warming and the Caribbean&quot; in ''[[Caribbean Beat]]'' (1992) &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Shand|first=Eden|date=1992-07-01|title=Global Warming and the Caribbean|url=https://www.caribbean-beat.com/issue-3/global-warming-and-caribbean|access-date=2021-04-23|website=Caribbean Beat Magazine|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
*&quot;Rehabilitating Our Forests&quot; (2009) &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Shand|first=Eden|date=2009|title=Guest Editorial: Rehabilitating Our Forests|url=http://ttfnc.org/livingworld/index.php/lwj/article/view/165|url-status=dead|journal=Living World|publisher=Trinidad and Tobago Field Naturalists' Club|page=iv|issn=1029-3299|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927105606/http://ttfnc.org/livingworld/index.php/lwj/article/view/165|archive-date=27 September 2020}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1939-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2021-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:പരിസ്ഥിതിപ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>qum4bsga2by8wv1q64zebhh7eps8jms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വാക്വം ആസ്പിറേഷൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>586189</id>
    <revision>
      <id>4673993</id>
      <parentid>3937001</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:05:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4673993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10001" sha1="8nlk1dr8sl19r85vea5x8ofenisccqv" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:Manual_vacuum_aspirator.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒറ്റ-ഉപയോഗ ഇരട്ട-വാൽവ് മാനുവൽ വാക്വം ആസ്പിറേറ്റർ]]
[[ഗർഭാശയമുഖം|സെർവിക്സിലൂടെ]] ഒരു ഭ്രൂണം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു വാക്വം സോഴ്സ് ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണ് '''വാക്വം''' അല്ലെങ്കിൽ '''സക്ഷൻ ആസ്പിറേഷൻ''' . അപൂർണ്ണമായ സ്വാഭാവിക ഗർഭഛിദ്രം (അല്ലെങ്കിൽ സാധാരണയായി [[ഗർഭമലസൽ|ഗർഭം അലസൽ]] എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു) അല്ലെങ്കിൽ നിലനിർത്തിയിരിക്കുന്ന ഗര്ഭപിണ്ഡത്തിന്റെയും മറുപിള്ളയുടെയും ടിഷ്യു, അല്ലെങ്കിൽ ഗർഭാശയ പാളിയുടെ ഒരു സാമ്പിൾ ( [[എൻഡോമെട്രിയൽ ബയോപ്സി]] ) എന്നിവയ്ക്കുള്ള ചികിത്സയായി [[ഗർഭഛിദ്രം|ഗർഭച്ഛിദ്രം]] പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിനാണ് ഈ നടപടിക്രമം നടത്തുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sharma M|date=July 2015|title=Manual vacuum aspiration: an outpatient alternative for surgical management of miscarriage|url=https://obgyn.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/tog.12198|journal=The Obstetrician &amp; Gynaecologist|volume=17|issue=3|pages=157–161|doi=10.1111/tog.12198|issn=1467-2561}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite journal|date=October 2005|title=Diagnostic evaluation of Karman endometrial aspiration in patients with abnormal uterine bleeding|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16176522/|journal=The Journal of Obstetrics and Gynaecology Research|volume=31|issue=5|pages=480–485|doi=10.1111/j.1447-0756.2005.00324.x|issn=1341-8076|pmid=16176522}}&lt;/ref&gt; ഇത് പൊതുവെ സുരക്ഷിതമാണ്, ഗുരുതരമായ സങ്കീർണതകൾ അപൂർവ്വമായി സംഭവിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite journal|date=2001-01-01|title=Manual vacuum aspiration, a safe and effective alternative in early pregnancy termination|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/j.1600-0412.2001.080006563.x|journal=Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica|volume=80|issue=6|pages=563–567|doi=10.1080/j.1600-0412.2001.080006563.x|pmid=11380295|issn=0001-6349}}&lt;/ref&gt;

വാക്വം ആസ്പിറേഷനെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ചില സ്രോതസ്സുകൾ ''[[വിപുലീകരണവും ഒഴിപ്പിക്കലും|ഡൈലേഷൻ, ഇവാക്വേഷൻ]]'' &lt;ref name=&quot;ebsco&quot;&gt;{{Cite web|url=http://healthgate.partners.org/browsing/browseContent.asp?fileName=11672.xml&amp;title=Miscarriage|title=Miscarriage|access-date=2007-04-07|date=January 2007|website=EBSCO Publishing Health Library|publisher=Brigham and Women's Hospital|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927011336/http://healthgate.partners.org/browsing/browseContent.asp?fileName=11672.xml&amp;title=Miscarriage|archive-date=2007-09-27}}&lt;/ref&gt; അല്ലെങ്കിൽ &quot;സക്ഷൻ&quot; ''[[ഡയലേഷനും ക്യൂറെറ്റാഷും|ഡൈലേഷൻ, ക്യൂററ്റേഷ്]]'' &lt;ref name=&quot;webmd miscar&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.webmd.com/sexual-conditions/pregnancy-loss-neonatal-death?page=3|title=What Every Pregnant Woman Needs to Know About Pregnancy Loss and Neonatal Death|access-date=2007-04-29|date=2004-10-07|website=The Unofficial Guide to Having a Baby|publisher=WebMD|archive-url=https://archive.today/20071021223935/http://www.webmd.com/sexual-conditions/pregnancy-loss-neonatal-death?page=3|archive-date=2007-10-21}}&lt;/ref&gt; എന്നീ പദങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചേക്കാം, എന്നിരുന്നാലും ആ പദങ്ങൾ സാധാരണയായി വ്യത്യസ്തമായ നടപടിക്രമങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

== ചരിത്രം ==
ഹാർഡ് മെറ്റൽ ക്യൂററ്റിന്റെ പഴയ ഉപയോഗത്തിനുപകരം ഗർഭാശയത്തിൻറെ ഉള്ളടക്കം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായി വാക്വമിംഗ് 1958-ൽ ചൈനയിലെ ഡോ.വു യുവാന്തായ്, വു സിയാൻഷെൻ എന്നിവർ തുടക്കമിട്ടിരുന്നു, &lt;ref&gt;{{Cite journal|title=A report of 300 cases using vacuum aspiration for the termination of pregnancy|journal=Chinese Journal of Obstetrics and Gynaecology|year=1958|volume=|issue=|pages=}}&lt;/ref&gt; അവരുടെ പ്രബന്ധം അമ്പതാം വാർഷികത്തിൽ ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഈ നടപടിക്രമം വളരെ സാധാരണമായി മാറുന്നതിന് ആത്യന്തികമായി വഴിയൊരുക്കുന്ന ഒന്നായിരുന്നു ആ പഠനം. ഇത് ഇപ്പോൾ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ പ്രസവചികിത്സാ നടപടിക്രമങ്ങളിലൊന്നായി അറിയപ്പെടുന്നു. എണ്ണമറ്റ ജീവൻ രക്ഷിച്ച ഒരു രീതിയാണിത്. &lt;ref name=&quot;BMJ-recognition&quot;&gt;{{Cite journal|title=Obstetricians seek recognition for Chinese pioneers of safe abortion|journal=BMJ|volume=336|pages=1332–3|date=14 June 2008|url=|doi=10.1136/bmj.39608.391030.DB|pmc=2427078|pmid=18556303|issue=7657}}&lt;/ref&gt;

== കാനഡയിൽ ==
കാനഡയിൽ, [[ഹെൻറി മോർഗെന്റലർ]] ഈ രീതിക്ക് തുടക്കമിടുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു, 0.48% സങ്കീർണത മാത്രം കൈവരിക്കുകയും 5,000-ത്തിലധികം കേസുകളിൽ മരണമില്ലാതെ നടത്തുകയ്ം ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;HM&quot;&gt;{{Cite journal|title=Report on 5641 outpatient abortions by vacuum suction curettage|url=http://pubget.com/paper/4758593/Report_on_5641_outpatient_abortions_by_vacuum_suction_curettage|journal=CMAJ|volume=109|pages=1202–5|year=1973|pmid=4758593|pmc=1947080|issue=12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151018121532/http://pubget.com/paper/4758593/Report_on_5641_outpatient_abortions_by_vacuum_suction_curettage|archivedate=2015-10-18}}&lt;/ref&gt;  ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ ആദ്യത്തെ ഡോക്ടറാണ് അദ്ദേഹം. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം മറ്റ് ഡോക്ടർമാരെ ഉപയോഗിക്കാൻ പരിശീലിപ്പിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Guttmacher&quot;&gt;{{Cite journal|title=Alan F. Guttmacher lecture|journal=Am J Gynecol Health|pages=38–45|date=May–Jun 1989|pmid=12284999|volume=3|issue=3–S}}&lt;/ref&gt;

== യു.കെ. യിൽ ==
1967-ൽ ഡൊറോത്തിയ കെർസ്‌ലേക്ക് ഈ രീതി യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയും യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിൽ ഒരു പഠനം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;BMJ-recognition2&quot;&gt;{{Cite journal|title=Obstetricians seek recognition for Chinese pioneers of safe abortion|journal=BMJ|volume=336|pages=1332–3|date=14 June 2008|url=|doi=10.1136/bmj.39608.391030.DB|pmc=2427078|pmid=18556303|issue=7657}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;pmid5338708&quot;&gt;{{Cite journal|title=Abortion induced by means of the uterine aspirator|url=https://archive.org/details/sim_obstetrics-and-gynecology_1967-07_30_1/page/35|journal=Obstet Gynecol|volume=30|issue=1|pages=35–45|date=July 1967|pmid=5338708}}&lt;/ref&gt;

== അമേരിക്കയിൽ ==
യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ ഹാർവി കർമാൻ 1970-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ [[കർമ്മൻ കാനുല]] വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഈ സാങ്കേതികത പരിഷ്കരിച്ചു, ഇത് മൃദുവായതും വഴക്കമുള്ളതുമായ ക്യാനുലയാണ്, ഇത് പ്രാരംഭ സെർവിക്കൽ ഡയലറ്റേഷന്റെ ആവശ്യകത ഒഴിവാക്കുകയും ഗര്ഭപാത്രം തുളയ്ക്കുന്നതിനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;BMJ-recognition3&quot;&gt;{{Cite journal|title=Obstetricians seek recognition for Chinese pioneers of safe abortion|journal=BMJ|volume=336|pages=1332–3|date=14 June 2008|url=|doi=10.1136/bmj.39608.391030.DB|pmc=2427078|pmid=18556303|issue=7657}}&lt;/ref&gt;

== റഫറൻസുകൾ ==
{{Abortion}}
{{Urogenital surgical procedures}}

[[വർഗ്ഗം:ഗർഭഛിദ്രം]]</text>
      <sha1>8nlk1dr8sl19r85vea5x8ofenisccqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇന്ത്യയിലെ മാതൃമരണങ്ങൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>587746</id>
    <revision>
      <id>4674058</id>
      <parentid>4543885</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T22:57:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4320" sha1="rg0a0o6d06a1si7ptnvw5oi2krjszw2" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
ഗർഭഛിദ്രത്തിന് ശേഷമുള്ള അല്ലെങ്കിൽ പ്രസവാനന്തര കാലഘട്ടങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ, ഗർഭാവസ്ഥയിലോ ഗർഭധാരണത്തിന് ശേഷമോ ഉള്ള ഇന്ത്യയിലെ ഒരു സ്ത്രീയുടെ മാതൃമരണമാണ് '''ഇന്ത്യയിലെ [[മാതൃമരണം|മാതൃമരണങ്ങൾ]]'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://data.unicef.org/topic/maternal-health/maternal-mortality/|title=UNICEF Maternal Mortality|website=UNICEF Data}}&lt;/ref&gt; വ്യത്യസ്‌ത രാജ്യങ്ങൾക്കും സംസ്‌കാരങ്ങൾക്കും മാതൃമരണത്തിന് വ്യത്യസ്ത നിരക്കുകളും കാരണങ്ങളുമുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.macrotrends.net/countries/IND/india/maternal-mortality-rate|title=Macrotrends Country - India Maternal Mortality}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയ്‌ക്കുള്ളിൽ, പ്രദേശങ്ങൾക്കിടയിലും സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക ഘടകങ്ങളിലും ആരോഗ്യപരിപാലന പ്രവേശനത്തിൽ പ്രകടമായ വ്യത്യാസമുണ്ട്, അതനുസരിച്ച്, വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങൾ, പ്രദേശങ്ങൾ, സ്ത്രീകളുടെ ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം എന്നിവയ്‌ക്കുള്ള മാതൃമരണത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Kaur|first=Manmeet|last2=Gupta|first2=Madhu|last3=Purayil|first3=Vijin Pandara|last4=Rana|first4=Monica|last5=Chakrapani|first5=Venkatesan|date=2018-10-09|title=Contribution of social factors to maternal deaths in urban India: Use of care pathway and delay models|journal=PLOS ONE|language=en|volume=13|issue=10|pages=e0203209|doi=10.1371/journal.pone.0203209|pmc=6177129|pmid=30300352|bibcode=2018PLoSO..1303209K}}&lt;/ref&gt;

ഗർഭധാരണം എന്നത് സ്ത്രീകളെ മരണസാധ്യതയിലാക്കുന്ന ഒരു ദുർബലതയാണ്, മാത്രവുമല്ല ഓരോ വർഷവും സ്ത്രീകളുടെ ഗർഭധാരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉയർന്ന മരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്ന നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഇന്ത്യ. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Gwatkin|first=D. R.|last2=Rutstein|first2=S.|last3=Johnson|first3=K.|last4=Suliman|first4=E.|last5=Wagstaff|first5=A.|last6=Amouzou|first6=A.|date=December 2007|title=Socio-economic differences in health, nutrition, and population within developing countries: an overview|journal=Nigerian Journal of Clinical Practice|volume=10|issue=4|pages=272–282|pmid=18293634}}&lt;/ref&gt;

ഗർഭാവസ്ഥയിലും പ്രസവസമയത്തും ഗർഭച്ഛിദ്രത്തിനും ശേഷമുള്ള സങ്കീർണതകളുടെ ഫലമായി സ്ത്രീകൾ മരിക്കുന്നു. ഗർഭാവസ്ഥയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഈ സങ്കീർണതകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും എളുപ്പത്തിൽ തടയാനോ ചികിത്സിക്കാനോ കഴിയും. ഗർഭധാരണത്തിനുമുമ്പ് മറ്റ് സങ്കീർണതകൾ ഉണ്ടാകാം, എന്നാൽ ഗർഭകാലത്ത് ചിലത് വഷളാകുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ഒരു സ്ത്രീയുടെ പരിചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി കൈകാര്യം ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ.

== റഫറൻസുകൾ ==</text>
      <sha1>rg0a0o6d06a1si7ptnvw5oi2krjszw2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Partha953</title>
    <ns>3</ns>
    <id>588514</id>
    <revision>
      <id>4673990</id>
      <parentid>3844451</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robertsky</username>
        <id>174794</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robertsky എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Enjaylife]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Partha953]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: &quot;[[Special:CentralAuth/Enjaylife|Enjaylife]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/Partha953|Partha953]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>3844451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6834" sha1="mkz3mqszz02aesal2n0b2henmhygy8x" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Enjaylife | Enjaylife | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:43, 23 ജനുവരി 2023 (UTC)</text>
      <sha1>mkz3mqszz02aesal2n0b2henmhygy8x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നുഷ്രത്ത് ബറൂച്ച</title>
    <ns>0</ns>
    <id>603891</id>
    <revision>
      <id>4674156</id>
      <parentid>4513397</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wiki user KL</username>
        <id>202319</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24120" sha1="cyf6yxvdhtr1q6l7ygjmbvmlhrnkda7" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = Nushrratt Bharuccha
| image              = Nushrratt Bharuccha at IWM Buzz Digital Awards 2023.jpg
| caption            = Bharuccha in 2023
| birth_name         = Nushrat Bharucha
| birth_date         = {{Birth date and age|df=y|1985|05|17}}
| birth_place        = [[Bombay]], [[Maharashtra]], [[India]]
| alma_mater         = [[Jai Hind College]]
| occupation         = Actress
| years_active       = 2002–present
}}
ഹിന്ദി സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ നടിയാണ് '''നുഷ്രത്ത് ഭരുച്ച''' (ജനനം '''നുഷ്രത് ഭരുച്ച''';  17 മെയ് 1985  ) . ടെലിവിഷനിൽ ജോലി ചെയ്തതിന് ശേഷം ''ജയ് സന്തോഷി മാ'' (2006) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ സിനിമാരംഗത്തേക്ക് കടന്നു . ''ലവ് സെക്‌സ് ഔർ ധോഖ'' (2010), ''പ്യാർ കാ പഞ്ച്‌നാമ'' (2011) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലെ വേഷങ്ങൾക്ക് അവർ അംഗീകാരം നേടി . ''പ്യാർ കാ പഞ്ച്‌നാമ 2'' (2015), ''സോനു കെ ടിറ്റു കി സ്വീറ്റി'' (2018), ''ഡ്രീം ഗേൾ'' (2019) എന്നീ കോമഡികളിലെ പ്രധാന വേഷങ്ങളിലൂടെയാണ് ബറൂച്ചയുടെ കരിയർ പുരോഗമിക്കുന്നത് . അതിനുശേഷം അവർ ''ഛോരി'' (2021), ''ജൻഹിത് മേ ജാരി'' (2022), ''രാം സേതു'' (2022) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു .

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
1985 മെയ് 17 ന് മുംബൈയിലെ ഒരു ദാവൂദി ബോറ കുടുംബത്തിലാണ് ബറൂച്ച ജനിച്ചത്  . ബിസിനസുകാരനായ തൻവീർ ബറൂച്ചയുടെയും വീട്ടമ്മയായ തസ്നീം ബറൂച്ചയുടെയും ഏക മകളാണ് അവർ.  മുംബൈയിലെ ജയ് ഹിന്ദ് കോളേജിൽ നിന്ന് ഫൈൻ ആർട്‌സിൽ ബിരുദം നേടി . 
[[പ്രമാണം:Nushrat Bharucha snapped on the sets of India’s Next Superstars (09).jpg|ലഘുചിത്രം|ഇന്ത്യാസ് നെക്സ്റ്റ് സൂപ്പർസ്റ്റാറുകളുടെ (09) സെറ്റിൽ നുഷ്രത് ബറൂച്ച ഫോട്ടോഷൂട്ട് നടത്തി.]]

== കരിയർ ==

=== ആദ്യകാല കരിയറും പോരാട്ടങ്ങളും (2002–2014) ===
''2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ കിറ്റി പാർട്ടി എന്ന'' ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയിൽ ഒരു ചെറിയ വേഷത്തിലൂടെയാണ് ഭരുച്ച അഭിനയരംഗത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചത് . '' ജയ് സന്തോഷി മാ'' (2006) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അവർ തന്റെ ആദ്യ ഹിന്ദി ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത്. 2007-ൽ സുബീൻ ഗാർഗിന്റെ &quot;സിന്ദഗി കഹിൻ ഗം ഹേ&quot; എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിലും അഭിനയിച്ചു . '' കൽ കിസ്നെ ദേഖ'' (2009) എന്ന ചിത്രത്തിലും ''താജ് മഹൽ'' (2010) എന്ന തെലുങ്ക് ചിത്രത്തിലും അവർ ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തു . '' ദൃഷിക കശ്യപ് എന്ന തെലുങ്ക്'' ചിത്രത്തിലാണ് അവരുടെ അവസാന ടെലിവിഷൻ വേഷം . 

ദിബാകർ ബാനർജിയും ഏക്താ കപൂറും ചേർന്ന് സംവിധാനം ചെയ്ത ''ലവ് സെക്സ് ഔർ ധോഖ'' (2010) എന്ന ഹിന്ദി ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് ഭരുച്ച ആദ്യമായി നായികയായി അഭിനയിച്ചത്. ഈ ചിത്രവും ശരാശരി വിജയം നേടി.  ലവ് രഞ്ജൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ''പ്യാർ കാ പഞ്ച്നാമ'' (2011), ''ആകാശ് വാണി'' (2013) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിൽ കാർത്തിക് ആര്യനൊപ്പം അഭിനയിച്ചു , ഇവ രണ്ടും സൂപ്പർഹിറ്റുകളായിരുന്നു. ജിമ്മി ഷെയർഗില്ലിനൊപ്പം ''ഡാർ @ ദി മാൾ'' (2014) ആയിരുന്നു അവരുടെ അടുത്ത ചിത്രം .

=== മുന്നേറ്റവും തുടർന്നുള്ള കരിയറും (2015–ഇതുവരെ) ===
''രഞ്ജന്റെ പ്യാർ കാ പഞ്ച്നാമ 2'' (2015) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ആര്യനൊപ്പം മൂന്നാം തവണ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുകൊണ്ട് ഭരുച്ച വിജയത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു . ആ ചിത്രം അവരുടെ ആദ്യത്തെ വാണിജ്യ വിജയമായി മാറി, ലോകമെമ്പാടുമായി ₹ 88 കോടിയിലധികം വരുമാനം നേടി.  എന്നിരുന്നാലും, അവരുടെ മറ്റ് റിലീസായ ''മീരുത്യ ഗാംഗ്സ്റ്റേഴ്സ്'' (2015), തമിഴ് ചിത്രമായ ''വലേബ രാജ'' (2016) എന്നിവ മോശം പ്രകടനം കാഴ്ചവച്ചു.[[പ്രമാണം:Nushrratt Bharuccha at IWM Buzz Digital Awards 2023.jpg|ലഘുചിത്രം|നുഷ്രത്ത്ബറൂച്ച 2023]]2018-ൽ, ലവ് രഞ്ജൻ , ഭൂഷൺ കുമാർ എന്നിവരുടെ റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രമായ ''സോനു കെ ടിറ്റു കി സ്വീറ്റിയിൽ'' ആര്യൻ , സണ്ണി സിംഗ് എന്നിവർക്കൊപ്പം ചാരനിറത്തിലുള്ള ഒരു കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചതിന് ശേഷം അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടി .  ലോകമെമ്പാടും ₹ 150 കോടി വരുമാനം നേടി, ബോക്സ് ഓഫീസിൽ ഇത് ഒരു അപ്രതീക്ഷിത ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്ററായി മാറി . കപൂർ, ഭൂഷൺ കുമാർ, രാജ് ഷാൻഡ്ലിയ എന്നിവരുടെ ₹ 200 കോടി വരുമാനം നേടിയ കോമഡി ചിത്രമായ ''ഡ്രീം ഗേൾ'' (2019) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അവർ വ്യാപകമായ വിജയം നിലനിർത്തി , അവിടെ ആയുഷ്മാൻ ഖുറാനയുടെ പ്രണയിനിയായി അഭിനയിച്ചു .  സോനു ''കെ ടിറ്റു കി സ്വീറ്റിയും'' ഡ്രീം ''ഗേളും'' ഇന്ത്യയിലെ 100 കോടി ക്ലബ്ബിൽ പ്രവേശിക്കുകയും അവരുടെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ റിലീസുകളിൽ ഇടം നേടുകയും ചെയ്തു. 

യോ യോ ഹണി സിംഗ് പാടിയ മിലാപ് സവേരിയിലും ഭൂഷൺ കുമാറിൻ്റെ റൊമാൻ്റിക് ത്രില്ലറായ ''മർജാവാനിലും'' സിദ്ധാർത്ഥ് മൽഹോത്രയ്‌ക്കൊപ്പം &quot;പീയോ ദത്ത് കേ&quot; എന്ന ഐറ്റം നമ്പർ ഭരുച്ച 2019-ൽ അവതരിപ്പിച്ചു .  ആതിഫ് അസ്ലമിൻ്റെ &quot;ബാരിഷെയ്ൻ&quot;, ഗുരു രൺധാവയുടെ &quot;ഇഷ്ക് തേരാ&quot; എന്നീ രണ്ട് സംഗീത വീഡിയോകളിൽ അവർ അഭിനയിച്ചു . 

ഇന്ത്യയിലെ കോവിഡ്-19 മഹാമാരി കാരണം തിയേറ്ററുകൾ വളരെക്കാലമായി അടച്ചിട്ടതിനാൽ, ഹൻസൽ മേത്ത സംവിധാനം ചെയ്ത് ഭൂഷൺ കുമാറും അജയ് ദേവ്ഗണും നിർമ്മിച്ച ബറൂച്ചയുടെ അടുത്ത സ്പോർട്സ് ചിത്രമായ ''ഛലാങ്'' (2020) ഒടിടി പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായ ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിൽ നേരിട്ട് റിലീസ് ചെയ്തു .  സമ്മിശ്ര അവലോകനങ്ങൾ നേടിയ ചിത്രത്തിൽ രാജ്കുമാർ റാവുവിന്റെ കാമുകിയുടെ വേഷം അവർ അവതരിപ്പിച്ചു .

2021-ൽ, യോ യോ ഹണി സിങ്ങിന്റെ &quot;സയാൻ ജി&quot; എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിൽ അവർ പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു, രണ്ട് ഒടിടി ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു.  ആദ്യം കരൺ ജോഹറിന്റെയും രാജ് മേത്തയുടെയും നെറ്റ്ഫ്ലിക്സ് ആന്തോളജി ചിത്രമായ ''അജീബ് ദസ്താൻസിലും'' തുടർന്ന് വിശാൽ ഫ്യൂരിയയിലും ഭൂഷൺ കുമാറിന്റെ ആമസോൺ പ്രൈം ഹൊറർ ചിത്രമായ ''ചോറിയിലും'' അവർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു , ഇവ രണ്ടും അവരുടെ അഭിനയത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടി.  ''ഒരു സോളോ സ്ത്രീ കേന്ദ്രീകൃത കഥാപാത്രമായി ചോറി'' തന്റെ ആദ്യ ചിത്രമായി അടയാളപ്പെടുത്തി.
[[പ്രമാണം:Nushrratt Bharuccha snapped at the green carpet of IIFA Awards 2025.jpg|അതിർവര|ലഘുചിത്രം|284x284ബിന്ദു|നുഷ്രത്ത്ബറൂച്ച 2025]]
അടുത്ത വർഷം, സണ്ണി കൗശലിനും വിജയ് വർമ്മയ്ക്കുമൊപ്പം ബറൂച്ച ആദ്യമായി പ്രണയ ത്രികോണമായ ''ഹർദാങ്ങിൽ'' (2022) പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു .  ബോക്സ് ഓഫീസ് വൻ പരാജയമായിരുന്ന ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് നിഖിൽ നാഗേഷ് തിവാരിയും നിർമ്മാണം ഭൂഷൺ കുമാറുമാണ്. '' ആ വർഷം, സ്ത്രീ കേന്ദ്രീകൃത സാമൂഹിക കോമഡി ചിത്രമായ ജൻഹിത് മേം ജാരിയിൽ'' അഭിനയിച്ചതിന് അവർ നിരൂപക പ്രശംസയും നേടി . 

2022 ദീപാവലിക്ക് പുറത്തിറങ്ങിയ അക്ഷയ് കുമാറിനും ജാക്വലിൻ ഫെർണാണ്ടസിനും ഒപ്പം ചരിത്ര നാടകമായ ''രാം സേതുവിൽ അവർ അഭിനയിച്ചു.''  തുടർന്ന് ''ചോറിയുടെ'' തുടർച്ചയായ ''ചോറി 2'' പുറത്തിറങ്ങും. [[കരൺ ജോഹർ|ജോഹറിന്റെ]]&lt;nowiki/&gt;യും മേത്തയുടെയും 2023 ലെ കോമഡി ''ചിത്രമായ സെൽഫിയിലും'' അവർ [[അക്ഷയ് കുമാർ]], ഡയാന പെന്റി , [[ഇമ്രാൻ ഹാഷ്മി]] എന്നിവരുമായി ഒന്നിച്ചു .

2023-ൽ, [[രൺബീർ കപൂർ]] , [[ശ്രദ്ധ കപൂർ]] എന്നിവർ അഭിനയിച്ച ''തു ജൂത്തി മെയ്ൻ മക്കറിൽ'' ബറൂച്ച ഒരു അതിഥി വേഷം ചെയ്തു .

== വ്യക്തിജീവിതവും മാധ്യമ പ്രതിച്ഛായയും ==
സംഖ്യാപരമായ കാരണങ്ങളാൽ 2020 ജൂണിൽ, ബറൂച്ച തന്റെ പേരിന്റെ അക്ഷരവിന്യാസം [[നുഷ്രത്ത് ബറൂച്ച]] എന്ന് മാറ്റി .  ബറൂച്ചയ്ക്ക് എഴുത്തിൽ, പ്രധാനമായും കവിതകളിൽ, അതീവ താല്പര്യമുണ്ട്. 
ടൈംസിന്റെ 50 ഏറ്റവും അഭിലഷണീയരായ സ്ത്രീകളുടെ പട്ടികയിൽ ഭരുച്ച പലതവണ ഇടം നേടിയിട്ടുണ്ട് . 2018 ൽ 29-ാം സ്ഥാനത്തും 2019 ൽ 34-ാം സ്ഥാനത്തും 2020 ൽ 34-ാം സ്ഥാനത്തുമാണ് അവർ.  കാഡ്ബറി , ബോറോപ്ലസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ബ്രാൻഡുകളുടെയും ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെയും ഒരു സെലിബ്രിറ്റി അംഗീകാരമാണ് അവർ . 

സ്ത്രീ ജനനേന്ദ്രിയ ഛേദിക്കൽ എന്ന ആചാരത്തിനെതിരെ ബറൂച്ചയും അമ്മയും ശക്തമായി സംസാരിക്കുന്നു , കാരണം ബറൂച്ച കുട്ടിക്കാലത്ത് അതിന് വിധേയയായിരുന്നു. 

2023-ൽ, ഇസ്രായേലിലെ ടെൽ അവീവിൽ ഒരു ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ തന്റെ സിനിമയുടെ പ്രചാരണത്തിനായി പോയപ്പോൾ , നുഷ്രത്ത് ഹമാസ് നയിച്ച ഇസ്രായേലിനെതിരായ ആക്രമണത്തിൽ കുടുങ്ങി . ഇന്ത്യൻ എംബസിയുടെ സഹായത്തോടെ അവരെ രക്ഷപ്പെടുത്തി ഇന്ത്യയിലെത്തിച്ചു. 

== ഫിലിമോഗ്രാഫി ==

=== സിനിമ ===

* ''മറ്റുവിധത്തിൽ പറഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ എല്ലാ സിനിമകളും ഹിന്ദിയിലാണ്.''

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+താക്കോൽ
|† † **
|ഇതുവരെ റിലീസ് ചെയ്യാത്ത സിനിമ അല്ലെങ്കിൽ ടിവി പ്രൊഡക്ഷനുകളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ചലച്ചിത്ര ക്രെഡിറ്റുകളുടെ പട്ടിക
!വർഷം
!തലക്കെട്ട്
!പങ്ക്
!കുറിപ്പുകൾ
!&lt;abbr&gt;റഫ.&lt;/abbr&gt;
|-
|2006
!''ജയ് സന്തോഷി മാ''
|മഹിമ
|
|-
|2009
!''കൽ കിസ്നെ ദേഖ''
|റിയ
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2010
!''താജ് മഹൽ''
|ശ്രുതി
|തെലുങ്ക് സിനിമ; ശ്രുതി എന്ന് ക്രെഡിറ്റ്
|
|-
!''ലവ് സെക്സ് ഔർ ധോഖ''
|ശ്രുതി ധയ്യ
|
|
|-
|2011
!''പ്യാർ കാ പഞ്ച്നാമ''
|നേഹ
|
|
|-
|2013
!''ആകാശ് വാണി''
|വാണി മെഹ്‌റ
|
|
|-
|2014
!''ഡാർ @ ദി മാൾ''
|അഹാന മഞ്ചന്ദ
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2015
!''മീരുതിയ ഗ്യാങ്‌സ്റ്റേഴ്‌സ്''
|മാൻസി
|
|
|-
!''പ്യാർ കാ പഞ്ച്നാമ 2''
|രുചിക &quot;ചിക്കു&quot; ഖന്ന
|
|
|-
|2016
!''വലേബ രാജ''
|മധുരം
|തമിഴ് സിനിമ
|
|-
|2018
!''സോനു കെ ടിറ്റു കി സ്വീറ്റി''
|സ്വീറ്റി ശർമ്മ
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2019
!''സ്വപ്നസുന്ദരി''
|മഹി രജ്പുത്
|
|
|-
!''മർജാവാൻ''
|അവൾ തന്നെ
|&quot;പീയു ദത്ത് കെ&quot; എന്ന ഗാനത്തിലെ പ്രത്യേക വേഷം
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020
!''ജയ് മമ്മി ഡി''
|ചെറുപ്പക്കാരിയായ ലാലി ഖന്ന
|കാമിയോ
|
|-
!''ഛലാങ്''
|നീലിമ മെഹ്‌റ
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2021
!''അജീബ് ദാസ്താൻസ്''
|മീനൽ
|
|
|-
!''ചോറി''
|സാക്ഷി ദേവി
|
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
!''ഹുർദാങ്''
|ജുലൻ യാദവ്
|
|
|-
!''ജൻഹിത് മേം ജാരി''
|മനോകാമ്‌ന &quot;മന്നു&quot; ത്രിപാഠി
|
|
|-
!''രാമസേതു''
|ഗായത്രി കുൽശ്രേഷ്ഠ
|
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2023
!''സെൽഫി''
|മിന്റി അഗർവാൾ
|
|
|-
!''തു ജൂത്തി മേം മക്കാർ''
|ആനയ
|കാമിയോ
|
|-
!''ഛത്രപതി''
|സപ്ന
|
|
|-
!''അകെല്ലി''
|ജ്യോതി
|
|
|-
| rowspan=&quot;1&quot; |2025
!''ചോറി 2'' &lt;abbr&gt;†&lt;/abbr&gt;
|സാക്ഷി ദേവി
|2025 മധ്യത്തിൽ OTT റിലീസ്
|
|}

=== ടെലിവിഷൻ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ടെലിവിഷൻ ക്രെഡിറ്റുകളുടെ പട്ടിക
!വർഷം
!തലക്കെട്ട്
!പങ്ക്
!നെറ്റ്‌വർക്ക്
!&lt;abbr&gt;റഫ.&lt;/abbr&gt;
|-
|2002
!''കിറ്റി പാർട്ടി''
|ചിക്കു
|സീ ടിവി
|
|-
|2010
!''ഏഴ്''
|ദൃഷിക കശ്യപ്
|സോണി എന്റർടൈൻമെന്റ് ടെലിവിഷൻ
|
|}

=== സംഗീത വീഡിയോകൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+സംഗീത വീഡിയോ ക്രെഡിറ്റുകളുടെ പട്ടിക
!വർഷം
!തലക്കെട്ട്
!ഗായകൻ(ഗായകർ)
!&lt;abbr&gt;റഫ.&lt;/abbr&gt;
|-
|2007
!&quot;സിന്ദഗി കഹിൻ ഗം ഹേ&quot;
|സുബീൻ ഗാർഗ്
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2019
!&quot; ബാരിഷെയ്ൻ &quot;
|ആതിഫ് അസ്ലം
|
|-
!&quot;ഇഷ്ക് തേരാ&quot;
|ഗുരു രന്ധാവ
|
|-
|2021
!&quot;സയാൻ ജി&quot;
|യോ യോ ഹണി സിംഗ് , നേഹ കക്കർ
|
|-
|2023
!&quot;Savage&quot; വസ്തുതകൾ
|യോ യോ ഹണി സിംഗ്
|
|-
|2024
!&quot;റൂഹ്&quot;
|യോ യോ ഹണി സിംഗ്
|
|}

== അംഗീകാരങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ഭരുച്ചയ്ക്ക് ലഭിച്ച അവാർഡുകളുടെയും നോമിനേഷനുകളുടെയും പട്ടിക
!വർഷം
!അവാർഡ്
!വിഭാഗം
!സിനിമ
!ഫലമായി
!&lt;abbr&gt;റഫ.&lt;/abbr&gt;
|-
|2011
|സ്ക്രീൻ അവാർഡുകൾ
|മികച്ച കൂട്ടായ അഭിനേതാക്കൾ
|''ലവ് സെക്സ് ഔർ ധോഖ''
|നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു
|
|-
|2012
|സീ സിനി അവാർഡുകൾ
|മികച്ച സഹനടൻ - സ്ത്രീ
|''പ്യാർ കാ പഞ്ച്നാമ''
|നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2015
| rowspan=&quot;2&quot; |ബിഗ് സ്റ്റാർ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡുകൾ
|ഏറ്റവും കൂടുതൽ കോമഡി വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ച നടൻ - സ്ത്രീ
| rowspan=&quot;3&quot; |''പ്യാർ കാ പഞ്ച്നാമ 2''
|വിജയിച്ചു
| rowspan=&quot;2&quot; |
|-
|ഏറ്റവും രസകരമായ കൂട്ടായ അഭിനേതാക്കൾ
|വിജയിച്ചു
|-
|2016
|സ്ക്രീൻ അവാർഡുകൾ
|മികച്ച കൂട്ടായ അഭിനേതാക്കൾ
|നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു
|
|-
|2021
|ബുസാൻ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേള
|മികച്ച നടി
|''അജീബ് ദാസ്താൻസ്''
|നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
|ലോക്മത് സ്റ്റൈലിഷ് അവാർഡുകൾ
|ഈ വർഷത്തെ ഏറ്റവും സ്റ്റൈലിഷ് പെർഫോമർ
|—
|വിജയിച്ചു
|
|-
|ഐക്കണിക് ഗോൾഡ് അവാർഡുകൾ
|മികച്ച നടി - വിമർശകർ
|''ചോറി''
|വിജയിച്ചു
|-
|ഫിലിംഫെയർ ഒടിടി അവാർഡുകൾ
|വെബ് ഒറിജിനൽ സിനിമയിലെ മികച്ച നടി - സ്ത്രീ
|''ചോറി''
|നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു
|
|-
|2023
|ബോളിവുഡ് ഹംഗാമ സ്റ്റൈൽ ഐക്കണുകൾ
|ഏറ്റവും സ്റ്റൈലിഷ് ആയ ഹോട്ട് സ്റ്റെപ്പർ
|—
|നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു
|
|-
|2023
|ലോക്മത് സ്റ്റൈലിഷ് അവാർഡുകൾ
|ഏറ്റവും സ്റ്റൈലിഷ് ട്രെൻഡ്‌സെസ്റ്റർ – സ്ത്രീ
|—
|വിജയിച്ചു
|
|-
|2024
|ബോളിവുഡ് ഹംഗാമ സ്റ്റൈൽ ഐക്കണുകൾ
|ഈ വർഷത്തെ ഏറ്റവും സ്റ്റൈലിഷ് മാഗ്നറ്റിക് സ്റ്റാർ
|—
|വിജയിച്ചു
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=&quot;Complete list of winners of Bollywood Hungama Style Icon Awards 2024&quot;.|title=Bollywood Hungama. Retrieved 3 May 2024.|access-date=3 May 2024.|website=bollywood hungama}}&lt;/ref&gt;
|}</text>
      <sha1>cyf6yxvdhtr1q6l7ygjmbvmlhrnkda7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പോലീസ് ഡോഗ് സ്റ്റോറി (ചലചിത്രം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>655010</id>
    <revision>
      <id>4673992</id>
      <parentid>4580451</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:04:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4673992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6733" sha1="5n7efbjkngea16i85s9nqn39xfvpixk" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vevent&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above summary&quot; style=&quot;font-size: 125%; font-style: italic;&quot; |പോലീസ് നായയുടെ കഥ
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:Police_Dog_Story.jpg|ചട്ടരഹിതം]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംവിധാനം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Edward L. Cahn|എഡ്വേർഡ് എൽ. കാൻ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഴുതിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Orville H. Hampton|ഓർവിൽ എച്ച്. ഹാംപ്ടൺ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |നിർമ്മിച്ചത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Robert E. Kent|റോബർട്ട് ഇ. കെന്റ്]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |അഭിനയം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[James Brown (actor)|ജെയിംസ് ബ്രൌൺ]]&lt;br /&gt;[[മെറി ആൻഡേഴ്സ്]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഛായാഗ്രഹണം
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Maury Gertsman|മൌറി ഗെർട്സ്മാൻ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |എഡിറ്റ് ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Arthur Hilton|ആർതർ ഹിൽട്ടൺ]] (ആർതൾ ഡി. ഹിൽട്ടൻ) മൈക്കൽ മിൻത്ത് (മൈക്കൽ ജെ. മിൻത്) &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |സംഗീതം നൽകിയത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Paul Sawtell|പോൾ സാവ്ടെൽ]]&lt;br /&gt;[[Bert Shefter|ബെർട്ട് ഷെഫ്റ്റർ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |വർണ്ണ പ്രക്രിയ
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Black and white|കറുപ്പും വെളുപ്പും]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; &quot;&gt;നിർമ്മാണ കമ്പനി&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;div style=&quot;vertical-align: middle;&quot;&gt;സെനിത്ത് ചിത്രങ്ങൾ&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |വിതരണം ചെയ്തത്
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[United Artists|യുണൈറ്റഡ് ആർട്ടിസ്റ്റുകൾ]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;റിലീസ് തീയതി&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;plainlist film-date&quot;&gt;
* ഫെബ്രുവരി 1961 (ഐ. ഡി. 1) &amp;nbsp;&lt;span style=&quot;display: none;&quot;&gt; (&lt;span class=&quot;bday dtstart published updated itvstart&quot;&gt;1961-02&lt;/span&gt;)&amp;nbsp;&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |&lt;div style=&quot;display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;&quot;&gt;ഓടുന്ന സമയം&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |62 മിനിറ്റ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |രാജ്യം
| class=&quot;infobox-data&quot; |യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;&quot; |ഭാഷ
| class=&quot;infobox-data&quot; |ഇംഗ്ലീഷ്
|}
{{Reflist}}
1961 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] ക്രൈം ചലച്ചിത്രമാണ് '''പോലീസ് ഡോഗ് സ്റ്റോറി'''. [[ജെയിംസ് ബ്രൌൺ (നടൻ)|ജെയിംസ് ബ്രൌൺ]], [[മെറി ആൻഡേഴ്സ്]] എന്നിവരാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളായി അഭിനയിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ ചിത്രം എഡ്വേർഡ് എൽ. കാൻ  ആണ് സംവിധാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

== പ്ലോട്ട് ==
സമഗ്ര പരിശീലനത്തിന് ശേഷം ഒരു [[ജർമൻ ഷെപ്പേർഡ്|ജർമ്മൻ ഷെപ്പേർഡ്]] പോലീസ് നായ ഒരു പുതിയ പോലീസുകാരനോടൊപ്പം തീവെപ്പ് കേസിന്റെ അന്വേഷണ സംഘത്തോടൊപ്പം ചേരുന്നു. അവർ ഒരു വിജയകരമായ ടീമായി പ്രവർത്തിക്കുകയും പിന്നീട് ഒരുമിച്ച് ഒരു തീവയ്പ്പ് സംഘത്തെ പിടികൂടുകയും ചെയ്യുന്നു.

== കാസ്റ്റ് ==

* [[ജെയിംസ് ബ്രൌൺ (നടൻ)|ജെയിംസ് ബ്രൌൺ]]-നോർം എഡ്വേർഡ്സ്
* ടെറി ഡേയ്ട്ടൺ ആയി [[മെറി ആൻഡേഴ്സ്]]
* ബെർട്ട് ഡാനയായി ബാരി കെല്ലി
* ടോഡ് വെൽമാനായി [[മിൽട്ടൺ ഫ്രോം]]
* കമ്മീഷണറായി വിൻറൺ ഹെയ്വർത്ത്
* ക്യാപ്റ്റൻ ഡീട്രിച്ച് ആയി ഫ്രാൻസിസ് ഡി സെയിൽസ്
* ബിൽ ഫ്രൈയായി ബ്രാഡ് ട്രംബൾ
* കീത്ത് ഏർലിയായി പാറ്റ് മക്കാഫ്രി

== ഇതും കാണുക ==

* 1961ലെ അമേരിക്കൻ സിനിമകളുടെ പട്ടിക

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Edward L. Cahn}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{IMDb title|0055316|title=Police Dog Story}}
* {{AFI film|53250|title=Police Dog Story}}
[[വർഗ്ഗം:1961-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>5n7efbjkngea16i85s9nqn39xfvpixk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഷെരീഫ് സാഗർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>666498</id>
    <revision>
      <id>4674021</id>
      <parentid>4618675</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shareef Sagar</username>
        <id>223912</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>കേരള റൈറ്റേഴ്സ് ഫോറം സംസ്ഥാന ഭാരവാഹിയാണ്</comment>
      <origin>4674021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10845" sha1="bxltkywqs82jt9tm7a93amtw9qwhojw" xml:space="preserve">{{self-published|date=2026 ഏപ്രിൽ}}
{{Notability}}
{{third-party|date=2026 ഏപ്രിൽ}}
{{Infobox writer
|name=ഷെരീഫ് സാഗർ
|image=Shareef Sagar.jpg
|caption=Shareef Sagar
|birth_place=വാഴമ്പുറം, പാലക്കാട് ജില്ല, കേരളം
|occupation=കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ
|nationality=ഇന്ത്യ
|period=ആധുനികം
|genre=നോവൽ, ചെറുകഥ, രാഷ്ട്രീയം }}ഷെരീഫ് സാഗർ

മലയാളത്തിലെ ശ്രദ്ധേയനായ എഴുത്തുകാരനും, പത്രപ്രവർത്തകനും, രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും ഡിജിറ്റൽ ക്രിയേറ്ററുമാണ് &lt;b&gt;ഷെരീഫ് സാഗർ (Shareef Sagar)&lt;/b&gt;. കഥകൾ, നോവലുകൾ, ചരിത്രപഠനങ്ങൾ, ജീവചരിത്രം തുടങ്ങി വിവിധ മേഖലകളിലായി നിരവധി ഗ്രന്ഥങ്ങൾ അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മുസ്ലിം യൂത്ത് ലീഗിന്റെ സംസ്ഥാന പ്രവർത്തകസമിതി അംഗമായ അദ്ദേഹം സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങളിലെ സജീവ ഇടപെടലുകളിലൂടെയും &lt;b&gt;സാഗർ ടോക്സ് (Sagar Talks)&lt;/b&gt; എന്ന യൂട്യൂബ് ചാനലിലൂടെയും ശ്രദ്ധേയനാണ്. എഴുത്തുകാരുടെ സംഘടനയായ കേരള റൈറ്റേഴ്സ് ഫോറം സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറിയാണ്. 

&lt;h2&gt;ജീവിതരേഖ&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ മണ്ണാർക്കാടിനടുത്ത് കാരാകുർശ്ശി വാഴമ്പുറം സ്വദേശിയാണ്. പരേതനായ ഉണ്ണീൻകുട്ടിയുടെയും ആമിനയുടെയും മകനായി ജനിച്ചു. വാഴമ്പുറം എ.എം.യു.പി സ്‌കൂൾ, കാരാകുറുശ്ശി ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്, മണ്ണാർക്കാട് എം.ഇ.എസ് കല്ലടി കോളേജ്, പാലക്കാട് ഗവ. വിക്ടോറിയ കോളേജ്, ഒറ്റപ്പാലം എൻ.എസ്.എസ് കോളേജ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. ചരിത്രത്തിലും മലയാളത്തിലും ജേണലിസത്തിലും ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും സോഷ്യൽ സയൻസിൽ ബി.എഡും നേടിയിട്ടുണ്ട്.&lt;/p&gt;

&lt;p&gt;മാതൃഭൂമി ബാലപംക്തിയിലൂടെയാണ് എഴുത്തിന്റെ ലോകത്തേക്ക് കടന്നുവന്നത്. വിദ്യാർത്ഥി കാലഘട്ടത്തിൽ എം.എസ്.എഫ് പാലക്കാട് ജില്ല സെക്രട്ടറിയായും കലാവേദി കൺവീനറായും പ്രവർത്തിച്ചു. ക്യാമ്പസ് നാടകങ്ങളിൽ മികച്ച നടനുള്ള പുരസ്കാരം നേടിയിട്ടുണ്ട്. 2002-ൽ കാലിക്കറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ സംഘടിപ്പിച്ച കലാജാഥയുടെ സംഗീതശില്പം രചിച്ചത് ഇദ്ദേഹമാണ്.&lt;/p&gt;

&lt;h2&gt;പ്രവർത്തന മേഖലകൾ&lt;/h2&gt;

&lt;h3&gt;പത്രപ്രവർത്തനം&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;തൂലിക മാസികയുടെ എക്‌സിക്യുട്ടീവ് എഡിറ്ററായാണ് ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. തുടർന്ന് ചന്ദ്രിക ദിനപത്രത്തിന്റെ വിവിധ എഡിഷനുകളിൽ (കോഴിക്കോട്, മലപ്പുറം, ഖത്തർ, റിയാദ്, ജിദ്ദ) സബ് എഡിറ്ററായും തത്സമയം പ്രദോഷ ദിനപത്രത്തിൽ ചീഫ് സബ് എഡിറ്ററായും പ്രവർത്തിച്ചു. നിലവിൽ സ്വതന്ത്ര പത്രപ്രവർത്തകനായി തുടരുന്നു.&lt;/p&gt;

&lt;h3&gt;ഡിജിറ്റൽ മീഡിയ&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;'സാഗർ ടോക്സ്' എന്ന യൂട്യൂബ് ചാനലിലൂടെ ചരിത്ര വിവരണങ്ങളും സമകാലിക രാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങളും വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. പതിനായിരക്കണക്കിന് വരിക്കാരുള്ള ഈ ചാനൽ മലയാളി ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നുണ്ട്.&lt;/p&gt;

&lt;h2&gt;കൃതികൾ&lt;/h2&gt;

&lt;h3&gt;നോവലുകൾ&lt;/h3&gt;
&lt;ul&gt;
    &lt;li&gt;ചോര പറ്റിയ ചിറക് (ഒലിവ് ബുക്‌സ്)&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ഫൂക്ക (മാൻകൈന്റ് പബ്ലിക്കേഷൻസ്)&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;കത്രികപ്പൂട്ട് (യുവത ബുക്‌സ്)&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;

&lt;h3&gt;കഥാസമാഹാരം&lt;/h3&gt;
&lt;ul&gt;
    &lt;li&gt;മണൽച്ചൊരുക്ക് (സൈകതം ബുക്‌സ്)&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;

&lt;h3&gt;പഠനം/ജീവചരിത്രം&lt;/h3&gt;
&lt;ul&gt;
    &lt;li&gt;ഷേറെ കേരള കെ.എം സീതി സാഹിബ് (മൺസൂൺ വൈബ്‌സ്)&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;വാരിയംകുന്നത്ത് കുഞ്ഞഹമ്മദ് ഹാജി (ഒലിവ് ബുക്‌സ്)&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ഐ.എസ്; രക്തദാഹികളുടെ മതം (യുവത ബുക്‌സ്)&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ആനന്ദത്തിന്റെ മുള്ള് (യുവത ബുക്‌സ്)&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;

&lt;h2&gt;പുരസ്‌കാരങ്ങൾ&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
    &lt;li&gt;രാജലക്ഷ്മി സ്മാരക ചെറുകഥാ അവാർഡ്&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;അങ്കണം കഥാ അവാർഡ്&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;വി.സി അബൂബക്കർ സ്മാരക പത്രപ്രവർത്തക അവാർഡ്&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ഉബൈദ് ചങ്ങലീരി സ്മാരക പ്രതിഭ അവാർഡ്&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;

&lt;h2&gt;കുടുംബം&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;ഭാര്യ: ഷംന സിദ്ദീഖ്. മകൾ: ഫാത്തിമ ഷൻസ. ബുഷ്റ, അഷ്റഫ് സാഗർ, മനാഫ് സാഗർ എന്നിവർ സഹോദരങ്ങളാണ്.&lt;/p&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
* [https://www.saikathambooks.com/Shareef_Sagar സൈകതം ബുക്സ് - ഷെരീഫ് സാഗർ പ്രൊഫൈൽ]
* [https://www.mbibooks.com/writer/shareef-sagar/ MBI Books - ഷെരീഫ് സാഗർ]
* [https://yuvathabooks.in/product-tag/shareef-sagar/ യുവത ബുക്സ് - ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]
* [https://olivepublications.in/product/chora-pattiya-chirak/ ഒലിവ് പബ്ലിക്കേഷൻസ് - ചോര പറ്റിയ ചിറക്]
* [https://www.mathrubhumi.com/pravasi/oman/shareef-sagar-c5798f28 മാതൃഭൂമി - ഒമാനിലെ സാംസ്കാരിക പരിപാടി]
* [https://www.malayalamnewsdaily.com/node/30116/sunday-plus/book-review-about-fooka മലയാളം ന്യൂസ് - ഫൂക്ക നോവൽ റിവ്യൂ]
* [https://themalabarjournal.com/post/tmj-outlook-muslim-league-seventy-five-political-years-of-inevitability-shareef-sagar മലബാർ ജേണൽ - മുസ്ലിം ലീഗ് രാഷ്ട്രീയ ലേഖനം]
* [https://truecopythink.media/contributor/shafeef-sagar ട്രൂ കോപ്പി തിങ്ക് - ലേഖനങ്ങൾ]
* [https://www.thecue.in/opinion/uniform-civil-code-and-cpm-shareef-sagar-column ദ ക്യൂ - ലേഖനം]
* [https://shababweekly.in/sharif-sagar-the-communal-interpretations-malabar-struggle/ ശബാബ് വീക്കിലി - മലബാർ സമരം ലേഖനം]
* [https://www.mediaoneonline.com/mediaone-shelf/analysis/iuml-jih-sdpi-islamophophia-documentation-report-june-2024-part-01-259332 മീഡിയ വൺ - വിശകലനം]
* [https://malayalam.news18.com/news/coronavirus-latest-news/covid-19-journalists-facebook-post-from-kasargod-rv-219705.html ന്യൂസ് 18 മലയാളം - പത്രപ്രവർത്തക കുറിപ്പ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* കേരള റൈറ്റേഴ്‌സ് ഫോറം ഭാരവാഹികൾhttps://chandrikadaily.com/kerala-writers-forum-office-bearers.html 
* കേരള റൈറ്റേഴ്സ് ഫോറത്തിന് പുതിയ ഭാരവാഹികൾhttps://pravasipathram.com/details.php?news_id=10441 

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [https://www.youtube.com/@sagartalks സാഗർ ടോക്സ് - യൂട്യൂബ് ചാനൽ]
* [https://www.instagram.com/shareef__sagar/ ഷെരീഫ് സാഗർ - ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം]
* [https://www.facebook.com/shareef.sagar.3/ ഷെരീഫ് സാഗർ - ഫേസ്ബുക്ക്]
* [https://www.amazon.in/FOOKA-%E0%B4%AB%E0%B5%82%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95-SHEREEF-SAGAR-%E0%B4%B7%E0%B5%86%E0%B4%B0%E0%B5%80%E0%B4%AB%E0%B5%8D/dp/B0GK1LHW8J ഫൂക്ക - ആമസോൺ ലിങ്ക്]

&lt;references /&gt;

[[വർഗ്ഗം:മലയാളം നോവലെഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പത്രപ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>bxltkywqs82jt9tm7a93amtw9qwhojw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674023</id>
      <parentid>4674021</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shareef Sagar</username>
        <id>223912</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4674023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10676" sha1="hzdp03esp6368qjm23hu4t58u9l2e5b" xml:space="preserve">{{self-published|date=2026 ഏപ്രിൽ}}
{{Notability}}
{{third-party|date=2026 ഏപ്രിൽ}}
{{Infobox writer
|name=ഷെരീഫ് സാഗർ
|image=Shareef Sagar.jpg
|caption=Shareef Sagar
|birth_place=വാഴമ്പുറം, പാലക്കാട് ജില്ല, കേരളം
|occupation=കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ
|nationality=ഇന്ത്യ
|period=ആധുനികം
|genre=നോവൽ, ചെറുകഥ, രാഷ്ട്രീയം }}ഷെരീഫ് സാഗർ

മലയാളത്തിലെ ശ്രദ്ധേയനായ എഴുത്തുകാരനും, പത്രപ്രവർത്തകനും, രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും ഡിജിറ്റൽ ക്രിയേറ്ററുമാണ് &lt;b&gt;ഷെരീഫ് സാഗർ (Shareef Sagar)&lt;/b&gt;. കഥകൾ, നോവലുകൾ, ചരിത്രപഠനങ്ങൾ, ജീവചരിത്രം തുടങ്ങി വിവിധ മേഖലകളിലായി നിരവധി ഗ്രന്ഥങ്ങൾ അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മുസ്ലിം യൂത്ത് ലീഗിന്റെ സംസ്ഥാന പ്രവർത്തകസമിതി അംഗമായ അദ്ദേഹം സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങളിലെ സജീവ ഇടപെടലുകളിലൂടെയും &lt;b&gt;സാഗർ ടോക്സ് (Sagar Talks)&lt;/b&gt; എന്ന യൂട്യൂബ് ചാനലിലൂടെയും ശ്രദ്ധേയനാണ്. എഴുത്തുകാരുടെ സംഘടനയായ കേരള റൈറ്റേഴ്സ് ഫോറം സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറിയാണ്. 

&lt;h2&gt;ജീവിതരേഖ&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ മണ്ണാർക്കാടിനടുത്ത് കാരാകുർശ്ശി വാഴമ്പുറം സ്വദേശിയാണ്. പരേതനായ ഉണ്ണീൻകുട്ടിയുടെയും ആമിനയുടെയും മകനായി ജനിച്ചു. വാഴമ്പുറം എ.എം.യു.പി സ്‌കൂൾ, കാരാകുറുശ്ശി ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്, മണ്ണാർക്കാട് എം.ഇ.എസ് കല്ലടി കോളേജ്, പാലക്കാട് ഗവ. വിക്ടോറിയ കോളേജ്, ഒറ്റപ്പാലം എൻ.എസ്.എസ് കോളേജ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. ചരിത്രത്തിലും മലയാളത്തിലും ജേണലിസത്തിലും ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും സോഷ്യൽ സയൻസിൽ ബി.എഡും നേടിയിട്ടുണ്ട്.&lt;/p&gt;

&lt;p&gt;മാതൃഭൂമി ബാലപംക്തിയിലൂടെയാണ് എഴുത്തിന്റെ ലോകത്തേക്ക് കടന്നുവന്നത്. വിദ്യാർത്ഥി കാലഘട്ടത്തിൽ എം.എസ്.എഫ് പാലക്കാട് ജില്ല സെക്രട്ടറിയായും കലാവേദി കൺവീനറായും പ്രവർത്തിച്ചു. ക്യാമ്പസ് നാടകങ്ങളിൽ മികച്ച നടനുള്ള പുരസ്കാരം നേടിയിട്ടുണ്ട്. 2002-ൽ കാലിക്കറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ സംഘടിപ്പിച്ച കലാജാഥയുടെ സംഗീതശില്പം രചിച്ചത് ഇദ്ദേഹമാണ്.&lt;/p&gt;

&lt;h2&gt;പ്രവർത്തന മേഖലകൾ&lt;/h2&gt;

&lt;h3&gt;പത്രപ്രവർത്തനം&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;തൂലിക മാസികയുടെ എക്‌സിക്യുട്ടീവ് എഡിറ്ററായാണ് ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. തുടർന്ന് ചന്ദ്രിക ദിനപത്രത്തിന്റെ വിവിധ എഡിഷനുകളിൽ (കോഴിക്കോട്, മലപ്പുറം, ഖത്തർ, റിയാദ്, ജിദ്ദ) സബ് എഡിറ്ററായും തത്സമയം പ്രദോഷ ദിനപത്രത്തിൽ ചീഫ് സബ് എഡിറ്ററായും പ്രവർത്തിച്ചു. നിലവിൽ സ്വതന്ത്ര പത്രപ്രവർത്തകനായി തുടരുന്നു.&lt;/p&gt;

&lt;h3&gt;ഡിജിറ്റൽ മീഡിയ&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;'സാഗർ ടോക്സ്' എന്ന യൂട്യൂബ് ചാനലിലൂടെ ചരിത്ര വിവരണങ്ങളും സമകാലിക രാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങളും വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. പതിനായിരക്കണക്കിന് വരിക്കാരുള്ള ഈ ചാനൽ മലയാളി ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നുണ്ട്.&lt;/p&gt;

&lt;h2&gt;കൃതികൾ&lt;/h2&gt;

&lt;h3&gt;നോവലുകൾ&lt;/h3&gt;
&lt;ul&gt;
    &lt;li&gt;ചോര പറ്റിയ ചിറക് (ഒലിവ് ബുക്‌സ്)&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ഫൂക്ക (മാൻകൈന്റ് പബ്ലിക്കേഷൻസ്)&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;കത്രികപ്പൂട്ട് (യുവത ബുക്‌സ്)&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;

&lt;h3&gt;കഥാസമാഹാരം&lt;/h3&gt;
&lt;ul&gt;
    &lt;li&gt;മണൽച്ചൊരുക്ക് (സൈകതം ബുക്‌സ്)&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;

&lt;h3&gt;പഠനം/ജീവചരിത്രം&lt;/h3&gt;
&lt;ul&gt;
    &lt;li&gt;ഷേറെ കേരള കെ.എം സീതി സാഹിബ് (മൺസൂൺ വൈബ്‌സ്)&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;വാരിയംകുന്നത്ത് കുഞ്ഞഹമ്മദ് ഹാജി (ഒലിവ് ബുക്‌സ്)&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ഐ.എസ്; രക്തദാഹികളുടെ മതം (യുവത ബുക്‌സ്)&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ആനന്ദത്തിന്റെ മുള്ള് (യുവത ബുക്‌സ്)&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;

&lt;h2&gt;പുരസ്‌കാരങ്ങൾ&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
    &lt;li&gt;രാജലക്ഷ്മി സ്മാരക ചെറുകഥാ അവാർഡ്&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;അങ്കണം കഥാ അവാർഡ്&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;വി.സി അബൂബക്കർ സ്മാരക പത്രപ്രവർത്തക അവാർഡ്&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ഉബൈദ് ചങ്ങലീരി സ്മാരക പ്രതിഭ അവാർഡ്&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;

&lt;h2&gt;കുടുംബം&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;ഭാര്യ: ഷംന സിദ്ദീഖ്. മകൾ: ഫാത്തിമ ഷൻസ. ബുഷ്റ, അഷ്റഫ് സാഗർ, മനാഫ് സാഗർ എന്നിവർ സഹോദരങ്ങളാണ്.&lt;/p&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
* [https://www.saikathambooks.com/Shareef_Sagar സൈകതം ബുക്സ് - ഷെരീഫ് സാഗർ പ്രൊഫൈൽ]
* [https://www.mbibooks.com/writer/shareef-sagar/ MBI Books - ഷെരീഫ് സാഗർ]
* [https://yuvathabooks.in/product-tag/shareef-sagar/ യുവത ബുക്സ് - ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]
* [https://olivepublications.in/product/chora-pattiya-chirak/ ഒലിവ് പബ്ലിക്കേഷൻസ് - ചോര പറ്റിയ ചിറക്]
* [https://www.mathrubhumi.com/pravasi/oman/shareef-sagar-c5798f28 മാതൃഭൂമി - ഒമാനിലെ സാംസ്കാരിക പരിപാടി]
* [https://www.malayalamnewsdaily.com/node/30116/sunday-plus/book-review-about-fooka മലയാളം ന്യൂസ് - ഫൂക്ക നോവൽ റിവ്യൂ]
* [https://themalabarjournal.com/post/tmj-outlook-muslim-league-seventy-five-political-years-of-inevitability-shareef-sagar മലബാർ ജേണൽ - മുസ്ലിം ലീഗ് രാഷ്ട്രീയ ലേഖനം]
* [https://truecopythink.media/contributor/shafeef-sagar ട്രൂ കോപ്പി തിങ്ക് - ലേഖനങ്ങൾ]
* [https://www.thecue.in/opinion/uniform-civil-code-and-cpm-shareef-sagar-column ദ ക്യൂ - ലേഖനം]
* [https://shababweekly.in/sharif-sagar-the-communal-interpretations-malabar-struggle/ ശബാബ് വീക്കിലി - മലബാർ സമരം ലേഖനം]
* [https://www.mediaoneonline.com/mediaone-shelf/analysis/iuml-jih-sdpi-islamophophia-documentation-report-june-2024-part-01-259332 മീഡിയ വൺ - വിശകലനം]
* [https://malayalam.news18.com/news/coronavirus-latest-news/covid-19-journalists-facebook-post-from-kasargod-rv-219705.html ന്യൂസ് 18 മലയാളം - പത്രപ്രവർത്തക കുറിപ്പ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* &lt;nowiki&gt;https://chandrikadaily.com/kerala-writers-forum-office-bearers.html&lt;/nowiki&gt; 
* &lt;nowiki&gt;https://pravasipathram.com/details.php?news_id=10441&lt;/nowiki&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [https://www.youtube.com/@sagartalks സാഗർ ടോക്സ് - യൂട്യൂബ് ചാനൽ]
* [https://www.instagram.com/shareef__sagar/ ഷെരീഫ് സാഗർ - ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം]
* [https://www.facebook.com/shareef.sagar.3/ ഷെരീഫ് സാഗർ - ഫേസ്ബുക്ക്]
* [https://www.amazon.in/FOOKA-%E0%B4%AB%E0%B5%82%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95-SHEREEF-SAGAR-%E0%B4%B7%E0%B5%86%E0%B4%B0%E0%B5%80%E0%B4%AB%E0%B5%8D/dp/B0GK1LHW8J ഫൂക്ക - ആമസോൺ ലിങ്ക്]

&lt;references /&gt;

[[വർഗ്ഗം:മലയാളം നോവലെഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പത്രപ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>hzdp03esp6368qjm23hu4t58u9l2e5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഒ.ജെ. ജനീഷ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>667357</id>
    <revision>
      <id>4674159</id>
      <parentid>4667033</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asifalinair</username>
        <id>206364</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10585" sha1="9ljr5rpcyc9zaizwhdyciybh66to32t" xml:space="preserve">{{Short description|കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ}}
{{Infobox officeholder
| name                = ഒ.ജെ. ജനീഷ്
| image               = [[File:O. J. Janeesh MLA (cropped).png|300px]]
| caption             = 
| office              = കേരളത്തിലെ കായിക, യുവജനക്ഷേമ, രജിസ്ട്രേഷൻ, പുരാവസ്തു, മൃഗശാല, മ്യൂസിയം, പുരാരേഖ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| predecessor         = {{Bulleted list|[[സജി ചെറിയാൻ]] (യുവജനക്ഷേമം)|
[[വി. അബ്ദുൽറഹ്മാൻ]] (കായികം)|
[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] (രജിസ്ട്രേഷൻ)|
}}
| termstart           = 18 മേയ് 2026
| termend             = 
| office1             = കേരള നിയമസഭാംഗം
| termstart1          = 4 മേയ് 2026
| termend1            = 
| constituency1       = [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ]]
| predecessor1        = [[വി.ആർ. സുനിൽ കുമാർ]]
| successor1          = 
| office2             = യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്, സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ്
| term2               = 2025 - തുടരുന്നു
| predecessor2        = രാഹുൽ മാങ്കൂട്ടത്തിൽ
| successor2          = 
| birth_name          = ഒ.ജെ. ജനീഷ്
| birth_date          = {{birth date and age|1988|09|21|df=yes}}
| birth_place         = [[മാള]], [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| occupation          = അഭിഭാഷകൻ, രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ
| education           = ബി.ബി.എ., എൽ.എൽ.ബി (ഓണേഴ്സ്) - ([[ഗവൺമെന്റ് ലോ കോളേജ്, തൃശ്ശൂർ]])
| 1blankname          = മുഖ്യമന്ത്രി
| 1namedata           = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
| governor            = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]]
| date                = 7 ജൂൺ
| year                = 2026
| source              = https://www.samakalikamalayalam.com/news/kerala/the-exemplary-life-of-o-j-janish സമകാലിക മലയാളം
}}
2026 മെയ് 18 മുതൽ സംസ്ഥാന
യുവജനക്ഷേമ, കായിക, രജിസ്ട്രേഷൻ വകുപ്പ് മന്ത്രിയും 2026 മെയ് 4 മുതൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവും 2025 മുതൽ യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ സംസ്ഥാന അധ്യക്ഷനുമാണ് '''ഒ.ജെ. ജനീഷ് ''' (ജനനം: 21 സെപ്റ്റംബർ 1988)&lt;ref&gt;{{Citeweb|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/21-days-in-jail-70-cases-shattered-left-bastions-to-enter-assembly-now-janeesh-becomes-minister-kvd0zzkh
 |title=Mathrubhumi
 |access-date=May 18, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/district-news/thrissur/2026/05/20/kerala-minister-oj-janeesh-car-number-significance.html&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ==
[[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിലെ]] മാളയിലെ കുഴൂരിൽ ജനരഞ്ജനന്റെയും പുഷ്പയുടേയും മകനായി 1988 സെപ്റ്റംബർ 21ന് ജനനം.  
കുഴൂരിലെ ഗവൺമെന്റ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസവും വി.സി.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്. പുത്തൻവേലിക്കരയിലെ വി.സി.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്സിൽ നിന്ന് ഹയർ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസവും പൂർത്തിയാക്കി. പെരുമ്പാവൂരിലെ ഗവൺമെന്റ് പോളിടെക്നിക് കോളേജിലും കൊരട്ടിയിലെ ഗവൺമെന്റ് പോളിടെക്നിക് കോളേജിലും ചേർന്നു. പിന്നീട് നിയമരംഗത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞു. 2019-ൽ [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിക്കറ്റ്|കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലയുമായി]] അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തിട്ടുള്ള [[തൃശ്ശൂർ ലോ കോളേജ്|തൃശൂർ ഗവൺമെന്റ് ലോ കോളേജിൽ]] നിന്ന് ബി.ബി.എ; എൽ.എൽ.ബി(ഓണേഴ്സ്) ഡബിൾ ഡിഗ്രി നേടിയ അദ്ദേഹം ഒരു അഭിഭാഷകനായി പ്രാക്ടീസ് ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.asianetnews.com/kerala-news/surprise-entry-youth-congress-kerala-president-o-j-janeesh-to-be-the-youngest-minister-in-vd-satheesan-cabinet-articleshow-4rp4l09&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
കേരളത്തിലെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ യുവജന വിഭാഗത്തിലെ ഇടപെടലിലൂടെയാണ് ജനീഷ് നേതൃ നിരയിലേക്ക് എത്തിയത്.
2025-ൽ രാഹുൽ മാങ്കൂട്ടത്തിന് പകരം 
യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റായതോടെയാണ് സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ശ്രദ്ധേയനായത്.

2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ
കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്നും മത്സരിച്ച ജനീഷ് 
സിപിഐ സ്ഥാനാർത്ഥിയെ പരാജയപ്പെടുത്തി ആദ്യമായി നിയമസഭാംഗമായി. 

നിലവിൽ 2026 മെയ് 18-ന്
നിലവിൽ വന്ന വിഡി സതീശൻ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന യുവജനക്ഷേമ 
കായിക രജിസ്ട്രേഷൻ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി
തുടരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/elections/candidates/Kerala2026/adv-o-j-janeesh-509/
 |title=Hindu
 |access-date=May 18, 2026
}}&lt;/ref&gt; 

''' പ്രധാന പദവികളിൽ '''

* 2026-തുടരുന്നു : സംസ്ഥാന യുവജനക്ഷേമ, കായിക, രജിസ്ട്രേഷൻ വകുപ്പ് മന്ത്രി
* 2026-തുടരുന്നു  : നിയമസഭാംഗം, കൊടുങ്ങല്ലൂർ
* 2025-തുടരുന്നു  : യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്, സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ്
* 2025 : കെപിസിസി അംഗം
* 2023-2025 : യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്, സംസ്ഥാന ഉപാധ്യക്ഷൻ
* 2020-2023 : യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്, തൃശൂർ ജില്ലാ പ്രസിഡൻ്റ്
* 2017-2020 : കെ.എസ്.യു, തൃശൂർ ജില്ലാ പ്രസിഡൻ്റ്
* 2012-2017 : കെ.എസ്.യു, തൃശൂർ ജില്ലാ ഉപാധ്യക്ഷൻ
* 2010-2012 : യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്, കൊടുങ്ങല്ലൂർ മണ്ഡലം വൈസ് പ്രസിഡന്റ്
* 2007-2010 : കെ.എസ്.യു, മാള മണ്ഡലം പ്രസിഡൻ്റ്
* 2005-2007 : കെ.എസ്.യു, യൂണിറ്റ് പ്രസിഡൻ്റ്&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/19/minister-oj-janeesh-lucky-car-number-matches-his-vote-margin.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/oj-janeesh-thrissur-minister-2026-yo5plqfx&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/district-news/thrissur/2026/05/18/oj-jinesh-political-journey.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.deepika.com/kerala/minister-oj-janeesh-against-pension-age-increase-proposal-129510&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/news/interview/oj-janeesh-interview-struggle-to-ministership-inspiring-story-youth-politics-lyvg6s15&lt;/ref&gt;

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
* ഭാര്യ : അഡ്വ. ശ്രീലക്ഷ്‌മി
* സഹോദരൻ : ധനീഷ്&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/district-news/thrissur/2026/06/07/minister-janeesh-kerala-sports-development.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/district-news/thrissur/2026/05/25/kuzhur-oj-janish-emotional-return-home.html&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1988-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Date of birth not in Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കായികവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ യുവജനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മൃഗശാല വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ രജിസ്ട്രേഷൻ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>9ljr5rpcyc9zaizwhdyciybh66to32t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വി.ഡി. സതീശൻ മന്ത്രിസഭ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>667384</id>
    <revision>
      <id>4674169</id>
      <parentid>4666621</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dvellakat</username>
        <id>4080</id>
      </contributor>
      <origin>4674169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35411" sha1="dkl8cftehc3p5ybfghj428hxnx18dvo" xml:space="preserve">{{Infobox government cabinet|cabinet_type=മന്ത്രിസഭ|cabinet_number=24|jurisdiction=[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]]|flag=Government of Kerala Logo.svg|flag_border=true|incumbent=|image=|image_size=|caption=|state_head=[[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]]|government_head=[[വി.ഡി. സതീശൻ]]|date_formed=18 മേയ് 2026|date_dissolved=|members_number=21|political_parties={{legend2|{{United Democratic Front (Kerala)/meta/color}}|'''[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യുഡിഎഫ്]]'''|border=solid 1px #AAAAAA}}
|opposition_cabinet=|opposition_party={{legend2|{{Left Democratic Front (Kerala)/meta/color}}|'''[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽഡിഎഫ്]]'''|border=solid 1px #AAAAAA}}|opposition_leader=[[പിണറായി വിജയൻ]]|election=[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2026)|2026]]|last_election=[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021)|2021]]|legislature_term=5 വർഷം|budget=|advice_and_consent1=|advice_and_consent2=&lt;!-- etc. --&gt;|incoming_formation=|outgoing_formation=|previous=[[രണ്ടാം പിണറായി വിജയൻ മന്ത്രിസഭ|രണ്ടാം പിണറായി മന്ത്രിസഭ]]|successor=}}

[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (യുഡിഎഫ്)]] വിജയിച്ചതിനുശേഷം രൂപീകരിച്ച [[വി.ഡി. സതീശൻ|വി.ഡി. സതീശന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള മന്ത്രിസഭയാണ് വി.ഡി. സതീശൻ മന്ത്രിസഭ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2026/May/17/udfs-brave-poll-leader-staked-all-to-win-big|title=UDF’s Brave poll leader staked all to win big|access-date=2026-05-18|last=രവി|first=രാജേഷ്|date=2026-05-17|website=ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രെസ്|language=en}}&lt;/ref&gt; 2026 മെയ് 18-ന് മന്ത്രിസഭ അധികാരമേറ്റു. സത്യപ്രതിജ്ഞ സമയത്ത് മന്ത്രിസഭയിൽ ആകെ 21 മന്ത്രിമാരുണ്ടായിരുന്നു.  കേരളത്തിന്റെ 24-ാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി വി.ഡി. സതീശൻ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു, ഈ സ്ഥാനം വഹിക്കുന്ന 13-ാമത്തെ വ്യക്തിയും.

== മന്ത്രിമാരും വകുപ്പുകളും ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;60%&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%;&quot;
|-
! ക്രമ നമ്പർ
! പേര്
! ചിത്രം
! നിയോജക മണ്ഡലം
! പദവി
! വകുപ്പ്(കൾ)&lt;ref&gt;https://document.kerala.gov.in/documents/notifications/notification2005202618:21:17.pdf&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; | പാർട്ടി
! ഔദ്യോഗിക കാർ നമ്പർ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/kerala-news/numbers-for-the-official-vehicles-of-state-ministers-articleshow-puwngdx|title=മന്ത്രിമാരുടെ ഔദ്യോ​ഗിക വാഹനങ്ങൾക്കുള്ള നമ്പറുകളായി; രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് ഒമ്പതും പികെ കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടിക്ക് രണ്ടും, ഉത്തരവ് പുറത്തിറങ്ങി|access-date=2026-09-13|last=Fb|last2=Tw|language=ml|last3=Linkdin|last4=Whatsapp|last5=Us|first5=GNFollow}}&lt;/ref&gt;

|-
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | '''[[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]]'''

|-
|1
|{{Center|'''[[വി.ഡി. സതീശൻ]]'''}}
|[[File:VD Satheesan.jpg|120px]]
|{{Center|'''[[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]]'''}}
|{{Center|'''[[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]]'''}}
|
* [[ധനകാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|ധനകാര്യം]]
* നാഷണൽ സേവിംഗ്സ് വകുപ്പ് 
* സ്റ്റോർസ് പർച്ചേസ്
* [[കേരള വാണിജ്യനികുതി വകുപ്പ്|വാണിജ്യ നികുതി]]
* കാർഷിക ആദായ നികുതി
* [[ട്രഷറി വകുപ്പ്|ട്രഷറികൾ]]
* ലോട്ടറികൾ
* [[സംസ്ഥാന ഓഡിറ്റ് വകുപ്പ്|സ്റ്റേറ്റ് ഓഡിറ്റ് വകുപ്പ്]]
* [[ദി കേരളാ സ്റ്റേറ്റ്‌ ഫിനാൻഷ്യൽ എന്റർപ്രൈസസ്‌ ലിമിറ്റഡ്‌|കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഫിനാൻഷ്യൽ എന്റർപ്രൈസസ്]]
* സംസ്ഥാന ഇൻഷുറൻസ് വകുപ്പ്
* [[കേരള ഫിനാൻഷ്യൽ കോർപ്പറേഷൻ]]
* സ്റ്റാമ്പുകളും സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടിയും
* [[കേരള മത്സ്യബന്ധന-തുറമുഖ വകുപ്പ്|തുറമുഖങ്ങൾ]]
* [[നിയമ വകുപ്പ് (കേരളം)|നിയമം]]
* ആസൂത്രണവും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളും
* [[പൊതു ഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]]
* [[അഖിലേന്ത്യാ സേവനങ്ങൾ|ഓൾ ഇന്ത്യ സർവീസുകൾ]] ([[ഇന്ത്യൻ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്|ഐ.എ.എസ്]], [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|ഐ.പി.എസ്]], ഐ.എഫ്.എസ്)
* [[കേരള ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക വകുപ്പ്|ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* ദുരന്തനിവാരണം
* [[പ്രവാസി കേരളീയകാര്യ വകുപ്പ്|പ്രവാസികാര്യങ്ങൾ]]
* മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം
* ശാസ്ത്ര സ്ഥാപനങ്ങൾ
* പേഴ്‌സണൽ ആൻഡ് അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് റിഫോംസ്
* തിരഞ്ഞെടുപ്പ്
* ഏകീകരണം
* സൈനിക ക്ഷേമം
* ദുരിതാശ്വാസം
* സംസ്ഥാന ആതിഥ്യം
* സിവിൽ-ക്രിമിനൽ നീതിന്യായ ഭരണം
* വിമാനത്താവളങ്ങൾ
* മെട്രോ റെയിൽ
* അന്തർസംസ്ഥാന നദീജലങ്ങൾ
* തീരദേശ കപ്പൽഗതാഗതവും ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതവും
* കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇൻലാൻഡ് നാവിഗേഷൻ കോർപ്പറേഷൻ
* വിവര-പൊതുജന സമ്പർക്കം
* പ്രിന്റിംഗും സ്റ്റേഷനറിയും
* റെയിൽവേ
* രാജീവ് ഗാന്ധി സെന്റർ ഫോർ ബയോടെക്നോളജി
* [[നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്]]
* തപാൽ-ടെലഗ്രാഫ്
* എല്ലാ പ്രധാന നയപരമായ കാര്യങ്ങളും
* മറ്റൊരിടത്തും പരാമർശിക്കാത്ത വിഷയങ്ങൾ

| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|{{Center|'''1'''}}

|-
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | '''കാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാർ'''

|-
|2
|[[പി.കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി|പി. കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി]]
|[[File:P. K. Kunhalikutty.jpg|120px]]
|[[മലപ്പുറം നിയമസഭാമണ്ഡലം|മലപ്പുറം]]
|{{Center|'''വ്യവസായ-വിവരസാങ്കേതിക വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള വ്യവസായ-വാണിജ്യ വകുപ്പ്|വ്യവസായവും വാണിജ്യവും]]
* [[കേരള ഇലക്ട്രോണിക്സ്-വിവരസാങ്കേതിക വകുപ്പ്|വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ]]
* കൃത്രിമ ബുദ്ധി
* സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ
* ഖനനവും ഭൂവിജ്ഞാനവും
* കൈത്തറിയും തുണിത്തര വ്യവസായവും
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|IUML]]'''
|2

|-
|3
|[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
|[[File:Ramesh Chennithala.jpg|120px]]
|[[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഹരിപ്പാട്]]
|{{Center|'''ആഭ്യന്തര, വിജിലൻസ്, കയർ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തരം]]
* [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]]
* [[കേരള ഫയർ ആൻഡ് റെസ്ക്യൂ സർവീസസ്|ഫയർ ആൻഡ് റെസ്ക്യൂ]]
* [[കേരള പ്രിസൺസ് ആൻഡ് കറക്ഷണൽ സർവീസസ്|ജയിലുകൾ]]
* [[കയർ]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|9
|-
|4
|'''[[സണ്ണി ജോസഫ്]]'''
| [[പ്രമാണം:SUNNYJOSEPHMLA.jpg|120px]]
|'''[[പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പേരാവൂർ]]'''
|{{Center|'''വൈദ്യുതി, പരിസ്ഥിതി, പാർലമെന്ററി കാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ഊർജ വകുപ്പ്|വൈദ്യുതി]]
* [[കേരള പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ്|പരിസ്ഥിതി]]
* പാർലമെന്ററി കാര്യങ്ങൾ
* [[എജൻസി ഫോർ ന്യൂ ആൻഡ് റിന്യൂവബിൾ എനർജി റിസർച്ച് ആൻഡ് ടെക്നോളജി|ANERT]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|4

|-
|5
|[[കെ. മുരളീധരൻ]]
|[[File:Muraleedharan.jpg|120px]]
|[[വട്ടിയൂർക്കാവ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|വട്ടിയൂർക്കാവ്]]
|{{Center|'''ആരോഗ്യ-കുടുംബക്ഷേമ, ദേവസ്വം വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ആരോഗ്യ-കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ്|ആരോഗ്യവും കുടുംബക്ഷേമവും]]
* [[കേരള ദേവസ്വം ബോർഡുകൾ|ദേവസ്വം]]
* [[കേരള ആയുഷ് വകുപ്പ്|ആയുഷ്]]
* മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസം
* മെഡിക്കൽ സർവകലാശാല
* തദ്ദേശീയ ചികിത്സ
* ഔഷധ നിയന്ത്രണം
* ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|11

|-
|6
|[[മോൻസ് ജോസഫ്]]
|[[File:Mons Joseph.jpeg|120px]]
|[[കടുത്തുരുത്തി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കടുത്തുരുത്തി]]
|{{Center|'''ജലവിഭവ-ഭവന നിർമ്മാണ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ജലവിഭവ വകുപ്പ്|ജലവിഭവം]]
* [[കേരള ഭവന നിർമ്മാണ വകുപ്പ്|ഭവന നിർമ്മാണം]]
* ജലസേചനം
* കമാൻഡ് ഏരിയ ഡെവലപ്മെന്റ് അതോറിറ്റി (CADA)
* [[കേരള ഭൂഗർഭജല വകുപ്പ്|ഭൂഗർഭ ജല വകുപ്പ്]]
* ജലവിതരണവും ശുചിത്വവും
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Kerala Congress (Joseph)}}&quot; |
| '''[[കേരള കോൺഗ്രസ്|KEC]]'''
|3

|-
|7
|[[ഷിബു ബേബി ജോൺ]]
|[[File:Shibu-Baby-John.jpg|120px]]
|[[ചവറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചവറ]]
|{{Center|'''വനം, വന്യജീവി സംരക്ഷണം, നൈപുണ്യ വികസന വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള വനം വകുപ്പ്|വനവും വന്യജീവി സംരക്ഷണവും]]
* [[കേരള തൊഴിൽ-നൈപുണ്യ വകുപ്പ്|നൈപുണ്യ വികസനം]]
* കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസ് (KASE)
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Revolutionary Socialist Party (India)}}&quot; |
| '''[[റെവല്യൂഷണറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി (ഇന്ത്യ)|RSP]]'''
|51

|-
|8
|[[അനൂപ് ജേക്കബ്]]
|[[File:Anoop jacob.JPG|120px]]
|[[പിറവം നിയമസഭാമണ്ഡലം|പിറവം]]
|{{Center|'''ഭക്ഷ്യ-പൊതുവിതരണ, ഉപഭോക്തൃകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ഭക്ഷ്യ-പൊതുവിതരണ വകുപ്പ്|ഭക്ഷ്യവും പൊതുവിതരണവും]]
* [[കേരള ഭക്ഷ്യ-പൊതുവിതരണ വകുപ്പ്|ഉപഭോക്തൃകാര്യങ്ങൾ]]
* ലീഗൽ മെട്രോളജി
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Kerala Congress (Jacob)}}&quot; |
| '''[[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)|KC(Jacob)]]'''
|5

|-
|9
|[[സി.പി. ജോൺ|സി. പി. ജോൺ]]
|[[File:C.P.John.jpg|120px]]
|[[തിരുവനന്തപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ]]
|{{Center|'''ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ഗതാഗത വകുപ്പ്|റോഡ് ഗതാഗതം]]
* [[കേരള മോട്ടോർ വാഹന വകുപ്പ്|മോട്ടോർ വാഹനങ്ങൾ]]
* [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് വാട്ടർ ട്രാൻസ്പോർട്ട് വകുപ്പ്|ജലഗതാഗതം]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Communist Marxist Party}}&quot; |
| '''[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി|CMP]]'''
| 6

|-
|10
|[[എ.പി. അനിൽകുമാർ|എ. പി. അനിൽ കുമാർ]]
|[[File:A.P. Anil Kumar.JPG|120px]]
|[[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ]]
|{{Center|'''റവന്യൂ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള റവന്യൂ വകുപ്പ്|ഭൂരവന്യൂ]]
* [[കേരള റവന്യൂ-ഭൂരേഖ വകുപ്പ്|സർവേയും ഭൂരേഖകളും]]
* ഭൂപരിഷ്കരണം
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|7

|-
|11
|[[എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ]]
|[[File:N Shamsudheen 01.jpg|120px]]
|[[മണ്ണാർക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|മണ്ണാർക്കാട്]]
|{{Center|'''പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ-ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള സർക്കാർ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്|പൊതുവിദ്യാഭ്യാസം]]
* [[കേരള ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ്|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]]
* സാക്ഷരതാ പ്രസ്ഥാനം
* വഖഫ്-ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടനം
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|IUML]]'''
|21

|-
|12
|[[പി.സി. വിഷ്ണുനാഥ്|പി. സി. വിഷ്ണുനാഥ്]]
|[[File:PC Vishnunadh Kundara MLA.png|120px]]
|[[കുണ്ടറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുണ്ടറ]]
|{{Center|'''ടൂറിസം-സാംസ്കാരികകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ടൂറിസം വകുപ്പ്|ടൂറിസം]]
* [[കേരള സാംസ്കാരികകാര്യ വകുപ്പ്|സാംസ്കാരിക കാര്യങ്ങൾ]]
* [[കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര വികസന കോർപ്പറേഷൻ]] (KSFDC)
* കേരള ചലച്ചിത്ര അക്കാദമി
* കേരള സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ്
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|12
|-
|13
|[[റോജി എം. ജോൺ]]
|[[File:Roji M John at Kodussery IMG 20260326 160534972 (cropped).jpg|120px]]
|[[അങ്കമാലി നിയമസഭാമണ്ഡലം|അങ്കമാലി]]
|{{Center|'''ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്|ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം]]
* കോളജിയറ്റ് വിദ്യാഭ്യാസം
* സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസം
* സർവകലാശാലകൾ (കാർഷിക, വെറ്ററിനറി, ഫിഷറീസ്, മെഡിക്കൽ, ഡിജിറ്റൽ സർവകലാശാലകൾ ഒഴികെ)
* പ്രവേശന പരീക്ഷകൾ
* [[നാഷണൽ കാഡറ്റ് കോർ|എൻ.സി.സി]]
* അഡിഷണൽ സ്കിൽ അക്വിസിഷൻ പ്രോഗ്രാം (ASAP)
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|16

|-
|14
|[[ബിന്ദു കൃഷ്ണ]]
| [[File:Adv. Bindhu Krishna.png]]
|[[കൊല്ലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊല്ലം]]
|{{Center|'''തൊഴിൽ, മൃഗസംരക്ഷണം, ക്ഷീരവികസനം, വനിത-ശിശു വികസന വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള തൊഴിൽ-നൈപുണ്യ വകുപ്പ്|തൊഴിൽ]]
* [[കേരള മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പ്|മൃഗസംരക്ഷണം]]
* [[കേരള ക്ഷീരവികസന വകുപ്പ്|ക്ഷീരവികസനം]]
* ക്ഷീര സഹകരണസംഘങ്ങൾ
* [[കേരള വനിത-ശിശു വികസന വകുപ്പ്|വനിത-ശിശു വികസനം]]
* [[കേരള വെറ്ററിനറി ആൻഡ് അനിമൽ സയൻസസ് സർവകലാശാല]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|27

|-
|15
|[[എം. ലിജു]]
| [[File:M. Liju.jpg]]
|[[കായംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കായംകുളം]]
|{{Center|'''എക്സൈസ്-സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള സഹകരണ വകുപ്പ്|സഹകരണം]]
* [[കേരള എക്സൈസ് വകുപ്പ്|എക്സൈസ്]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|18

|-
|16
|[[കെ.എം. ഷാജി|കെ. എം. ഷാജി]]
| [[File:K. M. Shaji.jpg|120px]]
|[[വേങ്ങര നിയമസഭാമണ്ഡലം|വേങ്ങര]]
|{{Center|'''തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്|തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പ്]]
* പഞ്ചായത്ത്
* മുനിസിപ്പാലിറ്റി
* കോർപ്പറേഷൻ
* നഗരാസൂത്രണം
* ഗ്രാമവികസനം
* പ്രാദേശിക വികസന അതോറിറ്റികൾ
* [[കേരള ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ലോക്കൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ|KILA]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|IUML]]'''
|13

|-
|17
|[[പി.കെ. ബഷീർ|പി. കെ. ബഷീർ]]
| [[File:P. K. Basheer.jpg]]
|[[ഏറനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഏറനാട്]]
|{{Center|'''പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്|പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|IUML]]'''
|17

|-
|18
|[[വി.ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ|വി. ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ]]
|[[File:VE_Abdul_Gafoor.jpg|120px]]
|[[കളമശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കളമശ്ശേരി]]
|{{Center|'''മത്സ്യബന്ധന-സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള മത്സ്യബന്ധന-തുറമുഖ വകുപ്പ്|മത്സ്യബന്ധനം]]
* [[കേരള മത്സ്യബന്ധന-തുറമുഖ വകുപ്പ്|ഹാർബർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[കേരള സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്|സാമൂഹ്യനീതി]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|IUML]]'''
|14

|-
|19
|[[ടി. സിദ്ദിഖ്]]
| [[File:T. Siddique politician.jpg]]
|[[കൽപ്പറ്റ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൽപ്പറ്റ]]
|{{Center|'''കാർഷിക വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള കൃഷി വകുപ്പ്|കൃഷി]]
* മണ്ണ് സർവേയും മണ്ണ് സംരക്ഷണവും
* [[കേരള കാർഷിക സർവകലാശാല]]
* വെയർഹൗസിംഗ് കോർപ്പറേഷൻ
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|15

|-
|20
|[[കെ. എ. തുളസി]]
| 
|[[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊങ്ങാട്]]
|{{Center|'''പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ, പിന്നാക്കക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വികസന വകുപ്പ്|പട്ടികജാതി വികസനം]]
* [[കേരള പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വികസന വകുപ്പ്|പട്ടികവർഗ വികസനം]]
* [[കേരള പിന്നാക്കവിഭാഗ വികസന വകുപ്പ്|പിന്നാക്ക വിഭാഗ വികസനം]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|8

|-
|21
|[[ഒ. ജെ. ജനീഷ്]]
|[[File:O. J. Janeesh MLA (cropped).png]]
|[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ]]
|{{Center|'''കായികം, യുവജനക്ഷേമം, രജിസ്ട്രേഷൻ, പുരാവസ്തു വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള കായിക-യുവജനകാര്യ വകുപ്പ്|കായികം]]
* [[കേരള കായിക-യുവജനകാര്യ വകുപ്പ്|യുവജനകാര്യങ്ങൾ]]
* [[കേരള നികുതി വകുപ്പ്|രജിസ്ട്രേഷൻ]]
* [[കേരള പുരാവസ്തു വകുപ്പ്|പുരാവസ്തു]]
* പുരാരേഖകൾ
* മൃഗശാലകൾ
* മ്യൂസിയങ്ങൾ
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|19

|}

==സ്പീക്കറും ചീഫ് വിപ്പും==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;8&quot; |സ്പീക്കർ - സഭാധ്യക്ഷൻ
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 10px;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 200px;&quot; | പേര്
! ചിത്രം
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 200px;&quot; | പദവി
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 50px;&quot; | നിയോജക മണ്ഡലം
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 50px;&quot; | ജില്ല
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; | പാർട്ടി
|-
|1|| [[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]
|[[File:Thiruvanchoor Radhakrishnan.jpg|80px]]
| [[സ്പീക്കർ (രാഷ്ട്രീയം)|സ്പീക്കർ]] || [[കോട്ടയം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോട്ടയം]] || [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]] || {{party name with color|Indian National Congress}}
|-
|2|| [[ഷാനിമോൾ ഉസ്മാൻ]]
|[[File:Shanimol Osman.jpg|80px]]
| [[ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കർ]] || [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ]] || [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] || {{party name with color|Indian National Congress}}
|-
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;8&quot; |ചീഫ് വിപ്പ്
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 10px;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 200px;&quot; | പേര്
! ചിത്രം
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 200px;&quot; | പദവി
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 50px;&quot; | നിയോജക മണ്ഡലം
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 50px;&quot; | ജില്ല
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; | പാർട്ടി
|-
|1|| [[അപു ജോൺ ജോസഫ്]]
|[[File:Apu John Joseph.jpg|90px]]
| [[ചീഫ് വിപ്പ്]] || [[തൊടുപുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൊടുപുഴ]] || [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]] || {{party name with color|Kerala Congress}}
|-
|}
== മന്ത്രിമാർ പാർട്ടിതിരിച്ച് ==
{{Pie chart
| caption = ക്യാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാർ പാർട്ടി തിരിച്ച്
| value1 = 57.14
| label1 = ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്
| color1 = {{party color|Indian National Congress}}
| value2 = 23.8
| label2 = ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്
| color2 = {{party color|Indian Union Muslim League}}
| value3 = 4.76
| label3 = കേരള കോൺഗ്രസ്
| color3 = {{party color|Kerala Congress}}
| value4 = 4.76
| label4 = റവല്യൂഷണറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി (ഇന്ത്യ)
| color4 = {{party color|Revolutionary Socialist Party (India)}}
| value5 = 4.76
| label5 = കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)
| color5 = {{party color|Kerala Congress (Jacob)}}
| value6 = 4.76
| label6 = കമ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി
| color6 = {{party color|Communist Marxist Party}}
}} 

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |പാർട്ടി
!ക്യാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാർ
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Indian National Congress}}&quot; |
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
|12
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
|[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്‌ലിം ലീഗ്|ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്]]
|5
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Kerala Congress}}&quot; |
|[[കേരള കോൺഗ്രസ്]]
|1
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Revolutionary Socialist Party (India)}}&quot; |
|[[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|റവല്യൂഷണറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി (ഇന്ത്യ)]]
|1
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Kerala Congress (Jacob)}}&quot; |
|[[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)|കേരള കോൺഗ്രസ്( ജേക്കബ്)]]
|1
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Communist Marxist Party}}&quot; |
|[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി|കമ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]
|1
|}
== മന്ത്രിമാർ ജില്ല തിരിച്ച് ==
{{Pie chart
|caption=ക്യാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാർ ജില്ലതിരിച്ച്
|label1=എറണാകുളം
|value1=19.04
|color1=#1E90FF

|label2=മലപ്പുറം
|value2=19.04
|color2=#32CD32

|label3=കൊല്ലം
|value3=14.28
|color3=#FF8C00

|label4=ആലപ്പുഴ
|value4=9.52
|color4=#DC143C

|label5=തിരുവനന്തപുരം
|value5=9.52
|color5=#8A2BE2

|label6=പാലക്കാട്
|value6=9.52
|color6=#20B2AA

|label7=കണ്ണൂർ
|value7=4.76
|color7=#FFD700

|label8=വയനാട്
|value8=4.76
|color8=#A0522D

|label9=തൃശ്ശൂർ
|value9=4.76
|color9=#708090

|label10=കോട്ടയം
|value10=4.76
|color10=#FF69B4
}}


{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ ജില്ല തിരിച്ചുള്ള മന്ത്രിമാരുടെ പ്രാതിനിധ്യം
! ജില്ല
! മന്ത്രിമാരുടെ എണ്ണം
! മന്ത്രിമാർ
|-
| [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| {{Center|'''4'''}}
|[[വി.ഡി. സതീശൻ]],&lt;br&gt; [[റോജി എം. ജോൺ]],&lt;br&gt; [[വി.ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ|വി.ഇ.അബ്ദുൾ ഗഫൂർ]], &lt;br&gt;[[അനൂപ് ജേക്കബ്]]
|-
| [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം]]
| {{Center|'''4'''}}
|[[എ.പി. അനിൽകുമാർ]],&lt;br&gt; [[പി.കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി]],&lt;br&gt;[[കെ.എം. ഷാജി]],&lt;br&gt;[[പി.കെ. ബഷീർ]]
|-
| [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം]] 
| {{Center|'''3'''}}
|[[ബിന്ദു കൃഷ്ണ]],&lt;br&gt;[[പി.സി. വിഷ്ണുനാഥ്]],&lt;br&gt;[[ഷിബു ബേബി ജോൺ]]
|-
| [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
| {{Center|'''2'''}}
|[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]],&lt;br&gt;[[എം. ലിജു]]
|-
| [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]]
| {{Center|'''2'''}}
|[[കെ. മുരളീധരൻ|കെ.മുരളീധരൻ]],&lt;br&gt;[[സി.പി. ജോൺ]]
|-
| [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]]
| {{Center|'''2'''}}
|[[കെ.എ. തുളസി]],&lt;br&gt;[[എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ]]
|-
| [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| {{Center|'''1'''}}
|[[സണ്ണി ജോസഫ്]]
|-
| [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട്]]
| {{Center|'''1'''}}
|[[ടി. സിദ്ദിഖ്]]
|-
| [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]]
| {{Center|'''1'''}}
|[[ഒ.ജെ. ജനീഷ്]]
|-
| [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]
| {{Center|'''1'''}}
|[[മോൻസ് ജോസഫ്]]
|-
|[[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട്]]
|rowspan=&quot;4&quot;|{{Center|'''0'''}}
|rowspan=&quot;4&quot;|-
|-
|[[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ്]]
|-
|[[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]]
|-
|[[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]]
|-
|}
==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist|}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മന്ത്രിസഭകൾ]]</text>
      <sha1>dkl8cftehc3p5ybfghj428hxnx18dvo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674171</id>
      <parentid>4674169</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dvellakat</username>
        <id>4080</id>
      </contributor>
      <origin>4674171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35441" sha1="34cnrwaxzb0cnoww8pv0zebaxfe1ehg" xml:space="preserve">{{Infobox government cabinet|cabinet_type=മന്ത്രിസഭ|cabinet_number=24|jurisdiction=[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]]|flag=Government of Kerala Logo.svg|flag_border=true|incumbent=|image=|image_size=|caption=|state_head=[[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]]|government_head=[[വി.ഡി. സതീശൻ]]|date_formed=18 മേയ് 2026|date_dissolved=|members_number=21|political_parties={{legend2|{{United Democratic Front (Kerala)/meta/color}}|'''[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യുഡിഎഫ്]]'''|border=solid 1px #AAAAAA}}
|opposition_cabinet=|opposition_party={{legend2|{{Left Democratic Front (Kerala)/meta/color}}|'''[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽഡിഎഫ്]]'''|border=solid 1px #AAAAAA}}|opposition_leader=[[പിണറായി വിജയൻ]]|election=[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2026)|2026]]|last_election=[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021)|2021]]|legislature_term=5 വർഷം|budget=|advice_and_consent1=|advice_and_consent2=&lt;!-- etc. --&gt;|incoming_formation=|outgoing_formation=|previous=[[രണ്ടാം പിണറായി വിജയൻ മന്ത്രിസഭ|രണ്ടാം പിണറായി മന്ത്രിസഭ]]|successor=}}

[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (യുഡിഎഫ്)]] വിജയിച്ചതിനുശേഷം രൂപീകരിച്ച [[വി.ഡി. സതീശൻ|വി.ഡി. സതീശന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള മന്ത്രിസഭയാണ് വി.ഡി. സതീശൻ മന്ത്രിസഭ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2026/May/17/udfs-brave-poll-leader-staked-all-to-win-big|title=UDF’s Brave poll leader staked all to win big|access-date=2026-05-18|last=രവി|first=രാജേഷ്|date=2026-05-17|website=ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രെസ്|language=en}}&lt;/ref&gt; 2026 മെയ് 18-ന് മന്ത്രിസഭ അധികാരമേറ്റു. സത്യപ്രതിജ്ഞ സമയത്ത് മന്ത്രിസഭയിൽ ആകെ 21 മന്ത്രിമാരുണ്ടായിരുന്നു.  കേരളത്തിന്റെ 24-ാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി വി.ഡി. സതീശൻ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു, ഈ സ്ഥാനം വഹിക്കുന്ന 13-ാമത്തെ വ്യക്തിയും.

== മന്ത്രിമാരും വകുപ്പുകളും ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;60%&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%;&quot;
|-
! ക്രമ നമ്പർ
! പേര്
! ചിത്രം
! നിയോജക മണ്ഡലം
! പദവി
! വകുപ്പ്(കൾ)&lt;ref&gt;https://document.kerala.gov.in/documents/notifications/notification2005202618:21:17.pdf&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; | പാർട്ടി
! ഔദ്യോഗിക കാർ നമ്പർ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/kerala-news/numbers-for-the-official-vehicles-of-state-ministers-articleshow-puwngdx|title=മന്ത്രിമാരുടെ ഔദ്യോ​ഗിക വാഹനങ്ങൾക്കുള്ള നമ്പറുകളായി; രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് ഒമ്പതും പികെ കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടിക്ക് രണ്ടും, ഉത്തരവ് പുറത്തിറങ്ങി|access-date=2026-09-13|last=Fb|last2=Tw|language=ml|last3=Linkdin|last4=Whatsapp|last5=Us|first5=GNFollow}}&lt;/ref&gt;

|-
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | '''[[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]]'''

|-
|1
|{{Center|'''[[വി.ഡി. സതീശൻ]]'''}}
|[[File:VD Satheesan.jpg|120px]]
|{{Center|'''[[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]]'''}}
|{{Center|'''[[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]]'''}}
|
* [[ധനകാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|ധനകാര്യം]]
* നാഷണൽ സേവിംഗ്സ് വകുപ്പ് 
* സ്റ്റോർസ് പർച്ചേസ്
* [[കേരള വാണിജ്യനികുതി വകുപ്പ്|വാണിജ്യ നികുതി]]
* കാർഷിക ആദായ നികുതി
* [[ട്രഷറി വകുപ്പ്|ട്രഷറികൾ]]
* ലോട്ടറികൾ
* [[സംസ്ഥാന ഓഡിറ്റ് വകുപ്പ്|സ്റ്റേറ്റ് ഓഡിറ്റ് വകുപ്പ്]]
* [[ദി കേരളാ സ്റ്റേറ്റ്‌ ഫിനാൻഷ്യൽ എന്റർപ്രൈസസ്‌ ലിമിറ്റഡ്‌|കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഫിനാൻഷ്യൽ എന്റർപ്രൈസസ്]]
* സംസ്ഥാന ഇൻഷുറൻസ് വകുപ്പ്
* [[കേരള ഫിനാൻഷ്യൽ കോർപ്പറേഷൻ]]
* സ്റ്റാമ്പുകളും സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടിയും
* [[കേരള മത്സ്യബന്ധന-തുറമുഖ വകുപ്പ്|തുറമുഖങ്ങൾ]]
* [[നിയമ വകുപ്പ് (കേരളം)|നിയമം]]
* ആസൂത്രണവും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളും
* [[പൊതു ഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]]
* [[അഖിലേന്ത്യാ സേവനങ്ങൾ|ഓൾ ഇന്ത്യ സർവീസുകൾ]] ([[ഇന്ത്യൻ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്|ഐ.എ.എസ്]], [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|ഐ.പി.എസ്]], ഐ.എഫ്.എസ്)
* [[കേരള ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക വകുപ്പ്|ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* ദുരന്തനിവാരണം
* [[പ്രവാസി കേരളീയകാര്യ വകുപ്പ്|പ്രവാസികാര്യങ്ങൾ]]
* മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം
* ശാസ്ത്ര സ്ഥാപനങ്ങൾ
* പേഴ്‌സണൽ ആൻഡ് അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് റിഫോംസ്
* തിരഞ്ഞെടുപ്പ്
* ഏകീകരണം
* സൈനിക ക്ഷേമം
* ദുരിതാശ്വാസം
* സംസ്ഥാന ആതിഥ്യം
* സിവിൽ-ക്രിമിനൽ നീതിന്യായ ഭരണം
* വിമാനത്താവളങ്ങൾ
* മെട്രോ റെയിൽ
* അന്തർസംസ്ഥാന നദീജലങ്ങൾ
* തീരദേശ കപ്പൽഗതാഗതവും ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതവും
* കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇൻലാൻഡ് നാവിഗേഷൻ കോർപ്പറേഷൻ
* വിവര-പൊതുജന സമ്പർക്കം
* പ്രിന്റിംഗും സ്റ്റേഷനറിയും
* റെയിൽവേ
* രാജീവ് ഗാന്ധി സെന്റർ ഫോർ ബയോടെക്നോളജി
* [[നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്]]
* തപാൽ-ടെലഗ്രാഫ്
* എല്ലാ പ്രധാന നയപരമായ കാര്യങ്ങളും
* മറ്റൊരിടത്തും പരാമർശിക്കാത്ത വിഷയങ്ങൾ

| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|{{Center|'''1'''}}

|-
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | '''കാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാർ'''

|-
|2
|[[പി.കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി|പി. കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി]]
|[[File:P. K. Kunhalikutty.jpg|120px]]
|[[മലപ്പുറം നിയമസഭാമണ്ഡലം|മലപ്പുറം]]
|{{Center|'''വ്യവസായ-വിവരസാങ്കേതിക വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള വ്യവസായ-വാണിജ്യ വകുപ്പ്|വ്യവസായവും വാണിജ്യവും]]
* [[കേരള ഇലക്ട്രോണിക്സ്-വിവരസാങ്കേതിക വകുപ്പ്|വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ]]
* കൃത്രിമ ബുദ്ധി
* സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ
* ഖനനവും ഭൂവിജ്ഞാനവും
* കൈത്തറിയും തുണിത്തര വ്യവസായവും
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|IUML]]'''
|2

|-
|3
|[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
|[[File:Ramesh Chennithala.jpg|120px]]
|[[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഹരിപ്പാട്]]
|{{Center|'''ആഭ്യന്തര, വിജിലൻസ്, കയർ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തരം]]
* [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]]
* [[കേരള ഫയർ ആൻഡ് റെസ്ക്യൂ സർവീസസ്|ഫയർ ആൻഡ് റെസ്ക്യൂ]]
* [[കേരള പ്രിസൺസ് ആൻഡ് കറക്ഷണൽ സർവീസസ്|ജയിലുകൾ]]
* [[കയർ]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|9
|-
|4
|'''[[സണ്ണി ജോസഫ്]]'''
| [[പ്രമാണം:SUNNYJOSEPHMLA.jpg|120px]]
|'''[[പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പേരാവൂർ]]'''
|{{Center|'''വൈദ്യുതി, പരിസ്ഥിതി, പാർലമെന്ററി കാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ഊർജ വകുപ്പ്|വൈദ്യുതി]]
* [[കേരള പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ്|പരിസ്ഥിതി]]
* പാർലമെന്ററി കാര്യങ്ങൾ
* [[എജൻസി ഫോർ ന്യൂ ആൻഡ് റിന്യൂവബിൾ എനർജി റിസർച്ച് ആൻഡ് ടെക്നോളജി|ANERT]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|4

|-
|5
|[[കെ. മുരളീധരൻ]]
|[[File:Muraleedharan.jpg|120px]]
|[[വട്ടിയൂർക്കാവ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|വട്ടിയൂർക്കാവ്]]
|{{Center|'''ആരോഗ്യ-കുടുംബക്ഷേമ, ദേവസ്വം വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ആരോഗ്യ-കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ്|ആരോഗ്യവും കുടുംബക്ഷേമവും]]
* [[കേരള ദേവസ്വം ബോർഡുകൾ|ദേവസ്വം]]
* [[കേരള ആയുഷ് വകുപ്പ്|ആയുഷ്]]
* മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസം
* മെഡിക്കൽ സർവകലാശാല
* തദ്ദേശീയ ചികിത്സ
* ഔഷധ നിയന്ത്രണം
* ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|11

|-
|6
|[[മോൻസ് ജോസഫ്]]
|[[File:Mons Joseph.jpeg|120px]]
|[[കടുത്തുരുത്തി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കടുത്തുരുത്തി]]
|{{Center|'''ജലവിഭവ-ഭവന നിർമ്മാണ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ജലവിഭവ വകുപ്പ്|ജലവിഭവം]]
* [[കേരള ഭവന നിർമ്മാണ വകുപ്പ്|ഭവന നിർമ്മാണം]]
* ജലസേചനം
* കമാൻഡ് ഏരിയ ഡെവലപ്മെന്റ് അതോറിറ്റി (CADA)
* [[കേരള ഭൂഗർഭജല വകുപ്പ്|ഭൂഗർഭ ജല വകുപ്പ്]]
* ജലവിതരണവും ശുചിത്വവും
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Kerala Congress (Joseph)}}&quot; |
| '''[[കേരള കോൺഗ്രസ്|KEC]]'''
|3

|-
|7
|[[ഷിബു ബേബി ജോൺ]]
|[[File:Shibu-Baby-John.jpg|120px]]
|[[ചവറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചവറ]]
|{{Center|'''വനം, വന്യജീവി സംരക്ഷണം, നൈപുണ്യ വികസന വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള വനം വകുപ്പ്|വനവും വന്യജീവി സംരക്ഷണവും]]
* [[കേരള തൊഴിൽ-നൈപുണ്യ വകുപ്പ്|നൈപുണ്യ വികസനം]]
* കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസ് (KASE)
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Revolutionary Socialist Party (India)}}&quot; |
| '''[[റെവല്യൂഷണറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി (ഇന്ത്യ)|RSP]]'''
|51

|-
|8
|[[അനൂപ് ജേക്കബ്]]
|[[File:Anoop jacob.JPG|120px]]
|[[പിറവം നിയമസഭാമണ്ഡലം|പിറവം]]
|{{Center|'''ഭക്ഷ്യ-പൊതുവിതരണ, ഉപഭോക്തൃകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ഭക്ഷ്യ-പൊതുവിതരണ വകുപ്പ്|ഭക്ഷ്യവും പൊതുവിതരണവും]]
* [[കേരള ഭക്ഷ്യ-പൊതുവിതരണ വകുപ്പ്|ഉപഭോക്തൃകാര്യങ്ങൾ]]
* ലീഗൽ മെട്രോളജി
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Kerala Congress (Jacob)}}&quot; |
| '''[[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)|KC(Jacob)]]'''
|5

|-
|9
|[[സി.പി. ജോൺ|സി. പി. ജോൺ]]
|[[File:C.P.John.jpg|120px]]
|[[തിരുവനന്തപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ]]
|{{Center|'''ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ഗതാഗത വകുപ്പ്|റോഡ് ഗതാഗതം]]
* [[കേരള മോട്ടോർ വാഹന വകുപ്പ്|മോട്ടോർ വാഹനങ്ങൾ]]
* [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് വാട്ടർ ട്രാൻസ്പോർട്ട് വകുപ്പ്|ജലഗതാഗതം]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Communist Marxist Party}}&quot; |
| '''[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി|CMP]]'''
| 6

|-
|10
|[[എ.പി. അനിൽകുമാർ|എ. പി. അനിൽ കുമാർ]]
|[[File:A.P. Anil Kumar.JPG|120px]]
|[[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ]]
|{{Center|'''റവന്യൂ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള റവന്യൂ വകുപ്പ്|ഭൂരവന്യൂ]]
* [[കേരള റവന്യൂ-ഭൂരേഖ വകുപ്പ്|സർവേയും ഭൂരേഖകളും]]
* ഭൂപരിഷ്കരണം
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|7

|-
|11
|[[എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ]]
|[[File:N Shamsudheen 01.jpg|120px]]
|[[മണ്ണാർക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|മണ്ണാർക്കാട്]]
|{{Center|'''പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ-ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള സർക്കാർ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്|പൊതുവിദ്യാഭ്യാസം]]
* [[കേരള ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ്|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]]
* സാക്ഷരതാ പ്രസ്ഥാനം
* വഖഫ്-ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടനം
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|IUML]]'''
|21

|-
|12
|[[പി.സി. വിഷ്ണുനാഥ്|പി. സി. വിഷ്ണുനാഥ്]]
|[[File:PC Vishnunadh Kundara MLA.png|120px]]
|[[കുണ്ടറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുണ്ടറ]]
|{{Center|'''ടൂറിസം-സാംസ്കാരികകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ടൂറിസം വകുപ്പ്|ടൂറിസം]]
* [[കേരള സാംസ്കാരികകാര്യ വകുപ്പ്|സാംസ്കാരിക കാര്യങ്ങൾ]]
* [[കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര വികസന കോർപ്പറേഷൻ]] (KSFDC)
* കേരള ചലച്ചിത്ര അക്കാദമി
* കേരള സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ്
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|12
|-
|13
|[[റോജി എം. ജോൺ]]
|[[File:Roji M John at Kodussery IMG 20260326 160534972 (cropped).jpg|120px]]
|[[അങ്കമാലി നിയമസഭാമണ്ഡലം|അങ്കമാലി]]
|{{Center|'''ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്|ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം]]
* കോളജിയറ്റ് വിദ്യാഭ്യാസം
* സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസം
* സർവകലാശാലകൾ (കാർഷിക, വെറ്ററിനറി, ഫിഷറീസ്, മെഡിക്കൽ, ഡിജിറ്റൽ സർവകലാശാലകൾ ഒഴികെ)
* പ്രവേശന പരീക്ഷകൾ
* [[നാഷണൽ കാഡറ്റ് കോർ|എൻ.സി.സി]]
* അഡിഷണൽ സ്കിൽ അക്വിസിഷൻ പ്രോഗ്രാം (ASAP)
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|16

|-
|14
|[[ബിന്ദു കൃഷ്ണ]]
| [[File:Adv. Bindhu Krishna.png|120px]]
|[[കൊല്ലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊല്ലം]]
|{{Center|'''തൊഴിൽ, മൃഗസംരക്ഷണം, ക്ഷീരവികസനം, വനിത-ശിശു വികസന വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള തൊഴിൽ-നൈപുണ്യ വകുപ്പ്|തൊഴിൽ]]
* [[കേരള മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പ്|മൃഗസംരക്ഷണം]]
* [[കേരള ക്ഷീരവികസന വകുപ്പ്|ക്ഷീരവികസനം]]
* ക്ഷീര സഹകരണസംഘങ്ങൾ
* [[കേരള വനിത-ശിശു വികസന വകുപ്പ്|വനിത-ശിശു വികസനം]]
* [[കേരള വെറ്ററിനറി ആൻഡ് അനിമൽ സയൻസസ് സർവകലാശാല]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|27

|-
|15
|[[എം. ലിജു]]
| [[File:M. Liju.jpg|120px]]
|[[കായംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കായംകുളം]]
|{{Center|'''എക്സൈസ്-സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള സഹകരണ വകുപ്പ്|സഹകരണം]]
* [[കേരള എക്സൈസ് വകുപ്പ്|എക്സൈസ്]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|18

|-
|16
|[[കെ.എം. ഷാജി|കെ. എം. ഷാജി]]
| [[File:K. M. Shaji.jpg|120px]]
|[[വേങ്ങര നിയമസഭാമണ്ഡലം|വേങ്ങര]]
|{{Center|'''തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്|തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പ്]]
* പഞ്ചായത്ത്
* മുനിസിപ്പാലിറ്റി
* കോർപ്പറേഷൻ
* നഗരാസൂത്രണം
* ഗ്രാമവികസനം
* പ്രാദേശിക വികസന അതോറിറ്റികൾ
* [[കേരള ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ലോക്കൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ|KILA]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|IUML]]'''
|13

|-
|17
|[[പി.കെ. ബഷീർ|പി. കെ. ബഷീർ]]
| [[File:P. K. Basheer.jpg|120px]]
|[[ഏറനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഏറനാട്]]
|{{Center|'''പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്|പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|IUML]]'''
|17

|-
|18
|[[വി.ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ|വി. ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ]]
|[[File:VE_Abdul_Gafoor.jpg|120px]]
|[[കളമശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കളമശ്ശേരി]]
|{{Center|'''മത്സ്യബന്ധന-സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള മത്സ്യബന്ധന-തുറമുഖ വകുപ്പ്|മത്സ്യബന്ധനം]]
* [[കേരള മത്സ്യബന്ധന-തുറമുഖ വകുപ്പ്|ഹാർബർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[കേരള സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്|സാമൂഹ്യനീതി]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|IUML]]'''
|14

|-
|19
|[[ടി. സിദ്ദിഖ്]]
| [[File:T. Siddique politician.jpg|120px]]
|[[കൽപ്പറ്റ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൽപ്പറ്റ]]
|{{Center|'''കാർഷിക വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള കൃഷി വകുപ്പ്|കൃഷി]]
* മണ്ണ് സർവേയും മണ്ണ് സംരക്ഷണവും
* [[കേരള കാർഷിക സർവകലാശാല]]
* വെയർഹൗസിംഗ് കോർപ്പറേഷൻ
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|15

|-
|20
|[[കെ. എ. തുളസി]]
| 
|[[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊങ്ങാട്]]
|{{Center|'''പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ, പിന്നാക്കക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വികസന വകുപ്പ്|പട്ടികജാതി വികസനം]]
* [[കേരള പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വികസന വകുപ്പ്|പട്ടികവർഗ വികസനം]]
* [[കേരള പിന്നാക്കവിഭാഗ വികസന വകുപ്പ്|പിന്നാക്ക വിഭാഗ വികസനം]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|8

|-
|21
|[[ഒ. ജെ. ജനീഷ്]]
|[[File:O. J. Janeesh MLA (cropped).png|120px]]
|[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ]]
|{{Center|'''കായികം, യുവജനക്ഷേമം, രജിസ്ട്രേഷൻ, പുരാവസ്തു വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള കായിക-യുവജനകാര്യ വകുപ്പ്|കായികം]]
* [[കേരള കായിക-യുവജനകാര്യ വകുപ്പ്|യുവജനകാര്യങ്ങൾ]]
* [[കേരള നികുതി വകുപ്പ്|രജിസ്ട്രേഷൻ]]
* [[കേരള പുരാവസ്തു വകുപ്പ്|പുരാവസ്തു]]
* പുരാരേഖകൾ
* മൃഗശാലകൾ
* മ്യൂസിയങ്ങൾ
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|19

|}

==സ്പീക്കറും ചീഫ് വിപ്പും==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;8&quot; |സ്പീക്കർ - സഭാധ്യക്ഷൻ
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 10px;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 200px;&quot; | പേര്
! ചിത്രം
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 200px;&quot; | പദവി
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 50px;&quot; | നിയോജക മണ്ഡലം
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 50px;&quot; | ജില്ല
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; | പാർട്ടി
|-
|1|| [[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]
|[[File:Thiruvanchoor Radhakrishnan.jpg|80px]]
| [[സ്പീക്കർ (രാഷ്ട്രീയം)|സ്പീക്കർ]] || [[കോട്ടയം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോട്ടയം]] || [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]] || {{party name with color|Indian National Congress}}
|-
|2|| [[ഷാനിമോൾ ഉസ്മാൻ]]
|[[File:Shanimol Osman.jpg|80px]]
| [[ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കർ]] || [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ]] || [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] || {{party name with color|Indian National Congress}}
|-
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;8&quot; |ചീഫ് വിപ്പ്
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 10px;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 200px;&quot; | പേര്
! ചിത്രം
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 200px;&quot; | പദവി
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 50px;&quot; | നിയോജക മണ്ഡലം
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 50px;&quot; | ജില്ല
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; | പാർട്ടി
|-
|1|| [[അപു ജോൺ ജോസഫ്]]
|[[File:Apu John Joseph.jpg|90px]]
| [[ചീഫ് വിപ്പ്]] || [[തൊടുപുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൊടുപുഴ]] || [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]] || {{party name with color|Kerala Congress}}
|-
|}
== മന്ത്രിമാർ പാർട്ടിതിരിച്ച് ==
{{Pie chart
| caption = ക്യാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാർ പാർട്ടി തിരിച്ച്
| value1 = 57.14
| label1 = ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്
| color1 = {{party color|Indian National Congress}}
| value2 = 23.8
| label2 = ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്
| color2 = {{party color|Indian Union Muslim League}}
| value3 = 4.76
| label3 = കേരള കോൺഗ്രസ്
| color3 = {{party color|Kerala Congress}}
| value4 = 4.76
| label4 = റവല്യൂഷണറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി (ഇന്ത്യ)
| color4 = {{party color|Revolutionary Socialist Party (India)}}
| value5 = 4.76
| label5 = കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)
| color5 = {{party color|Kerala Congress (Jacob)}}
| value6 = 4.76
| label6 = കമ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി
| color6 = {{party color|Communist Marxist Party}}
}} 

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |പാർട്ടി
!ക്യാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാർ
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Indian National Congress}}&quot; |
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
|12
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
|[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്‌ലിം ലീഗ്|ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്]]
|5
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Kerala Congress}}&quot; |
|[[കേരള കോൺഗ്രസ്]]
|1
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Revolutionary Socialist Party (India)}}&quot; |
|[[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|റവല്യൂഷണറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി (ഇന്ത്യ)]]
|1
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Kerala Congress (Jacob)}}&quot; |
|[[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)|കേരള കോൺഗ്രസ്( ജേക്കബ്)]]
|1
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Communist Marxist Party}}&quot; |
|[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി|കമ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]
|1
|}
== മന്ത്രിമാർ ജില്ല തിരിച്ച് ==
{{Pie chart
|caption=ക്യാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാർ ജില്ലതിരിച്ച്
|label1=എറണാകുളം
|value1=19.04
|color1=#1E90FF

|label2=മലപ്പുറം
|value2=19.04
|color2=#32CD32

|label3=കൊല്ലം
|value3=14.28
|color3=#FF8C00

|label4=ആലപ്പുഴ
|value4=9.52
|color4=#DC143C

|label5=തിരുവനന്തപുരം
|value5=9.52
|color5=#8A2BE2

|label6=പാലക്കാട്
|value6=9.52
|color6=#20B2AA

|label7=കണ്ണൂർ
|value7=4.76
|color7=#FFD700

|label8=വയനാട്
|value8=4.76
|color8=#A0522D

|label9=തൃശ്ശൂർ
|value9=4.76
|color9=#708090

|label10=കോട്ടയം
|value10=4.76
|color10=#FF69B4
}}


{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ ജില്ല തിരിച്ചുള്ള മന്ത്രിമാരുടെ പ്രാതിനിധ്യം
! ജില്ല
! മന്ത്രിമാരുടെ എണ്ണം
! മന്ത്രിമാർ
|-
| [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| {{Center|'''4'''}}
|[[വി.ഡി. സതീശൻ]],&lt;br&gt; [[റോജി എം. ജോൺ]],&lt;br&gt; [[വി.ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ|വി.ഇ.അബ്ദുൾ ഗഫൂർ]], &lt;br&gt;[[അനൂപ് ജേക്കബ്]]
|-
| [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം]]
| {{Center|'''4'''}}
|[[എ.പി. അനിൽകുമാർ]],&lt;br&gt; [[പി.കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി]],&lt;br&gt;[[കെ.എം. ഷാജി]],&lt;br&gt;[[പി.കെ. ബഷീർ]]
|-
| [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം]] 
| {{Center|'''3'''}}
|[[ബിന്ദു കൃഷ്ണ]],&lt;br&gt;[[പി.സി. വിഷ്ണുനാഥ്]],&lt;br&gt;[[ഷിബു ബേബി ജോൺ]]
|-
| [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
| {{Center|'''2'''}}
|[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]],&lt;br&gt;[[എം. ലിജു]]
|-
| [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]]
| {{Center|'''2'''}}
|[[കെ. മുരളീധരൻ|കെ.മുരളീധരൻ]],&lt;br&gt;[[സി.പി. ജോൺ]]
|-
| [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]]
| {{Center|'''2'''}}
|[[കെ.എ. തുളസി]],&lt;br&gt;[[എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ]]
|-
| [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| {{Center|'''1'''}}
|[[സണ്ണി ജോസഫ്]]
|-
| [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട്]]
| {{Center|'''1'''}}
|[[ടി. സിദ്ദിഖ്]]
|-
| [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]]
| {{Center|'''1'''}}
|[[ഒ.ജെ. ജനീഷ്]]
|-
| [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]
| {{Center|'''1'''}}
|[[മോൻസ് ജോസഫ്]]
|-
|[[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട്]]
|rowspan=&quot;4&quot;|{{Center|'''0'''}}
|rowspan=&quot;4&quot;|-
|-
|[[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ്]]
|-
|[[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]]
|-
|[[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]]
|-
|}
==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist|}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മന്ത്രിസഭകൾ]]</text>
      <sha1>34cnrwaxzb0cnoww8pv0zebaxfe1ehg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പെരുവഞ്ഞി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>668839</id>
    <revision>
      <id>4674101</id>
      <parentid>4643673</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54071-17</username>
        <id>223935</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8826" sha1="8m9nhmzmlobh8oqs1hwlhcxp3glp43s" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = പെരുവഞ്ഞി
| native_name                     = Peruvanji
| settlement_type                 = മുനിസിപ്പൽ വാർഡ്
| image_skyline                   = 
| image_caption                   = 
| pushpin_map                     = India Kerala
| pushpin_map_caption             = കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം
| coordinates                     = 
| subdivision_type                = രാജ്യം
| subdivision_name                = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type1               = സംസ്ഥാനം
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = ജില്ല
| subdivision_name2               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| subdivision_type3               = താലൂക്ക്
| subdivision_name3               = [[തളിപ്പറമ്പ്]]
| subdivision_type4               = തദ്ദേശസ്ഥാപനം
| subdivision_name4               = [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ]] (വാർഡ് 30)
| leader_title                    = വാർഡ് കൗൺസിലർ
| leader_name                     = കെ.വി കുഞ്ഞിരാമൻ മാസ്റ്റർ
| postal_code_type                = പിൻകോഡ്
| postal_code                     = 670631
| area_code_type                  = ടെലിഫോൺ കോഡ്
| area_code                       = 0460
| registration_plate              = KL-59
}}

[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ|ശ്രീകണ്ഠപുരം നഗരസഭയിലെ]] വാർഡാണ് '''പെരുവഞ്ഞി'''. ഇത് [[തളിപ്പറമ്പ്]] താലൂക്കിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നതും [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെയും]] [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം|കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെയും]] ഭാഗമാണ്.

== സ്ഥാനം ==
[[കണ്ണൂർ]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 33 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കായും [[തളിപ്പറമ്പ്]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് 20 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]] പട്ടണത്തിലാണ് പെരുവഞ്ഞി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ പ്രദേശം വിശാലമായ ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പൽ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[വളപട്ടണം നദി|വളപട്ടണം നദിയുടെ]] കൈവഴിയായ ശ്രീകണ്ഠപുരം നദിയുടെ തീരത്താണ് ഈ പ്രദേശം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

== ഭരണനിർവ്വഹണം ==
2015 നവംബർ 1 ന് സർക്കാർ ഉത്തരവ് (G.O.P. No. 152/2015/LSGD dated 30 April 2015) പ്രകാരം സ്ഥാപിതമായ ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭയിലെ ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വാർഡാണ് പെരുവഞ്ഞി. 

=== വോട്ടർ ജനസംഖ്യ ===
നിലവിലെ പരിധി നിർണ്ണയപ്രകാരം വാർഡ് നമ്പർ 30 (പെരുവഞ്ഞി) ലെ വോട്ടർമാരുടെ വിവരങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നപ്രകാരമാണ്:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വിഭാഗം
!എണ്ണം
|-
|പുരുഷ വോട്ടർമാർ
|425
|-
|സ്ത്രീ വോട്ടർമാർ
|457
|-
|മറ്റുള്ളവർ
|0
|-
|'''ആകെ'''
|'''882'''
|}
== സൗകര്യങ്ങളും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ==

=== അങ്കണവാടി ===
പെരുവഞ്ഞിയിൽ വാർഡിനുള്ളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു [[അങ്കണവാടി]] കേന്ദ്രമുണ്ട്. ഇന്ത്യയുടെ [[സംയോജിത ശിശു വികസന സേവനങ്ങൾ|സംയോജിത ശിശു വികസന സേവന (ഐ.സി.ഡി.എസ്.)]] പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ സ്ഥാപിതമായ സർക്കാർ നടത്തുന്ന ശിശുസംരക്ഷണ, മാതൃസംരക്ഷണ കേന്ദ്രമാണിത്. ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്കും ഗർഭിണികൾക്കും മുലയൂട്ടുന്ന അമ്മമാർക്കും സപ്ലിമെന്ററി പോഷകാഹാരം, പ്രീ-സ്കൂൾ അനൗപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം, രോഗപ്രതിരോധം എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സേവനങ്ങൾ ഈ കേന്ദ്രം നൽകുന്നു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം ==

=== 2020 കേരള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ===
2020 ലെ കേരള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ വാർഡ് നമ്പർ 29 ആയിട്ടാണ് പെരുവഞ്ഞി മത്സരിച്ചത്. ആ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വനിതാ സംവരണ വിഭാഗത്തിലാണ് വാർഡ് ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വാർഡ് നമ്പർ (2020)
!വാർഡ് നാമം
!തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗം
!പാർട്ടി
!സംവരണം
|-
|29
|പെരുവഞ്ഞി
|മിനി സജീവൻ
|സി.പി.ഐ (എം)
|വനിത
|}
''ഉറവിടം: തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്, കേരളം''

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
പ്രദേശത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷ [[മലയാളം]] ആണ്. ശ്രീകണ്ഠപുരം പ്രദേശത്തിന്റെ പിൻ കോഡ് 670631 ഉം ടെലിഫോൺ ഏരിയ കോഡ് 0460 ഉം ആണ്. വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ കോഡ് KL-59 ആണ്.

== രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യം ==

* '''നിയമസഭാ മണ്ഡലം:''' [[ഇരിക്കൂർ (വിധാൻ സഭാ മണ്ഡലം)|ഇരിക്കൂർ]]
* '''പാർലമെന്റ് മണ്ഡലം:''' [[കണ്ണൂർ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)|കണ്ണൂർ]]
* '''തദ്ദേശ സ്ഥാപനം:''' ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പാലിറ്റി (നിലവിൽ വാർഡ് നമ്പർ 30)

== ഇതും കാണുക ==

* [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]]
* [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
* [[തളിപ്പറമ്പ്]]
* [[വളപട്ടണം നദി]]
* [[അങ്കണവാടി]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://www.sreekandapurammunicipality.lsgkerala.gov.in/ ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251218132825/http://sreekandapurammunicipality.lsgkerala.gov.in/ |date=2025-12-18 }}
* [https://sec.kerala.gov.in/ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, കേരളം]
* [https://lsgkerala.gov.in/ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്, കേരളം]</text>
      <sha1>8m9nhmzmlobh8oqs1hwlhcxp3glp43s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674102</id>
      <parentid>4674101</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54071-17</username>
        <id>223935</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8817" sha1="jnv1h06fudbwbfc5yi6kmxvb9s2tije" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = പെരുവഞ്ഞി
| native_name                     = 
| settlement_type                 = മുനിസിപ്പൽ വാർഡ്
| image_skyline                   = 
| image_caption                   = 
| pushpin_map                     = India Kerala
| pushpin_map_caption             = കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം
| coordinates                     = 
| subdivision_type                = രാജ്യം
| subdivision_name                = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type1               = സംസ്ഥാനം
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = ജില്ല
| subdivision_name2               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| subdivision_type3               = താലൂക്ക്
| subdivision_name3               = [[തളിപ്പറമ്പ്]]
| subdivision_type4               = തദ്ദേശസ്ഥാപനം
| subdivision_name4               = [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ]] (വാർഡ് 30)
| leader_title                    = വാർഡ് കൗൺസിലർ
| leader_name                     = കെ.വി കുഞ്ഞിരാമൻ മാസ്റ്റർ
| postal_code_type                = പിൻകോഡ്
| postal_code                     = 670631
| area_code_type                  = ടെലിഫോൺ കോഡ്
| area_code                       = 0460
| registration_plate              = KL-59
}}

[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ|ശ്രീകണ്ഠപുരം നഗരസഭയിലെ]] വാർഡാണ് '''പെരുവഞ്ഞി'''. ഇത് [[തളിപ്പറമ്പ്]] താലൂക്കിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നതും [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെയും]] [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം|കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെയും]] ഭാഗമാണ്.

== സ്ഥാനം ==
[[കണ്ണൂർ]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 33 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കായും [[തളിപ്പറമ്പ്]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് 20 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]] പട്ടണത്തിലാണ് പെരുവഞ്ഞി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ പ്രദേശം വിശാലമായ ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പൽ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[വളപട്ടണം നദി|വളപട്ടണം നദിയുടെ]] കൈവഴിയായ ശ്രീകണ്ഠപുരം നദിയുടെ തീരത്താണ് ഈ പ്രദേശം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

== ഭരണനിർവ്വഹണം ==
2015 നവംബർ 1 ന് സർക്കാർ ഉത്തരവ് (G.O.P. No. 152/2015/LSGD dated 30 April 2015) പ്രകാരം സ്ഥാപിതമായ ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭയിലെ ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വാർഡാണ് പെരുവഞ്ഞി. 

=== വോട്ടർ ജനസംഖ്യ ===
നിലവിലെ പരിധി നിർണ്ണയപ്രകാരം വാർഡ് നമ്പർ 30 (പെരുവഞ്ഞി) ലെ വോട്ടർമാരുടെ വിവരങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നപ്രകാരമാണ്:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വിഭാഗം
!എണ്ണം
|-
|പുരുഷ വോട്ടർമാർ
|425
|-
|സ്ത്രീ വോട്ടർമാർ
|457
|-
|മറ്റുള്ളവർ
|0
|-
|'''ആകെ'''
|'''882'''
|}
== സൗകര്യങ്ങളും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ==

=== അങ്കണവാടി ===
പെരുവഞ്ഞിയിൽ വാർഡിനുള്ളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു [[അങ്കണവാടി]] കേന്ദ്രമുണ്ട്. ഇന്ത്യയുടെ [[സംയോജിത ശിശു വികസന സേവനങ്ങൾ|സംയോജിത ശിശു വികസന സേവന (ഐ.സി.ഡി.എസ്.)]] പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ സ്ഥാപിതമായ സർക്കാർ നടത്തുന്ന ശിശുസംരക്ഷണ, മാതൃസംരക്ഷണ കേന്ദ്രമാണിത്. ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്കും ഗർഭിണികൾക്കും മുലയൂട്ടുന്ന അമ്മമാർക്കും സപ്ലിമെന്ററി പോഷകാഹാരം, പ്രീ-സ്കൂൾ അനൗപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം, രോഗപ്രതിരോധം എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സേവനങ്ങൾ ഈ കേന്ദ്രം നൽകുന്നു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം ==

=== 2020 കേരള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ===
2020 ലെ കേരള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ വാർഡ് നമ്പർ 29 ആയിട്ടാണ് പെരുവഞ്ഞി മത്സരിച്ചത്. ആ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വനിതാ സംവരണ വിഭാഗത്തിലാണ് വാർഡ് ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വാർഡ് നമ്പർ (2020)
!വാർഡ് നാമം
!തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗം
!പാർട്ടി
!സംവരണം
|-
|29
|പെരുവഞ്ഞി
|മിനി സജീവൻ
|സി.പി.ഐ (എം)
|വനിത
|}
''ഉറവിടം: തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്, കേരളം''

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
പ്രദേശത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷ [[മലയാളം]] ആണ്. ശ്രീകണ്ഠപുരം പ്രദേശത്തിന്റെ പിൻ കോഡ് 670631 ഉം ടെലിഫോൺ ഏരിയ കോഡ് 0460 ഉം ആണ്. വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ കോഡ് KL-59 ആണ്.

== രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യം ==

* '''നിയമസഭാ മണ്ഡലം:''' [[ഇരിക്കൂർ (വിധാൻ സഭാ മണ്ഡലം)|ഇരിക്കൂർ]]
* '''പാർലമെന്റ് മണ്ഡലം:''' [[കണ്ണൂർ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)|കണ്ണൂർ]]
* '''തദ്ദേശ സ്ഥാപനം:''' ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പാലിറ്റി (നിലവിൽ വാർഡ് നമ്പർ 30)

== ഇതും കാണുക ==

* [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]]
* [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
* [[തളിപ്പറമ്പ്]]
* [[വളപട്ടണം നദി]]
* [[അങ്കണവാടി]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://www.sreekandapurammunicipality.lsgkerala.gov.in/ ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251218132825/http://sreekandapurammunicipality.lsgkerala.gov.in/ |date=2025-12-18 }}
* [https://sec.kerala.gov.in/ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, കേരളം]
* [https://lsgkerala.gov.in/ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്, കേരളം]</text>
      <sha1>jnv1h06fudbwbfc5yi6kmxvb9s2tije</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674104</id>
      <parentid>4674102</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54071-17</username>
        <id>223935</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2025 കേരള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് */</comment>
      <origin>4674104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8694" sha1="ek2ybc7od9f2mbf3qd2wtnrlmxxoy33" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = പെരുവഞ്ഞി
| native_name                     = 
| settlement_type                 = മുനിസിപ്പൽ വാർഡ്
| image_skyline                   = 
| image_caption                   = 
| pushpin_map                     = India Kerala
| pushpin_map_caption             = കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം
| coordinates                     = 
| subdivision_type                = രാജ്യം
| subdivision_name                = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type1               = സംസ്ഥാനം
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = ജില്ല
| subdivision_name2               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| subdivision_type3               = താലൂക്ക്
| subdivision_name3               = [[തളിപ്പറമ്പ്]]
| subdivision_type4               = തദ്ദേശസ്ഥാപനം
| subdivision_name4               = [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ]] (വാർഡ് 30)
| leader_title                    = വാർഡ് കൗൺസിലർ
| leader_name                     = കെ.വി കുഞ്ഞിരാമൻ മാസ്റ്റർ
| postal_code_type                = പിൻകോഡ്
| postal_code                     = 670631
| area_code_type                  = ടെലിഫോൺ കോഡ്
| area_code                       = 0460
| registration_plate              = KL-59
}}

[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ|ശ്രീകണ്ഠപുരം നഗരസഭയിലെ]] വാർഡാണ് '''പെരുവഞ്ഞി'''. ഇത് [[തളിപ്പറമ്പ്]] താലൂക്കിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നതും [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെയും]] [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം|കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെയും]] ഭാഗമാണ്.

== സ്ഥാനം ==
[[കണ്ണൂർ]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 33 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കായും [[തളിപ്പറമ്പ്]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് 20 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]] പട്ടണത്തിലാണ് പെരുവഞ്ഞി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ പ്രദേശം വിശാലമായ ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പൽ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[വളപട്ടണം നദി|വളപട്ടണം നദിയുടെ]] കൈവഴിയായ ശ്രീകണ്ഠപുരം നദിയുടെ തീരത്താണ് ഈ പ്രദേശം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

== ഭരണനിർവ്വഹണം ==
2015 നവംബർ 1 ന് സർക്കാർ ഉത്തരവ് (G.O.P. No. 152/2015/LSGD dated 30 April 2015) പ്രകാരം സ്ഥാപിതമായ ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭയിലെ ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വാർഡാണ് പെരുവഞ്ഞി. 

=== വോട്ടർ ജനസംഖ്യ ===
നിലവിലെ പരിധി നിർണ്ണയപ്രകാരം വാർഡ് നമ്പർ 30 (പെരുവഞ്ഞി) ലെ വോട്ടർമാരുടെ വിവരങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നപ്രകാരമാണ്:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വിഭാഗം
!എണ്ണം
|-
|പുരുഷ വോട്ടർമാർ
|425
|-
|സ്ത്രീ വോട്ടർമാർ
|457
|-
|മറ്റുള്ളവർ
|0
|-
|'''ആകെ'''
|'''882'''
|}
== സൗകര്യങ്ങളും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ==

=== അങ്കണവാടി ===
പെരുവഞ്ഞിയിൽ വാർഡിനുള്ളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു [[അങ്കണവാടി]] കേന്ദ്രമുണ്ട്. ഇന്ത്യയുടെ [[സംയോജിത ശിശു വികസന സേവനങ്ങൾ|സംയോജിത ശിശു വികസന സേവന (ഐ.സി.ഡി.എസ്.)]] പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ സ്ഥാപിതമായ സർക്കാർ നടത്തുന്ന ശിശുസംരക്ഷണ, മാതൃസംരക്ഷണ കേന്ദ്രമാണിത്. ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്കും ഗർഭിണികൾക്കും മുലയൂട്ടുന്ന അമ്മമാർക്കും സപ്ലിമെന്ററി പോഷകാഹാരം, പ്രീ-സ്കൂൾ അനൗപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം, രോഗപ്രതിരോധം എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സേവനങ്ങൾ ഈ കേന്ദ്രം നൽകുന്നു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം ==

=== 2025 കേരള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ===
2025 ലെ കേരള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ശ്രീകണ്ഠപുരം നഗരസഭയിലെ വാർഡ് നമ്പർ 30 പെരുവഞ്ഞിയിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം ചുവടെ ചേർക്കുന്നു.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വാർഡ് നമ്പർ (2025)
!വാർഡ് നാമം
!തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗം
!പാർട്ടി
|-
|30
|പെരുവഞ്ഞി
|കെ.വി കുഞ്ഞിരാമൻ മാസ്റ്റർ
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] 
|}
''ഉറവിടം: തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്, കേരളം''

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
പ്രദേശത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷ [[മലയാളം]] ആണ്. ശ്രീകണ്ഠപുരം പ്രദേശത്തിന്റെ പിൻ കോഡ് 670631 ഉം ടെലിഫോൺ ഏരിയ കോഡ് 0460 ഉം ആണ്. വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ കോഡ് KL-59 ആണ്.

== രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യം ==

* '''നിയമസഭാ മണ്ഡലം:''' [[ഇരിക്കൂർ (വിധാൻ സഭാ മണ്ഡലം)|ഇരിക്കൂർ]]
* '''പാർലമെന്റ് മണ്ഡലം:''' [[കണ്ണൂർ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)|കണ്ണൂർ]]
* '''തദ്ദേശ സ്ഥാപനം:''' ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പാലിറ്റി (നിലവിൽ വാർഡ് നമ്പർ 30)

== ഇതും കാണുക ==

* [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]]
* [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
* [[തളിപ്പറമ്പ്]]
* [[വളപട്ടണം നദി]]
* [[അങ്കണവാടി]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://www.sreekandapurammunicipality.lsgkerala.gov.in/ ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251218132825/http://sreekandapurammunicipality.lsgkerala.gov.in/ |date=2025-12-18 }}
* [https://sec.kerala.gov.in/ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, കേരളം]
* [https://lsgkerala.gov.in/ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്, കേരളം]</text>
      <sha1>ek2ybc7od9f2mbf3qd2wtnrlmxxoy33</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674105</id>
      <parentid>4674104</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:28:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54071-17</username>
        <id>223935</id>
      </contributor>
      <comment>/* രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യം */</comment>
      <origin>4674105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8636" sha1="boeixbqy4jvgca7rnv2ns2ijtjuno7m" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = പെരുവഞ്ഞി
| native_name                     = 
| settlement_type                 = മുനിസിപ്പൽ വാർഡ്
| image_skyline                   = 
| image_caption                   = 
| pushpin_map                     = India Kerala
| pushpin_map_caption             = കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം
| coordinates                     = 
| subdivision_type                = രാജ്യം
| subdivision_name                = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type1               = സംസ്ഥാനം
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = ജില്ല
| subdivision_name2               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| subdivision_type3               = താലൂക്ക്
| subdivision_name3               = [[തളിപ്പറമ്പ്]]
| subdivision_type4               = തദ്ദേശസ്ഥാപനം
| subdivision_name4               = [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ]] (വാർഡ് 30)
| leader_title                    = വാർഡ് കൗൺസിലർ
| leader_name                     = കെ.വി കുഞ്ഞിരാമൻ മാസ്റ്റർ
| postal_code_type                = പിൻകോഡ്
| postal_code                     = 670631
| area_code_type                  = ടെലിഫോൺ കോഡ്
| area_code                       = 0460
| registration_plate              = KL-59
}}

[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ|ശ്രീകണ്ഠപുരം നഗരസഭയിലെ]] വാർഡാണ് '''പെരുവഞ്ഞി'''. ഇത് [[തളിപ്പറമ്പ്]] താലൂക്കിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നതും [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെയും]] [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം|കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെയും]] ഭാഗമാണ്.

== സ്ഥാനം ==
[[കണ്ണൂർ]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 33 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കായും [[തളിപ്പറമ്പ്]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് 20 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]] പട്ടണത്തിലാണ് പെരുവഞ്ഞി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ പ്രദേശം വിശാലമായ ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പൽ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[വളപട്ടണം നദി|വളപട്ടണം നദിയുടെ]] കൈവഴിയായ ശ്രീകണ്ഠപുരം നദിയുടെ തീരത്താണ് ഈ പ്രദേശം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

== ഭരണനിർവ്വഹണം ==
2015 നവംബർ 1 ന് സർക്കാർ ഉത്തരവ് (G.O.P. No. 152/2015/LSGD dated 30 April 2015) പ്രകാരം സ്ഥാപിതമായ ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭയിലെ ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വാർഡാണ് പെരുവഞ്ഞി. 

=== വോട്ടർ ജനസംഖ്യ ===
നിലവിലെ പരിധി നിർണ്ണയപ്രകാരം വാർഡ് നമ്പർ 30 (പെരുവഞ്ഞി) ലെ വോട്ടർമാരുടെ വിവരങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നപ്രകാരമാണ്:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വിഭാഗം
!എണ്ണം
|-
|പുരുഷ വോട്ടർമാർ
|425
|-
|സ്ത്രീ വോട്ടർമാർ
|457
|-
|മറ്റുള്ളവർ
|0
|-
|'''ആകെ'''
|'''882'''
|}
== സൗകര്യങ്ങളും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ==

=== അങ്കണവാടി ===
പെരുവഞ്ഞിയിൽ വാർഡിനുള്ളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു [[അങ്കണവാടി]] കേന്ദ്രമുണ്ട്. ഇന്ത്യയുടെ [[സംയോജിത ശിശു വികസന സേവനങ്ങൾ|സംയോജിത ശിശു വികസന സേവന (ഐ.സി.ഡി.എസ്.)]] പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ സ്ഥാപിതമായ സർക്കാർ നടത്തുന്ന ശിശുസംരക്ഷണ, മാതൃസംരക്ഷണ കേന്ദ്രമാണിത്. ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്കും ഗർഭിണികൾക്കും മുലയൂട്ടുന്ന അമ്മമാർക്കും സപ്ലിമെന്ററി പോഷകാഹാരം, പ്രീ-സ്കൂൾ അനൗപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം, രോഗപ്രതിരോധം എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സേവനങ്ങൾ ഈ കേന്ദ്രം നൽകുന്നു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം ==

=== 2025 കേരള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ===
2025 ലെ കേരള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ശ്രീകണ്ഠപുരം നഗരസഭയിലെ വാർഡ് നമ്പർ 30 പെരുവഞ്ഞിയിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം ചുവടെ ചേർക്കുന്നു.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വാർഡ് നമ്പർ (2025)
!വാർഡ് നാമം
!തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗം
!പാർട്ടി
|-
|30
|പെരുവഞ്ഞി
|കെ.വി കുഞ്ഞിരാമൻ മാസ്റ്റർ
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] 
|}
''ഉറവിടം: തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്, കേരളം''

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
പ്രദേശത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷ [[മലയാളം]] ആണ്. ശ്രീകണ്ഠപുരം പ്രദേശത്തിന്റെ പിൻ കോഡ് 670631 ഉം ടെലിഫോൺ ഏരിയ കോഡ് 0460 ഉം ആണ്. വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ കോഡ് KL-59 ആണ്.

== രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യം ==

* '''നിയമസഭാ മണ്ഡലം:''' [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]]
* '''പാർലമെന്റ് മണ്ഡലം:''' [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]]
* '''തദ്ദേശ സ്ഥാപനം:''' ശ്രീകണ്ഠപുരം നഗരസഭ (വാർഡ് നമ്പർ 30)

== ഇതും കാണുക ==

* [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]]
* [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
* [[തളിപ്പറമ്പ്]]
* [[വളപട്ടണം നദി]]
* [[അങ്കണവാടി]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://www.sreekandapurammunicipality.lsgkerala.gov.in/ ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251218132825/http://sreekandapurammunicipality.lsgkerala.gov.in/ |date=2025-12-18 }}
* [https://sec.kerala.gov.in/ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, കേരളം]
* [https://lsgkerala.gov.in/ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്, കേരളം]</text>
      <sha1>boeixbqy4jvgca7rnv2ns2ijtjuno7m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674106</id>
      <parentid>4674105</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:28:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54071-17</username>
        <id>223935</id>
      </contributor>
      <origin>4674106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8400" sha1="bujehvozff5blx9y6ilxvw5k47l9ulj" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = പെരുവഞ്ഞി
| native_name                     = 
| settlement_type                 = മുനിസിപ്പൽ വാർഡ്
| image_skyline                   = 
| image_caption                   = 
| pushpin_map                     = India Kerala
| pushpin_map_caption             = കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം
| coordinates                     = 
| subdivision_type                = രാജ്യം
| subdivision_name                = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type1               = സംസ്ഥാനം
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = ജില്ല
| subdivision_name2               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| subdivision_type3               = താലൂക്ക്
| subdivision_name3               = [[തളിപ്പറമ്പ്]]
| subdivision_type4               = തദ്ദേശസ്ഥാപനം
| subdivision_name4               = [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ]] (വാർഡ് 30)
| leader_title                    = വാർഡ് കൗൺസിലർ
| leader_name                     = കെ.വി കുഞ്ഞിരാമൻ മാസ്റ്റർ
| postal_code_type                = പിൻകോഡ്
| postal_code                     = 670631
| area_code_type                  = ടെലിഫോൺ കോഡ്
| area_code                       = 0460
| registration_plate              = KL-59
}}

[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ|ശ്രീകണ്ഠപുരം നഗരസഭയിലെ]] വാർഡാണ് '''പെരുവഞ്ഞി'''. ഇത് [[തളിപ്പറമ്പ്]] താലൂക്കിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നതും [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെയും]] [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം|കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെയും]] ഭാഗമാണ്.

== സ്ഥാനം ==
[[കണ്ണൂർ]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 33 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കായും [[തളിപ്പറമ്പ്]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് 20 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]] പട്ടണത്തിലാണ് പെരുവഞ്ഞി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ പ്രദേശം വിശാലമായ ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പൽ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[വളപട്ടണം നദി|വളപട്ടണം നദിയുടെ]] കൈവഴിയായ ശ്രീകണ്ഠപുരം നദിയുടെ തീരത്താണ് ഈ പ്രദേശം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

== ഭരണനിർവ്വഹണം ==
2015 നവംബർ 1 ന് സർക്കാർ ഉത്തരവ് (G.O.P. No. 152/2015/LSGD dated 30 April 2015) പ്രകാരം സ്ഥാപിതമായ ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭയിലെ ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വാർഡാണ് പെരുവഞ്ഞി. 

=== വോട്ടർ ജനസംഖ്യ ===
നിലവിലെ പരിധി നിർണ്ണയപ്രകാരം വാർഡ് നമ്പർ 30 (പെരുവഞ്ഞി) ലെ വോട്ടർമാരുടെ വിവരങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നപ്രകാരമാണ്:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വിഭാഗം
!എണ്ണം
|-
|പുരുഷ വോട്ടർമാർ
|425
|-
|സ്ത്രീ വോട്ടർമാർ
|457
|-
|മറ്റുള്ളവർ
|0
|-
|'''ആകെ'''
|'''882'''
|}
== സൗകര്യങ്ങളും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ==

=== അങ്കണവാടി ===
പെരുവഞ്ഞിയിൽ വാർഡിനുള്ളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു [[അങ്കണവാടി]] കേന്ദ്രമുണ്ട്. ഇന്ത്യയുടെ [[സംയോജിത ശിശു വികസന സേവനങ്ങൾ|സംയോജിത ശിശു വികസന സേവന (ഐ.സി.ഡി.എസ്.)]] പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ സ്ഥാപിതമായ സർക്കാർ നടത്തുന്ന ശിശുസംരക്ഷണ, മാതൃസംരക്ഷണ കേന്ദ്രമാണിത്. ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്കും ഗർഭിണികൾക്കും മുലയൂട്ടുന്ന അമ്മമാർക്കും സപ്ലിമെന്ററി പോഷകാഹാരം, പ്രീ-സ്കൂൾ അനൗപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം, രോഗപ്രതിരോധം എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സേവനങ്ങൾ ഈ കേന്ദ്രം നൽകുന്നു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം ==

=== 2025 കേരള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ===
2025 ലെ കേരള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ശ്രീകണ്ഠപുരം നഗരസഭയിലെ വാർഡ് നമ്പർ 30 പെരുവഞ്ഞിയിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം ചുവടെ ചേർക്കുന്നു.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വാർഡ് നമ്പർ (2025)
!വാർഡ് നാമം
!തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗം
!പാർട്ടി
|-
|30
|പെരുവഞ്ഞി
|കെ.വി കുഞ്ഞിരാമൻ മാസ്റ്റർ
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] 
|}
''ഉറവിടം: തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്, കേരളം''

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
പ്രദേശത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷ [[മലയാളം]] ആണ്. ശ്രീകണ്ഠപുരം പ്രദേശത്തിന്റെ പിൻ കോഡ് 670631 ഉം ടെലിഫോൺ ഏരിയ കോഡ് 0460 ഉം ആണ്. വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ കോഡ് KL-59 ആണ്.

== രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യം ==

* '''നിയമസഭാ മണ്ഡലം:''' [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]]
* '''പാർലമെന്റ് മണ്ഡലം:''' [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]]
* '''തദ്ദേശ സ്ഥാപനം:''' ശ്രീകണ്ഠപുരം നഗരസഭ (വാർഡ് നമ്പർ 30)

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://www.sreekandapurammunicipality.lsgkerala.gov.in/ ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251218132825/http://sreekandapurammunicipality.lsgkerala.gov.in/ |date=2025-12-18 }}
* [https://sec.kerala.gov.in/ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, കേരളം]
* [https://lsgkerala.gov.in/ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്, കേരളം]</text>
      <sha1>bujehvozff5blx9y6ilxvw5k47l9ulj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Shajinss</title>
    <ns>2</ns>
    <id>670089</id>
    <revision>
      <id>4674038</id>
      <parentid>4673878</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T17:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4674038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2338" sha1="4hlsz6njfrh4ifyo4fjsuchkql4njgf" xml:space="preserve">'''SHAJIN S S'''

തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ആറ്റിങ്ങൽ സ്വദേശി. 2024 ജനുവരി ഒന്നിന് [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങൽ|ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങലിൽ]] നാച്ചുറൽ സയൻസ് അധ്യാപകനായി സർക്കാർ സേവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ് നഗരൂർ നെടുംപറമ്പ് സ്കൂളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു.
{{Infobox user
| image= Shajin s s.jpg
|name= '''&lt;big&gt;''SHAJIN S S''&lt;/big&gt;''' 
|location= Attingal, TVM
|nationality=India|occupation= HST Natural Science
|education= B Ed Natural Science
|School= 42069, GHSS Nagaroor Nedumparambu
|email= shajinkannan94@gmail.com
|mobile= 8078427831
}}

👉🏻[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:ListFiles/Shajinss&amp;ilshowall=1 ചിത്രശാല]
 👉🏻 [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ്|Wiki Loves Schools 2026]] ഞാൻ തയ്യാറാക്കിയ താളുകൾ

*[[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങൽ]]
*[[ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ബോയ്സ് ആറ്റിങ്ങൽ]]
*[[പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]]
*[[എസ്.എം.വി. ഗവണ്മെന്റ് മോഡൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. തിരുവനന്തപുരം]]
*[[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് നെടുമങ്ങാട്]]
*[[ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്]]

 👉🏻[[ഉപയോക്താവ്:Shajinss/എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]</text>
      <sha1>4hlsz6njfrh4ifyo4fjsuchkql4njgf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674046</id>
      <parentid>4674038</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:24:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4674046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2749" sha1="poe7lfnrz4hph2w3azxq8qqib96hy3i" xml:space="preserve">'''SHAJIN S S'''

തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ആറ്റിങ്ങൽ സ്വദേശി. 2024 ജനുവരി ഒന്നിന് [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങൽ|ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങലിൽ]] നാച്ചുറൽ സയൻസ് അധ്യാപകനായി സർക്കാർ സേവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ് നഗരൂർ നെടുംപറമ്പ് സ്കൂളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു.
{{Infobox user
| image= Shajin s s.jpg
|name= '''&lt;big&gt;''SHAJIN S S''&lt;/big&gt;''' 
|location= Attingal, TVM
|nationality=India|occupation= HST Natural Science
|education= B Ed Natural Science
|School= 42069, GHSS Nagaroor Nedumparambu
|email= shajinkannan94@gmail.com
|mobile= 8078427831
}}

👉🏻[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:ListFiles/Shajinss&amp;ilshowall=1 ചിത്രശാല]
 👉🏻 [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ്|Wiki Loves Schools 2026]] ഞാൻ തയ്യാറാക്കിയ താളുകൾ

*[[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങൽ]]
*[[ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ബോയ്സ് ആറ്റിങ്ങൽ]]
*[[പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]]
*[[എസ്.എം.വി. ഗവണ്മെന്റ് മോഡൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. തിരുവനന്തപുരം]]
*[[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് നെടുമങ്ങാട്]]
*[[ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്]]


👉🏻 [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ്|Wiki Loves Schools 2026]] ഞാൻ തിരുത്തിയ താളുകൾ

*[[ഗവൺമെൻറ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഞെക്കാട്]]
*[[ഗവണ്മെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് കോട്ടൺഹിൽ]]

 👉🏻[[ഉപയോക്താവ്:Shajinss/എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]</text>
      <sha1>poe7lfnrz4hph2w3azxq8qqib96hy3i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674047</id>
      <parentid>4674046</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4674047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2747" sha1="82lmk4wxh9dkav1trrk29m4d1otq8sl" xml:space="preserve">'''SHAJIN S S'''

തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ആറ്റിങ്ങൽ സ്വദേശി. 2024 ജനുവരി ഒന്നിന് [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങൽ|ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങലിൽ]] നാച്ചുറൽ സയൻസ് അധ്യാപകനായി സർക്കാർ സേവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ് നഗരൂർ നെടുംപറമ്പ് സ്കൂളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു.
{{Infobox user
| image= Shajin s s.jpg
|name= '''&lt;big&gt;''SHAJIN S S''&lt;/big&gt;''' 
|location= Attingal, TVM
|nationality=India|occupation= HST Natural Science
|education= B Ed Natural Science
|School= 42069, GHSS Nagaroor Nedumparambu
|email= shajinkannan94@gmail.com
|mobile= 8078427831
}}

👉🏻[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:ListFiles/Shajinss&amp;ilshowall=1 ചിത്രശാല]
 👉🏻 [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ്|Wiki Loves Schools 2026]] ഞാൻ തയ്യാറാക്കിയ താളുകൾ

*[[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങൽ]]
*[[ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ബോയ്സ് ആറ്റിങ്ങൽ]]
*[[പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]]
*[[എസ്.എം.വി. ഗവണ്മെന്റ് മോഡൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. തിരുവനന്തപുരം]]
*[[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് നെടുമങ്ങാട്]]
*[[ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്]]
 👉🏻 [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ്|Wiki Loves Schools 2026]] ഞാൻ തിരുത്തിയ താളുകൾ
*[[ഗവൺമെൻറ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഞെക്കാട്]]
*[[ഗവണ്മെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് കോട്ടൺഹിൽ]]

 👉🏻[[ഉപയോക്താവ്:Shajinss/എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]</text>
      <sha1>82lmk4wxh9dkav1trrk29m4d1otq8sl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ്/ടെംപ്ലേറ്റ്</title>
    <ns>4</ns>
    <id>670726</id>
    <revision>
      <id>4674029</id>
      <parentid>4668789</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:42:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>എൽ.രഞ്ജിനി കൃഷ്ണൻ</username>
        <id>223822</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4674029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7158" sha1="jbo6l04dlvz9t0vwrgbme5h8fjxle3c" xml:space="preserve">(താഴെയുള്ള ടെംപ്ലേറ്റ് പകർത്തി ചേർക്കുക)


&lt;NOWIKI&gt;&lt;!------ കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കരുനാഗപ്പള്ളി വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിൽ ഓച്ചിറയക്ക് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് എസ്.പി.എം.യു.പി.എസ് ഞാക്കനാൽ ---&gt;&lt;/NOWIKI&gt;


&lt;NOWIKI&gt;{{Infobox school  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| name                    = ഞക്കനാൽ എസ്സ്.പി.എം. യു.പി.എസ്സ്
&lt;NOWIKI&gt;| image                   = &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; |image_size              = 350px  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| caption                 =  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; |location                =  ഞക്കനാൽ
&lt;NOWIKI&gt;| country                 = ഇന്ത്യ &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;|coordinates             = {{Coord|   |   }} &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| other_name              =   &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| type                    = പൊതുവിദ്യാലയം  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; |established             = 1952{{Cweb|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt; &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; |district                =   കൊല്ലം 
&lt;NOWIKI&gt; |educational_authority   = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് 
&lt;NOWIKI&gt;| grades                  =  5-7
&lt;NOWIKI&gt; |medium_of_language      = മലയാളം  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| website                 =  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| udisce_code             =  32130500703
&lt;NOWIKI&gt; |Kerala_school_code      =  41256
&lt;NOWIKI&gt; }} &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;

&lt;NOWIKI&gt; == ചരിത്രം == &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt; 
1952-ൽ സ്ഥാപിതമായ എസ്.പി.എം. യു.പി.എസ്. ഞക്കനാൽ, ഓച്ചിറയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യവുമായി ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന വിദ്യാലയമാണ്. ഓച്ചിറയുടെ തനത് പാരമ്പര്യങ്ങളും സാമൂഹിക മൂല്യങ്ങളും ഉൾക്കൊണ്ട് പ്രദേശത്തെ നിരവധി തലമുറകൾക്ക് അറിവിന്റെ വെളിച്ചം പകരുന്നതിൽ ഈ വിദ്യാലയം നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കാലത്തിനനുസരിച്ച് വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തുണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട് പഠന-പാഠ്യേതര പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ വൈവിധ്യം കൊണ്ടുവരാൻ സ്കൂൾ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ അക്കാദമിക മികവിനൊപ്പം കലാ-കായിക കഴിവുകൾ, ശാസ്ത്രീയ മനോഭാവം, സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധത, പരിസ്ഥിതി ബോധം, മൂല്യബോധം എന്നിവ വളർത്തുന്നതിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.

ഓച്ചിറയുടെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തെയും നാടിന്റെ തനത് കലാ-സാമൂഹിക പാരമ്പര്യങ്ങളെയും പരിചയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് വിദ്യാർത്ഥികളിൽ സ്വന്തം നാടിനോടുള്ള സ്നേഹവും അഭിമാനവും വളർത്തുന്നു. അധ്യാപകരുടെയും പി.ടി.എ.യുടെയും രക്ഷിതാക്കളുടെയും നാട്ടുകാരുടെയും സഹകരണത്തോടെ വിദ്യാലയം വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് മുന്നേറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

1952 മുതൽ ഇന്നുവരെ നിരവധി തലമുറകൾക്ക് അറിവും മൂല്യബോധവും പകർന്നുനൽകി, ഓച്ചിറയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി എസ്.പി.എം. യു.പി.എസ്. ഞക്കനാൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
&lt;NOWIKI&gt; == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;

അപ്പർ പ്രൈമറി തലം വരെയുള്ള ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ പഠനപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ മികച്ച ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളാണ് നിലവിലുള്ളത്. പാഠ്യപദ്ധതി പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കുന്നതിനാവശ്യമായ ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് തുടങ്ങിയ സൗകര്യങ്ങൾ മികച്ച നിലവാരത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പഠനത്തിനും ദൈനംദിന ആവശ്യങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ കെട്ടിടസൗകര്യങ്ങൾ, യൂറിനൽ സൗകര്യങ്ങൾ, ശുദ്ധജല സംഭരണ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയും കാര്യക്ഷമമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് സുരക്ഷിതവും സൗഹൃദപരവുമായ പഠനാന്തരീക്ഷം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനാവശ്യമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വിദ്യാലയത്തിൽ സജ്ജമാണ്.

&lt;NOWIKI&gt; ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;

&lt;NOWIKI&gt; == ചിത്രശാല == &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; == പുറംകണ്ണികൾ == &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; *[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍] &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;

&lt;NOWIKI&gt; == അവലംബം == &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;

&lt;NOWIKI&gt; [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;</text>
      <sha1>jbo6l04dlvz9t0vwrgbme5h8fjxle3c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674030</id>
      <parentid>4674029</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:48:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>എൽ.രഞ്ജിനി കൃഷ്ണൻ</username>
        <id>223822</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4674030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7017" sha1="198br96y9zk8axu91p3oetorctc6531" xml:space="preserve">
 കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കരുനാഗപ്പള്ളി വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിൽ ഓച്ചിറയക്ക് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് എസ്.പി.എം.യു.പി.എസ് ഞാക്കനാൽ 


&lt;NOWIKI&gt;{{Infobox school  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| name                    = ഞക്കനാൽ എസ്സ്.പി.എം. യു.പി.എസ്സ്
&lt;NOWIKI&gt;| image                   = &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; |image_size              = 350px  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| caption                 =  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; |location                =  ഞക്കനാൽ
&lt;NOWIKI&gt;| country                 = ഇന്ത്യ &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;|coordinates             = {{Coord|   |   }} &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| other_name              =   &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| type                    = പൊതുവിദ്യാലയം  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; |established             = 1952{{Cweb|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt; &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; |district                =   കൊല്ലം 
&lt;NOWIKI&gt; |educational_authority   = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് 
&lt;NOWIKI&gt;| grades                  =  5-7
&lt;NOWIKI&gt; |medium_of_language      = മലയാളം  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| website                 =  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| udisce_code             =  32130500703
&lt;NOWIKI&gt; |Kerala_school_code      =  41256
&lt;NOWIKI&gt; }} &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;

&lt;NOWIKI&gt; == ചരിത്രം == &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt; 
1952-ൽ സ്ഥാപിതമായ എസ്.പി.എം. യു.പി.എസ്. ഞക്കനാൽ, ഓച്ചിറയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യവുമായി ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന വിദ്യാലയമാണ്. ഓച്ചിറയുടെ തനത് പാരമ്പര്യങ്ങളും സാമൂഹിക മൂല്യങ്ങളും ഉൾക്കൊണ്ട് പ്രദേശത്തെ നിരവധി തലമുറകൾക്ക് അറിവിന്റെ വെളിച്ചം പകരുന്നതിൽ ഈ വിദ്യാലയം നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കാലത്തിനനുസരിച്ച് വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തുണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട് പഠന-പാഠ്യേതര പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ വൈവിധ്യം കൊണ്ടുവരാൻ സ്കൂൾ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ അക്കാദമിക മികവിനൊപ്പം കലാ-കായിക കഴിവുകൾ, ശാസ്ത്രീയ മനോഭാവം, സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധത, പരിസ്ഥിതി ബോധം, മൂല്യബോധം എന്നിവ വളർത്തുന്നതിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.

ഓച്ചിറയുടെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തെയും നാടിന്റെ തനത് കലാ-സാമൂഹിക പാരമ്പര്യങ്ങളെയും പരിചയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് വിദ്യാർത്ഥികളിൽ സ്വന്തം നാടിനോടുള്ള സ്നേഹവും അഭിമാനവും വളർത്തുന്നു. അധ്യാപകരുടെയും പി.ടി.എ.യുടെയും രക്ഷിതാക്കളുടെയും നാട്ടുകാരുടെയും സഹകരണത്തോടെ വിദ്യാലയം വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് മുന്നേറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

1952 മുതൽ ഇന്നുവരെ നിരവധി തലമുറകൾക്ക് അറിവും മൂല്യബോധവും പകർന്നുനൽകി, ഓച്ചിറയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി എസ്.പി.എം. യു.പി.എസ്. ഞക്കനാൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
&lt;NOWIKI&gt; == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;

അപ്പർ പ്രൈമറി തലം വരെയുള്ള ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ പഠനപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ മികച്ച ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളാണ് നിലവിലുള്ളത്. പാഠ്യപദ്ധതി പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കുന്നതിനാവശ്യമായ ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് തുടങ്ങിയ സൗകര്യങ്ങൾ മികച്ച നിലവാരത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പഠനത്തിനും ദൈനംദിന ആവശ്യങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ കെട്ടിടസൗകര്യങ്ങൾ, യൂറിനൽ സൗകര്യങ്ങൾ, ശുദ്ധജല സംഭരണ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയും കാര്യക്ഷമമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് സുരക്ഷിതവും സൗഹൃദപരവുമായ പഠനാന്തരീക്ഷം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനാവശ്യമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വിദ്യാലയത്തിൽ സജ്ജമാണ്.

&lt;NOWIKI&gt; ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;

&lt;NOWIKI&gt; == ചിത്രശാല == &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; == പുറംകണ്ണികൾ == &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; *[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍] &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;

&lt;NOWIKI&gt; == അവലംബം == &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;

&lt;NOWIKI&gt; [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;</text>
      <sha1>198br96y9zk8axu91p3oetorctc6531</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674031</id>
      <parentid>4674030</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:49:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>എൽ.രഞ്ജിനി കൃഷ്ണൻ</username>
        <id>223822</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4674031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7023" sha1="fm9n2nobvypgbmnrwv5g668tzdrx43h" xml:space="preserve">ഞക്കനാൽ എസ്സ്.പി.എം. യു.പി.എസ്സ്

 കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കരുനാഗപ്പള്ളി വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിൽ ഓച്ചിറയക്ക് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് എസ്.പി.എം.യു.പി.എസ് ഞാക്കനാൽ 


&lt;NOWIKI&gt;{{Infobox school  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| name                    = ഞക്കനാൽ എസ്സ്.പി.എം. യു.പി.എസ്സ്
&lt;NOWIKI&gt;| image                   = &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; |image_size              = 350px  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| caption                 =  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; |location                =  ഞക്കനാൽ
&lt;NOWIKI&gt;| country                 = ഇന്ത്യ &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;|coordinates             = {{Coord|   |   }} &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| other_name              =   &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| type                    = പൊതുവിദ്യാലയം  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; |established             = 1952{{Cweb|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt; &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; |district                =   കൊല്ലം 
&lt;NOWIKI&gt; |educational_authority   = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് 
&lt;NOWIKI&gt;| grades                  =  5-7
&lt;NOWIKI&gt; |medium_of_language      = മലയാളം  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| website                 =  &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt;| udisce_code             =  32130500703
&lt;NOWIKI&gt; |Kerala_school_code      =  41256
&lt;NOWIKI&gt; }} &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;

&lt;NOWIKI&gt; == ചരിത്രം == &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt; 
1952-ൽ സ്ഥാപിതമായ എസ്.പി.എം. യു.പി.എസ്. ഞക്കനാൽ, ഓച്ചിറയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യവുമായി ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന വിദ്യാലയമാണ്. ഓച്ചിറയുടെ തനത് പാരമ്പര്യങ്ങളും സാമൂഹിക മൂല്യങ്ങളും ഉൾക്കൊണ്ട് പ്രദേശത്തെ നിരവധി തലമുറകൾക്ക് അറിവിന്റെ വെളിച്ചം പകരുന്നതിൽ ഈ വിദ്യാലയം നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കാലത്തിനനുസരിച്ച് വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തുണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട് പഠന-പാഠ്യേതര പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ വൈവിധ്യം കൊണ്ടുവരാൻ സ്കൂൾ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ അക്കാദമിക മികവിനൊപ്പം കലാ-കായിക കഴിവുകൾ, ശാസ്ത്രീയ മനോഭാവം, സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധത, പരിസ്ഥിതി ബോധം, മൂല്യബോധം എന്നിവ വളർത്തുന്നതിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.

ഓച്ചിറയുടെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തെയും നാടിന്റെ തനത് കലാ-സാമൂഹിക പാരമ്പര്യങ്ങളെയും പരിചയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് വിദ്യാർത്ഥികളിൽ സ്വന്തം നാടിനോടുള്ള സ്നേഹവും അഭിമാനവും വളർത്തുന്നു. അധ്യാപകരുടെയും പി.ടി.എ.യുടെയും രക്ഷിതാക്കളുടെയും നാട്ടുകാരുടെയും സഹകരണത്തോടെ വിദ്യാലയം വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് മുന്നേറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

1952 മുതൽ ഇന്നുവരെ നിരവധി തലമുറകൾക്ക് അറിവും മൂല്യബോധവും പകർന്നുനൽകി, ഓച്ചിറയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി എസ്.പി.എം. യു.പി.എസ്. ഞക്കനാൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
&lt;NOWIKI&gt; == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;

അപ്പർ പ്രൈമറി തലം വരെയുള്ള ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ പഠനപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ മികച്ച ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളാണ് നിലവിലുള്ളത്. പാഠ്യപദ്ധതി പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കുന്നതിനാവശ്യമായ ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് തുടങ്ങിയ സൗകര്യങ്ങൾ മികച്ച നിലവാരത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പഠനത്തിനും ദൈനംദിന ആവശ്യങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ കെട്ടിടസൗകര്യങ്ങൾ, യൂറിനൽ സൗകര്യങ്ങൾ, ശുദ്ധജല സംഭരണ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയും കാര്യക്ഷമമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് സുരക്ഷിതവും സൗഹൃദപരവുമായ പഠനാന്തരീക്ഷം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനാവശ്യമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വിദ്യാലയത്തിൽ സജ്ജമാണ്.


&lt;NOWIKI&gt; == ചിത്രശാല == &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; == പുറംകണ്ണികൾ == &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;
&lt;NOWIKI&gt; *[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍] &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;

&lt;NOWIKI&gt; == അവലംബം == &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;

&lt;NOWIKI&gt; [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] &lt;/NOWIKI&gt; &lt;br&gt;</text>
      <sha1>fm9n2nobvypgbmnrwv5g668tzdrx43h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കരട്:ശ്രേയ ധന്വന്തരി</title>
    <ns>118</ns>
    <id>671529</id>
    <revision>
      <id>4674117</id>
      <parentid>4673788</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T04:20:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wiki user KL</username>
        <id>202319</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുറം കണ്ണികൾ */</comment>
      <origin>4674117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11358" sha1="et17leg6hbueicpy2z3ph41lapzquz7" xml:space="preserve">{{Draft article}}
{{Infobox person
| name               = ശ്രേയ ധന്വന്തരി
| image              = Shreya Dhanwanthary at the Jio MAMI Film Festival 2023 (cropped).jpg
| caption            = 2023-ൽ ശ്രേയ ധന്വന്തരി
| birth_date         = {{Birth date and age|1988|8|29|df=yes}}&lt;ref name=&quot;Prime Video&quot;&gt;{{cite AV media |title=The Family Man Casts Answers Slam Book Questions Ft. Sunny Hinduja, Sharib Hashmi |url=https://www.youtube.com/watch?v=PN0jImPOMMw&amp;t=70s |publisher=[[Amazon Prime Video]] |date=13 June 2021 |time=1:10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=telegraphindia_1806268&gt;{{Cite news |last=Roy |first=Priyanka |date=10 February 2021 |title=I will start shutting up, when discovered: Shreya Dhanwanthary |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/i-will-start-shutting-up-when-discovered-shreya-dhanwanthary/cid/1806268 |access-date=16 June 2021 |newspaper=[[The Telegraph (India)]] |quote=which has put the 32-year-old actress firmly in the spotlight.}}&lt;/ref&gt;
| birth_place        = [[ഹൈദരാബാദ്]], ആന്ധ്രാപ്രദേശ്, ഇന്ത്യ
| occupation         = നടി
| years_active       = 2009–നിലവിൽ
| education          = [[എൻ.ഐ.ടി. വാറങ്കൽ]]
}}
[[ഹിന്ദി]] സിനിമകളിലും ടെലിവിഷൻ ഷോകളിലും അഭിനയിക്കുന്ന ഒരു [[ഇന്ത്യൻ]] നടിയാണ് '''ശ്രേയ ധന്വന്തരി''' (ജനനം: 29 ഓഗസ്റ്റ് 1988). 2009-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ 'ജോഷ്' എന്ന [[തെലുങ്ക്]] ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അവർ ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. [[ആമസോൺ പ്രൈം]] വീഡിയോയുടെ ത്രില്ലർ പരമ്പരയായ 'ദി ഫാമിലി മാൻ' (2019–2021)-ലെ പ്രകടനം അവർക്ക് വലിയ വഴിത്തിരിവായി. തുടർന്ന്, [[സോണി]] ലിവ്വിന്റെ ജീവചരിത്ര ഡ്രാമ പരമ്പരയായ 'സ്കാം 1992' (2020)-ൽ മാധ്യമപ്രവർത്തകയായ സുചേത ദലാലിനെ അവതരിപ്പിച്ചതിലൂടെ അവർ ഏറെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി.&lt;ref name=indianexpress_6924715&gt;{{Cite news |title=Seven times Scam 1992 actor Shreya Dhanwanthary impressed us with her personal style |url=https://indianexpress.com/photos/lifestyle-gallery/shreya-dhanwanthary-scam-1992-photos-6924715/ |work=The Indian Express |date=17 November 2020 |access-date=9 December 2020}}&lt;/ref&gt;

== ഫിലിമോഗ്രഫി ==
=== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ===
{{Pending films key}}
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
! scope=&quot;col&quot; |വർഷം
! scope=&quot;col&quot; |ചലച്ചിത്രം
! scope=&quot;col&quot; |കഥാപാത്രം
! scope=&quot;col&quot; |ഭാഷ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot;|അവലംബം
|-
|2009
|''[[Josh (2009 Telugu film)|ജോഷ്]]''
|ഭാവന
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Telugu language|തെലുങ്ക്]]
| അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം
|  |
||
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
||
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|
|&lt;ref name=bollywoodhungama_20210701&gt;{{cite web |date=1 July 2021 |title=Scam 1992 and The Family Man star Shreya Dhanwanthary to play a crucial role in Taapsee Pannu-Tahir Raj Bhasin's Looop Lapeta |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scam-1992-family-man-star-shreya-dhanwanthary-play-crucial-role-taapsee-pannu-tahir-raj-bhasins-looop-lapeta/ |access-date=1 July 2021 |work=Bollywood Hungama}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[Chup: Revenge of the Artist|ചുപ്: റിവെഞ്ച് ഓഫ് ദി ആർട്ടിസ്റ്റ്]]''
|നിലാ മേനോൻ
|
|&lt;ref name=indianexpress_7563418&gt;{{Cite news |date=11 October 2021 |title=R Balki's Dulquer Salmaan-Shreya Dhanwanthary starrer gets title, first look out |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/r-balkis-dulqer-salman-shreya-dhanwantary-starrer-gets-title-first-look-out-7563418/ |newspaper=The Indian Express |access-date=29 May 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[Adbhut|അത്ഭുത്]]''
|ഡോ. ശ്രുതി റാവത്ത്
|
|&lt;ref name=bollywoodhungama_20211006&gt;{{Cite web |date=6 October 2021 |title=Sabbir Khan's Adbhut stars Nawazuddin Siddiqui, Diana Penty, Shreya Dhanwanthary and Rohan Mehra |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/sabbir-khans-adbhut-stars-nawazuddin-siddiqui-diana-penty-shreya-dhanwanthary-rohan-mehra/ |access-date=6 October 2021 |work=Bollywood Hungama}}&lt;/ref&gt;
|-
|2025
|''[[The Great Shamsuddin Family|ദി ഗ്രേറ്റ് ഷംസുദ്ദീൻ ഫാമിലി]]''
| ഇറാം ഷംസുദ്ദീൻ
|[[JioHotstar|ജിയോഹോട്ട്സ്റ്റാർ]] ചിത്രം
|&lt;ref name=indiatoday_2829854&gt;{{Cite web |title=The Great Shamsuddin Family: Farida Jalal heads ensemble cast of JioHotstar drama|url=https://www.indiatoday.in/entertainment/ott/story/the-great-shamsuddin-family-trailer-farida-jalal-sheeba-chadha-kritika-kamra-purab-kohli-jiohotstar-drama-2829854-2025-12-03|access-date=7 December 2025 |website=India Today|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| TBA
| style=&quot;background:#FFFFCC;&quot; | ''നൗസിഖിയേ'' {{dagger}}
|
| ചിത്രീകരണത്തിൽ
|&lt;ref name=indiatimes_98269718&gt;{{Cite news|title=Abhimanyu Dassani, Shreya Dhanwanthary and Amol Parashar are staying in Bhopal for Nausikhiye|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shreya-dhanwanthary-abhimanyu-dassani-and-amol-parashar-are-staying-in-bhopal-and-not-coming-back-for-another-30-days-exclusive/articleshow/98269718.cms|access-date=27 February 2023|website=Times of India|date=27 February 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}
=== ടെലിവിഷൻ ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot;| വർഷം
! scope=&quot;col&quot;| ശീർഷകം
! scope=&quot;col&quot;| കഥാപാത്രം
! scope=&quot;Col&quot;| ഭാഷ
! scope=&quot;col&quot;| നെറ്റ്‌വർക്ക് / പ്ലാറ്റ്‌ഫോം
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot;|അവലംബം
|-
! scope=&quot;row&quot;|2016
|''ലേഡീസ് റൂം''
|രാധിക ഖന്ന
| ഇംഗ്ലീഷ്
|Rowspan=&quot;2&quot;|യൂട്യൂബ്
| വെബ് അരങ്ങേറ്റം
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ladies Room |url=https://www.yashrajfilms.com/movies/ladies-room |access-date=7 August 2021 |website=yashrajfilms.com}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2018
|''ദി റീയൂണിയൻ''
|ദേവാംശി ടെയ്‌ലർ
|Rowspan=&quot;7&quot;|[[Hindi|ഹിന്ദി]]
|
|&lt;ref name=indianexpress_5185163&gt;{{cite news |last1=Kameshwari |first1=A. |date=21 May 2018 |title=The Reunion actor Anuj Sachdeva: I feel shy when people call me a hunk |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/the-reunion-actor-anuj-sachdeva-5185163/ |work=The Indian Express |access-date=18 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2019–നിലവിൽ
|''[[The Family Man (Indian TV series)|ദി ഫാമിലി മാൻ]]''||സോയ
|[[Amazon Prime Video|ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]]
|
|&lt;ref&gt;{{cite news |title=The Family Man: Krishna DK downplays Lonavala mystery as Priyamani gets trolled, says 'shouldn't get this kind of importance' |url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/the-family-man-krishna-dk-downplays-lonavala-mystery-as-priyamani-gets-trolled-says-shouldnt-get-this-kind-of-importance |access-date=1 May 2022 |work=Free Press Journal |date=19 July 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2020
|''[[A Viral Wedding|എ വൈറൽ വെഡ്ഡിംഗ്]]''
|നിഷ അഹൂജ
|യൂട്യൂബ്
|സംവിധായിക, തിരക്കഥാകൃത്ത്, നിർമ്മാതാവ് എന്നീ നിലകളിലും
|&lt;ref name=indianexpress_7048244&gt;{{Cite web |date=21 December 2020 |title=2020 has been phenomenal: Shreya Dhanwanthary |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/shreya-dhanwanthary-2020-has-been-phenomenal-7048244/ |access-date=7 August 2021 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2020
|''[[Scam 1992|സ്കാം 1992]]''
|[[Sucheta Dalal|സുചേത ദലാൽ]]
|[[SonyLIV|സോണിലിവ്]]
|
|&lt;ref name=indianexpress_6715688&gt;{{Cite news |last=Farzeen |first=Sana |date=8 October 2020 |title=Shreya Dhanwanthary on Scam 1992: Hansal Mehta has outdone himself once again |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/shreya-dhanwanthary-on-scam-1992-and-playing-sucheta-dalal-6715688/ |access-date=7 August 2021 |work=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2021
|''[[Mumbai Diaries 26/11|മുംബൈ ഡയറീസ് 26/11]]''
| മാൻസി ഹിറാനി
|Rowspan=&quot;2&quot;|[[Amazon Prime Video|ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]]
|
| &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; |
|---|
| 2022 |
| ''[[Unpaused: Naya Safar |
| ആകൃതി |
| &quot;ദി കപ്പിൾ&quot; എന്ന വിഭാഗത്തിൽ |
| &lt;ref name=thehindu_38328849&gt;{{cite news |
| - |
| ! scope=&quot;row&quot; |
| ''[[Guns &amp; Gulaabs |
| യാമിനി |
| [[Netflix |
|
|&lt;ref name=deadline_1235084455&gt;{{Cite news |last=Shackleton |first=Liz |date=4 August 2022 |title=Netflix Strikes Creative Partnership With Indian Filmmakers Raj &amp; DK |url=https://deadline.com/2022/08/netflix-india-raj-dk-d2r-films-1235084455/ |access-date=30 August 2022 |work=Deadline |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|}
=== ഹ്രസ്വചിത്രങ്ങൾ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം
!ശീർഷകം
!കഥാപാത്രം
!ഭാഷ
!ചാനൽ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|2012
|''ദി ഗേൾ ഇൻ മി''
|ടീന / താര
|Rowspan=&quot;2&quot;|[[Hindi Language|ഹിന്ദി]]
| Rowspan=&quot;2&quot;| യൂട്യൂബ്
|-
|2023
|''നെക്സ്റ്റ്, പ്ലീസ്''
|
|&lt;ref name=femina_104759288&gt;{{cite magazine |title=Shreya Dhanwanthary announces her next – 'Next, Please' |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-india/shreya-dhanwanthary-announces-her-next-next-please/articleshow/104759288.cms |magazine=Femina |date=27 October 2023 |access-date=18 November 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bollywoodhungama_20231028&gt;{{Cite news |title=Debutant director Rishav Kapoor on Next, Please starring Jim Sarbh at MAMI 2023; says, &quot;We've really endeavoured to break new ground with this&quot; 2023 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/debutant-director-rishav-kapoor-next-please-starring-jim-sarbh-mami-2023-says-weve-really-endeavoured-break-new-ground/ |work=Bollywood Hungama |date=28 October 2023 |access-date=18 November 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

==അവലംബം==
{{Reflist}}
==പുറം കണ്ണികൾ==
{{Commons category}}
* {{IMDb name}}</text>
      <sha1>et17leg6hbueicpy2z3ph41lapzquz7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674118</id>
      <parentid>4674117</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T04:25:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wiki user KL</username>
        <id>202319</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11422" sha1="tfypovhfbx9jxlhm7jmtuzvwgakka02" xml:space="preserve">{{Draft article}}
{{Infobox person
| name               = ശ്രേയ ധന്വന്തരി
| image              = Shreya Dhanwanthary at the Jio MAMI Film Festival 2023 (cropped).jpg
| caption            = 2023-ൽ ശ്രേയ ധന്വന്തരി
| birth_date         = {{Birth date and age|1988|8|29|df=yes}}&lt;ref name=&quot;Prime Video&quot;&gt;{{cite AV media |title=The Family Man Casts Answers Slam Book Questions Ft. Sunny Hinduja, Sharib Hashmi |url=https://www.youtube.com/watch?v=PN0jImPOMMw&amp;t=70s |publisher=[[Amazon Prime Video]] |date=13 June 2021 |time=1:10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=telegraphindia_1806268&gt;{{Cite news |last=Roy |first=Priyanka |date=10 February 2021 |title=I will start shutting up, when discovered: Shreya Dhanwanthary |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/i-will-start-shutting-up-when-discovered-shreya-dhanwanthary/cid/1806268 |access-date=16 June 2021 |newspaper=[[The Telegraph (India)]] |quote=which has put the 32-year-old actress firmly in the spotlight.}}&lt;/ref&gt;
| birth_place        = [[ഹൈദരാബാദ്]], ആന്ധ്രാപ്രദേശ്, ഇന്ത്യ
| occupation         = നടി
| years_active       = 2009–നിലവിൽ
| education          = [[എൻ.ഐ.ടി. വാറങ്കൽ]]
}}
[[ഹിന്ദി]] സിനിമകളിലും ടെലിവിഷൻ ഷോകളിലും അഭിനയിക്കുന്ന ഒരു [[ഇന്ത്യൻ]] നടിയാണ് '''ശ്രേയ ധന്വന്തരി''' (ജനനം: 29 ഓഗസ്റ്റ് 1988). 2009-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ 'ജോഷ്' എന്ന [[തെലുങ്ക്]] ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അവർ ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. [[ആമസോൺ പ്രൈം]] വീഡിയോയുടെ ത്രില്ലർ പരമ്പരയായ 'ദി ഫാമിലി മാൻ' (2019–2021)-ലെ പ്രകടനം അവരുടെ കരിയറിലെ വലിയ വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. തുടർന്ന്, [[സോണി]] ലിവ്വിന്റെ ജീവചരിത്ര ഡ്രാമ പരമ്പരയായ 'സ്കാം 1992' (2020)-ൽ മാധ്യമപ്രവർത്തകയായ സുചേത ദലാലിനെ അവതരിപ്പിച്ചതിലൂടെ അവർ പ്രേക്ഷകപ്രശംസ ഏറെ പിടിച്ചുപറ്റി.&lt;ref name=indianexpress_6924715&gt;{{Cite news |title=Seven times Scam 1992 actor Shreya Dhanwanthary impressed us with her personal style |url=https://indianexpress.com/photos/lifestyle-gallery/shreya-dhanwanthary-scam-1992-photos-6924715/ |work=The Indian Express |date=17 November 2020 |access-date=9 December 2020}}&lt;/ref&gt;

== ഫിലിമോഗ്രഫി ==
=== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ===
{{Pending films key}}
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
! scope=&quot;col&quot; |വർഷം
! scope=&quot;col&quot; |ചലച്ചിത്രം
! scope=&quot;col&quot; |കഥാപാത്രം
! scope=&quot;col&quot; |ഭാഷ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot;|അവലംബം
|-
|2009
|''[[Josh (2009 Telugu film)|ജോഷ്]]''
|ഭാവന
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Telugu language|തെലുങ്ക്]]
| അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം
|  |
||
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
||
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|
|&lt;ref name=bollywoodhungama_20210701&gt;{{cite web |date=1 July 2021 |title=Scam 1992 and The Family Man star Shreya Dhanwanthary to play a crucial role in Taapsee Pannu-Tahir Raj Bhasin's Looop Lapeta |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scam-1992-family-man-star-shreya-dhanwanthary-play-crucial-role-taapsee-pannu-tahir-raj-bhasins-looop-lapeta/ |access-date=1 July 2021 |work=Bollywood Hungama}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[Chup: Revenge of the Artist|ചുപ്: റിവെഞ്ച് ഓഫ് ദി ആർട്ടിസ്റ്റ്]]''
|നിലാ മേനോൻ
|
|&lt;ref name=indianexpress_7563418&gt;{{Cite news |date=11 October 2021 |title=R Balki's Dulquer Salmaan-Shreya Dhanwanthary starrer gets title, first look out |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/r-balkis-dulqer-salman-shreya-dhanwantary-starrer-gets-title-first-look-out-7563418/ |newspaper=The Indian Express |access-date=29 May 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[Adbhut|അത്ഭുത്]]''
|ഡോ. ശ്രുതി റാവത്ത്
|
|&lt;ref name=bollywoodhungama_20211006&gt;{{Cite web |date=6 October 2021 |title=Sabbir Khan's Adbhut stars Nawazuddin Siddiqui, Diana Penty, Shreya Dhanwanthary and Rohan Mehra |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/sabbir-khans-adbhut-stars-nawazuddin-siddiqui-diana-penty-shreya-dhanwanthary-rohan-mehra/ |access-date=6 October 2021 |work=Bollywood Hungama}}&lt;/ref&gt;
|-
|2025
|''[[The Great Shamsuddin Family|ദി ഗ്രേറ്റ് ഷംസുദ്ദീൻ ഫാമിലി]]''
| ഇറാം ഷംസുദ്ദീൻ
|[[JioHotstar|ജിയോഹോട്ട്സ്റ്റാർ]] ചിത്രം
|&lt;ref name=indiatoday_2829854&gt;{{Cite web |title=The Great Shamsuddin Family: Farida Jalal heads ensemble cast of JioHotstar drama|url=https://www.indiatoday.in/entertainment/ott/story/the-great-shamsuddin-family-trailer-farida-jalal-sheeba-chadha-kritika-kamra-purab-kohli-jiohotstar-drama-2829854-2025-12-03|access-date=7 December 2025 |website=India Today|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| TBA
| style=&quot;background:#FFFFCC;&quot; | ''നൗസിഖിയേ'' {{dagger}}
|
| ചിത്രീകരണത്തിൽ
|&lt;ref name=indiatimes_98269718&gt;{{Cite news|title=Abhimanyu Dassani, Shreya Dhanwanthary and Amol Parashar are staying in Bhopal for Nausikhiye|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shreya-dhanwanthary-abhimanyu-dassani-and-amol-parashar-are-staying-in-bhopal-and-not-coming-back-for-another-30-days-exclusive/articleshow/98269718.cms|access-date=27 February 2023|website=Times of India|date=27 February 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}
=== ടെലിവിഷൻ ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot;| വർഷം
! scope=&quot;col&quot;| ശീർഷകം
! scope=&quot;col&quot;| കഥാപാത്രം
! scope=&quot;Col&quot;| ഭാഷ
! scope=&quot;col&quot;| നെറ്റ്‌വർക്ക് / പ്ലാറ്റ്‌ഫോം
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot;|അവലംബം
|-
! scope=&quot;row&quot;|2016
|''ലേഡീസ് റൂം''
|രാധിക ഖന്ന
| ഇംഗ്ലീഷ്
|Rowspan=&quot;2&quot;|യൂട്യൂബ്
| വെബ് അരങ്ങേറ്റം
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ladies Room |url=https://www.yashrajfilms.com/movies/ladies-room |access-date=7 August 2021 |website=yashrajfilms.com}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2018
|''ദി റീയൂണിയൻ''
|ദേവാംശി ടെയ്‌ലർ
|Rowspan=&quot;7&quot;|[[Hindi|ഹിന്ദി]]
|
|&lt;ref name=indianexpress_5185163&gt;{{cite news |last1=Kameshwari |first1=A. |date=21 May 2018 |title=The Reunion actor Anuj Sachdeva: I feel shy when people call me a hunk |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/the-reunion-actor-anuj-sachdeva-5185163/ |work=The Indian Express |access-date=18 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2019–നിലവിൽ
|''[[The Family Man (Indian TV series)|ദി ഫാമിലി മാൻ]]''||സോയ
|[[Amazon Prime Video|ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]]
|
|&lt;ref&gt;{{cite news |title=The Family Man: Krishna DK downplays Lonavala mystery as Priyamani gets trolled, says 'shouldn't get this kind of importance' |url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/the-family-man-krishna-dk-downplays-lonavala-mystery-as-priyamani-gets-trolled-says-shouldnt-get-this-kind-of-importance |access-date=1 May 2022 |work=Free Press Journal |date=19 July 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2020
|''[[A Viral Wedding|എ വൈറൽ വെഡ്ഡിംഗ്]]''
|നിഷ അഹൂജ
|യൂട്യൂബ്
|സംവിധായിക, തിരക്കഥാകൃത്ത്, നിർമ്മാതാവ് എന്നീ നിലകളിലും
|&lt;ref name=indianexpress_7048244&gt;{{Cite web |date=21 December 2020 |title=2020 has been phenomenal: Shreya Dhanwanthary |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/shreya-dhanwanthary-2020-has-been-phenomenal-7048244/ |access-date=7 August 2021 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2020
|''[[Scam 1992|സ്കാം 1992]]''
|[[Sucheta Dalal|സുചേത ദലാൽ]]
|[[SonyLIV|സോണിലിവ്]]
|
|&lt;ref name=indianexpress_6715688&gt;{{Cite news |last=Farzeen |first=Sana |date=8 October 2020 |title=Shreya Dhanwanthary on Scam 1992: Hansal Mehta has outdone himself once again |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/shreya-dhanwanthary-on-scam-1992-and-playing-sucheta-dalal-6715688/ |access-date=7 August 2021 |work=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2021
|''[[Mumbai Diaries 26/11|മുംബൈ ഡയറീസ് 26/11]]''
| മാൻസി ഹിറാനി
|Rowspan=&quot;2&quot;|[[Amazon Prime Video|ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]]
|
| &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; |
|---|
| 2022 |
| ''[[Unpaused: Naya Safar |
| ആകൃതി |
| &quot;ദി കപ്പിൾ&quot; എന്ന വിഭാഗത്തിൽ |
| &lt;ref name=thehindu_38328849&gt;{{cite news |
| - |
| ! scope=&quot;row&quot; |
| ''[[Guns &amp; Gulaabs |
| യാമിനി |
| [[Netflix |
|
|&lt;ref name=deadline_1235084455&gt;{{Cite news |last=Shackleton |first=Liz |date=4 August 2022 |title=Netflix Strikes Creative Partnership With Indian Filmmakers Raj &amp; DK |url=https://deadline.com/2022/08/netflix-india-raj-dk-d2r-films-1235084455/ |access-date=30 August 2022 |work=Deadline |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|}
=== ഹ്രസ്വചിത്രങ്ങൾ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം
!ശീർഷകം
!കഥാപാത്രം
!ഭാഷ
!ചാനൽ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|2012
|''ദി ഗേൾ ഇൻ മി''
|ടീന / താര
|Rowspan=&quot;2&quot;|[[Hindi Language|ഹിന്ദി]]
| Rowspan=&quot;2&quot;| യൂട്യൂബ്
|-
|2023
|''നെക്സ്റ്റ്, പ്ലീസ്''
|
|&lt;ref name=femina_104759288&gt;{{cite magazine |title=Shreya Dhanwanthary announces her next – 'Next, Please' |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-india/shreya-dhanwanthary-announces-her-next-next-please/articleshow/104759288.cms |magazine=Femina |date=27 October 2023 |access-date=18 November 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bollywoodhungama_20231028&gt;{{Cite news |title=Debutant director Rishav Kapoor on Next, Please starring Jim Sarbh at MAMI 2023; says, &quot;We've really endeavoured to break new ground with this&quot; 2023 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/debutant-director-rishav-kapoor-next-please-starring-jim-sarbh-mami-2023-says-weve-really-endeavoured-break-new-ground/ |work=Bollywood Hungama |date=28 October 2023 |access-date=18 November 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

==അവലംബം==
{{Reflist}}
==പുറം കണ്ണികൾ==
{{Commons category}}
* {{IMDb name}}</text>
      <sha1>tfypovhfbx9jxlhm7jmtuzvwgakka02</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674119</id>
      <parentid>4674118</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T04:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wiki user KL</username>
        <id>202319</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14106" sha1="g2lvim6xzb5luofhwgf3njj1ubdff8f" xml:space="preserve">{{Draft article}}
{{Infobox person
| name               = ശ്രേയ ധന്വന്തരി
| image              = Shreya Dhanwanthary at the Jio MAMI Film Festival 2023 (cropped).jpg
| caption            = 2023-ൽ ശ്രേയ ധന്വന്തരി
| birth_date         = {{Birth date and age|1988|8|29|df=yes}}&lt;ref name=&quot;Prime Video&quot;&gt;{{cite AV media |title=The Family Man Casts Answers Slam Book Questions Ft. Sunny Hinduja, Sharib Hashmi |url=https://www.youtube.com/watch?v=PN0jImPOMMw&amp;t=70s |publisher=[[Amazon Prime Video]] |date=13 June 2021 |time=1:10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=telegraphindia_1806268&gt;{{Cite news |last=Roy |first=Priyanka |date=10 February 2021 |title=I will start shutting up, when discovered: Shreya Dhanwanthary |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/i-will-start-shutting-up-when-discovered-shreya-dhanwanthary/cid/1806268 |access-date=16 June 2021 |newspaper=[[The Telegraph (India)]] |quote=which has put the 32-year-old actress firmly in the spotlight.}}&lt;/ref&gt;
| birth_place        = [[ഹൈദരാബാദ്]], ആന്ധ്രാപ്രദേശ്, ഇന്ത്യ
| occupation         = നടി
| years_active       = 2009–നിലവിൽ
| education          = [[എൻ.ഐ.ടി. വാറങ്കൽ]]
}}
[[ഹിന്ദി]] സിനിമകളിലും ടെലിവിഷൻ ഷോകളിലും അഭിനയിക്കുന്ന ഒരു [[ഇന്ത്യൻ]] നടിയാണ് '''ശ്രേയ ധന്വന്തരി''' (ജനനം: 29 ഓഗസ്റ്റ് 1988). 2009-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ 'ജോഷ്' എന്ന [[തെലുങ്ക്]] ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അവർ ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. [[ആമസോൺ പ്രൈം]] വീഡിയോയുടെ ത്രില്ലർ പരമ്പരയായ 'ദി ഫാമിലി മാൻ' (2019–2021)-ലെ പ്രകടനം അവരുടെ കരിയറിലെ വലിയ വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. തുടർന്ന്, [[സോണി]] ലിവ്വിന്റെ ജീവചരിത്ര ഡ്രാമ പരമ്പരയായ 'സ്കാം 1992' (2020)-ൽ മാധ്യമപ്രവർത്തകയായ സുചേത ദലാലിനെ അവതരിപ്പിച്ചതിലൂടെ അവർ പ്രേക്ഷകപ്രശംസ ഏറെ പിടിച്ചുപറ്റി.&lt;ref name=indianexpress_6924715&gt;{{Cite news |title=Seven times Scam 1992 actor Shreya Dhanwanthary impressed us with her personal style |url=https://indianexpress.com/photos/lifestyle-gallery/shreya-dhanwanthary-scam-1992-photos-6924715/ |work=The Indian Express |date=17 November 2020 |access-date=9 December 2020}}&lt;/ref&gt;
==കരിയർ==
എൻജിനീയറിംഗ് മൂന്നാം വർഷ വിദ്യാർത്ഥിനിയായിരിക്കെ 2008-ലെ ഫെമിന മിസ് ഇന്ത്യ സൗത്തിൽ ധൻവന്തരി പങ്കെടുത്തു.[8] ഈ മത്സരത്തിൽ അവർ ഫസ്റ്റ് റണ്ണറപ്പായി. അതിനുശേഷം, മിസ് ഇന്ത്യ 2008 മത്സരത്തിലെ ഫൈനലിസ്റ്റായി അവർ മത്സരിച്ചു.[9]
മിസ് ഇന്ത്യ 2008-ന് തൊട്ടുപിന്നാലെ, ജോഷ്, സ്നേഹ ഗീതം തുടങ്ങിയ തെലുങ്ക് ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിക്കാൻ അവർക്ക് അവസരം ലഭിച്ചു.[8] ഇമ്രാൻ ഹാഷ്മിക്കൊപ്പം 'വൈ ചീറ്റ് ഇന്ത്യ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അവർ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്.[10][11] 'ഫേഡ് ടു വൈറ്റ്' എന്ന പുസ്തകവും അവർ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്.
2019-ൽ, ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയുടെ 'ദി ഫാമിലി മാൻ' എന്ന വെബ് സീരീസിന്റെ ആദ്യ സീസണിൽ സോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അവർ അവതരിപ്പിക്കുകയും സീസൺ 2-ലും (ജൂൺ 2021) ഈ വേഷം തുടരുകയും ചെയ്തു.[12] 2020-ൽ, 'സ്കാം 1992' എന്ന വെബ് സീരീസിൽ സുചേത ദലാൽ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചു.[13] 2021-ൽ, ആമസോൺ പ്രൈം വെബ് സീരീസായ 'മുംബൈ ഡയറീസ് 26/11'-ൽ മാനസി എന്ന കഥാപാത്രത്തെയാണ് ധൻവന്തരി അവതരിപ്പിച്ചത്.[14][15] നിഖിൽ അദ്വാനി സംവിധാനവും എംമേ എന്റർടൈൻമെന്റ് നിർമ്മാണവും നിർവ്വഹിച്ച ഈ പരമ്പരയിൽ കൊങ്കണ സെൻ ശർമ്മ, മോഹിത് റെയ്ന, ടിന ദേശായി എന്നിവരും പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുന്നു.[16]

== ഫിലിമോഗ്രഫി ==
=== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ===
{{Pending films key}}
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
! scope=&quot;col&quot; |വർഷം
! scope=&quot;col&quot; |ചലച്ചിത്രം
! scope=&quot;col&quot; |കഥാപാത്രം
! scope=&quot;col&quot; |ഭാഷ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot;|അവലംബം
|-
|2009
|''[[Josh (2009 Telugu film)|ജോഷ്]]''
|ഭാവന
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Telugu language|തെലുങ്ക്]]
| അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം
|  |
||
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
||
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|
|&lt;ref name=bollywoodhungama_20210701&gt;{{cite web |date=1 July 2021 |title=Scam 1992 and The Family Man star Shreya Dhanwanthary to play a crucial role in Taapsee Pannu-Tahir Raj Bhasin's Looop Lapeta |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scam-1992-family-man-star-shreya-dhanwanthary-play-crucial-role-taapsee-pannu-tahir-raj-bhasins-looop-lapeta/ |access-date=1 July 2021 |work=Bollywood Hungama}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[Chup: Revenge of the Artist|ചുപ്: റിവെഞ്ച് ഓഫ് ദി ആർട്ടിസ്റ്റ്]]''
|നിലാ മേനോൻ
|
|&lt;ref name=indianexpress_7563418&gt;{{Cite news |date=11 October 2021 |title=R Balki's Dulquer Salmaan-Shreya Dhanwanthary starrer gets title, first look out |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/r-balkis-dulqer-salman-shreya-dhanwantary-starrer-gets-title-first-look-out-7563418/ |newspaper=The Indian Express |access-date=29 May 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[Adbhut|അത്ഭുത്]]''
|ഡോ. ശ്രുതി റാവത്ത്
|
|&lt;ref name=bollywoodhungama_20211006&gt;{{Cite web |date=6 October 2021 |title=Sabbir Khan's Adbhut stars Nawazuddin Siddiqui, Diana Penty, Shreya Dhanwanthary and Rohan Mehra |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/sabbir-khans-adbhut-stars-nawazuddin-siddiqui-diana-penty-shreya-dhanwanthary-rohan-mehra/ |access-date=6 October 2021 |work=Bollywood Hungama}}&lt;/ref&gt;
|-
|2025
|''[[The Great Shamsuddin Family|ദി ഗ്രേറ്റ് ഷംസുദ്ദീൻ ഫാമിലി]]''
| ഇറാം ഷംസുദ്ദീൻ
|[[JioHotstar|ജിയോഹോട്ട്സ്റ്റാർ]] ചിത്രം
|&lt;ref name=indiatoday_2829854&gt;{{Cite web |title=The Great Shamsuddin Family: Farida Jalal heads ensemble cast of JioHotstar drama|url=https://www.indiatoday.in/entertainment/ott/story/the-great-shamsuddin-family-trailer-farida-jalal-sheeba-chadha-kritika-kamra-purab-kohli-jiohotstar-drama-2829854-2025-12-03|access-date=7 December 2025 |website=India Today|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| TBA
| style=&quot;background:#FFFFCC;&quot; | ''നൗസിഖിയേ'' {{dagger}}
|
| ചിത്രീകരണത്തിൽ
|&lt;ref name=indiatimes_98269718&gt;{{Cite news|title=Abhimanyu Dassani, Shreya Dhanwanthary and Amol Parashar are staying in Bhopal for Nausikhiye|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shreya-dhanwanthary-abhimanyu-dassani-and-amol-parashar-are-staying-in-bhopal-and-not-coming-back-for-another-30-days-exclusive/articleshow/98269718.cms|access-date=27 February 2023|website=Times of India|date=27 February 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}
=== ടെലിവിഷൻ ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot;| വർഷം
! scope=&quot;col&quot;| ശീർഷകം
! scope=&quot;col&quot;| കഥാപാത്രം
! scope=&quot;Col&quot;| ഭാഷ
! scope=&quot;col&quot;| നെറ്റ്‌വർക്ക് / പ്ലാറ്റ്‌ഫോം
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot;|അവലംബം
|-
! scope=&quot;row&quot;|2016
|''ലേഡീസ് റൂം''
|രാധിക ഖന്ന
| ഇംഗ്ലീഷ്
|Rowspan=&quot;2&quot;|യൂട്യൂബ്
| വെബ് അരങ്ങേറ്റം
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ladies Room |url=https://www.yashrajfilms.com/movies/ladies-room |access-date=7 August 2021 |website=yashrajfilms.com}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2018
|''ദി റീയൂണിയൻ''
|ദേവാംശി ടെയ്‌ലർ
|Rowspan=&quot;7&quot;|[[Hindi|ഹിന്ദി]]
|
|&lt;ref name=indianexpress_5185163&gt;{{cite news |last1=Kameshwari |first1=A. |date=21 May 2018 |title=The Reunion actor Anuj Sachdeva: I feel shy when people call me a hunk |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/the-reunion-actor-anuj-sachdeva-5185163/ |work=The Indian Express |access-date=18 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2019–നിലവിൽ
|''[[The Family Man (Indian TV series)|ദി ഫാമിലി മാൻ]]''||സോയ
|[[Amazon Prime Video|ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]]
|
|&lt;ref&gt;{{cite news |title=The Family Man: Krishna DK downplays Lonavala mystery as Priyamani gets trolled, says 'shouldn't get this kind of importance' |url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/the-family-man-krishna-dk-downplays-lonavala-mystery-as-priyamani-gets-trolled-says-shouldnt-get-this-kind-of-importance |access-date=1 May 2022 |work=Free Press Journal |date=19 July 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2020
|''[[A Viral Wedding|എ വൈറൽ വെഡ്ഡിംഗ്]]''
|നിഷ അഹൂജ
|യൂട്യൂബ്
|സംവിധായിക, തിരക്കഥാകൃത്ത്, നിർമ്മാതാവ് എന്നീ നിലകളിലും
|&lt;ref name=indianexpress_7048244&gt;{{Cite web |date=21 December 2020 |title=2020 has been phenomenal: Shreya Dhanwanthary |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/shreya-dhanwanthary-2020-has-been-phenomenal-7048244/ |access-date=7 August 2021 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2020
|''[[Scam 1992|സ്കാം 1992]]''
|[[Sucheta Dalal|സുചേത ദലാൽ]]
|[[SonyLIV|സോണിലിവ്]]
|
|&lt;ref name=indianexpress_6715688&gt;{{Cite news |last=Farzeen |first=Sana |date=8 October 2020 |title=Shreya Dhanwanthary on Scam 1992: Hansal Mehta has outdone himself once again |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/shreya-dhanwanthary-on-scam-1992-and-playing-sucheta-dalal-6715688/ |access-date=7 August 2021 |work=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2021
|''[[Mumbai Diaries 26/11|മുംബൈ ഡയറീസ് 26/11]]''
| മാൻസി ഹിറാനി
|Rowspan=&quot;2&quot;|[[Amazon Prime Video|ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]]
|
| &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; |
|---|
| 2022 |
| ''[[Unpaused: Naya Safar |
| ആകൃതി |
| &quot;ദി കപ്പിൾ&quot; എന്ന വിഭാഗത്തിൽ |
| &lt;ref name=thehindu_38328849&gt;{{cite news |
| - |
| ! scope=&quot;row&quot; |
| ''[[Guns &amp; Gulaabs |
| യാമിനി |
| [[Netflix |
|
|&lt;ref name=deadline_1235084455&gt;{{Cite news |last=Shackleton |first=Liz |date=4 August 2022 |title=Netflix Strikes Creative Partnership With Indian Filmmakers Raj &amp; DK |url=https://deadline.com/2022/08/netflix-india-raj-dk-d2r-films-1235084455/ |access-date=30 August 2022 |work=Deadline |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|}
=== ഹ്രസ്വചിത്രങ്ങൾ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം
!ശീർഷകം
!കഥാപാത്രം
!ഭാഷ
!ചാനൽ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|2012
|''ദി ഗേൾ ഇൻ മി''
|ടീന / താര
|Rowspan=&quot;2&quot;|[[Hindi Language|ഹിന്ദി]]
| Rowspan=&quot;2&quot;| യൂട്യൂബ്
|-
|2023
|''നെക്സ്റ്റ്, പ്ലീസ്''
|
|&lt;ref name=femina_104759288&gt;{{cite magazine |title=Shreya Dhanwanthary announces her next – 'Next, Please' |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-india/shreya-dhanwanthary-announces-her-next-next-please/articleshow/104759288.cms |magazine=Femina |date=27 October 2023 |access-date=18 November 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bollywoodhungama_20231028&gt;{{Cite news |title=Debutant director Rishav Kapoor on Next, Please starring Jim Sarbh at MAMI 2023; says, &quot;We've really endeavoured to break new ground with this&quot; 2023 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/debutant-director-rishav-kapoor-next-please-starring-jim-sarbh-mami-2023-says-weve-really-endeavoured-break-new-ground/ |work=Bollywood Hungama |date=28 October 2023 |access-date=18 November 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

==അവലംബം==
{{Reflist}}
==പുറം കണ്ണികൾ==
{{Commons category}}
* {{IMDb name}}</text>
      <sha1>g2lvim6xzb5luofhwgf3njj1ubdff8f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674120</id>
      <parentid>4674119</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T04:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wiki user KL</username>
        <id>202319</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4674120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14107" sha1="lpr0bda7y79g9wkzlpz78oz5ofx1oae" xml:space="preserve">{{Draft article}}
{{Infobox person
| name               = ശ്രേയ ധന്വന്തരി
| image              = Shreya Dhanwanthary at the Jio MAMI Film Festival 2023 (cropped).jpg
| caption            = 2023-ൽ ശ്രേയ ധന്വന്തരി
| birth_date         = {{Birth date and age|1988|8|29|df=yes}}&lt;ref name=&quot;Prime Video&quot;&gt;{{cite AV media |title=The Family Man Casts Answers Slam Book Questions Ft. Sunny Hinduja, Sharib Hashmi |url=https://www.youtube.com/watch?v=PN0jImPOMMw&amp;t=70s |publisher=[[Amazon Prime Video]] |date=13 June 2021 |time=1:10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=telegraphindia_1806268&gt;{{Cite news |last=Roy |first=Priyanka |date=10 February 2021 |title=I will start shutting up, when discovered: Shreya Dhanwanthary |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/i-will-start-shutting-up-when-discovered-shreya-dhanwanthary/cid/1806268 |access-date=16 June 2021 |newspaper=[[The Telegraph (India)]] |quote=which has put the 32-year-old actress firmly in the spotlight.}}&lt;/ref&gt;
| birth_place        = [[ഹൈദരാബാദ്]], ആന്ധ്രാപ്രദേശ്, ഇന്ത്യ
| occupation         = നടി
| years_active       = 2009–നിലവിൽ
| education          = [[എൻ.ഐ.ടി. വാറങ്കൽ]]
}}
[[ഹിന്ദി]] സിനിമകളിലും ടെലിവിഷൻ ഷോകളിലും അഭിനയിക്കുന്ന ഒരു [[ഇന്ത്യൻ]] നടിയാണ് '''ശ്രേയ ധന്വന്തരി''' (ജനനം: 29 ഓഗസ്റ്റ് 1988). 2009-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ 'ജോഷ്' എന്ന [[തെലുങ്ക്]] ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അവർ ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. [[ആമസോൺ പ്രൈം]] വീഡിയോയുടെ ത്രില്ലർ പരമ്പരയായ 'ദി ഫാമിലി മാൻ' (2019–2021)-ലെ പ്രകടനം അവരുടെ കരിയറിലെ വലിയ വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. തുടർന്ന്, [[സോണി]] ലിവ്വിന്റെ ജീവചരിത്ര ഡ്രാമ പരമ്പരയായ 'സ്കാം 1992' (2020)-ൽ മാധ്യമപ്രവർത്തകയായ സുചേത ദലാലിനെ അവതരിപ്പിച്ചതിലൂടെ അവർ ഏറെ പ്രേക്ഷകപ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി.&lt;ref name=indianexpress_6924715&gt;{{Cite news |title=Seven times Scam 1992 actor Shreya Dhanwanthary impressed us with her personal style |url=https://indianexpress.com/photos/lifestyle-gallery/shreya-dhanwanthary-scam-1992-photos-6924715/ |work=The Indian Express |date=17 November 2020 |access-date=9 December 2020}}&lt;/ref&gt;

==കരിയർ==
എൻജിനീയറിംഗ് മൂന്നാം വർഷ വിദ്യാർത്ഥിനിയായിരിക്കെ 2008-ലെ ഫെമിന മിസ് ഇന്ത്യ സൗത്തിൽ ധൻവന്തരി പങ്കെടുത്തു.[8] ഈ മത്സരത്തിൽ അവർ ഫസ്റ്റ് റണ്ണറപ്പായി. അതിനുശേഷം, മിസ് ഇന്ത്യ 2008 മത്സരത്തിലെ ഫൈനലിസ്റ്റായി അവർ മത്സരിച്ചു.[9]
മിസ് ഇന്ത്യ 2008-ന് തൊട്ടുപിന്നാലെ, ജോഷ്, സ്നേഹ ഗീതം തുടങ്ങിയ തെലുങ്ക് ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിക്കാൻ അവർക്ക് അവസരം ലഭിച്ചു.[8] ഇമ്രാൻ ഹാഷ്മിക്കൊപ്പം 'വൈ ചീറ്റ് ഇന്ത്യ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അവർ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്.[10][11] 'ഫേഡ് ടു വൈറ്റ്' എന്ന പുസ്തകവും അവർ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്.
2019-ൽ, ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയുടെ 'ദി ഫാമിലി മാൻ' എന്ന വെബ് സീരീസിന്റെ ആദ്യ സീസണിൽ സോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അവർ അവതരിപ്പിക്കുകയും സീസൺ 2-ലും (ജൂൺ 2021) ഈ വേഷം തുടരുകയും ചെയ്തു.[12] 2020-ൽ, 'സ്കാം 1992' എന്ന വെബ് സീരീസിൽ സുചേത ദലാൽ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചു.[13] 2021-ൽ, ആമസോൺ പ്രൈം വെബ് സീരീസായ 'മുംബൈ ഡയറീസ് 26/11'-ൽ മാനസി എന്ന കഥാപാത്രത്തെയാണ് ധൻവന്തരി അവതരിപ്പിച്ചത്.[14][15] നിഖിൽ അദ്വാനി സംവിധാനവും എംമേ എന്റർടൈൻമെന്റ് നിർമ്മാണവും നിർവ്വഹിച്ച ഈ പരമ്പരയിൽ കൊങ്കണ സെൻ ശർമ്മ, മോഹിത് റെയ്ന, ടിന ദേശായി എന്നിവരും പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുന്നു.[16]

== ഫിലിമോഗ്രഫി ==
=== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ===
{{Pending films key}}
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
! scope=&quot;col&quot; |വർഷം
! scope=&quot;col&quot; |ചലച്ചിത്രം
! scope=&quot;col&quot; |കഥാപാത്രം
! scope=&quot;col&quot; |ഭാഷ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot;|അവലംബം
|-
|2009
|''[[Josh (2009 Telugu film)|ജോഷ്]]''
|ഭാവന
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Telugu language|തെലുങ്ക്]]
| അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം
|  |
||
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
||
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|
|&lt;ref name=bollywoodhungama_20210701&gt;{{cite web |date=1 July 2021 |title=Scam 1992 and The Family Man star Shreya Dhanwanthary to play a crucial role in Taapsee Pannu-Tahir Raj Bhasin's Looop Lapeta |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/scam-1992-family-man-star-shreya-dhanwanthary-play-crucial-role-taapsee-pannu-tahir-raj-bhasins-looop-lapeta/ |access-date=1 July 2021 |work=Bollywood Hungama}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[Chup: Revenge of the Artist|ചുപ്: റിവെഞ്ച് ഓഫ് ദി ആർട്ടിസ്റ്റ്]]''
|നിലാ മേനോൻ
|
|&lt;ref name=indianexpress_7563418&gt;{{Cite news |date=11 October 2021 |title=R Balki's Dulquer Salmaan-Shreya Dhanwanthary starrer gets title, first look out |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/r-balkis-dulqer-salman-shreya-dhanwantary-starrer-gets-title-first-look-out-7563418/ |newspaper=The Indian Express |access-date=29 May 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[Adbhut|അത്ഭുത്]]''
|ഡോ. ശ്രുതി റാവത്ത്
|
|&lt;ref name=bollywoodhungama_20211006&gt;{{Cite web |date=6 October 2021 |title=Sabbir Khan's Adbhut stars Nawazuddin Siddiqui, Diana Penty, Shreya Dhanwanthary and Rohan Mehra |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/sabbir-khans-adbhut-stars-nawazuddin-siddiqui-diana-penty-shreya-dhanwanthary-rohan-mehra/ |access-date=6 October 2021 |work=Bollywood Hungama}}&lt;/ref&gt;
|-
|2025
|''[[The Great Shamsuddin Family|ദി ഗ്രേറ്റ് ഷംസുദ്ദീൻ ഫാമിലി]]''
| ഇറാം ഷംസുദ്ദീൻ
|[[JioHotstar|ജിയോഹോട്ട്സ്റ്റാർ]] ചിത്രം
|&lt;ref name=indiatoday_2829854&gt;{{Cite web |title=The Great Shamsuddin Family: Farida Jalal heads ensemble cast of JioHotstar drama|url=https://www.indiatoday.in/entertainment/ott/story/the-great-shamsuddin-family-trailer-farida-jalal-sheeba-chadha-kritika-kamra-purab-kohli-jiohotstar-drama-2829854-2025-12-03|access-date=7 December 2025 |website=India Today|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| TBA
| style=&quot;background:#FFFFCC;&quot; | ''നൗസിഖിയേ'' {{dagger}}
|
| ചിത്രീകരണത്തിൽ
|&lt;ref name=indiatimes_98269718&gt;{{Cite news|title=Abhimanyu Dassani, Shreya Dhanwanthary and Amol Parashar are staying in Bhopal for Nausikhiye|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shreya-dhanwanthary-abhimanyu-dassani-and-amol-parashar-are-staying-in-bhopal-and-not-coming-back-for-another-30-days-exclusive/articleshow/98269718.cms|access-date=27 February 2023|website=Times of India|date=27 February 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}
=== ടെലിവിഷൻ ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot;| വർഷം
! scope=&quot;col&quot;| ശീർഷകം
! scope=&quot;col&quot;| കഥാപാത്രം
! scope=&quot;Col&quot;| ഭാഷ
! scope=&quot;col&quot;| നെറ്റ്‌വർക്ക് / പ്ലാറ്റ്‌ഫോം
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot;|അവലംബം
|-
! scope=&quot;row&quot;|2016
|''ലേഡീസ് റൂം''
|രാധിക ഖന്ന
| ഇംഗ്ലീഷ്
|Rowspan=&quot;2&quot;|യൂട്യൂബ്
| വെബ് അരങ്ങേറ്റം
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ladies Room |url=https://www.yashrajfilms.com/movies/ladies-room |access-date=7 August 2021 |website=yashrajfilms.com}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2018
|''ദി റീയൂണിയൻ''
|ദേവാംശി ടെയ്‌ലർ
|Rowspan=&quot;7&quot;|[[Hindi|ഹിന്ദി]]
|
|&lt;ref name=indianexpress_5185163&gt;{{cite news |last1=Kameshwari |first1=A. |date=21 May 2018 |title=The Reunion actor Anuj Sachdeva: I feel shy when people call me a hunk |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/the-reunion-actor-anuj-sachdeva-5185163/ |work=The Indian Express |access-date=18 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2019–നിലവിൽ
|''[[The Family Man (Indian TV series)|ദി ഫാമിലി മാൻ]]''||സോയ
|[[Amazon Prime Video|ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]]
|
|&lt;ref&gt;{{cite news |title=The Family Man: Krishna DK downplays Lonavala mystery as Priyamani gets trolled, says 'shouldn't get this kind of importance' |url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/the-family-man-krishna-dk-downplays-lonavala-mystery-as-priyamani-gets-trolled-says-shouldnt-get-this-kind-of-importance |access-date=1 May 2022 |work=Free Press Journal |date=19 July 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2020
|''[[A Viral Wedding|എ വൈറൽ വെഡ്ഡിംഗ്]]''
|നിഷ അഹൂജ
|യൂട്യൂബ്
|സംവിധായിക, തിരക്കഥാകൃത്ത്, നിർമ്മാതാവ് എന്നീ നിലകളിലും
|&lt;ref name=indianexpress_7048244&gt;{{Cite web |date=21 December 2020 |title=2020 has been phenomenal: Shreya Dhanwanthary |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/shreya-dhanwanthary-2020-has-been-phenomenal-7048244/ |access-date=7 August 2021 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2020
|''[[Scam 1992|സ്കാം 1992]]''
|[[Sucheta Dalal|സുചേത ദലാൽ]]
|[[SonyLIV|സോണിലിവ്]]
|
|&lt;ref name=indianexpress_6715688&gt;{{Cite news |last=Farzeen |first=Sana |date=8 October 2020 |title=Shreya Dhanwanthary on Scam 1992: Hansal Mehta has outdone himself once again |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/shreya-dhanwanthary-on-scam-1992-and-playing-sucheta-dalal-6715688/ |access-date=7 August 2021 |work=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|2021
|''[[Mumbai Diaries 26/11|മുംബൈ ഡയറീസ് 26/11]]''
| മാൻസി ഹിറാനി
|Rowspan=&quot;2&quot;|[[Amazon Prime Video|ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]]
|
| &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; |
|---|
| 2022 |
| ''[[Unpaused: Naya Safar |
| ആകൃതി |
| &quot;ദി കപ്പിൾ&quot; എന്ന വിഭാഗത്തിൽ |
| &lt;ref name=thehindu_38328849&gt;{{cite news |
| - |
| ! scope=&quot;row&quot; |
| ''[[Guns &amp; Gulaabs |
| യാമിനി |
| [[Netflix |
|
|&lt;ref name=deadline_1235084455&gt;{{Cite news |last=Shackleton |first=Liz |date=4 August 2022 |title=Netflix Strikes Creative Partnership With Indian Filmmakers Raj &amp; DK |url=https://deadline.com/2022/08/netflix-india-raj-dk-d2r-films-1235084455/ |access-date=30 August 2022 |work=Deadline |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|}
=== ഹ്രസ്വചിത്രങ്ങൾ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം
!ശീർഷകം
!കഥാപാത്രം
!ഭാഷ
!ചാനൽ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|2012
|''ദി ഗേൾ ഇൻ മി''
|ടീന / താര
|Rowspan=&quot;2&quot;|[[Hindi Language|ഹിന്ദി]]
| Rowspan=&quot;2&quot;| യൂട്യൂബ്
|-
|2023
|''നെക്സ്റ്റ്, പ്ലീസ്''
|
|&lt;ref name=femina_104759288&gt;{{cite magazine |title=Shreya Dhanwanthary announces her next – 'Next, Please' |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-india/shreya-dhanwanthary-announces-her-next-next-please/articleshow/104759288.cms |magazine=Femina |date=27 October 2023 |access-date=18 November 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bollywoodhungama_20231028&gt;{{Cite news |title=Debutant director Rishav Kapoor on Next, Please starring Jim Sarbh at MAMI 2023; says, &quot;We've really endeavoured to break new ground with this&quot; 2023 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/debutant-director-rishav-kapoor-next-please-starring-jim-sarbh-mami-2023-says-weve-really-endeavoured-break-new-ground/ |work=Bollywood Hungama |date=28 October 2023 |access-date=18 November 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

==അവലംബം==
{{Reflist}}
==പുറം കണ്ണികൾ==
{{Commons category}}
* {{IMDb name}}</text>
      <sha1>lpr0bda7y79g9wkzlpz78oz5ofx1oae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.എൽ.പി.എസ്. ഞമങ്ങാട്ട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672001</id>
    <revision>
      <id>4674111</id>
      <parentid>4668376</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5324" sha1="3dyv5tmqz14d2m0h4t8mhun79ln2imn" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.എൽ.പി.എസ് ഞമങ്ങാട്ട് (ന്യൂ)
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എൽ.പി.എസ് ഞമങ്ങാട്ട് (ന്യൂ)
| location              = [[അബ്ദുൽ കലാം ആസാദ് റോഡ്]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1948|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = തൃശ്ശൂർ
| educational_authority = ചാവക്കാട് ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32070306401
| Kerala_school_code    = 24236
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്|ചാവക്കാട് താലൂക്കിൽ]] [[വടക്കേക്കാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വടക്കേക്കാട് പഞ്ചായത്തിൽ]] [[അബ്ദുൽ കലാം ആസാദ് റോഡ്]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എൽ.പി.എസ് ഞമങ്ങാട്ട് (ന്യൂ)'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/24236|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-20}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=September 20, 2026}}&lt;/ref&gt; [[ഗുരുവായൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഗുരുവായൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] തൃശ്ശൂർ ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1948 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. തൃശ്ശൂർ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 24 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 55 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
ചാവക്കാട് താലൂക്കിലെ വടക്കേക്കാട് പഞ്ചായത്തിൽ ഞമനേങ്ങാട് ദേശത്ത് ചക്കിത്തറയിലെ പെരും തോട്ടിനടുത്ത് നിന്ന് ഏകദേശം 400 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്ത് 36 സെന്റ് സ്ഥലത്താണ് എ.എൽ.പി എസ് ഞമനേങ്ങാട് ന്യൂ എന്ന ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഓടിട്ട ഒരു നീളൻ കെട്ടിടത്താണ് നാല് ക്ലാസുകൾ മാത്രമാണ് വിദ്യാലയം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
1881 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 4 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 40 Sent വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/24236|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-20}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20240610080717/https://schoolwiki.in/24236 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ചാവക്കാട് വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>3dyv5tmqz14d2m0h4t8mhun79ln2imn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.എം.എൽ.പി.എസ്. പാലുവായ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672051</id>
    <revision>
      <id>4674109</id>
      <parentid>4668869</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:40:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4261" sha1="3xqclckw6nd1g4107oa3d5ko71pcxpi" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ് പാലുവായ്
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ് പാലുവായ്
| location              = [[പാലുവായ്]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1909|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = തൃശ്ശൂർ
| educational_authority = ചാവക്കാട് ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32070304001
| Kerala_school_code    = 24242
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്|ചാവക്കാട് താലൂക്കിൽ]] [[ഗുരുവായൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഗുരുവായൂർ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[പാലുവായ്]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എം.എൽ.പി.എസ് പാലുവായ്'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/24242|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=September 23, 2026}}&lt;/ref&gt; [[മണലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|മണലൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] തൃശ്ശൂർ ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1909 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. തൃശ്ശൂർ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 23 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 56 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
 ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 4 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 60 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/24242|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/24242 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ചാവക്കാട് വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>3xqclckw6nd1g4107oa3d5ko71pcxpi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Shajinss/എഴുത്തുകളരി</title>
    <ns>2</ns>
    <id>672083</id>
    <revision>
      <id>4674037</id>
      <parentid>4673871</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T17:52:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>താളിലെ വിവരങ്ങൾ . എന്നാക്കിയിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1" sha1="6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb" xml:space="preserve">.</text>
      <sha1>6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.എം.എൽ.പി.എസ്. ആലത്തിയൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672087</id>
    <revision>
      <id>4674107</id>
      <parentid>4669842</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4669" sha1="o9ucd11vpp70ypchkbuc5vmd0lqcw5f" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ് ആലത്തിയൂർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ് ആലത്തിയൂർ
| location              = [[ആലത്തിയൂർ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1910|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000105
| Kerala_school_code    = 19701
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[തൃപ്രങ്ങോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൃപ്രങ്ങോട് പഞ്ചായത്തിൽ]] [[ആലത്തിയൂർ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എം.എൽ.പി.എസ് ആലത്തിയൂർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19701|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=September 23, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തവനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തവനൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1910 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 25 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 30 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1910 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം തുടക്കം കുറിച്ചതാണ്.  1910 ൽ ഈ വിദ്യാലയത്തിന് അംഗീകാരവും ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. 
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
600 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. ശാസ്ത്രലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 6 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 10 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19701|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20251016071706/https://schoolwiki.in/19701 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]

[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>o9ucd11vpp70ypchkbuc5vmd0lqcw5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.എച്ച്.എം.എൽ.പി.എസ്. വെട്ടം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672108</id>
    <revision>
      <id>4674110</id>
      <parentid>4669840</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:44:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4475" sha1="9l1sws0lc2z0iuks08o0c13e6zts81i" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.എച്ച്.എം.എൽ.പി.എസ്.വെട്ടം
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എച്ച്.എം.എൽ.പി.എസ്.വെട്ടം
| location              = [[കാനൂർ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1986|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000529
| Kerala_school_code    = 19705
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെട്ടം പഞ്ചായത്തിൽ]] [[കാനൂർ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എച്ച്.എം.എൽ.പി.എസ്.വെട്ടം'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19705|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-24}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=September 24, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1986 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 25 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 31 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
1000 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 7 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 129 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19705|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-24}}&lt;/ref&gt;

==ചിത്രശാല==

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20251016070926/https://schoolwiki.in/19705 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>9l1sws0lc2z0iuks08o0c13e6zts81i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Kunjilikattilnisha/Sandbox</title>
    <ns>2</ns>
    <id>672145</id>
    <revision>
      <id>4673998</id>
      <parentid>4673651</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:24:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>താളിലെ വിവരങ്ങൾ . എന്നാക്കിയിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4673998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1" sha1="6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb" xml:space="preserve">.</text>
      <sha1>6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674013</id>
      <parentid>4673998</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:03:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54041-59</username>
        <id>223911</id>
      </contributor>
      <comment>.</comment>
      <origin>4674013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3733" sha1="sz5obc1o23jmwo362c9lf13etld9ts3" xml:space="preserve">.&lt;!------ ഇവിടെ ആമുഖം ചേർക്കുക ---&gt;

{{Infobox school
 | name                    = 
 | image                   = 
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = 
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord| | }}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = 
 | educational_authority   = 
 | Kerala_school_code      = 
 | grades                  = 
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = 
 | udisce_code             = 
}}

== ചരിത്രം ==
കാറളം ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു വിദ്യാലയം വേണമെന്ന സ്വപ്നം ആദ്യം ഉണ്ടായത് കാറളം പ്രദേശത്തെ ആദ്യ സർവകലാശാല ബിരുദ ധാരിയായ ശ്രീ.വി.ശ്രീധരൻ മാസ്റ്റർക്കായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അപേക്ഷയുടെ ഫലമായി അന്ന് തിരുവിതാംകൂർകൊച്ചി മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന ശ്രി. പട്ടംതാണുപിള്ളയായാണ് വിദ്യാലയത്തിന് അനുമതി നൽകിയത്. ശ്രിധരൻ മാസ്റ്റർ വിദ്യാലയത്തിന്റെ  ഭാവി പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി ശ്രീ.കെ.ടി.കുഞ്ചു നമ്പ്യാരെയും ശ്രീ.എൻ.കെ.ധർമ്മ രാജനെ യും പങ്കാളികളായികണ്ടെത്തി ഇന്ന് സ്കുൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലം വിദ്യാലയ സ്ഥാപനാർത്ഥം തന്റെ ഓഹരിയായി ശ്രീ.കുഞ്ചു നമ്പ്യാർ വിട്ടുകൊടുത്തു 1955ൽ ജൂൺ മാസത്തിൽ അപ്പർപ്രൈമറി വിഭാഗം ആരംഭിച്ചു. ആദ്യ അധ്യാപിക ശ്രീമതി.കെ.ഭാർഗ്ഗവി ആയിരുന്നു ഓന്നാം ഫോറം ഡിവിഷനും രണ്ടാം ഫോറം രണ്ടു ഡിവിഷനുമായി 3ക്ലാസ്സുകൾ ആരംഭിച്ചു. .അതിനെതുടർന്ന് ശ്രീ.വി.ശ്രീധരൻ,എൻ.കെ.ധർമ്മ രാജൻ,കെ.പി.കരുണാകരപിഷാരടി എന്നിവരും അധ്യാപകരായിചുമതലയേറ്റു. 1957 അപ്പർപ്രൈമറി വിഭാഗം പൂർത്തിയായതേടെ ശ്രീ.കെ.എ.രാജൻ, ശ്രീ.കാറളം ബാലകൃഷ്ണൻ എന്നിവരും അധ്യാപകരായി ചുമതലയേറ്റു.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==

== പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ ==

== ചിത്രശാല ==

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [[schoolwiki:|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>sz5obc1o23jmwo362c9lf13etld9ts3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674014</id>
      <parentid>4674013</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:06:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kunjilikattilnisha</username>
        <id>223373</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4674014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2030" sha1="0j3wocrkz12bd54xjr9ar352wheb6r1" xml:space="preserve">.&lt;!------ ഇവിടെ ആമുഖം ചേർക്കുക ---&gt;

{{Infobox school
 | name                    = 
 | image                   = 
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = 
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord| | }}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = 
 | educational_authority   = 
 | Kerala_school_code      = 
 | grades                  = 
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = 
 | udisce_code             = 
}}

== ചരിത്രം ==
കാറളം ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു വിദ്യാലയം വേണമെന്ന സ്വപ്നം ആദ്യം ഉണ്ടായത് കാറളം പ്രദേശത്തെ ആദ്യ സർവകലാശാല ബിരുദ ധാരിയായ ശ്രീ.വി.ശ്രീധരൻ മാസ്റ്റർക്കായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അപേക്ഷയുടെ ഫലമായി അന്ന് തിരുവിതാംകൂർകൊച്ചി മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന ശ്രി. പട്ടംതാണുപിള്ളയായാണ് വിദ്യാലയത്തിന് അനുമതി നൽകിയത്. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==

== പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ ==

== ചിത്രശാല ==

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [[schoolwiki:|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>0j3wocrkz12bd54xjr9ar352wheb6r1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674016</id>
      <parentid>4674014</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:11:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kunjilikattilnisha</username>
        <id>223373</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4674016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6623" sha1="s489ruoae2cmlecn5j01lb3f3rkwx20" xml:space="preserve">.&lt;!------ ഇവിടെ ആമുഖം ചേർക്കുക ---&gt;

{{Infobox school
 | name                    = 
 | image                   = 
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = 
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord| | }}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = 
 | educational_authority   = 
 | Kerala_school_code      = 
 | grades                  = 
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = 
 | udisce_code             = 
}}

== ചരിത്രം ==
കാറളം ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു വിദ്യാലയം വേണമെന്ന സ്വപ്നം ആദ്യം ഉണ്ടായത് കാറളം പ്രദേശത്തെ ആദ്യ സർവകലാശാല ബിരുദ ധാരിയായ ശ്രീ.വി.ശ്രീധരൻ മാസ്റ്റർക്കായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അപേക്ഷയുടെ ഫലമായി അന്ന് തിരുവിതാംകൂർകൊച്ചി മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന ശ്രി. പട്ടംതാണുപിള്ളയായാണ് വിദ്യാലയത്തിന് അനുമതി നൽകിയത്.ശ്രിധരൻ മാസ്റ്റർ വിദ്യാലയത്തിന്റെ  ഭാവി പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി ശ്രീ.കെ.ടി.കുഞ്ചു നമ്പ്യാരെയും ശ്രീ.എൻ.കെ.ധർമ്മ രാജനെ യും പങ്കാളികളായികണ്ടെത്തി ഇന്ന് സ്കുൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലം വിദ്യാലയ സ്ഥാപനാർത്ഥം തന്റെ ഓഹരിയായി ശ്രീ.കുഞ്ചു നമ്പ്യാർ വിട്ടുകൊടുത്തു 1955ൽ ജൂൺ മാസത്തിൽ അപ്പർപ്രൈമറി വിഭാഗം ആരംഭിച്ചു. ആദ്യ അധ്യാപിക ശ്രീമതി.കെ.ഭാർഗ്ഗവി ആയിരുന്നു ഓന്നാം ഫോറം ഡിവിഷനും രണ്ടാം ഫോറം രണ്ടു ഡിവിഷനുമായി 3ക്ലാസ്സുകൾ ആരംഭിച്ചു. .അതിനെതുടർന്ന് ശ്രീ.വി.ശ്രീധരൻ,എൻ.കെ.ധർമ്മ രാജൻ,കെ.പി.കരുണാകരപിഷാരടി എന്നിവരും അധ്യാപകരായിചുമതലയേറ്റു. 1957 അപ്പർപ്രൈമറി വിഭാഗം പൂർത്തിയായതേടെ ശ്രീ.കെ.എ.രാജൻ, ശ്രീ.കാറളം ബാലകൃഷ്ണൻ എന്നിവരും അധ്യാപകരായി ചുമതലയേറ്റു. പത്ത് വർഷത്തോളഠ സറ്റാഫ് മാനേജ് മെന്റായി പ്രവർത്തിച്ച   ഈ വിദ്യാലയം  1965ൽ പ്രമൂഖ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡോ.ഗോപാലകൃഷ്ണൻ ഏറ്റെടുത്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രമഫലമായി 1966ൽ ഹൈസ്കൂളായി ഈ   വിദ്യാലയം ഉയർത്തപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയുടെ വൈസ് പ്രസിഡന്റ്     ശ്രീ.വി.വി.ഗിരിയാണ് ഹൈസ്കൂൾ വിഭാഗത്തിന്റ ഔപചരിക ഉദ്ഘാടനം നിർവ്വഹിച്ചത്. 1991 ൽ ഹൈസ്കൂളിലെ രജത ജൂബിലി വേളയിലാണ് സ്കൂളിന്റെ സാരഥ്യം പ്രമുഖ സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകനും വ്യവസായിയുമായ കാട്ടികുളം ഭരതൻ ഏറ്റെടുത്തത്. അദ്ദേഹം വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭാസ സൗകര്യാർത്ഥം സ്കൂളിൽ ഒരു വെക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കന്ററി വിഭാഗവും ആംഭിച്ചു. 2014ൽ സ്കൂളിൽ ഹയർസെക്കന്ററി വിഭാഗവും ആംഭിച്ചു. കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്, കോമേഴ്സ് കോഴ്സുകൾ ആ​ണ് പ്ലസ് ടു വിഭാഗത്തിലുളളത്. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
'''മൂന്ന് ഏക്കർ ഭൂമിയിലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഹൈസ്കൂളിന് 2 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 21 ക്ലാസ് മുറികളും ഹയർ സെക്കണ്ടറിക്ക് ഒരു കെട്ടിടത്തിലായി 12 ക്ലാസ് മുറികളുമുണ്ട്. അതിവിശാലമായ ഒരു കളിസ്ഥലം വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്.'''

'''ഹൈസ്കൂളിനും ഹയർസെക്കണ്ടറിക്കും വെവ്വേറെ കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകളുണ്ട്. രണ്ട് ലാബുകളിലുമായി ഏകദേശം  35 കമ്പ്യൂട്ടറുകളുണ്ട്. രണ്ട് ലാബുകളിലും ബ്രോഡ്ബാന്റ് ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യം ലഭ്യമാണ്.''''

== പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ ==
അശോകൻ ചരുവിൽ

== ചിത്രശാല ==

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [[schoolwiki:|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>s489ruoae2cmlecn5j01lb3f3rkwx20</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674018</id>
      <parentid>4674016</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:20:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kunjilikattilnisha</username>
        <id>223373</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4674018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7078" sha1="hq3gnf3ksymt0ti7agof6tok8uq6vuy" xml:space="preserve">.&lt;!------ ഇവിടെ ആമുഖം ചേർക്കുക ---&gt;

{{Infobox school
 | name                    = വി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കാറളം
 | image                   = 
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = കാറളം
കാറളം പി.ഒ
 | address                 = തെക്കുമുറി. കാറളം പഞ്ചായത്ത്
 | city                    = ഇരിങ്ങാലക്കുട, തൃശൂർ ജില്ല
 | county                  = ഇന്ത്യ
 | state                   = കേരളം
 | postcode                = 680711
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord| | }}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = 
 | educational_authority   = 
 | Kerala_school_code      = 
 | grades                  = 
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = 
 | udisce_code             = 
}}

== ചരിത്രം ==
കാറളം ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു വിദ്യാലയം വേണമെന്ന സ്വപ്നം ആദ്യം ഉണ്ടായത് കാറളം പ്രദേശത്തെ ആദ്യ സർവകലാശാല ബിരുദ ധാരിയായ ശ്രീ.വി.ശ്രീധരൻ മാസ്റ്റർക്കായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അപേക്ഷയുടെ ഫലമായി അന്ന് തിരുവിതാംകൂർകൊച്ചി മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന ശ്രി. പട്ടംതാണുപിള്ളയായാണ് വിദ്യാലയത്തിന് അനുമതി നൽകിയത്.ശ്രിധരൻ മാസ്റ്റർ വിദ്യാലയത്തിന്റെ  ഭാവി പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി ശ്രീ.കെ.ടി.കുഞ്ചു നമ്പ്യാരെയും ശ്രീ.എൻ.കെ.ധർമ്മ രാജനെ യും പങ്കാളികളായികണ്ടെത്തി ഇന്ന് സ്കുൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലം വിദ്യാലയ സ്ഥാപനാർത്ഥം തന്റെ ഓഹരിയായി ശ്രീ.കുഞ്ചു നമ്പ്യാർ വിട്ടുകൊടുത്തു 1955ൽ ജൂൺ മാസത്തിൽ അപ്പർപ്രൈമറി വിഭാഗം ആരംഭിച്ചു. ആദ്യ അധ്യാപിക ശ്രീമതി.കെ.ഭാർഗ്ഗവി ആയിരുന്നു ഓന്നാം ഫോറം ഡിവിഷനും രണ്ടാം ഫോറം രണ്ടു ഡിവിഷനുമായി 3ക്ലാസ്സുകൾ ആരംഭിച്ചു. .അതിനെതുടർന്ന് ശ്രീ.വി.ശ്രീധരൻ,എൻ.കെ.ധർമ്മ രാജൻ,കെ.പി.കരുണാകരപിഷാരടി എന്നിവരും അധ്യാപകരായിചുമതലയേറ്റു. 1957 അപ്പർപ്രൈമറി വിഭാഗം പൂർത്തിയായതേടെ ശ്രീ.കെ.എ.രാജൻ, ശ്രീ.കാറളം ബാലകൃഷ്ണൻ എന്നിവരും അധ്യാപകരായി ചുമതലയേറ്റു. പത്ത് വർഷത്തോളഠ സറ്റാഫ് മാനേജ് മെന്റായി പ്രവർത്തിച്ച   ഈ വിദ്യാലയം  1965ൽ പ്രമൂഖ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡോ.ഗോപാലകൃഷ്ണൻ ഏറ്റെടുത്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രമഫലമായി 1966ൽ ഹൈസ്കൂളായി ഈ   വിദ്യാലയം ഉയർത്തപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയുടെ വൈസ് പ്രസിഡന്റ്     ശ്രീ.വി.വി.ഗിരിയാണ് ഹൈസ്കൂൾ വിഭാഗത്തിന്റ ഔപചരിക ഉദ്ഘാടനം നിർവ്വഹിച്ചത്. 1991 ൽ ഹൈസ്കൂളിലെ രജത ജൂബിലി വേളയിലാണ് സ്കൂളിന്റെ സാരഥ്യം പ്രമുഖ സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകനും വ്യവസായിയുമായ കാട്ടികുളം ഭരതൻ ഏറ്റെടുത്തത്. അദ്ദേഹം വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭാസ സൗകര്യാർത്ഥം സ്കൂളിൽ ഒരു വെക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കന്ററി വിഭാഗവും ആംഭിച്ചു. 2014ൽ സ്കൂളിൽ ഹയർസെക്കന്ററി വിഭാഗവും ആംഭിച്ചു. കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്, കോമേഴ്സ് കോഴ്സുകൾ ആ​ണ് പ്ലസ് ടു വിഭാഗത്തിലുളളത്. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
'''മൂന്ന് ഏക്കർ ഭൂമിയിലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഹൈസ്കൂളിന് 2 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 21 ക്ലാസ് മുറികളും ഹയർ സെക്കണ്ടറിക്ക് ഒരു കെട്ടിടത്തിലായി 12 ക്ലാസ് മുറികളുമുണ്ട്. അതിവിശാലമായ ഒരു കളിസ്ഥലം വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്.'''

'''ഹൈസ്കൂളിനും ഹയർസെക്കണ്ടറിക്കും വെവ്വേറെ കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകളുണ്ട്. രണ്ട് ലാബുകളിലുമായി ഏകദേശം  35 കമ്പ്യൂട്ടറുകളുണ്ട്. രണ്ട് ലാബുകളിലും ബ്രോഡ്ബാന്റ് ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യം ലഭ്യമാണ്.''''

== പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ ==
അശോകൻ ചരുവിൽ

== ചിത്രശാല ==

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [[schoolwiki:|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>hq3gnf3ksymt0ti7agof6tok8uq6vuy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674025</id>
      <parentid>4674018</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kunjilikattilnisha</username>
        <id>223373</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4674025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7784" sha1="tleso3raw8mmv2jw21nnlde412ar1ye" xml:space="preserve">.തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ഇരിങ്ങാലക്കുട  ഉപജില്ലയിലെ കാറളം ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിലെ  ഒരു വിദ്യാലയമാണ് വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻ്ററി സ്കൂൾ കാറളം.1955-ൽ ആണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. അപ്പർ പ്രൈമറി , ഹൈസ്കൂൾ, പ്ലസ് ടു, വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി എന്നീ വിഭാഗങ്ങൾ ഈ സ്കൂളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു&lt;!------ ഇവിടെ ആമുഖം ചേർക്കുക ---&gt;

{{Infobox school
 | name                    = വി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കാറളം
 | image                   = 
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = കാറളം
കാറളം പി.ഒ
 | address                 = തെക്കുമുറി. കാറളം പഞ്ചായത്ത്
 | city                    = ഇരിങ്ങാലക്കുട, തൃശൂർ ജില്ല
 | county                  = ഇന്ത്യ
 | state                   = കേരളം
 | postcode                = 680711
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord| | }}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = 
 | educational_authority   = 
 | Kerala_school_code      = 
 | grades                  = 
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = 
 | udisce_code             = 
}}

== ചരിത്രം ==

== കാറളം ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു വിദ്യാലയം വേണമെന്ന സ്വപ്നം ആദ്യം ഉണ്ടായത് കാറളം പ്രദേശത്തെ ആദ്യ സർവകലാശാല ബിരുദ ധാരിയായ ശ്രീ.വി.ശ്രീധരൻ മാസ്റ്റർക്കായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അപേക്ഷയുടെ ഫലമായി അന്ന് തിരുവിതാംകൂർകൊച്ചി മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന ശ്രി. പട്ടംതാണുപിള്ളയായാണ് വിദ്യാലയത്തിന് അനുമതി നൽകിയത്.ശ്രിധരൻ മാസ്റ്റർ വിദ്യാലയത്തിന്റെ  ഭാവി പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി ശ്രീ.കെ.ടി.കുഞ്ചു നമ്പ്യാരെയും ശ്രീ.എൻ.കെ.ധർമ്മ രാജനെ യും പങ്കാളികളായികണ്ടെത്തി ഇന്ന് സ്കുൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലം വിദ്യാലയ സ്ഥാപനാർത്ഥം തന്റെ ഓഹരിയായി ശ്രീ.കുഞ്ചു നമ്പ്യാർ വിട്ടുകൊടുത്തു 1955ൽ ജൂൺ മാസത്തിൽ അപ്പർപ്രൈമറി വിഭാഗം ആരംഭിച്ചു. ആദ്യ അധ്യാപിക ശ്രീമതി.കെ.ഭാർഗ്ഗവി ആയിരുന്നു ഓന്നാം ഫോറം ഡിവിഷനും രണ്ടാം ഫോറം രണ്ടു ഡിവിഷനുമായി 3ക്ലാസ്സുകൾ ആരംഭിച്ചു. .അതിനെതുടർന്ന് ശ്രീ.വി.ശ്രീധരൻ,എൻ.കെ.ധർമ്മ രാജൻ,കെ.പി.കരുണാകരപിഷാരടി എന്നിവരും അധ്യാപകരായിചുമതലയേറ്റു. 1957 അപ്പർപ്രൈമറി വിഭാഗം പൂർത്തിയായതേടെ ശ്രീ.കെ.എ.രാജൻ, ശ്രീ.കാറളം ബാലകൃഷ്ണൻ എന്നിവരും അധ്യാപകരായി ചുമതലയേറ്റു. പത്ത് വർഷത്തോളഠ സറ്റാഫ് മാനേജ് മെന്റായി പ്രവർത്തിച്ച   ഈ വിദ്യാലയം  1965ൽ പ്രമൂഖ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡോ.ഗോപാലകൃഷ്ണൻ ഏറ്റെടുത്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രമഫലമായി 1966ൽ ഹൈസ്കൂളായി ഈ   വിദ്യാലയം ഉയർത്തപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയുടെ വൈസ് പ്രസിഡന്റ്     ശ്രീ.വി.വി.ഗിരിയാണ് ഹൈസ്കൂൾ വിഭാഗത്തിന്റ ഔപചരിക ഉദ്ഘാടനം നിർവ്വഹിച്ചത്. 1991 ൽ ഹൈസ്കൂളിലെ രജത ജൂബിലി വേളയിലാണ് സ്കൂളിന്റെ സാരഥ്യം പ്രമുഖ സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകനും വ്യവസായിയുമായ കാട്ടികുളം ഭരതൻ ഏറ്റെടുത്തത്. അദ്ദേഹം വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭാസ സൗകര്യാർത്ഥം സ്കൂളിൽ ഒരു വെക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കന്ററി വിഭാഗവും ആംഭിച്ചു. 2014ൽ സ്കൂളിൽ ഹയർസെക്കന്ററി വിഭാഗവും ആംഭിച്ചു. കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്, കോമേഴ്സ് കോഴ്സുകൾ ആ​ണ് പ്ലസ് ടു വിഭാഗത്തിലുളളത്. ==

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
'''മൂന്ന് ഏക്കർ ഭൂമിയിലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഹൈസ്കൂളിന് 2 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 21 ക്ലാസ് മുറികളും ഹയർ സെക്കണ്ടറിക്ക് ഒരു കെട്ടിടത്തിലായി 12 ക്ലാസ് മുറികളുമുണ്ട്. അതിവിശാലമായ ഒരു കളിസ്ഥലം വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്.'''

'''ഹൈസ്കൂളിനും ഹയർസെക്കണ്ടറിക്കും വെവ്വേറെ കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകളുണ്ട്. രണ്ട് ലാബുകളിലുമായി ഏകദേശം  35 കമ്പ്യൂട്ടറുകളുണ്ട്. രണ്ട് ലാബുകളിലും ബ്രോഡ്ബാന്റ് ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യം ലഭ്യമാണ്.''''

== പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ ==
അശോകൻ ചരുവിൽ

== ചിത്രശാല ==

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [[schoolwiki:|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>tleso3raw8mmv2jw21nnlde412ar1ye</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674027</id>
      <parentid>4674025</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kunjilikattilnisha</username>
        <id>223373</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4674027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7796" sha1="9h868wjzrq8bnmp1c3tznv0gwl0240m" xml:space="preserve">.തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ഇരിങ്ങാലക്കുട  ഉപജില്ലയിലെ കാറളം ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിലെ  ഒരു വിദ്യാലയമാണ് വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻ്ററി സ്കൂൾ കാറളം.1955-ൽ ആണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. അപ്പർ പ്രൈമറി , ഹൈസ്കൂൾ, പ്ലസ് ടു, വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി എന്നീ വിഭാഗങ്ങൾ ഈ സ്കൂളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു&lt;!------ ഇവിടെ ആമുഖം ചേർക്കുക ---&gt;

{{Infobox school
 | name                    = വി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. കാറളം
 | image                   = 
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = കാറളം പി.ഒ
 | address                 = തെക്കുമുറി. കാറളം പഞ്ചായത്ത്
 | city                    = ഇരിങ്ങാലക്കുട, തൃശൂർ ജില്ല
 | county                  = 
 | state                   = കേരളം
 | postcode                = 680711
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord| | }}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = 
 | educational_authority   = 
 | school_code             = 23049
 | Kerala_school_code      = 
 | grades                  = 
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = 
 | udisce_code             = 32070700201
}}

== ചരിത്രം ==

== കാറളം ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു വിദ്യാലയം വേണമെന്ന സ്വപ്നം ആദ്യം ഉണ്ടായത് കാറളം പ്രദേശത്തെ ആദ്യ സർവകലാശാല ബിരുദ ധാരിയായ ശ്രീ.വി.ശ്രീധരൻ മാസ്റ്റർക്കായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അപേക്ഷയുടെ ഫലമായി അന്ന് തിരുവിതാംകൂർകൊച്ചി മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന ശ്രി. പട്ടംതാണുപിള്ളയായാണ് വിദ്യാലയത്തിന് അനുമതി നൽകിയത്.ശ്രിധരൻ മാസ്റ്റർ വിദ്യാലയത്തിന്റെ  ഭാവി പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി ശ്രീ.കെ.ടി.കുഞ്ചു നമ്പ്യാരെയും ശ്രീ.എൻ.കെ.ധർമ്മ രാജനെ യും പങ്കാളികളായികണ്ടെത്തി ഇന്ന് സ്കുൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലം വിദ്യാലയ സ്ഥാപനാർത്ഥം തന്റെ ഓഹരിയായി ശ്രീ.കുഞ്ചു നമ്പ്യാർ വിട്ടുകൊടുത്തു 1955ൽ ജൂൺ മാസത്തിൽ അപ്പർപ്രൈമറി വിഭാഗം ആരംഭിച്ചു. ആദ്യ അധ്യാപിക ശ്രീമതി.കെ.ഭാർഗ്ഗവി ആയിരുന്നു ഓന്നാം ഫോറം ഡിവിഷനും രണ്ടാം ഫോറം രണ്ടു ഡിവിഷനുമായി 3ക്ലാസ്സുകൾ ആരംഭിച്ചു. .അതിനെതുടർന്ന് ശ്രീ.വി.ശ്രീധരൻ,എൻ.കെ.ധർമ്മ രാജൻ,കെ.പി.കരുണാകരപിഷാരടി എന്നിവരും അധ്യാപകരായിചുമതലയേറ്റു. 1957 അപ്പർപ്രൈമറി വിഭാഗം പൂർത്തിയായതേടെ ശ്രീ.കെ.എ.രാജൻ, ശ്രീ.കാറളം ബാലകൃഷ്ണൻ എന്നിവരും അധ്യാപകരായി ചുമതലയേറ്റു. പത്ത് വർഷത്തോളഠ സറ്റാഫ് മാനേജ് മെന്റായി പ്രവർത്തിച്ച   ഈ വിദ്യാലയം  1965ൽ പ്രമൂഖ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡോ.ഗോപാലകൃഷ്ണൻ ഏറ്റെടുത്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രമഫലമായി 1966ൽ ഹൈസ്കൂളായി ഈ   വിദ്യാലയം ഉയർത്തപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയുടെ വൈസ് പ്രസിഡന്റ്     ശ്രീ.വി.വി.ഗിരിയാണ് ഹൈസ്കൂൾ വിഭാഗത്തിന്റ ഔപചരിക ഉദ്ഘാടനം നിർവ്വഹിച്ചത്. 1991 ൽ ഹൈസ്കൂളിലെ രജത ജൂബിലി വേളയിലാണ് സ്കൂളിന്റെ സാരഥ്യം പ്രമുഖ സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകനും വ്യവസായിയുമായ കാട്ടികുളം ഭരതൻ ഏറ്റെടുത്തത്. അദ്ദേഹം വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭാസ സൗകര്യാർത്ഥം സ്കൂളിൽ ഒരു വെക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കന്ററി വിഭാഗവും ആംഭിച്ചു. 2014ൽ സ്കൂളിൽ ഹയർസെക്കന്ററി വിഭാഗവും ആംഭിച്ചു. കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്, കോമേഴ്സ് കോഴ്സുകൾ ആ​ണ് പ്ലസ് ടു വിഭാഗത്തിലുളളത്. ==

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
'''മൂന്ന് ഏക്കർ ഭൂമിയിലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഹൈസ്കൂളിന് 2 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 21 ക്ലാസ് മുറികളും ഹയർ സെക്കണ്ടറിക്ക് ഒരു കെട്ടിടത്തിലായി 12 ക്ലാസ് മുറികളുമുണ്ട്. അതിവിശാലമായ ഒരു കളിസ്ഥലം വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്.'''

'''ഹൈസ്കൂളിനും ഹയർസെക്കണ്ടറിക്കും വെവ്വേറെ കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകളുണ്ട്. രണ്ട് ലാബുകളിലുമായി ഏകദേശം  35 കമ്പ്യൂട്ടറുകളുണ്ട്. രണ്ട് ലാബുകളിലും ബ്രോഡ്ബാന്റ് ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യം ലഭ്യമാണ്.''''

== പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ ==
അശോകൻ ചരുവിൽ

== ചിത്രശാല ==

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [[schoolwiki:|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>9h868wjzrq8bnmp1c3tznv0gwl0240m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എം.എം.എൽ.പി.എസ്. കൂട്ടായി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672156</id>
    <revision>
      <id>4674116</id>
      <parentid>4671475</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T04:14:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4413" sha1="bmw4wg6xj68df95v7j9p664jw54uaos" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എം.എം.എൽ.പി,എസ്.കൂട്ടായി
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എം.എം.എൽ.പി,എസ്.കൂട്ടായി
| location              = [[മാസ്റ്റർപടി]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1995|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000721
| Kerala_school_code    = 19711
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[മംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മംഗലം പഞ്ചായത്തിൽ]] [[മാസ്റ്റർപടി]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എം.എം.എൽ.പി,എസ്.കൂട്ടായി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19711|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-25}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=September 25, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തവനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തവനൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1995 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 78 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 79 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
400 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 7 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 100 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19711|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-25}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20251016071738/https://schoolwiki.in/19711 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>bmw4wg6xj68df95v7j9p664jw54uaos</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.എം.എൽ.പി.എസ്. ചങ്ങമ്പള്ളി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672158</id>
    <revision>
      <id>4674108</id>
      <parentid>4669954</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T03:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5461" sha1="c1pry3amqzhpj0c1s5fojt9m1wfsoy5" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ്.ചങ്ങമ്പള്ളി
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ്.ചങ്ങമ്പള്ളി
| location              = [[എടക്കുളം]] വെസ്റ്റ്
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1979|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000309
| Kerala_school_code    = 19712
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[തിരുനാവായ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുനാവായ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[എടക്കുളം]] വെസ്റ്റ് എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എം.എൽ.പി.എസ്.ചങ്ങമ്പള്ളി'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19712|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-25}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=September 25, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1979 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 20 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 24 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
സ്‌കൂൾ ആരംഭിക്കാൻ നേതൃത്വം നൽകിയത് പ്രശസ്ത സാമൂഹികപ്രവർത്തകനും വിദ്യാഭ്യാസ സ്നേഹിയുമായ പി.കെ. കുഞ്ഞാലവി മുസ്‌ലിയാർ ആണ്.  സ്ഥാപനത്തിനായി അദ്ദേഹം തന്നെ ഭൂമി നൽകുകയും ചെയ്തു. ആദ്യകാലത്ത് സ്‌കൂൾ ഒറ്റമുറി കെട്ടിടത്തിൽ ആണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. സ്‌കൂളിന്റെ ആദ്യ പ്രധാനാധ്യാപകൻ എം. അബ്ദുറഹ്മാൻ ആയിരുന്നു.  പിന്നീട് കെ.ടി. അബ്ദുൽ ഖാദർ പ്രധാനാധ്യാപകനായി.സ്‌കൂളിന്റെ വികസനത്തിനായി പി.ടി.എ., എസ്.ഡി.എ., അൽ ഖയ്യറ വെൽഫെയർ സൊസൈറ്റി, സ്കൂൾ കമ്മിറ്റി തുടങ്ങിയ സംഘടനകൾ സഹകരിക്കുന്നു. 

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
 ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 8 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 100 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19712|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-25}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20250814232443/https://schoolwiki.in/19712 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>c1pry3amqzhpj0c1s5fojt9m1wfsoy5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/അയ്യങ്കാളി സ്കൂൾ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>672426</id>
    <revision>
      <id>4674012</id>
      <parentid>4673647</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4674012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6326" sha1="eu22hb0kixx3j5r2jfg8vxw8k9k8am9" xml:space="preserve">തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ വെള്ളായണി എന്ന സ്ഥലത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന  ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ശ്രീ അയ്യങ്കാളി മെമ്മോറിയൽ ജി.എം.ആർ.എസ്. വെള്ളായണി'''. സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവും വിദ്യാഭ്യാസപരമായും പിന്നോക്കാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ഒരു ജനതയുടെ പുരോഗതിക്കു വേണ്ടി അഹോരാത്രം പ്രയത്നിച്ച  അയ്യൻകാളിയുടെ നാമധേയത്തിൽ ആരംഭിച്ച സ്കൂൾ ആണ് ഇത്. കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിനുകീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ വിദ്യാലയം പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ്ഗ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായുള്ള ഒരു റസിഡൻഷ്യൽ വിദ്യാലയം കൂടിയാണ്. 5 മുതൽ 12 വരെയുള്ള ക്ലാസുകളിലായി 30 സീറ്റുകൾ വീതമുള്ള ഓരോ ഡിവിഷനുകളാണ് നിലവിലുള്ളത്. സംസ്ഥാന പട്ടികജാതി വികസന വകുപ്പിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാലയുടെ  വെള്ളായണി കാർഷിക കോളേജ് ഡീൻ അദ്ധ്യക്ഷനായുള്ള അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് കമ്മറ്റിയും പട്ടികജാതി വികസന വകുപ്പ് ജോയിൻറ് ഡയറക്ടർ (വിദ്യാഭ്യാസം) അദ്ധ്യക്ഷനായുള്ള എക്സിക്യൂട്ടിവ് കമ്മറ്റിയും സ്കൂളിന്റെ ഉപദേകശകസമിതികളായി നിലവിലുണ്ട്.


{{Infobox school
 | name                    = ശ്രീ അയ്യങ്കാളി മെമ്മോറിയൽ ജി.എം.ആർ.എസ്. വെള്ളായണി
 | image                   = പ്രമാണം:43109-ayyankali memorial school trivandrum.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = വെള്ളായണി പി ഒ, 695522, തിരുവനന്തപുരം
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord| 8.428175810675612|76.986537032142}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/43109|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/43109
 | udisce_code             = 32141100406
 | Kerala_school_code      = 43109
}}

== ചരിത്രം ==
1990-91 ൽ സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന സ്പോർട്സ് ഹോസ്റ്റലുകളെ പരിവർത്തനപ്പെടുത്തി 2002 ൽ ശ്രീ അയ്യൻകാളി മെമ്മോറിയൽ ഗവ. മോഡൽ റസിഡൻഷ്യൽ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ആരംഭിച്ചു. കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാലയുടെ വെള്ളായണിയിലുള്ള  കാർഷിക കോളേജ് കാമ്പസിൽ കാർഷിക സർവ്വകലാശാലയുമായി 1998 ൽ ഏർപ്പെട്ട ധാരണാപത്രം പ്രകാരം ലഭിച്ച സ്ഥലത്താണ് സ്കൂൾ സ്ഥാപിച്ചത്. സ്കൂളിൽ 2009 ൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി വിഭാഗം കൂടി ആരംഭിച്ചു.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
വെള്ളായണി കേരള കാർഷിക കോളേജ് ക്യാമ്പസിലെ ഭൂമിയിലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഹൈസ്കൂൾ, യു പി വിഭാഗങ്ങളിലായി 6 ക്ലാസ്സ് മുറികളും ഹയർ സെക്കന്ററി വിഭാഗത്തിൽ 2 ക്ലാസ്സ് മുറികളുമുണ്ട്. ധാരാളം പുസ്തകങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മികച്ച ഒരു ലൈബ്രറിയും വളരെ വിശാലമായ കോൺഫറൻസ് ഹാളും ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യം ലഭ്യമായ കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. വിദ്യാലയ പരിസരത്തോട് ചേർന്ന് ആൺകുട്ടികൾക്കും പെൺകുട്ടികൾക്കുമായി വെവ്വേറെ ഹോസ്റ്റലുകളും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

== ചിത്രശാല ==
== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/43109 സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>eu22hb0kixx3j5r2jfg8vxw8k9k8am9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672452</id>
    <revision>
      <id>4674019</id>
      <parentid>4673876</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vijayanrajapuram എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ജി.എം.എം.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പാലക്കാട്]] എന്ന താൾ [[ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4673876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6648" sha1="emuwt4gbojldxzhp6b57z8tpbt0nu7k" xml:space="preserve">{{Infobox school
 | name                    = ജി.എം.എം.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പാലക്കാട്
 | image                   = 21054 GMMGHSS PKD.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്
 | location                = പാലക്കാട്
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|10.7794982  |76.6553826  }}
 | other_name              = ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01 - 07 - 1918&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|21054=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = പാലക്കാട്
 | educational_authority   = പാലക്കാട്
 | grades                  = 5 -12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = 
 | udisce_code             = 32060900746
 | Kerala_school_code      = 21054
}}
കേരളത്തിലെ പാലക്കാട് ജില്ലയിലുള്ള ഒരു വിദ്യാലയമാണ്  '''ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്'''. പെൺകുട്ടികൾക്ക് മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസം ഉറപ്പാക്കുന്ന ജില്ലയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/21054|title=Sametham}}&lt;/ref&gt; പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പെൺകുട്ടികൾ പഠിക്കുന്ന സർക്കാർ വിദ്യാലയമെന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ സ്ഥാപനത്തിനുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/moyans-goes-from-strength-to-strength/article19096330.ece|title=The Hindu}}&lt;/ref&gt;. അറിവും കഴിവും ആത്മവിശ്വാസവുമുള്ള മികച്ച പൗരന്മാരെ വാർത്തെടുക്കുക എന്നതാണ് വിദ്യാലയത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.


== ചരിത്രം ==
1918ലാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. മോയൻസ് ഗവ ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാലക്കാട് എന്നായിരുന്നു ആദ്യ കാലത്തെ പേര്.വടക്കന്തറയിൽ ഒരു പ്രൈമറി വിദ്യാലയമായിട്ടായിരുന്നു പ്രവർത്തനം. ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ കീഴിലുള്ള മദ്രാസ് റസിഡൻസി നടത്തി വന്നിരുന്ന വിദ്യാലയം സെക്കണ്ടറി തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി കൂടുതൽ സൗകര്യങ്ങളോടെ ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് മാറുകയായിരുന്നു. ഇതിനാവശ്യമായ സ്ഥലവും ഫണ്ടും കണ്ടെത്തുന്നതിനായി മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറെ ചുമതലപ്പെടുത്തുകയും അനന്തരാവകാശികളില്ലാതിരുന്ന തലശ്ശേരി സ്വദേശിയായ മോയൻ കുഞ്ഞിരാമൻ എന്ന വ്യക്തി തന്റെ കാലശേഷം സ്വത്തുവകകൾ നിർധനരായ പെൺകുട്ടികളുടെ പഠനത്തിന് വിനിയോഗിക്കണമെന്ന് എഴുതി വെച്ചിരുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അവ സർക്കാർ ഏറ്റെടുക്കുകയും ഈ തുക പാലക്കാട് ആരംഭിക്കുന്ന സ്കൂളിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് നീക്കി വെക്കുകയുമാണുണ്ടായത്.1918ൽ കെട്ടിട നിർമ്മാണമാരംഭിച്ചപ്പോൾ താൽക്കാലിക കെട്ടിടത്തിലാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത് . കെട്ടിടനിർമ്മാണം പൂർത്തിയായപ്പോൾ പണം ദാനം നൽകി സഹായിച്ച വ്യക്തിയോടുള്ള സ്മരണക്കായി മോയൻസ് എന്ന പേർ ന്ല‍കുകയാണുണ്ടായത്. ചിന്നമ്മ മന്നാടിശേരിയെന്ന പ്രഥമാധ്യാപികയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ച വിദ്യാലയം കാലക്രമേണ പുരോഗതിയിലേക്ക് കുതിക്കുകയും സെക്കണ്ടറി വിദ്യാലയം 1997 ൽ ഹയർ സെക്കണ്ടറിയായി അപ്‌ഗ്രേഡ് ചെയ്യുകയുമുണ്ടായി.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==

== പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ ==

== ചിത്രശാല ==

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:21054|സ്കൂൾ വിക്കി]]
*[https://gmmghss.blogspot.com/ Blog]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>emuwt4gbojldxzhp6b57z8tpbt0nu7k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674033</id>
      <parentid>4674019</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T16:47:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anoopgnm</username>
        <id>209962</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചിത്രശാല */</comment>
      <origin>4674033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7012" sha1="m3xl4camcivuhm6umnj2swrmbhfnpsf" xml:space="preserve">{{Infobox school
 | name                    = ജി.എം.എം.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പാലക്കാട്
 | image                   = 21054 GMMGHSS PKD.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്
 | location                = പാലക്കാട്
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|10.7794982  |76.6553826  }}
 | other_name              = ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01 - 07 - 1918&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|21054=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = പാലക്കാട്
 | educational_authority   = പാലക്കാട്
 | grades                  = 5 -12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = 
 | udisce_code             = 32060900746
 | Kerala_school_code      = 21054
}}
കേരളത്തിലെ പാലക്കാട് ജില്ലയിലുള്ള ഒരു വിദ്യാലയമാണ്  '''ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്'''. പെൺകുട്ടികൾക്ക് മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസം ഉറപ്പാക്കുന്ന ജില്ലയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/21054|title=Sametham}}&lt;/ref&gt; പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പെൺകുട്ടികൾ പഠിക്കുന്ന സർക്കാർ വിദ്യാലയമെന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ സ്ഥാപനത്തിനുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/moyans-goes-from-strength-to-strength/article19096330.ece|title=The Hindu}}&lt;/ref&gt;. അറിവും കഴിവും ആത്മവിശ്വാസവുമുള്ള മികച്ച പൗരന്മാരെ വാർത്തെടുക്കുക എന്നതാണ് വിദ്യാലയത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.


== ചരിത്രം ==
1918ലാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. മോയൻസ് ഗവ ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാലക്കാട് എന്നായിരുന്നു ആദ്യ കാലത്തെ പേര്.വടക്കന്തറയിൽ ഒരു പ്രൈമറി വിദ്യാലയമായിട്ടായിരുന്നു പ്രവർത്തനം. ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ കീഴിലുള്ള മദ്രാസ് റസിഡൻസി നടത്തി വന്നിരുന്ന വിദ്യാലയം സെക്കണ്ടറി തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി കൂടുതൽ സൗകര്യങ്ങളോടെ ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് മാറുകയായിരുന്നു. ഇതിനാവശ്യമായ സ്ഥലവും ഫണ്ടും കണ്ടെത്തുന്നതിനായി മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറെ ചുമതലപ്പെടുത്തുകയും അനന്തരാവകാശികളില്ലാതിരുന്ന തലശ്ശേരി സ്വദേശിയായ മോയൻ കുഞ്ഞിരാമൻ എന്ന വ്യക്തി തന്റെ കാലശേഷം സ്വത്തുവകകൾ നിർധനരായ പെൺകുട്ടികളുടെ പഠനത്തിന് വിനിയോഗിക്കണമെന്ന് എഴുതി വെച്ചിരുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അവ സർക്കാർ ഏറ്റെടുക്കുകയും ഈ തുക പാലക്കാട് ആരംഭിക്കുന്ന സ്കൂളിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് നീക്കി വെക്കുകയുമാണുണ്ടായത്.1918ൽ കെട്ടിട നിർമ്മാണമാരംഭിച്ചപ്പോൾ താൽക്കാലിക കെട്ടിടത്തിലാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത് . കെട്ടിടനിർമ്മാണം പൂർത്തിയായപ്പോൾ പണം ദാനം നൽകി സഹായിച്ച വ്യക്തിയോടുള്ള സ്മരണക്കായി മോയൻസ് എന്ന പേർ ന്ല‍കുകയാണുണ്ടായത്. ചിന്നമ്മ മന്നാടിശേരിയെന്ന പ്രഥമാധ്യാപികയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ച വിദ്യാലയം കാലക്രമേണ പുരോഗതിയിലേക്ക് കുതിക്കുകയും സെക്കണ്ടറി വിദ്യാലയം 1997 ൽ ഹയർ സെക്കണ്ടറിയായി അപ്‌ഗ്രേഡ് ചെയ്യുകയുമുണ്ടായി.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==

== പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ ==

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 01.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 02.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 03.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 04.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 06.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 07.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 08.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:21054|സ്കൂൾ വിക്കി]]
*[https://gmmghss.blogspot.com/ Blog]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>m3xl4camcivuhm6umnj2swrmbhfnpsf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674036</id>
      <parentid>4674033</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T17:38:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4674036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9463" sha1="gxf282tjrhptkq1piq8ak6102qhvoyq" xml:space="preserve">{{Infobox school
 | name                    = ജി.എം.എം.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പാലക്കാട്
 | image                   = 21054 GMMGHSS PKD.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്
 | location                = പാലക്കാട്
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|10.7794982  |76.6553826  }}
 | other_name              = ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01 - 07 - 1918&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|21054=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = പാലക്കാട്
 | educational_authority   = പാലക്കാട്
 | grades                  = 5 -12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = 
 | udisce_code             = 32060900746
 | Kerala_school_code      = 21054
}}
കേരളത്തിലെ പാലക്കാട് ജില്ലയിലുള്ള ഒരു വിദ്യാലയമാണ്  '''ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്'''. പെൺകുട്ടികൾക്ക് മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസം ഉറപ്പാക്കുന്ന ജില്ലയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/21054|title=Sametham}}&lt;/ref&gt; പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പെൺകുട്ടികൾ പഠിക്കുന്ന സർക്കാർ വിദ്യാലയമെന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ സ്ഥാപനത്തിനുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/moyans-goes-from-strength-to-strength/article19096330.ece|title=The Hindu}}&lt;/ref&gt;. അറിവും കഴിവും ആത്മവിശ്വാസവുമുള്ള മികച്ച പൗരന്മാരെ വാർത്തെടുക്കുക എന്നതാണ് വിദ്യാലയത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.


== ചരിത്രം ==
1918ലാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. മോയൻസ് ഗവ ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാലക്കാട് എന്നായിരുന്നു ആദ്യ കാലത്തെ പേര്.വടക്കന്തറയിൽ ഒരു പ്രൈമറി വിദ്യാലയമായിട്ടായിരുന്നു പ്രവർത്തനം. ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ കീഴിലുള്ള മദ്രാസ് റസിഡൻസി നടത്തി വന്നിരുന്ന വിദ്യാലയം സെക്കണ്ടറി തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി കൂടുതൽ സൗകര്യങ്ങളോടെ ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് മാറുകയായിരുന്നു. ഇതിനാവശ്യമായ സ്ഥലവും ഫണ്ടും കണ്ടെത്തുന്നതിനായി മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറെ ചുമതലപ്പെടുത്തുകയും അനന്തരാവകാശികളില്ലാതിരുന്ന തലശ്ശേരി സ്വദേശിയായ മോയൻ കുഞ്ഞിരാമൻ എന്ന വ്യക്തി തന്റെ കാലശേഷം സ്വത്തുവകകൾ നിർധനരായ പെൺകുട്ടികളുടെ പഠനത്തിന് വിനിയോഗിക്കണമെന്ന് എഴുതി വെച്ചിരുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അവ സർക്കാർ ഏറ്റെടുക്കുകയും ഈ തുക പാലക്കാട് ആരംഭിക്കുന്ന സ്കൂളിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് നീക്കി വെക്കുകയുമാണുണ്ടായത്.1918ൽ കെട്ടിട നിർമ്മാണമാരംഭിച്ചപ്പോൾ താൽക്കാലിക കെട്ടിടത്തിലാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത് . കെട്ടിടനിർമ്മാണം പൂർത്തിയായപ്പോൾ പണം ദാനം നൽകി സഹായിച്ച വ്യക്തിയോടുള്ള സ്മരണക്കായി മോയൻസ് എന്ന പേർ ന്ല‍കുകയാണുണ്ടായത്. ചിന്നമ്മ മന്നാടിശേരിയെന്ന പ്രഥമാധ്യാപികയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ച വിദ്യാലയം കാലക്രമേണ പുരോഗതിയിലേക്ക് കുതിക്കുകയും സെക്കണ്ടറി വിദ്യാലയം 1997 ൽ ഹയർ സെക്കണ്ടറിയായി അപ്‌ഗ്രേഡ് ചെയ്യുകയുമുണ്ടായി.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
പാലക്കാട് നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് 1.6 എക്ക‌റിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു, വിദ്യാലയത്തിൽ എട്ട് പ്രധാന കെട്ടിടങ്ങളിലായി 54 പ്രവർത്തനക്ഷമമായ ക്ലാസ് മുറികൾ നിലവിലുണ്ട്. വിദ്യാർത്ഥിനികളുടെ എണ്ണത്തിനും പഠനാവശ്യങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ ക്ലാസ് മുറികൾ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആവശ്യകതകൾ പരിഗണിച്ച് വിദ്യാലയത്തിൽ ഡിജിറ്റൽ പഠനസൗകര്യങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ക്ലാസ് മുറികൾ പൂർണമായും ഡിജിറ്റലൈസ് ചെയ്തിട്ടുള്ളവയാണ്. കൂടാതെ ഒരു മൾട്ടിമീഡിയ സ്മാർട്ട് റൂമും മൂന്ന് കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ശാസ്ത്രപഠനത്തിനുള്ള ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി വിദ്യാലയത്തിൽ നാല് ലാബുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ആയിരത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങൾ ഉള്ള ലൈബ്രറി, വിദ്യാർത്ഥിനികളുടെ ആരോഗ്യവും ശുചിത്വവും ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങളും  വിദ്യാലയത്തിൽ സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിശാലമായ  മുറ്റവും ഒരു പ്രധാന സ്റ്റേജും സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

== പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ ==

* [[ഒ.വി. ഉഷ]] (കവയിത്രി)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 01.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 02.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 03.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 04.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 06.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 07.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 08.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:21054|സ്കൂൾ വിക്കി]]
*[https://gmmghss.blogspot.com/ Blog]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>gxf282tjrhptkq1piq8ak6102qhvoyq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674039</id>
      <parentid>4674036</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുറംകണ്ണികൾ */</comment>
      <origin>4674039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9541" sha1="mw01054jalaxu5tp8fb46afvoct56mi" xml:space="preserve">{{Infobox school
 | name                    = ജി.എം.എം.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പാലക്കാട്
 | image                   = 21054 GMMGHSS PKD.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്
 | location                = പാലക്കാട്
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|10.7794982  |76.6553826  }}
 | other_name              = ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01 - 07 - 1918&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|21054=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = പാലക്കാട്
 | educational_authority   = പാലക്കാട്
 | grades                  = 5 -12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = 
 | udisce_code             = 32060900746
 | Kerala_school_code      = 21054
}}
കേരളത്തിലെ പാലക്കാട് ജില്ലയിലുള്ള ഒരു വിദ്യാലയമാണ്  '''ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്'''. പെൺകുട്ടികൾക്ക് മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസം ഉറപ്പാക്കുന്ന ജില്ലയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/21054|title=Sametham}}&lt;/ref&gt; പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പെൺകുട്ടികൾ പഠിക്കുന്ന സർക്കാർ വിദ്യാലയമെന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ സ്ഥാപനത്തിനുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/moyans-goes-from-strength-to-strength/article19096330.ece|title=The Hindu}}&lt;/ref&gt;. അറിവും കഴിവും ആത്മവിശ്വാസവുമുള്ള മികച്ച പൗരന്മാരെ വാർത്തെടുക്കുക എന്നതാണ് വിദ്യാലയത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.


== ചരിത്രം ==
1918ലാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. മോയൻസ് ഗവ ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാലക്കാട് എന്നായിരുന്നു ആദ്യ കാലത്തെ പേര്.വടക്കന്തറയിൽ ഒരു പ്രൈമറി വിദ്യാലയമായിട്ടായിരുന്നു പ്രവർത്തനം. ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ കീഴിലുള്ള മദ്രാസ് റസിഡൻസി നടത്തി വന്നിരുന്ന വിദ്യാലയം സെക്കണ്ടറി തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി കൂടുതൽ സൗകര്യങ്ങളോടെ ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് മാറുകയായിരുന്നു. ഇതിനാവശ്യമായ സ്ഥലവും ഫണ്ടും കണ്ടെത്തുന്നതിനായി മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറെ ചുമതലപ്പെടുത്തുകയും അനന്തരാവകാശികളില്ലാതിരുന്ന തലശ്ശേരി സ്വദേശിയായ മോയൻ കുഞ്ഞിരാമൻ എന്ന വ്യക്തി തന്റെ കാലശേഷം സ്വത്തുവകകൾ നിർധനരായ പെൺകുട്ടികളുടെ പഠനത്തിന് വിനിയോഗിക്കണമെന്ന് എഴുതി വെച്ചിരുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അവ സർക്കാർ ഏറ്റെടുക്കുകയും ഈ തുക പാലക്കാട് ആരംഭിക്കുന്ന സ്കൂളിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് നീക്കി വെക്കുകയുമാണുണ്ടായത്.1918ൽ കെട്ടിട നിർമ്മാണമാരംഭിച്ചപ്പോൾ താൽക്കാലിക കെട്ടിടത്തിലാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത് . കെട്ടിടനിർമ്മാണം പൂർത്തിയായപ്പോൾ പണം ദാനം നൽകി സഹായിച്ച വ്യക്തിയോടുള്ള സ്മരണക്കായി മോയൻസ് എന്ന പേർ ന്ല‍കുകയാണുണ്ടായത്. ചിന്നമ്മ മന്നാടിശേരിയെന്ന പ്രഥമാധ്യാപികയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ച വിദ്യാലയം കാലക്രമേണ പുരോഗതിയിലേക്ക് കുതിക്കുകയും സെക്കണ്ടറി വിദ്യാലയം 1997 ൽ ഹയർ സെക്കണ്ടറിയായി അപ്‌ഗ്രേഡ് ചെയ്യുകയുമുണ്ടായി.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
പാലക്കാട് നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് 1.6 എക്ക‌റിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു, വിദ്യാലയത്തിൽ എട്ട് പ്രധാന കെട്ടിടങ്ങളിലായി 54 പ്രവർത്തനക്ഷമമായ ക്ലാസ് മുറികൾ നിലവിലുണ്ട്. വിദ്യാർത്ഥിനികളുടെ എണ്ണത്തിനും പഠനാവശ്യങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ ക്ലാസ് മുറികൾ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആവശ്യകതകൾ പരിഗണിച്ച് വിദ്യാലയത്തിൽ ഡിജിറ്റൽ പഠനസൗകര്യങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ക്ലാസ് മുറികൾ പൂർണമായും ഡിജിറ്റലൈസ് ചെയ്തിട്ടുള്ളവയാണ്. കൂടാതെ ഒരു മൾട്ടിമീഡിയ സ്മാർട്ട് റൂമും മൂന്ന് കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ശാസ്ത്രപഠനത്തിനുള്ള ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി വിദ്യാലയത്തിൽ നാല് ലാബുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ആയിരത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങൾ ഉള്ള ലൈബ്രറി, വിദ്യാർത്ഥിനികളുടെ ആരോഗ്യവും ശുചിത്വവും ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങളും  വിദ്യാലയത്തിൽ സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിശാലമായ  മുറ്റവും ഒരു പ്രധാന സ്റ്റേജും സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

== പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ ==

* [[ഒ.വി. ഉഷ]] (കവയിത്രി)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 01.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 02.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 03.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 04.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 06.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 07.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 08.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:21054|സ്കൂൾ വിക്കി]]
*[https://gmmghss.blogspot.com/ Blog]
*[https://www.instagram.com/govt_moyans?stkn=MXZrcWZxa3pna2VnNQ== Instagram] 

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>mw01054jalaxu5tp8fb46afvoct56mi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674040</id>
      <parentid>4674039</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026 തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4674040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9781" sha1="pj4x6jd68faj40unu2hmtap1q5p3s1f" xml:space="preserve">{{Infobox school
 | name                    = ജി.എം.എം.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പാലക്കാട്
 | image                   = 21054 GMMGHSS PKD.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്
 | location                = പാലക്കാട്
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|10.7794982  |76.6553826  }}
 | other_name              = ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01 - 07 - 1918&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|21054=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = പാലക്കാട്
 | educational_authority   = പാലക്കാട്
 | grades                  = 5 -12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = 
 | udisce_code             = 32060900746
 | Kerala_school_code      = 21054
}}
കേരളത്തിലെ പാലക്കാട് ജില്ലയിലുള്ള ഒരു വിദ്യാലയമാണ്  '''ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്'''. പെൺകുട്ടികൾക്ക് മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസം ഉറപ്പാക്കുന്ന ജില്ലയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/21054|title=Sametham}}&lt;/ref&gt; പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പെൺകുട്ടികൾ പഠിക്കുന്ന സർക്കാർ വിദ്യാലയമെന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ സ്ഥാപനത്തിനുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/moyans-goes-from-strength-to-strength/article19096330.ece|title=The Hindu}}&lt;/ref&gt;. അറിവും കഴിവും ആത്മവിശ്വാസവുമുള്ള മികച്ച പൗരന്മാരെ വാർത്തെടുക്കുക എന്നതാണ് വിദ്യാലയത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.


== ചരിത്രം ==
1918ലാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. മോയൻസ് ഗവ ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാലക്കാട് എന്നായിരുന്നു ആദ്യ കാലത്തെ പേര്.വടക്കന്തറയിൽ ഒരു പ്രൈമറി വിദ്യാലയമായിട്ടായിരുന്നു പ്രവർത്തനം. ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ കീഴിലുള്ള മദ്രാസ് റസിഡൻസി നടത്തി വന്നിരുന്ന വിദ്യാലയം സെക്കണ്ടറി തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി കൂടുതൽ സൗകര്യങ്ങളോടെ ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് മാറുകയായിരുന്നു. ഇതിനാവശ്യമായ സ്ഥലവും ഫണ്ടും കണ്ടെത്തുന്നതിനായി മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറെ ചുമതലപ്പെടുത്തുകയും അനന്തരാവകാശികളില്ലാതിരുന്ന തലശ്ശേരി സ്വദേശിയായ മോയൻ കുഞ്ഞിരാമൻ എന്ന വ്യക്തി തന്റെ കാലശേഷം സ്വത്തുവകകൾ നിർധനരായ പെൺകുട്ടികളുടെ പഠനത്തിന് വിനിയോഗിക്കണമെന്ന് എഴുതി വെച്ചിരുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അവ സർക്കാർ ഏറ്റെടുക്കുകയും ഈ തുക പാലക്കാട് ആരംഭിക്കുന്ന സ്കൂളിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് നീക്കി വെക്കുകയുമാണുണ്ടായത്.1918ൽ കെട്ടിട നിർമ്മാണമാരംഭിച്ചപ്പോൾ താൽക്കാലിക കെട്ടിടത്തിലാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത് . കെട്ടിടനിർമ്മാണം പൂർത്തിയായപ്പോൾ പണം ദാനം നൽകി സഹായിച്ച വ്യക്തിയോടുള്ള സ്മരണക്കായി മോയൻസ് എന്ന പേർ ന്ല‍കുകയാണുണ്ടായത്. ചിന്നമ്മ മന്നാടിശേരിയെന്ന പ്രഥമാധ്യാപികയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ച വിദ്യാലയം കാലക്രമേണ പുരോഗതിയിലേക്ക് കുതിക്കുകയും സെക്കണ്ടറി വിദ്യാലയം 1997 ൽ ഹയർ സെക്കണ്ടറിയായി അപ്‌ഗ്രേഡ് ചെയ്യുകയുമുണ്ടായി.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
പാലക്കാട് നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് 1.6 എക്ക‌റിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു, വിദ്യാലയത്തിൽ എട്ട് പ്രധാന കെട്ടിടങ്ങളിലായി 54 പ്രവർത്തനക്ഷമമായ ക്ലാസ് മുറികൾ നിലവിലുണ്ട്. വിദ്യാർത്ഥിനികളുടെ എണ്ണത്തിനും പഠനാവശ്യങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ ക്ലാസ് മുറികൾ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആവശ്യകതകൾ പരിഗണിച്ച് വിദ്യാലയത്തിൽ ഡിജിറ്റൽ പഠനസൗകര്യങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ക്ലാസ് മുറികൾ പൂർണമായും ഡിജിറ്റലൈസ് ചെയ്തിട്ടുള്ളവയാണ്. കൂടാതെ ഒരു മൾട്ടിമീഡിയ സ്മാർട്ട് റൂമും മൂന്ന് കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ശാസ്ത്രപഠനത്തിനുള്ള ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി വിദ്യാലയത്തിൽ നാല് ലാബുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ആയിരത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങൾ ഉള്ള ലൈബ്രറി, വിദ്യാർത്ഥിനികളുടെ ആരോഗ്യവും ശുചിത്വവും ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങളും  വിദ്യാലയത്തിൽ സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിശാലമായ  മുറ്റവും ഒരു പ്രധാന സ്റ്റേജും സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

== പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ ==

* [[ഒ.വി. ഉഷ]] (കവയിത്രി)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 01.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 02.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 03.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 04.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 06.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 07.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 08.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:21054|സ്കൂൾ വിക്കി]]
*[https://gmmghss.blogspot.com/ Blog]
*[https://www.instagram.com/govt_moyans?stkn=MXZrcWZxa3pna2VnNQ== Instagram] 

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026 തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>pj4x6jd68faj40unu2hmtap1q5p3s1f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674042</id>
      <parentid>4674040</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:17:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ</comment>
      <origin>4674042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9482" sha1="ixjx12ahhttj0o6jlhlpilq4e9azzcz" xml:space="preserve">{{Infobox school
 | name                    = ജി.എം.എം.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പാലക്കാട്
 | image                   = 21054 GMMGHSS PKD.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്
 | location                = പാലക്കാട്
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|10.7794982  |76.6553826  }}
 | other_name              = ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01 - 07 - 1918&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|21054=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = പാലക്കാട്
 | educational_authority   = പാലക്കാട്
 | grades                  = 5 -12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = 
 | udisce_code             = 32060900746
 | Kerala_school_code      = 21054
}}
കേരളത്തിലെ പാലക്കാട് ജില്ലയിലുള്ള ഒരു വിദ്യാലയമാണ്  '''ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്'''. പെൺകുട്ടികൾക്ക് മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസം ഉറപ്പാക്കുന്ന ജില്ലയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/21054|title=Sametham}}&lt;/ref&gt; പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പെൺകുട്ടികൾ പഠിക്കുന്ന സർക്കാർ വിദ്യാലയമെന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ സ്ഥാപനത്തിനുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/moyans-goes-from-strength-to-strength/article19096330.ece|title=The Hindu}}&lt;/ref&gt;. 

== ചരിത്രം ==
1918ലാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. മോയൻസ് ഗവ ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാലക്കാട് എന്നായിരുന്നു ആദ്യ കാലത്തെ പേര്.വടക്കന്തറയിൽ ഒരു പ്രൈമറി വിദ്യാലയമായിട്ടായിരുന്നു പ്രവർത്തനം. ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ കീഴിലുള്ള മദ്രാസ് റസിഡൻസി നടത്തി വന്നിരുന്ന വിദ്യാലയം സെക്കണ്ടറി തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി കൂടുതൽ സൗകര്യങ്ങളോടെ ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് മാറുകയായിരുന്നു. ഇതിനാവശ്യമായ സ്ഥലവും ഫണ്ടും കണ്ടെത്തുന്നതിനായി മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറെ ചുമതലപ്പെടുത്തുകയും അനന്തരാവകാശികളില്ലാതിരുന്ന തലശ്ശേരി സ്വദേശിയായ മോയൻ കുഞ്ഞിരാമൻ എന്ന വ്യക്തി തന്റെ കാലശേഷം സ്വത്തുവകകൾ നിർധനരായ പെൺകുട്ടികളുടെ പഠനത്തിന് വിനിയോഗിക്കണമെന്ന് എഴുതി വെച്ചിരുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അവ സർക്കാർ ഏറ്റെടുക്കുകയും ഈ തുക പാലക്കാട് ആരംഭിക്കുന്ന സ്കൂളിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് നീക്കി വെക്കുകയുമാണുണ്ടായത്.1918ൽ കെട്ടിട നിർമ്മാണമാരംഭിച്ചപ്പോൾ താൽക്കാലിക കെട്ടിടത്തിലാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത് . കെട്ടിടനിർമ്മാണം പൂർത്തിയായപ്പോൾ പണം ദാനം നൽകി സഹായിച്ച വ്യക്തിയോടുള്ള സ്മരണക്കായി മോയൻസ് എന്ന പേർ ന്ല‍കുകയാണുണ്ടായത്. ചിന്നമ്മ മന്നാടിശേരിയെന്ന പ്രഥമാധ്യാപികയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ച വിദ്യാലയം കാലക്രമേണ പുരോഗതിയിലേക്ക് കുതിക്കുകയും സെക്കണ്ടറി വിദ്യാലയം 1997 ൽ ഹയർ സെക്കണ്ടറിയായി അപ്‌ഗ്രേഡ് ചെയ്യുകയുമുണ്ടായി.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
പാലക്കാട് നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് 1.6 എക്ക‌റിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു, വിദ്യാലയത്തിൽ എട്ട് പ്രധാന കെട്ടിടങ്ങളിലായി 54 പ്രവർത്തനക്ഷമമായ ക്ലാസ് മുറികൾ നിലവിലുണ്ട്. വിദ്യാർത്ഥിനികളുടെ എണ്ണത്തിനും പഠനാവശ്യങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ ക്ലാസ് മുറികൾ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആവശ്യകതകൾ പരിഗണിച്ച് വിദ്യാലയത്തിൽ ഡിജിറ്റൽ പഠനസൗകര്യങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ക്ലാസ് മുറികൾ പൂർണമായും ഡിജിറ്റലൈസ് ചെയ്തിട്ടുള്ളവയാണ്. കൂടാതെ ഒരു മൾട്ടിമീഡിയ സ്മാർട്ട് റൂമും മൂന്ന് കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ശാസ്ത്രപഠനത്തിനുള്ള ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി വിദ്യാലയത്തിൽ നാല് ലാബുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ആയിരത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങൾ ഉള്ള ലൈബ്രറി, വിദ്യാർത്ഥിനികളുടെ ആരോഗ്യവും ശുചിത്വവും ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങളും  വിദ്യാലയത്തിൽ സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിശാലമായ  മുറ്റവും ഒരു പ്രധാന സ്റ്റേജും സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

== പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ ==

* [[ഒ.വി. ഉഷ]] (കവയിത്രി)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 01.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 02.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 03.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 04.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 06.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 07.jpg
File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 08.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:21054|സ്കൂൾ വിക്കി]]
*[https://gmmghss.blogspot.com/ Blog]
*[https://www.instagram.com/govt_moyans?stkn=MXZrcWZxa3pna2VnNQ== Instagram] 

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026 തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ixjx12ahhttj0o6jlhlpilq4e9azzcz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Ethan mathew lokose</title>
    <ns>4</ns>
    <id>672455</id>
    <revision>
      <id>4674044</id>
      <parentid>4673887</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:18:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ മറുപടി</comment>
      <origin>4674044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="844" sha1="t9pvf9cxtwd2rz7vc1wnx9dq9uf3xat" xml:space="preserve">ഇതിൽ ഒന്നുമില്ല. വേറും ഒരു വാക്യം മാത്രമേ ഉള്ളു.[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 18:46, 6 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

:ഉള്ളടക്കം ഇംഗ്ലീഷായതുകൊണ്ട് വേഗത്തിൽ മായ്ച്ചു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 18:18, 7 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>t9pvf9cxtwd2rz7vc1wnx9dq9uf3xat</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹലാ അൽ-ഖാദി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672456</id>
    <revision>
      <id>4674032</id>
      <parentid>4673900</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T16:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>100% മലയാളമാക്കി</comment>
      <origin>4674032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11483" sha1="dvwpr6dkw268i4rwe53q8t3rddqltgr" xml:space="preserve">{{Infobox sportsperson|image=|caption=|native_name=حلا القاضي|other_names=|nationality=പലസ്തീൻ|birth_name=|birth_place=ദെയർ ഇസ്തിയ, വെസ്റ്റ് ബാങ്ക്, പലസ്തീൻ|education=ബിർസെയ്ത് സർവകലാശാല|occupation=|employer=|spouse=|children=|parents=|website=|country={{PSE}}|sport=കരാട്ടെ|rank=|event=കുമിതെ −68 kg|partner=|coaching=|olympics=|paralympics=|worlds=|regionals=|nationals=|highest_ranking=|personal_best=|medal_templates={{MedalCountry | {{flag|Palestine}} }}
{{MedalCompetition | ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്}}
{{MedalBronze | 2022 ഹാങ്‌ഷൗ| കുമിതെ −68 kg}}
{{MedalCompetition | അറബ് ഗെയിംസ്}}
{{MedalSilver | 2023 അൾജീരിയ | കുമിതെ −68 kg}}
{{MedalCompetition | പശ്ചിമേഷ്യൻ കരാട്ടെ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്}}
{{MedalGold | 2025 അമ്മാൻ | കുമിതെ −68 kg}}
{{MedalSilver | 2023 അമ്മാൻ | കുമിതെ −68 kg}}
{{MedalCompetition | അന്താരാഷ്ട്ര ടൂർണമെന്റുകൾ}}
{{MedalGold | 2019 ഇസ്താംബുൾ ഓപ്പൺ | കുമിതെ −68 kg}}
{{MedalCompetition | ഏഷ്യൻ കരാട്ടെ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്}}
{{MedalBronze | 2021 അൽമാട്ടി | യു-21 വനിതകൾ-21 −61 kg)}}|show_medals=yes|updated=|title=|footnotes=}}

'''ഹലാ അൽ-ഖാദി ('''[[അറബി ഭാഷ|അറബിക്]]''': حلا القاضي)''' ഒരു പലസ്തീൻ [[കരാട്ടെ]] താരമാണ്. വനിതകളുടെ −68 കിലോഗ്രാം കുമിതെ വിഭാഗത്തിലാണ് അവർ മത്സരിക്കുന്നത്. 2022-ൽ ഹാങ്‌ഷൗവിൽ നടന്ന [[ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്|ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ]] ഹലാ അൽ-ഖാദി വെങ്കല മെഡൽ നേടി. ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ മെഡൽ നേടുന്ന ആദ്യ പലസ്തീൻ വനിതയെന്ന നേട്ടവും ഇതോടെ അവർ സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://en.minanews.net/hala-al-qadi-the-first-palestinian-female-athlete-to-win-asian-games-medal/|title=Hala Al-Qadi, The First Palestinian Female Athlete to Win Asian Games Medal - MINA News Agency|access-date=2026-02-19|last=sajadi|website=en.minanews.net|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250819213102/https://en.minanews.net/hala-al-qadi-the-first-palestinian-female-athlete-to-win-asian-games-medal/|archive-date=2025-08-19}}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
ഹലാ അൽ-ഖാദി പലസ്തീനിലെ [[വെസ്റ്റ് ബാങ്ക്|വെസ്റ്റ് ബാങ്കിലെ]] ദെയർ ഇസ്തിയയിലാണ് ജനിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://english.news.cn/20231006/42123ecb0ff94fe5b9fc829a06511e22/c.html|title=Feature: Palestinian karateka brings first Asiad medal in 21 years to conflict-torn country|access-date=2026-02-20|website=english.news.cn|language=en}}&lt;/ref&gt; 7-ാം വയസ്സിൽ അവർ കരാട്ടെ പരിശീലിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഒരു ഹോബിയായും വേനൽക്കാല അവധിക്കാലം ചെലവഴിക്കാനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗമായുമാണ് അവർ കരാട്ടെ പരിശീലിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sportsgazette.co.uk/hala-al-qadi-training-is-the-only-outlet-for-me-in-the-current-circumstances/|title=Hala Al-Qadi: “Training is the only outlet for me in the current circumstances”|access-date=2026-02-19|last=Joseph|first=Mohammad|date=2023-11-24|website=Sports Gazette|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ആദ്യകാലത്ത് പ്രാദേശികതലത്തിൽ മത്സരിച്ചിരുന്ന അവർ, ഒടുവിൽ അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരങ്ങളിൽ പലസ്തീനുവേണ്ടി മത്സരിച്ചു. അവർ പലസ്തീൻ ദേശീയ കരാട്ടെ ടീമിലെ അംഗമാണ്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

നിലവിൽ വെസ്റ്റ് ബാങ്കിലെ ബിർസെയ്ത് സർവകലാശാലയിൽ സിവിൽ എൻജിനീയറിങ്ങിൽ ബിരുദ പഠനം പൂർത്തിയാക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ് അൽ-ഖാദി.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

== കരിയർ ==
ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിലെ വിജയത്തിന് മുമ്പ്, ഏഷ്യൻ കരാട്ടെ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് ഉൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രാദേശിക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പുകളിൽ നിന്ന് അൽ-ഖാദി മെഡലുകൾ നേടിയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://all4palestine.org/ModelDetails.aspx?gid=11&amp;mid=119403&amp;lang=en|title=All 4 Palestine {{!}} Hala Al-Qadi|access-date=2026-02-19|website=www.all4palestine.org|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250210113505/https://all4palestine.org/ModelDetails.aspx?gid=11&amp;mid=119403&amp;lang=en|archive-date=2025-02-10}}&lt;/ref&gt;

2019 ഫെബ്രുവരിയിൽ [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സിലെ]] [[ഷാർജ (നഗരം)|ഷാർജയിൽ]] നടന്ന വെസ്റ്റ് ഏഷ്യ കരാട്ടെ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ അൽ-ഖാദി സ്വർണ മെഡൽ നേടിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://issa.sport/|title=ISSA - الاتحاد الرياضي للتضامن الإسلامي {{!}}|access-date=2026-02-20|website=issa.sport|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.birzeit.edu/en/news/gold-medal-student-istanbul-karate-championship-0|title=Gold medal for student in Istanbul Karate Championship|access-date=2026-03-03|date=2019-10-15|website=Birzeit University|language=en}}&lt;/ref&gt; 2019 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഏകദേശം 40 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള താരങ്ങൾ പങ്കെടുത്ത ഇസ്താംബുൾ കരാട്ടെ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിലും അവർ സ്വർണ മെഡൽ നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://wafa.ps/Pages/Details/99834|title=Gold for Palestine in Istanbul Karate Championship|access-date=2026-03-03|website=WAFA Agency|language=en}}&lt;/ref&gt;

2023-ൽ [[അൾജീറിയ|അൾജീരിയയിൽ]] നടന്ന അറബ് ഗെയിംസിൽ വനിതകളുടെ −68 കിലോഗ്രാം കുമിതെ വിഭാഗത്തിൽ അൽ-ഖാദി വെള്ളി മെഡൽ നേടി.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.birzeit.edu/en/news/student-hala-qadi-earns-silver-medal-2023-arab-games-algeria-0|title=Student Hala Qadi earns silver medal at 2023 Arab Games in Algeria|access-date=2026-03-03|date=2023-07-20|website=Birzeit University|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് മെഡൽ ==
[[ചൈന|ചൈനയിലെ]] ഹാങ്‌ഷൗവിൽ നടന്ന 2022 ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ വനിതകളുടെ −68 കിലോഗ്രാം (150 പൗണ്ട്) കുമിതെ വിഭാഗത്തിൽ അവർ വെങ്കല മെഡൽ നേടി.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.radionisaa.ps/en/article/789/Palestinian-Athlete-Makes-History-at-Asian-Games-in-China|title=Palestinian Athlete Makes History at Asian Games in China|access-date=2026-02-20|website=www.radionisaa.ps}}&lt;/ref&gt; വെങ്കല മെഡലിനായുള്ള മത്സരത്തിൽ ചൈനീസ് തായ്‌പേയിയുടെ ചാവോ ജൗവിനെ 6–3 എന്ന സ്കോറിന് പരാജയപ്പെടുത്തി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://oca.asia/news/4439-hala-al-qadi-achieves-historic-feat-bestows-palestine-with-asian-games-bronze.html|title=OCA » Hala Al-Qadi achieves historic feat: Bestows Palestine with Asian Games bronze|access-date=2026-02-19|website=oca.asia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://daysofpalestine.ps/palestinian-girl-makes-history-at-asian-games/|title=Palestinian Girl Makes History at Asian Games|access-date=2026-02-28|date=2023-10-05|website=DOP - Days of Palestine|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ മെഡൽ നേടുന്ന ആദ്യ പലസ്തീൻ വനിതയും, [[മുനീർ അബുകേശേക്|മുനീർ അബു-കഷെക്കിന്]]&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Press|first=The Associated|title=Palestinian boxer wins landmark medal|url=https://www.haaretz.com/2002-10-13/ty-article/palestinian-boxer-wins-landmark-medal/0000017f-f7f9-ddde-abff-fffdbca80000|archive-url=https://web.archive.org/web/20241217223427/https://www.haaretz.com/2002-10-13/ty-article/palestinian-boxer-wins-landmark-medal/0000017f-f7f9-ddde-abff-fffdbca80000|archive-date=2024-12-17|access-date=2026-02-22|work=Haaretz.com|language=en}}&lt;/ref&gt; ശേഷം ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് മെഡൽ നേടുന്ന രണ്ടാമത്തെ പലസ്തീൻ പൗരയുമാണ് അൽ-ഖാദി.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2023-12-16|title=After historic medal, Palestinian karateka Hala Alqadi wants peace for her homeland|url=https://www.straitstimes.com/sport/after-historic-triumph-palestinian-karateka-hala-alqadi-wants-peace-for-her-homeland|access-date=2026-03-03|work=The Straits Times|language=en|issn=0585-3923}}&lt;/ref&gt;

== പിന്നീടുള്ള അംഗീകാരവും ചുമതലകളും ==
2025-ൽ ഹലാ അൽ-ഖാദി ഇസ്‌ലാമിക് സോളിഡാരിറ്റി സ്പോർട്സ് അസോസിയേഷന്റെ അത്‌ലറ്റ്സ് കമ്മിറ്റിയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=http://wafa.ps/Pages/Details/164164|title=Hala Al-Qadi elected to athletes committee of Islamic Solidarity Sports Association|access-date=2026-02-19|website=WAFA Agency|language=en}}&lt;/ref&gt;

പലസ്തീനിലെ വനിതാ കായികരംഗത്തെ അവരുടെ നേട്ടങ്ങളും സംഭാവനകളും പരിഗണിച്ച് പലസ്തീൻ ഒളിമ്പിക് കമ്മിറ്റി അൽ-ഖാദിയെ നാമനിർദേശം ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==</text>
      <sha1>dvwpr6dkw268i4rwe53q8t3rddqltgr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Enjaylife</title>
    <ns>3</ns>
    <id>672469</id>
    <redirect title="ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Partha953" />
    <revision>
      <id>4673991</id>
      <timestamp>2026-10-07T14:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robertsky</username>
        <id>174794</id>
      </contributor>
      <comment>Robertsky എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Enjaylife]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Partha953]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: &quot;[[Special:CentralAuth/Enjaylife|Enjaylife]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/Partha953|Partha953]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>4673991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116" sha1="ecbwa7kvezjm2nxp9hxtwtgehzmvdag" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Partha953]]</text>
      <sha1>ecbwa7kvezjm2nxp9hxtwtgehzmvdag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ കാറളം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672470</id>
    <revision>
      <id>4673995</id>
      <timestamp>2026-10-07T14:17:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kunjilikattilnisha</username>
        <id>223373</id>
      </contributor>
      <comment>'tsr' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4673995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3" sha1="0yi3x4esx63fxh573titw7rcckk42kf" xml:space="preserve">tsr</text>
      <sha1>0yi3x4esx63fxh573titw7rcckk42kf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4673996</id>
      <parentid>4673995</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:20:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kunjilikattilnisha</username>
        <id>223373</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4673996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="454" sha1="37cbebl49x6d771yjuvorhshm9nb3k5" xml:space="preserve">തൃശൂർ ജില്ലയിൽ ഇരിഞ്ഞാലക്കുട   ഉപജില്ലയിൽ  കാറളം ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  '''എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ കാറളം'''. 1915 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം  സ്ഥാപിതമായ</text>
      <sha1>37cbebl49x6d771yjuvorhshm9nb3k5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4673997</id>
      <parentid>4673996</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:22:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4673997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6242" sha1="868l7vmwimb72702g5sf0ffxzy87hg8" xml:space="preserve">തൃശൂർ ജില്ലയിൽ ഇരിഞ്ഞാലക്കുട   ഉപജില്ലയിൽ  കാറളം ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  '''എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ കാറളം'''.  1915 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം  സ്ഥാപിതമായത്. കുമരഞ്ചിറ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിനും ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളിക്കും മുസ്ലിം പള്ളിക്കും ഇടയിലാണ്  ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 150 ഓളം വിദ്യാർത്ഥികൾ പഠനം നടത്തുന്നുണ്ട്. . 2015-ൽ   സ്കൂളിന്റെ നൂറാം വാർഷികം  ആഘോഷിക്കുകയുണ്ടായി.  
{{Infobox school
 | name                    = എ.എൽ.പി.എസ്. കാറളം
 | image                   = File:23310alpschool.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = കാറളം, കാറളം .പി.ഒ  680711
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|10.403777 |76.194336 }}
 | other_name              = എ.എൽ.പി.എസ്. കാറളം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1915 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/23310|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-25}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തൃശ്ശൂർ
 | educational_authority   = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പ്
 | grades                  = 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/23310
 | udisce_code             = 32070700204
 | Kerala_school_code      = 23310
}}

== ചരിത്രം ==
1915ലാണ് ഈ  എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ ആരംഭിച്ചത്. ചങ്കരംകണ്ടത്ത് ഇട്ടുണ്ണിരവി പണിക്കരാണ് ഈ സ്കൂളിന്റെ സ്ഥാപകൻ. ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിലായിരുന്നു ഈ സ്കൂളിന്റെ തുടക്കം. 

1952 ആയപ്പോൾ  ഗോവിന്ദപണിക്കർ സ്കൂൾ മാനേജരായി. ആദ്യത്തെ ഹെഡ്മാസ്റ്റർ പി. രാമൻനായർ ആണ്. കെ. കുഞ്ചുനമ്പ്യാരും, ഗോവിന്ദൻനമ്പ്യാരുമായിരുന്നു ഈ സ്കൂളിലെ ആദ്യത്തെ വിദ്യാർത്ഥികൾ.

ഗോവിന്ദപണിക്കരുടെ കയ്യിൽ നിന്നും ജോർജ്ജ് ചാക്കേരിയും സ്റ്റാഫും ചേർന്ന് സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു. അന്നുമുതൽ സ്കൂൾ, സ്റ്റാഫ് മാനേജ്മെന്റിന്റെ കീഴിലായി. തുടർന്ന് പുതുതായി വന്നുകൊണ്ടിരുന്ന സ്റ്റാഫ് അംഗങ്ങളാണ് ഓരോ ക്ലാസ്സ് മുറിയും പണികഴിപ്പിച്ചത്.

എല്ലാജാതിമതത്തിൽപ്പെട്ടവർക്കും അന്നും പ്രവേശനം നൽകിയിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ വളർച്ചയിൽ നാട്ടുകാരുടെയും രക്ഷിതാക്കളുടെയും നിർലോഭമായ സഹകരണം ഉണ്ടായിരുന്നു. 2002ൽ സ്റ്റാഫ് മാനേജ്മെന്റിൽ നിന്നും ഈ സ്കൂൾ  കാട്ടിക്കുളം ഭരതൻ ഏറ്റുവാങ്ങി.   

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
പ്രീ പ്രൈമറി മുതൽ നാലാം ക്ലാസ് വരെയാണ് ക്ലാസുകൾ.  കുട്ടികൾക്കായി  വാഹനസൗകര്യം, ലൈബ്രറി, കലാ-കായിക പരിശീലനം, കളിക്കാനും വിശ്രമിക്കാനുമുള്ള പാർക്ക്, ഉച്ചഭക്ഷണം, സ്മാർട്ട് ക്ലാസ്, ടോയ്‌ലറ്റ് സൗകര്യങ്ങൾ, സ്റ്റേജ് എന്നീ സൗകര്യങ്ങൾ സ്കൂളിനുണ്ട്.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==
ഈ സ്കൂളിലെ പ്രശസ്തരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ:

1.  കാറളം ബാലകൃഷ്ണൻ - കവി, പത്രാധിപർ, ഗാനരചയിതാവ്

2.  കെ. ആർ. കേളുക്കുറുപ്പ് - കവി, ജ്യോതിഷ പണ്ഡിതൻ

3.  ടി. ആർ. ഉണ്ണി - പത്രാധിപർ

4.  ഡോ. ടി. ആർ. ശങ്കുണ്ണി - സാഹിത്യകാരൻ

5.  രാഘവൻ പൊഴേക്കടവിൽ - മുൻ എം.എൽ.എ

6.  കലാലയം രാധ - നാടക നടി

7.  കെ. ഹരി - നോവലിസ്റ്റ്

8.  കെ. മധു - മാധ്യമ പ്രവർത്തകൻ

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>868l7vmwimb72702g5sf0ffxzy87hg8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4673999</id>
      <parentid>4673997</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ കാറളം.]] എന്ന താൾ [[എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ കാറളം]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Vijayanrajapuram മാറ്റി</comment>
      <origin>4673997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6242" sha1="868l7vmwimb72702g5sf0ffxzy87hg8" xml:space="preserve">തൃശൂർ ജില്ലയിൽ ഇരിഞ്ഞാലക്കുട   ഉപജില്ലയിൽ  കാറളം ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  '''എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ കാറളം'''.  1915 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം  സ്ഥാപിതമായത്. കുമരഞ്ചിറ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിനും ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളിക്കും മുസ്ലിം പള്ളിക്കും ഇടയിലാണ്  ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 150 ഓളം വിദ്യാർത്ഥികൾ പഠനം നടത്തുന്നുണ്ട്. . 2015-ൽ   സ്കൂളിന്റെ നൂറാം വാർഷികം  ആഘോഷിക്കുകയുണ്ടായി.  
{{Infobox school
 | name                    = എ.എൽ.പി.എസ്. കാറളം
 | image                   = File:23310alpschool.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = കാറളം, കാറളം .പി.ഒ  680711
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|10.403777 |76.194336 }}
 | other_name              = എ.എൽ.പി.എസ്. കാറളം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1915 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/23310|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-25}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തൃശ്ശൂർ
 | educational_authority   = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പ്
 | grades                  = 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/23310
 | udisce_code             = 32070700204
 | Kerala_school_code      = 23310
}}

== ചരിത്രം ==
1915ലാണ് ഈ  എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ ആരംഭിച്ചത്. ചങ്കരംകണ്ടത്ത് ഇട്ടുണ്ണിരവി പണിക്കരാണ് ഈ സ്കൂളിന്റെ സ്ഥാപകൻ. ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിലായിരുന്നു ഈ സ്കൂളിന്റെ തുടക്കം. 

1952 ആയപ്പോൾ  ഗോവിന്ദപണിക്കർ സ്കൂൾ മാനേജരായി. ആദ്യത്തെ ഹെഡ്മാസ്റ്റർ പി. രാമൻനായർ ആണ്. കെ. കുഞ്ചുനമ്പ്യാരും, ഗോവിന്ദൻനമ്പ്യാരുമായിരുന്നു ഈ സ്കൂളിലെ ആദ്യത്തെ വിദ്യാർത്ഥികൾ.

ഗോവിന്ദപണിക്കരുടെ കയ്യിൽ നിന്നും ജോർജ്ജ് ചാക്കേരിയും സ്റ്റാഫും ചേർന്ന് സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു. അന്നുമുതൽ സ്കൂൾ, സ്റ്റാഫ് മാനേജ്മെന്റിന്റെ കീഴിലായി. തുടർന്ന് പുതുതായി വന്നുകൊണ്ടിരുന്ന സ്റ്റാഫ് അംഗങ്ങളാണ് ഓരോ ക്ലാസ്സ് മുറിയും പണികഴിപ്പിച്ചത്.

എല്ലാജാതിമതത്തിൽപ്പെട്ടവർക്കും അന്നും പ്രവേശനം നൽകിയിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ വളർച്ചയിൽ നാട്ടുകാരുടെയും രക്ഷിതാക്കളുടെയും നിർലോഭമായ സഹകരണം ഉണ്ടായിരുന്നു. 2002ൽ സ്റ്റാഫ് മാനേജ്മെന്റിൽ നിന്നും ഈ സ്കൂൾ  കാട്ടിക്കുളം ഭരതൻ ഏറ്റുവാങ്ങി.   

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
പ്രീ പ്രൈമറി മുതൽ നാലാം ക്ലാസ് വരെയാണ് ക്ലാസുകൾ.  കുട്ടികൾക്കായി  വാഹനസൗകര്യം, ലൈബ്രറി, കലാ-കായിക പരിശീലനം, കളിക്കാനും വിശ്രമിക്കാനുമുള്ള പാർക്ക്, ഉച്ചഭക്ഷണം, സ്മാർട്ട് ക്ലാസ്, ടോയ്‌ലറ്റ് സൗകര്യങ്ങൾ, സ്റ്റേജ് എന്നീ സൗകര്യങ്ങൾ സ്കൂളിനുണ്ട്.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==
ഈ സ്കൂളിലെ പ്രശസ്തരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ:

1.  കാറളം ബാലകൃഷ്ണൻ - കവി, പത്രാധിപർ, ഗാനരചയിതാവ്

2.  കെ. ആർ. കേളുക്കുറുപ്പ് - കവി, ജ്യോതിഷ പണ്ഡിതൻ

3.  ടി. ആർ. ഉണ്ണി - പത്രാധിപർ

4.  ഡോ. ടി. ആർ. ശങ്കുണ്ണി - സാഹിത്യകാരൻ

5.  രാഘവൻ പൊഴേക്കടവിൽ - മുൻ എം.എൽ.എ

6.  കലാലയം രാധ - നാടക നടി

7.  കെ. ഹരി - നോവലിസ്റ്റ്

8.  കെ. മധു - മാധ്യമ പ്രവർത്തകൻ

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>868l7vmwimb72702g5sf0ffxzy87hg8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674001</id>
      <parentid>4673999</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:29:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ */</comment>
      <origin>4674001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6290" sha1="tpsv7scsgndawvr72rqbzozf061uboh" xml:space="preserve">[[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിൽ]] [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]]   ഉപജില്ലയിൽ  [[കാറളം]] ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  '''എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ കാറളം'''.  1915 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം  സ്ഥാപിതമായത്. കുമരഞ്ചിറ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിനും ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളിക്കും മുസ്ലിം പള്ളിക്കും ഇടയിലാണ്  ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 150 ഓളം വിദ്യാർത്ഥികൾ പഠനം നടത്തുന്നുണ്ട്. 2015-ൽ   സ്കൂളിന്റെ നൂറാം വാർഷികം  ആഘോഷിക്കുകയുണ്ടായി.  
{{Infobox school
 | name                    = എ.എൽ.പി.എസ്. കാറളം
 | image                   = File:23310alpschool.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = കാറളം, കാറളം .പി.ഒ  680711
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|10.403777 |76.194336 }}
 | other_name              = എ.എൽ.പി.എസ്. കാറളം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1915 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/23310|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-25}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തൃശ്ശൂർ
 | educational_authority   = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പ്
 | grades                  = 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/23310
 | udisce_code             = 32070700204
 | Kerala_school_code      = 23310
}}

== ചരിത്രം ==
1915ലാണ് ഈ  എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ ആരംഭിച്ചത്. ചങ്കരംകണ്ടത്ത് ഇട്ടുണ്ണിരവി പണിക്കരാണ് ഈ സ്കൂളിന്റെ സ്ഥാപകൻ. ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിലായിരുന്നു ഈ സ്കൂളിന്റെ തുടക്കം. 

1952 ആയപ്പോൾ  ഗോവിന്ദപണിക്കർ സ്കൂൾ മാനേജരായി. ആദ്യത്തെ ഹെഡ്മാസ്റ്റർ പി. രാമൻനായർ ആണ്. കെ. കുഞ്ചുനമ്പ്യാരും, ഗോവിന്ദൻനമ്പ്യാരുമായിരുന്നു ഈ സ്കൂളിലെ ആദ്യത്തെ വിദ്യാർത്ഥികൾ.

ഗോവിന്ദപണിക്കരുടെ കയ്യിൽ നിന്നും ജോർജ്ജ് ചാക്കേരിയും സ്റ്റാഫും ചേർന്ന് സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു. അന്നുമുതൽ സ്കൂൾ, സ്റ്റാഫ് മാനേജ്മെന്റിന്റെ കീഴിലായി. തുടർന്ന് പുതുതായി വന്നുകൊണ്ടിരുന്ന സ്റ്റാഫ് അംഗങ്ങളാണ് ഓരോ ക്ലാസ്സ് മുറിയും പണികഴിപ്പിച്ചത്.

എല്ലാജാതിമതത്തിൽപ്പെട്ടവർക്കും അന്നും പ്രവേശനം നൽകിയിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ വളർച്ചയിൽ നാട്ടുകാരുടെയും രക്ഷിതാക്കളുടെയും നിർലോഭമായ സഹകരണം ഉണ്ടായിരുന്നു. 2002ൽ സ്റ്റാഫ് മാനേജ്മെന്റിൽ നിന്നും ഈ സ്കൂൾ  കാട്ടിക്കുളം ഭരതൻ ഏറ്റുവാങ്ങി.   

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
പ്രീ പ്രൈമറി മുതൽ നാലാം ക്ലാസ് വരെയാണ് ക്ലാസുകൾ.  കുട്ടികൾക്കായി  വാഹനസൗകര്യം, ലൈബ്രറി, കലാ-കായിക പരിശീലനം, കളിക്കാനും വിശ്രമിക്കാനുമുള്ള പാർക്ക്, ഉച്ചഭക്ഷണം, സ്മാർട്ട് ക്ലാസ്, ടോയ്‌ലറ്റ് സൗകര്യങ്ങൾ, സ്റ്റേജ് എന്നീ സൗകര്യങ്ങൾ സ്കൂളിനുണ്ട്.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==
ഈ സ്കൂളിലെ പ്രശസ്തരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ:

1.  കാറളം ബാലകൃഷ്ണൻ - കവി, പത്രാധിപർ, ഗാനരചയിതാവ്

2.  കെ. ആർ. കേളുക്കുറുപ്പ് - കവി, ജ്യോതിഷ പണ്ഡിതൻ

3.  ടി. ആർ. ഉണ്ണി - പത്രാധിപർ

4.  ഡോ. ടി. ആർ. ശങ്കുണ്ണി - സാഹിത്യകാരൻ

5.  രാഘവൻ പൊഴേക്കടവിൽ - മുൻ എം.എൽ.എ

6.  കലാലയം രാധ - നാടക നടി

7.  കെ. ഹരി - നോവലിസ്റ്റ്

8.  കെ. മധു - മാധ്യമ പ്രവർത്തകൻ

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>tpsv7scsgndawvr72rqbzozf061uboh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674003</id>
      <parentid>4674001</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ */</comment>
      <origin>4674003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6338" sha1="g7wgc6zlbb1efygqasrqp7rpbn5bmtl" xml:space="preserve">[[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിൽ]] [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]]   ഉപജില്ലയിൽ  [[കാറളം]] ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  '''എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ കാറളം'''.  1915 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം  സ്ഥാപിതമായത്. കുമരഞ്ചിറ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിനും ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളിക്കും മുസ്ലിം പള്ളിക്കും ഇടയിലാണ്  ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 150 ഓളം വിദ്യാർത്ഥികൾ പഠനം നടത്തുന്നുണ്ട്. 2015-ൽ   സ്കൂളിന്റെ നൂറാം വാർഷികം  ആഘോഷിക്കുകയുണ്ടായി.  
{{Infobox school
 | name                    = എ.എൽ.പി.എസ്. കാറളം
 | image                   = File:23310alpschool.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = കാറളം, കാറളം .പി.ഒ  680711
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|10.403777 |76.194336 }}
 | other_name              = എ.എൽ.പി.എസ്. കാറളം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1915 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/23310|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-25}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തൃശ്ശൂർ
 | educational_authority   = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പ്
 | grades                  = 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/23310
 | udisce_code             = 32070700204
 | Kerala_school_code      = 23310
}}

== ചരിത്രം ==
1915ലാണ് ഈ  എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ ആരംഭിച്ചത്. ചങ്കരംകണ്ടത്ത് ഇട്ടുണ്ണിരവി പണിക്കരാണ് ഈ സ്കൂളിന്റെ സ്ഥാപകൻ. ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിലായിരുന്നു ഈ സ്കൂളിന്റെ തുടക്കം. 

1952 ആയപ്പോൾ  ഗോവിന്ദപണിക്കർ സ്കൂൾ മാനേജരായി. ആദ്യത്തെ ഹെഡ്മാസ്റ്റർ പി. രാമൻനായർ ആണ്. കെ. കുഞ്ചുനമ്പ്യാരും, ഗോവിന്ദൻനമ്പ്യാരുമായിരുന്നു ഈ സ്കൂളിലെ ആദ്യത്തെ വിദ്യാർത്ഥികൾ.

ഗോവിന്ദപണിക്കരുടെ കയ്യിൽ നിന്നും ജോർജ്ജ് ചാക്കേരിയും സ്റ്റാഫും ചേർന്ന് സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു. അന്നുമുതൽ സ്കൂൾ, സ്റ്റാഫ് മാനേജ്മെന്റിന്റെ കീഴിലായി. തുടർന്ന് പുതുതായി വന്നുകൊണ്ടിരുന്ന സ്റ്റാഫ് അംഗങ്ങളാണ് ഓരോ ക്ലാസ്സ് മുറിയും പണികഴിപ്പിച്ചത്.

എല്ലാജാതിമതത്തിൽപ്പെട്ടവർക്കും അന്നും പ്രവേശനം നൽകിയിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ വളർച്ചയിൽ നാട്ടുകാരുടെയും രക്ഷിതാക്കളുടെയും നിർലോഭമായ സഹകരണം ഉണ്ടായിരുന്നു. 2002ൽ സ്റ്റാഫ് മാനേജ്മെന്റിൽ നിന്നും ഈ സ്കൂൾ  കാട്ടിക്കുളം ഭരതൻ ഏറ്റുവാങ്ങി.   

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
പ്രീ പ്രൈമറി മുതൽ നാലാം ക്ലാസ് വരെയാണ് ക്ലാസുകൾ.  കുട്ടികൾക്കായി  വാഹനസൗകര്യം, ലൈബ്രറി, കലാ-കായിക പരിശീലനം, കളിക്കാനും വിശ്രമിക്കാനുമുള്ള പാർക്ക്, ഉച്ചഭക്ഷണം, സ്മാർട്ട് ക്ലാസ്, ടോയ്‌ലറ്റ് സൗകര്യങ്ങൾ, സ്റ്റേജ് എന്നീ സൗകര്യങ്ങൾ സ്കൂളിനുണ്ട്.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==
ഈ സ്കൂളിലെ പ്രശസ്തരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ:

1.  കാറളം ബാലകൃഷ്ണൻ - കവി, പത്രാധിപർ, ഗാനരചയിതാവ്

2.  കെ. ആർ. കേളുക്കുറുപ്പ് - കവി, ജ്യോതിഷ പണ്ഡിതൻ

3.  ടി. ആർ. ഉണ്ണി - പത്രാധിപർ

4.  ഡോ. [[ടി.ആർ. ശങ്കുണ്ണി|ടി. ആർ. ശങ്കുണ്ണി]] - സാഹിത്യകാരൻ

5.  [[രാഘവൻ പൊഴക്കടവിൽ]] - മുൻ എം.എൽ.എ

6.  കലാലയം രാധ - നാടക നടി

7.  കെ. ഹരി - നോവലിസ്റ്റ്

8.  കെ. മധു - മാധ്യമ പ്രവർത്തകൻ

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>g7wgc6zlbb1efygqasrqp7rpbn5bmtl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674004</id>
      <parentid>4674003</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:33:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4674004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6335" sha1="0byridjgr8ru29rcezt2hp7mxqm3s66" xml:space="preserve">[[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിൽ]] [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]]   ഉപജില്ലയിൽ [[കാറളം]] ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  '''എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ കാറളം'''. 1915 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം  സ്ഥാപിതമായത്. കുമരഞ്ചിറ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിനും ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളിക്കും മുസ്ലിം പള്ളിക്കും ഇടയിലാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 150 ഓളം വിദ്യാർത്ഥികൾ പഠനം നടത്തുന്നുണ്ട്. 2015-ൽ   സ്കൂളിന്റെ നൂറാം വാർഷികം  ആഘോഷിക്കുകയുണ്ടായി.  
{{Infobox school
 | name                    = എ.എൽ.പി.എസ്. കാറളം
 | image                   = File:23310alpschool.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = കാറളം, കാറളം .പി.ഒ  680711
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|10.403777 |76.194336 }}
 | other_name              = എ.എൽ.പി.എസ്. കാറളം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1915 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/23310|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-25}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തൃശ്ശൂർ
 | educational_authority   = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പ്
 | grades                  = 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/23310
 | udisce_code             = 32070700204
 | Kerala_school_code      = 23310
}}

== ചരിത്രം ==
1915ലാണ് ഈ  എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ ആരംഭിച്ചത്. ചങ്കരംകണ്ടത്ത് ഇട്ടുണ്ണിരവി പണിക്കരാണ് ഈ സ്കൂളിന്റെ സ്ഥാപകൻ. ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിലായിരുന്നു ഈ സ്കൂളിന്റെ തുടക്കം. 

1952 ആയപ്പോൾ  ഗോവിന്ദപണിക്കർ സ്കൂൾ മാനേജരായി. ആദ്യത്തെ ഹെഡ്മാസ്റ്റർ പി. രാമൻനായർ ആണ്. കെ. കുഞ്ചുനമ്പ്യാരും, ഗോവിന്ദൻനമ്പ്യാരുമായിരുന്നു ഈ സ്കൂളിലെ ആദ്യത്തെ വിദ്യാർത്ഥികൾ.

ഗോവിന്ദപണിക്കരുടെ കയ്യിൽ നിന്നും ജോർജ്ജ് ചാക്കേരിയും സ്റ്റാഫും ചേർന്ന് സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു. അന്നുമുതൽ സ്കൂൾ, സ്റ്റാഫ് മാനേജ്മെന്റിന്റെ കീഴിലായി. തുടർന്ന് പുതുതായി വന്നുകൊണ്ടിരുന്ന സ്റ്റാഫ് അംഗങ്ങളാണ് ഓരോ ക്ലാസ്സ് മുറിയും പണികഴിപ്പിച്ചത്.

എല്ലാജാതിമതത്തിൽപ്പെട്ടവർക്കും അന്നും പ്രവേശനം നൽകിയിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ വളർച്ചയിൽ നാട്ടുകാരുടെയും രക്ഷിതാക്കളുടെയും നിർലോഭമായ സഹകരണം ഉണ്ടായിരുന്നു. 2002ൽ സ്റ്റാഫ് മാനേജ്മെന്റിൽ നിന്നും ഈ സ്കൂൾ  കാട്ടിക്കുളം ഭരതൻ ഏറ്റുവാങ്ങി.   

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
പ്രീ പ്രൈമറി മുതൽ നാലാം ക്ലാസ് വരെയാണ് ക്ലാസുകൾ.  കുട്ടികൾക്കായി  വാഹനസൗകര്യം, ലൈബ്രറി, കലാ-കായിക പരിശീലനം, കളിക്കാനും വിശ്രമിക്കാനുമുള്ള പാർക്ക്, ഉച്ചഭക്ഷണം, സ്മാർട്ട് ക്ലാസ്, ടോയ്‌ലറ്റ് സൗകര്യങ്ങൾ, സ്റ്റേജ് എന്നീ സൗകര്യങ്ങൾ സ്കൂളിനുണ്ട്.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==
ഈ സ്കൂളിലെ പ്രശസ്തരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ:

1.  കാറളം ബാലകൃഷ്ണൻ - കവി, പത്രാധിപർ, ഗാനരചയിതാവ്

2.  കെ. ആർ. കേളുക്കുറുപ്പ് - കവി, ജ്യോതിഷ പണ്ഡിതൻ

3.  ടി. ആർ. ഉണ്ണി - പത്രാധിപർ

4.  ഡോ. [[ടി.ആർ. ശങ്കുണ്ണി|ടി. ആർ. ശങ്കുണ്ണി]] - സാഹിത്യകാരൻ

5.  [[രാഘവൻ പൊഴക്കടവിൽ]] - മുൻ എം.എൽ.എ

6.  കലാലയം രാധ - നാടക നടി

7.  കെ. ഹരി - നോവലിസ്റ്റ്

8.  കെ. മധു - മാധ്യമ പ്രവർത്തകൻ

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>0byridjgr8ru29rcezt2hp7mxqm3s66</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674041</id>
      <parentid>4674004</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ */</comment>
      <origin>4674041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6304" sha1="jlr8sz3xh6c7q2z1w4agrbrjihfa5vc" xml:space="preserve">[[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിൽ]] [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]]   ഉപജില്ലയിൽ [[കാറളം]] ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  '''എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ കാറളം'''. 1915 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം  സ്ഥാപിതമായത്. കുമരഞ്ചിറ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിനും ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളിക്കും മുസ്ലിം പള്ളിക്കും ഇടയിലാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 150 ഓളം വിദ്യാർത്ഥികൾ പഠനം നടത്തുന്നുണ്ട്. 2015-ൽ   സ്കൂളിന്റെ നൂറാം വാർഷികം  ആഘോഷിക്കുകയുണ്ടായി.  
{{Infobox school
 | name                    = എ.എൽ.പി.എസ്. കാറളം
 | image                   = File:23310alpschool.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = കാറളം, കാറളം .പി.ഒ  680711
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|10.403777 |76.194336 }}
 | other_name              = എ.എൽ.പി.എസ്. കാറളം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1915 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/23310|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-25}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തൃശ്ശൂർ
 | educational_authority   = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പ്
 | grades                  = 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/23310
 | udisce_code             = 32070700204
 | Kerala_school_code      = 23310
}}

== ചരിത്രം ==
1915ലാണ് ഈ  എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ ആരംഭിച്ചത്. ചങ്കരംകണ്ടത്ത് ഇട്ടുണ്ണിരവി പണിക്കരാണ് ഈ സ്കൂളിന്റെ സ്ഥാപകൻ. ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിലായിരുന്നു ഈ സ്കൂളിന്റെ തുടക്കം. 

1952 ആയപ്പോൾ  ഗോവിന്ദപണിക്കർ സ്കൂൾ മാനേജരായി. ആദ്യത്തെ ഹെഡ്മാസ്റ്റർ പി. രാമൻനായർ ആണ്. കെ. കുഞ്ചുനമ്പ്യാരും, ഗോവിന്ദൻനമ്പ്യാരുമായിരുന്നു ഈ സ്കൂളിലെ ആദ്യത്തെ വിദ്യാർത്ഥികൾ.

ഗോവിന്ദപണിക്കരുടെ കയ്യിൽ നിന്നും ജോർജ്ജ് ചാക്കേരിയും സ്റ്റാഫും ചേർന്ന് സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു. അന്നുമുതൽ സ്കൂൾ, സ്റ്റാഫ് മാനേജ്മെന്റിന്റെ കീഴിലായി. തുടർന്ന് പുതുതായി വന്നുകൊണ്ടിരുന്ന സ്റ്റാഫ് അംഗങ്ങളാണ് ഓരോ ക്ലാസ്സ് മുറിയും പണികഴിപ്പിച്ചത്.

എല്ലാജാതിമതത്തിൽപ്പെട്ടവർക്കും അന്നും പ്രവേശനം നൽകിയിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ വളർച്ചയിൽ നാട്ടുകാരുടെയും രക്ഷിതാക്കളുടെയും നിർലോഭമായ സഹകരണം ഉണ്ടായിരുന്നു. 2002ൽ സ്റ്റാഫ് മാനേജ്മെന്റിൽ നിന്നും ഈ സ്കൂൾ  കാട്ടിക്കുളം ഭരതൻ ഏറ്റുവാങ്ങി.   

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
പ്രീ പ്രൈമറി മുതൽ നാലാം ക്ലാസ് വരെയാണ് ക്ലാസുകൾ.  കുട്ടികൾക്കായി  വാഹനസൗകര്യം, ലൈബ്രറി, കലാ-കായിക പരിശീലനം, കളിക്കാനും വിശ്രമിക്കാനുമുള്ള പാർക്ക്, ഉച്ചഭക്ഷണം, സ്മാർട്ട് ക്ലാസ്, ടോയ്‌ലറ്റ് സൗകര്യങ്ങൾ, സ്റ്റേജ് എന്നീ സൗകര്യങ്ങൾ സ്കൂളിനുണ്ട്.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==
ഈ സ്കൂളിലെ പ്രശസ്തരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ:

* കാറളം ബാലകൃഷ്ണൻ - കവി, പത്രാധിപർ, ഗാനരചയിതാവ്
* കെ. ആർ. കേളുക്കുറുപ്പ് - കവി, ജ്യോതിഷ പണ്ഡിതൻ
* ടി. ആർ. ഉണ്ണി - പത്രാധിപർ
* ഡോ. [[ടി.ആർ. ശങ്കുണ്ണി|ടി. ആർ. ശങ്കുണ്ണി]] - സാഹിത്യകാരൻ
* [[രാഘവൻ പൊഴക്കടവിൽ]] - മുൻ എം.എൽ.എ
* കലാലയം രാധ - നാടക നടി
* കെ. ഹരി - നോവലിസ്റ്റ്
* കെ. മധു - മാധ്യമ പ്രവർത്തകൻ

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>jlr8sz3xh6c7q2z1w4agrbrjihfa5vc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674125</id>
      <parentid>4674041</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T05:33:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>4674125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6346" sha1="7vr8ke26ujyodoulxwpvcentz4zbdd7" xml:space="preserve">[[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിൽ]] [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]]   ഉപജില്ലയിൽ [[കാറളം]] ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  '''എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ കാറളം'''. 1915 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം  സ്ഥാപിതമായത്. കുമരഞ്ചിറ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിനും ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളിക്കും മുസ്ലിം പള്ളിക്കും ഇടയിലാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 150 ഓളം വിദ്യാർത്ഥികൾ പഠനം നടത്തുന്നുണ്ട്. 2015-ൽ   സ്കൂളിന്റെ നൂറാം വാർഷികം  ആഘോഷിക്കുകയുണ്ടായി.  
{{Infobox school
 | name                    = എ.എൽ.പി.എസ്. കാറളം
 | image                   = File:23310alpschool.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = കാറളം, കാറളം .പി.ഒ  680711
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|10.403777 |76.194336 }}
 | other_name              = എ.എൽ.പി.എസ്. കാറളം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1915 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/23310|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-25}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തൃശ്ശൂർ
 | educational_authority   = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പ്
 | grades                  = 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/23310
 | udisce_code             = 32070700204
 | Kerala_school_code      = 23310
}}

== ചരിത്രം ==
1915ലാണ് ഈ  എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ ആരംഭിച്ചത്. ചങ്കരംകണ്ടത്ത് ഇട്ടുണ്ണിരവി പണിക്കരാണ് ഈ സ്കൂളിന്റെ സ്ഥാപകൻ. ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിലായിരുന്നു ഈ സ്കൂളിന്റെ തുടക്കം. 

1952 ആയപ്പോൾ  ഗോവിന്ദപണിക്കർ സ്കൂൾ മാനേജരായി. ആദ്യത്തെ ഹെഡ്മാസ്റ്റർ പി. രാമൻനായർ ആണ്. കെ. കുഞ്ചുനമ്പ്യാരും, ഗോവിന്ദൻനമ്പ്യാരുമായിരുന്നു ഈ സ്കൂളിലെ ആദ്യത്തെ വിദ്യാർത്ഥികൾ.

ഗോവിന്ദപണിക്കരുടെ കയ്യിൽ നിന്നും ജോർജ്ജ് ചാക്കേരിയും സ്റ്റാഫും ചേർന്ന് സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു. അന്നുമുതൽ സ്കൂൾ, സ്റ്റാഫ് മാനേജ്മെന്റിന്റെ കീഴിലായി. തുടർന്ന് പുതുതായി വന്നുകൊണ്ടിരുന്ന സ്റ്റാഫ് അംഗങ്ങളാണ് ഓരോ ക്ലാസ്സ് മുറിയും പണികഴിപ്പിച്ചത്.

എല്ലാജാതിമതത്തിൽപ്പെട്ടവർക്കും അന്നും പ്രവേശനം നൽകിയിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ വളർച്ചയിൽ നാട്ടുകാരുടെയും രക്ഷിതാക്കളുടെയും നിർലോഭമായ സഹകരണം ഉണ്ടായിരുന്നു. 2002ൽ സ്റ്റാഫ് മാനേജ്മെന്റിൽ നിന്നും ഈ സ്കൂൾ  കാട്ടിക്കുളം ഭരതൻ ഏറ്റുവാങ്ങി.   

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
പ്രീ പ്രൈമറി മുതൽ നാലാം ക്ലാസ് വരെയാണ് ക്ലാസുകൾ.  കുട്ടികൾക്കായി  വാഹനസൗകര്യം, ലൈബ്രറി, കലാ-കായിക പരിശീലനം, കളിക്കാനും വിശ്രമിക്കാനുമുള്ള പാർക്ക്, ഉച്ചഭക്ഷണം, സ്മാർട്ട് ക്ലാസ്, ടോയ്‌ലറ്റ് സൗകര്യങ്ങൾ, സ്റ്റേജ് എന്നീ സൗകര്യങ്ങൾ സ്കൂളിനുണ്ട്.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==
ഈ സ്കൂളിലെ പ്രശസ്തരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ:

* കാറളം ബാലകൃഷ്ണൻ - കവി, പത്രാധിപർ, ഗാനരചയിതാവ്
* കെ. ആർ. കേളുക്കുറുപ്പ് - കവി, ജ്യോതിഷ പണ്ഡിതൻ
* ടി. ആർ. ഉണ്ണി - പത്രാധിപർ
* ഡോ. [[ടി.ആർ. ശങ്കുണ്ണി|ടി. ആർ. ശങ്കുണ്ണി]] - സാഹിത്യകാരൻ
* [[രാഘവൻ പൊഴക്കടവിൽ]] - മുൻ എം.എൽ.എ
* കലാലയം രാധ - നാടക നടി
* കെ. ഹരി - നോവലിസ്റ്റ്
* കെ. മധു - മാധ്യമ പ്രവർത്തകൻ

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://web.archive.org/web/20100608094747/http://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>7vr8ke26ujyodoulxwpvcentz4zbdd7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aided Lower Primary School Karalam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672471</id>
    <redirect title="എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ കാറളം" />
    <revision>
      <id>4674000</id>
      <timestamp>2026-10-07T14:25:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>[[എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ കാറളം]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4674000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="dqwm3zliop49kkgoms9gqoexe7vjeci" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[എയ്ഡഡ് ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ കാറളം]]</text>
      <sha1>dqwm3zliop49kkgoms9gqoexe7vjeci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രമാണം:43109-ayyankali memorial school trivandrum.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>672472</id>
    <revision>
      <id>4674011</id>
      <timestamp>2026-10-07T14:58:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>പ്രമാണം:43109-TVM-SCHOOL IMAGE.jpg https://schoolwiki.in/sw/p3ya

Photo from schoolwiki published by: ഉപയോക്താവ്:8547994831
https://schoolwiki.in/sw/qssc</comment>
      <origin>4674011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="255" sha1="5onwcu2xns7ebqflkklo4blpi0nng0a" xml:space="preserve">== ചുരുക്കം ==
പ്രമാണം:43109-TVM-SCHOOL IMAGE.jpg https://schoolwiki.in/sw/p3ya

Photo from schoolwiki published by: ഉപയോക്താവ്:8547994831
https://schoolwiki.in/sw/qssc
== അനുമതി ==
{{PD-user}}</text>
      <sha1>5onwcu2xns7ebqflkklo4blpi0nng0a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രമാണം:School photo.jpeg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>672473</id>
    <revision>
      <id>4674015</id>
      <timestamp>2026-10-07T15:10:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seenu1971</username>
        <id>221993</id>
      </contributor>
      <comment>ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്‌കൂൾ ചേരാനല്ലൂർ</comment>
      <origin>4674015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="srogb4xindgfzdw974gj1olwdt8pqeu" xml:space="preserve">== ചുരുക്കം ==
ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്‌കൂൾ ചേരാനല്ലൂർ 
== അനുമതി ==
{{self|cc-by-4.0}}</text>
      <sha1>srogb4xindgfzdw974gj1olwdt8pqeu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shareef Sagar</title>
    <ns>3</ns>
    <id>672474</id>
    <revision>
      <id>4674017</id>
      <timestamp>2026-10-07T15:18:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6844" sha1="mdqfq7wf5btfxat7pqmxs5nzm4eisor" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Shareef Sagar | Shareef Sagar | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 15:18, 7 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>mdqfq7wf5btfxat7pqmxs5nzm4eisor</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജി.എം.എം.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പാലക്കാട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672475</id>
    <redirect title="ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്" />
    <revision>
      <id>4674020</id>
      <timestamp>2026-10-07T15:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>Vijayanrajapuram എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ജി.എം.എം.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പാലക്കാട്]] എന്ന താൾ [[ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="196" sha1="dizc45p9bgbrkwkrwd0kg39t7m8ukhl" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്]]</text>
      <sha1>dizc45p9bgbrkwkrwd0kg39t7m8ukhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Goverment Moyan Model Girls HSS Palakkad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672476</id>
    <redirect title="ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്" />
    <revision>
      <id>4674022</id>
      <timestamp>2026-10-07T15:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>[[ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4674022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="196" sha1="dizc45p9bgbrkwkrwd0kg39t7m8ukhl" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്]]</text>
      <sha1>dizc45p9bgbrkwkrwd0kg39t7m8ukhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>GMMGHSS Palakkad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672477</id>
    <redirect title="ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്" />
    <revision>
      <id>4674024</id>
      <timestamp>2026-10-07T15:25:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>[[ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4674024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="196" sha1="dizc45p9bgbrkwkrwd0kg39t7m8ukhl" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്]]</text>
      <sha1>dizc45p9bgbrkwkrwd0kg39t7m8ukhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പി.എൻ.എം.ഗവൺമെൻറ് . എച്ച്.എസ്. എസ് . കൂന്തല്ലൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672478</id>
    <redirect title="പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ" />
    <revision>
      <id>4674043</id>
      <timestamp>2026-10-07T18:17:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>[[പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4674043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="170" sha1="csq7bhlzjtlhx3cocpgvobbycga7viu" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക[[പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]]</text>
      <sha1>csq7bhlzjtlhx3cocpgvobbycga7viu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Dlmhmd</title>
    <ns>3</ns>
    <id>672479</id>
    <revision>
      <id>4674051</id>
      <timestamp>2026-10-07T19:20:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[Template:Welcome|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6830" sha1="ch8zqdsnd5brq1zyhtsz55bjcmma90y" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Dlmhmd | Dlmhmd | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 19:20, 7 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ch8zqdsnd5brq1zyhtsz55bjcmma90y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Raippa-Valli</title>
    <ns>3</ns>
    <id>672480</id>
    <revision>
      <id>4674056</id>
      <timestamp>2026-10-07T22:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6842" sha1="2chotrh8xdoihtxamns141xcre92k9d" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Raippa-Valli | Raippa-Valli | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 22:19, 7 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>2chotrh8xdoihtxamns141xcre92k9d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Yoosaf tv</title>
    <ns>3</ns>
    <id>672481</id>
    <revision>
      <id>4674126</id>
      <timestamp>2026-10-08T05:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6836" sha1="iqqet11bns33us7p47e42nibq7zfep9" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Yoosaf tv | Yoosaf tv | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 05:54, 8 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>iqqet11bns33us7p47e42nibq7zfep9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Summershell67</title>
    <ns>3</ns>
    <id>672482</id>
    <revision>
      <id>4674128</id>
      <timestamp>2026-10-08T05:55:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6844" sha1="1c0umx3qnpuu81lbzmqi5gwrq1s92qg" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Summershell67 | Summershell67 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 05:55, 8 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1c0umx3qnpuu81lbzmqi5gwrq1s92qg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഡി.വി.എ.എൽ.പി.എസ്. പുറത്തൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672483</id>
    <revision>
      <id>4674131</id>
      <timestamp>2026-10-08T07:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = ഡി.വി.എ.എൽ.പി.എസ്. പുറത്തൂർ | image                 =  | image_size            =  | caption               = ഡി.വി.എ.എൽ.പി.എസ്. പുറത്തൂർ | location              = [[കാവിലക്കാട്]] | country               = ഇന്ത്യ | coordinates           =  | other_name            =...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4376" sha1="fwf78f45ebmeumung7dhiveu7jk1som" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = ഡി.വി.എ.എൽ.പി.എസ്. പുറത്തൂർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = ഡി.വി.എ.എൽ.പി.എസ്. പുറത്തൂർ
| location              = [[കാവിലക്കാട്]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1894|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000210
| Kerala_school_code    = 19754
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[പുറത്തൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുറത്തൂർ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[കാവിലക്കാട്]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''ഡി.വി.എ.എൽ.പി.എസ്. പുറത്തൂർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19754|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തവനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തവനൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1894 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 22 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 28 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
500 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 8 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 20.5 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19754|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19754 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>fwf78f45ebmeumung7dhiveu7jk1som</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തെക്കൻ കു‌റ്റുർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672484</id>
    <revision>
      <id>4674132</id>
      <timestamp>2026-10-08T07:17:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തെക്കൻ കു‌റ്റുർ | image                 =  | image_size            =  | caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തെക്കൻ കു‌റ്റുർ | location              = [[തെക്കൻ കുറ്റൂർ]] | country               = ഇന്ത്യ | coordinates...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4424" sha1="6zdcqh5lsp0n13eamc9zwkp4i3lldt5" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തെക്കൻ കു‌റ്റുർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തെക്കൻ കു‌റ്റുർ
| location              = [[തെക്കൻ കുറ്റൂർ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1926|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000407
| Kerala_school_code    = 19755
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[തലക്കാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തലക്കാട് പഞ്ചായത്തിൽ]] [[തെക്കൻ കുറ്റൂർ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തെക്കൻ കു‌റ്റുർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19755|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1926 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 22 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 27 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
583 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 10 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 78 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19755|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19755 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>6zdcqh5lsp0n13eamc9zwkp4i3lldt5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.പി.കെ.യു.എം.എൽ.പി.എസ്. തേവലപ്പുറം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672485</id>
    <revision>
      <id>4674133</id>
      <timestamp>2026-10-08T07:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = എ.പി.കെ.യു.എം.എൽ.പി.എസ്. തേവലപ്പുറം | image                 =  | image_size            =  | caption               = എ.പി.കെ.യു.എം.എൽ.പി.എസ്. തേവലപ്പുറം | location              = [[തേവലപ്പുറം]] | country               = ഇന്ത്യ | coordinates...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4428" sha1="nsh30w5esn66alwpr9p6d7xmyk9yy4c" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.പി.കെ.യു.എം.എൽ.പി.എസ്. തേവലപ്പുറം
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.പി.കെ.യു.എം.എൽ.പി.എസ്. തേവലപ്പുറം
| location              = [[തേവലപ്പുറം]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1931|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000410
| Kerala_school_code    = 19756
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[തലക്കാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തലക്കാട് പഞ്ചായത്തിൽ]] [[തേവലപ്പുറം]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.പി.കെ.യു.എം.എൽ.പി.എസ്. തേവലപ്പുറം'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19756|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1931 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 22 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 23 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
370 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 10 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 50 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19756|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19756 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>nsh30w5esn66alwpr9p6d7xmyk9yy4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.എൽ.പി.എസ്. തിരൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672486</id>
    <revision>
      <id>4674134</id>
      <timestamp>2026-10-08T07:20:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = എ.എൽ.പി.എസ്. തിരൂർ | image                 =  | image_size            =  | caption               = എ.എൽ.പി.എസ്. തിരൂർ | location              = [[പൂക്കയിൽ]] | country               = ഇന്ത്യ | coordinates           =  | other_name            =  | type                  = പൊതുവിദ്യ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4268" sha1="j9arqdp4ur0ddfpe0a9xnnmag1h8783" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.എൽ.പി.എസ്. തിരൂർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എൽ.പി.എസ്. തിരൂർ
| location              = [[പൂക്കയിൽ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1934|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000620
| Kerala_school_code    = 19757
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[തിരൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരൂർ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[പൂക്കയിൽ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എൽ.പി.എസ്. തിരൂർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19757|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1934 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 22 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 24 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
400 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 8 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 22 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19757|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19757 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>j9arqdp4ur0ddfpe0a9xnnmag1h8783</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672487</id>
    <revision>
      <id>4674135</id>
      <timestamp>2026-10-08T07:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരൂർ | image                 =  | image_size            =  | caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരൂർ | location              = [[പൂക്കയിൽ]] ബസാർ | country               = ഇന്ത്യ | coordinates           =  | other_name            =  | type                  =...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4202" sha1="duh3w7wwq239k0gyhjoviswan9e2woc" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരൂർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരൂർ
| location              = [[പൂക്കയിൽ]] ബസാർ
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1939|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000619
| Kerala_school_code    = 19758
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[തിരൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരൂർ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[പൂക്കയിൽ]] ബസാർ എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരൂർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19758|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1939 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 25 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 31 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
952 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 4 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 13.75 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19758|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19758 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>duh3w7wwq239k0gyhjoviswan9e2woc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്രങ്ങോട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672488</id>
    <revision>
      <id>4674136</id>
      <timestamp>2026-10-08T07:24:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>'&quot;{{Infobox school | name                  = എ.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്രങ്ങോട് | image                 =  | image_size            =  | caption               = എ.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്രങ്ങോട് | location              = [[തൃപ്രങ്ങോട്]] | country               = ഇന്ത്യ | coordinates           =  | other_name            =  | type...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4418" sha1="fxuob1ww0bbi6a3r24214is3n8y3fej" xml:space="preserve">&quot;{{Infobox school
| name                  = എ.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്രങ്ങോട്
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്രങ്ങോട്
| location              = [[തൃപ്രങ്ങോട്]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1921|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000115
| Kerala_school_code    = 19759
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[തൃപ്രങ്ങോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൃപ്രങ്ങോട് പഞ്ചായത്തിൽ]] [[തൃപ്രങ്ങോട്]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്രങ്ങോട്'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19759|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തവനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തവനൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1921 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 26 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 32 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
800 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 12 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 37 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19759|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19759 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>fxuob1ww0bbi6a3r24214is3n8y3fej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674137</id>
      <parentid>4674136</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <origin>4674137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4417" sha1="0s8pkge93a5gcvujfovomkzkkf3trk5" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്രങ്ങോട്
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്രങ്ങോട്
| location              = [[തൃപ്രങ്ങോട്]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1921|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000115
| Kerala_school_code    = 19759
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[തൃപ്രങ്ങോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൃപ്രങ്ങോട് പഞ്ചായത്തിൽ]] [[തൃപ്രങ്ങോട്]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്രങ്ങോട്'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19759|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തവനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തവനൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1921 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 26 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 32 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
800 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 12 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 37 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19759|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19759 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>0s8pkge93a5gcvujfovomkzkkf3trk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്രങ്ങോട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672489</id>
    <revision>
      <id>4674138</id>
      <timestamp>2026-10-08T07:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്രങ്ങോട് | image                 =  | image_size            =  | caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്രങ്ങോട് | location              = [[ആലിങ്ങൽ]] | country               = ഇന്ത്യ | coordinates           =  | other_name            =  | type...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4375" sha1="q42ppyfgqw2xwj9s48fv1p2o0t6r7ul" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്രങ്ങോട്
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്രങ്ങോട്
| location              = [[ആലിങ്ങൽ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1926|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000113
| Kerala_school_code    = 19760
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[തൃപ്രങ്ങോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൃപ്രങ്ങോട് പഞ്ചായത്തിൽ]] [[ആലിങ്ങൽ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്രങ്ങോട്'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19760|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തവനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തവനൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1926 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 27 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 29 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
1200 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 10 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 29 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19760|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19760 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>q42ppyfgqw2xwj9s48fv1p2o0t6r7ul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാക്കാട് കടപ്പുറം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672490</id>
    <revision>
      <id>4674139</id>
      <timestamp>2026-10-08T07:27:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാക്കാട് കടപ്പുറം | image                 =  | image_size            =  | caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാക്കാട് കടപ്പുറം | location              = [[വാക്കാട്]] | country               = ഇന്ത്യ | coordinates           =...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4227" sha1="pceej85v87mlqe7ztun2tcupp8ufxp9" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാക്കാട് കടപ്പുറം
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാക്കാട് കടപ്പുറം
| location              = [[വാക്കാട്]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1939|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000517
| Kerala_school_code    = 19761
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെട്ടം പഞ്ചായത്തിൽ]] [[വാക്കാട്]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാക്കാട് കടപ്പുറം'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19761|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1939 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 28 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 34 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.


==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 10 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 134 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19761|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19761 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>pceej85v87mlqe7ztun2tcupp8ufxp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674143</id>
      <parentid>4674139</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:31:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <origin>4674143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4225" sha1="owa7xmpm7qz1xr0xh148gp7o87go2eu" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാക്കാട് കടപ്പുറം
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാക്കാട് കടപ്പുറം
| location              = [[വാക്കാട്]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1939|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000517
| Kerala_school_code    = 19761
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെട്ടം പഞ്ചായത്തിൽ]] [[വാക്കാട്]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാക്കാട് കടപ്പുറം'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19761|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1939 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 28 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 34 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 10 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 134 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19761|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19761 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>owa7xmpm7qz1xr0xh148gp7o87go2eu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674144</id>
      <parentid>4674143</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:31:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4674144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4081" sha1="3ojtct747evbf2sab4q584yvv43cavx" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാക്കാട് കടപ്പുറം
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാക്കാട് കടപ്പുറം
| location              = [[വാക്കാട്]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1939|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000517
| Kerala_school_code    = 19761
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെട്ടം പഞ്ചായത്തിൽ]] [[വാക്കാട്]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാക്കാട് കടപ്പുറം'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19761|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1939 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 28 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 34 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 10 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 134 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19761 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>3ojtct747evbf2sab4q584yvv43cavx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാളമരുതൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672491</id>
    <revision>
      <id>4674140</id>
      <timestamp>2026-10-08T07:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാളമരുതൂർ | image                 =  | image_size            =  | caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാളമരുതൂർ | location              = [[വാളമരുതൂർ]] | country               = ഇന്ത്യ | coordinates           =  | other_name            =  | type...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4043" sha1="7alhzjmirqb16luz3x9nan35gksvcsl" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാളമരുതൂർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാളമരുതൂർ
| location              = [[വാളമരുതൂർ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1950|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000704
| Kerala_school_code    = 19762
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[മംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മംഗലം പഞ്ചായത്തിൽ]] [[വാളമരുതൂർ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എം.എൽ.പി.എസ്. വാളമരുതൂർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19762|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തവനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തവനൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1950 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 26 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 30 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
 ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 10 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 96 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19762|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19762 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>7alhzjmirqb16luz3x9nan35gksvcsl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ടി.ഐ.എം.എൽ.പി.എസ്. വെട്ടം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672492</id>
    <revision>
      <id>4674141</id>
      <timestamp>2026-10-08T07:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = ടി.ഐ.എം.എൽ.പി.എസ്. വെട്ടം | image                 =  | image_size            =  | caption               = ടി.ഐ.എം.എൽ.പി.എസ്. വെട്ടം | location              = [[വെട്ടം]] | country               = ഇന്ത്യ | coordinates           =  | other_name            =  | type                  =...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4354" sha1="d4oseh761y177bjhh0980o4p7byh6z2" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = ടി.ഐ.എം.എൽ.പി.എസ്. വെട്ടം
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = ടി.ഐ.എം.എൽ.പി.എസ്. വെട്ടം
| location              = [[വെട്ടം]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1931|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000518
| Kerala_school_code    = 19763
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[വെട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെട്ടം പഞ്ചായത്തിൽ]] [[വെട്ടം]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''ടി.ഐ.എം.എൽ.പി.എസ്. വെട്ടം'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19763|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1931 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 22 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 30 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
1000 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 6 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 25 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19763|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19763 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>d4oseh761y177bjhh0980o4p7byh6z2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരുന്നാവായ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672493</id>
    <revision>
      <id>4674142</id>
      <timestamp>2026-10-08T07:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരുന്നാവായ | image                 =  | image_size            =  | caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരുന്നാവായ | location              = [[തിരുനാവായ]] | country               = ഇന്ത്യ | coordinates           =  | other_name            =  |...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4414" sha1="4c596islb5fdgnp2f78wdj62e379zac" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരുന്നാവായ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരുന്നാവായ
| location              = [[തിരുനാവായ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1941|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 4 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051000312
| Kerala_school_code    = 19766
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[തിരുനാവായ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുനാവായ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[തിരുനാവായ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരുന്നാവായ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19766|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1941 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും  കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും  കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
1572 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 22 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 112.5 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19766|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19766 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>4c596islb5fdgnp2f78wdj62e379zac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജി. എച്ച്. എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672494</id>
    <redirect title="ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്" />
    <revision>
      <id>4674149</id>
      <timestamp>2026-10-08T07:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>Vijayanrajapuram എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ജി. എച്ച്. എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്]] എന്ന താൾ [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116" sha1="r823iiblqs8punhwjcoatamuy2iu4kh" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്]]</text>
      <sha1>r823iiblqs8punhwjcoatamuy2iu4kh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:ജി. എച്ച്. എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്</title>
    <ns>1</ns>
    <id>672495</id>
    <redirect title="സംവാദം:ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്" />
    <revision>
      <id>4674151</id>
      <timestamp>2026-10-08T07:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>Vijayanrajapuram എന്ന ഉപയോക്താവ് [[സംവാദം:ജി. എച്ച്. എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്]] എന്ന താൾ [[സംവാദം:ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="q9xgoitjgqoeuna9goatkn15xr54pej" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[സംവാദം:ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഹോസ്ദുർഗ്]]</text>
      <sha1>q9xgoitjgqoeuna9goatkn15xr54pej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഓറഞ്ച് ഡെയ്‌സ് (ഇറാനിയൻ പടം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672496</id>
    <revision>
      <id>4674153</id>
      <timestamp>2026-10-08T08:04:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>Translated from [[en:Orange Days (film)]]</comment>
      <origin>4674153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8383" sha1="6mcrtvs8w6kt9be4pqaldzo2z13h2i0" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = ഓറഞ്ച് ഡേയ്സ്
| image          = 
| caption        = 
| director       = അരാഷ് ലഹോതി
| producer       = അലിരേസ ഗാസെംഖാൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Orange Days |url=https://www.siff.net/festival/orange-days |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510081631/https://www.siff.net/festival/orange-days |archive-date=2019-05-10 |access-date=2026-03-29 |website=www.siff.net |language=en}}&lt;/ref&gt;
| writer         = 
| story          = ജമീലേ ദറൽഷഫായെ&lt;br&gt;അരാഷ് ലഹോതി
| starring       = ഹെദിയ ടെഹ്റാനി, അലി മൊസഫ, മെഹ്റാൻ അഹ്മദി
| narrator       = 
| music          = ക്രിസ്റ്റോഫ് റെസായി
| cinematography = 
| editing        = മെഹ്ദി ഹൊസൈൻവാൻഡ്
| studio         = 
| distributor    = 
| released       = {{Film date|2017}}
| runtime        = 90 മിനിറ്റ്&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iranian Movie DataBase |url=http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=139608130002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510081639/http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=139608130002 |archive-date=2019-05-10 |access-date=2026-03-29 |website=www.sourehcinema.com}}&lt;/ref&gt;
| country        = ഇറാൻ
| language       = പേർഷ്യൻ
| budget         = 
| gross          = 
}}

'''ഓറഞ്ച് ഡേയ്സ്''' 2017-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു ഇറാനിയൻ ഡ്രാമ ചലച്ചിത്രമാണ്. അരാഷ് ലഹോതി ആണ് ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cinema-scope.com/cinema-scope-online/orange-days-arash-lahooti-iran-discovery/|title=Orange Days (Arash Lahooti, Iran) — Discovery|access-date=2025-10-31|last=Koehler|first=Robert|date=2018-09-14|website=Cinema Scope|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന അഭിനേതാക്കൾ ഹെദിയ ടെഹ്റാനി, അലി മൊസഫ, മെഹ്റാൻ അഹ്മദി എന്നിവരാണ്.

== കഥ ==
ഓറഞ്ച് ഡേയ്സ് പുരുഷന്മാർ ആധിപത്യം പുലർത്തുന്ന ഓറഞ്ച് വിളവെടുപ്പ് വ്യവസായത്തിലെ ഏക വനിതാ കോൺട്രാക്ടറായ 45 വയസ്സുള്ള അബാനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ചിത്രമാണ്. പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഓറഞ്ച് തോട്ടത്തിന്റെ കരാർ സ്വന്തമാക്കുന്നതിനായി സ്വന്തം വീട് ഉൾപ്പെടെ എല്ലാം പണയപ്പെടുത്താൻ അവൾ തയ്യാറാകുന്നു.

എന്നാൽ, അവളുടെ പുരുഷ എതിരാളികൾ കരാർ തടസ്സപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങുകയും ഓരോ ഘട്ടത്തിലും അവൾ അട്ടിമറി നേരിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ പ്രതികൂല സാഹചര്യങ്ങൾക്കെതിരെ പോരാടി തന്റെ കഴിവ് തെളിയിക്കുകയും, സീസണൽ വനിതാ തൊഴിലാളികളുടെ സംഘത്തോടൊപ്പം വിളവെടുപ്പ് പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്യാനുള്ള അബാന്റെ യാത്രയാണ് ചിത്രം പിന്തുടരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/orange-days-1147082/|title='Orange Days' ('Rooz-haye Narenji'): Film Review {{!}} TIFF 2018|access-date=2025-10-31|last=Young|first=Deborah|date=2018-09-26|website=The Hollywood Reporter|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* ഹെദിയ ടെഹ്റാനി = അബാൻ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ciffcalgary.ca/films/2018/orange-days/|title=Orange Days » CIFF|access-date=2025-10-31|website=www.ciffcalgary.ca|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* അലി മൊസഫ = മജീദ്
* മെഹ്റാൻ അഹ്മദി = കാസെം
* അലിരേസ ഒസ്താദി = യാഖൂബ്
* സില ഷാഹി = ഫിറൂസെ
* ലിലി ഫർഹാദ്പൂർ = ലെയ്‌ല
* സദഫ് അസ്ഗരി = മറിയം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.mehrnews.com/news/137025/Orange-Days-to-premiere-at-43rd-TIFF|title='Orange Days' to premiere at 43rd TIFF|access-date=2025-10-31|date=2018-08-23|website=Mehr News Agency|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പുരസ്കാരങ്ങളും നാമനിർദ്ദേശങ്ങളും ==

=== പുരസ്കാരങ്ങൾ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!രാജ്യം
!ഇവന്റ്
!അവാർഡ്
!വർഷം
!Ref.
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Flag icon|Germany}}[[ജർമ്മനി]]
! rowspan=&quot;3&quot; |67-ാമത് മാൻഹൈം-ഹൈഡൽബർഗ് ചലച്ചിത്രമേള
|ഗ്രാൻഡ് ന്യൂകമർ അവാർഡ് മാൻഹൈം-ഹൈഡൽബർഗ്
| rowspan=&quot;3&quot; |2018
| rowspan=&quot;3&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iffmh.de/festival/history/2018/index_eng.html|title=2018 {{!}} IFFMH|access-date=2026-03-29|website=Internationales Filmfestival Mannheim-Heidelberg|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.inter-film.org/auszeichnungen/18181818/prize-ecumenical-jury-mannheim-heidelberg-2018|title=Prize of the Ecumenical Jury, Mannheim-Heidelberg 2018 {{!}} inter-film.org|access-date=2026-03-29|website=www.inter-film.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|ഫിപ്രെസ്കി ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ക്രിട്ടിക്സ് പ്രൈസ്
|-
|എക്യുമെനിക്കൽ ജൂറി സമ്മാനം
|-
|{{Flag icon|North Korea}}[[ഉത്തര കൊറിയ]]
!പതിനേഴാമത് പ്യോംങ്യാംഗ്  അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേള
|ഗോൾഡൻ ടോർച്ച് അവാർഡ്
|2019
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/440570/Orange-Days-named-best-at-Pyongyang-film-festival|title=&quot;Orange Days&quot; named best at Pyongyang film festival|access-date=2025-10-31|date=2019-09-28|website=Tehran Times|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Flag icon|Sweden}}[[സ്വീഡൻ]]
!യാരി ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ
|മികച്ച ചിത്രത്തിനുള്ള അവാർഡ്
|2019
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.mehrnews.com/news/151207/Orange-Days-wins-best-film-at-Yari-Filmfest-in-Sweden|title=Orange Days wins best film at Yari Filmfest in Sweden|website=mehrnews}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag icon|Spain}}[[സ്പെയിൻ]]
! rowspan=&quot;2&quot; |ഇമാജിൻ ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ
|സുവർണ്ണ ചക്രം
| rowspan=&quot;2&quot; |2019
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/event/ev0005816/2019/1/#golden_chakra|title=Imagineindia International Film Festival|access-date=|last=Orange Days|website=www.imdb.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|മികച്ച നടി - ഹെദിയ ടെഹ്റാനി
|}

=== നാമനിർദ്ദേശങ്ങൾ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!രാജ്യം
!ഇവന്റ്
!അവാർഡ്
!വർഷം
!Ref.
|-
|{{Flag icon|Brazil}}[[ബ്രസീൽ]]
!സാവോ പോളോ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേള
|പുതിയ സംവിധായകരുടെ മത്സരം (മികച്ച ചിത്രം)
|2018
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://irannewsdaily.com/2018/10/sao-paulo-international-film-festival/|title=Sao Paulo International Film Festival picks films from Iran - Iran News Daily {{!}} Iran News Daily|access-date=2026-04-09|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|}</text>
      <sha1>6mcrtvs8w6kt9be4pqaldzo2z13h2i0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674154</id>
      <parentid>4674153</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:04:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>/* നാമനിർദ്ദേശങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4674154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8418" sha1="ih11dfqvckcjwlyhhsez847zdglier3" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = ഓറഞ്ച് ഡേയ്സ്
| image          = 
| caption        = 
| director       = അരാഷ് ലഹോതി
| producer       = അലിരേസ ഗാസെംഖാൻ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Orange Days |url=https://www.siff.net/festival/orange-days |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510081631/https://www.siff.net/festival/orange-days |archive-date=2019-05-10 |access-date=2026-03-29 |website=www.siff.net |language=en}}&lt;/ref&gt;
| writer         = 
| story          = ജമീലേ ദറൽഷഫായെ&lt;br&gt;അരാഷ് ലഹോതി
| starring       = ഹെദിയ ടെഹ്റാനി, അലി മൊസഫ, മെഹ്റാൻ അഹ്മദി
| narrator       = 
| music          = ക്രിസ്റ്റോഫ് റെസായി
| cinematography = 
| editing        = മെഹ്ദി ഹൊസൈൻവാൻഡ്
| studio         = 
| distributor    = 
| released       = {{Film date|2017}}
| runtime        = 90 മിനിറ്റ്&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iranian Movie DataBase |url=http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=139608130002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510081639/http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=139608130002 |archive-date=2019-05-10 |access-date=2026-03-29 |website=www.sourehcinema.com}}&lt;/ref&gt;
| country        = ഇറാൻ
| language       = പേർഷ്യൻ
| budget         = 
| gross          = 
}}

'''ഓറഞ്ച് ഡേയ്സ്''' 2017-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു ഇറാനിയൻ ഡ്രാമ ചലച്ചിത്രമാണ്. അരാഷ് ലഹോതി ആണ് ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cinema-scope.com/cinema-scope-online/orange-days-arash-lahooti-iran-discovery/|title=Orange Days (Arash Lahooti, Iran) — Discovery|access-date=2025-10-31|last=Koehler|first=Robert|date=2018-09-14|website=Cinema Scope|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന അഭിനേതാക്കൾ ഹെദിയ ടെഹ്റാനി, അലി മൊസഫ, മെഹ്റാൻ അഹ്മദി എന്നിവരാണ്.

== കഥ ==
ഓറഞ്ച് ഡേയ്സ് പുരുഷന്മാർ ആധിപത്യം പുലർത്തുന്ന ഓറഞ്ച് വിളവെടുപ്പ് വ്യവസായത്തിലെ ഏക വനിതാ കോൺട്രാക്ടറായ 45 വയസ്സുള്ള അബാനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ചിത്രമാണ്. പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഓറഞ്ച് തോട്ടത്തിന്റെ കരാർ സ്വന്തമാക്കുന്നതിനായി സ്വന്തം വീട് ഉൾപ്പെടെ എല്ലാം പണയപ്പെടുത്താൻ അവൾ തയ്യാറാകുന്നു.

എന്നാൽ, അവളുടെ പുരുഷ എതിരാളികൾ കരാർ തടസ്സപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങുകയും ഓരോ ഘട്ടത്തിലും അവൾ അട്ടിമറി നേരിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ പ്രതികൂല സാഹചര്യങ്ങൾക്കെതിരെ പോരാടി തന്റെ കഴിവ് തെളിയിക്കുകയും, സീസണൽ വനിതാ തൊഴിലാളികളുടെ സംഘത്തോടൊപ്പം വിളവെടുപ്പ് പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്യാനുള്ള അബാന്റെ യാത്രയാണ് ചിത്രം പിന്തുടരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/orange-days-1147082/|title='Orange Days' ('Rooz-haye Narenji'): Film Review {{!}} TIFF 2018|access-date=2025-10-31|last=Young|first=Deborah|date=2018-09-26|website=The Hollywood Reporter|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* ഹെദിയ ടെഹ്റാനി = അബാൻ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ciffcalgary.ca/films/2018/orange-days/|title=Orange Days » CIFF|access-date=2025-10-31|website=www.ciffcalgary.ca|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* അലി മൊസഫ = മജീദ്
* മെഹ്റാൻ അഹ്മദി = കാസെം
* അലിരേസ ഒസ്താദി = യാഖൂബ്
* സില ഷാഹി = ഫിറൂസെ
* ലിലി ഫർഹാദ്പൂർ = ലെയ്‌ല
* സദഫ് അസ്ഗരി = മറിയം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.mehrnews.com/news/137025/Orange-Days-to-premiere-at-43rd-TIFF|title='Orange Days' to premiere at 43rd TIFF|access-date=2025-10-31|date=2018-08-23|website=Mehr News Agency|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പുരസ്കാരങ്ങളും നാമനിർദ്ദേശങ്ങളും ==

=== പുരസ്കാരങ്ങൾ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!രാജ്യം
!ഇവന്റ്
!അവാർഡ്
!വർഷം
!Ref.
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Flag icon|Germany}}[[ജർമ്മനി]]
! rowspan=&quot;3&quot; |67-ാമത് മാൻഹൈം-ഹൈഡൽബർഗ് ചലച്ചിത്രമേള
|ഗ്രാൻഡ് ന്യൂകമർ അവാർഡ് മാൻഹൈം-ഹൈഡൽബർഗ്
| rowspan=&quot;3&quot; |2018
| rowspan=&quot;3&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iffmh.de/festival/history/2018/index_eng.html|title=2018 {{!}} IFFMH|access-date=2026-03-29|website=Internationales Filmfestival Mannheim-Heidelberg|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.inter-film.org/auszeichnungen/18181818/prize-ecumenical-jury-mannheim-heidelberg-2018|title=Prize of the Ecumenical Jury, Mannheim-Heidelberg 2018 {{!}} inter-film.org|access-date=2026-03-29|website=www.inter-film.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|ഫിപ്രെസ്കി ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ക്രിട്ടിക്സ് പ്രൈസ്
|-
|എക്യുമെനിക്കൽ ജൂറി സമ്മാനം
|-
|{{Flag icon|North Korea}}[[ഉത്തര കൊറിയ]]
!പതിനേഴാമത് പ്യോംങ്യാംഗ്  അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേള
|ഗോൾഡൻ ടോർച്ച് അവാർഡ്
|2019
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/440570/Orange-Days-named-best-at-Pyongyang-film-festival|title=&quot;Orange Days&quot; named best at Pyongyang film festival|access-date=2025-10-31|date=2019-09-28|website=Tehran Times|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Flag icon|Sweden}}[[സ്വീഡൻ]]
!യാരി ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ
|മികച്ച ചിത്രത്തിനുള്ള അവാർഡ്
|2019
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.mehrnews.com/news/151207/Orange-Days-wins-best-film-at-Yari-Filmfest-in-Sweden|title=Orange Days wins best film at Yari Filmfest in Sweden|website=mehrnews}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag icon|Spain}}[[സ്പെയിൻ]]
! rowspan=&quot;2&quot; |ഇമാജിൻ ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ
|സുവർണ്ണ ചക്രം
| rowspan=&quot;2&quot; |2019
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/event/ev0005816/2019/1/#golden_chakra|title=Imagineindia International Film Festival|access-date=|last=Orange Days|website=www.imdb.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|മികച്ച നടി - ഹെദിയ ടെഹ്റാനി
|}

=== നാമനിർദ്ദേശങ്ങൾ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!രാജ്യം
!ഇവന്റ്
!അവാർഡ്
!വർഷം
!Ref.
|-
|{{Flag icon|Brazil}}[[ബ്രസീൽ]]
!സാവോ പോളോ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേള
|പുതിയ സംവിധായകരുടെ മത്സരം (മികച്ച ചിത്രം)
|2018
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://irannewsdaily.com/2018/10/sao-paulo-international-film-festival/|title=Sao Paulo International Film Festival picks films from Iran - Iran News Daily {{!}} Iran News Daily|access-date=2026-04-09|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|}

== അവലംബങ്ങൾ ==</text>
      <sha1>ih11dfqvckcjwlyhhsez847zdglier3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:T K Purushotham</title>
    <ns>3</ns>
    <id>672497</id>
    <revision>
      <id>4674158</id>
      <timestamp>2026-10-08T08:32:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6848" sha1="i1vqdgf66b4heodidxpf50r6waqkr3w" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: T K Purushotham | T K Purushotham | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:32, 8 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>i1vqdgf66b4heodidxpf50r6waqkr3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കോയ്‌ന നദി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672498</id>
    <revision>
      <id>4674163</id>
      <timestamp>2026-10-08T09:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pradeep717</username>
        <id>21687</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox river | name                = കോയ്‌ന | native_name         =  | native_name_lang    =  | other_name          =  | etymology           =  &lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt; | image               = Koyna_River.jpg | image_size          =  | image_caption       = കോയ്‌ന നദി | map                 =  | map_size            =  | map_caption         =  | pushpin_map         =  | pu...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4674163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10107" sha1="asn34d9qjg2jmek97smnkuro4jpsbnc" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name                = കോയ്‌ന
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| other_name          = 
| etymology           = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image               = Koyna_River.jpg
| image_size          = 
| image_caption       = കോയ്‌ന നദി
| map                 = 
| map_size            = 
| map_caption         = 
| pushpin_map         = 
| pushpin_map_size    = 
| pushpin_caption     = 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1   = Country
| subdivision_name1   = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type2   = State
| subdivision_name2   = [[മഹാരാഷ്ട്ര]]
| subdivision_type3   = 
| subdivision_name3   = 
| subdivision_type4   = 
| subdivision_name4   = 
| subdivision_type5   = 
| subdivision_name5   = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km           = 130
| width_min           = 
| width_avg           = 
| width_max           = 
| depth_min           = 
| depth_avg           = 
| depth_max           = 
| discharge1_location = 
| discharge1_min      = 
| discharge1_avg      = 
| discharge1_max      = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1             = ഹണ്ടേഴ്സ് പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]]
| source1_location    = 
| source1_coordinates = 
| source1_elevation   = 
| mouth               = [[കരാഡ്]], [[കൃഷ്ണ നദി]]
| mouth_location      = 
| mouth_coordinates   = 
| mouth_elevation     = 
| progression         = 
| river_system        = [[കൃഷ്ണ നദി]]
| basin_size          = 
| tributaries_left    = Kera, Wang
| tributaries_right   = Morna
| custom_label        = 
| custom_data         = 
| extra               = Imponds [[Koyna Dam]], Flows thorough [[Koyna Wildlife Sanctuary]] (Tiger reserve)
}}

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഒരു നദിയാണ് കോയ്‌ന നദി. കൃഷ്ണ നദിയുടെ ഒരു പോഷകനദി കൂടിയാണ് കോയ്‌ന. പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ പ്രശസ്തമായ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിന്]] സമീപമാണ് ഇത് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ മിക്ക നദികളും കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ ഒഴുകുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി കോയ്‌ന നദി വടക്ക്-തെക്ക് ദിശയിലാണ് ഒഴുകുന്നത്. പ്രശസ്തമാ കോയ്‌ന അണക്കെട്ട്,&lt;ref&gt; https://maharashtratourism.gov.in/nature/koyna-dam/&lt;/ref&gt; കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി എന്നിവ ഈ നദിയിലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ പൂർത്തിയായ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളിൽ രണ്ടാമത്തെ വലിയ പദ്ധതിയാണ് കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=The five biggest hydroelectric power plants in India|url=https://www.nsenergybusiness.com/features/hydroelectric-power-plants-india/|access-date=2021-06-24|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ ഭാഗമായുള്ള ശിവസാഗർ തടാകം 50 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു വലിയ ജലസംഭരണിയാണ്.

കൊയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയിലൂടെ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള ശേഷി കാരണം, കൊയ്‌ന നദി മഹാരാഷ്ട്രയുടെ 'ജീവനാഡി' (Lifeline) എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. 
കരാഡിനടുത്തുള്ള 'പ്രീതിസംഗം' എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച്  കോയ്‌ന ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൂന്ന് നദികളിലൊന്നായ കൃഷ്ണ നദിയുമായി, കൂടിച്ചേരുന്നു. മഹാരാഷ്ട്ര, കർണാടക, ആന്ധ്രാപ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ് കൃഷ്ണാനദി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801105546/https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|url-status=dead|archive-date=1 August 2019|title=404|date=14 February 2019}}&lt;/ref&gt;
ഏകദേശം 100 മീറ്റർ മാത്രം വീതിയുള്ള ഈ നദി സാവധാനമാണ് ഒഴുകുന്നത്. ധാരാളം ആൽഗകളുടെയും ജലസസ്യങ്ങളുടെയും സാന്നിധ്യം കാരണം, വരണ്ട മാസങ്ങളിൽ ഒലീവ് പച്ച നിറത്തിലും മൺസൂൺ കാലത്ത് നീലകലർന്ന തവിട്ടുനിറത്തിലും ഈ നദി കാണപ്പെടുന്നു. കോയ്‌ന അണക്കെട്ട് മൂലം രൂപം കൊണ്ട റിസർവോയർ പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ വലിയൊരു ഭാഗം മഴക്കാടുകളെ മുക്കിക്കളഞ്ഞുവെങ്കിലും, വർഷം മുഴുവനും ജലലഭ്യത ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ചുറ്റുമുള്ള വനമേഖലയ്ക്ക് വലിയ സഹായം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. നദിക്കു ചുറ്റുമുള്ള നിത്യഹരിത വനങ്ങളിൽ സസ്യങ്ങളുടെയും ജന്തുക്കളുടെയും വിപുലമായ ജൈവവൈവിധ്യം കാണാൻ സാധിക്കുന്നു.

==ഐതിഹ്യം==
മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികൾ - കൃഷ്ണ, കോയ്ന, വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ – പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ  എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt; https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar&lt;/ref&gt;
മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദിയുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. 
ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി.
യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു.
ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് മഹാവിഷ്ണു തന്നെയാണ് കൃഷ്ണാനദിയായി മാറിയതെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. കൂടാതെ, കൃഷ്ണയുടെ പോഷകനദികളായ വെന്ന നദിയും കൊയ്‌നയും യഥാക്രമം ശിവനും ബ്രഹ്മാവും ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>asn34d9qjg2jmek97smnkuro4jpsbnc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674164</id>
      <parentid>4674163</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pradeep717</username>
        <id>21687</id>
      </contributor>
      <origin>4674164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10111" sha1="ptosn01kwbao1usw0a7phqfv8nmi9zb" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name                = കോയ്‌ന
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| other_name          = 
| etymology           = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image               = Koyna_River.jpg
| image_size          = 
| image_caption       = കോയ്‌ന നദി
| map                 = 
| map_size            = 
| map_caption         = 
| pushpin_map         = 
| pushpin_map_size    = 
| pushpin_caption     = 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1   = Country
| subdivision_name1   = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type2   = State
| subdivision_name2   = [[മഹാരാഷ്ട്ര]]
| subdivision_type3   = 
| subdivision_name3   = 
| subdivision_type4   = 
| subdivision_name4   = 
| subdivision_type5   = 
| subdivision_name5   = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km           = 130
| width_min           = 
| width_avg           = 
| width_max           = 
| depth_min           = 
| depth_avg           = 
| depth_max           = 
| discharge1_location = 
| discharge1_min      = 
| discharge1_avg      = 
| discharge1_max      = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1             = ഹണ്ടേഴ്സ് പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]]
| source1_location    = 
| source1_coordinates = 
| source1_elevation   = 
| mouth               = [[കരാഡ്]], [[കൃഷ്ണ നദി]]
| mouth_location      = 
| mouth_coordinates   = 
| mouth_elevation     = 
| progression         = 
| river_system        = [[കൃഷ്ണ നദി]]
| basin_size          = 
| tributaries_left    = Kera, Wang
| tributaries_right   = Morna
| custom_label        = 
| custom_data         = 
| extra               = Imponds [[Koyna Dam]], Flows thorough [[Koyna Wildlife Sanctuary]] (Tiger reserve)
}}

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഒരു നദിയാണ് കോയ്‌ന നദി. കൃഷ്ണ നദിയുടെ ഒരു പോഷകനദി കൂടിയാണ് കോയ്‌ന. പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ പ്രശസ്തമായ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിന്]] സമീപമാണ് ഇത് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ മിക്ക നദികളും കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ ഒഴുകുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി കോയ്‌ന നദി വടക്ക്-തെക്ക് ദിശയിലാണ് ഒഴുകുന്നത്. പ്രശസ്തമാ കോയ്‌ന അണക്കെട്ട്,&lt;ref&gt; https://maharashtratourism.gov.in/nature/koyna-dam/&lt;/ref&gt; കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി എന്നിവ ഈ നദിയിലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ പൂർത്തിയായ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളിൽ രണ്ടാമത്തെ വലിയ പദ്ധതിയാണ് കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=The five biggest hydroelectric power plants in India|url=https://www.nsenergybusiness.com/features/hydroelectric-power-plants-india/|access-date=2021-06-24|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ ഭാഗമായുള്ള ശിവസാഗർ തടാകം 50 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു വലിയ ജലസംഭരണിയാണ്.

കൊയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയിലൂടെ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള ശേഷി കാരണം, കൊയ്‌ന നദി മഹാരാഷ്ട്രയുടെ 'ജീവനാഡി' (Lifeline) എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. 
കരാഡിനടുത്തുള്ള 'പ്രീതിസംഗം' എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച്  കോയ്‌ന ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൂന്ന് നദികളിലൊന്നായ കൃഷ്ണ നദിയുമായി, കൂടിച്ചേരുന്നു. മഹാരാഷ്ട്ര, കർണാടക, ആന്ധ്രാപ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ് കൃഷ്ണാനദി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801105546/https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|url-status=dead|archive-date=1 August 2019|title=404|date=14 February 2019}}&lt;/ref&gt;

ഏകദേശം 100 മീറ്റർ മാത്രം വീതിയുള്ള ഈ നദി സാവധാനമാണ് ഒഴുകുന്നത്. ധാരാളം ആൽഗകളുടെയും ജലസസ്യങ്ങളുടെയും സാന്നിധ്യം കാരണം, വരണ്ട മാസങ്ങളിൽ ഒലീവ് പച്ച നിറത്തിലും മൺസൂൺ കാലത്ത് നീലകലർന്ന തവിട്ടുനിറത്തിലും ഈ നദി കാണപ്പെടുന്നു. കോയ്‌ന അണക്കെട്ട് മൂലം രൂപം കൊണ്ട റിസർവോയർ പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ വലിയൊരു ഭാഗം മഴക്കാടുകളെ മുക്കിക്കളഞ്ഞുവെങ്കിലും, വർഷം മുഴുവനും ജലലഭ്യത ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ചുറ്റുമുള്ള വനമേഖലയ്ക്ക് വലിയ സഹായം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. നദിക്കു ചുറ്റുമുള്ള നിത്യഹരിത വനങ്ങളിൽ സസ്യങ്ങളുടെയും ജന്തുക്കളുടെയും വിപുലമായ ജൈവവൈവിധ്യം കാണാൻ സാധിക്കുന്നു.

==ഐതിഹ്യം==
മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികൾ - കൃഷ്ണ, കോയ്ന, വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ – പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ  എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt; https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar&lt;/ref&gt;
മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദിയുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി.

യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു.

ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് മഹാവിഷ്ണു തന്നെയാണ് കൃഷ്ണാനദിയായി മാറിയതെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. കൂടാതെ, കൃഷ്ണയുടെ പോഷകനദികളായ വെന്ന നദിയും കൊയ്‌നയും യഥാക്രമം ശിവനും ബ്രഹ്മാവും ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ptosn01kwbao1usw0a7phqfv8nmi9zb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674165</id>
      <parentid>4674164</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:39:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pradeep717</username>
        <id>21687</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4674165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10115" sha1="k5mdrarrz4qzeahcol1kgab2coj30hd" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name                = കോയ്‌ന
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| other_name          = 
| etymology           = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image               = Koyna_River.jpg
| image_size          = 
| image_caption       = കോയ്‌ന നദി
| map                 = 
| map_size            = 
| map_caption         = 
| pushpin_map         = 
| pushpin_map_size    = 
| pushpin_caption     = 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1   = Country
| subdivision_name1   = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type2   = State
| subdivision_name2   = [[മഹാരാഷ്ട്ര]]
| subdivision_type3   = 
| subdivision_name3   = 
| subdivision_type4   = 
| subdivision_name4   = 
| subdivision_type5   = 
| subdivision_name5   = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km           = 130
| width_min           = 
| width_avg           = 
| width_max           = 
| depth_min           = 
| depth_avg           = 
| depth_max           = 
| discharge1_location = 
| discharge1_min      = 
| discharge1_avg      = 
| discharge1_max      = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1             = ഹണ്ടേഴ്സ് പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]]
| source1_location    = 
| source1_coordinates = 
| source1_elevation   = 
| mouth               = [[കരാഡ്]], [[കൃഷ്ണ നദി]]
| mouth_location      = 
| mouth_coordinates   = 
| mouth_elevation     = 
| progression         = 
| river_system        = [[കൃഷ്ണ നദി]]
| basin_size          = 
| tributaries_left    = Kera, Wang
| tributaries_right   = Morna
| custom_label        = 
| custom_data         = 
| extra               = Imponds [[Koyna Dam]], Flows thorough [[Koyna Wildlife Sanctuary]] (Tiger reserve)
}}

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഒരു നദിയാണ് കോയ്‌ന നദി. കൃഷ്ണ നദിയുടെ ഒരു പോഷകനദി കൂടിയാണ് കോയ്‌ന. പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ പ്രശസ്തമായ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിന്]] സമീപമാണ് ഇത് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ മിക്ക നദികളും കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ ഒഴുകുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി കോയ്‌ന നദി വടക്ക്-തെക്ക് ദിശയിലാണ് ഒഴുകുന്നത്. പ്രശസ്തമാ കോയ്‌ന അണക്കെട്ട്,&lt;ref&gt; https://maharashtratourism.gov.in/nature/koyna-dam/&lt;/ref&gt; കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി എന്നിവ ഈ നദിയിലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ പൂർത്തിയായ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളിൽ രണ്ടാമത്തെ വലിയ പദ്ധതിയാണ് കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=The five biggest hydroelectric power plants in India|url=https://www.nsenergybusiness.com/features/hydroelectric-power-plants-india/|access-date=2021-06-24|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ ഭാഗമായുള്ള ശിവസാഗർ തടാകം 50 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു വലിയ ജലസംഭരണിയാണ്.

കൊയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയിലൂടെ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള ശേഷി കാരണം, കൊയ്‌ന നദി മഹാരാഷ്ട്രയുടെ 'ജീവനാഡി' (Lifeline) എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. 
കരാഡിനടുത്തുള്ള 'പ്രീതിസംഗം' എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച്  കോയ്‌ന ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൂന്ന് നദികളിലൊന്നായ കൃഷ്ണ നദിയുമായി, കൂടിച്ചേരുന്നു. മഹാരാഷ്ട്ര, കർണാടക, ആന്ധ്രാപ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ് കൃഷ്ണാനദി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801105546/https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|url-status=dead|archive-date=1 August 2019|title=404|date=14 February 2019}}&lt;/ref&gt;

ഏകദേശം 100 മീറ്റർ മാത്രം വീതിയുള്ള ഈ നദി സാവധാനമാണ് ഒഴുകുന്നത്. ധാരാളം ആൽഗകളുടെയും ജലസസ്യങ്ങളുടെയും സാന്നിധ്യം കാരണം, വരണ്ട മാസങ്ങളിൽ ഒലീവ് പച്ച നിറത്തിലും മൺസൂൺ കാലത്ത് നീലകലർന്ന തവിട്ടുനിറത്തിലും ഈ നദി കാണപ്പെടുന്നു. കോയ്‌ന അണക്കെട്ട് മൂലം രൂപം കൊണ്ട റിസർവോയർ പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ വലിയൊരു ഭാഗം മഴക്കാടുകളെ മുക്കിക്കളഞ്ഞുവെങ്കിലും, വർഷം മുഴുവനും ജലലഭ്യത ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ചുറ്റുമുള്ള വനമേഖലയ്ക്ക് വലിയ സഹായം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. നദിക്കു ചുറ്റുമുള്ള നിത്യഹരിത വനങ്ങളിൽ സസ്യങ്ങളുടെയും ജന്തുക്കളുടെയും വിപുലമായ ജൈവവൈവിധ്യം കാണാൻ സാധിക്കുന്നു.

==ഐതിഹ്യം==
മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികൾ - കൃഷ്ണ, കോയ്‌ന, വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ – പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ  എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt; https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar&lt;/ref&gt;
മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദിയുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി.

യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു.

ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് മഹാവിഷ്ണു തന്നെയാണ് കൃഷ്ണാനദിയായി മാറിയതെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. കൂടാതെ, കൃഷ്ണയുടെ പോഷകനദികളായ വെന്ന നദിയും കൊയ്‌നയും യഥാക്രമം ശിവനും ബ്രഹ്മാവും ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>k5mdrarrz4qzeahcol1kgab2coj30hd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674166</id>
      <parentid>4674165</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4674166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10251" sha1="ay8zypvg1pwcxwj1e748i13gc19v2ns" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name                = കോയ്‌ന
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| other_name          = 
| etymology           = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image               = Koyna_River.jpg
| image_size          = 
| image_caption       = കോയ്‌ന നദി
| map                 = 
| map_size            = 
| map_caption         = 
| pushpin_map         = 
| pushpin_map_size    = 
| pushpin_caption     = 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1   = Country
| subdivision_name1   = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type2   = State
| subdivision_name2   = [[മഹാരാഷ്ട്ര]]
| subdivision_type3   = 
| subdivision_name3   = 
| subdivision_type4   = 
| subdivision_name4   = 
| subdivision_type5   = 
| subdivision_name5   = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km           = 130
| width_min           = 
| width_avg           = 
| width_max           = 
| depth_min           = 
| depth_avg           = 
| depth_max           = 
| discharge1_location = 
| discharge1_min      = 
| discharge1_avg      = 
| discharge1_max      = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1             = ഹണ്ടേഴ്സ് പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]]
| source1_location    = 
| source1_coordinates = 
| source1_elevation   = 
| mouth               = [[കരാഡ്]], [[കൃഷ്ണ നദി]]
| mouth_location      = 
| mouth_coordinates   = 
| mouth_elevation     = 
| progression         = 
| river_system        = [[കൃഷ്ണ നദി]]
| basin_size          = 
| tributaries_left    = Kera, Wang
| tributaries_right   = Morna
| custom_label        = 
| custom_data         = 
| extra               = Imponds [[Koyna Dam]], Flows thorough [[Koyna Wildlife Sanctuary]] (Tiger reserve)
}}

മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാനത്തുകൂടി ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''കോയ്‌ന നദി'''. [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണാ നദിയുടെ]] ഒരു പോഷകനദി കൂടിയാണ് കോയ്‌ന. [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] പ്രശസ്തമായ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിന്]] സമീപമാണ് ഇത് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ മിക്ക നദികളും കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ ഒഴുകുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി കോയ്‌ന നദി വടക്ക്-തെക്ക് ദിശയിലാണ് ഒഴുകുന്നത്. പ്രശസ്തമാ കോയ്‌ന അണക്കെട്ട്,&lt;ref&gt; https://maharashtratourism.gov.in/nature/koyna-dam/&lt;/ref&gt; കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി എന്നിവ ഈ നദിയിലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ പൂർത്തിയായ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളിൽ രണ്ടാമത്തെ വലിയ പദ്ധതിയാണ് കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=The five biggest hydroelectric power plants in India|url=https://www.nsenergybusiness.com/features/hydroelectric-power-plants-india/|access-date=2021-06-24|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ ഭാഗമായുള്ള ശിവസാഗർ തടാകം 50 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു വലിയ ജലസംഭരണിയാണ്.

കൊയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയിലൂടെ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള ശേഷി കാരണം, കൊയ്‌ന നദി മഹാരാഷ്ട്രയുടെ 'ജീവനാഡി' (Lifeline) എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. 
കരാഡിനടുത്തുള്ള 'പ്രീതിസംഗം' എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച്  കോയ്‌ന ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൂന്ന് നദികളിലൊന്നായ കൃഷ്ണ നദിയുമായി, കൂടിച്ചേരുന്നു. മഹാരാഷ്ട്ര, കർണാടക, ആന്ധ്രാപ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ് കൃഷ്ണാനദി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801105546/https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|url-status=dead|archive-date=1 August 2019|title=404|date=14 February 2019}}&lt;/ref&gt;

ഏകദേശം 100 മീറ്റർ മാത്രം വീതിയുള്ള ഈ നദി സാവധാനമാണ് ഒഴുകുന്നത്. ധാരാളം ആൽഗകളുടെയും ജലസസ്യങ്ങളുടെയും സാന്നിധ്യം കാരണം, വരണ്ട മാസങ്ങളിൽ ഒലീവ് പച്ച നിറത്തിലും മൺസൂൺ കാലത്ത് നീലകലർന്ന തവിട്ടുനിറത്തിലും ഈ നദി കാണപ്പെടുന്നു. കോയ്‌ന അണക്കെട്ട് മൂലം രൂപം കൊണ്ട റിസർവോയർ പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ വലിയൊരു ഭാഗം മഴക്കാടുകളെ മുക്കിക്കളഞ്ഞുവെങ്കിലും, വർഷം മുഴുവനും ജലലഭ്യത ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ചുറ്റുമുള്ള വനമേഖലയ്ക്ക് വലിയ സഹായം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. നദിക്കു ചുറ്റുമുള്ള നിത്യഹരിത വനങ്ങളിൽ സസ്യങ്ങളുടെയും ജന്തുക്കളുടെയും വിപുലമായ ജൈവവൈവിധ്യം കാണാൻ സാധിക്കുന്നു.

==ഐതിഹ്യം==
മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികൾ - കൃഷ്ണ, കോയ്‌ന, വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ – പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ  എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt; https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar&lt;/ref&gt;
മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദിയുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി.

യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു.

ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് മഹാവിഷ്ണു തന്നെയാണ് കൃഷ്ണാനദിയായി മാറിയതെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. കൂടാതെ, കൃഷ്ണയുടെ പോഷകനദികളായ വെന്ന നദിയും കൊയ്‌നയും യഥാക്രമം ശിവനും ബ്രഹ്മാവും ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ay8zypvg1pwcxwj1e748i13gc19v2ns</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674167</id>
      <parentid>4674166</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4674167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10346" sha1="acf1xk3zpyan5wgh6xsrwl50xaeefru" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name                = കോയ്‌ന
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| other_name          = 
| etymology           = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image               = Koyna_River.jpg
| image_size          = 
| image_caption       = കോയ്‌ന നദി
| map                 = 
| map_size            = 
| map_caption         = 
| pushpin_map         = 
| pushpin_map_size    = 
| pushpin_caption     = 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1   = Country
| subdivision_name1   = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type2   = State
| subdivision_name2   = [[മഹാരാഷ്ട്ര]]
| subdivision_type3   = 
| subdivision_name3   = 
| subdivision_type4   = 
| subdivision_name4   = 
| subdivision_type5   = 
| subdivision_name5   = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km           = 130
| width_min           = 
| width_avg           = 
| width_max           = 
| depth_min           = 
| depth_avg           = 
| depth_max           = 
| discharge1_location = 
| discharge1_min      = 
| discharge1_avg      = 
| discharge1_max      = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1             = ഹണ്ടേഴ്സ് പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]]
| source1_location    = 
| source1_coordinates = 
| source1_elevation   = 
| mouth               = [[കരാഡ്]], [[കൃഷ്ണ നദി]]
| mouth_location      = 
| mouth_coordinates   = 
| mouth_elevation     = 
| progression         = 
| river_system        = [[കൃഷ്ണ നദി]]
| basin_size          = 
| tributaries_left    = Kera, Wang
| tributaries_right   = Morna
| custom_label        = 
| custom_data         = 
| extra               = Imponds [[Koyna Dam]], Flows thorough [[Koyna Wildlife Sanctuary]] (Tiger reserve)
}}

മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാനത്തുകൂടി ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''കോയ്‌ന നദി'''. [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണാ നദിയുടെ]] ഒരു പോഷകനദി കൂടിയാണ് കോയ്‌ന. [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] പ്രശസ്തമായ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിന്]] സമീപത്തുനിന്നാണ് ഇത് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ മിക്ക നദികളും കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ ഒഴുകുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി കോയ്‌ന നദി വടക്ക്-തെക്ക് ദിശയിലാണ് ഒഴുകുന്നത്. പ്രശസ്തമായ കോയ്‌ന അണക്കെട്ട്,&lt;ref&gt; https://maharashtratourism.gov.in/nature/koyna-dam/&lt;/ref&gt; കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി എന്നിവ ഈ നദിയിലാണുള്ളത്. ഇന്ത്യയിൽ പൂർത്തിയായ [[ജലവൈദ്യുതി|ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളിൽ]] രണ്ടാമത്തെ വലിയ പദ്ധതിയാണ് കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The five biggest hydroelectric power plants in India|url=https://www.nsenergybusiness.com/features/hydroelectric-power-plants-india/|access-date=2021-06-24|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ ഭാഗമായുള്ള ശിവസാഗർ തടാകം ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു വലിയ ജലസംഭരണിയാണ്.

കൊയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയിലൂടെ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള ശേഷി കാരണം, കൊയ്‌ന നദി മഹാരാഷ്ട്രയുടെ 'ജീവനാഡി' (Lifeline) എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. 
കരാഡിനടുത്തുള്ള 'പ്രീതിസംഗം' എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച്  കോയ്‌ന ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൂന്ന് നദികളിലൊന്നായ കൃഷ്ണ നദിയുമായി, കൂടിച്ചേരുന്നു. മഹാരാഷ്ട്ര, കർണാടക, ആന്ധ്രാപ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ് കൃഷ്ണാനദി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801105546/https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|url-status=dead|archive-date=1 August 2019|title=404|date=14 February 2019}}&lt;/ref&gt;

ഏകദേശം 100 മീറ്റർ മാത്രം വീതിയുള്ള ഈ നദി സാവധാനമാണ് ഒഴുകുന്നത്. ധാരാളം ആൽഗകളുടെയും ജലസസ്യങ്ങളുടെയും സാന്നിധ്യം കാരണം, വരണ്ട മാസങ്ങളിൽ ഒലീവ് പച്ച നിറത്തിലും മൺസൂൺ കാലത്ത് നീലകലർന്ന തവിട്ടുനിറത്തിലും ഈ നദി കാണപ്പെടുന്നു. കോയ്‌ന അണക്കെട്ട് മൂലം രൂപം കൊണ്ട റിസർവോയർ പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ വലിയൊരു ഭാഗം മഴക്കാടുകളെ മുക്കിക്കളഞ്ഞുവെങ്കിലും, വർഷം മുഴുവനും ജലലഭ്യത ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ചുറ്റുമുള്ള വനമേഖലയ്ക്ക് വലിയ സഹായം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. നദിക്കു ചുറ്റുമുള്ള നിത്യഹരിത വനങ്ങളിൽ സസ്യങ്ങളുടെയും ജന്തുക്കളുടെയും വിപുലമായ ജൈവവൈവിധ്യം കാണാൻ സാധിക്കുന്നു.

==ഐതിഹ്യം==
മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികൾ - കൃഷ്ണ, കോയ്‌ന, വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ – പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ  എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt; https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar&lt;/ref&gt;
മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദിയുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി.

യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു.

ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് മഹാവിഷ്ണു തന്നെയാണ് കൃഷ്ണാനദിയായി മാറിയതെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. കൂടാതെ, കൃഷ്ണയുടെ പോഷകനദികളായ വെന്ന നദിയും കൊയ്‌നയും യഥാക്രമം ശിവനും ബ്രഹ്മാവും ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>acf1xk3zpyan5wgh6xsrwl50xaeefru</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674168</id>
      <parentid>4674167</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4674168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10393" sha1="60iuxg414uwxxq08jtdytgdp08rwywp" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name                = കോയ്‌ന
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| other_name          = 
| etymology           = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image               = Koyna_River.jpg
| image_size          = 
| image_caption       = കോയ്‌ന നദി
| map                 = 
| map_size            = 
| map_caption         = 
| pushpin_map         = 
| pushpin_map_size    = 
| pushpin_caption     = 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1   = Country
| subdivision_name1   = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type2   = State
| subdivision_name2   = [[മഹാരാഷ്ട്ര]]
| subdivision_type3   = 
| subdivision_name3   = 
| subdivision_type4   = 
| subdivision_name4   = 
| subdivision_type5   = 
| subdivision_name5   = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km           = 130
| width_min           = 
| width_avg           = 
| width_max           = 
| depth_min           = 
| depth_avg           = 
| depth_max           = 
| discharge1_location = 
| discharge1_min      = 
| discharge1_avg      = 
| discharge1_max      = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1             = ഹണ്ടേഴ്സ് പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]]
| source1_location    = 
| source1_coordinates = 
| source1_elevation   = 
| mouth               = [[കരാഡ്]], [[കൃഷ്ണ നദി]]
| mouth_location      = 
| mouth_coordinates   = 
| mouth_elevation     = 
| progression         = 
| river_system        = [[കൃഷ്ണ നദി]]
| basin_size          = 
| tributaries_left    = Kera, Wang
| tributaries_right   = Morna
| custom_label        = 
| custom_data         = 
| extra               = Imponds [[Koyna Dam]], Flows thorough [[Koyna Wildlife Sanctuary]] (Tiger reserve)
}}

മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാനത്തുകൂടി ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''കോയ്‌ന നദി'''. [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണാ നദിയുടെ]] ഒരു പോഷകനദി കൂടിയാണ് കോയ്‌ന. [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] പ്രശസ്തമായ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിന്]] സമീപത്തുനിന്നാണ് ഇത് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ മിക്ക നദികളും കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ ഒഴുകുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി കോയ്‌ന നദി വടക്ക്-തെക്ക് ദിശയിലാണ് ഒഴുകുന്നത്. പ്രശസ്തമായ കോയ്‌ന അണക്കെട്ട്,&lt;ref&gt; https://maharashtratourism.gov.in/nature/koyna-dam/&lt;/ref&gt; കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി എന്നിവ ഈ നദിയിലാണുള്ളത്. ഇന്ത്യയിൽ പൂർത്തിയായ [[ജലവൈദ്യുതി|ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളിൽ]] രണ്ടാമത്തെ വലിയ പദ്ധതിയാണ് കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The five biggest hydroelectric power plants in India|url=https://www.nsenergybusiness.com/features/hydroelectric-power-plants-india/|access-date=2021-06-24|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ ഭാഗമായുള്ള ശിവസാഗർ തടാകം ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു വലിയ ജലസംഭരണിയാണ്.

കൊയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയിലൂടെ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള ശേഷി കാരണം, കൊയ്‌ന നദി മഹാരാഷ്ട്രയുടെ 'ജീവനാഡി' (Lifeline) എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. 
കരാഡിനടുത്തുള്ള 'പ്രീതിസംഗം' എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച്  കോയ്‌ന ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൂന്ന് നദികളിലൊന്നായ കൃഷ്ണ നദിയുമായി, കൂടിച്ചേരുന്നു. മഹാരാഷ്ട്ര, കർണാടക, ആന്ധ്രാപ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ് കൃഷ്ണാനദി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801105546/https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|url-status=dead|archive-date=1 August 2019|title=404|date=14 February 2019}}&lt;/ref&gt;

ഏകദേശം 100 മീറ്റർ മാത്രം വീതിയുള്ള ഈ നദി സാവധാനമാണ് ഒഴുകുന്നത്. ധാരാളം ആൽഗകളുടെയും ജലസസ്യങ്ങളുടെയും സാന്നിധ്യം കാരണം, വരണ്ട മാസങ്ങളിൽ ഒലീവ് പച്ച നിറത്തിലും മൺസൂൺ കാലത്ത് നീലകലർന്ന തവിട്ടുനിറത്തിലും ഈ നദി കാണപ്പെടുന്നു. കോയ്‌ന അണക്കെട്ട് മൂലം രൂപം കൊണ്ട റിസർവോയർ പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ വലിയൊരു ഭാഗം മഴക്കാടുകളെ മുക്കിക്കളഞ്ഞുവെങ്കിലും, വർഷം മുഴുവനും ജലലഭ്യത ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ചുറ്റുമുള്ള വനമേഖലയ്ക്ക് വലിയ സഹായം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. നദിക്കു ചുറ്റുമുള്ള നിത്യഹരിത വനങ്ങളിൽ സസ്യങ്ങളുടെയും ജന്തുക്കളുടെയും വിപുലമായ ജൈവവൈവിധ്യം കാണാൻ സാധിക്കുന്നു.

==ഐതിഹ്യം==
മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], കോയ്‌ന, വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt; https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar&lt;/ref&gt; മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദിയുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി.

യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു.

ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് മഹാവിഷ്ണു തന്നെയാണ് കൃഷ്ണാനദിയായി മാറിയതെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. കൂടാതെ, കൃഷ്ണയുടെ പോഷകനദികളായ വെന്ന നദിയും കൊയ്‌നയും യഥാക്രമം ശിവനും ബ്രഹ്മാവും ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>60iuxg414uwxxq08jtdytgdp08rwywp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674174</id>
      <parentid>4674168</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:12:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pradeep717</username>
        <id>21687</id>
      </contributor>
      <origin>4674174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10523" sha1="estijvct0cgppkvz0tosdw3caloppuk" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name                = കോയ്‌ന
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| other_name          = 
| etymology           = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image               = Koyna_River.jpg
| image_size          = 
| image_caption       = കോയ്‌ന നദി
| map                 = 
| map_size            = 
| map_caption         = 
| pushpin_map         = 
| pushpin_map_size    = 
| pushpin_caption     = 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1   = Country
| subdivision_name1   = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type2   = State
| subdivision_name2   = [[മഹാരാഷ്ട്ര]]
| subdivision_type3   = 
| subdivision_name3   = 
| subdivision_type4   = 
| subdivision_name4   = 
| subdivision_type5   = 
| subdivision_name5   = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km           = 130
| width_min           = 
| width_avg           = 
| width_max           = 
| depth_min           = 
| depth_avg           = 
| depth_max           = 
| discharge1_location = 
| discharge1_min      = 
| discharge1_avg      = 
| discharge1_max      = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1             = ഹണ്ടേഴ്സ് പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]]
| source1_location    = 
| source1_coordinates = 
| source1_elevation   = 
| mouth               = [[കരാഡ്]], [[കൃഷ്ണ നദി]]
| mouth_location      = 
| mouth_coordinates   = 
| mouth_elevation     = 
| progression         = 
| river_system        = [[കൃഷ്ണ നദി]]
| basin_size          = 
| tributaries_left    = കേര, വാംഗ്
| tributaries_right   = മോർന
| custom_label        = 
| custom_data         = 
| extra               = Imponds [[Koyna Dam]], Flows thorough [[Koyna Wildlife Sanctuary]] (Tiger reserve)
}}

മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാനത്തുകൂടി ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''കോയ്‌ന നദി'''. [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണാ നദിയുടെ]] ഒരു പോഷകനദി കൂടിയാണ് കോയ്‌ന. [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] പ്രശസ്തമായ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിന്]] സമീപത്തുനിന്നാണ് ഇത് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ മിക്ക നദികളും കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ ഒഴുകുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി കോയ്‌ന നദി വടക്ക്-തെക്ക് ദിശയിലാണ് ഒഴുകുന്നത്. പ്രശസ്തമായ കോയ്‌ന അണക്കെട്ട്,&lt;ref&gt; https://maharashtratourism.gov.in/nature/koyna-dam/&lt;/ref&gt; കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി എന്നിവ ഈ നദിയിലാണുള്ളത്. ഇന്ത്യയിൽ പൂർത്തിയായ [[ജലവൈദ്യുതി|ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളിൽ]] രണ്ടാമത്തെ വലിയ പദ്ധതിയാണ് കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The five biggest hydroelectric power plants in India|url=https://www.nsenergybusiness.com/features/hydroelectric-power-plants-india/|access-date=2021-06-24|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ ഭാഗമായുള്ള ശിവസാഗർ തടാകം ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു വലിയ ജലസംഭരണിയാണ്.

കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയിലൂടെ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള ശേഷി കാരണം, കോയ്‌ന നദി മഹാരാഷ്ട്രയുടെ 'ജീവനാഡി' (Lifeline) എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. 
കരാഡിനടുത്തുള്ള 'പ്രീതിസംഗം' എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച്  കോയ്‌ന ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൂന്ന് നദികളിലൊന്നായ കൃഷ്ണ നദിയുമായി, കൂടിച്ചേരുന്നു. മഹാരാഷ്ട്ര, [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ് കൃഷ്ണാനദി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801105546/https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|url-status=dead|archive-date=1 August 2019|title=404|date=14 February 2019}}&lt;/ref&gt;

130 കിലോമീറ്ററാണ് കോയ്‌ന നദിയുടെ നീളം. ഏകദേശം 100 മീറ്റർ മാത്രം വീതിയുള്ള ഈ നദി സാവധാനമാണ് ഒഴുകുന്നത്. ധാരാളം ആൽഗകളുടെയും ജലസസ്യങ്ങളുടെയും സാന്നിധ്യം കാരണം, വരണ്ട മാസങ്ങളിൽ ഒലീവ് പച്ച നിറത്തിലും മൺസൂൺ കാലത്ത് നീലകലർന്ന തവിട്ടുനിറത്തിലും ഈ നദി കാണപ്പെടുന്നു. കോയ്‌ന അണക്കെട്ട് മൂലം രൂപം കൊണ്ട റിസർവോയർ പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ വലിയൊരു ഭാഗം മഴക്കാടുകളെ മുക്കിക്കളഞ്ഞുവെങ്കിലും, വർഷം മുഴുവനും ജലലഭ്യത ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ചുറ്റുമുള്ള വനമേഖലയ്ക്ക് വലിയ സഹായം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. നദിക്കു ചുറ്റുമുള്ള നിത്യഹരിത വനങ്ങളിൽ സസ്യങ്ങളുടെയും ജന്തുക്കളുടെയും വിപുലമായ ജൈവവൈവിധ്യം കാണാൻ സാധിക്കുന്നു.

==ഐതിഹ്യം==
മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], കോയ്‌ന, വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt; https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar&lt;/ref&gt; മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദിയുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി.

യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു.

ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് മഹാവിഷ്ണു തന്നെയാണ് കൃഷ്ണാനദിയായി മാറിയതെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. കൂടാതെ, കൃഷ്ണയുടെ പോഷകനദികളായ വെന്ന നദിയും കൊയ്‌നയും യഥാക്രമം ശിവനും ബ്രഹ്മാവും ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>estijvct0cgppkvz0tosdw3caloppuk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4674175</id>
      <parentid>4674174</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:13:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pradeep717</username>
        <id>21687</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നദികൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4674175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10606" sha1="hpz6dg9kjby6qteni3im39hf29fa9nt" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name                = കോയ്‌ന
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| other_name          = 
| etymology           = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image               = Koyna_River.jpg
| image_size          = 
| image_caption       = കോയ്‌ന നദി
| map                 = 
| map_size            = 
| map_caption         = 
| pushpin_map         = 
| pushpin_map_size    = 
| pushpin_caption     = 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1   = Country
| subdivision_name1   = [[ഇന്ത്യ]]
| subdivision_type2   = State
| subdivision_name2   = [[മഹാരാഷ്ട്ര]]
| subdivision_type3   = 
| subdivision_name3   = 
| subdivision_type4   = 
| subdivision_name4   = 
| subdivision_type5   = 
| subdivision_name5   = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km           = 130
| width_min           = 
| width_avg           = 
| width_max           = 
| depth_min           = 
| depth_avg           = 
| depth_max           = 
| discharge1_location = 
| discharge1_min      = 
| discharge1_avg      = 
| discharge1_max      = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1             = ഹണ്ടേഴ്സ് പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]]
| source1_location    = 
| source1_coordinates = 
| source1_elevation   = 
| mouth               = [[കരാഡ്]], [[കൃഷ്ണ നദി]]
| mouth_location      = 
| mouth_coordinates   = 
| mouth_elevation     = 
| progression         = 
| river_system        = [[കൃഷ്ണ നദി]]
| basin_size          = 
| tributaries_left    = കേര, വാംഗ്
| tributaries_right   = മോർന
| custom_label        = 
| custom_data         = 
| extra               = Imponds [[Koyna Dam]], Flows thorough [[Koyna Wildlife Sanctuary]] (Tiger reserve)
}}

മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാനത്തുകൂടി ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''കോയ്‌ന നദി'''. [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണാ നദിയുടെ]] ഒരു പോഷകനദി കൂടിയാണ് കോയ്‌ന. [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] പ്രശസ്തമായ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിന്]] സമീപത്തുനിന്നാണ് ഇത് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ മിക്ക നദികളും കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ ഒഴുകുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി കോയ്‌ന നദി വടക്ക്-തെക്ക് ദിശയിലാണ് ഒഴുകുന്നത്. പ്രശസ്തമായ കോയ്‌ന അണക്കെട്ട്,&lt;ref&gt; https://maharashtratourism.gov.in/nature/koyna-dam/&lt;/ref&gt; കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി എന്നിവ ഈ നദിയിലാണുള്ളത്. ഇന്ത്യയിൽ പൂർത്തിയായ [[ജലവൈദ്യുതി|ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളിൽ]] രണ്ടാമത്തെ വലിയ പദ്ധതിയാണ് കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The five biggest hydroelectric power plants in India|url=https://www.nsenergybusiness.com/features/hydroelectric-power-plants-india/|access-date=2021-06-24|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ ഭാഗമായുള്ള ശിവസാഗർ തടാകം ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു വലിയ ജലസംഭരണിയാണ്.

കോയ്‌ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയിലൂടെ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള ശേഷി കാരണം, കോയ്‌ന നദി മഹാരാഷ്ട്രയുടെ 'ജീവനാഡി' (Lifeline) എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. 
കരാഡിനടുത്തുള്ള 'പ്രീതിസംഗം' എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച്  കോയ്‌ന ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൂന്ന് നദികളിലൊന്നായ കൃഷ്ണ നദിയുമായി, കൂടിച്ചേരുന്നു. മഹാരാഷ്ട്ര, [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ് കൃഷ്ണാനദി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801105546/https://agreenhotels.in/backwater-cabins-koyna-lake-resort/|url-status=dead|archive-date=1 August 2019|title=404|date=14 February 2019}}&lt;/ref&gt;

130 കിലോമീറ്ററാണ് കോയ്‌ന നദിയുടെ നീളം. ഏകദേശം 100 മീറ്റർ മാത്രം വീതിയുള്ള ഈ നദി സാവധാനമാണ് ഒഴുകുന്നത്. ധാരാളം ആൽഗകളുടെയും ജലസസ്യങ്ങളുടെയും സാന്നിധ്യം കാരണം, വരണ്ട മാസങ്ങളിൽ ഒലീവ് പച്ച നിറത്തിലും മൺസൂൺ കാലത്ത് നീലകലർന്ന തവിട്ടുനിറത്തിലും ഈ നദി കാണപ്പെടുന്നു. കോയ്‌ന അണക്കെട്ട് മൂലം രൂപം കൊണ്ട റിസർവോയർ പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ വലിയൊരു ഭാഗം മഴക്കാടുകളെ മുക്കിക്കളഞ്ഞുവെങ്കിലും, വർഷം മുഴുവനും ജലലഭ്യത ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ചുറ്റുമുള്ള വനമേഖലയ്ക്ക് വലിയ സഹായം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. നദിക്കു ചുറ്റുമുള്ള നിത്യഹരിത വനങ്ങളിൽ സസ്യങ്ങളുടെയും ജന്തുക്കളുടെയും വിപുലമായ ജൈവവൈവിധ്യം കാണാൻ സാധിക്കുന്നു.

==ഐതിഹ്യം==
മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], കോയ്‌ന, വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt; https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar&lt;/ref&gt; മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദിയുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി.

യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു.

ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് മഹാവിഷ്ണു തന്നെയാണ് കൃഷ്ണാനദിയായി മാറിയതെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. കൂടാതെ, കൃഷ്ണയുടെ പോഷകനദികളായ വെന്ന നദിയും കൊയ്‌നയും യഥാക്രമം ശിവനും ബ്രഹ്മാവും ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നദികൾ]]</text>
      <sha1>hpz6dg9kjby6qteni3im39hf29fa9nt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പി.ഐ. ശങ്കരനാരായണൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672499</id>
    <revision>
      <id>4674184</id>
      <timestamp>2026-10-08T11:57:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashik Jose</username>
        <id>63611</id>
      </contributor>
      <comment>പുതിയ ലേഖനം സൃഷ്ടിച്ചു</comment>
      <origin>4674184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11311" sha1="ceqh08acl5hzrq7093k362b46wlav0r" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name         = പി.ഐ. ശങ്കരനാരായണൻ
| pseudonym    = ശങ്കരനാര
| birth_date   = {{Birth date|1945|8|4|df=y}}
| birth_place  = [[പള്ളിക്കുന്ന്]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]], [[കേരളം]]
| death_date   = {{Death date and age|2026|3|25|1945|8|4|df=y}}
| death_place  = [[കൊച്ചി]], കേരളം
| occupation   = ബാലസാഹിത്യകാരൻ, കവി, പത്രപ്രവർത്തകൻ, റേഡിയോ അവതാരകൻ
| language     = മലയാളം
| genre        = [[ബാലസാഹിത്യം]], [[കവിത]], പുരാണകഥകൾ
| notableworks = ''ഈസോപ്പുകഥകൾ'', ''താലപ്പാട്ടുകൾ'', ''സ്പന്ദിക്കുന്ന ചങ്ങമ്പുഴ''
| awards       = കേരള സംസ്ഥാന ബാലസാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് പുരസ്കാരം, കുഞ്ഞുണ്ണി പുരസ്കാരം (2013), കവിസമാജം പുരസ്കാരം (2012)
}}

'''പി.ഐ. ശങ്കരനാരായണൻ''' (4 ഓഗസ്റ്റ് 1945 – 25 മാർച്ച് 2026) മലയാളത്തിലെ ഒരു ബാലസാഹിത്യകാരനും കവിയും റേഡിയോ അവതാരകനുമായിരുന്നു. 'ശങ്കരനാര' എന്ന തൂലികാനാമത്തിലും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;dcbooks&quot;&gt;{{Cite web |url=https://dcbookstore.com/authors/sankaranarayanan-p-i |title=Sankaranarayanan P. I. – Author Profile |publisher=ഡി.സി. ബുക്സ് |access-date=2026-10-08 |language=en}}&lt;/ref&gt; ബാലസാഹിത്യം, പുരാണകഥകൾ, കവിത എന്നീ മേഖലകളിലായി എഴുപതിലധികം കൃതികൾ രചിച്ചു.&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.madhyamam.com/kerala/writer-pi-sankaranarayanan-passes-away-1505855 |title=ബാലസാഹിത്യകാരൻ പി.ഐ. ശങ്കരനാരായണൻ അന്തരിച്ചു |work=മാധ്യമം |date=2026-03-25 |access-date=2026-10-08 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
1945 ഓഗസ്റ്റ് 4-ന് [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]യിലെ [[പള്ളിക്കുന്ന്|പള്ളിക്കുന്നിൽ]] ജനിച്ചു.&lt;ref name=&quot;dcbooks&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot; /&gt; കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുശേഷം എറണാകുളത്തും കോഴിക്കോട്ടുമായി ആറു വർഷം പത്രപ്രവർത്തനം നടത്തി. തുടർന്ന് എറണാകുളത്തെ കേന്ദ്രസർക്കാർ സ്ഥാപനമായ സ്പൈസസ് ബോർഡിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനായി; ബോർഡിന്റെ ''ഏലം'', ''സ്പൈസ് ഇന്ത്യ'' എന്നീ മാസികകളുടെ പത്രാധിപരായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;manorama&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2026/03/25/malayalam-childrens-writer-pi-sankaranarayanan-passes-away.html |title=പ്രശസ്ത ബാലസാഹിത്യകാരൻ പി.ഐ.ശങ്കരനാരായണൻ അന്തരിച്ചു |work=മനോരമ ഓൺലൈൻ |date=2026-03-25 |access-date=2026-10-08 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

നവമന പബ്ലിക്കേഷൻസ് എന്ന പ്രസാധകസ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമയായിരുന്നു. [[സമസ്ത കേരള സാഹിത്യ പരിഷത്ത്|സമസ്ത കേരള സാഹിത്യ പരിഷത്തിന്റെ]] നിർവാഹകസമിതി അംഗമായി പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;keralavision&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.keralavisionnews.com/2026/03/25/childrens-writer-pi-sankaranarayanan-passes-away-28257 |title=ബാലസാഹിത്യകാരൻ പി.ഐ. ശങ്കരനാരായണൻ അന്തരിച്ചു |work=കേരള വിഷൻ ന്യൂസ് |date=2026-03-25 |access-date=2026-10-08 |language=ml}}&lt;/ref&gt; കൊച്ചി [[ആകാശവാണി]]യിൽ ''സുഭാഷിതങ്ങൾ'', ''മധുരമീ മലയാളം'', ''പര്യായമഞ്ജരി'' എന്നീ പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;asianet&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.asianetnews.com/kerala-news/childrens-writer-pi-sankaranarayanan-passes-away-articleshow-n25t5k7 |title=ബാലസാഹിത്യകാരൻ പി.ഐ. ശങ്കരനാരായണൻ അന്തരിച്ചു |work=ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ് |date=2026-03-25 |access-date=2026-10-08 |language=ml}}&lt;/ref&gt; ജീവിതമൂല്യങ്ങൾക്ക് ഊന്നൽ നൽകുന്ന കവിത-കഥ ക്ലാസുകളും ആധ്യാത്മിക പ്രഭാഷണങ്ങളും നടത്തിയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot; /&gt;

കൊച്ചി കലൂരിലായിരുന്നു താമസം. 2026 മാർച്ച് 25-ന് കൊച്ചി അമൃത ആശുപത്രിയിൽ ചികിത്സയിലിരിക്കെ അന്തരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;doolnews&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.doolnews.com/children-s-writer-p-i-sankaranarayanan-passes-away-61-114.html |title=ബാലസാഹിത്യകാരൻ പി.ഐ. ശങ്കരനാരായണൻ അന്തരിച്ചു |work=ഡൂൾ ന്യൂസ് |date=2026-03-25 |access-date=2026-10-08 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== സാഹിത്യജീവിതം ==
ബാലസാഹിത്യം, പുരാണപുനരാഖ്യാനം, ജീവചരിത്രം, കവിത എന്നീ മേഖലകളിലായി എഴുപതിലധികം കൃതികൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;manorama&quot; /&gt; ''ഈസോപ്പുകഥകൾ'', ''റോബിൻസൺ ക്രൂസോ'' തുടങ്ങിയ ലോകസാഹിത്യകൃതികളുടെ പുനരാഖ്യാനങ്ങളും, ''സ്യമന്തകരഹസ്യം'', ''രമണീയം രാമായണം'' തുടങ്ങിയ പുരാണാധിഷ്ഠിത രചനകളും, [[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴയുടെ]] ജീവചരിത്രമായ ''സ്പന്ദിക്കുന്ന ചങ്ങമ്പുഴ'', [[അരൊബിന്ദോ|അരവിന്ദഘോഷിനെക്കുറിച്ചുള്ള]] ജീവചരിത്രം എന്നിവ ഇവയിൽപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;uoc&quot;&gt;{{Cite web |url=https://find.uoc.ac.in/Author/Home?author=Sankaranarayanan%2C+P+I |title=Author – Sankaranarayanan, P I |publisher=കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലാ ലൈബ്രറി കാറ്റലോഗ് |access-date=2026-10-08 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;greenbooks&quot;&gt;{{Cite web |url=https://greenbooksindia.com/p-i-sankaranarayanan |title=P I Sankaranarayanan |publisher=ഗ്രീൻ ബുക്സ് |access-date=2026-10-08 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രധാന കൃതികൾ ===
* ''ഉറങ്ങുന്ന തലമുറ'' (1980)&lt;ref name=&quot;uoc&quot; /&gt;
* ''താലപ്പാട്ടുകൾ'' (1985)&lt;ref name=&quot;uoc&quot; /&gt;
* ''ഉത്തരമെന്ത്'' (1994)&lt;ref name=&quot;uoc&quot; /&gt;
* ''കടങ്കഥ പദപ്രശ്നം'' (2010)&lt;ref name=&quot;uoc&quot; /&gt;
* ''അരവിന്ദഘോഷ്'' (2012)&lt;ref name=&quot;uoc&quot; /&gt;
* ''ദേവതയുടെ സ്വപ്നം'' (2014)&lt;ref name=&quot;uoc&quot; /&gt;
* ''സ്പന്ദിക്കുന്ന ചങ്ങമ്പുഴ'' (2014)&lt;ref name=&quot;greenbooks&quot; /&gt;
* ''ഈസോപ്പുകഥകൾ'' (2014)&lt;ref name=&quot;uoc&quot; /&gt;
* ''സ്യമന്തകരഹസ്യം'' (2022)&lt;ref name=&quot;kbs&quot;&gt;{{Cite web |url=https://keralabookstore.com/books-by/P-I-Sankara-Narayanan/529/ |title=Books by P I Sankara Narayanan |publisher=Kerala Book Store |access-date=2026-10-08 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ''രമണീയം രാമായണം''&lt;ref name=&quot;indulekha&quot;&gt;{{Cite web |url=https://indulekha.com/index.php?author_id=581&amp;route=product%2Fauthor%2Finfo |title=P I Sankaranarayanan |publisher=Indulekha.com |access-date=2026-10-08 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==
* [[കേരള സംസ്ഥാന ബാലസാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|കേരള സംസ്ഥാന ബാലസാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് പുരസ്കാരം]] – പുനരാഖ്യാനം/വിവർത്തനം വിഭാഗം – ''റോബിൻസൺ ക്രൂസോ''&lt;ref name=&quot;ksicl&quot;&gt;{{Cite web |url=https://ksicl.org/?page_id=1055 |title=ബാലസാഹിത്യപുരസ്കാരങ്ങൾ |publisher=കേരള സംസ്ഥാന ബാലസാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് |access-date=2026-10-08 |language=ml}}&lt;/ref&gt;
* തോന്നയ്ക്കൽ കുമാരനാശാൻ സ്മാരക കവിതാ പുരസ്കാരം&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot; /&gt;
* കവിസമാജം സമഗ്രസംഭാവനാ പുരസ്കാരം (2012)&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot; /&gt;
* കുഞ്ഞുണ്ണി പുരസ്കാരം (2013)&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;nie&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2013/May/29/an-honour-for-his-love-for-the-language-481829.html |title=An honour for his love for the language |last=Jimmy |first=Shalet |work=The New Indian Express |date=2013-05-29 |access-date=2026-10-08 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ഉപഭോക്തൃ ബോധവത്കരണ പുരസ്കാരം&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot; /&gt;
* ഭിലായ് മലയാളം ഗ്രന്ഥശാല സുവർണജൂബിലി പുരസ്കാരം&lt;ref name=&quot;madhyamam&quot; /&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:ശങ്കരനാരായണൻ, പി.ഐ.}}
[[വർഗ്ഗം:1945-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാള ബാലസാഹിത്യകാരന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളകവികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>ceqh08acl5hzrq7093k362b46wlav0r</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>